विकिपिडिया newiki https://ne.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%96%E0%A5%8D%E0%A4%AF_%E0%A4%AA%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%A0 MediaWiki 1.47.0-wmf.13 first-letter मीडिया विशेष वार्तालाप प्रयोगकर्ता प्रयोगकर्ता वार्ता विकिपिडिया विकिपिडिया वार्ता चित्र चित्र वार्ता मीडियाविकि मीडियाविकि वार्ता ढाँचा ढाँचा वार्ता मद्दत मद्दत वार्ता श्रेणी श्रेणी वार्ता पोर्टल पोर्टल वार्ता मस्यौदा मस्यौदा वार्ता TimedText TimedText talk मोड्युल मोड्युल वार्तालाप Event Event talk 0 1839 1368277 1368133 2026-08-02T07:09:49Z पर्वत सुवेदी 31224 1368277 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|सामूहिक निर्णयहरूसँग सम्बन्धित गतिविधिहरू}} [[File:24.09.2024 - Abertura do Debate Geral da 79ª Sessão da Assembleia Geral das Nações Unidas (54018866744).jpg|upright=1.1|thumb|[[संयुक्त राष्ट्र महासभाको ७९ औँ सत्र|संयुक्त राष्ट्र महासभाको ७९ औँ सत्रको]] उद्घाटन समारोह]] '''राजनीति''' एक सङ्गठित [[समाज]]मा मामिलाहरू समाधान गर्ने गतिविधि हो।<ref name="Crick">{{cite book | last1=Crick | first1=Bernard | title=In Defence of Politics | date=7 November 2005 | publisher=A&C Black | isbn=978-0-8264-8751-3 | url=https://books.google.com/books?id=uHPUAwAAQBAJ&dq=%22Politics%20is%20the%20way%20in%20which%20free%20societies%20are%20governed.%22&pg=PA37 }}</ref> राजनीति सामान्यतया [[सरकार]]मार्फत समाज भित्रका समस्याहरू समाधान गर्नसँग सम्बन्धित हुन्छ।<ref name="Crick"/> राजनीतिमा संलग्न व्यक्तिहरूलाई राजनीतिज्ञ भनिन्छ। राजनीति र सरकारको अध्ययन गर्ने [[सामाजिक विज्ञान]]को शाखालाई [[राजनीति विज्ञान]] भनिन्छ।<ref>{{cite book | last1=Kellstedt | first1=Paul M. | last2=Whitten | first2=Guy D. | title=The Fundamentals of Political Science Research | date=2009 | publisher=Cambridge University Press | isbn=978-0-521-87517-2 | url=https://books.google.com/books?id=dO-2oTHc6yQC&dq=what%20is%20political%20science&pg=PA1 }}</ref> राजनीतिमा विभिन्न विधिहरू प्रयोग गरिन्छ, जसमा मानिसहरूमाझ [[राजनीतिक अभियान|आफ्नो राजनीतिक विचार प्रवर्द्धन गर्ने]], अन्य राजनीतिक पक्षहरूसँग [[वार्ता]] गर्ने, [[कानुन]] बनाउने र विरोधीहरूविरुद्ध [[युद्ध|युद्ध सञ्चालन]] लगायतका आन्तरिक तथा बाह्य [[बल (कानुन)|बल]] प्रयोग गर्ने कुराहरू पर्दछन्।<ref name="Hammarlund1985">{{harvnb|Hammarlund|1985|p=8}}.</ref><ref name="Brady2017">{{harvnb|Brady|2017|p=47}}.</ref><ref name="HawkesworthKogan2013">{{harvnb|Hawkesworth|Kogan|2013|p=299}}.</ref><ref name="Taylor2012">{{harvnb|Taylor|2012|p=130}}.</ref><ref>{{harvnb|Blanton|Kegley|2016|p=199}}.</ref> राजनीति परम्परागत समाजका [[वंश]] र [[जनजाति]]देखि लिएर आधुनिक [[स्थानीय सरकार]], [[कम्पनी]] तथा [[संस्था]], [[सार्वभौम राज्य]] र [[अन्तर्राष्ट्रिय राजनीति|अन्तर्राष्ट्रिय स्तर]]सम्मका व्यापक सामाजिक तहहरूमा अभ्यास गरिन्छ। आधुनिक [[राज्य]]हरूमा मानिसहरू अक्सर आफ्ना विचारहरूको प्रतिनिधित्व गर्न [[राजनीतिक दल|राजनीतिक दलहरू]] गठन गर्छन्। दलका सदस्यहरू प्रायः धेरै मुद्दाहरूमा एउटै दृष्टिकोण राख्न, कानुनमा उस्तै परिवर्तनहरू गर्न र समान नेताहरूलाई समर्थन गर्न सहमत हुन्छन्। [[निर्वाचन]] सामान्यतया विभिन्न दलहरू बीचको प्रतिस्पर्धा हो। [[राजनीतिक प्रणाली]] एउटा यस्तो ढाँचा हो जसले समाज भित्र स्वीकार्य राजनीतिक विधिहरूलाई परिभाषित गर्दछ। [[राजनीतिक विचारको इतिहास]] प्राचीन कालदेखि सुरु भएको पाइन्छ, जसमा [[प्लेटो]]को ''[[रिपब्लिक (प्लेटो)|रिपब्लिक]]'', [[अरस्तु]]को ''[[पोलिटिक्स (अरस्तु)|पोलिटिक्स]]'', [[कन्फुसियस]]का राजनीतिक पाण्डुलिपिहरू र [[चाणक्य]]को ''[[अर्थशास्त्र (ग्रन्थ)|अर्थशास्त्र]]'' जस्ता महत्त्वपूर्ण कृतिहरू समावेश छन्।<ref>{{harvnb|Kabashima|White III|1986}}</ref> राजनीतिलाई "राजनीतिक समाधान" को सन्दर्भमा सकारात्मक रूपमा प्रयोग गर्न सकिन्छ जुन सम्झौतापूर्ण र अहिंसात्मक हुन्छ,<ref>{{harvnb|Leftwich|2015|p=68}}.</ref> वा वर्णनात्मक रूपमा "सरकारको कला वा विज्ञान" को रूपमा लिन सकिन्छ, तर यो शब्दले धेरै पटक नकारात्मक अर्थ पनि बोकेको हुन्छ।<ref name="HagueHarrop2013">{{harvnb|Hague|Harrop|2013|p=1}}.</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:राजनीति ]] njy4dhxv5iqk72ali6y4pa44uf1so3g 8 4340 1368236 1368196 2026-08-01T15:48:14Z Saroj 31493 +डेटाथन २०२६ 1368236 wikitext text/x-wiki {{fmbox | image = [[File:Datathon Logo-Nepali.png|120px|link=wikidata:Wikidata:WikiProject Nepal/Events/Datathon 2026]] | text = <center> [[नेपाली विकिपिडिया]]मा १ अगस्टदेखि ३१ अगस्ट २०२६ सम्म [[wikidata:Wikidata:WikiProject Nepal/Events/Datathon 2026|'''डेटाथन २०२६''']] सञ्चालन भइरहेको छ। नेपालसम्बन्धी विकिडेटा सामग्रीको सुधार तथा विस्तार गर्ने उद्देश्यले आयोजित यस प्रतियोगितामा सहभागी हुन सबैमा हार्दिक अनुरोध छ। <br><br> <span class="mw-ui-button mw-ui-progressive">[https://outreachdashboard.wmflabs.org/courses/Wikimedians_of_Nepal/Datathon_2026?enroll=wsexntfj <span style="color:white">सहभागी हुनुहोस्</span>]</span> &nbsp; <span class="mw-ui-button mw-ui-progressive">[[wikidata:Wikidata:WikiProject Nepal/Events/Datathon 2026|<span style="color:white">थप जानकारी...</span>]]</span> </center> }} semaa7rbzwmjivxf4uwrwtt5qeir45d 0 8053 1368233 1330863 2026-08-01T13:41:03Z Ramesh Deuba 37151 सुधार गरियो 1368233 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = सूर्यबहादुर थापा | image = Surya_Bahadur_Thapa_2005-11-24.jpg | image_size = 200px | caption = | office1 = [[नेपालका प्रधानमन्त्रीहरूको सूची|नेपालका २४औँ प्रधानमन्त्री]] | monarch1 = [[महेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा महेन्द्र]] | term_start1 = २०२२ | term_end1 = २०२६ | predecessor1 = [[तुल्सी गिरी]] | successor1 = [[तुल्सी गिरी]] | office2 = | monarch2 = [[वीरेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा वीरेन्द्र]] | term_start2 = २०३५ | term_end2 = २०३८ | predecessor2 = [[कीर्तीनिधि विष्ट|कीर्तीनिधि बिष्ट]] | successor2 = निरन्तर | office3 = | monarch3 = [[वीरेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा वीरेन्द्र]] | term_start3 = २०३८ | term_end3 = २०४० | predecessor3 = निरन्तर | successor3 = [[लोकेन्द्रबहादुर चन्द]] | office4 = | monarch4 = [[वीरेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा वीरेन्द्र]] | term_start4 = २०५४ | term_end4 = २०५५ | predecessor4 = [[लोकेन्द्रबहादुर चन्द]] | successor4 = [[गिरिजाप्रसाद कोइराला]] | office5 = | monarch5 = [[ज्ञानेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा ज्ञानेन्द्र]] | term_start5 = २०५९ | term_end5 = २०६१ | predecessor5 = [[लोकेन्द्रबहादुर चन्द]] | successor5 = [[शेरबहादुर देउवा]] | birth_date = १९८४ चैत्र ९ | birth_place = [[धनकुटा जिल्ला|धनकुटा]], [[नेपाल]] | death_date = २०७२ वैशाख २ | death_place = [[मेदान्ता अस्पताल]], [[नयाँ दिल्ली]], [[भारत]] | party = [[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी]] | spouse = | alma_mater = दरबार हाइस्कूल, [[इलाहाबाद विश्वविद्यालय]], भारत | signature = }} [[File:Pashu and Surya.jpg|thumb|250px|right|सूर्य बहादुर थापा सँग [[पशुपति शमशेर जङ्गबहादुर राणा|पशुपति शम्शेर राणा]]]] '''सूर्य बहादुर थापा''' (वि.सं.१९८४-२०७२) नेपालका राजनीतिज्ञ तथा पूर्व प्रधानमन्त्री थिए। उनी धेरै पटक प्रधानमन्त्री हुनेहरू मध्येमा पर्दछन् जो आफ्नो जीवनमा पटक पटक गरी ५ पटक [[नेपाल|नेपालको]] प्रधानमन्त्री भएका थिए। थापा [[महेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा महेन्द्र]], [[शाह वंश|राजा बीरेन्द्र]] र [[ज्ञानेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा ज्ञानेन्द्र]] गरी तीन राजाहरूको शासनकालमा प्रधानमन्त्री भएका थिए। [[धनकुटा जिल्ला]]को [[मुगा]] गा. बि. स. मा जन्मेका उनी [[लामिछाने थापा]] हुन्। उनी काठमाडौंको मालीगाउँमा बस्दथे। [[File:Surya bahadur thapa.jpeg|thumb|सूर्यबहादुर थापा आफ्नो ८७औं जन्मोत्सव मनाउँदै]] बि. सं. २०१५ सालमा [[महेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा महेन्द्र]]बाट संसदको निर्वाचन घोषणा भएपछि गठीत सल्लाहकार सभामा सूर्यबहादुर थापा अध्यक्ष भएका थिए। बि. सं. २०१७ साल पुस १ गते राजा महेन्द्रले संसदीय व्यवस्था अन्त्य गरेर निर्दलीय पञ्चायत व्यवस्था स्थापना गरेपछि यिनी मन्त्री, मन्त्रीपरिषद्को उपाध्यक्ष हुँदै अध्यक्ष सम्म बनेका थिए। पञ्चायतको पहिलो प्रधानमन्त्री (भनिने) यिनै बनेका थिए। राजनीतिक व्यवस्था जस्तोसुकै भए पनि सूर्यबहादुर थापाले उदारवादी राजनीतिक अवधारणालाई सधैँ आफ्नो प्राथमिकतामा राखे। बि. सं. २०३६ सालको जनमत सङ्ग्रह अघि नै थापाले नेपालमा चलिरहेको राजदरबार र सिंहदरबारको द्वैध शासन अन्त्य हुनुपर्ने माग गरेका थिए। बि. सं. २०३६ सालको जनमत संग्रहलाई निर्दलीय पञ्चायतको पक्षमा ल्याउन साम, दाम, दण्ड, भेदको नीति अख्तियार गरेर चर्चाको शिखरमा रहेका थापाले तत्कालीन राजा वीरेन्द्रसँग समन्वय स्थापित गर्न सकेनन्। राष्ट्रिय पञ्चायतमा उनका विरुद्ध ल्याइएको [[अविश्वास प्रस्ताव|अविश्वासको प्रस्ताव]]मा नाटकीय रूपले उनी पराजित भए। प्रजातन्त्र पुनर्स्थापना पछि [[नेपाली कांग्रेस|नेपाली काँग्रेस]]को समर्थनमा प्रधानमन्त्री बनेका थापा ज्ञानेन्द्रको शासनकालमा पनि प्रधानमन्त्री भएका थिए। छर-छिमेकका राजनीतिमा सुझबुझपूर्ण समझदारी राख्ने थापा नेपालका केही परिपक्व राजनीतिज्ञ मध्ये एक मानिन्छन्। उनी जीवन भर नै राजनितीमा निकै सकि्य थिए। [[File:Surya Bahadur Thapa at home.JPG|thumb|सूर्यबहादुर थापा घरमा]] ==प्रधानमन्त्री == ===पहिलो कार्यकाल === सन् १९६३ मा कुनै निर्वाचनमा उम्मेदवारीसमेत नदिएका थापालाई [[नेपालका राजा महेन्द्र|राजा महेन्द्र]]ले राष्ट्रिय पञ्चायतमा मनोनीत गरेका थिए। त्यसपछि उनलाई मन्त्रिपरिषद्को अध्यक्ष तथा अर्थ, कानुन, न्याय र सामान्य प्रशासन मन्त्री नियुक्त गरिएको थियो।<ref>{{cite web|url=https://books.google.com/books?bbbid=MX22o4PJ3Q0C |title=Democratic Innovations in Nepal: A Case Study of Political Acculturation |author1=Bhuwan Lal Joshi |author2=Leo E. Rose |name-list-style=amp |publisher=University of California Press |date=1966 |pages=434–441 |access-date=2015-04-16}}</ref> यस अवधिमा उनी ‘‘भूमि-बिर्ता प्रणाली’’को उन्मूलनमा महत्वपूर्ण भूमिकामा रहेका थिए। साथै, मोहीहरूको भोगाधिकारलाई सुदृढ गर्दै भूमि सुधारलाई प्रवर्द्धन गर्न विभिन्न रणनीति निर्माण गर्नमा पनि उनले योगदान पुर्‍याएका थिए। थापा [[मुलुकी ऐन]] निर्माण तथा कार्यान्वयनसँग पनि सम्बन्धित थिए। यसमार्फत उनले [[छुवाछुत|अछुत जाति]]सम्बन्धी प्रथाको अन्त्य गर्ने तथा महिलाहरूलाई मतदानको अधिकार प्रदान गर्ने लगायतका सामाजिक सुधारका प्रयासहरू अघि बढाएका थिए। ===दोस्रो कार्यकाल === सन् १९६६ मा संशोधित नेपालको संविधानअन्तर्गत थापा पुनः प्रधानमन्त्री नियुक्त भए। उनी सन् १९६२ को संविधानको कार्यक्षेत्र विस्तार गर्न जिम्मेवार थिए र संविधानलाई “जनमुखी” बनाउन यसको दोस्रो संशोधन जारी गरेका थिए।<ref>{{cite web | url=http://www.nepalresearch.com/history/background/govts_pancha_period.htm | title=Nepalresearch | access-date=April 20, 2015}}</ref> सन् १९६७ मा थापाले प्रधानमन्त्रीको लामो कार्यकाल देशको लोकतान्त्रिक विकासका लागि उपयुक्त नभएको भन्दै आफ्नो पदबाट राजीनामा दिए।<ref>{{cite web | url=https://in.news.yahoo.com/surya-bahadur-thapa-democrat-whom-even-kings-favoured-121403363.html | title=Surya Bahadur Thapa - a democrat whom even kings favoured | date=2015-04-16 | url-status=dead | archive-url=https://web.archive.org/web/20150427142926/https://in.news.yahoo.com/surya-bahadur-thapa-democrat-whom-even-kings-favoured-121403363.html | archive-date=2015-04-27 | first=Deepak | last=Goel | publisher=Yahoo India News }}</ref> ===तेस्रो कार्यकाल === अक्टोबर १९७२ मा थापाले इटुम–बहालमा आयोजित सार्वजनिक सम्बोधनका क्रममा राजनीतिक सुधारको माग गरेपछि उनलाई पक्राउ गरी नख्खु कारागारमा थुनिएको थियो। उक्त सम्बोधनमा उनले १३ बुँदे प्रस्ताव अघि सारेका थिए, जसमा संविधानमा लोकतान्त्रिक परिवर्तन गर्ने तथा लोकतान्त्रिक निर्वाचनमार्फत जनतालाई उनीहरूका अधिकार पुनःस्थापित गर्ने लगायतका मागहरू समावेश थिए। सन् १९७४ को मार्चमा उनले देशमा व्यापक राजनीतिक सुधारको माग गर्दै २१ दिनसम्म आमरण अनशन बसेका थिए।<ref name="HimTimes obit" /> सन् १९७९ मा प्रजातन्त्रको पक्षमा भएका प्रदर्शनपछि सन् १९८० मा आयोजित जनमतसंग्रहमा नेपाली मतदाताहरूले पञ्चायती व्यवस्थालाई निरन्तरता दिने पक्षमा मतदान गरे। त्यसपछि राजा वीरेन्द्रले १ जुन १९८० मा थापालाई प्रधानमन्त्री नियुक्त गरे।<ref name="auto">{{cite web|url=http://uca.edu/politicalscience/dadm-project/asiapacific-region/nepal-1946-present/ |title=Nepal (1946-present) |publisher=University of Central Arkansas, Department of Political Science |date=2013 |access-date=2015-04-19}}</ref> जनमतसंग्रहसँगै राजनीतिक बन्दीहरूका लागि आममाफीको व्यवस्था पनि गरिएको थियो।<ref name="auto1">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=TtwTXyM65J4C |title=A Political Chronology of Central, South and East Asia |author=Ian Preston |publisher=Psychology Press |date=2001|page=204 |isbn=9781857431148 |access-date=2015-04-19}}</ref> थापाले सन् १९८१ को संसदीय निर्वाचनपछि पनि प्रधानमन्त्रीको पद कायम राखे।<ref name="auto" /> थप दुई वर्ष पदमा रहेपछि उनको सरकारले अविश्वासको प्रस्तावमा बहुमत गुमाएपछि उनले सन् १९८३ मा प्रधानमन्त्री पदबाट राजीनामा दिए।<ref name="auto"/><ref name="auto1"/> सन् १९८३ देखि १९९० सम्म थापाले राजनीतिक विषयमा निरन्तर आफ्ना धारणा सार्वजनिक गर्दै लोकतान्त्रिक सुधारको विरोध गर्नेहरूको आलोचना गरे र देशमा राजनीतिक तथा आर्थिक विकासका प्रक्रियालाई सुदृढ बनाउन आग्रह गरे।<ref name="nd1">{{cite news|url=http://www.thenepaldigest.org/archive/the-nepal-digest-october-7-1997.html|title=PM Thapa - A Factual Profile |date=7 October 1997|publisher=Nepal Digest|access-date=21 April 2015}}</ref> थापाका अभिव्यक्तिहरू राष्ट्रिय स्तरका विभिन्न प्रमुख समाचारपत्रहरूमा प्रकाशित तथा उद्धृत हुने गरेका थिए। थापाका विचारहरू प्रकाशित गर्ने एक सम्पादक पदम ठकुराठीको हत्या गर्ने प्रयाससमेत भएको थियो।<ref>{{cite web|url=http://nepalimediahistoryresearchcollection.blogspot.ca/2012/08/attempted-assassination-of-journalist.html |title=Attempted Assassination of Journalist Padam Thakurathi and Its Reporting in Bimarsha on September 12, 1986 |author=Harsha Man Maharjan |publisher=nepali media history research collection |date=2012 |access-date=2015-04-19}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=G-rdT7on5ZgC |title=Histoire politique du Népal – Aux origines de l'insurrection maoïste |author=Michelle Kergoat |publisher=KARTHALA Editions |date=2008 |page=130 |isbn=9782811142391 |access-date=2015-04-19}}</ref> पश्चिम नेपालको झलारी हुँदै यात्रा गरिरहेका बेला थापा स्वयंको हत्या गर्ने प्रयाससमेत भएको थियो।<ref name="nd1"/> [[File:Pashu and Surya.jpg|thumb|left|पूर्वप्रधानमन्त्री सूर्यबहादुर थापा (बायाँ) राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टीका नेता [[पशुपति शमशेर जबरा|पशुपति शमशेर]] जबरासँग।]] ===चौथो कार्यकाल २०५४=== २०५४ असोज २० मा [[नेपाली कांग्रेस|कांग्रेस]]को सहयोगमा सूर्यबहादुर थापाको नेतृत्वमा सरकार गठन भयो। वि.सं. २०५४ साल पौष २४ मा प्रधानमन्त्री थापाले संसद् विघटनका लागि राजा समक्ष सिफारिस गरेका थिए। पौष २९ मा राजाले संसद विघटन र विशेष अधिवेशनको समावेदन मध्ये कुनले प्राथमिकता पाउने भनेर [[नेपालको सर्वोच्च अदालत|सर्वोच्च अदालत]]सँग राय मागे। २०५४ माघ २२ मा सर्वोच्च अदालतले विशेष अधिवेशन बोलाउने प्रावधानलाई मान्यता दिनु पर्ने राय पेस गरेको थियो। राजाले संसद विघटन रद्द गरेका थिए। संसद विघटनको मुद्दालाई लिएर राप्रपा पार्टी फुट्यो र लोकन्द्रबहादुर चन्दले राप्रपा (चन्द) गठन गरेका थिए। २०५४ चैत्र २८ मा सुर्यबहादुर थापाले राजीनामा दिए। ===पाँचौ कार्यकाल === ==निधन== थापाको बि. स. २०७२ वैशाख २ गते राति निधन भयो। ८८ वर्षको उमेरमा उनको भारतको मेदान्त अस्पतालमा निधन भएको थियो। क्यान्सरमा पिडित उनको उपचारको क्रममा निधन भएको हो।<ref>{{cite web|url=http://www.nepaliheadlines.com/%E0%A4%AA%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B5-%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%A7%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%AE%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80-%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%8D/ |title=पूर्व प्रधानमन्त्री सु... |website=नेपालीहेडलाईनस }}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्यलिङ्कहरू== *[http://setopati.com/raajneeti/27026/ राजकीय सम्मानका साथ थापाको अन्त्येष्टी-सेतोपाटी अनलाईन खबर ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150419071136/http://setopati.com/raajneeti/27026/ |date=2015-04-19 }} *[http://www.onlinekhabar.com/2015/04/267242/ दिवंगत पूर्वप्रधानमन्त्री थापाको अन्तिम बिदाइ-अनलाईन खबर] *[http://www.ratopati.com/2015/04/17/227117.html अलबिदा सूर्यबहादुर !-रातोपाटि अनलाईन खबर] *{{Commons category-inline}} {{S-start}} {{S-off}} {{S-bef|before=[[तुल्सी गिरी]]}} {{s-ttl|title=[[नेपालका प्रधानमन्त्री]]|years=१९६३–१९६४}} {{S-aft|after=[[तुल्सी गिरी]]}} {{S-bef|before=[[तुल्सी गिरी]]}} {{s-ttl|title=[[नेपालका प्रधानमन्त्री]]|years=१९६५–१९६९}} {{S-aft|after=[[कीर्तिनिधि विष्ट]]}} {{S-bef|before=[[कीर्तिनिधि विष्ट]]}} {{s-ttl|title=[[नेपालका प्रधानमन्त्री]]|years=१९७९–१९८३}} {{S-aft|after=[[लोकेन्द्रबहादुर चन्द]]}} {{S-bef|before=[[लोकेन्द्रबहादुर चन्द]]}} {{s-ttl|title=[[नेपालका प्रधानमन्त्री]]|years=१९९७–१९९८}} {{S-aft|after=[[गिरिजाप्रसाद कोइराला]]}} {{S-bef|before=[[लोकेन्द्रबहादुर चन्द]]}} {{s-ttl|title=[[नेपालका प्रधानमन्त्री]]|years=२००३–२००४}} {{S-aft|after=[[शेरबहादुर देउवा]]}} {{S-end}} ==यो पनि हेर्नुहोला== *[[विश्वबन्धु थापा]] *[[चिरण शम्शेर थापा]] {{नेपालका प्रधानमन्त्रीहरू}} [[श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरू]] [[श्रेणी:सन् १९२८ मा जन्म]] [[श्रेणी :त्रिशक्ति पट्ट]] [[श्रेणी : गोरखा दक्षिण बाहु]] [[श्रेणी:नेपालका अर्थ मन्त्रीहरू]] [[श्रेणी:माओवादी जनयुद्धका मानिसहरू]] [[श्रेणी:खस जाति]] [[श्रेणी:धनकुटा जिल्लाका मानिसहरू]] [[श्रेणी:२०औँ शताब्दीका नेपालका प्रधानमन्त्रीहरू]] [[श्रेणी:२१औँ शताब्दीका नेपालका प्रधानमन्त्रीहरू]] jdrn65az4s9wbrwf4v5je6vxk2tcpuy 0 16033 1368265 876604 2026-08-02T05:11:53Z Bishaldev100 28807 1368265 wikitext text/x-wiki {{कृषि औजार विवरण | शीर्षक = डोको | तस्वीर = Doko1.jpg | तस्वीर आकार = 170px | तस्वीर वर्णन = डोकोले कुखुराको चल्लो थुनेको | बनोट आकार = सोली आकार | बनाउने साधन = बाँस तथा निङ्गलोको चोया | प्रयोग = वस्तुहरू बोक्न | मुख्य प्रचलित क्षेत्र = [[नेपाल]] लगायत [[भारत]] तथा [[भुटान|भूटान]] }} '''डोको''' [[बाँस]] अथवा [[निगालो]]को कप्टेरा र चोयाबाट बनाईने एक प्रकारको भारी बोक्नलाई प्रयोग हुने साधन हो। यो स-साना पशुपक्षीं छोप्न पनि प्रयोग गरिन्छ। ==आकार== यो हेर्दा [[सोली]] आकारको हुन्छ तर फेदको चौथाई भागबाट माथि चोया बुन्दा प्वाल रहने गरेर बुनिएको हुन्छ। यसको फेद साधारणतया आयातकार हुन्छ। ==प्रयोग== [[नेपाल]], लगायत [[भारत]]को हिमांचल प्रदेश, उतराखंड, जम्मू कश्मिर, सिक्कीम. पश्चिम बङ्गाल, आशाम र पंजाव राज्यमा अनि [[भुटान]]मा समेत अझै पनि यो भारी बोक्ने प्रमुख साधन हो। डोको लाई [[नाम्लो]]ले लपेटेर नाम्लोको फेर टाउकोमा राखेर अथवा खकन्ता लगाएर खकन्ता कुममा लगाएर भारी बोकिन्छ। ==चित्र दिर्घा== <gallery> File:Doko 001.jpg|डोको File:Doko namlo.jpg|डोको र नाम्लो </gallery> ==यो पनि हेर्नुहोस्== {{कृषि औजारहरू}} [[श्रेणी:कृषि औजारहरू]] [[श्रेणी:घरायसी सामान]] i0rh7ehxnssyfzr909sqbaz830uu62p 1368266 1368265 2026-08-02T05:13:08Z Bishaldev100 28807 /* प्रयोग */ 1368266 wikitext text/x-wiki {{कृषि औजार विवरण | शीर्षक = डोको | तस्वीर = Doko1.jpg | तस्वीर आकार = 170px | तस्वीर वर्णन = डोकोले कुखुराको चल्लो थुनेको | बनोट आकार = सोली आकार | बनाउने साधन = बाँस तथा निङ्गलोको चोया | प्रयोग = वस्तुहरू बोक्न | मुख्य प्रचलित क्षेत्र = [[नेपाल]] लगायत [[भारत]] तथा [[भुटान|भूटान]] }} '''डोको''' [[बाँस]] अथवा [[निगालो]]को कप्टेरा र चोयाबाट बनाईने एक प्रकारको भारी बोक्नलाई प्रयोग हुने साधन हो। यो स-साना पशुपक्षीं छोप्न पनि प्रयोग गरिन्छ। ==आकार== यो हेर्दा [[सोली]] आकारको हुन्छ तर फेदको चौथाई भागबाट माथि चोया बुन्दा प्वाल रहने गरेर बुनिएको हुन्छ। यसको फेद साधारणतया आयातकार हुन्छ। ==प्रयोग== [[नेपाल]], लगायत [[भारत]]को हिमांचल प्रदेश, उतराखंड, जम्मू कश्मिर, सिक्कीम. पश्चिम बङ्गाल, आशाम र पंजाव राज्यमा अनि [[भुटान]]मा समेत अझै पनि यो भारी बोक्ने प्रमुख साधन हो। डोको लाई [[नाम्लो]]ले लपेटेर नाम्लोको फेर टाउकोमा राखेर अथवा खकन्ता लगाएर खकन्ता कुममा लगाएर भारी बोकिन्छ। ==सेनाको छनोटमा प्रयोग== ==चित्र दिर्घा== <gallery> File:Doko 001.jpg|डोको File:Doko namlo.jpg|डोको र नाम्लो </gallery> ==यो पनि हेर्नुहोस्== {{कृषि औजारहरू}} [[श्रेणी:कृषि औजारहरू]] [[श्रेणी:घरायसी सामान]] iyp6dt6q74ajfjoy301vndjlvl4azwz 1368267 1368266 2026-08-02T05:21:37Z Bishaldev100 28807 /* सेनाको छनोटमा प्रयोग */ 1368267 wikitext text/x-wiki {{कृषि औजार विवरण | शीर्षक = डोको | तस्वीर = Doko1.jpg | तस्वीर आकार = 170px | तस्वीर वर्णन = डोकोले कुखुराको चल्लो थुनेको | बनोट आकार = सोली आकार | बनाउने साधन = बाँस तथा निङ्गलोको चोया | प्रयोग = वस्तुहरू बोक्न | मुख्य प्रचलित क्षेत्र = [[नेपाल]] लगायत [[भारत]] तथा [[भुटान|भूटान]] }} '''डोको''' [[बाँस]] अथवा [[निगालो]]को कप्टेरा र चोयाबाट बनाईने एक प्रकारको भारी बोक्नलाई प्रयोग हुने साधन हो। यो स-साना पशुपक्षीं छोप्न पनि प्रयोग गरिन्छ। ==आकार== यो हेर्दा [[सोली]] आकारको हुन्छ तर फेदको चौथाई भागबाट माथि चोया बुन्दा प्वाल रहने गरेर बुनिएको हुन्छ। यसको फेद साधारणतया आयातकार हुन्छ। ==प्रयोग== [[नेपाल]], लगायत [[भारत]]को हिमांचल प्रदेश, उतराखंड, जम्मू कश्मिर, सिक्कीम. पश्चिम बङ्गाल, आशाम र पंजाव राज्यमा अनि [[भुटान]]मा समेत अझै पनि यो भारी बोक्ने प्रमुख साधन हो। डोको लाई [[नाम्लो]]ले लपेटेर नाम्लोको फेर टाउकोमा राखेर अथवा खकन्ता लगाएर खकन्ता कुममा लगाएर भारी बोकिन्छ। ==सेनाको छनोटमा प्रयोग== [[File:Eight_Gurkha_men_depicted_in_a_British_Indian_painting,_1815.jpg|thumb|Nepalese Gurkha soldiers, 1815.]] डोको दौड गोर्खा छनोट प्रक्रियाको एक चर्चित भाग बनेको छ।<ref name=":0" /><ref>{{Cite web |title=Gurkha Recruitment {{!}} The British Army |url=https://www.army.mod.uk/learn-and-explore/about-the-army/corps-regiments-and-units/brigade-of-gurkhas/british-gurkhas-nepal/gurkha-recruitment/ |access-date=2026-05-28 |website=www.army.mod.uk |language=en-GB}}</ref> ब्रिटिश सेनाको गोर्खा ब्रिगेड र सिंगापुर प्रहरी बलको गोर्खा बलमा सैनिकहरूको लागि परम्परागत भर्ती परीक्षणहरूमा, उम्मेदवारहरूले नामलो प्रयोग गरेर आफ्नो ढाडमा डोकोमा भारी भारी बोक्न आवश्यक छ, र कडा समय सीमा भित्र लामो, ठाडो उकालो र ओरालो दौड पूरा गर्न आवश्यक छ।<ref>{{Cite web |date=2025-10-03 |title=The Gurkha Selection Process: Inside the World's Toughest Military Recruitment |url=https://thegurkhakhukuri.com/blogs/gurkha-khukuri-blogs/the-gurkha-selection-process-inside-the-worlds-toughest-military-recruitment |access-date=2026-05-28 |website=The Gurkha Khukuri |language=en}}</ref> यो परीक्षण पहाडी भूभाग र युद्धभूमिमा सैनिकहरूले सामना गर्ने शारीरिक रूपमा कठिन परिस्थितिहरूको परिक्षण गर्न डिजाइन गरिएको हो। डोकोमा बोक्ने तौल अत्यन्तै भारी हुन सक्छ, र चुनौतीपूर्ण मार्गहरूले उम्मेदवारको सहनशीलता, शक्ति र दृढ संकल्पलाई छिट्टै प्रकट गर्दछ। यो अभ्यास गोर्खा भर्ती परम्पराको लामो समयदेखिको तत्व हो, जुन १८१५ देखि पुस्तादेखि विकसित हुँदै आएको छ।.<ref>{{Cite web |last=Anusha |date=2026-02-28 |title=From Conflict to Comradeship : a retrospective on the Anglo-Nepal relationships |url=https://thegurkhamuseum.co.uk/blog/treaty-of-sugauli/ |access-date=2026-05-28 |website=The Gurkha Museum - Winchester |language=en-US}}</ref> ==चित्र दिर्घा== <gallery> File:Doko 001.jpg|डोको File:Doko namlo.jpg|डोको र नाम्लो </gallery> ==यो पनि हेर्नुहोस्== {{कृषि औजारहरू}} [[श्रेणी:कृषि औजारहरू]] [[श्रेणी:घरायसी सामान]] jzff9ge4vwsqzqquu1ffbutpy4ki3il 1368268 1368267 2026-08-02T05:25:23Z Bishaldev100 28807 /* प्रयोग */ 1368268 wikitext text/x-wiki {{कृषि औजार विवरण | शीर्षक = डोको | तस्वीर = Doko1.jpg | तस्वीर आकार = 170px | तस्वीर वर्णन = डोकोले कुखुराको चल्लो थुनेको | बनोट आकार = सोली आकार | बनाउने साधन = बाँस तथा निङ्गलोको चोया | प्रयोग = वस्तुहरू बोक्न | मुख्य प्रचलित क्षेत्र = [[नेपाल]] लगायत [[भारत]] तथा [[भुटान|भूटान]] }} '''डोको''' [[बाँस]] अथवा [[निगालो]]को कप्टेरा र चोयाबाट बनाईने एक प्रकारको भारी बोक्नलाई प्रयोग हुने साधन हो। यो स-साना पशुपक्षीं छोप्न पनि प्रयोग गरिन्छ। ==आकार== यो हेर्दा [[सोली]] आकारको हुन्छ तर फेदको चौथाई भागबाट माथि चोया बुन्दा प्वाल रहने गरेर बुनिएको हुन्छ। यसको फेद साधारणतया आयातकार हुन्छ। ==बनाउने बिधी== ==प्रयोग== [[नेपाल]], लगायत [[भारत]]को हिमांचल प्रदेश, उतराखंड, जम्मू कश्मिर, सिक्कीम. पश्चिम बङ्गाल, आशाम र पंजाव राज्यमा अनि [[भुटान]]मा समेत अझै पनि यो भारी बोक्ने प्रमुख साधन हो। डोको लाई [[नाम्लो]]ले लपेटेर नाम्लोको फेर टाउकोमा राखेर अथवा खकन्ता लगाएर खकन्ता कुममा लगाएर भारी बोकिन्छ। ==सेनाको छनोटमा प्रयोग== [[File:Eight_Gurkha_men_depicted_in_a_British_Indian_painting,_1815.jpg|thumb|Nepalese Gurkha soldiers, 1815.]] डोको दौड गोर्खा छनोट प्रक्रियाको एक चर्चित भाग बनेको छ।<ref name=":0" /><ref>{{Cite web |title=Gurkha Recruitment {{!}} The British Army |url=https://www.army.mod.uk/learn-and-explore/about-the-army/corps-regiments-and-units/brigade-of-gurkhas/british-gurkhas-nepal/gurkha-recruitment/ |access-date=2026-05-28 |website=www.army.mod.uk |language=en-GB}}</ref> ब्रिटिश सेनाको गोर्खा ब्रिगेड र सिंगापुर प्रहरी बलको गोर्खा बलमा सैनिकहरूको लागि परम्परागत भर्ती परीक्षणहरूमा, उम्मेदवारहरूले नामलो प्रयोग गरेर आफ्नो ढाडमा डोकोमा भारी भारी बोक्न आवश्यक छ, र कडा समय सीमा भित्र लामो, ठाडो उकालो र ओरालो दौड पूरा गर्न आवश्यक छ।<ref>{{Cite web |date=2025-10-03 |title=The Gurkha Selection Process: Inside the World's Toughest Military Recruitment |url=https://thegurkhakhukuri.com/blogs/gurkha-khukuri-blogs/the-gurkha-selection-process-inside-the-worlds-toughest-military-recruitment |access-date=2026-05-28 |website=The Gurkha Khukuri |language=en}}</ref> यो परीक्षण पहाडी भूभाग र युद्धभूमिमा सैनिकहरूले सामना गर्ने शारीरिक रूपमा कठिन परिस्थितिहरूको परिक्षण गर्न डिजाइन गरिएको हो। डोकोमा बोक्ने तौल अत्यन्तै भारी हुन सक्छ, र चुनौतीपूर्ण मार्गहरूले उम्मेदवारको सहनशीलता, शक्ति र दृढ संकल्पलाई छिट्टै प्रकट गर्दछ। यो अभ्यास गोर्खा भर्ती परम्पराको लामो समयदेखिको तत्व हो, जुन १८१५ देखि पुस्तादेखि विकसित हुँदै आएको छ।.<ref>{{Cite web |last=Anusha |date=2026-02-28 |title=From Conflict to Comradeship : a retrospective on the Anglo-Nepal relationships |url=https://thegurkhamuseum.co.uk/blog/treaty-of-sugauli/ |access-date=2026-05-28 |website=The Gurkha Museum - Winchester |language=en-US}}</ref> ==चित्र दिर्घा== <gallery> File:Doko 001.jpg|डोको File:Doko namlo.jpg|डोको र नाम्लो </gallery> ==यो पनि हेर्नुहोस्== {{कृषि औजारहरू}} [[श्रेणी:कृषि औजारहरू]] [[श्रेणी:घरायसी सामान]] ba8yzh3se3oygcgamkzfp2rjess6f21 1368269 1368268 2026-08-02T05:32:17Z Bishaldev100 28807 /* बनाउने बिधी */ 1368269 wikitext text/x-wiki {{कृषि औजार विवरण | शीर्षक = डोको | तस्वीर = Doko1.jpg | तस्वीर आकार = 170px | तस्वीर वर्णन = डोकोले कुखुराको चल्लो थुनेको | बनोट आकार = सोली आकार | बनाउने साधन = बाँस तथा निङ्गलोको चोया | प्रयोग = वस्तुहरू बोक्न | मुख्य प्रचलित क्षेत्र = [[नेपाल]] लगायत [[भारत]] तथा [[भुटान|भूटान]] }} '''डोको''' [[बाँस]] अथवा [[निगालो]]को कप्टेरा र चोयाबाट बनाईने एक प्रकारको भारी बोक्नलाई प्रयोग हुने साधन हो। यो स-साना पशुपक्षीं छोप्न पनि प्रयोग गरिन्छ। ==आकार== यो हेर्दा [[सोली]] आकारको हुन्छ तर फेदको चौथाई भागबाट माथि चोया बुन्दा प्वाल रहने गरेर बुनिएको हुन्छ। यसको फेद साधारणतया आयातकार हुन्छ। ==बनाउने बिधी== नेपालको परम्परागत डोको बनाउन '''बाँस वा निगालोको चोया''' तयार गरी फेदबाट बुन्दै सोली आकारमा माथिल्लो भाग (टुप्पो) सम्म पुगेर बिट मारिन्छ। बलियो बाँस छनोट गरिन्छ र बाँसका भाटाहरू काटिन्छ। बाँसलाई ठाडो चिरेर कप्टेराहरू बनाइन्छ र ती कप्टेराहरूबाट मसिना र लचिला चोयाहरू बनाइन्छ। डोकोको आधार (तल्लाे भाग) का लागि अलि मोटा चोया र बुन्नका लागि पातला चोया चाहिन्छ। ४ देखि ६ वटा मोटा चोयाहरूलाई क्रस (गुणा) आकारमा भुइँमा राखिन्छ। ती मुख्य चोयाहरूलाई बाँध्न अन्य पातला चोयाहरूले बीचबाट बुनिन्छ। यसलाई स्थानीय भाषामा डोकोको 'घान हाल्ने' भनिन्छ। पिँध तयार भएपछि ठाडो परेका चोयाहरूलाई बिस्तारै माथितिर बङ्गाइन्छ। तेर्सो चोयाहरूलाई एक–एक गर्दै तल-माथि गरेर घेरा बुनिन्छ। डोकोलाई तल सानो र माथि ठूलो (सोली आकार) बनाउन ठाडो चोयाहरू फैलाइन्छ। डोको आवश्यक उचाइमा पुगेपछि बुन्न छोडिन्छ। बाँकी रहेका ठाडो चोयाहरूलाई एकापसमा जोडेर वा बटारेर दह्रो किनारा (बिट) बनाइन्छ। यसले डोकोको बुनाइ फुस्कन दिँदैन र डोको बलियो हुन्छ। डोको ==प्रयोग== [[नेपाल]], लगायत [[भारत]]को हिमांचल प्रदेश, उतराखंड, जम्मू कश्मिर, सिक्कीम. पश्चिम बङ्गाल, आशाम र पंजाव राज्यमा अनि [[भुटान]]मा समेत अझै पनि यो भारी बोक्ने प्रमुख साधन हो। डोको लाई [[नाम्लो]]ले लपेटेर नाम्लोको फेर टाउकोमा राखेर अथवा खकन्ता लगाएर खकन्ता कुममा लगाएर भारी बोकिन्छ। ==सेनाको छनोटमा प्रयोग== [[File:Eight_Gurkha_men_depicted_in_a_British_Indian_painting,_1815.jpg|thumb|Nepalese Gurkha soldiers, 1815.]] डोको दौड गोर्खा छनोट प्रक्रियाको एक चर्चित भाग बनेको छ।<ref name=":0" /><ref>{{Cite web |title=Gurkha Recruitment {{!}} The British Army |url=https://www.army.mod.uk/learn-and-explore/about-the-army/corps-regiments-and-units/brigade-of-gurkhas/british-gurkhas-nepal/gurkha-recruitment/ |access-date=2026-05-28 |website=www.army.mod.uk |language=en-GB}}</ref> ब्रिटिश सेनाको गोर्खा ब्रिगेड र सिंगापुर प्रहरी बलको गोर्खा बलमा सैनिकहरूको लागि परम्परागत भर्ती परीक्षणहरूमा, उम्मेदवारहरूले नामलो प्रयोग गरेर आफ्नो ढाडमा डोकोमा भारी भारी बोक्न आवश्यक छ, र कडा समय सीमा भित्र लामो, ठाडो उकालो र ओरालो दौड पूरा गर्न आवश्यक छ।<ref>{{Cite web |date=2025-10-03 |title=The Gurkha Selection Process: Inside the World's Toughest Military Recruitment |url=https://thegurkhakhukuri.com/blogs/gurkha-khukuri-blogs/the-gurkha-selection-process-inside-the-worlds-toughest-military-recruitment |access-date=2026-05-28 |website=The Gurkha Khukuri |language=en}}</ref> यो परीक्षण पहाडी भूभाग र युद्धभूमिमा सैनिकहरूले सामना गर्ने शारीरिक रूपमा कठिन परिस्थितिहरूको परिक्षण गर्न डिजाइन गरिएको हो। डोकोमा बोक्ने तौल अत्यन्तै भारी हुन सक्छ, र चुनौतीपूर्ण मार्गहरूले उम्मेदवारको सहनशीलता, शक्ति र दृढ संकल्पलाई छिट्टै प्रकट गर्दछ। यो अभ्यास गोर्खा भर्ती परम्पराको लामो समयदेखिको तत्व हो, जुन १८१५ देखि पुस्तादेखि विकसित हुँदै आएको छ।.<ref>{{Cite web |last=Anusha |date=2026-02-28 |title=From Conflict to Comradeship : a retrospective on the Anglo-Nepal relationships |url=https://thegurkhamuseum.co.uk/blog/treaty-of-sugauli/ |access-date=2026-05-28 |website=The Gurkha Museum - Winchester |language=en-US}}</ref> ==चित्र दिर्घा== <gallery> File:Doko 001.jpg|डोको File:Doko namlo.jpg|डोको र नाम्लो </gallery> ==यो पनि हेर्नुहोस्== {{कृषि औजारहरू}} [[श्रेणी:कृषि औजारहरू]] [[श्रेणी:घरायसी सामान]] j6aarj31tc1nhsluz3if6m4v79q2jpf 1368270 1368269 2026-08-02T05:33:23Z Bishaldev100 28807 /* बनाउने बिधी */ 1368270 wikitext text/x-wiki {{कृषि औजार विवरण | शीर्षक = डोको | तस्वीर = Doko1.jpg | तस्वीर आकार = 170px | तस्वीर वर्णन = डोकोले कुखुराको चल्लो थुनेको | बनोट आकार = सोली आकार | बनाउने साधन = बाँस तथा निङ्गलोको चोया | प्रयोग = वस्तुहरू बोक्न | मुख्य प्रचलित क्षेत्र = [[नेपाल]] लगायत [[भारत]] तथा [[भुटान|भूटान]] }} '''डोको''' [[बाँस]] अथवा [[निगालो]]को कप्टेरा र चोयाबाट बनाईने एक प्रकारको भारी बोक्नलाई प्रयोग हुने साधन हो। यो स-साना पशुपक्षीं छोप्न पनि प्रयोग गरिन्छ। ==आकार== यो हेर्दा [[सोली]] आकारको हुन्छ तर फेदको चौथाई भागबाट माथि चोया बुन्दा प्वाल रहने गरेर बुनिएको हुन्छ। यसको फेद साधारणतया आयातकार हुन्छ। ==बनाउने बिधी== [[चित्र:Kakani_(7).JPG|अङ्गुठाकार|डोको बनाइँदै]] नेपालको परम्परागत डोको बनाउन '''बाँस वा निगालोको चोया''' तयार गरी फेदबाट बुन्दै सोली आकारमा माथिल्लो भाग (टुप्पो) सम्म पुगेर बिट मारिन्छ। बलियो बाँस छनोट गरिन्छ र बाँसका भाटाहरू काटिन्छ। बाँसलाई ठाडो चिरेर कप्टेराहरू बनाइन्छ र ती कप्टेराहरूबाट मसिना र लचिला चोयाहरू बनाइन्छ। डोकोको आधार (तल्लाे भाग) का लागि अलि मोटा चोया र बुन्नका लागि पातला चोया चाहिन्छ। ४ देखि ६ वटा मोटा चोयाहरूलाई क्रस (गुणा) आकारमा भुइँमा राखिन्छ। ती मुख्य चोयाहरूलाई बाँध्न अन्य पातला चोयाहरूले बीचबाट बुनिन्छ। यसलाई स्थानीय भाषामा डोकोको 'घान हाल्ने' भनिन्छ। पिँध तयार भएपछि ठाडो परेका चोयाहरूलाई बिस्तारै माथितिर बङ्गाइन्छ। तेर्सो चोयाहरूलाई एक–एक गर्दै तल-माथि गरेर घेरा बुनिन्छ। डोकोलाई तल सानो र माथि ठूलो (सोली आकार) बनाउन ठाडो चोयाहरू फैलाइन्छ। डोको आवश्यक उचाइमा पुगेपछि बुन्न छोडिन्छ। बाँकी रहेका ठाडो चोयाहरूलाई एकापसमा जोडेर वा बटारेर दह्रो किनारा (बिट) बनाइन्छ। यसले डोकोको बुनाइ फुस्कन दिँदैन र डोको बलियो हुन्छ। डोको ==प्रयोग== [[नेपाल]], लगायत [[भारत]]को हिमांचल प्रदेश, उतराखंड, जम्मू कश्मिर, सिक्कीम. पश्चिम बङ्गाल, आशाम र पंजाव राज्यमा अनि [[भुटान]]मा समेत अझै पनि यो भारी बोक्ने प्रमुख साधन हो। डोको लाई [[नाम्लो]]ले लपेटेर नाम्लोको फेर टाउकोमा राखेर अथवा खकन्ता लगाएर खकन्ता कुममा लगाएर भारी बोकिन्छ। ==सेनाको छनोटमा प्रयोग== [[File:Eight_Gurkha_men_depicted_in_a_British_Indian_painting,_1815.jpg|thumb|Nepalese Gurkha soldiers, 1815.]] डोको दौड गोर्खा छनोट प्रक्रियाको एक चर्चित भाग बनेको छ।<ref name=":0" /><ref>{{Cite web |title=Gurkha Recruitment {{!}} The British Army |url=https://www.army.mod.uk/learn-and-explore/about-the-army/corps-regiments-and-units/brigade-of-gurkhas/british-gurkhas-nepal/gurkha-recruitment/ |access-date=2026-05-28 |website=www.army.mod.uk |language=en-GB}}</ref> ब्रिटिश सेनाको गोर्खा ब्रिगेड र सिंगापुर प्रहरी बलको गोर्खा बलमा सैनिकहरूको लागि परम्परागत भर्ती परीक्षणहरूमा, उम्मेदवारहरूले नामलो प्रयोग गरेर आफ्नो ढाडमा डोकोमा भारी भारी बोक्न आवश्यक छ, र कडा समय सीमा भित्र लामो, ठाडो उकालो र ओरालो दौड पूरा गर्न आवश्यक छ।<ref>{{Cite web |date=2025-10-03 |title=The Gurkha Selection Process: Inside the World's Toughest Military Recruitment |url=https://thegurkhakhukuri.com/blogs/gurkha-khukuri-blogs/the-gurkha-selection-process-inside-the-worlds-toughest-military-recruitment |access-date=2026-05-28 |website=The Gurkha Khukuri |language=en}}</ref> यो परीक्षण पहाडी भूभाग र युद्धभूमिमा सैनिकहरूले सामना गर्ने शारीरिक रूपमा कठिन परिस्थितिहरूको परिक्षण गर्न डिजाइन गरिएको हो। डोकोमा बोक्ने तौल अत्यन्तै भारी हुन सक्छ, र चुनौतीपूर्ण मार्गहरूले उम्मेदवारको सहनशीलता, शक्ति र दृढ संकल्पलाई छिट्टै प्रकट गर्दछ। यो अभ्यास गोर्खा भर्ती परम्पराको लामो समयदेखिको तत्व हो, जुन १८१५ देखि पुस्तादेखि विकसित हुँदै आएको छ।.<ref>{{Cite web |last=Anusha |date=2026-02-28 |title=From Conflict to Comradeship : a retrospective on the Anglo-Nepal relationships |url=https://thegurkhamuseum.co.uk/blog/treaty-of-sugauli/ |access-date=2026-05-28 |website=The Gurkha Museum - Winchester |language=en-US}}</ref> ==चित्र दिर्घा== <gallery> File:Doko 001.jpg|डोको File:Doko namlo.jpg|डोको र नाम्लो </gallery> ==यो पनि हेर्नुहोस्== {{कृषि औजारहरू}} [[श्रेणी:कृषि औजारहरू]] [[श्रेणी:घरायसी सामान]] 8v7fig5skeilaf7g2ocomtpzhy802ps 0 35830 1368237 1368204 2026-08-01T16:07:45Z NeoEditor 77577 /* अकबरका नवरत्नहरू */ 1368237 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty |name = अकबर |image = Akbar.jpg |caption =अकबर युवा अवस्थामा | succession = [[चित्र:Flag of the Mughal Empire (triangular).svg|border|22x20px]] तेस्रो [[मुगल साम्राज्य|मुगल सम्राट]] |reign = २७ जनवरी १५५६ - २५ अक्टोबर १६०५<br />({{age in years and days|1556|1|27|1605|10|29}}) |coronation = १४ फेब्रुअरी १५५६ |Full title = |predecessor = [[हुमायूँ]] |successor = जहाँगिर |regent = बैराम खान (१५५६-१५६१) |spouses = रुकैया सुल्तान बेगम<br>सलिमा सुल्तान बेगम<br/>[[मरियम-उज-जमानी]] |issue = जहाँगिर<br>मुराद<br> दनियाल<br/> अन्य ६ छोरीहरू |full name = अबउलफत जलाल उद्दिन मोहम्मद अकबर (प्रथम), |house = तैमुर |dynasty = [[मुगल साम्राज्य|मुगल]] |father = [[हुमायूँ]] |mother = हमिदा बानु बेगम |birth_date = {{birth date|1542|10|14|df=y}} |birth_place = उमेरकोट, [[सिन्ध]] |death_date = {{death date and age|1605|10|27|1542|10|14|df=y}} |death_place = [[फतेहपुर सिकरी]], [[आगरा]] |date of burial = |place of burial = सिकन्द्रा, आगरा |religion = [[इस्लाम धर्म|इस्लाम]] }} '''जलाल उद्दीन मोहम्मद अकबर''' ({{Ur|جلال الدین محمد اکبر}} ) (१५ अक्टोबर, १५४२-२७ अक्टोबर, १६०५) तैमूर वंशका [[मुगल साम्राज्य]]का तेस्रो शासक थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.newworldencyclopedia.org/entry/Timurid_Dynasty |title=तिमुरिड डायनेस्टी |publisher=न्यू वर्ल्ड एन्साइक्लोपीडिया |date= |accessdate=१८ जुलाई, २००९}}</ref> अकबरलाई अकबर-ऐ-आजम (अर्थात अकबर महान), शहंशाह अकबर, अकबर बादशाह, महाबली शहंशाहको नामबाट पनि चिनिन्छ।<ref name="Biography">{{citeweb|accessdate=२३ मई, २००८|url=http://www.bookrags.com/biography/jalal-ud-din-mohammed-akbar/|title=जलाल-उद-दीन मोहम्मद अकबर बायोग्राफी |publisher=बुकरैग्स}}</ref> अकबर [[मुगल साम्राज्य]]को संस्थापक [[बाबर|जहीरुद्दीन मुहम्मद बाबर]]का नाति र राजा [[हुमायूँ|नसिरुद्दीन हुमायूँ]] तथा रानी हमीदा बानोका छोरा थिए। अकबरको वंश तैमुर थियो र उनकी आमा [[मङ्गोलिया|मंगोल]] राजा [[जङ्गेज खाँ|चंगेज खाँ]]का वंशकी थिइन् । अकबरको शासन कालमा [[मुगल साम्राज्य]]मा [[उत्तर भारत|उत्तरी]] र [[मध्य भारत]]को अधिकांश भाग सम्मिलित थिए । मुगल साम्राज्य त्यस समयको सर्वाधिक शक्तिशाली साम्राज्यहरू मध्ये एक थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.writespirit.net/authors/akbar|title=एक्स्टैण्ट अफ एम्पायर }}</ref> त्यस समयका [[राजा|बादशाहहरू]]मा अकबर [[हिन्दु धर्म|हिन्दू]] र [[मुसलमान]] दुइटै धर्मालम्बीहरूले बराबर प्रेम र सम्मान प्राप्त गर्ने एक मात्र राजा थिए । उनले हिन्दू-मुसलमान सम्प्रदाहरूको बीचको दूरीहरू कम गर्नको लागि दीन-ए-इलाही नामक धर्मको स्थापना गरे । <ref name="अकबर महान"/> उनको दरबार सबैको लागि हर समय खुला रहन्थ्यो । उनको दरबारमा दरबारियाहरू मुसलमान अपेक्षामा हिन्दु धेरै थिए । अकबर आफ्नो पिता [[हुमायूँ|नसिरुद्दीन मुहम्मद हुमायूँ]]को मृत्यु पश्चात तेह्र वर्षको उमेरमा [[नयाँ दिल्ली|दिल्ली]]को राजगद्दीमा बसेका थिए।<ref name= "अकबर महान">{{cite web|accessdate=2008-05-23|url=http://www.boloji.com/history/022.htm|title=द नाइन जेम्स अफ अकबर|publisher=बोलोजी}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100114183721/http://boloji.com/history/022.htm |date=2010-01-14 }}</ref> आफ्नो शासन कालमा उनले शक्तिशाली पश्तून वंशज शेरशाह सूरीको आक्रमणलाई रोक्नुको साथै [[पानीपतको दोस्रो लडाइँ (१५५६)|पानीपतको द्वितीय युद्ध]]मा नवघोषित हिन्दू राजा हेमूलाई पराजित गरेका थिए।<ref name="AknamaVolII">{{cite book|author=फज्ल, अबुल|title=अकबरनामा, खण्ड २ }}</ref><ref name="avasthy">{{cite book|title=द लाईफ एण्ड टाइम्स अफ हुमायूँ |author=प्रसाद, ईश्वरी|year=१९७०|url=http://scholar.google.com/scholar?q=Ishwari%20Prasad%20life%20and%20times%20of%20humayun&hl=en&lr=&oi=scholart}}</ref> अकबरलाई आफ्नो साम्राज्यको गठन गर्न तथा उत्तरी र मध्य भारतको सबै क्षेत्रहरूलाई एकछत्र अधिकारमा ल्याउन लगभग दुइ दशक लागेको थियो। == जिवनी == [[चित्र:Akbar1.jpg|thumb|right|150px|अकबरको चित्र]] === नामाकरण === अकबरको जन्म [[पूर्णिमा]]को दिन भएको थियो यस कारण उनको नाम बदरुद्दीन मोहम्मद अकबर रखिएको थियो । यहाँ ''बद्र''को अर्थ पूर्ण चन्द्रमा हुन्छ र अकबर उनको हजुरबुबा शेख अली अकबर जामीको नामबाट लिइएको थियो। [[काबुल]]मा विजय प्राप्त भए पछि उनको पिता हुमायूँले नराम्रो दृष्टिबाट बचाउनको लागि अकबरको जन्म तिथि तथा नाम बदलेएका थिए भन्ने भनाई छ। <ref>{{cite book|page=५७ |author=हायल्याण्ड, जे.एस; बैनर्जी एस.एन|title=कमेन्ट्री अफ फादर मन्सर्रेट, एस.जे: अन हिज जर्नी टू द कोर्ट अफ अकबर, एशियन एड्युकेशनल सर्विसेज| year=१९९६ | isbn=८१२०६०८०७०}}</ref> किम्वदन्ती अनुसार भारतको जनताले उनलाई सफल एवं कुशल शासनको लागि अकबर नामबाट सम्मानित गरेका थिए। अरबी भाषामा अकबर शब्दको अर्थ "विशाल" वा ठूलो हुन्छ। === प्रारम्भिक जीवन === == प्रशासन == === राजनीतिक संरचना === === कर निर्धारण === === सैन्य संगठन === === राजधानी === === संस्कृति === == धर्म == अकबर एक [[मुसलमान|मुसलमानी]] थिए तर पनि अन्य धर्म एवं सम्प्रदायहरूका लागि पनि उनको मनमा आदर थियो । अकबरले आफ्नो पूर्वजहरू भन्दा अलग भएर धेरै हिन्दू राजकुमारीहरूसँग विवाह गरे । यसका वाहेक अकबरले हिन्दुहरूलाई राज्यका विभिन्न ठूला पदभार दिएका थिए । == अकबरका नवरत्नहरू == [[चित्र:Birbal.jpg|thumb|170px| बीरबल]] निरक्षर भए पनि अकबरलाई कलाकारहरू एवं बुद्धिजीवीहरूसँग विशेष प्रेम थियो । उनको यसै प्रेमका कारण अकबरका दरबारमा नौ जना गुणवान दरबारियाहरू थिए जसलाई '''अकबरका नवरत्न'''को नामबाट पनि चिनिन्छ।<ref>[http://hi.brajdiscovery.org/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%95%E0%A4%AC%E0%A4%B0_%E0%A4%95%E0%A5%87_%E0%A4%A8%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%A8 अकबरका नवरत्न]।ब्रज डिस्कवरी</ref> * [[वीरबल|बीरबल]] (१५२८ - १५८३)- यि दरबारका विदूषक र अकबरका सल्लाहकार थिए। यिनी धेरै बुद्धिमान थिए। * [[अबुल फजल]] (१५५१ - १६०२ )- उनले अकबरको समयलाई लिपिबद्ध गरेको थिए। उनले अकबरनामा र आइन-ए-अकबरी पनि रचना गरेका थिए। * [[मस्यौदा:फैजी|फैजी]] (१५४७ - १५९५)-यि अबुल फजलको भाइ थिए। उनी फारसीमा कविता लेख्दथे। राजा अकबरले उनलाई आफ्नो छोराको गणित शिक्षकको पदमा नियुक्त गरेका थिए। * मिंया [[तानसेन नगरपालिका|तानसेन]]- यि अकबरका दरबारमा गायक थिए। उनी कविता पनि लेख्ने गर्दथे। * टोडरमल- यि अकबरको अर्थ मन्त्री थिए। उनले विश्वको प्रथम भूमीको लेखा जोखा एवं मापन प्रणाली तयार गरेका थिए। * [[राजा मान सिंह]]- उनी आम्बेर ([[जयपुर]])को कच्छवाहा राजपूत राजा थिए। उनी अकबरको सेनाको प्रधान सेनापति थिए। उनको बहिनी जोधाबाई अकबरकी रानी थिइन। * अब्दुल रहीम खान-ऐ-खाना- यि एक कवि तथा अकबरका संरक्षक बैरम खानको छोरा थिए। * फकीर अजिउद्दिन- अकबरको सल्लाहकार थिए। * मुल्लाह दुइ पिअजा- अकबरको सल्लाहकार थिए। == चलचित्र तथा साहित्यमा == अकबरको व्यक्तित्व बहुचर्चित रहेको छ । भारतीय साहित्य तथा सिनेमाहरूले उनको जिवनी सम्बन्धि अकबरबाट प्रेरित धेरै पात्र रचेका छन् । * २००८ मा [[आशुतोष गोवरिकर]] निर्देशित चलचित्र [[जोधा अकबर (२००८ को चलचित्र)|जोधा अकबर]]मा अकबर तथा उनको पत्निको कहानीलाई दर्शाइएको छ । अकबर एवं जोधाबाईको पात्र क्रमशः [[ऋतिक रोशन]] र [[ऐश्वर्या राय बच्चन|ऐश्वर्या राय]]ले निभाएका छन् । * १९६० मा बनेको चलचित्र [[मुगल-ए-आजम]] भारतीय चलचित्रको एक लोकप्रिय चलचित्र हो । यसमा अकबरको पात्र [[पृथ्वीराज कपूर]]ले निभाएका थिए । यस चलचित्रमा अकबरको छोरा [[जहाँगिर|सलीम]]को प्रेम कथा र त्यस कारणबाट पिता पुत्रमा खडा भएको द्वन्दलाई दर्शाइएको छ । सलीमको भूमिका [[दिलीप कुमार]] एवं अनारकलीको भूमिका [[मधुबाला]]ले निभाएको थियो । * १९९० मा [[जी टीवी]]ले '''अकबर-बीरबल''' नामबाट एक [[टेलिभिजन धारावाहिक]] प्रसारित गरेको थियो जसमा अकबरको पात्र हिन्दी अभिनेता [[विक्रम गोखले]]ले निभाएका थिए । * नब्बेका दशकमा [[सञ्जय खान]] कृत धारावाहिक अकबर द ग्रेट [[दूरदर्शन]]मा प्रदर्शित गरिएको थियो । * प्रसिद्ध अङ्ग्रेजी साहित्यकार [[सलमान रुस्दी]]को [[उपन्यास]] द एन्चान्ट्रेस अफ फ्लोरेन्स ([[अङ्ग्रेजी भाषा|अङ्ग्रेजी]]:[[:en:The Enchantress of Florence|''The Enchantress of Florence'']])मा अकबर एक मुख्य पात्र छन्।<ref>[http://www.guardian.co.uk/books/2008/mar/29/fiction.salmanrushdie द एन्चान्ट्रेस अफ फ्लोरेन्स]</ref> == यो पनि हेर्नुहोस == * [[मुगल-ए-आजम (१९६० को चलचित्र)]] * [[जोधा अकबर (२००८ को चलचित्र)]] * [[अकबरको चिहान]] * [[अकबरका नवरत्न]] * [[अकबरनामा]] == सन्दर्भ == {{reflist}} == बाह्य कडीहरू == {{Commonscat|Akbar I}} {{EB1911|Akbar, Jellaladin Mahommed}} {{start}} {{s-hou|[[मुगल साम्राज्य|मुगल वंश]]||[[१५ अक्टोबर]] [[१५४२]]||[[२७ अक्टोबर]] [[१६०५]]}} {{s-reg|}} {{s-bef|before=[[हुमायूँ]]}} {{s-ttl|title=[[मुगल सम्राट]]|years=[[१५५६]]-[[१६०५]]}} {{s-aft|after=[[जहाँगिर]]}} {{end}} {{मुगल वंश}}{{मुगल}} [[श्रेणी:अकबर]] [[श्रेणी:भारतको इतिहास]] [[श्रेणी:आगरा]] [[श्रेणी:मुगल साम्राज्य]] [[श्रेणी:मुगल सम्राटहरू]] 4d3v94il5ke0h3i6nyintfgmcdweveg 1368238 1368237 2026-08-01T16:15:20Z NeoEditor 77577 /* चलचित्र तथा साहित्यमा */ 1368238 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty |name = अकबर |image = Akbar.jpg |caption =अकबर युवा अवस्थामा | succession = [[चित्र:Flag of the Mughal Empire (triangular).svg|border|22x20px]] तेस्रो [[मुगल साम्राज्य|मुगल सम्राट]] |reign = २७ जनवरी १५५६ - २५ अक्टोबर १६०५<br />({{age in years and days|1556|1|27|1605|10|29}}) |coronation = १४ फेब्रुअरी १५५६ |Full title = |predecessor = [[हुमायूँ]] |successor = जहाँगिर |regent = बैराम खान (१५५६-१५६१) |spouses = रुकैया सुल्तान बेगम<br>सलिमा सुल्तान बेगम<br/>[[मरियम-उज-जमानी]] |issue = जहाँगिर<br>मुराद<br> दनियाल<br/> अन्य ६ छोरीहरू |full name = अबउलफत जलाल उद्दिन मोहम्मद अकबर (प्रथम), |house = तैमुर |dynasty = [[मुगल साम्राज्य|मुगल]] |father = [[हुमायूँ]] |mother = हमिदा बानु बेगम |birth_date = {{birth date|1542|10|14|df=y}} |birth_place = उमेरकोट, [[सिन्ध]] |death_date = {{death date and age|1605|10|27|1542|10|14|df=y}} |death_place = [[फतेहपुर सिकरी]], [[आगरा]] |date of burial = |place of burial = सिकन्द्रा, आगरा |religion = [[इस्लाम धर्म|इस्लाम]] }} '''जलाल उद्दीन मोहम्मद अकबर''' ({{Ur|جلال الدین محمد اکبر}} ) (१५ अक्टोबर, १५४२-२७ अक्टोबर, १६०५) तैमूर वंशका [[मुगल साम्राज्य]]का तेस्रो शासक थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.newworldencyclopedia.org/entry/Timurid_Dynasty |title=तिमुरिड डायनेस्टी |publisher=न्यू वर्ल्ड एन्साइक्लोपीडिया |date= |accessdate=१८ जुलाई, २००९}}</ref> अकबरलाई अकबर-ऐ-आजम (अर्थात अकबर महान), शहंशाह अकबर, अकबर बादशाह, महाबली शहंशाहको नामबाट पनि चिनिन्छ।<ref name="Biography">{{citeweb|accessdate=२३ मई, २००८|url=http://www.bookrags.com/biography/jalal-ud-din-mohammed-akbar/|title=जलाल-उद-दीन मोहम्मद अकबर बायोग्राफी |publisher=बुकरैग्स}}</ref> अकबर [[मुगल साम्राज्य]]को संस्थापक [[बाबर|जहीरुद्दीन मुहम्मद बाबर]]का नाति र राजा [[हुमायूँ|नसिरुद्दीन हुमायूँ]] तथा रानी हमीदा बानोका छोरा थिए। अकबरको वंश तैमुर थियो र उनकी आमा [[मङ्गोलिया|मंगोल]] राजा [[जङ्गेज खाँ|चंगेज खाँ]]का वंशकी थिइन् । अकबरको शासन कालमा [[मुगल साम्राज्य]]मा [[उत्तर भारत|उत्तरी]] र [[मध्य भारत]]को अधिकांश भाग सम्मिलित थिए । मुगल साम्राज्य त्यस समयको सर्वाधिक शक्तिशाली साम्राज्यहरू मध्ये एक थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.writespirit.net/authors/akbar|title=एक्स्टैण्ट अफ एम्पायर }}</ref> त्यस समयका [[राजा|बादशाहहरू]]मा अकबर [[हिन्दु धर्म|हिन्दू]] र [[मुसलमान]] दुइटै धर्मालम्बीहरूले बराबर प्रेम र सम्मान प्राप्त गर्ने एक मात्र राजा थिए । उनले हिन्दू-मुसलमान सम्प्रदाहरूको बीचको दूरीहरू कम गर्नको लागि दीन-ए-इलाही नामक धर्मको स्थापना गरे । <ref name="अकबर महान"/> उनको दरबार सबैको लागि हर समय खुला रहन्थ्यो । उनको दरबारमा दरबारियाहरू मुसलमान अपेक्षामा हिन्दु धेरै थिए । अकबर आफ्नो पिता [[हुमायूँ|नसिरुद्दीन मुहम्मद हुमायूँ]]को मृत्यु पश्चात तेह्र वर्षको उमेरमा [[नयाँ दिल्ली|दिल्ली]]को राजगद्दीमा बसेका थिए।<ref name= "अकबर महान">{{cite web|accessdate=2008-05-23|url=http://www.boloji.com/history/022.htm|title=द नाइन जेम्स अफ अकबर|publisher=बोलोजी}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100114183721/http://boloji.com/history/022.htm |date=2010-01-14 }}</ref> आफ्नो शासन कालमा उनले शक्तिशाली पश्तून वंशज शेरशाह सूरीको आक्रमणलाई रोक्नुको साथै [[पानीपतको दोस्रो लडाइँ (१५५६)|पानीपतको द्वितीय युद्ध]]मा नवघोषित हिन्दू राजा हेमूलाई पराजित गरेका थिए।<ref name="AknamaVolII">{{cite book|author=फज्ल, अबुल|title=अकबरनामा, खण्ड २ }}</ref><ref name="avasthy">{{cite book|title=द लाईफ एण्ड टाइम्स अफ हुमायूँ |author=प्रसाद, ईश्वरी|year=१९७०|url=http://scholar.google.com/scholar?q=Ishwari%20Prasad%20life%20and%20times%20of%20humayun&hl=en&lr=&oi=scholart}}</ref> अकबरलाई आफ्नो साम्राज्यको गठन गर्न तथा उत्तरी र मध्य भारतको सबै क्षेत्रहरूलाई एकछत्र अधिकारमा ल्याउन लगभग दुइ दशक लागेको थियो। == जिवनी == [[चित्र:Akbar1.jpg|thumb|right|150px|अकबरको चित्र]] === नामाकरण === अकबरको जन्म [[पूर्णिमा]]को दिन भएको थियो यस कारण उनको नाम बदरुद्दीन मोहम्मद अकबर रखिएको थियो । यहाँ ''बद्र''को अर्थ पूर्ण चन्द्रमा हुन्छ र अकबर उनको हजुरबुबा शेख अली अकबर जामीको नामबाट लिइएको थियो। [[काबुल]]मा विजय प्राप्त भए पछि उनको पिता हुमायूँले नराम्रो दृष्टिबाट बचाउनको लागि अकबरको जन्म तिथि तथा नाम बदलेएका थिए भन्ने भनाई छ। <ref>{{cite book|page=५७ |author=हायल्याण्ड, जे.एस; बैनर्जी एस.एन|title=कमेन्ट्री अफ फादर मन्सर्रेट, एस.जे: अन हिज जर्नी टू द कोर्ट अफ अकबर, एशियन एड्युकेशनल सर्विसेज| year=१९९६ | isbn=८१२०६०८०७०}}</ref> किम्वदन्ती अनुसार भारतको जनताले उनलाई सफल एवं कुशल शासनको लागि अकबर नामबाट सम्मानित गरेका थिए। अरबी भाषामा अकबर शब्दको अर्थ "विशाल" वा ठूलो हुन्छ। === प्रारम्भिक जीवन === == प्रशासन == === राजनीतिक संरचना === === कर निर्धारण === === सैन्य संगठन === === राजधानी === === संस्कृति === == धर्म == अकबर एक [[मुसलमान|मुसलमानी]] थिए तर पनि अन्य धर्म एवं सम्प्रदायहरूका लागि पनि उनको मनमा आदर थियो । अकबरले आफ्नो पूर्वजहरू भन्दा अलग भएर धेरै हिन्दू राजकुमारीहरूसँग विवाह गरे । यसका वाहेक अकबरले हिन्दुहरूलाई राज्यका विभिन्न ठूला पदभार दिएका थिए । == अकबरका नवरत्नहरू == [[चित्र:Birbal.jpg|thumb|170px| बीरबल]] निरक्षर भए पनि अकबरलाई कलाकारहरू एवं बुद्धिजीवीहरूसँग विशेष प्रेम थियो । उनको यसै प्रेमका कारण अकबरका दरबारमा नौ जना गुणवान दरबारियाहरू थिए जसलाई '''अकबरका नवरत्न'''को नामबाट पनि चिनिन्छ।<ref>[http://hi.brajdiscovery.org/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%95%E0%A4%AC%E0%A4%B0_%E0%A4%95%E0%A5%87_%E0%A4%A8%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%A8 अकबरका नवरत्न]।ब्रज डिस्कवरी</ref> * [[वीरबल|बीरबल]] (१५२८ - १५८३)- यि दरबारका विदूषक र अकबरका सल्लाहकार थिए। यिनी धेरै बुद्धिमान थिए। * [[अबुल फजल]] (१५५१ - १६०२ )- उनले अकबरको समयलाई लिपिबद्ध गरेको थिए। उनले अकबरनामा र आइन-ए-अकबरी पनि रचना गरेका थिए। * [[मस्यौदा:फैजी|फैजी]] (१५४७ - १५९५)-यि अबुल फजलको भाइ थिए। उनी फारसीमा कविता लेख्दथे। राजा अकबरले उनलाई आफ्नो छोराको गणित शिक्षकको पदमा नियुक्त गरेका थिए। * मिंया [[तानसेन नगरपालिका|तानसेन]]- यि अकबरका दरबारमा गायक थिए। उनी कविता पनि लेख्ने गर्दथे। * टोडरमल- यि अकबरको अर्थ मन्त्री थिए। उनले विश्वको प्रथम भूमीको लेखा जोखा एवं मापन प्रणाली तयार गरेका थिए। * [[राजा मान सिंह]]- उनी आम्बेर ([[जयपुर]])को कच्छवाहा राजपूत राजा थिए। उनी अकबरको सेनाको प्रधान सेनापति थिए। उनको बहिनी जोधाबाई अकबरकी रानी थिइन। * अब्दुल रहीम खान-ऐ-खाना- यि एक कवि तथा अकबरका संरक्षक बैरम खानको छोरा थिए। * फकीर अजिउद्दिन- अकबरको सल्लाहकार थिए। * मुल्लाह दुइ पिअजा- अकबरको सल्लाहकार थिए। == चलचित्र तथा साहित्यमा == अकबरको व्यक्तित्व बहुचर्चित रहेको छ । भारतीय साहित्य तथा सिनेमाहरूले उनको जिवनी सम्बन्धि अकबरबाट प्रेरित धेरै पात्र रचेका छन् । * २००८ मा [[आशुतोष गोवरिकर]] निर्देशित चलचित्र जोधा अकबरमा अकबर तथा उनको पत्निको कहानीलाई दर्शाइएको छ । अकबर एवं जोधाबाईको पात्र क्रमशः [[ऋतिक रोशन]] र [[ऐश्वर्या राय बच्चन|ऐश्वर्या राय]]ले निभाएका छन् । * १९६० मा बनेको चलचित्र मुगल-ए-आजम भारतीय चलचित्रको एक लोकप्रिय चलचित्र हो । यसमा अकबरको पात्र पृथ्वीराज कपूरले निभाएका थिए । यस चलचित्रमा अकबरको छोरा सलीमको प्रेम कथा र त्यस कारणबाट पिता पुत्रमा खडा भएको द्वन्दलाई दर्शाइएको छ । सलीमको भूमिका [[दिलीप कुमार]] एवं अनारकलीको भूमिका [[मधुबाला]]ले निभाएको थियो । * १९९० मा जी टीवीले '''अकबर-बीरबल''' नामबाट एक टेलिभिजन धारावाहिक प्रसारित गरेको थियो जसमा अकबरको पात्र हिन्दी अभिनेता विक्रम गोखलेले निभाएका थिए । * नब्बेका दशकमा सञ्जय खान कृत धारावाहिक अकबर द ग्रेट [[दूरदर्शन]]मा प्रदर्शित गरिएको थियो । * प्रसिद्ध अङ्ग्रेजी साहित्यकार [[सलमान रुस्दी]]को [[उपन्यास]] द एन्चान्ट्रेस अफ फ्लोरेन्स ([[अङ्ग्रेजी भाषा|अङ्ग्रेजी]]:[[:en:The Enchantress of Florence|''The Enchantress of Florence'']])मा अकबर एक मुख्य पात्र छन्।<ref>[http://www.guardian.co.uk/books/2008/mar/29/fiction.salmanrushdie द एन्चान्ट्रेस अफ फ्लोरेन्स]</ref> == यो पनि हेर्नुहोस == * [[मुगल-ए-आजम (१९६० को चलचित्र)]] * [[जोधा अकबर (२००८ को चलचित्र)]] * [[अकबरको चिहान]] * [[अकबरका नवरत्न]] * [[अकबरनामा]] == सन्दर्भ == {{reflist}} == बाह्य कडीहरू == {{Commonscat|Akbar I}} {{EB1911|Akbar, Jellaladin Mahommed}} {{start}} {{s-hou|[[मुगल साम्राज्य|मुगल वंश]]||[[१५ अक्टोबर]] [[१५४२]]||[[२७ अक्टोबर]] [[१६०५]]}} {{s-reg|}} {{s-bef|before=[[हुमायूँ]]}} {{s-ttl|title=[[मुगल सम्राट]]|years=[[१५५६]]-[[१६०५]]}} {{s-aft|after=[[जहाँगिर]]}} {{end}} {{मुगल वंश}}{{मुगल}} [[श्रेणी:अकबर]] [[श्रेणी:भारतको इतिहास]] [[श्रेणी:आगरा]] [[श्रेणी:मुगल साम्राज्य]] [[श्रेणी:मुगल सम्राटहरू]] 1eplm3x06cfvssb04pwojq28bilm2gd 1368239 1368238 2026-08-01T16:19:11Z NeoEditor 77577 /* यो पनि हेर्नुहोस */ 1368239 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty |name = अकबर |image = Akbar.jpg |caption =अकबर युवा अवस्थामा | succession = [[चित्र:Flag of the Mughal Empire (triangular).svg|border|22x20px]] तेस्रो [[मुगल साम्राज्य|मुगल सम्राट]] |reign = २७ जनवरी १५५६ - २५ अक्टोबर १६०५<br />({{age in years and days|1556|1|27|1605|10|29}}) |coronation = १४ फेब्रुअरी १५५६ |Full title = |predecessor = [[हुमायूँ]] |successor = जहाँगिर |regent = बैराम खान (१५५६-१५६१) |spouses = रुकैया सुल्तान बेगम<br>सलिमा सुल्तान बेगम<br/>[[मरियम-उज-जमानी]] |issue = जहाँगिर<br>मुराद<br> दनियाल<br/> अन्य ६ छोरीहरू |full name = अबउलफत जलाल उद्दिन मोहम्मद अकबर (प्रथम), |house = तैमुर |dynasty = [[मुगल साम्राज्य|मुगल]] |father = [[हुमायूँ]] |mother = हमिदा बानु बेगम |birth_date = {{birth date|1542|10|14|df=y}} |birth_place = उमेरकोट, [[सिन्ध]] |death_date = {{death date and age|1605|10|27|1542|10|14|df=y}} |death_place = [[फतेहपुर सिकरी]], [[आगरा]] |date of burial = |place of burial = सिकन्द्रा, आगरा |religion = [[इस्लाम धर्म|इस्लाम]] }} '''जलाल उद्दीन मोहम्मद अकबर''' ({{Ur|جلال الدین محمد اکبر}} ) (१५ अक्टोबर, १५४२-२७ अक्टोबर, १६०५) तैमूर वंशका [[मुगल साम्राज्य]]का तेस्रो शासक थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.newworldencyclopedia.org/entry/Timurid_Dynasty |title=तिमुरिड डायनेस्टी |publisher=न्यू वर्ल्ड एन्साइक्लोपीडिया |date= |accessdate=१८ जुलाई, २००९}}</ref> अकबरलाई अकबर-ऐ-आजम (अर्थात अकबर महान), शहंशाह अकबर, अकबर बादशाह, महाबली शहंशाहको नामबाट पनि चिनिन्छ।<ref name="Biography">{{citeweb|accessdate=२३ मई, २००८|url=http://www.bookrags.com/biography/jalal-ud-din-mohammed-akbar/|title=जलाल-उद-दीन मोहम्मद अकबर बायोग्राफी |publisher=बुकरैग्स}}</ref> अकबर [[मुगल साम्राज्य]]को संस्थापक [[बाबर|जहीरुद्दीन मुहम्मद बाबर]]का नाति र राजा [[हुमायूँ|नसिरुद्दीन हुमायूँ]] तथा रानी हमीदा बानोका छोरा थिए। अकबरको वंश तैमुर थियो र उनकी आमा [[मङ्गोलिया|मंगोल]] राजा [[जङ्गेज खाँ|चंगेज खाँ]]का वंशकी थिइन् । अकबरको शासन कालमा [[मुगल साम्राज्य]]मा [[उत्तर भारत|उत्तरी]] र [[मध्य भारत]]को अधिकांश भाग सम्मिलित थिए । मुगल साम्राज्य त्यस समयको सर्वाधिक शक्तिशाली साम्राज्यहरू मध्ये एक थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.writespirit.net/authors/akbar|title=एक्स्टैण्ट अफ एम्पायर }}</ref> त्यस समयका [[राजा|बादशाहहरू]]मा अकबर [[हिन्दु धर्म|हिन्दू]] र [[मुसलमान]] दुइटै धर्मालम्बीहरूले बराबर प्रेम र सम्मान प्राप्त गर्ने एक मात्र राजा थिए । उनले हिन्दू-मुसलमान सम्प्रदाहरूको बीचको दूरीहरू कम गर्नको लागि दीन-ए-इलाही नामक धर्मको स्थापना गरे । <ref name="अकबर महान"/> उनको दरबार सबैको लागि हर समय खुला रहन्थ्यो । उनको दरबारमा दरबारियाहरू मुसलमान अपेक्षामा हिन्दु धेरै थिए । अकबर आफ्नो पिता [[हुमायूँ|नसिरुद्दीन मुहम्मद हुमायूँ]]को मृत्यु पश्चात तेह्र वर्षको उमेरमा [[नयाँ दिल्ली|दिल्ली]]को राजगद्दीमा बसेका थिए।<ref name= "अकबर महान">{{cite web|accessdate=2008-05-23|url=http://www.boloji.com/history/022.htm|title=द नाइन जेम्स अफ अकबर|publisher=बोलोजी}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100114183721/http://boloji.com/history/022.htm |date=2010-01-14 }}</ref> आफ्नो शासन कालमा उनले शक्तिशाली पश्तून वंशज शेरशाह सूरीको आक्रमणलाई रोक्नुको साथै [[पानीपतको दोस्रो लडाइँ (१५५६)|पानीपतको द्वितीय युद्ध]]मा नवघोषित हिन्दू राजा हेमूलाई पराजित गरेका थिए।<ref name="AknamaVolII">{{cite book|author=फज्ल, अबुल|title=अकबरनामा, खण्ड २ }}</ref><ref name="avasthy">{{cite book|title=द लाईफ एण्ड टाइम्स अफ हुमायूँ |author=प्रसाद, ईश्वरी|year=१९७०|url=http://scholar.google.com/scholar?q=Ishwari%20Prasad%20life%20and%20times%20of%20humayun&hl=en&lr=&oi=scholart}}</ref> अकबरलाई आफ्नो साम्राज्यको गठन गर्न तथा उत्तरी र मध्य भारतको सबै क्षेत्रहरूलाई एकछत्र अधिकारमा ल्याउन लगभग दुइ दशक लागेको थियो। == जिवनी == [[चित्र:Akbar1.jpg|thumb|right|150px|अकबरको चित्र]] === नामाकरण === अकबरको जन्म [[पूर्णिमा]]को दिन भएको थियो यस कारण उनको नाम बदरुद्दीन मोहम्मद अकबर रखिएको थियो । यहाँ ''बद्र''को अर्थ पूर्ण चन्द्रमा हुन्छ र अकबर उनको हजुरबुबा शेख अली अकबर जामीको नामबाट लिइएको थियो। [[काबुल]]मा विजय प्राप्त भए पछि उनको पिता हुमायूँले नराम्रो दृष्टिबाट बचाउनको लागि अकबरको जन्म तिथि तथा नाम बदलेएका थिए भन्ने भनाई छ। <ref>{{cite book|page=५७ |author=हायल्याण्ड, जे.एस; बैनर्जी एस.एन|title=कमेन्ट्री अफ फादर मन्सर्रेट, एस.जे: अन हिज जर्नी टू द कोर्ट अफ अकबर, एशियन एड्युकेशनल सर्विसेज| year=१९९६ | isbn=८१२०६०८०७०}}</ref> किम्वदन्ती अनुसार भारतको जनताले उनलाई सफल एवं कुशल शासनको लागि अकबर नामबाट सम्मानित गरेका थिए। अरबी भाषामा अकबर शब्दको अर्थ "विशाल" वा ठूलो हुन्छ। === प्रारम्भिक जीवन === == प्रशासन == === राजनीतिक संरचना === === कर निर्धारण === === सैन्य संगठन === === राजधानी === === संस्कृति === == धर्म == अकबर एक [[मुसलमान|मुसलमानी]] थिए तर पनि अन्य धर्म एवं सम्प्रदायहरूका लागि पनि उनको मनमा आदर थियो । अकबरले आफ्नो पूर्वजहरू भन्दा अलग भएर धेरै हिन्दू राजकुमारीहरूसँग विवाह गरे । यसका वाहेक अकबरले हिन्दुहरूलाई राज्यका विभिन्न ठूला पदभार दिएका थिए । == अकबरका नवरत्नहरू == [[चित्र:Birbal.jpg|thumb|170px| बीरबल]] निरक्षर भए पनि अकबरलाई कलाकारहरू एवं बुद्धिजीवीहरूसँग विशेष प्रेम थियो । उनको यसै प्रेमका कारण अकबरका दरबारमा नौ जना गुणवान दरबारियाहरू थिए जसलाई '''अकबरका नवरत्न'''को नामबाट पनि चिनिन्छ।<ref>[http://hi.brajdiscovery.org/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%95%E0%A4%AC%E0%A4%B0_%E0%A4%95%E0%A5%87_%E0%A4%A8%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%A8 अकबरका नवरत्न]।ब्रज डिस्कवरी</ref> * [[वीरबल|बीरबल]] (१५२८ - १५८३)- यि दरबारका विदूषक र अकबरका सल्लाहकार थिए। यिनी धेरै बुद्धिमान थिए। * [[अबुल फजल]] (१५५१ - १६०२ )- उनले अकबरको समयलाई लिपिबद्ध गरेको थिए। उनले अकबरनामा र आइन-ए-अकबरी पनि रचना गरेका थिए। * [[मस्यौदा:फैजी|फैजी]] (१५४७ - १५९५)-यि अबुल फजलको भाइ थिए। उनी फारसीमा कविता लेख्दथे। राजा अकबरले उनलाई आफ्नो छोराको गणित शिक्षकको पदमा नियुक्त गरेका थिए। * मिंया [[तानसेन नगरपालिका|तानसेन]]- यि अकबरका दरबारमा गायक थिए। उनी कविता पनि लेख्ने गर्दथे। * टोडरमल- यि अकबरको अर्थ मन्त्री थिए। उनले विश्वको प्रथम भूमीको लेखा जोखा एवं मापन प्रणाली तयार गरेका थिए। * [[राजा मान सिंह]]- उनी आम्बेर ([[जयपुर]])को कच्छवाहा राजपूत राजा थिए। उनी अकबरको सेनाको प्रधान सेनापति थिए। उनको बहिनी जोधाबाई अकबरकी रानी थिइन। * अब्दुल रहीम खान-ऐ-खाना- यि एक कवि तथा अकबरका संरक्षक बैरम खानको छोरा थिए। * फकीर अजिउद्दिन- अकबरको सल्लाहकार थिए। * मुल्लाह दुइ पिअजा- अकबरको सल्लाहकार थिए। == चलचित्र तथा साहित्यमा == अकबरको व्यक्तित्व बहुचर्चित रहेको छ । भारतीय साहित्य तथा सिनेमाहरूले उनको जिवनी सम्बन्धि अकबरबाट प्रेरित धेरै पात्र रचेका छन् । * २००८ मा [[आशुतोष गोवरिकर]] निर्देशित चलचित्र जोधा अकबरमा अकबर तथा उनको पत्निको कहानीलाई दर्शाइएको छ । अकबर एवं जोधाबाईको पात्र क्रमशः [[ऋतिक रोशन]] र [[ऐश्वर्या राय बच्चन|ऐश्वर्या राय]]ले निभाएका छन् । * १९६० मा बनेको चलचित्र मुगल-ए-आजम भारतीय चलचित्रको एक लोकप्रिय चलचित्र हो । यसमा अकबरको पात्र पृथ्वीराज कपूरले निभाएका थिए । यस चलचित्रमा अकबरको छोरा सलीमको प्रेम कथा र त्यस कारणबाट पिता पुत्रमा खडा भएको द्वन्दलाई दर्शाइएको छ । सलीमको भूमिका [[दिलीप कुमार]] एवं अनारकलीको भूमिका [[मधुबाला]]ले निभाएको थियो । * १९९० मा जी टीवीले '''अकबर-बीरबल''' नामबाट एक टेलिभिजन धारावाहिक प्रसारित गरेको थियो जसमा अकबरको पात्र हिन्दी अभिनेता विक्रम गोखलेले निभाएका थिए । * नब्बेका दशकमा सञ्जय खान कृत धारावाहिक अकबर द ग्रेट [[दूरदर्शन]]मा प्रदर्शित गरिएको थियो । * प्रसिद्ध अङ्ग्रेजी साहित्यकार [[सलमान रुस्दी]]को [[उपन्यास]] द एन्चान्ट्रेस अफ फ्लोरेन्स ([[अङ्ग्रेजी भाषा|अङ्ग्रेजी]]:[[:en:The Enchantress of Florence|''The Enchantress of Florence'']])मा अकबर एक मुख्य पात्र छन्।<ref>[http://www.guardian.co.uk/books/2008/mar/29/fiction.salmanrushdie द एन्चान्ट्रेस अफ फ्लोरेन्स]</ref> == सन्दर्भ == {{reflist}} == बाह्य कडीहरू == {{Commonscat|Akbar I}} {{EB1911|Akbar, Jellaladin Mahommed}} {{start}} {{s-hou|[[मुगल साम्राज्य|मुगल वंश]]||[[१५ अक्टोबर]] [[१५४२]]||[[२७ अक्टोबर]] [[१६०५]]}} {{s-reg|}} {{s-bef|before=[[हुमायूँ]]}} {{s-ttl|title=[[मुगल सम्राट]]|years=[[१५५६]]-[[१६०५]]}} {{s-aft|after=[[जहाँगिर]]}} {{end}} {{मुगल वंश}}{{मुगल}} [[श्रेणी:अकबर]] [[श्रेणी:भारतको इतिहास]] [[श्रेणी:आगरा]] [[श्रेणी:मुगल साम्राज्य]] [[श्रेणी:मुगल सम्राटहरू]] 25bq8elza31c44q2dzeoiasra9ya9h3 0 43195 1368276 1322991 2026-08-02T07:06:21Z ~2026-42710-79 80089 1368276 wikitext text/x-wiki '''उप्रेती''' [[भारत]]को [[उत्तराखण्ड]] राज्य र [[कुमाउँ मण्डल|कुमाउँ]] क्षेत्रमा जीवित मान्यता प्राप्त [[ब्राह्मण| बाहुन]] को एक समुदाय हो। उप्रेतीहरूको केही संख्या [[नेपाल]] र [[सिक्किम]]मा पनि रहेको छ । ईतिहास अनुसार यिनीहरु आफुलाई ऋषी [[भारद्वाज (स्पष्टता)|भारद्वाज]]को वंशज मान्छन। यिनीहरु शैव सम्प्रदायको अनुयायी हुन्, आफ्नो ईष्ट देव [[शिव]] भगवानलाई मान्छन।<ref>People of India Uttar Pradesh Volume XLII Part Three edited by A. Hasan & J. C. Das Part Three pages 1545 to 1549 Manohar Publications</ref> मनकोटी राजाको पालामा शिवप्रसाद आफूकहाँ आएपछि राजाले विद्वानहरूका लागि शाही पुजारी बनाएर उप्रेतयाडा गाउँमा जागिर दिएका पण्डित रामदत्त ज्योतिर्विद बताउँछन् । यसरी तिनीहरूका वंशहरूलाई उप्रेती भनिन्थ्यो। र कतिपय उप्रेती राजाका घरमा शाही पुजारी, राजमन्त्री, दिवान आदिलाई उच्च पदमा सम्मान गरिन्थ्यो। पण्डित बद्रीदत्त पाण्डेको एतिहासिक पुस्तक "कुमाउँ र गढवाल को इतिहास" ({{lang-hi| कुमाऊँ और गढ़वाल का इतिहास}}) अनुसार, उप्रेती मूल [[ उत्तरि भारत ]] क्षेत्रको [[ मनकोटी राज्य ]] र कुमाउनि राज्य का वासिन्दाहरू थिए, तिनीहरू २ शताब्दीमा [[उत्तर भारत|उत्तर]] को [[हिमालय]] र हाल को नेपाल क्षेत्रमा बसाइँ सरे। र ३ शताब्दीमा नेपाल को पस्चिम बाट बसाइ सर्दै हाल भारत को आस्साम र मनिपुर सम्म बसाइ सरेर गएका थिए । == ख्यातीप्राप्त उप्रेती == *[[नन्दु उप्रेती (नन्दप्रसाद उप्रेती)]]* ** नेपाली लेखक नन्दु उप्रेतीको जन्म पूर्वी नेपालको इलाममा वि.सं २०२३-०३-१५(सन् 1966, June 29) मा भएको हो । उनका प्रकाशित कृतिहरूमा १. नेपाली लघु उपन्यास : परम्परा र प्रवृति (साहित्यिक अनुसन्धान), २. कालापानी यात्रा, (नियात्रा सङ्ग्रह), ३. हृदयको ज्योति (अनुवाद), ४. हामी साना लालाबाला (बाल कविता सङ्ग्रह), ५. सानासाना पुतली (बाल कविता सङ्ग्रह), ६. फेवादेखि विवासम्म (नियात्रा सङ्ग्रह), ७. नन्दु उप्रेतीका कविताहरू (सुन्ने कविता सङ्ग्रह): म्युजिक नेपाल, ८. चीन यात्राका यादहरू (नियात्रा सङ्ग्रह)। उनीद्वारा सम्पादित कृतिहरूमा चर्चित व्यङ्ग्य लेखक विष्णु नवीनका कृतिहरू 'सोझा नवीनका बाङ्गा निबन्ध', 'केही सोधी केही खोजी' र 'धेरै कुरा एकै ठाउँमा' हुन् । उनले 'सम्झनामा माधव गुरु - प्रोफेसर माधव भण्डारी स्मृतिग्रन्थ' र नन्दकला सुवेदीको नियात्रा सङ्ग्रह'अठासी वर्षमा कैलाश मानसरोवर' जस्ता पुस्तकहरू पनि सम्पादन गरेका छन् । इहातोभ अवार्ड,जापान, नेपाल सम्मान, इलाम नगरपालिका साहित्य पुरस्कार आदि उनले प्राप्त गरेका सम्मान एवं पुरस्कार हुन् । साहित्यिक पत्रकारितामा पनि रुचि राख्ने उप्रेतीले झोक्का, अन्तु, साहित्य सन्ध्या, कविता आदि साहित्यिक पत्रिकाहरूको सम्पादन र सहसम्पादन गरेका छन् । उनले व्यावसायिक पत्रकारिता पनि गरे । यस अवधिमा उनी श्री सगरमाथा दैनिकको उपसम्पादक र विभिन्न राष्ट्रिय साप्ताहिक पत्रिकाको सम्पादक बने । उनी रेडियो नेपालबाट प्रशारण हुने ‘घटना र विचार’ कार्यक्रमका सह-निर्देशक थिए र उनले चलचित्र सेन्सर बोर्ड, नेपालका सदस्यका रूपमा पनि काम गरेका थिए। उप्रेती नेपाल प्रज्ञा–प्रतिष्ठानको प्राज्ञसभा सदस्य बने । उनी कवि युद्धप्रसाद मिश्र स्मृति प्रतिष्ठानको महासचिव र राष्ट्रिय जनसंस्कृतिक महासंघ नेपालको केन्द्रीय सदस्यका रूपमा कार्यरत छन् । *[[टङ्क उप्रेती]] (नेपाली लेखक) *[[निखिल उप्रेती]] (नेपाली चलचित्र अभिनेता) *[[मोहन उप्रेती]] (भारतीय नाट्यकार र रङमञ्च कलाकार) * शङ्कर प्रसाद उप्रेती (चिकित्सक तथा लेखक) : उनले जीवन एक सपना नामक पुस्तक लेखेका थिए। * सञ्जीव उप्रेती: घनचक्कर (उपन्यास), सिद्धान्त का कुरा (सिद्धान्त), मकैको अर्कै खेती (नाटक), हंस (उपन्यास) का लेखक == यो पनि हर्नुहोस् == *[[कुमाउँ मण्डल|कुमाउँ]] *[[कुमाउँनी मानिसहरू]] == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{reflist}} {{कमन्सश्रेणी|Upreti (surname)}} [[श्रेणी:खस जातिका थरहरू]] pm8azxriyb55yww88clgdyrav86z24z 1368278 1368276 2026-08-02T07:10:54Z ~2026-42710-79 80089 1368278 wikitext text/x-wiki '''उप्रेती''' [[भारत]]को [[उत्तराखण्ड]] राज्य र [[कुमाउँ मण्डल|कुमाउँ]] क्षेत्रमा जीवित मान्यता प्राप्त [[ब्राह्मण| बाहुन]] को एक समुदाय हो। उप्रेतीहरूको केही संख्या [[नेपाल]] र [[सिक्किम]]मा पनि रहेको छ । ईतिहास अनुसार यिनीहरु आफुलाई ऋषी [[भारद्वाज (स्पष्टता)|भारद्वाज]]को वंशज मान्छन। यिनीहरु शैव सम्प्रदायको अनुयायी हुन्, आफ्नो ईष्ट देव [[शिव]] भगवानलाई मान्छन।<ref>People of India Uttar Pradesh Volume XLII Part Three edited by A. Hasan & J. C. Das Part Three pages 1545 to 1549 Manohar Publications</ref> मनकोटी राजाको पालामा शिवप्रसाद आफूकहाँ आएपछि राजाले विद्वानहरूका लागि शाही पुजारी बनाएर उप्रेतयाडा गाउँमा जागिर दिएका पण्डित रामदत्त ज्योतिर्विद बताउँछन् । यसरी तिनीहरूका वंशहरूलाई उप्रेती भनिन्थ्यो। र कतिपय उप्रेती राजाका घरमा शाही पुजारी, राजमन्त्री, दिवान आदिलाई उच्च पदमा सम्मान गरिन्थ्यो। पण्डित बद्रीदत्त पाण्डेको एतिहासिक पुस्तक "कुमाउँ र गढवाल को इतिहास" ({{lang-hi| कुमाऊँ और गढ़वाल का इतिहास}}) अनुसार, उप्रेती मूल [[ उत्तरि भारत ]] क्षेत्रको [[ मनकोटी राज्य ]] र कुमाउनि राज्य का वासिन्दाहरू थिए, तिनीहरू २ शताब्दीमा [[उत्तर भारत|उत्तर]] को [[हिमालय]] र हाल को नेपाल क्षेत्रमा बसाइँ सरे। र ३ शताब्दीमा नेपाल को पस्चिम बाट बसाइ सर्दै हाल भारत को आस्साम र मनिपुर सम्म बसाइ सरेर गएका थिए । == ख्यातीप्राप्त उप्रेती == *[[नन्दु उप्रेती (नन्दप्रसाद उप्रेती)]]* ** नेपाली लेखक नन्दु उप्रेतीको जन्म पूर्वी नेपालको इलाममा भएको हो । उनका प्रकाशित कृतिहरूमा १. नेपाली लघु उपन्यास : परम्परा र प्रवृति (साहित्यिक अनुसन्धान), २. कालापानी यात्रा, (नियात्रा सङ्ग्रह), ३. हृदयको ज्योति (अनुवाद), ४. हामी साना लालाबाला (बाल कविता सङ्ग्रह), ५. सानासाना पुतली (बाल कविता सङ्ग्रह), ६. फेवादेखि विवासम्म (नियात्रा सङ्ग्रह), ७. नन्दु उप्रेतीका कविताहरू (सुन्ने कविता सङ्ग्रह): म्युजिक नेपाल, ८. चीन यात्राका यादहरू (नियात्रा सङ्ग्रह)। उनीद्वारा सम्पादित कृतिहरूमा चर्चित व्यङ्ग्य लेखक विष्णु नवीनका कृतिहरू 'सोझा नवीनका बाङ्गा निबन्ध', 'केही सोधी केही खोजी' र 'धेरै कुरा एकै ठाउँमा' हुन् । उनले 'सम्झनामा माधव गुरु - प्रोफेसर माधव भण्डारी स्मृतिग्रन्थ' र नन्दकला सुवेदीको नियात्रा सङ्ग्रह'अठासी वर्षमा कैलाश मानसरोवर' जस्ता पुस्तकहरू पनि सम्पादन गरेका छन् । इहातोभ अवार्ड,जापान, नेपाल सम्मान, इलाम नगरपालिका साहित्य पुरस्कार आदि उनले प्राप्त गरेका सम्मान एवं पुरस्कार हुन् । साहित्यिक पत्रकारितामा पनि रुचि राख्ने उप्रेतीले झोक्का, अन्तु, साहित्य सन्ध्या, कविता आदि साहित्यिक पत्रिकाहरूको सम्पादन र सहसम्पादन गरेका छन् । उनले व्यावसायिक पत्रकारिता पनि गरे । यस अवधिमा उनी श्री सगरमाथा दैनिकको उपसम्पादक र विभिन्न राष्ट्रिय साप्ताहिक पत्रिकाको सम्पादक बने । उनी रेडियो नेपालबाट प्रशारण हुने ‘घटना र विचार’ कार्यक्रमका सह-निर्देशक थिए र उनले चलचित्र सेन्सर बोर्ड, नेपालका सदस्यका रूपमा पनि काम गरेका थिए। उप्रेती नेपाल प्रज्ञा–प्रतिष्ठानको प्राज्ञसभा सदस्य बने । उनी कवि युद्धप्रसाद मिश्र स्मृति प्रतिष्ठानको बरिस्ठ उपाध्यक्ष र उप्रेती समाजसेवा समिति नेपालका प्रकाशन प्रमुखका रूपमा कार्यरत छन् । *[[टङ्क उप्रेती]] (नेपाली लेखक) *[[निखिल उप्रेती]] (नेपाली चलचित्र अभिनेता) *[[मोहन उप्रेती]] (भारतीय नाट्यकार र रङमञ्च कलाकार) * शङ्कर प्रसाद उप्रेती (चिकित्सक तथा लेखक) : उनले जीवन एक सपना नामक पुस्तक लेखेका थिए। * सञ्जीव उप्रेती: घनचक्कर (उपन्यास), सिद्धान्त का कुरा (सिद्धान्त), मकैको अर्कै खेती (नाटक), हंस (उपन्यास) का लेखक == यो पनि हर्नुहोस् == *[[कुमाउँ मण्डल|कुमाउँ]] *[[कुमाउँनी मानिसहरू]] == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{reflist}} {{कमन्सश्रेणी|Upreti (surname)}} [[श्रेणी:खस जातिका थरहरू]] 2tnueb6gk9jda3prvd4b62hrysd9gth 0 45992 1368271 889621 2026-08-02T05:35:22Z Bishaldev100 28807 /* प्रयोग */ 1368271 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Namlo.jpg|thumb|right|नाम्लोको एक तस्बिर]] '''नाम्लो''' भारि बोक्दा प्रयोग हुने [[कृषि औजार]] हो। नाम्लो '''पातो''' र '''बरियो''' को संयुक्त रुप हो । नाम्लोको पछाडी जोडिने लामो डोरीलाई '''बरियो''' भनिन्छ । नाम्लोको अगाडि जोडिने चौडा आकारको सामग्री लाई '''पातो''' भनिन्छ। पातोमा [[नाम्लो|बरियो]] लगाएपछि नाम्लो भारी बोक्नको लागि तयार हुन्छ। ==बनोट== नाम्लोको बनोट एक डोरि जस्तै आकारको हुन्छ। अथवा नाम्लोलाई डोरिकै रूपमा समेत प्रयोग गर्न सकिन्छ। ==प्रयोग== [[चित्र:Namlo.jpg|thumb|right|काम को पर्खाईमा रित्तो नाम्लो बोकेर पर्खदै किसानहरु]] मुख्य गरी नाम्लोको प्रयोग भारी बोक्नका लागि गरिेन्छ। [[डोको]], [[थुम्से]], [[डालो]] लगायत अन्य सामाग्रीमा नाम्लोले बाधि भारिका रूपमा बोकिने गरिन्छ । ==यो पनि हेर्नुहोस्== *[[डोरी]] ==सन्दर्भ सामाग्रीहरू== {{reflist}} {{कृषि औजारहरू}} [[श्रेणी:कृषि औजारहरू]] kux7nxxv0on67inpqx8t5vip5daqn7g 0 48047 1368293 1320821 2026-08-02T11:52:12Z Sufe 20206 1368293 wikitext text/x-wiki द्रोण पर्वका अन्तर्गत ८ उपपर्व र २०२ अध्याय छन्। [[File:Karna, one of the Kauravas, slays the Pandavas' nephew Ghatotkacha with a weapon given to him by Indra, the king of the gods, from a manuscript of the Razmnama.jpg|thumb|रज्मनामाको एक पाण्डुलिपिबाट, कौरवहरू मध्ये एक कर्णले, देवताहरूका राजा इन्द्रले उनलाई दिएको हतियार प्रयोग गरी पाण्डवहरूका भतिजा घटोत्कचलाई वध गर्छन्।]] {| class="wikitable" |- |'''पर्व''' |'''शीर्षक''' |'''उप-पर्व सङ्ख्या''' |'''उप-पर्व सूची''' |'''अध्याय एवम श्लोक सङ्ख्या''' |'''विषय-सूची''' |- |७ | '''द्रोणपर्व''' |७०-७७ |{{Div col|cols=4}} *द्रोणाभिषेक पर्व *संशप्तकवध पर्व *[[अभिमन्यु]]वध पर्व *प्रतिज्ञा पर्व *[[जयद्रथ]]वध पर्व *[[घटोत्कच]]वध पर्व *द्रोणवध पर्व, *नारायणास्त्रमोक्ष पर्व।{{Div col|cols=4}}</div> |१७०/८९०९ | द्रोण पर्वमा [[भीष्म]]का धराशायी भएमा [[कर्ण (महाभारत)|कर्ण]]को आगमन र युद्ध गर्नु, सेनापति पदमा [[द्रोणाचार्य]]को [[अभिषेक]], द्रोणाचार्य द्वारा भयंकर युद्ध, [[अर्जुन]]को संशप्तकहरूसित युद्ध, द्रोणाचार्य द्वारा चक्रव्यूहको निर्माण, [[अभिमन्यु]] द्वारा पराक्रम र व्यूहमा फँसेर एक्लै नि:शस्त्र अभिमन्युको [[कौरव]] महारथिहरू द्वारा वध, षोडशराजकीयोपाख्यान, अभिमन्युका वधदेखि पाण्डव-पक्षमा शोक, संशप्तकहरूका साथ युद्ध गरेर फर्के भए अर्जुन द्वारा [[जयद्रथ]]वधको प्रतिज्ञा, [[कृष्ण]] द्वारा सहयोगको आश्वासन, अर्जुनको द्रोणाचार्य तथा कौरव-सेनादेखि भयानक युद्ध, अर्जुन द्वारा जयद्रथको वध, दुइटै पक्षहरूका वीर योद्धाहरूका बीच भीषण रण, कर्ण द्वारा [[घटोत्कच]]को वध, [[धृष्टद्युम्न]] द्वारा द्रोणाचार्यको वध |- |} == उप-पर्व == === '''द्रोणाभिषेक पर्व (अध्याय: १-१६)''' === भीष्म पितामह घाइते भएर शरशैयामा धारासायी भएपछि दुर्योधन र कर्णले विचार गर्न थाले-"अब सेनापति कसलाई बनाउने?" कर्णले भने-"यहाँ जति क्षत्रिय छन्। ती सबै सेनापति हुन लायक छन्। शारीरिक बल, पराक्रम, यत्नशीलता, बुद्धि, शूरता, धैर्य, कुल, ज्ञान आदि सबै कुरामा यहाँ जम्मा भएका राजा एक-अर्काको समान छन्। हामीले आचार्य द्रोणलाई सेनापति बनाउनुपर्छ भन्ने मलाई लाग्छ। उहाँ सबै वीरहरूका आचार्य हुनुहुन्छ। शस्त्रधारीमा श्रेष्ठ हुनुहुन्छ र क्षत्रियमा त उहाँको समता गर्नेवाला कोही छैन।" कर्णको यो कुरा दुर्योधनले माने। दुर्योधनले सनै क्षेत्रिय वीरहरूको सामुन्ने द्रोणाचार्यसँग सेनापतित्व स्वीकार गर्न बिन्ती गरे। एकत्र राजाहरूले यस्तो सुनेर सिंहनाद गर्दै दुर्योधनलाई प्रसन्न गराए। शास्त्रोक्त रीतिबाट द्रोणाचार्यको पदमा अभिषेक भयो। स्तुति गान र जयघोष सुनेर कौरवहरूमा उत्साह आयो। === '''संशप्तकवध पर्व (अध्याय: १७-३२)''' === === '''अभिमन्युवध पर्व (अध्याय: ३३-७१)''' === [[कुरुक्षेत्र युद्ध]]को तेह्रौं दिन संशप्तहरूले अर्जुनलाई युद्धका लागि हाँक दिए। अर्जुन उनीहरूसँग भिड्दै दक्षिण दिशातर्फ गए। निश्चित स्थानमा पुगेपछि अर्जुन र [[संशप्त]]हरूको घोर सङ्ग्राम भयो।अर्जुन दक्षिण तर्फ गएपछि द्रोणाचार्यले कौरव सेनाको चक्रव्युहमा फेरबदल गरेर युधिष्ठिरमाथि आक्रमण गरे। युधिष्ठिरका तर्फबाट [[भीम]], [[सात्यकि|सात्यकी]], [[चेकितान]], [[धृष्ट्द्युम्न]], [[कुन्तीभोज]], [[उत्तमौजा]], [[बिराट राजा|विराटराज]], [[कैकेय]] आदि अन्य पनि निकै सुबिख्यात महारथिहरूले द्रोणाचार्यको आक्रमणको वाढी रोक्न जीउ-ज्यानले कोसिस गरे। तैपनी द्रोणको वेगलाई उनीहरूले रोक्न सकेनन् । यस्तो देखेर पाण्डवतर्फका सबै महारथीहरू चिन्तित भए। ==== अभिमन्यु चक्रव्यूहमा प्रवेश ==== सुभद्रा पुत्र अभिमन्यु बालकै थिए। तैपनि आफ्नो रणकुशलता र शूरतामा प्रसिद्ध भैसकेका थिए। मानिसहरू उनलाई कृष्ण र अर्जुनको बराबरी सम्झन्थे। युधिष्ठिरले ती वीर बालकलाई बोलाएर भने- "बाबू! द्रोणाचार्यले हामीलाई निकै दु:ख दिइरहेका छन्। हामीले हार्नुपर्यो भने त अर्जुनले हाम्रो निन्दा गर्ने छन्। द्रोणले रचेको चक्रव्यूहलाई हामीमध्ये अन्य कसैले पनि तोड्न सक्दैन। त्यसलाई तोड्न तिमीबाट मात्र सम्भव छ। त्यासले आज तिमी द्रोणको सेनामा आक्रमण गर्न तयार होऊ।" युधिष्ठिरको कुरालाई समर्थन गर्दै भीमसेनले भने-" तिम्रो ठीक पछि पछि म हिड्ने छु। धृषद्युम्न, सात्यकी आदि वीर पनि आ-आफ्ना सेनाका साथ तिम्रो अनुकरण गर्ने छन्। एक पटक तिनीले व्यूह तोडिदियौ भने यो निश्चित सम्झ, हामी सबै कौरव सेनालाई तहस नहस गरिदिने छौ।" यस्तो सुने निकै उत्साहका साथ अभिमन्युले भने- "म आफ्नो वीरता र पराक्रमद्वारा मामा र पिताजीलाई अवश्य प्रसन्न गर्ने छु।" आफ्नो सारथीलाई उत्साहित गर्दै अभिमन्युले भने-"सुमित्र! उता हेर! द्रोणाचार्यको रथको ध्वजालाई। त्यसैतर्फ चलाऊ। छिटो गर"। सारथीले आज्ञा पाएर त्यसै तर्फ रथ चलाए। रथको गतिमा सन्तुष्ट नभएर अभिमन्युले सारथिलाई अझै छिटो हिँडाउन उत्तेजित गराए। उत्साहमा आएर उनी बारम्बार भन्न थाले- "छिटो हिँडाऊ, छिटो हिँडाऊ।" यसपछि सारथिले नम्रभावमा भने- "महाराज युधिष्ठिरले तपाईंमाथि यत्रो ठूलो जिम्मेवारी दिनु भएको छ। मेरो विचारमा त तपाईँले अलिबेर विचार गरेर मात्र व्यूहमा प्रवेश गर्ने निश्चय गर्नुहोस्। द्रोणाचार्य अस्त्रविद्याको महान् आचार्य हुनुहुन्छ र महाबली पनि। तपाईं त अहिले केवल बालकमात्र हुनुहुन्छ।"<ref>{{cite book|title=महाभारत कथा|author=ढुण्ढिराज कोइराला|page=२६६|date=फागुन २०६१|publisher=मञ्जरी पब्लिकेशन|isbn=9-789937-006064|url=}}</ref> यस्तो सुनेर अभिमन्यु हाँसे र भने-"सुमित्र! मेरा मामा श्रीकृष्ण र पिता महारथी अर्जुन हुन् भन्ने कुरा तिमीले बुझ्नुपर्छ । शत्रु पक्षका सबै वीरहरूको शक्ति मेरो शक्तिको सोह्रौँ भाग पनि छैन। तिमी पिर नगर। रथ तेज सँग द्रोणाचार्यको सेना तर्फ लैजाऊ। निकै तेजसँग रथ चलाऊ। " अभिमन्युको आज्ञा पाएर सारथिले उतैतिर रथ बढाए। तीन-तीन वर्षका राम्रा र वेगवान घोडाले त्यो सुनौलो रथलाई निकै द्रुत गतिमा कौरव सेना तर्फ दौडाए। कौरव सेनामा हलचल मच्चियो-"अभिमन्यु आए। उनको पछाडि पाण्डव वीर सेनाहरू आइरहेका छन्।" अभिमन्युको रथलाई आफूतर्फ वेगले आइरहेको देखेर कौरव सेनाको मन आत्तियो। सबै मन मनै भन्न थाले-"वीरतामा अभिमन्यु अर्जुनभन्दा पनि बढी भए जस्तो लाग्छ। आजको दिनमा भगवान नै रक्षक हुनुहुन्छ।" सिंहको बच्चाले हात्ती लाई झम्टे जसरी अभिमन्युको रथ अघि बढ्यो। द्रोणाचार्यले हेर्दाहेर्दै उनले बनाएको व्यूह भङ्ग भयो र अभिमन्यु व्यूहभित्र पुगे। कौरव वीरहरू एक-एक गरेर अभिमन्युसँग लड्न भनी आउँदै गए र आगोमा परेका पुतलीजस्तै गरि भस्म हुँदै गए। जो पनि अगाडि पर्थ्यो, उक्त वीर बालकको वाणले मारिन्थ्यो।<ref>{{cite book|title=महाभारत कथा|author=ढुण्ढिराज कोइराला|page=२६७|date=फागुन २०६१|publisher=मञ्जरी पब्लिकेशन|isbn=9-789937-006064|url=}}</ref> यज्ञशालाको भूमीमा कुश फिँजाए जसरी अभिमन्युले कौरव सेनाको लास सारा युद्ध क्षेत्रमा फिँजाइदिए। जता हेर्‍यो उतै धनुष, बाण, ढाल, तरबार, फर्सा, अङ्कुश, भाला, रास, चाबुक, शङ्ख आदि छरिएका थिए। कातिएका हात, फुटेका शीर, शरीरका टुक्रा, रगतको आहाल आदिले सारा भूमी ढाकिएको थियो। शुद्ध माटो मात्र कतै देखिँदैनथ्यो। अभिमन्युद्वारा भएको यस सर्बनाशलाई देखेर दुर्योधनलाई निकै रिस उठ्यो। उनी आफैं जोसमा आएर ती बालकसँग भिड्न गए। [[दुर्योधन]] अभिमन्युसँग लड्न गएका छन् भन्ने थाहा पाउनासाथ द्रोणाचर्यले दुर्योधनको रक्षाको लागि तत्कालै कयौँ सेना उनको सहयोगका लागि पठाइदिए। केही बेरसम्म घोर युद्ध भयो। यत्तिकैमा द्रोणले पठाएको सेना आइपुगे र दुर्योधनलाई निकै परिश्रमपछि अभिमन्युको हातबाट छुटाए। बालक अभिमन्युलाई हातमा आएको सिकार फुत्कियो भनेर निकै दु:ख लाग्यो र उनी दुर्योधनको सहयोगका लागि आएका वीरहरू माथि जाइलागे। र सबैलाई बेहाल गरिदिए। तिनीहरू निकै मुस्किलले प्राण जोगाएर भागे। आफ्नो बेहाल भएपछी कौरव सेनाले युद्ध धर्म र लाजलाई वास्तै गरेनन्। धेरै वीर एकसाथ त्यस एक्लो बालकमाथि जाइलागे। तर जसरी समुद्रको उर्लदो लहरमा बारम्बार बालुवामय किनारामा ठक्कर खाएर छरिन्छ , सोही प्रहारले वीरहरू अभिमन्यु संग ठक्कर खाएर प्रत्येक पटक छारिन्थे। ती बीचमा अभिमन्यु अटल भएर उभिराहे। केही बेर पछी द्रोण, आश्वश्थामा, कर्ण शकुनी आदि सात महारथीले आफ्नो रथमा चढेर चारै तिरबाट अभिमन्युमाथि एकैसाथ आक्रमण गरे। यसै बीच अश्मख नामका एक राजाले आफ्नो रथ वेगसंग ल्याएर अभिमन्यु माथि झम्टिए। अभिमन्युले त्यस वेगलाई रोकिदिए र दुई वाणको प्रहारले उनको प्राण पखेरु उड्यो। त्यसपछि अभिमन्युले [[कर्ण (महाभारत)|कर्ण]]को अभेद्य कवचलाई छेदिदिएर उनलाई घाइते बनाइदिए। अन्य पनि कयौं वीरहरू आहत भएर रणक्षेत्रबाट भागे। धेरै प्राणको बली भयो। मद्रराज [[शल्य]] नराम्रो संग घाइते भई अचेत भएर रथामै लडे। यस्तो देखेर शल्य साना भाइ क्रोधित भए। उनी निकै वेगसाथ अभिमन्यु माथि झम्टिए। तर अभिमन्युले उनको रथलाई नष्ट गरिदिए र उनलाई पनि मारिदिए। वीर बालकको शूरता देखेर तथा रणकुशलता देखेर [[द्रोणाचार्य]]का आँखा प्रभुल्लित भए। द्रोणाचार्यले मुग्ध भए [[कृपाचार्य|क्रिपाचार्य]] संग भने -"अभिमन्युको बराबरी गर्ने वीर कोही छैन।" यो कुरा दुर्योधनको कानमा परिहाल्यो। उनी द्रोणसंग निकै रिसाए। भने-"आचार्यले अर्जुनसंग जुन स्नेह छ, सोही कारण उनको पुत्रको अनुचित प्रशंसामा व्यर्थै समय खेर फालिरहनु भएको छ। उहाँको इच्छा भए यस बालकलाई दमन गर्न कुनै ठूलो कुरा थिएन, तर आचार्य उनलाई मार्न चाहनु हुन्न।" दुर्योधनले अधर्मबाट प्रेरित भएर युद्धको यो झ्याउलो जो आफ्नो शीरमा लिए, त्यसकारण उनलाई प्रायः द्रोण, [[भीष्म]] आदिमा अविश्वास भइरहन्थ्यो। त्यजारण उनी निकै व्यथित पनि भइ हाल्थे,। "यो अबुझ केटालाई म अहिले नै टुङ्गो लगाइदिन्छु।"-दुःशासनले सिंहनाद गरे । अनि शंख बजाएर अभिमन्यु माथि वाणहरूद्वारा आक्रमण गरे। [[दुःशासन|दुशासन]] र अभिमन्यु बीचा धेरै बेरसम्म युद्ध भैरह्यो। दुवै आ आफ्ना रथमा चढेर दाउ फेर्दै एउटाले अर्कोलाई छक्याउदै युद्ध गर्दै रहे। अन्तमा दुशासन घाइते भएर रथामै अचेत भए। त्यो देख्नासाथ उनका चतुर सारथिले रथ युद्धक्षेत्रबाट धेरै टाढा लिएर गए। पराक्रमी दुशासनको यस पराजयको कारण पाण्डव सेनामा खुसी व्याप्त भयो र अभिमन्युको जय-जयकार सार दिशामा गुञ्जियो। त्यसपछि महाबली कर्णले फेरि अभिमन्यु माथि आक्रमण गरे। अभिमन्यु यस अवस्थाबाट चिन्तित त भए तर अलिकति पनि आत्तिएनन्। उनले ठीक निसाना लगाएर एउटा वाण यस्तो छाडे जसले कर्णको धनुष काटिएर खस्यो। यसबाट क्रोधित भएर कर्णका भाइले कभिमन्युमाथि आक्रमण गर, तर दोस्रो क्षणमा नै अभिमन्युले वाणहरूद्वारा उनको शिरलाई शरीरबाट छुट्ट्याए। तुरुन्तै अभिमन्युले कर्णलाई आक्रमण गरेर उनलाई सेनासहित युद्ध क्षेत्रबाट टाढा लखेटिदिए। कर्णको यस्तो हालत हुनासाथ कौराव सैनिकहरू तितर-बितर भएर कुलेलम ठोके। द्रोणले तिनलाई डटिरहू भनेर निकै प्रोत्साहित गरे तैपनि कसैले डटेर बस्ने साहस गरेनन्। सकैले अलिकती साहस गर्ने बित्तिकै अभिमन्युले उसको गति सुकेको जङ्गललाई आगोले नष्ट गरेझैं नष्ट पारिदिन्थे। ==== जयद्रथको पराक्रम ==== पहिले निश्चय भएअनुसार पाण्डवका सेना अभिमन्युको पछि -पछि हिँडे। अभिमन्यु भित्र पसेकै ठाउँबाट व्यूहभित्र प्रवेश गर्न थाले । यस्तो देखेर सिन्धु देशका पराक्रमी राजा जयद्रथ जो धृतराष्ट्रका ज्वाइँ थिए, आफ्ना सेना लिएर पाण्डव सेनामाथि ओइरिए । जयद्रथको यस साहसपूर्ण बुद्धिमानी काम देखेर कौरव सेनामा उत्साहको लहर आयो । पाण्डव सेनाको बाटो छेकेर जयद्रथ उभिएकै ठाउँमा कौरव सेनाका वीर हरू जम्मा हुन थाले। चाँडै नै खण्डित मोर्चाका दरारहरू भारिए। जयद्रथको रथमा चाँदीको सुँगुरको ध्वजा फहराइरहेको थियो। त्यसलाई देखेर कौरव सेनाको शक्ति धेरै बढ्न गयो। उनीहरूमा नयाँ उत्साह आयो। व्यूह लाई छेडेर अभिमन्युले बाटो बनाएको ठाउँमा यति धेरै सैनिक आएर जम्मा भए कि व्यूह फेरी पहिलेको कस्तो बलियो हुन् गयो। व्यूहको द्वारमा एकातिर युधिष्ठिर र भीमसेन तथा अर्को तर्फ जयद्रथ सँग युद्ध आरम्भ भयो। युधिष्ठिरले भाला फ्याकेर हान्दा खेरि जयद्रथाको धनुष काटिएर खस्यो। तत्कालै जय्द्रथाले दोस्रो धनुष उठाए र दसवटा वाणहरू युधिष्ठिरलाई प्रहार गरे। भीमसेनले वाणहरूको वर्षाले जयद्रथाको धनुष काटिदिए। रथको ध्वजा र छातालाई तोडफोड गरेर रणभूमीमा खसालीदिए। त्यति भएर सिन्धुराज आतिएनन्। उनले फेरी अर्को धनुष निकाले र वाणहरूद्वारा भीमसेनको धनुष काटिदिए। पलभरमा नै भीमसेनको रथका घोडाको खात लाग्यो। भीमसेनले सात्यकीको रथ छाड्नु पर्यो। जयद्रथले कुशलतापूर्वक र बहादुरीका साथ ठीक समयमा भङ्ग भएको व्यूहको किलाबन्दीलाई फेरि पूरा गरेर बलियो बनाइदिए। पाण्डवले बाहिरै बस्नुपर्यो। अभिमन्यु व्यूहभित्र एक्लै पर्न गए। ====अभिमन्यु पराक्रम र बध==== अभिमन्यु व्यूहभित्र एक्लै पर्न गए। तर अभिमन्यु एक्लैले पनि व्यूहभित्र बसेर कौरवको त्यो विशाल सेनालाई तहस-नहस गर्न सुरु गरे। उनको सामुन्ने जो आउँथे, सिद्धिन्थे। दुर्योधन पुत्र [[लक्ष्मण कुमार|लक्ष्मण]] बालकै थिए। तर उनमा वीरताको आभा उदय भैरहेको थियो। उनलाई भयले छोएको समेत थिएन। अभिमन्युको वाबहरूको वर्षाले व्याकुल भएर सबै योद्धा पछि सर्न थालेका बेला वीर [[लक्ष्मण कुमार|लक्ष्मण]] एक्लै आएर अभिमन्युसँग लड्न सुरु गरे। बालकको यस निर्भयतालाई देखेर भागिरहेका कौरव सेना फेरि जम्मा भए र [[लक्ष्मण कुमार|लक्ष्मण]]लाई मद्दत गर्दै लड्न थाले। सबैले एकसाथ अभिमन्युमाथी वाणहरू वर्षा गरे। तर अभिमन्युका लागि पर्वतमा मेघवर्षा झैँ भयो। [[दुर्योधन]] पुत्र आफ्नो अद्भुत पराक्रमको परिचय दिँदै वीरताका साथ युद्ध गर्दै रहे। अन्त्यमा अभिमन्युले उनीमाथि एउटा भाला चलाए। काँचुलीबाट निस्किएको सर्पझैँ चम्किदै त्यो भाला गएर [[लक्ष्मण कुमार|लक्ष्मण]]माथि जोरले लाग्यो। सुन्दर नाक र सुन्दर आँखीभौँ भएका, चम्किलो घुमृएको कपाल र जगमग गर्ने कुण्डल बाट विभूषित ती वीर बालक भालाको चोटले तत्कालै मरे। यस्तो देखेर कौरव सेनाले आर्त स्वरले हाहाकार मच्चाउन थाले। आफ्नो पुत्रको मृत्यु पछि दुर्योधनले चिच्याउदै भने-"पापी अभिमन्युको तत्कालै बध गर।" त्यसपछि कर्ण अश्वत्थामा, वृहद्बल, [[कृतवर्मा]] आदि महारथीले अभिमन्युलाई चारैतिरबाट घेरे। द्रोणले कर्णको नजिकै आएर भने-" यसको कवच छेडिन सक्दैन। ठीकसँग निसाना लगाएर यसको रथको घोडाको रास काटिहाल र पछिल्तिरबाट यसमाथि अस्त्र चलाइदेऊ।" कर्णले यस्तै गरे। पछिल्तिरबाट वाण चलाइयो। अभिमन्युको धनुष काटियो। घोडा र सारथि मारिए। उनी रथविहीन भए। धनुष पनि भएन। तैपनि ती वीर बालक ढाल र तरबार लिएर शानसँग उभिए।लडाइँको मैदानमा ढाल, तरबार लिएर उभिएका अभिमन्युले रणकौशलता यस्तो प्रदर्धन गरे, सबै वीरहरू विस्मयमा परे। अभिमन्युले बिजुलीझैँ तरबार घुमाउँदै रहे र जो अनिउसको नजिक आउँथ्यो, उसमाथि आक्रमण गरेर उसको सम्मान गर्न थाले। तरबार यस फूर्तिले चलाउँथे कि मानौँ उनी जमिनमा नभएर आकाशमा नै युद्ध गरिरहेका छन्। यसरि असक्षम गरिएका अभिमन्यु, नवयुबक योद्धा ढाल तरबार लिएर शत्रुहरुको सामना गर्दै रणभूमिमा डटेर खडा भए । उनले वरिपरिका योद्धाहरुलाई छक्क पारि दियो । उनलाई घेरा लगाएर बसेका लडाकुहरुलाई अन्योलमा पार्न तरबार घुमाएर आफ्नो दक्षता देखाई दिएका थिए । त्यसबेला मानौँ उनका खुट्टाहरुले भूईँमा नछोएर आकाशमा उडि बसेको जस्तो थियो ।<ref name=Dongol>{{Cite web|title = अब एकै चोटी ८१ अभिमन्युको मृत्यु|url=http://mahabharatinnepali.blogspot.com/2014/01/blog-post_5049.html?m=1 |website =Mahabharat in Nepali|accessdate =2022 July 30}}</ref> यत्तिकैमा आचार्य द्रोणले अभिमन्युको ब्तरबार काटिदिए। साथै कर्णले कयौं तेज वाण एकसाथ चलाएर उनको ढाल टुक्रा गरिदिए। [[चित्र:Abhimanyu_-_Pratap_Mullick.jpg|thumb|336x336px|अभिमन्युले भाँचिएको रथको एउटा पांग्रा उठाएर अभिमन्युले घुमाउँदै सबै शत्रुहरुको सामना गरे। त्यो बेला उनलाई सुदर्शन चक्र लिएका साक्षात भगवान नारायण जस्तो देखिन्थ्यो।]] तत्कालै अभिमन्युले भाँचिएको रथको एउटा पांग्रा उठाएर अभिमन्युले घुमाउँदै सबै शत्रुहरुको सामना गरे। त्यो बेला उनलाई सुदर्शन चक्र लिएका साक्षात भगवान नारायण जस्तो देखिन्थ्यो। रथका पाँग्रगाले उडाएको धुलोले उसलाई ढकमक्क छोपि दियो । कविले बयान गरे अनुसार त्यस घटनाले गर्दा बीर अभिमन्युको गोरो वर्णको शारीरिक शोभा झन बढेको थियो। यस समय अभिमन्यु भयानक युद्ध गरिर्हेका थिए। यस्तो देखेर तुरुन्तै नै घेरेर बसेका योद्धाहरुको संयुक्त आक्रमणले गर्दा उनलाई ढालि दियो। उनको हातको रथका पांग्राहरुलाई चूर्ण भयो। त्यसै बेला [[दुःशासन|दुशासन]]का छोरा आएर गदा लिएर अभिमन्यु माथी झम्टिए। उनिसंग मरणान्तको द्वन्द युद्ध ग-यो। एक-अर्काको गदा युद्धको प्रहारले दुवै राजकुमार आहत भएर दुबै जना संग संगै ढले । अभिमन्यु भन्दा पहिले दुशासनका छोरा ऊठे, अनि उनले गदाले अभिमन्युको टाउकोमा जोरले प्रहार गरे। त्यसो त अभिमन्यु एक्लै कयौं महारथीसँग भिडेर घाइते भएका थिए र थाकेर चूर भैसकेका थिए। गदाको मार पर्नासाथ उनको प्राणपखेरु उडिहाल्यो। [[सञ्जय]]ले धृतराष्ट्रलाई यस घटनाको हाल सुनाउँदै भने –" [[सुभद्रा]] पुत्रले कौरव सेनामा प्रवेश गरेपछि यस्तो दुर्दशा भयो जस्तै हात्ती केराघारीमा छिर्दा, कमलको तलाउमा बसेको हाथी पस्दा हुन्छ। एक्लैले कौरबसेनालाई कोलाहल मचाई दिएका यस्ता वीरलाई अर्जुन-सुभद्राका छोरा [[अभिमन्यु]]लाई धेरै जना मिलेर निर्मम हत्या गरे र मरेको अभिमन्युको शरीरलाई घेरेर आफ्ना बन्धु बान्धव एवम् साथीहरू जङ्गली व्याधाहरूले भेट्टाएको शिकारमा भाँती नाच्न कुद्न र आनन्द मनाउन थाले। हत्याराहरु सबै रमाए। तपाईँका मानिसहरु अभिमन्युको त्यस मृत शरीर वरिपरि नाचे। यस्तो देख्दा साँच्चैका वीरहरूको आँखाभरी आँसु आयो।। सेनाका भद्र मानिसहरु सबैको अफसोच गरी आँखा रसाए। आकाश माथि कावा खाई रहेका मांसाहारी पक्षहरुलेपनि स्वर मचाई ' त्यसो त भएन, त्यसो त भएन ' भनेर कराउन लागे जस्तो सुनियो । [[शङ्ख|शंख]] बजाएर कौरब सेनाहरु सबैले विजयको नारा लगाई रहेको बेला धृतराष्ट्रका एक जना छोरा ' [[युयुत्सु]] 'लाई त्यसो गरेको मन पराएन । उसले झोँकिएर भने –" यो अधम हो । हे सिपाहिहरु ! तिमीहरुले नीति नियमहरु बिर्सेका छौ । साँचै भन्ने हो भने तिमीहरुले लाज मान्नु पर्छ । तिमीहरुले निरलज्जाको नारा लागाएका छौ । अत्यधिक दुष्कर्म गरेर, निकट भविष्यको विपदको बिचार नगरि तिमीहरुले फुस्रो सुख मनाएका छौ ।" यति भने पछि युयुत्सुले दिक्क मानेर शस्त्रहरु फ्याँकेर युद्ध भूमि छोडेर गए । [[धृतराष्ट्र]]का सो नवयुबक छोरा पाप देखि डराउँथे । उनका कुराहरु कौरब सेनाका कानहरुमा निको लागेन । उनि भद्र पुरुष थिए थियो । मनका कुरा बोले । === '''प्रतिज्ञा पर्व (अध्याय: ७२-८४)''' === अलिक बेरमा अर्जुन चैतन्य भएर क्रोधित भई भने– म तपाईंहरूको सामु यो साँचो प्रतिज्ञा गरिरहेको छु कि यदि जयद्रथले कौरवहरूको आश्रय त्यागी भागेर गएन अथवा हाम्रो वा श्रीकृष्णको अथवा युधिष्ठिरको शरणमा आएन भने भोलि म उसलाई अवश्य नै मार्नेछु। [[कौरव]]हरूको प्रिय गर्ने पापी [[जयद्रथ]] नै त्यस बालकको वधको निमित्त बनेको थियो, अतः निश्चय नै भोलि उसलाई यमलोक पठाउनेछु। भोलि उसलाई मार्न नसकेमा माता–पिताको हत्या गर्ने, गुरुस्त्रीगामी, साधुनिन्दक, अर्कामाथि कलङ्क लगाउने, नासो पचाउने र विश्वासघाती पुरुषको जुन गति हुन्छ, त्यही गति मेरो पनि होस्। मेरो यो अर्को प्रतिज्ञा पनि सुन्नुस्– यदि भोलि सूर्यास्त हुनुभन्दा अगावै जयद्रथलाई मार्न सकिनँ भने म स्वयम् नै दन्किरहेको आगोमा प्रवेश गरिहाल्नेछु। देउता, असुर, मनुष्य, पक्षी, नाग, पितर, राक्षस, ब्रह्मर्षि, देवर्षि, यो चराचर जगत् तथा यसबाहेक पनि केही छ भने त्यसले पनि– यी जम्मैले मिलेर पनि मेरो शत्रुको रक्षा गर्न सक्नेछैनन्। यदि जयद्रथ पातालमा छि–यो अथवा त्यसभन्दा पनि भित्र गयो अथवा अन्तरिक्षमा, देउताहरूको नगरमा वा दैत्यपुरीमा पनि भागेर लुक्यो भने पनि भोलि म आफ्नो सयकडौं बाणबाट अभिमन्युको त्यस शत्रुको शिरोच्छेद गर्ने नै छु। यति भनेर अर्जुनले गाण्डीव धनुषको टङ्कार गरे, त्यसको ध्वनि आकाशमा गुञ्जायमान भयो। अर्जुनको यस्तो प्रतिज्ञा सुनेर श्रीकृष्णले आफ्नो [[पाञ्चजन्य]] शङ्ख बजाए र कुपित भएका अर्जुनले देवदत्त नामक शङ्ख बजाए। त्यो शङ्खनाद सुनेर आकाश–पातालसहित सम्पूर्ण जगत् काम्यो। त्यति बेला शिविरमा युद्धका बाजाहरू बज्न थाले र पाण्डवहरूले सिंहनाद गर्न थाले। ===जयद्रथवध पर्व (अध्याय: ८५-१५२)''' === ===घटोत्कचवध पर्व (अध्याय: १५३-१८४) === [[कुरुक्षेत्र युद्ध]]को चौधौं दिन सुर्यास्त भएपनी युद्ध जारी रह्यो। दुवै पक्षको मनमा ईर्ष्या-द्वेष एवम् प्रतिहिंसाको आगो यसरी दन्कियो कि उनीहरू दिनभरी मात्र लडेर सन्तुष्ट हुन सकेनन् । दुस्मन देखियून् भन्नाका लागी ठाउँ-ठाउँमा राँको सल्काइयो। [[घटोत्कच]] र उनका साथीहरूले भयानक माया युद्ध सुरु गरिदिए। रातिको युद्धको दृश्य अद्भुत थियो। हजारौं राँकाहरू सल्किएका थिए। दुवैतर्फका वीरहरूले आफ्ना सेनालाई युद्धका लागि उत्साहित गरिरहेका थिए। कर्ण र [[घटोत्कच]]का बीचमा त्यस रात निकै भयानक युद्ध भयो। [[घटोत्कच|घटोत्चक]] र उनको पैशाची सेनाले गरेको वाणहरूको वर्षाले दुर्योधनको सेनाका झुन्डका झुन्ड वीरहरू मारिन थाले। प्रलयजस्तो भयो। यस्तो देखेर दुर्योधनको मन काँप्न थाल्यो। [[कौरव]] वीरहरूले कर्णसँग अनुरोध गरे, कुनै न कुनै किसिमबाट आज घटोत्कचलाई मार्नुपर्छ। उनीहरूले भने-"कर्ण! तपाइँले यसै घडीम यस राक्षसको बध गरिदिनुहोस्। नत्र हाम्रो सेना बर्बाद हुनेछ।" घटोत्कचले कर्णलाई पनि निकै दु:ख दिएका थिए। उनी पनि निकै क्रोधित थिए । कौरवहरूको अनुरोध सुनेर उनको उत्तेजना प्रबल भयो। उनले रिस थाम्न सकेनन्। इन्द्रदेवबाट पाएको अस्त्र घटोत्कच माथि प्रहार गरे। त्यो अस्त्र उनले अर्जुनको बध गर्ने उद्देश्यले सुरक्षित राखेका थिए। यसबाट [[अर्जुन]]को सङ्कट त टर्यो तर भीमसेनको प्रिय एवम् वीर पुत्र घटोत्कच मारिए। उनको लास आकाशबाट जमिनमा धड्याम्म सँग खस्यो। पाण्डवहरूको दु:खको सीमा रहेन।{{sfn|Koirala|२०६१|p=१६६}}{{sfn|Taubman|2003|p=20}} === '''द्रोणवध पर्व (अध्याय: १८५-१९३)''' === रातको आक्रमणबाट कौरव निकै क्रोधित थिए। आज द्रोणाचार्य पनि निकै क्रोधित भए। उनले हजारौ पाण्डव-सैनिकको बध गरे तथा युधिष्ठिरको रक्षामा खटिएका द्रुपद तथा विराट दुवै राजालाई मारे। द्रोणाचार्यको उयास रुप देखेर कृष्ण पनि चिन्तित भए। उनले सोचे "पाण्डवको विजयको लागि द्रोणाचार्यको मृत्यु आवश्यक छ। उनले अर्जुन संग भने अर्जुन "आचार्यलाई अश्वत्थामाको मृत्यु भएको समाचार दिनु पर्छ"। अर्जुनले यस्तो झुट बोल्न इन्कार गरे। श्रीकृष्णले भने,"अवंतिराजको हातीको नाम [[अश्वत्थामा]] हो। " भीमले उक्त हातीलाई मारे । कृष्णले युधिष्ठिरको नजिक गएर बताए कि यदि द्रोणाचार्य अश्वत्थामाको मृत्युको बारेमा सोधे भने आश्वत्थामा मर्यो भन्नु । अहिले भीमले अश्वत्थामा हात्तीलाई मरेको छ। तब्भी चारै तिर स्वर गुञ्जियो "अश्वत्थामा मारियो ।" द्रोणाचार्यले युधिष्ठिरसंग सोधे। कहा-हाँ। पर नर नहीं, कुंजर। नर कहते ही कृष्ण ने ज़ोर से शंख बजा दिया, द्रोणाचार्य आगे के शब्द न सुन सके। द्रोण ने अस्त्र-शस्त्र फेंक दिए तथा रथ पर ही ध्यान-मग्न होकर बैठ गए। तभी द्रुपद-पुत्र धृष्टद्युम्न ने खड्ग से द्रोणाचार्य का सिर काट दिया। द्रोणाचार्य के निधन से कौरवों में हाहाकार मच गया तथा अश्वत्थामा ने क्रोध में आकर भीषण युद्ध किया, जिसके सामने अर्जुन के अतिरिक्त और कोई न टिक सका। संध्या हो गई थी, अतः लड़ाई बंद हो गई। === '''नारायणास्त्रमोक्ष पर्व (अध्याय: १९४-२०४)।''' === ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==पुस्तक == {{refbegin}} * {{citation | last = Koirala | first = Dhundiraj | year = 2009 | title = महाभारत कथा | publisher = मन्जरी पब्लिकेसन | isbn = 9-789937-006064 }} * {{citation | last = Taubman | first = William | year = 2003 | title = Khrushchev: The Man and His Era | publisher = W.W. Norton & Co. | isbn = 978-0-393-32484-6 | title-link = Khrushchev: The Man and His Era }} ==बाह्य कडीहरू== * [http://www.vedpuran.com/# '''वेद-पुराण'''] - यहाँ चारहरू वेद एवं दस भन्दा अधिक पुराण हिन्दी अर्थ सहित उपलब्ध छन्। *[http://is1.mum.edu/vedicreserve/puran.htm महर्षि प्रबंधन विश्वविद्यालय] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080408110939/http://is1.mum.edu/vedicreserve/puran.htm |date=2008-04-08 }}-यहाँ सम्पूर्ण वैदिक साहित्य संस्कृतमा उपलब्ध छ। *[http://www.tdil.mit.gov.in/vedicjan04/hDefault.html ज्ञानामृतम्] - वेद, अरण्यक, उपनिषद् आदिमा सम्यक जानकारी *[http://www.aryasamajjamnagar.org/vedang.htm वेद एवं वेदांग] - *[http://www.samaydarpan.com/july/pehal5.aspx जसको उदेश्य छ - '''वेद प्रचार''']{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *[http://veda-vidya.com/puran.php वेद-विद्या_डट_कम] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100521212751/http://veda-vidya.com/puran.php |date=2010-05-21 }} {{महाभारत पर्व}} {{महाभारत}} {{पुराण}} {{वैदिक साहित्य}} {{रामायण}} {{हिन्दू धर्म}} [[श्रेणी:धर्मग्रन्थ]] [[श्रेणी:संस्कृत साहित्य]] [[श्रेणी:पुराण]] [[श्रेणी:वेद]] [[श्रेणी:स्मृति]] [[श्रेणी:वैदिक धर्म]] rab6nktoqayhopj2yl1mbzvkeqexlh4 2 58095 1368244 1255407 2026-08-01T23:53:47Z Pathoschild 287 global user pages ([[m:Synchbot|requested by Revi C.]]) 1368244 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__<div class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">{{#babel:ko|en-3|ne-0}} [[File:Revi wikimedia image.jpg|thumb|center|middle|If you are here to talk about CommonsDelinker removing a deleted image, please [[:c:User talk:Revi C.|go here]].]] Hello! I am [[:m:User:Revi C.|revi]]. I edit to [[m:SWMT|revert vandals]], do Wikidata stuff<!--(I am a Wikidata Admin! <small>([{{fullurl:wikidata:Special:ListUsers/Revi C.|limit=1}} Verify])</small>)-->, or do [[:c:COM:FR|Commons Filemoving stuff]] (I am Commons Admin too! <small>([{{fullurl:c:Special:ListUsers/Revi C.|limit=1}} Verify])</small>). Come to [[:m:User:Revi C.|my Meta userpage]] or [[:c:User:Revi C.|my Commons userpage]] for more information. Thank you.</div> 7jjx17vinv85p3qpvnfo09s5fnkuon3 3 58096 1368243 1255408 2026-08-01T23:12:56Z Pathoschild 287 global user pages ([[m:Synchbot|requested by Revi C.]]) 1368243 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__<div class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[[File:Revi logo (pink).png|thumb|center|<span style="color:red">PLEASE DO NOT LEAVE MESSAGE HERE!</span>]] ''' <span style="color:red"> BEFORE YOU BLOCK MY ACCOUNT: IF MY EDIT SUMMARY INCLUDE PREFIX </span>''(Script)''<span style="color:red">, DON'T BLOCK ME, JUST TELL ME TO SLOW DOWN AT COMMONS' TALK PAGE. IT IS AN AUTOMATED SCRIPT BEING USED ON COMMONS TO MOVE FILES.</span> Instead, please leave your message following site: <br /> [[File:Wikidata-logo-en.svg|45px|link=d:User talk:Revi C.]] [[d:User talk:Revi C.]] for Wikidata (Interwiki links) stuff <!--(I am {{int:Group-sysop}} there)--> <br /> [[File:Commons-logo.svg|45px|link=commons:User talk:Revi C.]] [[commons:User talk:Revi C.]] for renaming stuff or [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] action (I am {{int:Group-sysop}} there) <br /> [[File:Wikimedia Community Logo optimized.svg|45px|link=m:User talk:Revi C.]] [[meta:User talk:Revi C.]] for other stuff (User right notification, revert message, etc...) Messages left on this page may be reverted or moved without any response.</div> esxe13mcstpjlux1bt2hqwxr2v8t8mn 0 62565 1368260 451360 2026-08-02T05:03:43Z Bishaldev100 28807 /* */ 1368260 wikitext text/x-wiki [[File:Tihar hindu.JPG|thumb|right|250px|[[टपरी]]मा पूजाका सामग्रीहरू राखिएको नाङ्लो]] '''नाङ्लो''' वा '''सुपो''' [[बाँस]]का चोयाबाट बुनेर गोलाकार रूपमा बिट राखी बनाइएको, ठूलो [[थाल]] जस्तो, अनाजहरू निफन्ने साधन हो । [[चित्र:Nanglo_used_for_winnowing_rice_by_a_woman_sitting_on_the_ground_Dhading_Nepal_24Apr2008.jpg|अङ्गुठाकार|चामल निफन्न नाङ्लोको प्रयोग गरिदै, धादिङ नेपाल]] ==यो पनि हेर्नुहोस्== {{कृषि औजारहरू}} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} {{Commonscat|Zaru}} [[श्रेणी:घरेलु सामग्रीहरू]] hcz3st0vixoj9ksmvuzohzwxd5wiz7s 1368261 1368260 2026-08-02T05:07:52Z Bishaldev100 28807 /* */ 1368261 wikitext text/x-wiki [[File:Tihar hindu.JPG|thumb|right|250px|[[टपरी]]मा पूजाका सामग्रीहरू राखिएको नाङ्लो]] '''नाङ्लो''' वा '''सुपो''' [[बाँस]]का चोयाबाट बुनेर<ref>{{Cite web |last=रासस |first= |title=बाँसको नाङ्लो बनेको छ जीविकोपार्जनको मुख्य आधार, वार्षिक ८ लाखसम्म कमाइ |url=https://shilapatra.com/detail/170993/ |access-date=2026-08-02 |website=शिलापत्र |language=ne}}</ref> गोलाकार रूपमा बिट राखी बनाइएको, ठूलो [[थाल]] जस्तो, अनाजहरू निफन्ने साधन हो । [[चित्र:Nanglo_used_for_winnowing_rice_by_a_woman_sitting_on_the_ground_Dhading_Nepal_24Apr2008.jpg|अङ्गुठाकार|चामल निफन्न नाङ्लोको प्रयोग गरिदै, धादिङ नेपाल]] ==यो पनि हेर्नुहोस्== {{कृषि औजारहरू}} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} {{Commonscat|Zaru}} [[श्रेणी:घरेलु सामग्रीहरू]] 6nknf7au435t5ly26fjm1gntvojmnwi 1368263 1368261 2026-08-02T05:09:59Z Bishaldev100 28807 /* */ 1368263 wikitext text/x-wiki [[File:Tihar hindu.JPG|thumb|right|250px|[[टपरी]]मा पूजाका सामग्रीहरू राखिएको नाङ्लो]] '''नाङ्लो''' वा '''सुपो''' [[बाँस]]का चोयाबाट बुनेर<ref>{{Cite web |last=रासस |first= |title=बाँसको नाङ्लो बनेको छ जीविकोपार्जनको मुख्य आधार, वार्षिक ८ लाखसम्म कमाइ |url=https://shilapatra.com/detail/170993/ |access-date=2026-08-02 |website=शिलापत्र |language=ne}}</ref> गोलाकार रूपमा बिट राखी बनाइएको, ठूलो [[थाल]] जस्तो, अनाजहरू निफन्ने साधन हो । [[चित्र:Nanglo_used_for_winnowing_rice_by_a_woman_sitting_on_the_ground_Dhading_Nepal_24Apr2008.jpg|अङ्गुठाकार|चामल निफन्न नाङ्लोको प्रयोग गरिदै, धादिङ नेपाल]]नाङ्गलो नेपाली भान्साको एक अपरिहार्य वस्तु हो। प्रायः गाउँहरूमा सीमित भए पनि, कहिलेकाहीं शहरहरूमा पनि पाइन्छ। ==यो पनि हेर्नुहोस्== {{कृषि औजारहरू}} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} {{Commonscat|Zaru}} [[श्रेणी:घरेलु सामग्रीहरू]] e2uc24g8bpvk7ur4hzclliuea94xn2l 1368264 1368263 2026-08-02T05:10:36Z Bishaldev100 28807 /* */ 1368264 wikitext text/x-wiki [[File:Tihar hindu.JPG|thumb|right|250px|[[टपरी]]मा पूजाका सामग्रीहरू राखिएको नाङ्लो]] '''नाङ्लो''' वा '''सुपो''' [[बाँस]]का चोयाबाट बुनेर<ref>{{Cite web |last=रासस |first= |title=बाँसको नाङ्लो बनेको छ जीविकोपार्जनको मुख्य आधार, वार्षिक ८ लाखसम्म कमाइ |url=https://shilapatra.com/detail/170993/ |access-date=2026-08-02 |website=शिलापत्र |language=ne}}</ref> गोलाकार रूपमा बिट राखी बनाइएको, ठूलो [[थाल]] जस्तो, अनाजहरू निफन्ने साधन हो । [[चित्र:Nanglo_used_for_winnowing_rice_by_a_woman_sitting_on_the_ground_Dhading_Nepal_24Apr2008.jpg|अङ्गुठाकार|चामल निफन्न नाङ्लोको प्रयोग गरिदै, धादिङ नेपाल]]नाङ्लो नेपाली भान्साको एक अपरिहार्य वस्तु हो। प्रायः गाउँहरूमा सीमित भए पनि, कहिलेकाहीं शहरहरूमा पनि पाइन्छ। ==यो पनि हेर्नुहोस्== {{कृषि औजारहरू}} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} {{Commonscat|Zaru}} [[श्रेणी:घरेलु सामग्रीहरू]] 4thydivk5bqqllcbm6e9pqjhnroh4nk 2 68777 1368245 1255418 2026-08-02T00:32:38Z Pathoschild 287 global user pages ([[m:Synchbot|requested by Hym411]]) 1368245 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[User:Revi C.]] 88g0cv17whfgb1wkeh281mptujwtlut 3 68778 1368246 1255419 2026-08-02T01:01:55Z Pathoschild 287 global user pages ([[m:Synchbot|requested by Hym411]]) 1368246 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[User talk:Revi C.]] o9z79lcc9a9pfmqmrod5w3eyk4q9i0o 0 86222 1368292 1186780 2026-08-02T09:14:35Z CommonsDelinker 144 Replacing Indian_Football_2020.svg with [[File:All_India_Football_Federation_logo.svg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] (meaningless or ambiguous name) · For clarity. The n 1368292 wikitext text/x-wiki {{Infobox national football team | Name = भारत | Logo = | Badge = All India Football Federation logo.svg | Badge_size = 190px | FIFA Trigramme = IND | Nickname = ''निलो बाघहरू''<ref name="Nickname">{{cite news|last1=Arpit Nath|first1=Joshua|title=Historic! Indian Football Team Just Thrashed Puerto Rico, Ranked 38 Places Above Them|url=http://www.indiatimes.com/sports/kick-off/historic-indian-football-team-just-thrashed-puerto-rico-ranked-38-places-above-them-261086.html|accessdate=18 March 2017|work=India Times|date=3 September 2016}}</ref> | Association = {{nobreak|[[अखिल भारतीय फुटबल महासङ्घ]]}} | Confederation = [[एसियाली फुटबल महासङ्घ|एएफसी]] (Asia) | Sub-confederation = [[दक्षिण एसियाली फुटबल महासङ्घ|साफ]] (दक्षिण एसिया) <br/> (दक्षिण-पश्चिम एसिया)<ref>https://swaff.org/who-we-are/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180915155208/https://swaff.org/who-we-are/ |date=2018-09-15 }}</ref> | Coach = [[स्टेफन कोन्सटेनटाइन]] | Captain = [[सुनिल क्षेत्री]]<ref>https://www.the-aiff.com/news-center-details.htm?id=8230</ref> | Most caps = [[सुनिल क्षेत्री]] <!--Don't change, this is the real number based on a reliable source.-->(१०१)<ref name="Chhetri">{{cite web |title=Sunil Chhetri |url=https://www.national-football-teams.com/player/12944/Sunil_Chhetri.html |website=national-football-teams}}</ref> | Top scorer = [[सुनिल क्षेत्री]] (६४) | Home Stadium = विभिन्न | FIFA Rank = {{Nft rank|९६|up|१||date=१६ अगस्ट २०१८}} | FIFA max = ९४<ref name = "peak ranking">{{cite news| title= India jump four spots to enter top 150 of FIFA men's rankings | url= https://thefield.scroll.in/816585/football-india-jump-four-spots-to-enter-top-150-of-fifa-mens-rankings |publisher=TheField Scroll |work=Scroll | date=3 March 2017 | accessdate=3 March 2017}}</ref> | FIFA max date = फेब्रुअरी १९९६ | FIFA min = १७३<ref>{{cite news| title= India slip to 172 in latest FIFA rankings | url= http://indianexpress.com/article/sports/football/india-slip-to-172-in-latest-fifa-rankings/ |publisher=IndianExpress |work=IndianExpress | date=3 March 2017 | accessdate=3 March 2017}}</ref> | FIFA min date = मार्च २०१५ | Elo Rank = {{Nft rank|१५२|up|४|date=१२ सेप्टेम्बर २०१८}} | Elo max = ३०<ref name="elo">{{cite web | title= World Football Elo Ratings: India | url= http://www.eloratings.net/India.htm | publisher=World Football Elo Ratings | accessdate=2018-09-12}}</ref> | Elo max date = मार्च १९५२ | Elo min = १८६<ref name="elo" /> | Elo min date = सेप्टेम्बर २०१५ <!---Please don't add sponsors in kits---> | pattern_la1= | pattern_b1= _ind21H | pattern_ra1= | pattern_sh1= | pattern_so1= _ind21h | leftarm1=0000DC | body1=0000DC | rightarm1=0000DC | shorts1=0000DC | socks1=0000DC | pattern_la2= | pattern_b2= _ind21A | pattern_ra2= | pattern_sh2= | pattern_so2= _ind21a | leftarm2=FFFFFF | body2=FFFFFF | rightarm2=FFFFFF | shorts2=FFFFFF | socks2=FFFFFF | First game = ''पूर्व-स्वतन्त्रता:''<br/>{{fb|Australia}} ५–३ '''भारत''' {{flagicon|India|British}}<br/>(सिड्नी; ३ सेप्टेम्बर १९३८)<br/>''स्वतन्त्र पछि:''<br/>{{flagicon|भारत}} '''भारत''' १–२ {{fb-rt|France}}<br/>(लन्डन, इङ्ल्यान्ड; ३१ जुलाई १९४८) | Largest win = {{fb|Australia}} १–७ '''भारत''' {{flagicon|भारत}}<br />(सिड्नी; १२ डिसेम्बर १९५६)<br/>{{flagicon|भारत}} '''भारत''' ६–० {{fb-rt|Cambodia}}<br/>(नयाँ दिल्ली, भारत; १७ अगस्ट २००७) | Largest loss = {{fb|URS}} ११–१ '''भारत''' {{flagicon|भारत}}<br />(मस्को, सोभियत सङ्घ; १६ सेप्टेम्बर १९५५) | World cup apps = | World cup first = | World cup best = | Regional name = [[एएफसी एसिया कप|एसिया कप]] | Regional cup apps = ३ <!--Please wait until the 2019 Asian Cup begins--> | Regional cup first = [[१९६५ एएफसी एसिया कप|१९६५]] | Regional cup best = उप-बिजेता, [[१९६४ एएफसी एसिया कप|१९६४]] | 2ndRegional name = [[ग्रीष्मकालीन ओलम्पिक खेल]] | 2ndRegional cup apps = ४ | 2ndRegional cup first = [[Football at the 1948 Summer Olympics|१९४८]] | 2ndRegional cup best = सेमि- फाइनल, [[Association football at the 1956 Summer Olympics|१९५६]] }} '''भारत राष्ट्रिय फुटबल टोली''' अन्तर्राष्ट्रिय फुटबल प्रतिस्पर्धामा [[भारत]]को प्रतिनिधित्व गर्दछ र अखिल भारतीय फुटबल महासङ्घद्वारा नियन्त्रण गरिएको छ। यो टोली दक्षिण एसियाली फुटबल महासङ्घ र नयाँ गठन गरिएको दक्षिण-पश्चिमी एसियाली फुटबल सङ्घको पनि भाग हो। सन् १९५० र १९६२ को अवधिमा सम्पन्न गरिएको एसियाली खेलकुदमा भारतले स्वर्ण पदक जितेको थियो। सन् १९५६ को ग्रीष्मकालीन ओलम्पिकमा भारत राष्ट्रिय फुटबल टोलीले चौथो स्थान ओगट्न सफल भएको थियो। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:राष्ट्रिय फुटबल टोलीहरू]] [[श्रेणी :खेल]] 8sjchj42ztf11nk6wt5ibyw4g8jurxi 10 89407 1368288 588189 2026-08-02T07:37:51Z Minorax 42578 1368288 wikitext text/x-wiki [[File:Crystal Clear app help index.svg|20px|alt=|link=]]<noinclude>{{documentation|content= ==See also== {{Done/See also}} [[Category:Wikipedia-specific image insertion templates]] }}</noinclude> b05tikb5iccacow5v1ccmx6cvrqhmwp 0 107399 1368227 1349867 2026-08-01T12:49:53Z Learnerktm 16073 1368227 wikitext text/x-wiki {{short description|नेपाली पर्वतारोही}} {{Infobox mountaineer | honorific_prefix = | name = निर्मल पुर्जा | honorific_suffix = {{postnominals|size=100%|MBE}} | nationality = | image = NIRMAL PURJA "NIMS".jpg | caption = | birth_name = | birth_date = सन् १९८३ | start_age = २९/३० | death_date = | birth_place = [[म्याग्दी जिल्ला|म्याग्दी]], [[नेपाल]] | death_place = | notable_ascents = सबैभन्दा कम समयमा सबै [[आठ हजारी]] हिमाल आरोहण (६ महिना ६ दिन अक्सिजन), एउटै ऋतुमा सबैभन्दा बढी [[आठ हजारी]] हिमाल आरोहण, ४८ घन्टाभित्र [[सगरमाथा]], [[ल्होत्से हिमाल|ल्होत्से]] र [[मकालु (स्पष्टता)|मकालु]] आरोहण.<ref>https://rockandice.com/climbing-news/nirmal-nims-purja-summits-all-14-8000-meter-peaks-in-just-6-months-6-days-shattering-former-record-by-over-7-years/</ref> | spouse = | children = | signature = }} '''निर्मल पुर्जा''' (२५ जुलाई १९८३ – ३० जुलाई २०२६) हिमाल आरोही तथा बेलायती भूतपूर्व गोर्खा सैनिक हुन्, जसले ७ महिनाभन्दा कम अवधि (१८९ दिन) मा समुद्री सतहबाट ८ हजार मिटरभन्दा अग्ला संसारका सबै (१४ वटा) हिमालको सफल आरोहण गरेका थिए। यस अघि त्यस्तो कीर्तिमान कायम गर्ने दक्षिण कोरियाका किम चाङ्-हो थिए, जसले १४-हिमालको आरोहण सक्न सात वर्ष १० महिना ६ दिन लगाएर सन् १९८७ मा कायम गरेको कीर्तिमान उनले यस आधा वर्षमै र एउटै ऋतुमा भ‌ंग गरेका हुन्।<ref>https://www.bbc.com/nepali/news-50218038</ref><ref>https://projectpossible.co.uk/</ref><ref name="bbc.com">https://www.bbc.com/nepali/news-50272365</ref> <br>उनी ८ हजार मिटरमाथिका १४ वटै हिमाल आरोहण गर्ने भने ४४ ओँ आरोही हुन्। निर्मल पुर्जा यी सबै हिमाल चढ्ने नेपालीहरूमा पाँचौँ र गैरसेर्पा नेपालीमा पहिलो हुन्। यी सबै हिमाल आरोहण गर्ने पहिलो नेपाली भने मिङ्मा सेर्पा हुन् भने त्यसपछि नेपालीहरु छाङदावा सेर्पा, सानु सेर्पा र मिङ्मा डेभिड सेर्पाले १४ वटै उच्च हिमाल आरोहण गरेका थिए ।<ref>https://www.nayapatrikadaily.com/news-details/27967/2019-10-31 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191110181730/https://www.nayapatrikadaily.com/news-details/27967/2019-10-31 |date=2019-11-10 }}</ref> उनी [[नेपाल]]को [[म्याग्दी जिल्ला|म्याग्दी]] जिल्ला, अन्नपूर्ण गाउँपालिका-३, दाना भन्ने ठाउँमा सन् १९८३ मा जन्मिएका हुन्। ब्रिटिस सेनामा १६ वर्ष काम गरेका निर्मलले १० वर्ष युके स्पेसल फोर्सेस (यूकेएसएफ)मा बिताएका थिए। सन् २०१२ डिसेम्बरबाट निर्मल पुर्जाले हिमाल चढ्न सुरु गरेका हुन्। [[सगरमाथा]]को [[आधार शिविर]] पुगेपछि अनायासै हिमाल चढ्ने सोख पलाएको उनले सञ्चार माध्यममा बताएका छन् र आफ्नो हिमाल आरोहणक्रमलाई मानव क्षमताको परीक्षण भएको र त्यसमा सफल भएको दावी गरेका छन्।<ref name="bbc.com" /> सगरमाथा चढ्दा ट्राफिक जामले सात घण्टा कुर्नुपरेको बताउने उनले खिचेको त्यही ट्राफिक जामको तस्बिर सञ्चार माध्यम र इन्टरनेटका विभिन्न सञ्जालमा व्यापक फैलिएको थियो।<ref>https://www.abc.net.au/news/2019-05-25/death-toll-climbs-amid-traffic-jam-on-mount-everest/11149420</ref> ==जीवनवृति== उनले सम्भव छ ({{Lang-en|Project Possible}}) भन्ने नाराका साथ ७ महिनाभित्र सबैभन्दा ठूला १४ वटै हिमाल आरोहण गर्ने अभियान थालेका थिए। 'असम्भवलाई सम्भव बनाउनु र मानवको सीमिततालाई अर्को तहमा पुर्‍याउनु नै हाम्रो एक मात्र लक्ष्य थियो’ पुर्जाले आफ्नो ट्विटरमार्फत् भनेका छन् ।<ref>https://twitter.com/nimsdai/status/1189501386007961605?s=20</ref> अप्रिल २०१९बाट सुरु गरेको यस अभियानअन्तर्गत उनले सन् २०१९ मे २०१९ मा विश्वको सर्वोच्च हिमाल [[सगरमाथा]] आरोहण गरेका थिए। उनले [[महालंगुर]] [[हिमशृङ्खला|हिमशृंखला]]मा पर्ने [[सगरमाथा]], [[ल्होत्से हिमाल|ल्होत्से]] र [[मकालु (स्पष्टता)|मकालु]] हिमाल ४८ घन्टाभित्र चढ्दा यसअघि पाँच दिनमा चढेको आफ्नै कीर्तिमान तोडेका थिए। उनले अभियानको अन्तिम आरोहण सन् २०१९ अक्टोबर २९ बिहान ८:५८ (स्थानीय समय) [[तिब्बत]], चीनको सिसापाङ्मा हिमालको गरे। उनले वसन्त याममा (६) र गर्मी याममा (५) सबैभन्दा धेरै आठ हजार मिटरमाथिका हिमाल चढेका छन्।<ref>https://ekantipur.com/news/2019/10/29/157235339917381952.html</ref><ref>https://twitter.com/nimsdai/status/1189019357483077632?s=20</ref> ===हिमाल आरोहण === {| class="wikitable" |- ! क्र. स‌ं. ! हिमालको नाम ! देश ! आरोहण मिति |- | १ | [[अन्नपूर्ण हिमाल]] | [[नेपाल]] | एप्रिल २३ |- | २ | [[धौलागिरि हिमाल]] | [[नेपाल]] | मे १२ |- | ३ | [[कञ्चनजङ्घा हिमाल]] | [[नेपाल]] | मे १५ |- | ४ | [[सगरमाथा]] | [[नेपाल]] | मे २० |- | ५ | [[ल्होत्से हिमाल]] | [[नेपाल]] | मे २२ |- | ६ | [[मकालु हिमाल]] | [[नेपाल]] | मे २४ |- | ७ | [[नाङ्गा पर्वत|नङ्गा पर्वत]] | [[पाकिस्तान]] | जुलाई ३ |- | ८ | [[ग्यासरब्रम १]] | [[पाकिस्तान]] | जुलाई १५ |- | ९ | [[ग्यासरब्रम २]] | [[पाकिस्तान]] | जुलाई १८ |- | १० | [[के२ हिमाल]] | [[पाकिस्तान]] | जुलाई २४ |- | ११ | [[ब्रोड शिखर]] | [[पाकिस्तान]] | जुलाई २६ |- | १२ | [[चोयु हिमाल]] | [[नेपाल]] | सेप्टेम्बर २३ |- | १३ | [[मनास्लु हिमाल]] | [[नेपाल]] | सेप्टेम्बर २७ |- | १४ | [[शिशापाङ्मा]] | [[चीन]] | अक्टोबर २९ |} ==विवाद== निर्मल पुर्जाले कुवेतको एक आरोहण दललाई आमादब्लम हिमाल आरोहणका क्रममा अनधिकृत रूपमा कुवेतको राष्ट्रिय झण्डा चुचुरोमा ओछ्याउन सहयोग गरेको आरोप लागेको छ। उनले उक्त काममा आफूले सहयोग गरेको तर त्यो गैरकानुनी र आफ्नो बदनियत नभएको प्रस्टीकरण दिएका छन्।<ref>https://twitter.com/nimsdai/status/1195646790642483200?s=20</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:नेपाली पर्वतारोहीहरू]] [[श्रेणी:सन् १९८४ मा जन्म]] [[श्रेणी:म्याग्दी जिल्लाका मानिसहरू]] qu4sw3ye437qdb8e7jv35v9b2ekvea4 1368230 1368227 2026-08-01T13:00:36Z Learnerktm 16073 1368230 wikitext text/x-wiki {{short description|नेपाली पर्वतारोही}} {{Infobox mountaineer | honorific_prefix = | name = निर्मल पुर्जा | honorific_suffix = {{postnominals|size=100%|MBE}} | nationality = | image = NIRMAL PURJA "NIMS".jpg | caption = | birth_name = | birth_date = सन् १९८३ | start_age = २९/३० | death_date = | birth_place = [[म्याग्दी जिल्ला|म्याग्दी]], [[नेपाल]] | death_place = | notable_ascents = सबैभन्दा कम समयमा सबै [[आठ हजारी]] हिमाल आरोहण (६ महिना ६ दिन अक्सिजन), एउटै ऋतुमा सबैभन्दा बढी [[आठ हजारी]] हिमाल आरोहण, ४८ घन्टाभित्र [[सगरमाथा]], [[ल्होत्से हिमाल|ल्होत्से]] र [[मकालु (स्पष्टता)|मकालु]] आरोहण.<ref>https://rockandice.com/climbing-news/nirmal-nims-purja-summits-all-14-8000-meter-peaks-in-just-6-months-6-days-shattering-former-record-by-over-7-years/</ref> | spouse = | children = | signature = }} '''निर्मल पुर्जा''' (२५ जुलाई १९८३ – ३० जुलाई २०२६) हिमाल आरोही तथा बेलायती भूतपूर्व गोर्खा सैनिक हुन्, जसले ७ महिनाभन्दा कम अवधि (१८९ दिन) मा समुद्री सतहबाट ८ हजार मिटरभन्दा अग्ला संसारका सबै (१४ वटा) हिमालको सफल आरोहण गरेका थिए। यस अघि त्यस्तो कीर्तिमान कायम गर्ने दक्षिण कोरियाका किम चाङ्-हो थिए, जसले १४-हिमालको आरोहण सक्न सात वर्ष १० महिना ६ दिन लगाएर सन् १९८७ मा कायम गरेको कीर्तिमान उनले यस आधा वर्षमै र एउटै ऋतुमा भ‌ंग गरेका हुन्।<ref>https://www.bbc.com/nepali/news-50218038</ref><ref>https://projectpossible.co.uk/</ref><ref name="bbc.com">https://www.bbc.com/nepali/news-50272365</ref> <br>उनी ८ हजार मिटरमाथिका १४ वटै हिमाल आरोहण गर्ने भने ४४ ओँ आरोही हुन्। निर्मल पुर्जा यी सबै हिमाल चढ्ने नेपालीहरूमा पाँचौँ र गैरसेर्पा नेपालीमा पहिलो हुन्। यी सबै हिमाल आरोहण गर्ने पहिलो नेपाली भने मिङ्मा सेर्पा हुन् भने त्यसपछि नेपालीहरु छाङदावा सेर्पा, सानु सेर्पा र मिङ्मा डेभिड सेर्पाले १४ वटै उच्च हिमाल आरोहण गरेका थिए ।<ref>https://www.nayapatrikadaily.com/news-details/27967/2019-10-31 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191110181730/https://www.nayapatrikadaily.com/news-details/27967/2019-10-31 |date=2019-11-10 }}</ref> उनी [[नेपाल]]को [[म्याग्दी जिल्ला|म्याग्दी]] जिल्ला, अन्नपूर्ण गाउँपालिका-३, दाना भन्ने ठाउँमा सन् १९८३ मा जन्मिएका हुन्। ब्रिटिस सेनामा १६ वर्ष काम गरेका निर्मलले १० वर्ष युके स्पेसल फोर्सेस (यूकेएसएफ)मा बिताएका थिए। सन् २०१२ डिसेम्बरबाट निर्मल पुर्जाले हिमाल चढ्न सुरु गरेका हुन्। [[सगरमाथा]]को [[आधार शिविर]] पुगेपछि अनायासै हिमाल चढ्ने सोख पलाएको उनले सञ्चार माध्यममा बताएका छन् र आफ्नो हिमाल आरोहणक्रमलाई मानव क्षमताको परीक्षण भएको र त्यसमा सफल भएको दावी गरेका छन्।<ref name="bbc.com" /> सगरमाथा चढ्दा ट्राफिक जामले सात घण्टा कुर्नुपरेको बताउने उनले खिचेको त्यही ट्राफिक जामको तस्बिर सञ्चार माध्यम र इन्टरनेटका विभिन्न सञ्जालमा व्यापक फैलिएको थियो।<ref>https://www.abc.net.au/news/2019-05-25/death-toll-climbs-amid-traffic-jam-on-mount-everest/11149420</ref> ==जीवनवृति== उनले सम्भव छ ({{Lang-en|Project Possible}}) भन्ने नाराका साथ ७ महिनाभित्र सबैभन्दा ठूला १४ वटै हिमाल आरोहण गर्ने अभियान थालेका थिए। 'असम्भवलाई सम्भव बनाउनु र मानवको सीमिततालाई अर्को तहमा पुर्‍याउनु नै हाम्रो एक मात्र लक्ष्य थियो’ पुर्जाले आफ्नो ट्विटरमार्फत् भनेका छन् ।<ref>https://twitter.com/nimsdai/status/1189501386007961605?s=20</ref> अप्रिल २०१९बाट सुरु गरेको यस अभियानअन्तर्गत उनले सन् २०१९ मे २०१९ मा विश्वको सर्वोच्च हिमाल [[सगरमाथा]] आरोहण गरेका थिए। उनले [[महालंगुर]] [[हिमशृङ्खला|हिमशृंखला]]मा पर्ने [[सगरमाथा]], [[ल्होत्से हिमाल|ल्होत्से]] र [[मकालु (स्पष्टता)|मकालु]] हिमाल ४८ घन्टाभित्र चढ्दा यसअघि पाँच दिनमा चढेको आफ्नै कीर्तिमान तोडेका थिए। उनले अभियानको अन्तिम आरोहण सन् २०१९ अक्टोबर २९ बिहान ८:५८ (स्थानीय समय) [[तिब्बत]], चीनको सिसापाङ्मा हिमालको गरे। उनले वसन्त याममा (६) र गर्मी याममा (५) सबैभन्दा धेरै आठ हजार मिटरमाथिका हिमाल चढेका छन्।<ref>https://ekantipur.com/news/2019/10/29/157235339917381952.html</ref><ref>https://twitter.com/nimsdai/status/1189019357483077632?s=20</ref> ===हिमाल आरोहण === {| class="wikitable" |- ! क्र. स‌ं. ! हिमालको नाम ! देश ! आरोहण मिति |- | १ | [[अन्नपूर्ण हिमाल]] | [[नेपाल]] | एप्रिल २३ |- | २ | [[धौलागिरि हिमाल]] | [[नेपाल]] | मे १२ |- | ३ | [[कञ्चनजङ्घा हिमाल]] | [[नेपाल]] | मे १५ |- | ४ | [[सगरमाथा]] | [[नेपाल]] | मे २० |- | ५ | [[ल्होत्से हिमाल]] | [[नेपाल]] | मे २२ |- | ६ | [[मकालु हिमाल]] | [[नेपाल]] | मे २४ |- | ७ | [[नाङ्गा पर्वत|नङ्गा पर्वत]] | [[पाकिस्तान]] | जुलाई ३ |- | ८ | [[ग्यासरब्रम १]] | [[पाकिस्तान]] | जुलाई १५ |- | ९ | [[ग्यासरब्रम २]] | [[पाकिस्तान]] | जुलाई १८ |- | १० | [[के२ हिमाल]] | [[पाकिस्तान]] | जुलाई २४ |- | ११ | [[ब्रोड शिखर]] | [[पाकिस्तान]] | जुलाई २६ |- | १२ | [[चोयु हिमाल]] | [[नेपाल]] | सेप्टेम्बर २३ |- | १३ | [[मनास्लु हिमाल]] | [[नेपाल]] | सेप्टेम्बर २७ |- | १४ | [[शिशापाङ्मा]] | [[चीन]] | अक्टोबर २९ |} == व्यक्तिगत जीवन == === विवाद === निर्मल पुर्जाले कुवेतको एक आरोहण दललाई आमादब्लम हिमाल आरोहणका क्रममा अनधिकृत रूपमा कुवेतको राष्ट्रिय झण्डा चुचुरोमा ओछ्याउन सहयोग गरेको आरोप लागेको छ। उनले उक्त काममा आफूले सहयोग गरेको तर त्यो गैरकानुनी र आफ्नो बदनियत नभएको प्रस्टीकरण दिएका छन्।<ref>https://twitter.com/nimsdai/status/1195646790642483200?s=20</ref> == मृत्यु == पाकिस्तानको ब्रोड पिक हिमालमा गएको हिमपहिरोमा परी ज्यान गुमाउनेहरूमध्ये निर्मल पुर्जा पनि रहे।<ref>{{Cite web |date=2026-08-01 |title=Mountaineer Nirmal Purja killed in Pakistan avalanche, his company says |url=https://www.bbc.com/news/articles/clyljq79kdko |access-date=2026-08-01 |website=www.bbc.com |language=en-GB}}</ref> ब्रोड पिकलाई आरोहीहरूका लागि संसारकै एक अत्यन्तै चुनौतीपूर्ण र कठिन हिमालको रूपमा लिइन्छ। ब्रोड पिकको यात्रा सुरु गर्नु अघि पुर्जाले सामाजिक सञ्जालमा सन्देश साझा गर्दै आफूलाई सुरक्षित रूपमा शिखर पुगेर सकुशल फर्कने वातावरण बनोस् भनी प्रार्थना गरेका थिए।<ref>{{Cite web |title=ब्रोड पिकसँग निम्स दाइले मागेका थिए– म सकुशल फिर्ता हुन सकूँ |url=https://www.onlinekhabar.com/2026/08/1987022/nims-dai-had-asked-broad-peak-to-return-safely |access-date=2026-08-01 |website=Online Khabar |language=en-US}}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:नेपाली पर्वतारोहीहरू]] [[श्रेणी:सन् १९८४ मा जन्म]] [[श्रेणी:म्याग्दी जिल्लाका मानिसहरू]] ax2oi7tzy62c32uof13jw9xhmbq7ukr 1368235 1368230 2026-08-01T14:52:57Z Ramesh Deuba 37151 सुधार गरियो 1368235 wikitext text/x-wiki {{short description|नेपाली पर्वतारोही}} {{Infobox mountaineer | name = निर्मल पुर्जा | honorific_suffix = [[Order of the British Empire|MBE]] | nationality = [[United Kingdom|बेलायती]],<ref>{{cite web|url=https://find-and-update.company-information.service.gov.uk/company/10846049/officers|title=Elite Himalayan Adventures Private Limited|publisher=find-and-update.company-information.service.gov.uk|access-date=31 October 2021}}</ref><ref>{{cite web|title=Change of Particulars for Director|access-date=31 October 2021|publisher=Companies House|url=https://find-and-update.company-information.service.gov.uk/company/10846049/filing-history/MzE5Nzc3OTkwOWFkaXF6a2N4/document?format=pdf&download=0}}</ref><ref name="ft">{{cite news |last1=Robbins |first1=Tom |title=Mountaineer Nirmal Purja: 'I'm sick of people saying things are impossible' |url=https://www.ft.com/content/0664aee1-44e1-492f-ab2c-57a47acb3534 |access-date=10 March 2022 |work=Financial Times |date=26 November 2021}}</ref> गैरआवासीय नेपाली नागरिकता (९ नोभेम्बर २०२३ देखि)<ref>{{cite web |url=https://en.nepalkhabar.com/news/detail/6956/ |title=Famed mountaineer Nimsdai receives NRN citizenship |publisher=nepalkhabar.com |date=9 November 2023 |access-date=2023-11-09}}</ref> | image = NIRMAL PURJA "NIMS".jpg | caption = सन् २०२१ मा पुर्जा | birth_date = {{birth date|1983|7|25|df=y}} | birth_place = [[Myagdi District|म्याग्दी]], [[Gandaki Province|गण्डकी प्रदेश]], नेपाल | death_date = {{death date and age|2026|7|30|1983|7|25|df=y}} | death_place = [[Broad Peak|ब्रोड पिक]], [[Gilgit-Baltistan|गिलगित–बाल्टिस्तान]], [[Pakistan|पाकिस्तान]] | major_ascents = सबै चौध [[eight-thousander|आठ हजार मिटरभन्दा अग्ला हिमाल]]को आरोहण, छ महिना र छ दिनमा ([[bottled oxygen (climbing)|पूरक अक्सिजन]]को सहायतासहित) – सन् २०२३ सम्मको कीर्तिमान समय। [[Mount Everest|सगरमाथा]], [[Lhotse|ल्होत्से]] र [[Makalu|मकालु]]को ४८ घण्टाभित्र सबैभन्दा छिटो आरोहण<ref name="Project" /><ref name="RaI">{{cite web|url=https://rockandice.com/climbing-news/nirmal-nims-purja-summits-all-14-8000-meter-peaks-in-just-6-months-6-days-shattering-former-record-by-over-7-years/|title=Nirmal "Nims" Purja Summits All 14 8,000 Meter Peaks in Just 6 Months 6 Days, Shattering Former Record by Over 7 Years|date=30 October 2019|publisher=Rock and Ice Magazine|access-date=29 October 2019|archive-date=29 October 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191029084755/https://rockandice.com/climbing-news/nirmal-nims-purja-summits-all-14-8000-meter-peaks-in-just-6-months-6-days-shattering-former-record-by-over-7-years/|url-status=live}}</ref><ref name=BBC>{{cite news |last1=BBC News |title=Nirmal Purja: Ex-soldier climbs 14 highest mountains in seven months |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-50217376 |work=BBC News |date=29 October 2019 |access-date=29 October 2019 |archive-date=29 October 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191029071814/https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-50217376 |url-status=live }}</ref> [[K2]] को हिउँदे आरोहण पहिलोपटक सफलतापूर्वक सम्पन्न<ref>{{Cite web|title=Nirmal Purja climbed K2 in winter without supplementary oxygen|url=http://www.planetmountain.com/en/news/alpinism/nirmal-purja-climbed-k2-in-winter-without-supplementary-oxygen.html|access-date=29 January 2021|website=PlanetMountain.com|language=en|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127070654/https://www.planetmountain.com/en/news/alpinism/nirmal-purja-climbed-k2-in-winter-without-supplementary-oxygen.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|date=16 January 2021|title=First winter ascent of K2 achieved by Nirmal Purja and fellow Nepalese|url=https://www.scmp.com/sport/outdoor/extreme-sports/article/3118032/first-winter-ascent-k2-achieved-nirmal-purja-and|access-date=29 January 2021|website=South China Morning Post|language=en|archive-date=28 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210128170657/https://www.scmp.com/sport/outdoor/extreme-sports/article/3118032/first-winter-ascent-k2-achieved-nirmal-purja-and|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=Nirmal Purja's K2 winter summit proves ANYTHING is possible|url=https://www.redbull.com/ca-en/nirmal-purja-k2-summit-winter|access-date=29 January 2021|website=Red Bull|language=en|archive-date=25 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210125151724/https://www.redbull.com/ca-en/nirmal-purja-k2-summit-winter|url-status=live}}</ref> | spouse = सुची पुर्जा | relatives = [[Tejan Gurung|तेजन गुरुङ]] (साला)<ref>{{cite news |last1=Liu |first1=Gloria |title=Death on Shishapangma |url=https://www.outsideonline.com/outdoor-adventure/exploration-survival/death-on-shishapangma/ |access-date=1 August 2026 |publisher=Outside |date=26 September 2024}}</ref> | children=१ }} '''निर्मल पुर्जा''' (२५ जुलाई १९८३ – ३० जुलाई २०२६) हिमाल आरोही तथा बेलायती भूतपूर्व गोर्खा सैनिक हुन्, जसले ७ महिनाभन्दा कम अवधि (१८९ दिन) मा समुद्री सतहबाट ८ हजार मिटरभन्दा अग्ला संसारका सबै (१४ वटा) हिमालको सफल आरोहण गरेका थिए। यस अघि त्यस्तो कीर्तिमान कायम गर्ने दक्षिण कोरियाका किम चाङ्-हो थिए, जसले १४-हिमालको आरोहण सक्न सात वर्ष १० महिना ६ दिन लगाएर सन् १९८७ मा कायम गरेको कीर्तिमान उनले यस आधा वर्षमै र एउटै ऋतुमा भ‌ंग गरेका हुन्।<ref>https://www.bbc.com/nepali/news-50218038</ref><ref>https://projectpossible.co.uk/</ref><ref name="bbc.com">https://www.bbc.com/nepali/news-50272365</ref> <br>उनी ८ हजार मिटरमाथिका १४ वटै हिमाल आरोहण गर्ने भने ४४ ओँ आरोही हुन्। निर्मल पुर्जा यी सबै हिमाल चढ्ने नेपालीहरूमा पाँचौँ र गैरसेर्पा नेपालीमा पहिलो हुन्। यी सबै हिमाल आरोहण गर्ने पहिलो नेपाली भने मिङ्मा सेर्पा हुन् भने त्यसपछि नेपालीहरु छाङदावा सेर्पा, सानु सेर्पा र मिङ्मा डेभिड सेर्पाले १४ वटै उच्च हिमाल आरोहण गरेका थिए ।<ref>https://www.nayapatrikadaily.com/news-details/27967/2019-10-31 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191110181730/https://www.nayapatrikadaily.com/news-details/27967/2019-10-31 |date=2019-11-10 }}</ref> उनी [[नेपाल]]को [[म्याग्दी जिल्ला|म्याग्दी]] जिल्ला, अन्नपूर्ण गाउँपालिका-३, दाना भन्ने ठाउँमा सन् १९८३ मा जन्मिएका हुन्। ब्रिटिस सेनामा १६ वर्ष काम गरेका निर्मलले १० वर्ष युके स्पेसल फोर्सेस (यूकेएसएफ)मा बिताएका थिए। सन् २०१२ डिसेम्बरबाट निर्मल पुर्जाले हिमाल चढ्न सुरु गरेका हुन्। [[सगरमाथा]]को [[आधार शिविर]] पुगेपछि अनायासै हिमाल चढ्ने सोख पलाएको उनले सञ्चार माध्यममा बताएका छन् र आफ्नो हिमाल आरोहणक्रमलाई मानव क्षमताको परीक्षण भएको र त्यसमा सफल भएको दावी गरेका छन्।<ref name="bbc.com" /> सगरमाथा चढ्दा ट्राफिक जामले सात घण्टा कुर्नुपरेको बताउने उनले खिचेको त्यही ट्राफिक जामको तस्बिर सञ्चार माध्यम र इन्टरनेटका विभिन्न सञ्जालमा व्यापक फैलिएको थियो।<ref>https://www.abc.net.au/news/2019-05-25/death-toll-climbs-amid-traffic-jam-on-mount-everest/11149420</ref> ==जीवनवृति== उनले सम्भव छ ({{Lang-en|Project Possible}}) भन्ने नाराका साथ ७ महिनाभित्र सबैभन्दा ठूला १४ वटै हिमाल आरोहण गर्ने अभियान थालेका थिए। 'असम्भवलाई सम्भव बनाउनु र मानवको सीमिततालाई अर्को तहमा पुर्‍याउनु नै हाम्रो एक मात्र लक्ष्य थियो’ पुर्जाले आफ्नो ट्विटरमार्फत् भनेका छन् ।<ref>https://twitter.com/nimsdai/status/1189501386007961605?s=20</ref> अप्रिल २०१९बाट सुरु गरेको यस अभियानअन्तर्गत उनले सन् २०१९ मे २०१९ मा विश्वको सर्वोच्च हिमाल [[सगरमाथा]] आरोहण गरेका थिए। उनले [[महालंगुर]] [[हिमशृङ्खला|हिमशृंखला]]मा पर्ने [[सगरमाथा]], [[ल्होत्से हिमाल|ल्होत्से]] र [[मकालु (स्पष्टता)|मकालु]] हिमाल ४८ घन्टाभित्र चढ्दा यसअघि पाँच दिनमा चढेको आफ्नै कीर्तिमान तोडेका थिए। उनले अभियानको अन्तिम आरोहण सन् २०१९ अक्टोबर २९ बिहान ८:५८ (स्थानीय समय) [[तिब्बत]], चीनको सिसापाङ्मा हिमालको गरे। उनले वसन्त याममा (६) र गर्मी याममा (५) सबैभन्दा धेरै आठ हजार मिटरमाथिका हिमाल चढेका छन्।<ref>https://ekantipur.com/news/2019/10/29/157235339917381952.html</ref><ref>https://twitter.com/nimsdai/status/1189019357483077632?s=20</ref> ===हिमाल आरोहण === {| class="wikitable" |- ! क्र. स‌ं. ! हिमालको नाम ! देश ! आरोहण मिति |- | १ | [[अन्नपूर्ण हिमाल]] | [[नेपाल]] | एप्रिल २३ |- | २ | [[धौलागिरि हिमाल]] | [[नेपाल]] | मे १२ |- | ३ | [[कञ्चनजङ्घा हिमाल]] | [[नेपाल]] | मे १५ |- | ४ | [[सगरमाथा]] | [[नेपाल]] | मे २० |- | ५ | [[ल्होत्से हिमाल]] | [[नेपाल]] | मे २२ |- | ६ | [[मकालु हिमाल]] | [[नेपाल]] | मे २४ |- | ७ | [[नाङ्गा पर्वत|नङ्गा पर्वत]] | [[पाकिस्तान]] | जुलाई ३ |- | ८ | [[ग्यासरब्रम १]] | [[पाकिस्तान]] | जुलाई १५ |- | ९ | [[ग्यासरब्रम २]] | [[पाकिस्तान]] | जुलाई १८ |- | १० | [[के२ हिमाल]] | [[पाकिस्तान]] | जुलाई २४ |- | ११ | [[ब्रोड शिखर]] | [[पाकिस्तान]] | जुलाई २६ |- | १२ | [[चोयु हिमाल]] | [[नेपाल]] | सेप्टेम्बर २३ |- | १३ | [[मनास्लु हिमाल]] | [[नेपाल]] | सेप्टेम्बर २७ |- | १४ | [[शिशापाङ्मा]] | [[चीन]] | अक्टोबर २९ |} == व्यक्तिगत जीवन == === विवाद === निर्मल पुर्जाले कुवेतको एक आरोहण दललाई आमादब्लम हिमाल आरोहणका क्रममा अनधिकृत रूपमा कुवेतको राष्ट्रिय झण्डा चुचुरोमा ओछ्याउन सहयोग गरेको आरोप लागेको छ। उनले उक्त काममा आफूले सहयोग गरेको तर त्यो गैरकानुनी र आफ्नो बदनियत नभएको प्रस्टीकरण दिएका छन्।<ref>https://twitter.com/nimsdai/status/1195646790642483200?s=20</ref> == मृत्यु == पाकिस्तानको ब्रोड पिक हिमालमा गएको हिमपहिरोमा परी ज्यान गुमाउनेहरूमध्ये निर्मल पुर्जा पनि रहे।<ref>{{Cite web |date=2026-08-01 |title=Mountaineer Nirmal Purja killed in Pakistan avalanche, his company says |url=https://www.bbc.com/news/articles/clyljq79kdko |access-date=2026-08-01 |website=www.bbc.com |language=en-GB}}</ref> ब्रोड पिकलाई आरोहीहरूका लागि संसारकै एक अत्यन्तै चुनौतीपूर्ण र कठिन हिमालको रूपमा लिइन्छ। ब्रोड पिकको यात्रा सुरु गर्नु अघि पुर्जाले सामाजिक सञ्जालमा सन्देश साझा गर्दै आफूलाई सुरक्षित रूपमा शिखर पुगेर सकुशल फर्कने वातावरण बनोस् भनी प्रार्थना गरेका थिए।<ref>{{Cite web |title=ब्रोड पिकसँग निम्स दाइले मागेका थिए– म सकुशल फिर्ता हुन सकूँ |url=https://www.onlinekhabar.com/2026/08/1987022/nims-dai-had-asked-broad-peak-to-return-safely |access-date=2026-08-01 |website=Online Khabar |language=en-US}}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:नेपाली पर्वतारोहीहरू]] [[श्रेणी:सन् १९८४ मा जन्म]] [[श्रेणी:म्याग्दी जिल्लाका मानिसहरू]] ij3dgdizy72u1pg0e3e82mnh12xch8x 1368240 1368235 2026-08-01T17:43:17Z पर्वत सुवेदी 31224 /* */ 1368240 wikitext text/x-wiki {{short description|नेपाली पर्वतारोही}} {{Infobox mountaineer | name = निर्मल पुर्जा | honorific_suffix = [[Order of the British Empire|MBE]] | nationality = [[United Kingdom|बेलायती]],<ref>{{cite web|url=https://find-and-update.company-information.service.gov.uk/company/10846049/officers|title=Elite Himalayan Adventures Private Limited|publisher=find-and-update.company-information.service.gov.uk|access-date=31 October 2021}}</ref><ref>{{cite web|title=Change of Particulars for Director|access-date=31 October 2021|publisher=Companies House|url=https://find-and-update.company-information.service.gov.uk/company/10846049/filing-history/MzE5Nzc3OTkwOWFkaXF6a2N4/document?format=pdf&download=0}}</ref><ref name="ft">{{cite news |last1=Robbins |first1=Tom |title=Mountaineer Nirmal Purja: 'I'm sick of people saying things are impossible' |url=https://www.ft.com/content/0664aee1-44e1-492f-ab2c-57a47acb3534 |access-date=10 March 2022 |work=Financial Times |date=26 November 2021}}</ref> गैरआवासीय नेपाली नागरिकता (९ नोभेम्बर २०२३ देखि)<ref>{{cite web |url=https://en.nepalkhabar.com/news/detail/6956/ |title=Famed mountaineer Nimsdai receives NRN citizenship |publisher=nepalkhabar.com |date=9 November 2023 |access-date=2023-11-09}}</ref> | image = NIRMAL PURJA "NIMS".jpg | caption = सन् २०२१ मा पुर्जा | birth_date = {{जन्म मिति|1983|7|25|df=y}} | birth_place = [[म्याग्दी जिल्ला|म्याग्दी]], [[गण्डकी प्रदेश]], नेपाल | death_date = {{मृत्यु मिति र उमेर|2026|7|30|1983|7|25|df=y}} | death_place = [[ब्रोड शिखर|ब्रोड पिक]], [[गिलगित बल्तिस्तान]], [[पाकिस्तान]] | major_ascents = सबै चौध [[विश्वका अग्ला हिमालहरूको सूची|आठ हजार मिटरभन्दा अग्ला हिमाल]]को आरोहण, छ महिना र छ दिनमा ([[bottled oxygen (climbing)|पूरक अक्सिजन]]को सहायतासहित) – सन् २०२३ सम्मको कीर्तिमान समय। [[सगरमाथा]], [[ल्होत्से]] र [[मकालु]]को ४८ घण्टाभित्र सबैभन्दा छिटो आरोहण<ref name="Project" /><ref name="RaI">{{cite web|url=https://rockandice.com/climbing-news/nirmal-nims-purja-summits-all-14-8000-meter-peaks-in-just-6-months-6-days-shattering-former-record-by-over-7-years/|title=Nirmal "Nims" Purja Summits All 14 8,000 Meter Peaks in Just 6 Months 6 Days, Shattering Former Record by Over 7 Years|date=30 October 2019|publisher=Rock and Ice Magazine|access-date=29 October 2019|archive-date=29 October 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191029084755/https://rockandice.com/climbing-news/nirmal-nims-purja-summits-all-14-8000-meter-peaks-in-just-6-months-6-days-shattering-former-record-by-over-7-years/|url-status=live}}</ref><ref name=BBC>{{cite news |last1=BBC News |title=Nirmal Purja: Ex-soldier climbs 14 highest mountains in seven months |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-50217376 |work=BBC News |date=29 October 2019 |access-date=29 October 2019 |archive-date=29 October 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191029071814/https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-50217376 |url-status=live }}</ref> [[के टु]] को हिउँदे आरोहण पहिलोपटक सफलतापूर्वक सम्पन्न<ref>{{Cite web|title=Nirmal Purja climbed K2 in winter without supplementary oxygen|url=http://www.planetmountain.com/en/news/alpinism/nirmal-purja-climbed-k2-in-winter-without-supplementary-oxygen.html|access-date=29 January 2021|website=PlanetMountain.com|language=en|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127070654/https://www.planetmountain.com/en/news/alpinism/nirmal-purja-climbed-k2-in-winter-without-supplementary-oxygen.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|date=16 January 2021|title=First winter ascent of K2 achieved by Nirmal Purja and fellow Nepalese|url=https://www.scmp.com/sport/outdoor/extreme-sports/article/3118032/first-winter-ascent-k2-achieved-nirmal-purja-and|access-date=29 January 2021|website=South China Morning Post|language=en|archive-date=28 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210128170657/https://www.scmp.com/sport/outdoor/extreme-sports/article/3118032/first-winter-ascent-k2-achieved-nirmal-purja-and|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=Nirmal Purja's K2 winter summit proves ANYTHING is possible|url=https://www.redbull.com/ca-en/nirmal-purja-k2-summit-winter|access-date=29 January 2021|website=Red Bull|language=en|archive-date=25 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210125151724/https://www.redbull.com/ca-en/nirmal-purja-k2-summit-winter|url-status=live}}</ref> | spouse = सुची पुर्जा | relatives = [[Tejan Gurung|तेजन गुरुङ]] (साला)<ref>{{cite news |last1=Liu |first1=Gloria |title=Death on Shishapangma |url=https://www.outsideonline.com/outdoor-adventure/exploration-survival/death-on-shishapangma/ |access-date=1 August 2026 |publisher=Outside |date=26 September 2024}}</ref> | children=१ }} '''निर्मल पुर्जा''' वा '''निम्स दाइ''' (२०४० साउन ९ – २०८३ साउन १४) हिमाल आरोही तथा बेलायती भूतपूर्व गोर्खा सैनिक हुन्, जसले ७ महिनाभन्दा कम अवधि (१८९ दिन) मा समुद्री सतहबाट ८ हजार मिटरभन्दा अग्ला संसारका सबै (१४ वटा) हिमालको सफल आरोहण गरेका थिए। यस अघि त्यस्तो कीर्तिमान कायम गर्ने दक्षिण कोरियाका किम चाङ्-हो थिए, जसले १४-हिमालको आरोहण सक्न सात वर्ष १० महिना ६ दिन लगाएर सन् १९८७ मा कायम गरेको कीर्तिमान उनले यस आधा वर्षमै र एउटै ऋतुमा भ‌ंग गरेका हुन्।<ref>https://www.bbc.com/nepali/news-50218038</ref><ref>https://projectpossible.co.uk/</ref><ref name="bbc.com">https://www.bbc.com/nepali/news-50272365</ref> <br>उनी ८ हजार मिटरमाथिका १४ वटै हिमाल आरोहण गर्ने भने ४४ ओँ आरोही हुन्। निर्मल पुर्जा यी सबै हिमाल चढ्ने नेपालीहरूमा पाँचौँ र गैरसेर्पा नेपालीमा पहिलो हुन्। यी सबै हिमाल आरोहण गर्ने पहिलो नेपाली भने मिङ्मा सेर्पा हुन् भने त्यसपछि नेपालीहरु छाङदावा सेर्पा, सानु सेर्पा र मिङ्मा डेभिड सेर्पाले १४ वटै उच्च हिमाल आरोहण गरेका थिए ।<ref>https://www.nayapatrikadaily.com/news-details/27967/2019-10-31 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191110181730/https://www.nayapatrikadaily.com/news-details/27967/2019-10-31 |date=2019-11-10 }}</ref> उनी [[नेपाल]]को [[म्याग्दी जिल्ला|म्याग्दी]] जिल्ला, अन्नपूर्ण गाउँपालिका-३, दाना भन्ने ठाउँमा सन् १९८३ मा जन्मिएका हुन्। ब्रिटिस सेनामा १६ वर्ष काम गरेका निर्मलले १० वर्ष युके स्पेसल फोर्सेस (यूकेएसएफ)मा बिताएका थिए। सन् २०१२ डिसेम्बरबाट निर्मल पुर्जाले हिमाल चढ्न सुरु गरेका हुन्। [[सगरमाथा]]को [[आधार शिविर]] पुगेपछि अनायासै हिमाल चढ्ने सोख पलाएको उनले सञ्चार माध्यममा बताएका छन् र आफ्नो हिमाल आरोहणक्रमलाई मानव क्षमताको परीक्षण भएको र त्यसमा सफल भएको दावी गरेका छन्।<ref name="bbc.com" /> सगरमाथा चढ्दा ट्राफिक जामले सात घण्टा कुर्नुपरेको बताउने उनले खिचेको त्यही ट्राफिक जामको तस्बिर सञ्चार माध्यम र इन्टरनेटका विभिन्न सञ्जालमा व्यापक फैलिएको थियो।<ref>https://www.abc.net.au/news/2019-05-25/death-toll-climbs-amid-traffic-jam-on-mount-everest/11149420</ref> ==जीवनवृति== उनले सम्भव छ ({{Lang-en|Project Possible}}) भन्ने नाराका साथ ७ महिनाभित्र सबैभन्दा ठूला १४ वटै हिमाल आरोहण गर्ने अभियान थालेका थिए। 'असम्भवलाई सम्भव बनाउनु र मानवको सीमिततालाई अर्को तहमा पुर्‍याउनु नै हाम्रो एक मात्र लक्ष्य थियो’ पुर्जाले आफ्नो ट्विटरमार्फत् भनेका छन् ।<ref>https://twitter.com/nimsdai/status/1189501386007961605?s=20</ref> अप्रिल २०१९बाट सुरु गरेको यस अभियानअन्तर्गत उनले सन् २०१९ मे २०१९ मा विश्वको सर्वोच्च हिमाल [[सगरमाथा]] आरोहण गरेका थिए। उनले [[महालंगुर]] [[हिमशृङ्खला|हिमशृंखला]]मा पर्ने [[सगरमाथा]], [[ल्होत्से हिमाल|ल्होत्से]] र [[मकालु (स्पष्टता)|मकालु]] हिमाल ४८ घन्टाभित्र चढ्दा यसअघि पाँच दिनमा चढेको आफ्नै कीर्तिमान तोडेका थिए। उनले अभियानको अन्तिम आरोहण सन् २०१९ अक्टोबर २९ बिहान ८:५८ (स्थानीय समय) [[तिब्बत]], चीनको सिसापाङ्मा हिमालको गरे। उनले वसन्त याममा (६) र गर्मी याममा (५) सबैभन्दा धेरै आठ हजार मिटरमाथिका हिमाल चढेका छन्।<ref>https://ekantipur.com/news/2019/10/29/157235339917381952.html</ref><ref>https://twitter.com/nimsdai/status/1189019357483077632?s=20</ref> ===हिमाल आरोहण === {| class="wikitable" |- ! क्र. स‌ं. ! हिमालको नाम ! देश ! आरोहण मिति |- | १ | [[अन्नपूर्ण हिमाल]] | [[नेपाल]] | एप्रिल २३ |- | २ | [[धौलागिरि हिमाल]] | [[नेपाल]] | मे १२ |- | ३ | [[कञ्चनजङ्घा हिमाल]] | [[नेपाल]] | मे १५ |- | ४ | [[सगरमाथा]] | [[नेपाल]] | मे २० |- | ५ | [[ल्होत्से हिमाल]] | [[नेपाल]] | मे २२ |- | ६ | [[मकालु हिमाल]] | [[नेपाल]] | मे २४ |- | ७ | [[नाङ्गा पर्वत|नङ्गा पर्वत]] | [[पाकिस्तान]] | जुलाई ३ |- | ८ | [[ग्यासरब्रम १]] | [[पाकिस्तान]] | जुलाई १५ |- | ९ | [[ग्यासरब्रम २]] | [[पाकिस्तान]] | जुलाई १८ |- | १० | [[के२ हिमाल]] | [[पाकिस्तान]] | जुलाई २४ |- | ११ | [[ब्रोड शिखर]] | [[पाकिस्तान]] | जुलाई २६ |- | १२ | [[चोयु हिमाल]] | [[नेपाल]] | सेप्टेम्बर २३ |- | १३ | [[मनास्लु हिमाल]] | [[नेपाल]] | सेप्टेम्बर २७ |- | १४ | [[शिशापाङ्मा]] | [[चीन]] | अक्टोबर २९ |} == व्यक्तिगत जीवन == === विवाद === निर्मल पुर्जाले कुवेतको एक आरोहण दललाई आमादब्लम हिमाल आरोहणका क्रममा अनधिकृत रूपमा कुवेतको राष्ट्रिय झण्डा चुचुरोमा ओछ्याउन सहयोग गरेको आरोप लागेको छ। उनले उक्त काममा आफूले सहयोग गरेको तर त्यो गैरकानुनी र आफ्नो बदनियत नभएको प्रस्टीकरण दिएका छन्।<ref>https://twitter.com/nimsdai/status/1195646790642483200?s=20</ref> == मृत्यु == पाकिस्तानको ब्रोड पिक हिमालमा गएको हिमपहिरोमा परी ज्यान गुमाउनेहरूमध्ये निर्मल पुर्जा पनि रहे।<ref>{{Cite web |date=2026-08-01 |title=Mountaineer Nirmal Purja killed in Pakistan avalanche, his company says |url=https://www.bbc.com/news/articles/clyljq79kdko |access-date=2026-08-01 |website=www.bbc.com |language=en-GB}}</ref> ब्रोड पिकलाई आरोहीहरूका लागि संसारकै एक अत्यन्तै चुनौतीपूर्ण र कठिन हिमालको रूपमा लिइन्छ। ब्रोड पिकको यात्रा सुरु गर्नु अघि पुर्जाले सामाजिक सञ्जालमा सन्देश साझा गर्दै आफूलाई सुरक्षित रूपमा शिखर पुगेर सकुशल फर्कने वातावरण बनोस् भनी प्रार्थना गरेका थिए।<ref>{{Cite web |title=ब्रोड पिकसँग निम्स दाइले मागेका थिए– म सकुशल फिर्ता हुन सकूँ |url=https://www.onlinekhabar.com/2026/08/1987022/nims-dai-had-asked-broad-peak-to-return-safely |access-date=2026-08-01 |website=Online Khabar |language=en-US}}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:नेपाली पर्वतारोहीहरू]] [[श्रेणी:सन् १९८४ मा जन्म]] [[श्रेणी:म्याग्दी जिल्लाका मानिसहरू]] 792mlizeqjt3xp3qbcz1nec1gljrst9 0 123601 1368289 1343196 2026-08-02T07:41:08Z पर्वत सुवेदी 31224 /* बहालवाला मुख्यमन्त्रीहरू */ 1368289 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|नेपालका प्रत्येक प्रदेशको सरकार प्रमुख}} {{Infobox official post | post = | native_name = {{lang|ne|नेपालका प्रदेशका मुख्यमन्त्रीहरू}} | flag = Flag of Nepal.svg | flagsize = 90px | flagcaption = [[नेपालको झण्डा]] | insignia = Emblem of Nepal (alternative).svg | insigniasize = 125px | insigniacaption = [[नेपालको निशान छाप]] | style = [[माननीय]] | residence = फरकफरक | appointer = सम्बन्धित प्रदेशका [[प्रदेश प्रमुख (नेपाल)|प्रदेश प्रमुख]] | termlength = प्रदेश सभाको पदावधिमा बहुमत कायम नभएसम्म<br>५ वर्ष नपुगुञ्जेल वा पहिले विघटन नगरेसम्म | formation = २०७४ | member_of = [[प्रदेश सभा (नेपाल)|नेपालका प्रदेश सभाहरू]] | termlength_qualified = कुनै सीमा छैन }}{{Politics of Nepal}} नेपालमा मुख्यमन्त्री [[नेपालका प्रदेशहरू|सातवटै प्रदेश]]का निर्वाचित सरकार प्रमुख हुन्। [[नेपालको संविधान]]को धारा १६७ बमोजिम [[प्रदेश प्रमुख (नेपाल)|प्रदेश प्रमुख]]ले मुख्यमन्त्री नियुक्त गर्ने व्यवस्था छ।<ref>{{Cite web|title= "नेपालको संविधान" – भाग १३ राज्य कार्यपालिका, धारा १६७|url=https://www.lawcommission.gov.np/en/archives/878|url-status=live|access-date=2021-08-13|website=नेपाल कानुन आयोग|language=नेपाली|archive-date=13 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210813005136/https://www.lawcommission.gov.np/en/archives/878}}</ref> [[प्रदेश सभा (नेपाल)|प्रदेश सभा]]को निर्वाचनपछि प्रत्येक प्रदेशको प्रदेश प्रमुखले बहुमत प्राप्त संसदीय दलको नेतालाई सरकार गठनका लागि आमन्त्रण गर्छन्। यदि कुनै पनि दलसँग बहुमत छैन भने, प्रदेश प्रमुखले प्रदेश सभामा अन्य दलको समर्थनमा बहुमत प्राप्त दललाई आमन्त्रित गर्दछ। नियुक्त मुख्यमन्त्रीले प्रदेश सभाको विश्वास कायम राख्नुपर्छ र त्यस्तो मुख्यमन्त्रीको पदावधि प्रदेश सभाको पदावधि जत्तिकै लामो हुन्छ। == मुख्यमन्त्री तथा मन्त्रीको पद रिक्त हुने अवस्था== नेपालको संविधानको धारा १६९ अनुसार देहायको कुनै अवस्थामा मुख्यमन्त्रीको पद रिक्त हुनेछ (क) निजले प्रदेश प्रमुख समक्ष लिखित राजीनामा दिएमा,<br>(ख) धारा १८८ बमोजिम विश्वासको प्रस्ताव पारित हुन नसकेमा वा निजको विरुद्ध [[अविश्वास प्रस्ताव|अविश्वासको प्रस्ताव]] पारित भएमा,<br>(ग) निज प्रदेश सभाको सदस्य नरहेमा,<br>(घ) निजको मृत्यु भएमा ।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=भाग–१३ प्रदेश कार्यपालिका|युआरएल=https://www.lawcommission.gov.np/np/archives/1267/amp|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=कानुन आयोग|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=१० अप्रिल २०२१}}</ref> ==प्रदेशको मुख्यमन्त्रीको सपथ == अनुसूची-३ (दफा १४ सँग सम्बन्धित) शपथ {{Blockquote|text= म ............................ मुलुक र जनताप्रति पूर्ण वफादार रही सत्य निष्ठापूर्वक प्रतिज्ञा गर्दछु ईश्वरको नाममा शपथ लिन्छु कि नेपालको राजकीय सत्ता र सार्वभौमसत्ता नेपाली जनतामा निहित रहेको नेपालको संविधान प्रति पूर्ण वफादार रही प्रदेश को मुख्यमन्त्री पदको कामकाज प्रचलित कानुनको अधीनमा रही कसैको डर नमानी, पक्षपात नगरी, कसैप्रति पूर्वाग्रह वा खराब भावना नलिई इमान्दारितासाथ गर्नेछु र आफ्नो कर्तव्य पालनाको सिलसिलामा आफूलाइ जानकारीमा आएको प्रचलित कानुन बमोजिम गोप्य राख्नु पर्ने कुरा म पदमा बहाल रहँदा वा नरहँदा जुनसुकै अवस्थामा पनि प्रचलित कानुनको पालना गरी बाहेक अरु अवस्थामा कुनै किसिमबाट पनि प्रकट वा सझ्यत गर्ने छैन । |sign=|source=}} == योग्यता == [[नेपालको संविधान २०७२]]ले मुख्यमन्त्रीपदका लागि योग्य हुनका लागि आवश्यक योग्यता निर्धारण गरेको छ। मुख्यमन्त्रीले प्रदेश सभा सदस्य बन्नका लागि योग्यता पूरा गरेको हुनुपर्दछ।<ref>{{Cite constitution|article=१७८|polity=नेपाल|date=२०७२ असोज ३}}</ref> प्रदेश सभाको सदस्य हुनु पर्दछ: *एक नेपाली नागरिक *सम्बन्धित प्रदेशको मतदाता *२५ वर्ष वा सो भन्दा बढी उमेरका *कुनै पनि फौजदारी कसुरमा दोषी ठहर नभएको *कुनै पनि कानूनद्वारा अयोग्य घोषित नभएको र कुनै पनि लाभको पद धारण नगरेको यसका साथै मुख्यमन्त्री प्रदेशसभामा बहुमत प्राप्त दलको संसदीय दलको नेता हुनुपर्नेछ। यदि कुनै दलसँग बहुमत छैन भने अन्य दलको समर्थनमा मुख्यमन्त्रीसँग प्रदेश सभामा बहुमत हुनैपर्छ। निर्वाचन भएको तीस दिनभित्र मुख्यमन्त्री नियुक्त नभएमा वा प्रदेश सभाबाट विश्वासको मत प्राप्त गर्न नसकेमा प्रदेशसभामा सबैभन्दा बढी सिट प्राप्त गर्ने दलको संसदीय दलको नेतालाई मुख्यमन्त्री नियुक्त गरिन्छ। यदि यसरी नियुक्त गरिएको मुख्यमन्त्रीले प्रदेश सभामा विश्वासको मत प्राप्त गर्न असफल भएमा, कुनै पनि प्रदेश सभा सदस्यले दलगत निष्ठाको बावजूद संसदमा बहुमत प्राप्त गर्न सक्दछ, उसलाई मुख्यमन्त्री नियुक्त गर्ने व्यवस्था रहेको छ। यदि यी मुख्यमन्त्रीले पनि विश्वासको मत प्राप्त गर्न असफल भएमा प्रदेश प्रमुखले सभा भङ्ग गर्छन् र नयाँ चुनावको आह्वान गरिन्छ।<ref>{{Cite constitution|article=१६८|section=|polity=नेपाल|date=२०७१ असोज ३}}</ref> == बहालवाला मुख्यमन्त्रीहरू == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- !scope=col width="200px"| प्रदेश}} !scope=col width="250px"| नाम !scope=col width="100px"| तस्वीर !scope=col width="175px"| पदभार ग्रहण<br>{{small|(कार्यकाल अवधि)}} !scope=col colspan=2 width="175px"| दल !scope=col width="125px"| मन्त्रिपरिषद् !scope=col width="50px"| {{Abbr|सन्दर्भ|सन्दर्भहरू}} |- | [[कोशी प्रदेश|कोशी]]<br>{{small|([[कोशी प्रदेशको मुख्यमन्त्री|सूची]])}} | [[हिक्मतकुमार कार्की]] | [[File:Rt-Hon Hikmat Kumar Karki.jpg|center|frameless|120x120px]] | २०८१ वैशाख २७<br><small>({{उमेर वर्ष र दिन|2024|05|09}})</small> | {{party name with color|नेकपा (एमाले)}} | [[तेस्रो हिक्मतकुमार कार्की मन्त्रिपरिषद्]] | <ref>{{Cite web |title=UML's Hikmat Karki appointed chief minister in Koshi |url=https://kathmandupost.com/province-no-1/2024/05/09/uml-s-hikmat-karki-appointed-koshi-chief-minister-for-third-term |access-date=2024-05-13 |website=kathmandupost.com |language=English}}</ref> |- | [[मधेश प्रदेश|मधेश]]<br>{{small|([[मधेश प्रदेशको मुख्यमन्त्री|सूची]])}} | [[कृष्णप्रसाद यादव]] | [[File:Blank image (for case when no image is available for one item in a gallery of images).jpg|center|frameless|112x112px]] | २०८२ मङ्सिर १८<br><small>({{उमेर वर्ष र दिन|2025|12|04}})</small> | {{party name with color|नेपाली काङ्ग्रेस|full=yes}} | [[कृष्णप्रसाद यादव मन्त्रिपरिषद्]] | <ref>{{Cite web |title=Krishna Prasad Yadav appointed Madhesh chief minister |url=https://kathmandupost.com/politics/2025/12/05/krishna-prasad-yadav-appointed-madhesh-chief-minister |access-date=2025-12-07 |website=kathmandupost.com |language=अङ्ग्रेजी}}</ref> |- | [[बागमती प्रदेश|बागमती]]<br>{{small|([[बागमती प्रदेशको मुख्यमन्त्री|सूची]])}} | [[इन्द्रबहादुर बानियाँ]] | [[File:Blank image (for case when no image is available for one item in a gallery of images).jpg|center|frameless|112x112px]] | २०८२ साउन २०<br><small>({{उमेर वर्ष र दिन|2025|08|05}})</small> | {{party name with color|नेपाली काङ्ग्रेस|full=yes}} | [[इन्द्रबहादुर बनियाँ मन्त्रिपरिषद्]] | <ref>{{Cite web |title=Indra Bahadur Baniya appointed as sixth chief minister of Bagmati Province |url=https://kathmandupost.com/national/2025/08/05/indra-bahadur-baniya-appointed-as-sixth-chief-minister-of-bagmati-province |access-date=2025-08-12 |website=kathmandupost.com |language=अङ्ग्रेजी}}</ref> |- | [[गण्डकी प्रदेश|गण्डकी]]<br>{{small|([[गण्डकी प्रदेशको मुख्यमन्त्री|सूची]])}} | [[सुरेन्द्रराज पाण्डे]] | [[File:SurendraRajPandey.png|center|frameless|122x122px]] | २०८१ जेठ १६<br><small>({{उमेर वर्ष र दिन|2024|05|29}})</small> | {{party name with color|नेपाली काङ्ग्रेस|full=yes}} | [[दोस्रो सुरेन्द्रराज पाण्डे मन्त्रिपरिषद्]] | <ref>{{Cite web |title=Khagraj Adhikari appointed as Gandaki CM |url=http://myrepublica.nagariknetwork.com/news/153892/ |access-date=2024-04-29 |website=My Republica |language=अङ्ग्रेजी}}</ref> |- | [[लुम्बिनी प्रदेश|लुम्बिनी]]<br>{{small|([[लुम्बिनी प्रदेशको मुख्यमन्त्री|सूची]])}} | [[चेतनारायण आचार्य]] | [[File:Blank image (for case when no image is available for one item in a gallery of images).jpg|center|frameless|112x112px]] | २०८१ साउन ९<br><small>({{उमेर वर्ष र दिन|2024|07|24}})</small> | {{party name with color|नेकपा (एमाले)}} | [[चेतनारायण आचार्य मन्त्रिपरिषद्]] | <ref>{{Cite web |title=Chet Narayan Acharya of UML appointed Lumbini chief minister |url=https://en.setopati.com/political/163413/ |access-date=2024-07-23 |website=सेतोपाटी}}</ref> |- | [[कर्णाली प्रदेश|कर्णाली]]<br>{{small|([[कर्णाली प्रदेशको मुख्यमन्त्री|सूची]])}} | [[मङ्गलबहादुर शाही]] | [[File:Mangal Bahadur Shahi.png|center|frameless|121x121px]] | २०८३ साउन १३<br><small>({{उमेर वर्ष र दिन|2026|07|29}})</small> | {{party name with color|नेपाली कम्युनिस्ट पार्टी}} | [[मङ्गलबहादुर शाही मन्त्रिपरिषद्]] | <ref>{{Cite web |title=Mangal Bahadur Shahi sworn in as Karnali Chief Minister |url=https://english.nepalnews.com/s/politics/mangal-bahadur-shahi-sworn-in-as-karnali-chief-minister/ |access-date=2026-07-29 |website=nepalnews.com |language=अङ्ग्रेजी}}</ref> |- | [[सुदूरपश्चिम प्रदेश|सुदूरपश्चिम]]<br>{{small|([[सुदूरपश्चिम प्रदेशको मुख्यमन्त्री|सूची]])}} | [[कमलबहादुर शाह]] | [[File:Blank image (for case when no image is available for one item in a gallery of images).jpg|center|frameless|112x112px]] | २०८१ साउन २१<br><small>({{उमेर वर्ष र दिन|2024|08|05}})</small> | {{party name with color|नेपाली काङ्ग्रेस|full=yes}} | [[दोस्रो कमलबहादुर शाह मन्त्रिपरिषद्]] | <ref>{{Cite web |title=Unified Socialist's Sodari appointed Sudurpaschim chief minister |url=https://kathmandupost.com/sudurpaschim-province/2024/04/18/unified-socialist-s-sodari-appointed-sudurpaschim-chief-minister |access-date=2024-04-29 |website=kathmandupost.com |language=अङ्ग्रेजी}}</ref> |} == यो पनि हेर्नुहोस् == * [[प्रदेश प्रमुख (नेपाल)]] * [[नेपालका प्रादेशिक सरकारहरू]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{नेपालका वर्तमान मुख्यमन्त्री र प्रदेश प्रमुखहरू}} [[श्रेणी:नेपाल सरकार सम्बन्धित सूचीहरू]] [[श्रेणी:नेपालका मुख्यमन्त्रीहरू]] [[श्रेणी:सरकार प्रमुख]] 9wcl5o87g48pro8y1q7hic7r60dy18j 0 142064 1368220 1329993 2026-08-01T12:27:46Z Rajeeb bastola 39875 1368220 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group |group=रोहिङ्ग्या |native_name=𐴌𐴟𐴇𐴝𐴥𐴚𐴒𐴙𐴝, Ruáingga ရိုဟင်ဂျာ ﺭُﺍَࣺﻳﻨڠَ [[File:MayyuKhan2024.jpg|thumb| अराकानका आदिवासी रोहिङ्ग्या परिवारको एक चित्र]] |population=१,५४७,७७६<ref name="Mahmood, Wroe, Fuller, Leaning 2016">{{cite web |first1=Mahmood |first2=Wroe |first3=Fuller |first4=Leaning| title= The Rohingya people of Myanmar: health, human rights, and identity | publisher=Lancet | year=2016 | pages=1–10| url=http://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(16)00646-2/abstract | doi=10.1016/S0140-6736(16)00646-2 | pmid= 27916235 }}</ref>–२,०००,०००+<ref>{{cite book|first=David Mathieson|title=Perilous Plight: Burma's Rohingya Take to the Seas|date=2009|publisher=Human Rights Watch|isbn=9781564324856|pages=3}}</ref> |regions= [[म्यानमार]] (रखाइन राज्य), [[बङ्गलादेश]], [[पाकिस्तान]], [[थाइल्यान्ड]], [[मलेसिया]], [[भारत]], [[संयुक्त अधिराज्य]], [[इन्डोनेसिया]], [[नेपाल]], [[साउदी अरब]] |region1={{झण्डा|म्यानमार}} |pop1=१,००,०००<ref name="Ponniah">{{cite web |url=http://www.bbc.com/news/world-asia-38168917|title=Who will help Myanmar's Rohingya? |first=Kevin Ponniah|date=5 December 2016|work=[[बीबीसी]]}}</ref>–१०,३०,०००<ref name="bbc.com">{{cite web |url=http://www.bbc.com/news/world-asia-33007536|title=Will anyone help the Rohingya people?|work=BBC News}}</ref><ref name=":5">{{cite web|url=https://ash.harvard.edu/files/a_fatal_distraction_from_federalism_religious_conflict_in_rakhine_10-20-2014_rev_6-26-15.pdf|title=Fatal Distraction from Federalism: Religious Conflict in Rakhine|date=June 2015|publisher=Harvard Ash Center|last=Dapice|first=David}}</ref> (सन् २०१६-२०१७ को रोहिङ्ग्या नरसंहार पूर्व) |region2={{झण्डा|बङ्गलादेश}} |pop2=२४००,०००+ (२५ अगस्ट २०१९ देखि १०,००,००० को सङ्ख्यामा यहाँ आइपुगेका) |ref2=<ref>http://www.thedailystar.net/world/rohingya-crisis/400000-rohingyas-myanmar-arrive-bangladesh-august-25-unicef-1462066</ref> |region4={{झण्डा|पाकिस्तान}} |pop4=२,००,००० |ref4=<ref>{{cite web|url=http://www.outlookindia.com/article.aspx?200305 |title=Homeless In Karachi &#124; Owais Tohid, Arshad Mahmud |publisher=Outlook India |date=29 November 1995 |accessdate=18 October 2013}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.burmalibrary.org/docs/SRI-rohingya.htm |title=Box 5925 Annapolis, MD 21403 info@srintl |publisher=Burmalibrary.org |date= |accessdate=18 October 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110911115620/http://www.burmalibrary.org/docs/SRI-rohingya.htm |archivedate=११ सेप्टेम्बर २०११ }}</ref><ref name="huffington">{{cite web | first=Derek Henry Flood | title=From South to South: Refugees as Migrants: The Rohingya in Pakistan | url=http://www.huffingtonpost.com/derek-henry-flood/from-south-to-south-refug_b_100387.html |publisher=The Huffington Post | date=31 December 1969 | accessdate=11 February 2015 }}</ref> |region5={{झण्डा|थाइल्यान्ड}} |pop5=१००,००० |ref5=<ref>{{cite web|last=Husain|first=Irfan|title=Karma and killings in Myanmar|url=http://dawn.com/2012/07/30/karma-and-killings-in-myanmar/|publisher=Dawn (newspaper)|date=30 July 2012|accessdate=10 August 2012}}</ref> |region6={{झण्डा|मलेसिया}} |pop6=४०,०७० |ref6=<ref>{{cite web|url=http://www.unhcr.org.my/About_Us-@-Figures_At_A_Glance.aspx|title=Figure At A Glance|publisher=Malaysia and the United Nations|year=2014|accessdate=30 December 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141230060328/http://www.unhcr.org.my/About_Us-%40-Figures_At_A_Glance.aspx|archivedate=30 December 2014|df=dmy-all}}</ref> |region7={{झण्डा|भारत}} |pop7=४०,००० |ref7=<ref>{{cite web|title=India in talks with Myanmar, Bangladesh to deport 40,000 Rohingya|url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-rohingya-india-idUSKBN1AR0MH|accessdate=17 August 2017|work=Reuters|date=2017}}</ref><ref>{{cite web|title=India plans to deport thousands of Rohingya refugees|url=http://www.aljazeera.com/news/2017/08/india-plans-deport-thousands-rohingya-refugees-170814110027809.html|accessdate=17 August 2017|work=www.aljazeera.com}}</ref> |region8={{झण्डा|संयुक्त अधिराज्य}} |pop8=१२,०००+ |ref8=<ref>{{cite web |url=http://www.reuters.com/article/us-usa-myanmar-refugees/myanmar-refugees-including-muslim-rohingya-outpace-syrian-arrivals-in-u-s-idUSKCN11Q2LK|title=Myanmar refugees, including Muslim Rohingya, outpace Syrian arrivals in U.S.|language=अङ्ग्रेजी|first=Timothy Mclaughlin|publisher=Reuters|date=20 September 2016|accessdate=3 September 2017}}</ref> |region9={{झण्डा|इन्डोनेसिया}} |pop9=११,९४१ |ref9=<ref>{{cite web |url=http://aceh.tribunnews.com/2015/05/19/jumlah-pengungsi-rohingya-di-indonesia-capai-11941-orang|title=Jumlah Pengungsi Rohingya di Indonesia Capai 11.941 Orang|language=इन्डोनेसियाली|first=Jalimin|publisher=Aceh Tribun News|date=19 May 2015|accessdate=11 October 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151011043047/http://aceh.tribunnews.com/2015/05/19/jumlah-pengungsi-rohingya-di-indonesia-capai-11941-orang|archivedate=11 October 2015}}</ref> |region10={{झण्डा|नेपाल}} |pop10=२०० |ref10=<ref>{{cite web |url=http://myrepublica.com/feature-article/story/43651/over-200-rohingya-settle-illegally-in-capital.html |title=200 Rohingya Refugees are not being accepted as Refugees and the Nepali Government considers them illegal migrants |quote=An estimated 36,000 Rohingya Refugess living in India |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160604182045/http://myrepublica.com/feature-article/story/43651/over-200-rohingya-settle-illegally-in-capital.html |archivedate=4 June 2016 |df=dmy }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160604182045/http://myrepublica.com/feature-article/story/43651/over-200-rohingya-settle-illegally-in-capital.html |date=4 June 2016 }}</ref> |languages=[[रोहिङ्ग्या भाषा|रोहिङ्ग्या]] |religions= [[इस्लाम धर्म|इस्लाम]], [[हिन्दु धर्म|हिन्दु]] |related-c = }} '''रोहिङ्ग्या जाति''' (स्थानीय नाम: रुवाइङ्गा; या ऐतिहासिक रूपमा अराकानी भारतीय भनेर पनि चिनिने<ref name="ClarkePeach1990">{{cite book|first1=Colin Clarke|first2=Ceri Peach|first3=Steven Vertovec|title=South Asians Overseas: Migration and Ethnicity|url=https://books.google.com/books?id=jet6JOYjZ4wC&pg=PA46|date=26 October 1990|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-37543-6|pages=46}}</ref><ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.burmalibrary.org/docs21/FCO-1952-12-31-The_Mujahid_Revolt_in_Arakan-en-red.pdf |शीर्षक=On The Mujahid Revolt in Arakan |लेखक=British Foreign Office |मिति=December 1952 |प्रकाशक=National Archives (United Kingdom)}}</ref>) पश्चिमी [[म्यानमार]]को राखिन राज्यका राज्यविहीन [[आर्य जाति|हिन्द-आर्य]] जातिका अल्पसङ्ख्यक मानिसहरू हुन्।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.bbc.com/news/world-asia-33007536|शीर्षक=Will anyone help the Rohingya people?|मिति=10 June 2015|प्रकाशक=BBC News}}</ref> सन् २०१६–१७ मा रोहिङ्ग्यामाथि गरिएको कारबाहीअघि म्यानमारमा अनुमानित १० लाख रोहिङ्ग्या बसोबास गर्दै आएका थिए। अधिकांश रोहिङ्ग्या [[इस्लाम धर्म|इस्लाम]] धर्मावलम्बी छन् यद्यपि त्यहाँ थोरै सङ्ख्यामा [[हिन्दु धर्म|हिन्दु]]हरू पनि छन्।<ref name="Mahmood, Wroe, Fuller, Leaning 2016" /><ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.washingtonpost.com/world/asia_pacific/18000-rohingya-flee-violence-in-myanmar-into-bangladesh/2017/08/30/11a1bea6-8d58-11e7-9c53-6a169beb0953_story.html|शीर्षक=Myanmar Buddhists seek tougher action against Rohingya|प्रकाशक=The Washington Post|पहुँचमिति=१७ सेप्टेम्बर २०१७|अभिलेखमिति=११ सेप्टेम्बर २०१७|अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20170911002629/https://www.washingtonpost.com/world/asia_pacific/18000-rohingya-flee-violence-in-myanmar-into-bangladesh/2017/08/30/11a1bea6-8d58-11e7-9c53-6a169beb0953_story.html}}</ref> सन् २०१३ मा [[संयुक्त राष्ट्रसङ्घ]]ले रोहिङ्ग्यालाई विश्वको सबैभन्दा उत्पीडनमा परेका अल्पसङ्ख्यकको सूचीमा राखेको थियो। सन् १९८२ को बर्मेली नागरिकता ऐनअन्तर्गत उनीहरूलाई नागरिकताबाट बञ्चित गरिएको थियो।<ref>{{वेब स्रोत |लेखक=Jacob Judah |मिति=2 September 2017 |शीर्षक=Thousands of Rohingya flee Myanmar amid tales of ethnic cleansing |प्रकाशक=The Observer |युआरएल=https://www.theguardian.com/world/2017/sep/02/rohingya-fleeing-myanmar-tales-ethnic-cleansing}}</ref><ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=http://www.thedailystar.net/world/southeast-asia/rohingya-crisis-hindu-people-too-fleeing-persecution-myanmar-violence-1456756|शीर्षक=Hindus too fleeing persecution in Myanmar|मिति=31 August 2017|प्रकाशक=Daily Star}}</ref><ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://thewire.in/173972/hindus-myanmar-muslim-rohingyas-refuge-bangladesh/ |शीर्षक=Hindus From Myanmar Join Muslim Rohingyas in Seeking Refuge in Bangladesh |प्रकाशक=The Wire (Indian web publication)}}</ref><ref name=lan>{{cite book | title=Language and National Identity in Asia | url=https://archive.org/details/languagenational00simp | publisher=Oxford University Press | first=Andrew Simpson | year=2007 | pages=[https://archive.org/details/languagenational00simp/page/n277 267] | isbn=978-0199226481}}</ref><ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.independent.co.uk/news/world/asia/burma-rohingya-myanmar-muslims-united-nations-calls-on-suu-kyi-a7465036.html|शीर्षक=Nobel Peace Prize winner accused of overlooking 'ethnic cleansing' in her own country|मिति=9 December 2016 |प्रकाशक=The Independent }}</ref><ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=https://thecorrespondent.com/4087/meet-the-most-persecuted-people-in-the-world/293299468-71e6cf33|शीर्षक=Meet the most persecuted people in the world|प्रथम=Lennart|अन्तिम=Hofman|मिति=25 February 2016|प्रकाशक=The Correspondent}}</ref><ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.globalcitizen.org/en/content/recognizing-the-rohingya-and-their-horrifying-pers/|शीर्षक=Rohingya Muslims Are the Most Persecuted Minority in the World: Who Are They?|प्रकाशक=Global Citizen}}</ref> रोहिङ्ग्या समुदाय एक राज्यविहीन जातीय समूह हो जो मुख्यतया [[इस्लाम धर्म]]को अनुसरण गरी म्यानमारको राखिन राज्यमा बस्छन्। सन् २०१७ मा रोहिङ्ग्या नरसंहार हुनुअघि ७ लाख ४० हजारभन्दा बढी मानिसहरू भागेर [[बङ्गलादेश]] पुगेका थिए भने अनुमानित १४ लाख रोहिंग्या म्यानमारमा बसोबास गर्दै आएका थिए। सन् १९८२ को म्यानमारको नागरिकता कानुनअनुसार रोहिङ्ग्यासमुदायलाई विश्वकै सबैभन्दा उत्पीडनमा परेका अल्पसङ्ख्यकमध्ये एकको रूपमा व्याख्या गरिएको छ।<ref>{{वेब स्रोत |मिति=25 August 2017 |लेखक=Yuichi Nitta |शीर्षक=Myanmar urged to grant Rohingya citizenship |प्रकाशक=Nikkei Asian Review |युआरएल=https://asia.nikkei.com/Politics-Economy/Policy-Politics/Myanmar-urged-to-grant-Rohingya-citizenship}}</ref><ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.thestateless.com/2017/08/annan-report-calls-for-review-of-1982-citizenship-law.html|शीर्षक=Annan report calls for review of 1982 Citizenship Law|मिति=24 August 2017|प्रकाशक=The Stateless|पहुँचमिति=१७ सेप्टेम्बर २०१७|अभिलेखमिति=१४ जुन २०१८|अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20180614071603/http://www.thestateless.com/2017/08/annan-report-calls-for-review-of-1982-citizenship-law.html}}</ref><ref name="HRW1">{{cite web|url=https://www.hrw.org/reports/2000/burma/burm005-02.htm#P132_34464 |title=Discrimination in Arakan |publisher=Human Rights Watch|date=May 2000}}</ref> उनीहरूको आवतजावतको स्वतन्त्रता, राज्यको शिक्षा र निजामती सेवाको जागिरमा पहुँचमा पनि प्रतिबन्ध लगाइएको छ।<ref name="war_of_words_2016_06_16_yale_edu">Ibrahim, Azeem (fellow at Mansfield College, Oxford, and 2009 Yale World Fellow),[http://yaleglobal.yale.edu/content/war-words-whats-name-rohingya "War of Words: What's in the Name 'Rohingya'?"], 16 June 2016, ''Yale Online'', Yale University, 21 September 2017 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210310100936/http://yaleglobal.yale.edu/content/war-words-whats-name-rohingya|date=10 March 2021}}</ref><ref name="ultimate_test_2017_01_19_harvard_edu">[http://hir.harvard.edu/article/?a=14495a "Aung San Suu Kyi’s Ultimate Test"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170922145315/http://hir.harvard.edu/article/?a=14495a |date=22 September 2017 }}, Sullivan, Dan, 19 January 2017, ''Harvard International Review'', Harvard University. Retrieved 21 September 2017</ref><ref>{{cite magazine |last=Stoakes |first=Emanuel |date=14 October 2014 |title=Myanmar's Rohingya Apartheid |url=https://thediplomat.com/2014/10/myanmars-rohingya-apartheid/ |magazine=The Diplomat}}</ref><ref>{{cite news |last=Kristof |first=Nicholas |date=28 May 2014 |title=Myanmar's Appalling Apartheid |newspaper=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2014/05/29/opinion/kristof-myanmars-appalling-apartheid.html |type=Opinion |url-status=live |url-access=subscription |access-date=15 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220407075441/https://www.nytimes.com/2014/05/29/opinion/kristof-myanmars-appalling-apartheid.html |archive-date=7 April 2022}}</ref> म्यानमारमा रोहिङ्ग्याहरूले सामना गर्नुपरेको कानुनी अवस्थालाई केही शिक्षाविद्, विश्लेषक र राजनीतिक व्यक्तित्वहरूले रङ्गभेदसँग तुलना गरेका छन्, जसमा नोबेल पुरस्कार विजेता डेसमन्ड टुटु र अन्य दक्षिण अफ्रिकी रङ्गभेद विरोधी कार्यकर्ता पनि समावेश छन्।<ref name="tutu_slow_genocide_2017_05_29_harvard_edu">Tutu, Desmond, former Archbishop of Cape Town, South Africa, Nobel Peace Prize (anti-apartheid and national-reconciliation leader), [http://www.newsweek.com/tutu-slow-genocide-against-rohingya-337104 "Tutu: The Slow=Genocide Against the Rohingya"], 19 January 2017, ''Newsweek'', citing "Burmese apartheid" reference in 1978 ''Far Eastern Economic Review'' at Oslo Conference on Rohingyas; also online at: [http://www.tutufoundationusa.org/2015/05/29/desmond-tutu-the-slow-genocide-against-the-rohingya/ Desmond Tutu Foundation USA] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170922193944/http://www.tutufoundationusa.org/2015/05/29/desmond-tutu-the-slow-genocide-against-the-rohingya/|date=22 September 2017}}. Retrieved 21 September 2017</ref> सन् २०१७ मा रोहिङ्ग्याहरूको सबैभन्दा पछिल्लो सामूहिक विस्थापनले मानवताविरुद्धको अपराधको अनुसन्धान गर्न अन्तर्राष्ट्रिय फौजदारी अदालत र नरसंहारको अनुसन्धान गर्न अन्तर्राष्ट्रिय न्याय अदालतलाई नेतृत्व गरेको थियो।<ref>ICC "Bangladesh/Myanmar Investigation", https://www.icc-cpi.int/bangladesh-myanmar; ICJ Order 23 January 2020 https://www.icj-cij.org/public/files/case-related/178/178-20200123-ORD-01-00-EN.pdf, both accessed 20 December 2020 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240313093524/https://www.icj-cij.org/web/20240313093524/https://www.icj-cij.org/public/files/case-related/178/178-20200123-ORD-01-00-EN.pdf|date=13 March 2024}}</ref> ह्युमन राइट्स वाचका अनुसार सन् १९८२ को कानुनले "रोहिङ्ग्याहरूलाई राष्ट्रियता प्राप्त गर्ने सम्भावनालाई प्रभावकारी रूपमा अस्वीकार गरेको थियो। आठौँ शताब्दीदेखिको यस क्षेत्रमा रोहिङ्ग्या इतिहासको निशानको बावजुद पनि बर्मेली कानुनले यस जातीय अल्पसङ्ख्यकलाई राष्ट्रिय जातीय समूहको रूपमा मान्यता दिन अस्वीकार गरिरहेको छ।<ref name="HRW1"/><ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.sbs.com.au/news/article/2017/08/24/kofi-annan-led-commission-calls-myanmar-end-rohingya-restrictions|शीर्षक=Kofi Annan-led commission calls on Myanmar to end Rohingya restrictions|प्रकाशक=SBS}}</ref> उनीहरूलाई आवागमनको स्वतन्त्रता, राज्य शिक्षा र सरकारी रोजगारबाट पनि प्रतिबन्धित गरिएको छ। सन् १९७८, १९९१–१९९२<ref>{{वेब स्रोत |शीर्षक=Myanmar/Bangladesh: Rohingyas - the Search for Safety |प्रकाशक=Amnesty International |मिति=September 1997 |युआरएल=https://www.amnesty.org/download/Documents/160000/asa130071997en.pdf |पहुँचमिति=१७ सेप्टेम्बर २०१७ |अभिलेखमिति=१ सेप्टेम्बर २०१७ |अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20170901110912/https://www.amnesty.org/download/Documents/160000/asa130071997en.pdf }}</ref>, २०१२, २०१५ र सन् २०१६–२०१७ मा रोहिङ्ग्या समुदायले सैन्य दमन र सबै तिरबाट बहिस्कारको सामना गर्नु परेको थियो।<ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=http://www.bbc.com/news/world-asia-38091816|शीर्षक=Myanmar wants ethnic cleansing of Rohingya - UN official|मिति=24 November 2016|प्रकाशक=BBC News}}</ref><ref name="HRW2">{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.hrw.org/node/114882 |शीर्षक=Crimes Against Humanity and Ethnic Cleansing of Rohingya Muslims in Burma’s Arakan State |प्रकाशक=Human Rights Watch |मिति=April 22, 2013}}</ref> [[संयुक्त राष्ट्र सङ्घ]] र ह्युमन राइट्स वाचले [[म्यानमार]]मा रोहिङ्ग्याहरू माथि गरिएको दमन र उत्पीडनलाई जातीय निर्मुलकरणको रूपमा वर्णन गरेको छ, जहाँ [[नरसंहार]] जस्ता अपराधहरूको असङ्ख्य प्रमाण प्राप्त गर्न सकिन्छ।<ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=http://www.huffingtonpost.com/azeem-ibrahim/the-rohingya-are-at-the-b_b_12445526.html|शीर्षक=The Rohingya Are At The Brink Of Mass Genocide|प्रथम=Azeem|अन्तिम=Ibrahim|मिति=11 October 2016|प्रकाशक=The Huffington Post}}</ref> म्यानमार सम्बन्धी संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय विशेष अन्वेषक याङ्ही लिका अनुसार म्यानमारले रोहिङ्ग्याहरूलाई देशबाट पूर्णरूपमा निष्कासित गर्न चाहेको छ।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.independent.co.uk/news/world/asia/burma-rohingya-muslims-government-trying-to-expel-un-warning-a7629716.html|शीर्षक=Burmese government accused of trying to 'expel' all Rohingya Muslims|मिति=14 March 2017|प्रकाशक=The Independent}}</ref> सन् २००८ को संविधानअनुसार म्यानमारको सेनाले अझै पनि गृह, रक्षा र सीमा मामिला मन्त्रालयलगायत सरकारका अधिकांश मामिलामा नियन्त्रण कायम गरेको छ। सेनालाई संसद्मा २५ प्रतिशत सिट छुट्याइएको छ भने तीमध्येबाट एक जना उपराष्ट्रपति हुनेछन्।<ref>http://www.bbc.com/news/av/world-asia-35457290/why-does-military-still-keep-25-of-the-seats-myanmar-parliament</ref><ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.mmtimes.com/national-news/19670-managing-the-defence-and-security-council.html |शीर्षक=সংরক্ষণাগারভুক্ত অনুলিপি |पहुँचमिति=१९ सेप्टेम्बर २०१७ |अभिलेखमिति=१३ सेप्टेम्बर २०१७ |अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20170913135451/https://www.mmtimes.com/national-news/19670-managing-the-defence-and-security-council.html }}</ref> रोहिङ्ग्या समुदायले आफूहरू लामो समयदेखि पश्चिमी म्यानमारमा बस्दै आएको बताएइरहेका छन्। उनीहरूका वंशजहरू पूर्व-औपनिवेशिक र औपनिवेशिक कालदेखि अराकानका बासिन्दाहरू थिए।<ref>https://www.forbes.com/sites/anderscorr/2016/12/29/secret-1978-document-indicates-burma-recognized-rohingya-legal-residence/#5fa4b2cb5a79</ref><ref name="Ghosh2016">{{cite book|first=Partha S. Ghosh|title=Migrants, Refugees and the Stateless in South Asia|url=https://books.google.com/books?id=X242DAAAQBAJ&pg=PA161|date=23 May 2016|publisher=SAGE Publications|isbn=978-93-5150-855-7|pages=161}}</ref> २०औँ शताब्दीको उत्तरार्धमा उत्पीडन सुरु नहुञ्जेलसम्म रोहिङ्ग्याहरूले म्यानमारको संसदको सांसद सदस्यको रूपमा प्रतिनिधित्व गरेका थिए। विगतमा म्यानमारले रोहिङ्ग्याहरूलाई सामुहिक स्वीकार गर्ने गरेको भएतापनि म्यानमारको आधिकारिक दृष्टिकोण एकाएक परिवर्तन हुँदा रोहिङ्ग्याबारे म्यानमार सरकारको आधिकारिक टिप्पणी अनुसार उनीहरू राष्ट्रिय जनसङ्ख्या नभई [[बङ्गलादेश]]बाट आएका अवैध आप्रवासी हुन् भनेको छ। त्यसपछि म्यानमार सरकारले 'रोहिङ्ग्या' शब्दको प्रयोग बन्द गर्दै उनीहरूलाई [[बङ्गाली जाति|बङ्गाली]] भनेर सम्बोधन गर्न थालेको थियो।{{Sfn|Leider|2013|p=7}}<ref>{{वेब स्रोत | युआरएल=http://blog.irrawaddy.org/2014/04/blog-post_52.html | शीर्षक=The 'Rohingya' Identity - British experience in Arakan 1826-1948 | प्रकाशक=The Irrawaddy | पहुँचमिति=19 January 2015 | अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20150119082025/http://blog.irrawaddy.org/2014/04/blog-post_52.html | अभिलेखमिति=19 January 2015 | df=dmy-all }}</ref><ref name=":3">{{cite book|title = Burma's Muslims: Terrorists or Terrorised?|last = Selth|first = Andrew|publisher = Strategic and Defence Studies Centre, Australian National University|year = 2003|isbn = 073155437X|pages = 7}}</ref><ref name= Kaiser>{{वेब स्रोत|युआरएल = http://www.networkmyanmar.org/images/stories/PDF13/kaiser-obrien.pdf|शीर्षक = Extract from record by UK Ambassador Terrence J O'Brien of his call in Rangoon on the Bangladesh Ambassador to Burma Khwaja Mohammed Kaiser|मिति = 23 December 1975|वेबसाइट = Network Myanmar|प्रकाशक = |पहुँचमिति = 21 February 2015}}</ref><ref name=":6">{{cite book|title = Minority Problems in Southeast Asia|last = Adloff|first = Richard|publisher = Stanford University Press|year = 1955|isbn = |pages = 154|last2 = Thompson|first2 = Virginia}}</ref>{{Sfn|Crisis Group|2014|pp=4–5}}<ref name=":5" /><ref name=":7">{{वेब स्रोत|युआरएल = http://www.networkmyanmar.org/images/stories/PDF15/Leider-Note.pdf|शीर्षक = "Rohingya": Rakhaing and Recent Outbreak of Violence: A Note|मिति = |वेबसाइट = |प्रकाशक = Network Myanmar|अन्तिम = Leider|प्रथम = Jacques P.|पहुँचमिति = 11 February 2015}}</ref> अराकान रोहिङ्ग्या राष्ट्रिय सङ्गठन सहित रोहिङ्ग्या अधिकार आन्दोलनका विभिन्न सङ्गठनहरूले उनीहरूलाई म्यानमारभित्र जातीय पहिचान गर्न माग गर्दै आएका छन्।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.rohingya.org/portal/index.php/who-we-are.html|शीर्षक=Who we are?|प्रथम=Arakan Rohingya National Org.|अन्तिम=(ARNO)|वेबसाइट=www.rohingya.org|पहुँचमिति=१९ सेप्टेम्बर २०१७|अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20170928075322/http://www.rohingya.org/portal/index.php/who-we-are.html|अभिलेखमिति=२८ सेप्टेम्बर २०१७}}</ref> संयुक्त राष्ट्रसङ्घको अनुसन्धान प्रतिवेदनअनुसार म्यानमारको कट्टर राष्ट्रवादी बौद्धधर्मावलम्बीहरूले रोहिङ्ग्यासमुदायलाई घृणा र धार्मिक असहिष्णुताको सिकार बनाइरहेका साथै उनीहरूलाई गैरन्यायिक हत्या, अवैध गिरफ्तारी, यातना, बलात्कार र म्यानमारको सशस्त्र बलद्वारा दुर्व्यवहारका साथै जबर्जस्ती श्रमको सिकार बनाइरहेका छन्।<ref name="al jazeera">{{वेब स्रोत |युआरएल=http://www.aljazeera.com/news/2016/06/rohingya-victims-crimes-humanity-160620131906370.html|शीर्षक=UN: Rohingya may be victims of crimes against humanity|प्रकाशक=Al Jazeera }}</ref> संयुक्त राष्ट्रसङ्घका अनुसार रोहिङ्ग्यामाथि भइरहेको उत्पीडनलाई [[मानवताविरुद्धको अपराध]] भन्न सकिन्छ।<ref name="al jazeera" /><ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.bbc.co.uk/news/world-39218105|शीर्षक=Myanmar Muslim minority subject to horrific torture, UN says|अन्तिम=Fisher|प्रथम=Jonah|मिति=2017-03-10|कार्य=BBC News|पहुँचमिति=2017-03-10|भाषा=अङ्ग्रेजी}}</ref> सन् २०१५ को रोहिङ्ग्या शरणार्थी सङ्कट र सन् २०१६- २०१७ को सैन्य दमनअघि म्यानमारमा ११ लाखदेखि १३ लाख रोहिङ्ग्या बसोबास गर्दै आएका थिए। तीमध्ये अधिकांश ८०-९८ प्रतिशत रोहिङ्ग्या-बाहुल्य राखिन राज्यमा बसोबास गर्दथे। ८ लाख भन्दा बढी रोहिङ्ग्याहरू [[शरणार्थी]]को रूपमा दक्षिणपूर्वी छिमेकी देश [[बङ्गलादेश]]मा शरण लिन भागेका थिए भने अन्य कयौँ मुसलमानहरू अन्य छिमेकी देशहरूमा भागेका थिए।<ref name="refugee_crisis_2017_08_daily_star">http://www.thedailystar.net/world/myanmar-rohingya-refugee-crisis-1%2C000-killed-Myanmar-%20violence-%20un-rapporteur-1459426</ref> एक लाखभन्दा बढी रोहिङ्ग्या आन्तरिक रूपमा विस्थापित भएका छन् भने उनीहरू म्यानमारको सेनाको नियन्त्रणमा रहेका शिविरमा बसिरहेका छन्। २५ अगस्ट २०१७ मा, रोहिङ्ग्या विद्रोहीहरूले १२ सुरक्षाकर्मीहरूको हत्या गरेपछि म्यानमारको सेनाले रोहिङ्ग्याविरुद्ध "क्लियरेन्स अपरेसन" सुरु गरेको थियो।<ref name="india_plans_to_deport">{{वेब स्रोत |युआरएल=http://www.aljazeera.com/news/2017/08/india-plans-deport-thousands-rohingya-refugees-170814110027809.html|शीर्षक=India plans to deport thousands of Rohingya refugees|वेबसाइट=www.aljazeera.com}}</ref><ref name="auto1">{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.unhcr.org/news/latest/2017/5/590990ff4/168000-rohingya-likely-fled-myanmar-since-2012-unhcr-report.html|शीर्षक=Over 168,000 Rohingya likely fled Myanmar since 2012 - UNHCR report|प्रथम=United Nations High Commissioner for|अन्तिम=Refugees|प्रकाशक=UNHCR }}</ref><ref name="auto1"/><ref name="emergency_response">{{वेब स्रोत|युआरएल=https://kopernik.info/project/rohingya-refugees-emergency-response-indonesia|शीर्षक=Rohingya Refugees Emergency Response, Indonesia - Kopernik|प्रकाशक=Kopernik}}</ref><ref name="myanmar_nationals">{{वेब स्रोत |मिति=25 January 2017 |शीर्षक=190,000 Myanmar nationals' get residency relief in Saudi Arabia |प्रकाशक=Al Arabiya English |युआरएल=http://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2017/01/25/Over-190-000-Myanmar-nationals-granted-Saudi-residency.html}}</ref>.<ref name="identity_issue">{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.dawn.com/news/1165299|शीर्षक=Identity issue haunts Karachi's Rohingya population|अन्तिम=Rehman|प्रथम=Zia Ur|मिति=23 Feb 2015|कार्य=Dawn|पहुँचमिति=26 December 2016}}</ref> यस नरसंहारमा ४००-३००० रोहिङ्ग्याहरू मारिएका, हजारौँको सङ्ख्यामा घाइते भएका, यातना दिइएका र बलात्कारको शिकार बनेका थिए।<ref name="trappped_inside_camps">{{वेब स्रोत | युआरएल=https://www.theguardian.com/world/2012/dec/20/burma-rohingya-muslim-refugee-camps | शीर्षक=Trapped inside Burma's refugee camps, the Rohingya people call for recognition | प्रकाशक=The Guardian | मिति=20 December 2012 | पहुँचमिति=10 February 2015}}</ref><ref name="us_holocaust_museum_highlights">{{वेब स्रोत|शीर्षक=US Holocaust Museum highlights plight of Myanmar's downtrodden Rohingya Muslims| युआरएल=http://www.foxnews.com/us/2013/11/06/us-holocaust-museum-highlights-plight-myanmar-downtrodden-rohingya-muslims/ |मिति=6 November 2013|प्रकाशक=Associated Press|कार्य=Fox News Channel}}</ref> उनीहरूका घरहरू जलाइएको थियो भने ४,००,००० भन्दा बढी (म्यानमारमा रहेका कुल रोहिङ्ग्याहरूको ४० प्रतिशत जनसङ्ख्या) भागेर बङ्गलादेश पुगेका थिए।<ref name="we_will_kill_you_all_2017_09_17_reuters">Lone, Wa and Andrew R.C. Marshall, [https://uk.reuters.com/article/uk-myanmar-rohingya-exclusive/exclusive-we-will-kill-you-all-rohingya-villagers-in-myanmar-beg-for-safe-passage-idUKKCN1BS0PN "Exclusive - 'We will kill you all' - Rohingya villagers in Myanmar beg for safe passage,"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170917195557/https://uk.reuters.com/article/uk-myanmar-rohingya-exclusive/exclusive-we-will-kill-you-all-rohingya-villagers-in-myanmar-beg-for-safe-passage-idUKKCN1BS0PN |date=१७ सेप्टेम्बर २०१७ }} September 17, 2017, Reuters, retrieved September 17, 2017</ref><ref name="textbook_example_2017_09_12_wash_post">[https://www.washingtonpost.com/world/textbook-example-of-ethnic-cleansing--370000-rohingyas-flood-bangladesh-as-crisis-worsens/2017/09/12/24bf290e-8792-41e9-a769-c79d7326bed0_story.html "‘Textbook example of ethnic cleansing,’ 370,000 Rohingyas flood Bangladesh as crisis worsens,"] September 12, 2017, ''Washington Post'' retrieved September 12, 2017</ref><ref name="minorities_flee_2017_08_30_cbs">[https://www.hrw.org/news/2017/08/29/burma-satellite-data-indicate-burnings-rakhine-state "18,000 minorities flee deadly ethnic violence in Myanmar"], Aug. 30, 2017, CBS News, retrieved September 12, 2017</ref><ref name="rohingya_have_fled_2017_09_08_ny_times">[https://www.nytimes.com/2017/09/08/world/asia/myanmar-rohingya-refugees-270000.html?mcubz=1&mcubz=1 "270,000 Rohingya Have Fled Myanmar, U.N. Says,"] September 8, 2017, New York Times, retrieved September 12, 2017</ref><ref name="unhcr_reports_2017_09_08_ap_fox_news">[http://www.foxnews.com/world/2017/09/08/unhcr-reports-surge-in-rohingya-refugees-now-270000.html "UNHCR reports surge in Rohingya refugees, now 270,000,"] September 8, 2017, Associated Press on Fox News, retrieved September 12, 2017</ref> == व्युतपत्ति == आधुनिक रोहिङ्ग्या शब्द औपनिवेशिक र पूर्व-औपनिवेशिक शब्दहरू रुइङ्गा र रुवाङ्गाबाट उत्पन्न भएको थियो।<ref>{{cite web |url=http://www.burmalibrary.org/docs21/FCO-1952-12-31-The_Mujahid_Revolt_in_Arakan-en-red.pdf |title=The Mujahid revolt in Arakan|website=www.burmalibrary.org|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230530045429/https://www.burmalibrary.org/docs21/FCO-1952-12-31-The_Mujahid_Revolt_in_Arakan-en-red.pdf|archive-date=30 May 2023 |access-date=8 January 2020|date=31 December 1952}}</ref> रोहिङ्ग्याहरूले आफूहरूलाई रुइङ्गाको रूपमा उल्लेख गर्ने गर्दछन्। [[बर्मेली भाषा]]मा ({{भाषा-बर्मेली|ရိုဟင်ဂျာ }}) यो समुदायलाई रुवाइङ्गा भनिन्छ भने [[बङ्गाली भाषा|बङ्गाली]]मा रोहिङ्गा ({{भाषा-बङ्गाली|রোহিঙ্গা}}) भनिन्छ। "रोहिङ्ग्या" शब्द अराकान राज्यको शब्द राखङ्गा वा रोसाङ्गाबाट आएको हुन सक्छ। रोहिङ्ग्या शब्दको अर्थ "रोहाङको बासिन्दा" हुन जान्छ जुन अराकानको प्रारम्भिक एक इस्लामी नाम थियो।<ref>{{cite web |url=http://www.oed.com/view/Entry/275016;jsessionid=7C5F9903ED0D23A031507806D08686D8?redirectedFrom=Rohingya#eid |title=Rohingya etymology at Oxford Dictionary |publisher=Oxford University Press |access-date=11 February 2015}}</ref><ref name="Minar">{{Cite news |last1=Minar|first1=Sarwar J.|last2=Halim|first2=Abdul |title=Rohingya: Etymology, people and identity |url=http://dailyasianage.com/news/187981/?regenerate|access-date=17 February 2022 |work=The Asian Age |location=Bangladesh |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Sittwe burns |title=The most persecuted people on Earth? The Rohingyas |newspaper=The Economist |date=13 June 2015 |quote='Rohingya' simply means 'inhabitant of Rohang', the early Muslim name for Arakan.}}</ref> रोहिङ्ग्या शब्दको प्रयोग ऐतिहासिक रूपमा [[ब्रिटिस राज]]भन्दा पहिले देखिनै लिपिबद्ध गरिएको छ। सन् १७९९ मा फ्रान्सिस बुकाननले "बर्मेली साम्राज्यमा बोलिने केही भाषाहरूको तुलनात्मक शब्दावली" नामक एक लेख लेखेका थिए जसलाई माइकल चार्नीले फेला पारी सन् २००३ मा "एसओएएस बुलेटिन अफ बर्मा रिसर्च" नामक एक पुस्तक लेखी पुन: प्रकाशित गरेका थिए।<ref name="buchanan_burma">{{cite journal |last=Buchanan |first=Francis |year=1799 |title=A Comparative Vocabulary of Some of the Languages Spoken in the Burma Empire |url=http://www.soas.ac.uk/sbbr/editions/file64276.pdf |journal=Asiatic Researches |publisher=The Asiatic Society |volume=5 |pages=219–240 |access-date=9 July 2012 |archive-date=20 October 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121020051420/http://www.soas.ac.uk/sbbr/editions/file64276.pdf }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121020051420/http://www.soas.ac.uk/sbbr/editions/file64276.pdf |date=20 October 2012 }}</ref><ref name="Charney Arakan">{{cite news|last=Charney |first=Michael W.|title=A Comnparative vocabulary of some of the Languages Spoken in the Burma Empire |url=https://archive.org/details/AComparativeVocabularyOfSomeOfTheLanguagesSpokenInTheBurmaEmpire |work=SOAS Bulletin of Burma Research |date=8 April 2018 |access-date=8 April 2018}}</ref><ref name="leider_arakan">{{cite news|last=Leider |first=Jacques P.|title=Interview: History Behind Arakan State Conflict |url=http://www.irrawaddy.org/archives/8642 |work=The Irrawaddy |date=9 July 2012 |access-date=9 July 2012}}</ref> अराकानमा लामो समयदेखि बसोबास गर्दै आएका र आफूलाई रुइङ्गा वा अराकानका मूल निवासी भनिने मोहम्मदानहरू भनि उनले उल्लेख गरेका थिए। सन् १८११ को क्लासिकल जर्नलले "रुइङ्गा" लाई "बर्मा साम्राज्य" मा बोलिने भाषाहरूमध्ये एकको रूपमा पहिचान गरिएको थियो।<ref name="Salim">{{Cite web|url=http://heritagetimes.in/rohingya-crisis-a-historical-perspective/|title=ROHINGYA CRISIS: A HISTORICAL PERSPECTIVE|last=Salim|first=Saquib|website=HeritageTimes|date=20 September 2019|access-date=23 September 2019}}</ref> सन् १८१५ मा जोहान सेभेरिन वेटरले जर्मन भाषामा प्रकाशित भाषाहरूको सङ्ग्रहमा "रुइङ्गा"लाई एक जातीय समूहको रूपमा सूचीबद्ध गरेका थिए।<ref name=Inside24>{{cite book|title=The Rohingyas: Inside Myanmar's Hidden Genocide|publisher=Oxford University Press|first=Azeem |last=Ibrahim|pages=24–25}}</ref> जाक लिडरका अनुसार, ब्रिटिस औपनिवेशिक कालमा रोहिङ्ग्याहरूलाई "चटगाँइया" को रूपमा उल्लेख गरिएको थियो भने सन् १९९० को दशकसम्म उनीहरूलाई "बङ्गाली" को रूपमा उल्लेख गर्नु विवादास्पद थिएन।{{Sfn|Leider|2013|pp=210–211}} रोहिङ्ग्या समुदायले आफूहरूलाई प्रायः "रोहिङ्ग्या मुसलमान", "अराकानी मुसलमान" र "बर्मेली मुसलमान" भन्ने गरेको हुँदा रोहिङ्ग्या शब्दको प्रयोगमा कुनै अन्तर्राष्ट्रिय सहमति छैन भनेर लिडरले उल्लेख गरेका थिए। मानवशास्त्री क्रिस्टिना फिङ्कजस्ता सहित अन्यले रोहिङ्ग्यालाई जातीय पहिचानकर्ताको रूपमा नभई राजनीतिक पहिचानकर्ताको रूपमा प्रयोग गरेका छन्।<ref>{{cite web |title=About Rohingya Ethnic |url=http://flotilla2arakan.com/2016/12/16/aboutrohingyaethnic/ |website=Flotilla 2 Arakan |access-date=27 October 2017 |archive-date=29 October 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171029174826/http://flotilla2arakan.com/2016/12/16/aboutrohingyaethnic/ }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171029174826/http://flotilla2arakan.com/2016/12/16/aboutrohingyaethnic/ |date=29 October 2017 }}</ref> लेडरको विचारमा रोहिङ्ग्या एक राजनीतिक आन्दोलन हो जुन सन् १९५० को दशकमा राखिनमा "एक स्वायत्त इस्लाम क्षेत्र" सिर्जना गर्न सुरु भएको थियो। सन् १९४८ देखि १९६२ सम्म [[बर्मा]]मा प्रजातन्त्र रहँदाको बेला प्रधानमन्त्री उ नुको सरकारले मायु सीमा क्षेत्रमा शान्ति स्थापनाको प्रयासको एक अंशको रूपमा रेडियो सम्बोधनहरूमा "रोहिङ्ग्या" शब्दको प्रयोग गरेको थियो।<ref name=WaPo>{{cite news |first=Adam |last=Taylor |title=The battle over the word 'Rohingya' |url=https://www.washingtonpost.com/news/worldviews/wp/2016/04/29/the-battle-over-the-word-rohingya/ |newspaper=The Washington Post|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230309080456/https://www.washingtonpost.com/news/worldviews/wp/2016/04/29/the-battle-over-the-word-rohingya/|archive-date=9 March 2023}}</ref> यो शब्द बर्मेली रेडियोमा प्रसारण गरी बर्मेली शासकहरूको भाषणमा प्रयोग गरिएको थियो। अपरेसन किङ ड्रागनका कारण शरणार्थीहरूसम्बन्धी [[संयुक्त राष्ट्र शरणार्थी उच्च आयोग]]को एक प्रतिवेदनले पीडितहरूलाई "बङ्गाली मुसलमानहरू (रोहिङ्ग्या भनिने)" भनी उल्लेख गरेको थियो। यद्यपि, सन् १९९० को दशकसम्म रोहिङ्ग्या शब्दको व्यापक रूपमा प्रयोग गरिएको थिएन। हाल "रोहिङ्ग्या" नामको प्रयोगमा ध्रुवीकरण आएको छ। म्यानमारको सरकारले उक्त नाम प्रयोग गर्न अस्वीकार गरेको छ। सन् २०१४ को जनगणनामा म्यानमार सरकारले रोहिङ्ग्याहरूलाई आफूलाई "बङ्गाली" भनेर चिनाउन बाध्य पारेको थियो।<ref name=TimeRohingya>{{cite magazine |title=Why Burma is trying to stop people from using the name of its persecuted Muslim minority |url=https://time.com/4322396/burma-myanmar-rohingya-us-embassy-suu-kyi/ |magazine=Time (magazine) |first=Feliz |last=Solomon |date=9 May 2016 |access-date=8 January 2020 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230322011247/http://time.com/4322396/burma-myanmar-rohingya-us-embassy-suu-kyi/ |archive-date=22 March 2023 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190818043854/https://time.com/4322396/burma-myanmar-rohingya-us-embassy-suu-kyi/ |date=18 August 2019 }}</ref> जाक लिडरले राखिनका धेरै मुसलमानहरूले आफूलाई "रोहिङ्ग्या" को सट्टा "अराकानी मुसलमान" वा "राखिनबाट आएका मुसलमानहरू" भन्न रुचाउँछन् भनि लेखेका थिए।<ref>{{cite news |url=http://blog.irrawaddy.org/2014/04/blog-post_52.html |title=The 'Rohingya' Identity – British experience in Arakan 1826–1948 |first=Derek |last=Tonkin |newspaper=The Irrawaddy |access-date=19 January 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150119082025/http://blog.irrawaddy.org/2014/04/blog-post_52.html |archive-date=19 January 2015 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150119082025/http://blog.irrawaddy.org/2014/04/blog-post_52.html |date=19 January 2015 }}</ref> याङ्गुनमा रहेको संयुक्त राज्य अमेरिकाको दूतावासले "रोहिङ्ग्या" नाम प्रयोग गर्न जारी राखेको छ। == जनशाङ्खिकि == रोहिङ्ग्याको रूपमा पहिचान गर्नेहरू सामान्यतया बङ्गलादेशसँग सीमा जोडिएको आराकानको सबैभन्दा उत्तरी बस्तीहरूमा बस्छन् जहाँ उनीहरू जनसङ्ख्याको ८०-९८% रहेको छ। एक सामान्य रोहिङ्ग्या परिवारमा चार वा पाँच जनासम्म जीवित बालबालिका रहेको भएतापनि दुर्लभ घटनाहरूमा २८ जनासम्मको परिवार सङ्ख्या भेटिएको थियो।<ref>{{cite news |url=http://www.aljazeera.com/indepth/features/2012/08/201288114724103607.html |title='Mass graves' for Myanmar's Rohingya |department=Features |publisher=Al Jazeera |date=9 August 2012 |access-date=18 October 2013}}</ref> म्यानमारको राष्ट्रिय औसतभन्दा ४६ प्रतिशत बढी बालबालिकाले रोहिङ्ग्या समुदायको प्रतिनिधित्व गर्दछन्। सन् २०१८ मा बङ्गलादेशमा १,२०,००० रोहिङ्ग्या महिलाहरूको कुल जनसङ्ख्याबाट ४८,००० रोहिङ्ग्या शिशुहरूको जन्म भएको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://www.scmp.com/news/asia/southeast-asia/article/2126991/48000-babies-will-be-born-rohingya-refugee-camps-year-aid|title=48,000 babies to be born in Rohingya refugee camps this year|date=5 January 2018|website=South China Morning Post|access-date=12 November 2019}}</ref> सन् २०१४ सम्मको तथ्याङ्क अनुसार लगभग १३ लाख रोहिङ्ग्याहरू म्यानमारमा बसोबास गर्ने गरेका थिए भने अनुमानित १० लाख भन्दा बढी विदेशमा बसोबास गर्ने गरेको पाइएको थियो। यदि रखाइन राज्यको कुल जनसङ्ख्याको ४० प्रतिशत वा विदेशी रोहिङ्ग्या जनसङ्ख्यालाई समावेश गर्ने हो भने ६० प्रतिशत हिस्सा उनीहरूले ओगटेका छन्। [[संयुक्त राष्ट्रसङ्घ]]को तथ्याङ्कअनुसार सन् २०१६ को डिसेम्बरसम्म विश्वको कुल राज्यविहीन जनसङ्ख्याको एक चौथाइ हिस्सा रोहिङ्ग्या समुदायले ओगटेको थियो।<ref>{{cite news|title=An army crackdown sends thousands fleeing in Myanmar |url=https://www.economist.com/news/asia/21727947-once-again-violence-wracks-rakhine-state-army-crackdown-sends-thousands-fleeing-myanmar |access-date=6 September 2017 |newspaper= The Economist |date=31 August 2017}}</ref> == धर्म == [[File:ROHINGYA (8093615213).jpg|thumb|left|[[मलेसिया]]को सेल्याङस्थित मदरसामा रोहिङ्ग्या अनाथहरू]] बर्माको रोहिङ्ग्या मुस्लिम जनसङ्ख्याका सदस्यहरूलाई देशको नागरिक नमानिएको तथ्यका कारण उनीहरूलाई बर्मेली सरकारले भेदभावबाट सुरक्षित राखेको छैन। तसर्थ, समुदायको धार्मिक स्वतन्त्रताको कमी, विशेष गरी कानुनी र राजनीतिक क्षेत्रमा चिन्ताहरू विद्यमान छन्।<ref name=":8">{{cite journal|title=The Rohingya Muslims in Myanmar: Past, Present, and Future|url=https://core.ac.uk/download/36692318.pdf|last=Abdelkader|first=Engy|date=1 July 2014|journal=Oregon Review of International Law |volume=15 |issue= |pages=393–412 |ssrn = 2277949}}</ref> बहुसङ्ख्यक रोहिङ्ग्या मानिसहरूले सुन्नी इस्लाम र सूफीवादको मिश्रण सहित [[इस्लाम धर्म|इस्लाम]]को अभ्यास गर्छन्।<ref>{{cite web |url=https://www.npr.org/sections/thetwo-way/2015/05/15/407048785/why-no-one-wants-the-rohingyas |title=Why No One Wants The Rohingyas |publisher=NPR |access-date=16 January 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231201011320/https://www.npr.org/sections/thetwo-way/2015/05/15/407048785/why-no-one-wants-the-rohingyas|archive-date=1 December 2023}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/world/2017/sep/02/rohingya-fleeing-myanmar-tales-ethnic-cleansing |title=Thousands of Rohingya flee Myanmar amid tales of ethnic cleansing|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230726033238/http://www.theguardian.com/world/2017/sep/02/rohingya-fleeing-myanmar-tales-ethnic-cleansing|archive-date=26 July 2023 |first=Jacob |last=Judah |date=2 September 2017 |newspaper=The Guardian |access-date=16 January 2018}}</ref><ref name="ReferenceA">{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-41291650|title=Bangladesh to restrict Rohingya movement|date=16 September 2017 |access-date=16 January 2018 |work=BBC News|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240225194649/https://www.bbc.com/news/world-asia-41291650|archive-date=25 February 2024}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.independent.co.uk/voices/rohingya-muslims-crisis-myanmar-burma-bangladesh-persecution-international-aid-a7944761.html |title=Bangladeshis should remember their own history when it comes to the fleeing Rohingya Muslims |date=13 September 2017 |newspaper=The Independent |access-date=16 January 2018}}</ref> रोहिङ्ग्या समुदायका महत्वपूर्ण अल्पसङ्ख्यकहरू [[हिन्दु धर्म]] र [[इसाई धर्म]]को अभ्यास गर्दछन्।<ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/cities/bengaluru/2022/jun/24/religious-conversionshits-rohingya-camp-in-bengaluru-2469108.html|title=Religious conversions hits Rohingya camp in Bengaluru|website=The New Indian Express|date=24 June 2022 }}</ref> सरकारले उनीहरूको शैक्षिक अवसरहरू सीमित गरेको फलस्वरूप धेरैले मौलिक इस्लामी अध्ययनलाई आफ्नो एकमात्र विकल्पको रूपमा पछ्याउँदछन्। अधिकांश गाउँहरूमा [[मस्जिद]] र मदरसाहरू छन्। परम्परागत रूपमा, [[पुरुष]]हरू मण्डलीमा प्रार्थना गर्दछन् भने महिलाहरूले घरमा प्रार्थना गर्दछन्।<ref>{{cite web|title=Rohingya Muslims – India Needs to Show Compassion|url=http://www.thetinyman.in/2017/09/rohingya-muslims-india-need-to-show.html|website=Tiny Man|access-date=27 October 2017}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171013214138/http://www.thetinyman.in/2017/09/rohingya-muslims-india-need-to-show.html |date=13 October 2017 }}</ref> मुसलमानहरूले प्रायः धार्मिक बाधाहरूको सामना गरिरहेको बेला बर्मामा अन्य व्यक्तिहरू जस्तै आफ्नो धर्मको अभ्यास गर्न सङ्घर्ष गरिरहेका छन्। यी सङ्घर्षहरू अनौपचारिक वा औपचारिक भएतापनि उपासनास्थलहरूको निर्माणको लागि स्वीकृति प्राप्त गर्न कठिनाइको रूपमा प्रकट भएका छन्। विगतमा पनि उनीहरूलाई आफ्नो धार्मिक आस्था सिकाएको र अभ्यास गरेको आरोपमा पक्राउ गरिएको थियो। == स्वास्थ्य == [[चित्र:4-year-old Anowar pictured with his mum and brother after being treated for diphtheria by the UK's Emergency Medical Team in Kutupalong, Bangladesh (28040394749).jpg|thumb|कुटुपालोङ शरणार्थी शिविरमा बेलायतको आपतकालीन मेडिकल टोलीले [[भ्यागुते रोग]]को उपचार गरेपछि रोहिङ्ग्या बालबालिकाहरू आफ्नी आमासँगै।]] रोहिङ्ग्यासमुदायले विभेद र स्वास्थ्य सेवामा अवरोधको सामना गरिरहेका छन्।<ref name="Ives 2016">{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2016/12/05/world/asia/rohingya-myanmar-health-care.html|title=Rohingya Face Health Care Bias in Parts of Asia, Study Finds|date=5 December 2016|work=The New York Times}}</ref> सन् २०१६ मा मेडिकल जर्नल द लसेन्टले प्रकाशित गरेको एक अध्ययन अनुसार म्यानमारका रोहिङ्ग्या बालबालिकाले जन्मजात कम तौल, कुपोषण, झाडापखाला र वयस्क भएपछि [[प्रजनन (पुनरुत्पादन)|प्रजनन]]मा अवरोधको सामना गरिरहेको खुलेको थियो। रोहिङ्ग्याको बाल मृत्युदर प्रति १,००० जीवित जन्ममा २२४ सम्म रहेको छ, जुन म्यानमारको बाँकीको (प्रति १,००० जीवित जन्ममा ५२) दरभन्दा ४ गुणा बढी र राखिन राज्यका अन्य गैर-रोहिङ्ग्या क्षेत्रहरूको भन्दा ३ गुणा (प्रति १,००० जीवित जन्ममा ७७) रहेको छ।<ref name="Mahmood2016">{{cite journal |author1=Mahmood |author2=Wroe |author3=Fuller |author4=Leaning|title= The Rohingya people of Myanmar: health, human rights, and identity |journal=Lancet |year=2016 |volume= 389|pages=1–10|url=http://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(16)00646-2/abstract |format=fee required |doi=10.1016/S0140-6736(16)00646-2 |pmid= 27916235 |issue=10081|s2cid=205981024 }}</ref> यस अध्ययनले ४०% रोहिङ्ग्या बालबालिकाहरू म्यानमारभित्र आन्तरिक रूपमा विस्थापित व्यक्तिहरूको शिविरमा झाडापखालाबाट पीडित छन् जुन बाँकी राखिनका बालबालिकाहरूमा [[झाडापखाला]] [[रोग]]को तुलनामा पाँच गुणा बढी दरमा पीडित रहेको पत्ता लागेको थियो। == मानवाधिकार र शरणार्थीको स्थिति == [[चित्र:Cox's Bazaar Refugee Camp (8539828824) (cropped).jpg|thumb| [[बङ्गलादेश]]को [[कक्सबाजार]] स्थित [[कुतुपालङ शरणार्थी शिविर]] यो शरणार्थी शिविर [[म्यानमार]]मा भएको अन्तरसाम्प्रदायिक हिंसाबाट जोगिन भागेका तीन लाख रोहिङ्ग्याहरूलाई आश्रय दिने तीन शिविरहरू मध्ये एक हो।]] [[चित्र:Police Checkpoint with Closed-Off Muslim (Rohingya) Area (Aung Mingalar) - Sittwe - Rakhaing (Arakan) State - Myanmar (Burma) (12232262756).jpg|thumb|सितवे प्रहरी जाँच केन्द्र]] रोहिङ्ग्या समुदायलाई "विश्वको सबैभन्दा कम खोजी गरिएको अल्पसङ्ख्यक" र "विश्वको सबैभन्दा उत्पीडनमा परेका मानिसहरूमध्ये एक"को रूपमा वर्णन गरिएको छ।<ref>{{cite news |first=Mark |last=Dummett |date=18 February 2010 |title=Bangladesh accused of 'crackdown' on Rohingya refugees |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/8521280.stm |work=BBC News |access-date=29 July 2012}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.unhcr.org/cgi-bin/texis/vtx/refdaily?pass=52fc6fbd5&id=4fe952205|title=Myanmar, Bangladesh leaders 'to discuss Rohingya' |agency=Agence France-Presse |date=25 June 2012 |access-date=29 July 2012}}</ref> मेदसाँ सँ फ्रोँतिएरले सन् २००७ मा रोहिङ्ग्या समुदायले सरकार र सेनाबाट सामना गर्नुपरेको भेदभाव र मानवाधिकारका चुनौतीहरूको आधारमा विश्वका शीर्ष १० सबैभन्दा कम खोजी भएका समुदायहरू मध्ये एक भएको दाबी गरेको थियो। "वास्तवमा, हाल म्यानमारमा (१३५) राष्ट्रिय जातिहरू बसोबास गर्दै आएको भएतापनि तथाकथित रोहिङ्ग्या मानिसहरू तीमध्येका होइनन् र ऐतिहासिक रूपमा म्यानमारमा कहिल्यै पनि 'रोहिङ्ग्या' जाति थिएनन्" भनि सन् १९९२ को फेब्रुअरीमा म्यानमारको विदेश मन्त्रालयले एक प्रेस विज्ञप्ति जारी गरी उक्त भनाइलाई सार्वजनिक गरेको थियो।<ref name=":9">{{cite web|url=https://dr.ntu.edu.sg/bitstream/handle/10220/5978/rsisc012-08.pdf?sequence=1&isAllowed=y|title=Rohingya Muslims: Myanmar's Forgotten People|last=Kyaw|first=Nyi Nyi|date=6 February 2008|website=Nanyang Technological University Library|access-date=5 October 2017|archive-date=19 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180919200055/https://dr.ntu.edu.sg/bitstream/handle/10220/5978/rsisc012-08.pdf?sequence=1&isAllowed=y|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180919200055/https://dr.ntu.edu.sg/bitstream/handle/10220/5978/rsisc012-08.pdf?sequence=1&isAllowed=y |date=19 September 2018 }}</ref> रोहिङ्ग्याहरू समुदायलाई आवतजावतको स्वतन्त्रताका साथै उच्च शिक्षा प्राप्त गर्ने अधिकारबाट पनि बञ्चित गरिएको छ। सन् १९८२ को राष्ट्रियता सम्बन्धी कानुन लागू भएदेखि नै उनीहरूलाई बर्मेली नागरिकताबाट बञ्चित गरिएको छ। सन् १९८२ को कानुनपछि म्यानमारमा विभिन्न प्रकारका नागरिकता प्राप्त भएका छन्।<ref>{{cite web|url=http://www.dandc.eu/en/article/myanmar-does-not-recognise-rohingya-citizens-ngo-expert-elaborates-our-interview|title="The world's most persecuted people" Katja Dombrowski interviews Johannes Kaltenbach (Malteser International) |date=3 April 2015 |publisher = In: D+C, Vol.42.2015:5 }}</ref> सर्वसाधारण नागरिकसँग रातो परिचयपत्र हुने गर्दथ्यो तर रोहिङ्ग्याहरूलाई सेतो परिचयपत्र दिइएको थियो जसले उनीहरूलाई अनिवार्य रूपमा बर्मामा बसोबास गर्ने विदेशीहरूको रूपमा वर्गीकृत गरेको थियो। रोहिङ्ग्यामाथि लगाइएका सीमा र प्रतिबन्धहरूलाई नागरिकताको यो भिन्नताले उनीहरूलाई केही सहज बनाएको थियो।<ref name="rohingya">{{cite news |first=Jonathan |last=Head |date=5 February 2009 |title=What drive the Rohingya to sea? |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/7872635.stm |work=BBC News |access-date=29 July 2012}}</ref> उदाहरणका लागि, सेतो परिचयपत्र प्राप्त गरेका रोहिङ्ग्याहरू सेनामा भर्ती हुन वा सरकारमा भाग लिन सक्दैनथे र उनीहरूले अवैध आप्रवासनको मुद्दाको पनि सामना गर्न पर्दनथ्यो। नागरिकता कानूनले सेनाद्वारा रोहिङ्ग्याविरुद्ध मानव अधिकार उल्लङ्घनको पनि महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको छ।<ref name=":10">{{Cite journal |last1=Grundy-Warr |first1=Carl |last2=Wong |first2=Elaine |date=Autumn 1997|title=Sanctuary Under a Plastic Sheet–The Unresolved Problem of Rohingya Refugees|url=http://www.mcrg.ac.in/WC_2015/Reading/D_Unresolved_Problem_Rohingya_Refugees.pdf |journal=IBRU Boundary and Security Bulletin|pages=79–91|via=MCRG}}</ref> उनीहरूलाई आधिकारिक अनुमति बिना यात्रा गर्न अनुमति दिइएको थिएन र पहिले दुई भन्दा बढी बच्चा नजन्माउने प्रतिबद्धतामा हस्ताक्षर गर्नु आवश्यक रहेतापनि उक्त कानुनलाई कडाईका साथ लागू गरिएको थिएन। उनीहरूलाई नियमित रूपमा जबर्जस्ती श्रमको (सामान्यतया, रोहिङ्ग्या पुरुषले हप्तामा एक दिन सैन्य वा सरकारी परियोजनाहरूमा काम गर्नुपर्दछ र हप्तामा एक रात चौकीदारी गर्नुपर्दछ) अधीनमा राखिएको थियो। हाल रोहिङ्ग्याहरूले धेरै खेतीयोग्य भूमि पनि गुमाएका छन् जसलाई सेनाले जफत गरी म्यानमारको अन्य ठाउँबाट त्यहाँ बसाइँ सरेर आएका बौद्ध धर्मवलम्बीहरूलाई दिइएको छ।{{Sfn|Crisis Group|2014|p=19}}<ref name="rohingya" /> रोहिङ्ग्या समुदाय विरुद्ध भएका मानव अधिकार उल्लङ्घनका लागि बर्मेली सेना आंशिक रूपमा जिम्मेवार छ। यी उल्लङ्घनहरूमा सम्पत्तिको विनाश, सम्पत्ति हडप्नु र छिमेकी देशमा जबर्जस्ती स्थानान्तरण गरिनु समावेश छ। सेनाले रखाइनमा रहेका रोहिङ्ग्याहरूलाई बङ्गलादेश जान बाध्य पार्दा मानव अधिकारको उल्लङ्घन भएको मानिन्छ। रोहिङ्ग्या मुसलमानहरू विरुद्ध हुने अन्य मानव अधिकार उल्लङ्घनहरूमा शारीरिक हिंसा र यौन हिंसा समावेश छन्। देशका सैन्य अधिकारीहरूले बर्मामा गरिने जनगणनाको भागको रूपमा यी उल्लङ्घनहरू आवश्यक रहेको र रोहिङ्ग्या मुसलमानहरूको राष्ट्रियता के हो भनेर पत्ता लगाउन सेनाले यी कार्यहरू गर्न आवश्यक रहेको बताएर यी उल्लङ्घनहरूलाई तर्कसङ्गत बनाएका थिए। एम्नेस्टी इन्टरनेसनलका अनुसार सन् १९७८ देखि बर्माको सैन्य तानाशाहीले रोहिङ्ग्याहरूलाई मानव अधिकार उल्लङ्घनको सिकार बनाएको र तीमध्ये धेरै छिमेकी बङ्गलादेशमा भागेका छन्।<ref name="Amn">{{cite web|url=https://www.amnesty.org/en/library/info/ASA16/005/2004/|title=Myanmar – The Rohingya Minority: Fundamental Rights Denied|publisher=Amnesty International|year=2004 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141213205322/http://www.amnesty.org/en/library/info/ASA16/005/2004|archive-date=13 December 2014|url-status=dead|access-date=11 February 2015}}</ref> रोहिङ्ग्या मुसलमानहरूलाई उनीहरूको घरबाट अन्य क्षेत्रहरूमा स्थानान्तरण गर्नुको कारण रखाइन अविकसित बनेको थियो भने रोहिङ्ग्या मुसलमान र बौद्धहरूबीचको द्वन्द्व र उनीहरूलाई सरकारले गरेको भेदभाव जस्ता कारकहरूका कारण रखाइल अविकसित हुन पुगेको थियो।<ref name=":11">{{cite web|url=http://www.burmalibrary.org/docs21/Abrar-NM-Repatriation_of_Rohingya_refugees-en.pdf|title=Repatriation of Rohingya Refugees|last=Abrar|first=C.R.|website=Burma Library|access-date=6 October 2017}}</ref> रोहिङ्ग्या समुदायका सदस्यहरू बङ्गलादेशमा विस्थापित भएपछि त्यहाँको [[बङ्गलादेश सरकार|सरकार]], गैरसरकारी संस्था र [[संयुक्त राष्ट्र शरणार्थी उच्च आयोग]]ले [[शरणार्थी]]हरूलाई आवास र भोजन प्रदान गरेर सहायता गरेको थियो। बाह्य सङ्गठनहरूले (सरकारद्वारा नियन्त्रित बाहेक) सहायताको खाँचो पर्ने मानिसहरूको सङ्ख्याका अत्याधिक भएका कारण यिनीहरूको सहयोग निकै महत्त्वपूर्ण रहेको छ। सन् २००५ मा शरणार्थीसम्बन्धी संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय उच्चा आयोगले बङ्गलादेशबाट रोहिङ्ग्याहरूलाई फिर्ता पठाउन बङ्गलादेश सरकारलाई सहयोग गरेको भएतापनि शरणार्थी शिविरहरूमा मानव अधिकार उल्लङ्घनको आरोपले यो प्रयासलाई खतरामा पारेको थियो।<ref>{{cite news |url=http://www.newagebd.com/2005/may/21/front.html#9 |title=UNHCR threatens to wind up Bangladesh operations |work=New Age |date=21 May 2005 |access-date=25 April 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090425140346/http://www.newagebd.com/2005/may/21/front.html |archive-date=25 April 2009 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090425140346/http://www.newagebd.com/2005/may/21/front.html#9 |date=25 April 2009 }}</ref> सन् २०१२ को साम्प्रदायिक दङ्गा भएको तीन वर्षपछि सन् २०१५ मा १ लाख ४० हजार रोहिङ्ग्याहरू शरणार्थी शिविरमा बसिरहेका थिए। [[संयुक्त राष्ट्रसङ्घ]]ले यसअघि [[म्यानमार]]मा सन् २०१२ मा भएको साम्प्रदायिक हिंसा र उत्पीडनको डरका कारण अधिकांश रोहिङ्ग्या शरणार्थीहरूलाई म्यानमारमा फर्कन सकिरहेका थिएनन्।<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-23077537|title=The unending plight of Burma's unwanted Rohingyas|last=Head|first=Jonathan|date=1 July 2013|access-date=11 February 2015}}</ref> बङ्गलादेश सरकारले रोहिङ्ग्या शरणार्थीलाई बङ्गलादेशमा बहिर्गमन हुन नदिन रोहिङ्ग्यालाई दिइने सहयोगको रकम घटाएको थियो।<ref>{{cite news|last=Dummett |first=Mark |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/7019882.stm |title=Asia-Pacific &#124; Burmese exiles in desperate conditions |work=BBC News |date=29 September 2007 |access-date=18 October 2013}}</ref> फेब्रुअरी २००९ मा समुद्रमा २१ दिन बिताएपछि मलक्काको जलसन्धिमा आचेनी नाविकहरूद्वारा धेरै रोहिङ्ग्या शरणार्थीहरूको उद्धार गरिएको थियो।<ref>{{cite web |url=http://epaper.kompas.com/ |title=Kompas – VirtualNEWSPAPER |publisher=Epaper.kompas.com |access-date=18 October 2013 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130620111958/http://epaper.kompas.com/ |date=20 June 2013 }}</ref> हजारौँ रोहिङ्ग्याहरू भागेर [[थाइल्यान्ड]]मा पनि पुगेका थिए। रोहिङ्ग्याहरूलाई थाइल्यान्डबाट खुला समुद्रमा खसालेको आरोप लाग्दै आएको छ। फेब्रुअरी २००९ मा, थाई सेनाले १९० रोहिङ्ग्या शरणार्थीहरूको डुङ्गालाई समुद्रमा खसालेको प्रमाण सार्वजनिक भएको थियो। इन्डोनेसियाली अधिकारीहरूले उद्धार गरेका शरणार्थीहरूको एउटा समूहले उनीहरूलाई थाई सेनाले पक्राउ गरी कुटपिट गरेको र त्यसपछि समुद्रमा छोडेको बताएका थिए।<ref>Rivers, Dan (12 February 2009). [http://edition.cnn.com/2009/WORLD/asiapcf/02/12/thailand.refugees.admission/index.html Thai PM admits boat people pushed out to sea], CNN</ref> सन् २००५ मा रोहिङ्ग्या शरणार्थीलाई स्वदेश फर्काउने कदम सुरु भएको थियो। सन् २००९ मा बङ्गलादेश सरकारले बर्मेली कूटनीतिज्ञहरूसँगको बैठकपछि देशभित्र शरणार्थी शिविरमा रहेका करिब नौ हजार रोहिङ्ग्यालाई म्यान्मार फर्काउने घोषणा गरेको थियो।<ref>{{cite news|url=http://www.zeenews.com/news591146.html|title=Myanmar to repatriate 9,000 Muslim refugees from B'desh |last=Press Trust of India|date=29 December 2009|publisher=Zee News}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.thedailystar.net/newDesign/news-details.php?nid=119694|title=Myanmar to take back 9,000 Rohingyas soon|date=30 December 2009|newspaper=The Daily Star (Bangladesh)}}</ref> १६ अक्टोबर २०११ मा, म्यानमारमा नयाँ सरकार गठन भएपछि रोहिङ्ग्या शरणार्थीहरूलाई फिर्ता लिन सहमत भएको थियो। यद्यपि, सन् २०१२ मा राखिने दङ्गाका कारण यी प्रत्यावर्तन प्रयासहरू अवरुद्ध भएका थिए।<ref>{{cite news|title=Myanmar to 'take back' Rohingya refugees|url=http://www.thedailystar.net/newDesign/news-details.php?nid=206713|newspaper=The Daily Star|date=16 October 2011}}</ref><ref>{{cite news |last1=Ahmed |first1=Akbar |last2=Akins |first2=Harrison |date= 1 December 2011 |title=Little help for the persecuted Rohingya of Burma |url=https://www.theguardian.com/commentisfree/belief/2011/dec/01/rohingya-burma?INTCMP=SRCH |newspaper=The Guardian |location=London |access-date=18 October 2013}}</ref> २९ मार्च २०१४ मा, बर्मेली सरकारले "रोहिङ्ग्या" शब्दमाथि प्रतिबन्ध लगाएपछि अल्पसङ्ख्यक समूहका सदस्यहरूलाई सन् २०१४ को म्यान्मार जनगणनामा "बङ्गाली" को रूपमा दर्ता हुन आदेश दिएको थियो भने यो जनगणना तीन दशकपछि आयोजित पहिलो जनगणना हो।<ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-international/no-registration-for-rohingya-in-myanmar-census/article5849870.ece |location=Chennai, India |work=The Hindu |title=No registration for 'Rohingya' in Myanmar census |date=30 March 2014}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-26807239 |title=Burma census bans people registering as Rohingya |work=BBC News |date=30 March 2014 |access-date=10 February 2015}}</ref> ७ मे २०१४ मा, संयुक्त राज्य अमेरिकाको प्रतिनिधि सभाले म्यानमारमा रोहिङ्ग्या मानिसहरूको उत्पीडनसम्बन्धी संयुक्त राज्य अमेरिकाको सदनको प्रस्ताव पारित गरेको थियो जसले म्यानमार सरकारलाई भेदभाव र उत्पीडन अन्त्य गर्न आह्वान गरेको थियो।<ref name="BurmaResoluHill">{{cite news|last=Marcos|first=Cristina|title=House passes resolution pressuring Burmese government to end genocide|url=https://thehill.com/blogs/floor-action/house/205545-house-passes-resolution-pressuring-burmese-government-to-end/|newspaper=The Hill|date=7 May 2014|access-date=8 May 2014}}</ref><ref name="418sum">{{cite web|title=H.Res. 418 – Summary|url=http://beta.congress.gov/bill/113th-congress/house-resolution/418|publisher=United States Congress|access-date=5 May 2014}}</ref> लन्डनको क्विन मेरी विश्वविद्यालयको अन्तर्राष्ट्रिय राज्य अपराध शाखाका अनुसन्धाताहरूले म्यानमार सरकार रोहिङ्ग्याविरुद्ध नरसंहारको सङ्गठित प्रक्रियाको अन्तिम चरणमा रहेको भनी सुझाव दिएको थियो। नोभेम्बर २०१६ मा, बङ्गलादेशमा संयुक्त राष्ट्रसङ्घका एक वरिष्ठ अधिकारीले म्यानमारमाथि रोहिङ्ग्याहरूको जातीय सफायाको आरोप लगाएका थिए।<ref>{{cite news|title=Campaigns of violence towards Rohingya are highly organised and genocidal in intent|url=http://www.qmul.ac.uk/media/news/items/hss/165941.html|publisher=Queen Mary University of London|date=29 October 2015|access-date=2 November 2015|archive-date=7 November 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151107053930/http://www.qmul.ac.uk/media/news/items/hss/165941.html|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151107053930/http://www.qmul.ac.uk/media/news/items/hss/165941.html |date=7 November 2015 }}</ref><ref>{{cite news|last1=Mandel|first1=Seth|title=The Cautionary Tale of Samantha Power|url=https://www.commentarymagazine.com/articles/the-cautionary-tale-of-samantha-power/|access-date=19 January 2017|work=Commentary Magazine|quote=Rohingya, an ethnic Muslim minority currently being subjected to an unmistakable genocide}}</ref> तथापि यससम्बन्धी म्यानमारका संयुक्त राष्ट्रसङ्घका एक पूर्व शीर्ष अधिकारी चार्ल्स पेट्रीले टिप्पणी यस प्रकार छ; आज [नरसंहार] भन्ने शब्दप्रयोग गर्नु र विभाजनकारी हुनुले समस्या समाधान गर्ने प्रयासका अवसरहरू र विकल्पहरू उपलब्ध हुनेछैनन् भन्ने कुराको सुनिश्चित गर्दछ।<ref>{{cite news |last1=Ghosh |first1=Nirmal |title=Genocide 'not the issue' in Myanmar |url=https://www.asiaone.com/genocide-not-issue-myanmar |work=AsiaOne |date=2 November 2015 |language=en}}</ref> सेप्टेम्बर २०२० मा [[संयुक्त राष्ट्र मानवाधिकार उच्चायुक्त कार्यालय]]का आयुक्त मिसेल बास्लेले अन्तर्राष्ट्रिय अदालतले म्यानमारको नेतृत्वलाई नरसंहार रोक्न र डिसेम्बर २०१९ मा हत्या रोक्न आदेश दिए पनि रोहिङ्ग्याहरूको हत्या र अपहरण नरोकिने चेतावनी दिएकी थिइन्।<ref>{{cite news |title=Justice and the Rohingya people are the losers in Asia's new cold war |url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2020/sep/20/justice-and-the-rohingya-people-are-the-losers-in-asias-new-cold-war |work=the Guardian |date=20 September 2020 |language=en}}</ref> आर्थिक कठिनाइ र [[कोरोना भाइरस]]को महामारीका कारण [[मलेसिया]]जस्ता केही देशले रोहिङ्ग्या शरणार्थीको पुनर्स्थापनालाई अस्वीकार गर्दै उनीहरूलाई समुद्रमा फिर्ता पठाएका थिए।<ref>{{cite news |title=Malaysia Could Send Rohingya Detainees Back Out to Sea: Sources |url=https://www.nytimes.com/reuters/2020/06/18/world/asia/18reuters-myanmar-rohingya-malaysia.html |access-date=27 June 2020 |work=New York Times |agency=Reuters |date=18 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200627084505/https://www.nytimes.com/reuters/2020/06/18/world/asia/18reuters-myanmar-rohingya-malaysia.html |url-status=dead |archive-date=27 June 2020}}</ref><ref>{{cite news |last1=Latiff |first1=Rozanna |title=Malaysia can't take any more Rohingya refugees, PM says |url=https://mobile.reuters.com/article/amp/idUSKBN23X19Y |access-date=27 June 2020 |work=Reuters |date=26 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200627084813/https://mobile.reuters.com/article/amp/idUSKBN23X19Y|archive-date=27 June 2020}}</ref> मलेसियाली अधिकारीहरूले पनि लडाकू रोहिङ्ग्या समूहहरूले देशमा रोहिङ्ग्या शरणार्थीहरूबाट पैसा असुलेर चन्दा सङ्कलन गरिरहेकोमा चिन्ता व्यक्त गरेका थिए।<ref>{{cite news |last1=Chew |first1=Amy |title=Militant Rohingya group raises funds in Malaysia by extorting money from Muslim refugees |url=https://www.scmp.com/week-asia/geopolitics/article/3019396/militant-rohingya-group-raises-funds-malaysia-extorting-money |access-date=27 June 2020 |work=South China Morning Post |date=22 July 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200610232245/https://www.scmp.com/week-asia/geopolitics/article/3019396/militant-rohingya-group-raises-funds-malaysia-extorting-money |archive-date=10 June 2020}}</ref> २७ डिसेम्बर २०२३ मा, आचेमा अवस्थित अबुल्यातामा विश्वविद्यालय, बिना बङ्सा गेत्सेन्पेना विश्वविद्यालय र मुहम्मदिया आचे विश्वविद्यालयमा अध्ययनरत विद्यार्थीहरूले रोहिङ्ग्या शरणार्थीहरूको आश्रयस्थलमा आक्रमण गरी उनीहरूलाई निर्वासित गर्न माग गर्दै बान्दा आचे सहरको सम्मेलन केन्द्रबाट उनीहरूलाई बाहिर निकाल्न बाध्य पारेका थिए। विद्यार्थीहरूले भुइँमा बसेका र डरले रोइरहेका रोहिङ्ग्या पुरुष, महिला र बच्चाहरूको सामानमा लात हानेको पनि देखिएको थियो।<ref name="aj27Dec2023">{{Cite news |title=Indonesian students evict Rohingya from shelter demanding deportation |url=https://www.aljazeera.com/news/2023/12/27/indonesian-students-evict-rohingya-from-shelter-demanding-deportation |access-date=27 December 2023 |work=Al Jazeera |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=27 December 2023 |title=Ratusan Mahasiswa di Banda Aceh Gelar Demo Tolak Rohingya |url=https://www.liputan6.com/photo/read/5491486/ratusan-mahasiswa-di-banda-aceh-gelar-demo-tolak-rohingya |access-date=27 December 2023 |work=Liputan 6 |language=id}}</ref> उनीहरूले टायर बालेर "उनीहरूलाई बाहिर निकाल" र "आचेमा रोहिङ्ग्यालाई बहिस्कार गर" भन्दै नारा लगाएका थिए। == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == {{कमन्सश्रेणी}} [[श्रेणी:जातीय समूहहरू]] 2jdpm7gf7inw8t7y0c1pnqje6n65ey7 1368221 1368220 2026-08-01T12:36:50Z Rajeeb bastola 39875 1368221 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group |group=रोहिङ्ग्या |native_name=𐴌𐴟𐴇𐴝𐴥𐴚𐴒𐴙𐴝, Ruáingga ရိုဟင်ဂျာ ﺭُﺍَࣺﻳﻨڠَ [[File:MayyuKhan2024.jpg|thumb| अराकानका आदिवासी रोहिङ्ग्या परिवारको एक चित्र]] |population=१,५४७,७७६<ref name="Mahmood, Wroe, Fuller, Leaning 2016">{{cite web |first1=Mahmood |first2=Wroe |first3=Fuller |first4=Leaning| title= The Rohingya people of Myanmar: health, human rights, and identity | publisher=Lancet | year=2016 | pages=1–10| url=http://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(16)00646-2/abstract | doi=10.1016/S0140-6736(16)00646-2 | pmid= 27916235 }}</ref>–२,०००,०००+<ref>{{cite book|first=David Mathieson|title=Perilous Plight: Burma's Rohingya Take to the Seas|date=2009|publisher=Human Rights Watch|isbn=9781564324856|pages=3}}</ref> |regions= [[म्यानमार]] (रखाइन राज्य), [[बङ्गलादेश]], [[पाकिस्तान]], [[थाइल्यान्ड]], [[मलेसिया]], [[भारत]], [[संयुक्त अधिराज्य]], [[इन्डोनेसिया]], [[नेपाल]], [[साउदी अरब]] |region1={{झण्डा|म्यानमार}} |pop1=१,००,०००<ref name="Ponniah">{{cite web |url=http://www.bbc.com/news/world-asia-38168917|title=Who will help Myanmar's Rohingya? |first=Kevin Ponniah|date=5 December 2016|work=[[बीबीसी]]}}</ref>–१०,३०,०००<ref name="bbc.com">{{cite web |url=http://www.bbc.com/news/world-asia-33007536|title=Will anyone help the Rohingya people?|work=BBC News}}</ref><ref name=":5">{{cite web|url=https://ash.harvard.edu/files/a_fatal_distraction_from_federalism_religious_conflict_in_rakhine_10-20-2014_rev_6-26-15.pdf|title=Fatal Distraction from Federalism: Religious Conflict in Rakhine|date=June 2015|publisher=Harvard Ash Center|last=Dapice|first=David}}</ref> (सन् २०१६-२०१७ को रोहिङ्ग्या नरसंहार पूर्व) |region2={{झण्डा|बङ्गलादेश}} |pop2=२४००,०००+ (२५ अगस्ट २०१९ देखि १०,००,००० को सङ्ख्यामा यहाँ आइपुगेका) |ref2=<ref>http://www.thedailystar.net/world/rohingya-crisis/400000-rohingyas-myanmar-arrive-bangladesh-august-25-unicef-1462066</ref> |region4={{झण्डा|पाकिस्तान}} |pop4=२,००,००० |ref4=<ref>{{cite web|url=http://www.outlookindia.com/article.aspx?200305 |title=Homeless In Karachi &#124; Owais Tohid, Arshad Mahmud |publisher=Outlook India |date=29 November 1995 |accessdate=18 October 2013}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.burmalibrary.org/docs/SRI-rohingya.htm |title=Box 5925 Annapolis, MD 21403 info@srintl |publisher=Burmalibrary.org |date= |accessdate=18 October 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110911115620/http://www.burmalibrary.org/docs/SRI-rohingya.htm |archivedate=११ सेप्टेम्बर २०११ }}</ref><ref name="huffington">{{cite web | first=Derek Henry Flood | title=From South to South: Refugees as Migrants: The Rohingya in Pakistan | url=http://www.huffingtonpost.com/derek-henry-flood/from-south-to-south-refug_b_100387.html |publisher=The Huffington Post | date=31 December 1969 | accessdate=11 February 2015 }}</ref> |region5={{झण्डा|थाइल्यान्ड}} |pop5=१००,००० |ref5=<ref>{{cite web|last=Husain|first=Irfan|title=Karma and killings in Myanmar|url=http://dawn.com/2012/07/30/karma-and-killings-in-myanmar/|publisher=Dawn (newspaper)|date=30 July 2012|accessdate=10 August 2012}}</ref> |region6={{झण्डा|मलेसिया}} |pop6=४०,०७० |ref6=<ref>{{cite web|url=http://www.unhcr.org.my/About_Us-@-Figures_At_A_Glance.aspx|title=Figure At A Glance|publisher=Malaysia and the United Nations|year=2014|accessdate=30 December 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141230060328/http://www.unhcr.org.my/About_Us-%40-Figures_At_A_Glance.aspx|archivedate=30 December 2014|df=dmy-all}}</ref> |region7={{झण्डा|भारत}} |pop7=४०,००० |ref7=<ref>{{cite web|title=India in talks with Myanmar, Bangladesh to deport 40,000 Rohingya|url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-rohingya-india-idUSKBN1AR0MH|accessdate=17 August 2017|work=Reuters|date=2017}}</ref><ref>{{cite web|title=India plans to deport thousands of Rohingya refugees|url=http://www.aljazeera.com/news/2017/08/india-plans-deport-thousands-rohingya-refugees-170814110027809.html|accessdate=17 August 2017|work=www.aljazeera.com}}</ref> |region8={{झण्डा|संयुक्त अधिराज्य}} |pop8=१२,०००+ |ref8=<ref>{{cite web |url=http://www.reuters.com/article/us-usa-myanmar-refugees/myanmar-refugees-including-muslim-rohingya-outpace-syrian-arrivals-in-u-s-idUSKCN11Q2LK|title=Myanmar refugees, including Muslim Rohingya, outpace Syrian arrivals in U.S.|language=अङ्ग्रेजी|first=Timothy Mclaughlin|publisher=Reuters|date=20 September 2016|accessdate=3 September 2017}}</ref> |region9={{झण्डा|इन्डोनेसिया}} |pop9=११,९४१ |ref9=<ref>{{cite web |url=http://aceh.tribunnews.com/2015/05/19/jumlah-pengungsi-rohingya-di-indonesia-capai-11941-orang|title=Jumlah Pengungsi Rohingya di Indonesia Capai 11.941 Orang|language=इन्डोनेसियाली|first=Jalimin|publisher=Aceh Tribun News|date=19 May 2015|accessdate=11 October 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151011043047/http://aceh.tribunnews.com/2015/05/19/jumlah-pengungsi-rohingya-di-indonesia-capai-11941-orang|archivedate=11 October 2015}}</ref> |region10={{झण्डा|नेपाल}} |pop10=२०० |ref10=<ref>{{cite web |url=http://myrepublica.com/feature-article/story/43651/over-200-rohingya-settle-illegally-in-capital.html |title=200 Rohingya Refugees are not being accepted as Refugees and the Nepali Government considers them illegal migrants |quote=An estimated 36,000 Rohingya Refugess living in India |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160604182045/http://myrepublica.com/feature-article/story/43651/over-200-rohingya-settle-illegally-in-capital.html |archivedate=4 June 2016 |df=dmy }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160604182045/http://myrepublica.com/feature-article/story/43651/over-200-rohingya-settle-illegally-in-capital.html |date=4 June 2016 }}</ref> |languages=[[रोहिङ्ग्या भाषा|रोहिङ्ग्या]] |religions= [[इस्लाम धर्म|इस्लाम]], [[हिन्दु धर्म|हिन्दु]] |related-c = }} '''रोहिङ्ग्या जाति''' (स्थानीय नाम: रुवाइङ्गा; या ऐतिहासिक रूपमा अराकानी भारतीय भनेर पनि चिनिने<ref name="ClarkePeach1990">{{cite book|first1=Colin Clarke|first2=Ceri Peach|first3=Steven Vertovec|title=South Asians Overseas: Migration and Ethnicity|url=https://books.google.com/books?id=jet6JOYjZ4wC&pg=PA46|date=26 October 1990|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-37543-6|pages=46}}</ref><ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.burmalibrary.org/docs21/FCO-1952-12-31-The_Mujahid_Revolt_in_Arakan-en-red.pdf |शीर्षक=On The Mujahid Revolt in Arakan |लेखक=British Foreign Office |मिति=December 1952 |प्रकाशक=National Archives (United Kingdom)}}</ref>) पश्चिमी [[म्यानमार]]को राखिन राज्यका राज्यविहीन [[आर्य जाति|हिन्द-आर्य]] जातिका अल्पसङ्ख्यक मानिसहरू हुन्।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.bbc.com/news/world-asia-33007536|शीर्षक=Will anyone help the Rohingya people?|मिति=10 June 2015|प्रकाशक=BBC News}}</ref> सन् २०१६–१७ मा रोहिङ्ग्यामाथि गरिएको कारबाहीअघि म्यानमारमा अनुमानित १० लाख रोहिङ्ग्या बसोबास गर्दै आएका थिए। अधिकांश रोहिङ्ग्या [[इस्लाम धर्म|इस्लाम]] धर्मावलम्बी छन् यद्यपि त्यहाँ थोरै सङ्ख्यामा [[हिन्दु धर्म|हिन्दु]]हरू पनि छन्।<ref name="Mahmood, Wroe, Fuller, Leaning 2016" /><ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.washingtonpost.com/world/asia_pacific/18000-rohingya-flee-violence-in-myanmar-into-bangladesh/2017/08/30/11a1bea6-8d58-11e7-9c53-6a169beb0953_story.html|शीर्षक=Myanmar Buddhists seek tougher action against Rohingya|प्रकाशक=The Washington Post|पहुँचमिति=१७ सेप्टेम्बर २०१७|अभिलेखमिति=११ सेप्टेम्बर २०१७|अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20170911002629/https://www.washingtonpost.com/world/asia_pacific/18000-rohingya-flee-violence-in-myanmar-into-bangladesh/2017/08/30/11a1bea6-8d58-11e7-9c53-6a169beb0953_story.html}}</ref> सन् २०१३ मा [[संयुक्त राष्ट्रसङ्घ]]ले रोहिङ्ग्यालाई विश्वको सबैभन्दा उत्पीडनमा परेका अल्पसङ्ख्यकको सूचीमा राखेको थियो। सन् १९८२ को बर्मेली नागरिकता ऐनअन्तर्गत उनीहरूलाई नागरिकताबाट बञ्चित गरिएको थियो।<ref>{{वेब स्रोत |लेखक=Jacob Judah |मिति=2 September 2017 |शीर्षक=Thousands of Rohingya flee Myanmar amid tales of ethnic cleansing |प्रकाशक=The Observer |युआरएल=https://www.theguardian.com/world/2017/sep/02/rohingya-fleeing-myanmar-tales-ethnic-cleansing}}</ref><ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=http://www.thedailystar.net/world/southeast-asia/rohingya-crisis-hindu-people-too-fleeing-persecution-myanmar-violence-1456756|शीर्षक=Hindus too fleeing persecution in Myanmar|मिति=31 August 2017|प्रकाशक=Daily Star}}</ref><ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://thewire.in/173972/hindus-myanmar-muslim-rohingyas-refuge-bangladesh/ |शीर्षक=Hindus From Myanmar Join Muslim Rohingyas in Seeking Refuge in Bangladesh |प्रकाशक=The Wire (Indian web publication)}}</ref><ref name=lan>{{cite book | title=Language and National Identity in Asia | url=https://archive.org/details/languagenational00simp | publisher=Oxford University Press | first=Andrew Simpson | year=2007 | pages=[https://archive.org/details/languagenational00simp/page/n277 267] | isbn=978-0199226481}}</ref><ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.independent.co.uk/news/world/asia/burma-rohingya-myanmar-muslims-united-nations-calls-on-suu-kyi-a7465036.html|शीर्षक=Nobel Peace Prize winner accused of overlooking 'ethnic cleansing' in her own country|मिति=9 December 2016 |प्रकाशक=The Independent }}</ref><ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=https://thecorrespondent.com/4087/meet-the-most-persecuted-people-in-the-world/293299468-71e6cf33|शीर्षक=Meet the most persecuted people in the world|प्रथम=Lennart|अन्तिम=Hofman|मिति=25 February 2016|प्रकाशक=The Correspondent}}</ref><ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.globalcitizen.org/en/content/recognizing-the-rohingya-and-their-horrifying-pers/|शीर्षक=Rohingya Muslims Are the Most Persecuted Minority in the World: Who Are They?|प्रकाशक=Global Citizen}}</ref> रोहिङ्ग्या समुदाय एक राज्यविहीन जातीय समूह हो जो मुख्यतया [[इस्लाम धर्म]]को अनुसरण गरी म्यानमारको राखाइन राज्यमा बस्छन्। सन् २०१७ मा रोहिङ्ग्या नरसंहार हुनुअघि ७ लाख ४० हजारभन्दा बढी मानिसहरू भागेर [[बङ्गलादेश]] पुगेका थिए भने अनुमानित १४ लाख रोहिंग्या म्यानमारमा बसोबास गर्दै आएका थिए। सन् १९८२ को म्यानमारको नागरिकता कानुनअनुसार रोहिङ्ग्यासमुदायलाई विश्वकै सबैभन्दा उत्पीडनमा परेका अल्पसङ्ख्यकमध्ये एकको रूपमा व्याख्या गरिएको छ।<ref>{{वेब स्रोत |मिति=25 August 2017 |लेखक=Yuichi Nitta |शीर्षक=Myanmar urged to grant Rohingya citizenship |प्रकाशक=Nikkei Asian Review |युआरएल=https://asia.nikkei.com/Politics-Economy/Policy-Politics/Myanmar-urged-to-grant-Rohingya-citizenship}}</ref><ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.thestateless.com/2017/08/annan-report-calls-for-review-of-1982-citizenship-law.html|शीर्षक=Annan report calls for review of 1982 Citizenship Law|मिति=24 August 2017|प्रकाशक=The Stateless|पहुँचमिति=१७ सेप्टेम्बर २०१७|अभिलेखमिति=१४ जुन २०१८|अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20180614071603/http://www.thestateless.com/2017/08/annan-report-calls-for-review-of-1982-citizenship-law.html}}</ref><ref name="HRW1">{{cite web|url=https://www.hrw.org/reports/2000/burma/burm005-02.htm#P132_34464 |title=Discrimination in Arakan |publisher=Human Rights Watch|date=May 2000}}</ref> उनीहरूको आवतजावतको स्वतन्त्रता, राज्यको शिक्षा र निजामती सेवाको जागिरमा पहुँचमा पनि प्रतिबन्ध लगाइएको छ।<ref name="war_of_words_2016_06_16_yale_edu">Ibrahim, Azeem (fellow at Mansfield College, Oxford, and 2009 Yale World Fellow),[http://yaleglobal.yale.edu/content/war-words-whats-name-rohingya "War of Words: What's in the Name 'Rohingya'?"], 16 June 2016, ''Yale Online'', Yale University, 21 September 2017 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210310100936/http://yaleglobal.yale.edu/content/war-words-whats-name-rohingya|date=10 March 2021}}</ref><ref name="ultimate_test_2017_01_19_harvard_edu">[http://hir.harvard.edu/article/?a=14495a "Aung San Suu Kyi’s Ultimate Test"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170922145315/http://hir.harvard.edu/article/?a=14495a |date=22 September 2017 }}, Sullivan, Dan, 19 January 2017, ''Harvard International Review'', Harvard University. Retrieved 21 September 2017</ref><ref>{{cite magazine |last=Stoakes |first=Emanuel |date=14 October 2014 |title=Myanmar's Rohingya Apartheid |url=https://thediplomat.com/2014/10/myanmars-rohingya-apartheid/ |magazine=The Diplomat}}</ref><ref>{{cite news |last=Kristof |first=Nicholas |date=28 May 2014 |title=Myanmar's Appalling Apartheid |newspaper=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2014/05/29/opinion/kristof-myanmars-appalling-apartheid.html |type=Opinion |url-status=live |url-access=subscription |access-date=15 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220407075441/https://www.nytimes.com/2014/05/29/opinion/kristof-myanmars-appalling-apartheid.html |archive-date=7 April 2022}}</ref> म्यानमारमा रोहिङ्ग्याहरूले सामना गर्नुपरेको कानुनी अवस्थालाई केही शिक्षाविद्, विश्लेषक र राजनीतिक व्यक्तित्वहरूले रङ्गभेदसँग तुलना गरेका छन्, जसमा नोबेल पुरस्कार विजेता डेसमन्ड टुटु र अन्य दक्षिण अफ्रिकी रङ्गभेद विरोधी कार्यकर्ता पनि समावेश छन्।<ref name="tutu_slow_genocide_2017_05_29_harvard_edu">Tutu, Desmond, former Archbishop of Cape Town, South Africa, Nobel Peace Prize (anti-apartheid and national-reconciliation leader), [http://www.newsweek.com/tutu-slow-genocide-against-rohingya-337104 "Tutu: The Slow=Genocide Against the Rohingya"], 19 January 2017, ''Newsweek'', citing "Burmese apartheid" reference in 1978 ''Far Eastern Economic Review'' at Oslo Conference on Rohingyas; also online at: [http://www.tutufoundationusa.org/2015/05/29/desmond-tutu-the-slow-genocide-against-the-rohingya/ Desmond Tutu Foundation USA] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170922193944/http://www.tutufoundationusa.org/2015/05/29/desmond-tutu-the-slow-genocide-against-the-rohingya/|date=22 September 2017}}. Retrieved 21 September 2017</ref> सन् २०१७ मा रोहिङ्ग्याहरूको सबैभन्दा पछिल्लो सामूहिक विस्थापनले मानवताविरुद्धको अपराधको अनुसन्धान गर्न अन्तर्राष्ट्रिय फौजदारी अदालत र नरसंहारको अनुसन्धान गर्न अन्तर्राष्ट्रिय न्याय अदालतलाई नेतृत्व गरेको थियो।<ref>ICC "Bangladesh/Myanmar Investigation", https://www.icc-cpi.int/bangladesh-myanmar; ICJ Order 23 January 2020 https://www.icj-cij.org/public/files/case-related/178/178-20200123-ORD-01-00-EN.pdf, both accessed 20 December 2020 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240313093524/https://www.icj-cij.org/web/20240313093524/https://www.icj-cij.org/public/files/case-related/178/178-20200123-ORD-01-00-EN.pdf|date=13 March 2024}}</ref> ह्युमन राइट्स वाचका अनुसार सन् १९८२ को कानुनले "रोहिङ्ग्याहरूलाई राष्ट्रियता प्राप्त गर्ने सम्भावनालाई प्रभावकारी रूपमा अस्वीकार गरेको थियो। आठौँ शताब्दीदेखिको यस क्षेत्रमा रोहिङ्ग्या इतिहासको निशानको बावजुद पनि बर्मेली कानुनले यस जातीय अल्पसङ्ख्यकलाई राष्ट्रिय जातीय समूहको रूपमा मान्यता दिन अस्वीकार गरिरहेको छ।<ref name="HRW1"/><ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.sbs.com.au/news/article/2017/08/24/kofi-annan-led-commission-calls-myanmar-end-rohingya-restrictions|शीर्षक=Kofi Annan-led commission calls on Myanmar to end Rohingya restrictions|प्रकाशक=SBS}}</ref> उनीहरूलाई आवागमनको स्वतन्त्रता, राज्य शिक्षा र सरकारी रोजगारबाट पनि प्रतिबन्धित गरिएको छ। सन् १९७८, १९९१–१९९२<ref>{{वेब स्रोत |शीर्षक=Myanmar/Bangladesh: Rohingyas - the Search for Safety |प्रकाशक=Amnesty International |मिति=September 1997 |युआरएल=https://www.amnesty.org/download/Documents/160000/asa130071997en.pdf |पहुँचमिति=१७ सेप्टेम्बर २०१७ |अभिलेखमिति=१ सेप्टेम्बर २०१७ |अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20170901110912/https://www.amnesty.org/download/Documents/160000/asa130071997en.pdf }}</ref>, २०१२, २०१५ र सन् २०१६–२०१७ मा रोहिङ्ग्या समुदायले सैन्य दमन र सबै तिरबाट बहिस्कारको सामना गर्नु परेको थियो।<ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=http://www.bbc.com/news/world-asia-38091816|शीर्षक=Myanmar wants ethnic cleansing of Rohingya - UN official|मिति=24 November 2016|प्रकाशक=BBC News}}</ref><ref name="HRW2">{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.hrw.org/node/114882 |शीर्षक=Crimes Against Humanity and Ethnic Cleansing of Rohingya Muslims in Burma’s Arakan State |प्रकाशक=Human Rights Watch |मिति=April 22, 2013}}</ref> [[संयुक्त राष्ट्र सङ्घ]] र ह्युमन राइट्स वाचले [[म्यानमार]]मा रोहिङ्ग्याहरू माथि गरिएको दमन र उत्पीडनलाई जातीय निर्मुलकरणको रूपमा वर्णन गरेको छ, जहाँ [[नरसंहार]] जस्ता अपराधहरूको असङ्ख्य प्रमाण प्राप्त गर्न सकिन्छ।<ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=http://www.huffingtonpost.com/azeem-ibrahim/the-rohingya-are-at-the-b_b_12445526.html|शीर्षक=The Rohingya Are At The Brink Of Mass Genocide|प्रथम=Azeem|अन्तिम=Ibrahim|मिति=11 October 2016|प्रकाशक=The Huffington Post}}</ref> म्यानमार सम्बन्धी संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय विशेष अन्वेषक याङ्ही लिका अनुसार म्यानमारले रोहिङ्ग्याहरूलाई देशबाट पूर्णरूपमा निष्कासित गर्न चाहेको छ।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.independent.co.uk/news/world/asia/burma-rohingya-muslims-government-trying-to-expel-un-warning-a7629716.html|शीर्षक=Burmese government accused of trying to 'expel' all Rohingya Muslims|मिति=14 March 2017|प्रकाशक=The Independent}}</ref> सन् २००८ को संविधानअनुसार म्यानमारको सेनाले अझै पनि गृह, रक्षा र सीमा मामिला मन्त्रालयलगायत सरकारका अधिकांश मामिलामा नियन्त्रण कायम गरेको छ। सेनालाई संसद्मा २५ प्रतिशत सिट छुट्याइएको छ भने तीमध्येबाट एक जना उपराष्ट्रपति हुनेछन्।<ref>http://www.bbc.com/news/av/world-asia-35457290/why-does-military-still-keep-25-of-the-seats-myanmar-parliament</ref><ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.mmtimes.com/national-news/19670-managing-the-defence-and-security-council.html |शीर्षक=সংরক্ষণাগারভুক্ত অনুলিপি |पहुँचमिति=१९ सेप्टेम्बर २०१७ |अभिलेखमिति=१३ सेप्टेम्बर २०१७ |अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20170913135451/https://www.mmtimes.com/national-news/19670-managing-the-defence-and-security-council.html }}</ref> रोहिङ्ग्या समुदायले आफूहरू लामो समयदेखि पश्चिमी म्यानमारमा बस्दै आएको बताएइरहेका छन्। उनीहरूका वंशजहरू पूर्व-औपनिवेशिक र औपनिवेशिक कालदेखि अराकानका बासिन्दाहरू थिए।<ref>https://www.forbes.com/sites/anderscorr/2016/12/29/secret-1978-document-indicates-burma-recognized-rohingya-legal-residence/#5fa4b2cb5a79</ref><ref name="Ghosh2016">{{cite book|first=Partha S. Ghosh|title=Migrants, Refugees and the Stateless in South Asia|url=https://books.google.com/books?id=X242DAAAQBAJ&pg=PA161|date=23 May 2016|publisher=SAGE Publications|isbn=978-93-5150-855-7|pages=161}}</ref> २०औँ शताब्दीको उत्तरार्धमा उत्पीडन सुरु नहुञ्जेलसम्म रोहिङ्ग्याहरूले म्यानमारको संसदको सांसद सदस्यको रूपमा प्रतिनिधित्व गरेका थिए। विगतमा म्यानमारले रोहिङ्ग्याहरूलाई सामुहिक स्वीकार गर्ने गरेको भएतापनि म्यानमारको आधिकारिक दृष्टिकोण एकाएक परिवर्तन हुँदा रोहिङ्ग्याबारे म्यानमार सरकारको आधिकारिक टिप्पणी अनुसार उनीहरू राष्ट्रिय जनसङ्ख्या नभई [[बङ्गलादेश]]बाट आएका अवैध आप्रवासी हुन् भनेको छ। त्यसपछि म्यानमार सरकारले 'रोहिङ्ग्या' शब्दको प्रयोग बन्द गर्दै उनीहरूलाई [[बङ्गाली जाति|बङ्गाली]] भनेर सम्बोधन गर्न थालेको थियो।{{Sfn|Leider|2013|p=7}}<ref>{{वेब स्रोत | युआरएल=http://blog.irrawaddy.org/2014/04/blog-post_52.html | शीर्षक=The 'Rohingya' Identity - British experience in Arakan 1826-1948 | प्रकाशक=The Irrawaddy | पहुँचमिति=19 January 2015 | अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20150119082025/http://blog.irrawaddy.org/2014/04/blog-post_52.html | अभिलेखमिति=19 January 2015 | df=dmy-all }}</ref><ref name=":3">{{cite book|title = Burma's Muslims: Terrorists or Terrorised?|last = Selth|first = Andrew|publisher = Strategic and Defence Studies Centre, Australian National University|year = 2003|isbn = 073155437X|pages = 7}}</ref><ref name= Kaiser>{{वेब स्रोत|युआरएल = http://www.networkmyanmar.org/images/stories/PDF13/kaiser-obrien.pdf|शीर्षक = Extract from record by UK Ambassador Terrence J O'Brien of his call in Rangoon on the Bangladesh Ambassador to Burma Khwaja Mohammed Kaiser|मिति = 23 December 1975|वेबसाइट = Network Myanmar|प्रकाशक = |पहुँचमिति = 21 February 2015}}</ref><ref name=":6">{{cite book|title = Minority Problems in Southeast Asia|last = Adloff|first = Richard|publisher = Stanford University Press|year = 1955|isbn = |pages = 154|last2 = Thompson|first2 = Virginia}}</ref>{{Sfn|Crisis Group|2014|pp=4–5}}<ref name=":5" /><ref name=":7">{{वेब स्रोत|युआरएल = http://www.networkmyanmar.org/images/stories/PDF15/Leider-Note.pdf|शीर्षक = "Rohingya": Rakhaing and Recent Outbreak of Violence: A Note|मिति = |वेबसाइट = |प्रकाशक = Network Myanmar|अन्तिम = Leider|प्रथम = Jacques P.|पहुँचमिति = 11 February 2015}}</ref> अराकान रोहिङ्ग्या राष्ट्रिय सङ्गठन सहित रोहिङ्ग्या अधिकार आन्दोलनका विभिन्न सङ्गठनहरूले उनीहरूलाई म्यानमारभित्र जातीय पहिचान गर्न माग गर्दै आएका छन्।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.rohingya.org/portal/index.php/who-we-are.html|शीर्षक=Who we are?|प्रथम=Arakan Rohingya National Org.|अन्तिम=(ARNO)|वेबसाइट=www.rohingya.org|पहुँचमिति=१९ सेप्टेम्बर २०१७|अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20170928075322/http://www.rohingya.org/portal/index.php/who-we-are.html|अभिलेखमिति=२८ सेप्टेम्बर २०१७}}</ref> संयुक्त राष्ट्रसङ्घको अनुसन्धान प्रतिवेदनअनुसार म्यानमारको कट्टर राष्ट्रवादी बौद्धधर्मावलम्बीहरूले रोहिङ्ग्यासमुदायलाई घृणा र धार्मिक असहिष्णुताको सिकार बनाइरहेका साथै उनीहरूलाई गैरन्यायिक हत्या, अवैध गिरफ्तारी, यातना, बलात्कार र म्यानमारको सशस्त्र बलद्वारा दुर्व्यवहारका साथै जबर्जस्ती श्रमको सिकार बनाइरहेका छन्।<ref name="al jazeera">{{वेब स्रोत |युआरएल=http://www.aljazeera.com/news/2016/06/rohingya-victims-crimes-humanity-160620131906370.html|शीर्षक=UN: Rohingya may be victims of crimes against humanity|प्रकाशक=Al Jazeera }}</ref> संयुक्त राष्ट्रसङ्घका अनुसार रोहिङ्ग्यामाथि भइरहेको उत्पीडनलाई [[मानवताविरुद्धको अपराध]] भन्न सकिन्छ।<ref name="al jazeera" /><ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.bbc.co.uk/news/world-39218105|शीर्षक=Myanmar Muslim minority subject to horrific torture, UN says|अन्तिम=Fisher|प्रथम=Jonah|मिति=2017-03-10|कार्य=BBC News|पहुँचमिति=2017-03-10|भाषा=अङ्ग्रेजी}}</ref> सन् २०१५ को रोहिङ्ग्या शरणार्थी सङ्कट र सन् २०१६- २०१७ को सैन्य दमनअघि म्यानमारमा ११ लाखदेखि १३ लाख रोहिङ्ग्या बसोबास गर्दै आएका थिए। तीमध्ये अधिकांश ८०-९८ प्रतिशत रोहिङ्ग्या-बाहुल्य राखिन राज्यमा बसोबास गर्दथे। ८ लाख भन्दा बढी रोहिङ्ग्याहरू [[शरणार्थी]]को रूपमा दक्षिणपूर्वी छिमेकी देश [[बङ्गलादेश]]मा शरण लिन भागेका थिए भने अन्य कयौँ मुसलमानहरू अन्य छिमेकी देशहरूमा भागेका थिए।<ref name="refugee_crisis_2017_08_daily_star">http://www.thedailystar.net/world/myanmar-rohingya-refugee-crisis-1%2C000-killed-Myanmar-%20violence-%20un-rapporteur-1459426</ref> एक लाखभन्दा बढी रोहिङ्ग्या आन्तरिक रूपमा विस्थापित भएका छन् भने उनीहरू म्यानमारको सेनाको नियन्त्रणमा रहेका शिविरमा बसिरहेका छन्। २५ अगस्ट २०१७ मा, रोहिङ्ग्या विद्रोहीहरूले १२ सुरक्षाकर्मीहरूको हत्या गरेपछि म्यानमारको सेनाले रोहिङ्ग्याविरुद्ध "क्लियरेन्स अपरेसन" सुरु गरेको थियो।<ref name="india_plans_to_deport">{{वेब स्रोत |युआरएल=http://www.aljazeera.com/news/2017/08/india-plans-deport-thousands-rohingya-refugees-170814110027809.html|शीर्षक=India plans to deport thousands of Rohingya refugees|वेबसाइट=www.aljazeera.com}}</ref><ref name="auto1">{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.unhcr.org/news/latest/2017/5/590990ff4/168000-rohingya-likely-fled-myanmar-since-2012-unhcr-report.html|शीर्षक=Over 168,000 Rohingya likely fled Myanmar since 2012 - UNHCR report|प्रथम=United Nations High Commissioner for|अन्तिम=Refugees|प्रकाशक=UNHCR }}</ref><ref name="auto1"/><ref name="emergency_response">{{वेब स्रोत|युआरएल=https://kopernik.info/project/rohingya-refugees-emergency-response-indonesia|शीर्षक=Rohingya Refugees Emergency Response, Indonesia - Kopernik|प्रकाशक=Kopernik}}</ref><ref name="myanmar_nationals">{{वेब स्रोत |मिति=25 January 2017 |शीर्षक=190,000 Myanmar nationals' get residency relief in Saudi Arabia |प्रकाशक=Al Arabiya English |युआरएल=http://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2017/01/25/Over-190-000-Myanmar-nationals-granted-Saudi-residency.html}}</ref>.<ref name="identity_issue">{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.dawn.com/news/1165299|शीर्षक=Identity issue haunts Karachi's Rohingya population|अन्तिम=Rehman|प्रथम=Zia Ur|मिति=23 Feb 2015|कार्य=Dawn|पहुँचमिति=26 December 2016}}</ref> यस नरसंहारमा ४००-३००० रोहिङ्ग्याहरू मारिएका, हजारौँको सङ्ख्यामा घाइते भएका, यातना दिइएका र बलात्कारको शिकार बनेका थिए।<ref name="trappped_inside_camps">{{वेब स्रोत | युआरएल=https://www.theguardian.com/world/2012/dec/20/burma-rohingya-muslim-refugee-camps | शीर्षक=Trapped inside Burma's refugee camps, the Rohingya people call for recognition | प्रकाशक=The Guardian | मिति=20 December 2012 | पहुँचमिति=10 February 2015}}</ref><ref name="us_holocaust_museum_highlights">{{वेब स्रोत|शीर्षक=US Holocaust Museum highlights plight of Myanmar's downtrodden Rohingya Muslims| युआरएल=http://www.foxnews.com/us/2013/11/06/us-holocaust-museum-highlights-plight-myanmar-downtrodden-rohingya-muslims/ |मिति=6 November 2013|प्रकाशक=Associated Press|कार्य=Fox News Channel}}</ref> उनीहरूका घरहरू जलाइएको थियो भने ४,००,००० भन्दा बढी (म्यानमारमा रहेका कुल रोहिङ्ग्याहरूको ४० प्रतिशत जनसङ्ख्या) भागेर बङ्गलादेश पुगेका थिए।<ref name="we_will_kill_you_all_2017_09_17_reuters">Lone, Wa and Andrew R.C. Marshall, [https://uk.reuters.com/article/uk-myanmar-rohingya-exclusive/exclusive-we-will-kill-you-all-rohingya-villagers-in-myanmar-beg-for-safe-passage-idUKKCN1BS0PN "Exclusive - 'We will kill you all' - Rohingya villagers in Myanmar beg for safe passage,"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170917195557/https://uk.reuters.com/article/uk-myanmar-rohingya-exclusive/exclusive-we-will-kill-you-all-rohingya-villagers-in-myanmar-beg-for-safe-passage-idUKKCN1BS0PN |date=१७ सेप्टेम्बर २०१७ }} September 17, 2017, Reuters, retrieved September 17, 2017</ref><ref name="textbook_example_2017_09_12_wash_post">[https://www.washingtonpost.com/world/textbook-example-of-ethnic-cleansing--370000-rohingyas-flood-bangladesh-as-crisis-worsens/2017/09/12/24bf290e-8792-41e9-a769-c79d7326bed0_story.html "‘Textbook example of ethnic cleansing,’ 370,000 Rohingyas flood Bangladesh as crisis worsens,"] September 12, 2017, ''Washington Post'' retrieved September 12, 2017</ref><ref name="minorities_flee_2017_08_30_cbs">[https://www.hrw.org/news/2017/08/29/burma-satellite-data-indicate-burnings-rakhine-state "18,000 minorities flee deadly ethnic violence in Myanmar"], Aug. 30, 2017, CBS News, retrieved September 12, 2017</ref><ref name="rohingya_have_fled_2017_09_08_ny_times">[https://www.nytimes.com/2017/09/08/world/asia/myanmar-rohingya-refugees-270000.html?mcubz=1&mcubz=1 "270,000 Rohingya Have Fled Myanmar, U.N. Says,"] September 8, 2017, New York Times, retrieved September 12, 2017</ref><ref name="unhcr_reports_2017_09_08_ap_fox_news">[http://www.foxnews.com/world/2017/09/08/unhcr-reports-surge-in-rohingya-refugees-now-270000.html "UNHCR reports surge in Rohingya refugees, now 270,000,"] September 8, 2017, Associated Press on Fox News, retrieved September 12, 2017</ref> == व्युतपत्ति == आधुनिक रोहिङ्ग्या शब्द औपनिवेशिक र पूर्व-औपनिवेशिक शब्दहरू रुइङ्गा र रुवाङ्गाबाट उत्पन्न भएको थियो।<ref>{{cite web |url=http://www.burmalibrary.org/docs21/FCO-1952-12-31-The_Mujahid_Revolt_in_Arakan-en-red.pdf |title=The Mujahid revolt in Arakan|website=www.burmalibrary.org|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230530045429/https://www.burmalibrary.org/docs21/FCO-1952-12-31-The_Mujahid_Revolt_in_Arakan-en-red.pdf|archive-date=30 May 2023 |access-date=8 January 2020|date=31 December 1952}}</ref> रोहिङ्ग्याहरूले आफूहरूलाई रुइङ्गाको रूपमा उल्लेख गर्ने गर्दछन्। [[बर्मेली भाषा]]मा ({{भाषा-बर्मेली|ရိုဟင်ဂျာ }}) यो समुदायलाई रुवाइङ्गा भनिन्छ भने [[बङ्गाली भाषा|बङ्गाली]]मा रोहिङ्गा ({{भाषा-बङ्गाली|রোহিঙ্গা}}) भनिन्छ। "रोहिङ्ग्या" शब्द अराकान राज्यको शब्द राखङ्गा वा रोसाङ्गाबाट आएको हुन सक्छ। रोहिङ्ग्या शब्दको अर्थ "रोहाङको बासिन्दा" हुन जान्छ जुन अराकानको प्रारम्भिक एक इस्लामी नाम थियो।<ref>{{cite web |url=http://www.oed.com/view/Entry/275016;jsessionid=7C5F9903ED0D23A031507806D08686D8?redirectedFrom=Rohingya#eid |title=Rohingya etymology at Oxford Dictionary |publisher=Oxford University Press |access-date=11 February 2015}}</ref><ref name="Minar">{{Cite news |last1=Minar|first1=Sarwar J.|last2=Halim|first2=Abdul |title=Rohingya: Etymology, people and identity |url=http://dailyasianage.com/news/187981/?regenerate|access-date=17 February 2022 |work=The Asian Age |location=Bangladesh |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Sittwe burns |title=The most persecuted people on Earth? The Rohingyas |newspaper=The Economist |date=13 June 2015 |quote='Rohingya' simply means 'inhabitant of Rohang', the early Muslim name for Arakan.}}</ref> रोहिङ्ग्या शब्दको प्रयोग ऐतिहासिक रूपमा [[ब्रिटिस राज]]भन्दा पहिले देखिनै लिपिबद्ध गरिएको छ। सन् १७९९ मा फ्रान्सिस बुकाननले "बर्मेली साम्राज्यमा बोलिने केही भाषाहरूको तुलनात्मक शब्दावली" नामक एक लेख लेखेका थिए जसलाई माइकल चार्नीले फेला पारी सन् २००३ मा "एसओएएस बुलेटिन अफ बर्मा रिसर्च" नामक एक पुस्तक लेखी पुन: प्रकाशित गरेका थिए।<ref name="buchanan_burma">{{cite journal |last=Buchanan |first=Francis |year=1799 |title=A Comparative Vocabulary of Some of the Languages Spoken in the Burma Empire |url=http://www.soas.ac.uk/sbbr/editions/file64276.pdf |journal=Asiatic Researches |publisher=The Asiatic Society |volume=5 |pages=219–240 |access-date=9 July 2012 |archive-date=20 October 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121020051420/http://www.soas.ac.uk/sbbr/editions/file64276.pdf }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121020051420/http://www.soas.ac.uk/sbbr/editions/file64276.pdf |date=20 October 2012 }}</ref><ref name="Charney Arakan">{{cite news|last=Charney |first=Michael W.|title=A Comnparative vocabulary of some of the Languages Spoken in the Burma Empire |url=https://archive.org/details/AComparativeVocabularyOfSomeOfTheLanguagesSpokenInTheBurmaEmpire |work=SOAS Bulletin of Burma Research |date=8 April 2018 |access-date=8 April 2018}}</ref><ref name="leider_arakan">{{cite news|last=Leider |first=Jacques P.|title=Interview: History Behind Arakan State Conflict |url=http://www.irrawaddy.org/archives/8642 |work=The Irrawaddy |date=9 July 2012 |access-date=9 July 2012}}</ref> अराकानमा लामो समयदेखि बसोबास गर्दै आएका र आफूलाई रुइङ्गा वा अराकानका मूल निवासी भनिने मोहम्मदानहरू भनि उनले उल्लेख गरेका थिए। सन् १८११ को क्लासिकल जर्नलले "रुइङ्गा" लाई "बर्मा साम्राज्य" मा बोलिने भाषाहरूमध्ये एकको रूपमा पहिचान गरिएको थियो।<ref name="Salim">{{Cite web|url=http://heritagetimes.in/rohingya-crisis-a-historical-perspective/|title=ROHINGYA CRISIS: A HISTORICAL PERSPECTIVE|last=Salim|first=Saquib|website=HeritageTimes|date=20 September 2019|access-date=23 September 2019}}</ref> सन् १८१५ मा जोहान सेभेरिन वेटरले जर्मन भाषामा प्रकाशित भाषाहरूको सङ्ग्रहमा "रुइङ्गा"लाई एक जातीय समूहको रूपमा सूचीबद्ध गरेका थिए।<ref name=Inside24>{{cite book|title=The Rohingyas: Inside Myanmar's Hidden Genocide|publisher=Oxford University Press|first=Azeem |last=Ibrahim|pages=24–25}}</ref> जाक लिडरका अनुसार, ब्रिटिस औपनिवेशिक कालमा रोहिङ्ग्याहरूलाई "चटगाँइया" को रूपमा उल्लेख गरिएको थियो भने सन् १९९० को दशकसम्म उनीहरूलाई "बङ्गाली" को रूपमा उल्लेख गर्नु विवादास्पद थिएन।{{Sfn|Leider|2013|pp=210–211}} रोहिङ्ग्या समुदायले आफूहरूलाई प्रायः "रोहिङ्ग्या मुसलमान", "अराकानी मुसलमान" र "बर्मेली मुसलमान" भन्ने गरेको हुँदा रोहिङ्ग्या शब्दको प्रयोगमा कुनै अन्तर्राष्ट्रिय सहमति छैन भनेर लिडरले उल्लेख गरेका थिए। मानवशास्त्री क्रिस्टिना फिङ्कजस्ता सहित अन्यले रोहिङ्ग्यालाई जातीय पहिचानकर्ताको रूपमा नभई राजनीतिक पहिचानकर्ताको रूपमा प्रयोग गरेका छन्।<ref>{{cite web |title=About Rohingya Ethnic |url=http://flotilla2arakan.com/2016/12/16/aboutrohingyaethnic/ |website=Flotilla 2 Arakan |access-date=27 October 2017 |archive-date=29 October 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171029174826/http://flotilla2arakan.com/2016/12/16/aboutrohingyaethnic/ }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171029174826/http://flotilla2arakan.com/2016/12/16/aboutrohingyaethnic/ |date=29 October 2017 }}</ref> लेडरको विचारमा रोहिङ्ग्या एक राजनीतिक आन्दोलन हो जुन सन् १९५० को दशकमा राखिनमा "एक स्वायत्त इस्लाम क्षेत्र" सिर्जना गर्न सुरु भएको थियो। सन् १९४८ देखि १९६२ सम्म [[बर्मा]]मा प्रजातन्त्र रहँदाको बेला प्रधानमन्त्री उ नुको सरकारले मायु सीमा क्षेत्रमा शान्ति स्थापनाको प्रयासको एक अंशको रूपमा रेडियो सम्बोधनहरूमा "रोहिङ्ग्या" शब्दको प्रयोग गरेको थियो।<ref name=WaPo>{{cite news |first=Adam |last=Taylor |title=The battle over the word 'Rohingya' |url=https://www.washingtonpost.com/news/worldviews/wp/2016/04/29/the-battle-over-the-word-rohingya/ |newspaper=The Washington Post|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230309080456/https://www.washingtonpost.com/news/worldviews/wp/2016/04/29/the-battle-over-the-word-rohingya/|archive-date=9 March 2023}}</ref> यो शब्द बर्मेली रेडियोमा प्रसारण गरी बर्मेली शासकहरूको भाषणमा प्रयोग गरिएको थियो। अपरेसन किङ ड्रागनका कारण शरणार्थीहरूसम्बन्धी [[संयुक्त राष्ट्र शरणार्थी उच्च आयोग]]को एक प्रतिवेदनले पीडितहरूलाई "बङ्गाली मुसलमानहरू (रोहिङ्ग्या भनिने)" भनी उल्लेख गरेको थियो। यद्यपि, सन् १९९० को दशकसम्म रोहिङ्ग्या शब्दको व्यापक रूपमा प्रयोग गरिएको थिएन। हाल "रोहिङ्ग्या" नामको प्रयोगमा ध्रुवीकरण आएको छ। म्यानमारको सरकारले उक्त नाम प्रयोग गर्न अस्वीकार गरेको छ। सन् २०१४ को जनगणनामा म्यानमार सरकारले रोहिङ्ग्याहरूलाई आफूलाई "बङ्गाली" भनेर चिनाउन बाध्य पारेको थियो।<ref name=TimeRohingya>{{cite magazine |title=Why Burma is trying to stop people from using the name of its persecuted Muslim minority |url=https://time.com/4322396/burma-myanmar-rohingya-us-embassy-suu-kyi/ |magazine=Time (magazine) |first=Feliz |last=Solomon |date=9 May 2016 |access-date=8 January 2020 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230322011247/http://time.com/4322396/burma-myanmar-rohingya-us-embassy-suu-kyi/ |archive-date=22 March 2023 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190818043854/https://time.com/4322396/burma-myanmar-rohingya-us-embassy-suu-kyi/ |date=18 August 2019 }}</ref> जाक लिडरले राखिनका धेरै मुसलमानहरूले आफूलाई "रोहिङ्ग्या" को सट्टा "अराकानी मुसलमान" वा "राखिनबाट आएका मुसलमानहरू" भन्न रुचाउँछन् भनि लेखेका थिए।<ref>{{cite news |url=http://blog.irrawaddy.org/2014/04/blog-post_52.html |title=The 'Rohingya' Identity – British experience in Arakan 1826–1948 |first=Derek |last=Tonkin |newspaper=The Irrawaddy |access-date=19 January 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150119082025/http://blog.irrawaddy.org/2014/04/blog-post_52.html |archive-date=19 January 2015 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150119082025/http://blog.irrawaddy.org/2014/04/blog-post_52.html |date=19 January 2015 }}</ref> याङ्गुनमा रहेको संयुक्त राज्य अमेरिकाको दूतावासले "रोहिङ्ग्या" नाम प्रयोग गर्न जारी राखेको छ। == जनशाङ्खिकि == रोहिङ्ग्याको रूपमा पहिचान गर्नेहरू सामान्यतया बङ्गलादेशसँग सीमा जोडिएको आराकानको सबैभन्दा उत्तरी बस्तीहरूमा बस्छन् जहाँ उनीहरू जनसङ्ख्याको ८०-९८% रहेको छ। एक सामान्य रोहिङ्ग्या परिवारमा चार वा पाँच जनासम्म जीवित बालबालिका रहेको भएतापनि दुर्लभ घटनाहरूमा २८ जनासम्मको परिवार सङ्ख्या भेटिएको थियो।<ref>{{cite news |url=http://www.aljazeera.com/indepth/features/2012/08/201288114724103607.html |title='Mass graves' for Myanmar's Rohingya |department=Features |publisher=Al Jazeera |date=9 August 2012 |access-date=18 October 2013}}</ref> म्यानमारको राष्ट्रिय औसतभन्दा ४६ प्रतिशत बढी बालबालिकाले रोहिङ्ग्या समुदायको प्रतिनिधित्व गर्दछन्। सन् २०१८ मा बङ्गलादेशमा १,२०,००० रोहिङ्ग्या महिलाहरूको कुल जनसङ्ख्याबाट ४८,००० रोहिङ्ग्या शिशुहरूको जन्म भएको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://www.scmp.com/news/asia/southeast-asia/article/2126991/48000-babies-will-be-born-rohingya-refugee-camps-year-aid|title=48,000 babies to be born in Rohingya refugee camps this year|date=5 January 2018|website=South China Morning Post|access-date=12 November 2019}}</ref> सन् २०१४ सम्मको तथ्याङ्क अनुसार लगभग १३ लाख रोहिङ्ग्याहरू म्यानमारमा बसोबास गर्ने गरेका थिए भने अनुमानित १० लाख भन्दा बढी विदेशमा बसोबास गर्ने गरेको पाइएको थियो। यदि रखाइन राज्यको कुल जनसङ्ख्याको ४० प्रतिशत वा विदेशी रोहिङ्ग्या जनसङ्ख्यालाई समावेश गर्ने हो भने ६० प्रतिशत हिस्सा उनीहरूले ओगटेका छन्। [[संयुक्त राष्ट्रसङ्घ]]को तथ्याङ्कअनुसार सन् २०१६ को डिसेम्बरसम्म विश्वको कुल राज्यविहीन जनसङ्ख्याको एक चौथाइ हिस्सा रोहिङ्ग्या समुदायले ओगटेको थियो।<ref>{{cite news|title=An army crackdown sends thousands fleeing in Myanmar |url=https://www.economist.com/news/asia/21727947-once-again-violence-wracks-rakhine-state-army-crackdown-sends-thousands-fleeing-myanmar |access-date=6 September 2017 |newspaper= The Economist |date=31 August 2017}}</ref> == धर्म == [[File:ROHINGYA (8093615213).jpg|thumb|left|[[मलेसिया]]को सेल्याङस्थित मदरसामा रोहिङ्ग्या अनाथहरू]] बर्माको रोहिङ्ग्या मुस्लिम जनसङ्ख्याका सदस्यहरूलाई देशको नागरिक नमानिएको तथ्यका कारण उनीहरूलाई बर्मेली सरकारले भेदभावबाट सुरक्षित राखेको छैन। तसर्थ, समुदायको धार्मिक स्वतन्त्रताको कमी, विशेष गरी कानुनी र राजनीतिक क्षेत्रमा चिन्ताहरू विद्यमान छन्।<ref name=":8">{{cite journal|title=The Rohingya Muslims in Myanmar: Past, Present, and Future|url=https://core.ac.uk/download/36692318.pdf|last=Abdelkader|first=Engy|date=1 July 2014|journal=Oregon Review of International Law |volume=15 |issue= |pages=393–412 |ssrn = 2277949}}</ref> बहुसङ्ख्यक रोहिङ्ग्या मानिसहरूले सुन्नी इस्लाम र सूफीवादको मिश्रण सहित [[इस्लाम धर्म|इस्लाम]]को अभ्यास गर्छन्।<ref>{{cite web |url=https://www.npr.org/sections/thetwo-way/2015/05/15/407048785/why-no-one-wants-the-rohingyas |title=Why No One Wants The Rohingyas |publisher=NPR |access-date=16 January 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231201011320/https://www.npr.org/sections/thetwo-way/2015/05/15/407048785/why-no-one-wants-the-rohingyas|archive-date=1 December 2023}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/world/2017/sep/02/rohingya-fleeing-myanmar-tales-ethnic-cleansing |title=Thousands of Rohingya flee Myanmar amid tales of ethnic cleansing|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230726033238/http://www.theguardian.com/world/2017/sep/02/rohingya-fleeing-myanmar-tales-ethnic-cleansing|archive-date=26 July 2023 |first=Jacob |last=Judah |date=2 September 2017 |newspaper=The Guardian |access-date=16 January 2018}}</ref><ref name="ReferenceA">{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-41291650|title=Bangladesh to restrict Rohingya movement|date=16 September 2017 |access-date=16 January 2018 |work=BBC News|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240225194649/https://www.bbc.com/news/world-asia-41291650|archive-date=25 February 2024}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.independent.co.uk/voices/rohingya-muslims-crisis-myanmar-burma-bangladesh-persecution-international-aid-a7944761.html |title=Bangladeshis should remember their own history when it comes to the fleeing Rohingya Muslims |date=13 September 2017 |newspaper=The Independent |access-date=16 January 2018}}</ref> रोहिङ्ग्या समुदायका महत्वपूर्ण अल्पसङ्ख्यकहरू [[हिन्दु धर्म]] र [[इसाई धर्म]]को अभ्यास गर्दछन्।<ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/cities/bengaluru/2022/jun/24/religious-conversionshits-rohingya-camp-in-bengaluru-2469108.html|title=Religious conversions hits Rohingya camp in Bengaluru|website=The New Indian Express|date=24 June 2022 }}</ref> सरकारले उनीहरूको शैक्षिक अवसरहरू सीमित गरेको फलस्वरूप धेरैले मौलिक इस्लामी अध्ययनलाई आफ्नो एकमात्र विकल्पको रूपमा पछ्याउँदछन्। अधिकांश गाउँहरूमा [[मस्जिद]] र मदरसाहरू छन्। परम्परागत रूपमा, [[पुरुष]]हरू मण्डलीमा प्रार्थना गर्दछन् भने महिलाहरूले घरमा प्रार्थना गर्दछन्।<ref>{{cite web|title=Rohingya Muslims – India Needs to Show Compassion|url=http://www.thetinyman.in/2017/09/rohingya-muslims-india-need-to-show.html|website=Tiny Man|access-date=27 October 2017}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171013214138/http://www.thetinyman.in/2017/09/rohingya-muslims-india-need-to-show.html |date=13 October 2017 }}</ref> मुसलमानहरूले प्रायः धार्मिक बाधाहरूको सामना गरिरहेको बेला बर्मामा अन्य व्यक्तिहरू जस्तै आफ्नो धर्मको अभ्यास गर्न सङ्घर्ष गरिरहेका छन्। यी सङ्घर्षहरू अनौपचारिक वा औपचारिक भएतापनि उपासनास्थलहरूको निर्माणको लागि स्वीकृति प्राप्त गर्न कठिनाइको रूपमा प्रकट भएका छन्। विगतमा पनि उनीहरूलाई आफ्नो धार्मिक आस्था सिकाएको र अभ्यास गरेको आरोपमा पक्राउ गरिएको थियो। == स्वास्थ्य == [[चित्र:4-year-old Anowar pictured with his mum and brother after being treated for diphtheria by the UK's Emergency Medical Team in Kutupalong, Bangladesh (28040394749).jpg|thumb|कुटुपालोङ शरणार्थी शिविरमा बेलायतको आपतकालीन मेडिकल टोलीले [[भ्यागुते रोग]]को उपचार गरेपछि रोहिङ्ग्या बालबालिकाहरू आफ्नी आमासँगै।]] रोहिङ्ग्यासमुदायले विभेद र स्वास्थ्य सेवामा अवरोधको सामना गरिरहेका छन्।<ref name="Ives 2016">{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2016/12/05/world/asia/rohingya-myanmar-health-care.html|title=Rohingya Face Health Care Bias in Parts of Asia, Study Finds|date=5 December 2016|work=The New York Times}}</ref> सन् २०१६ मा मेडिकल जर्नल द लसेन्टले प्रकाशित गरेको एक अध्ययन अनुसार म्यानमारका रोहिङ्ग्या बालबालिकाले जन्मजात कम तौल, कुपोषण, झाडापखाला र वयस्क भएपछि [[प्रजनन (पुनरुत्पादन)|प्रजनन]]मा अवरोधको सामना गरिरहेको खुलेको थियो। रोहिङ्ग्याको बाल मृत्युदर प्रति १,००० जीवित जन्ममा २२४ सम्म रहेको छ, जुन म्यानमारको बाँकीको (प्रति १,००० जीवित जन्ममा ५२) दरभन्दा ४ गुणा बढी र राखिन राज्यका अन्य गैर-रोहिङ्ग्या क्षेत्रहरूको भन्दा ३ गुणा (प्रति १,००० जीवित जन्ममा ७७) रहेको छ।<ref name="Mahmood2016">{{cite journal |author1=Mahmood |author2=Wroe |author3=Fuller |author4=Leaning|title= The Rohingya people of Myanmar: health, human rights, and identity |journal=Lancet |year=2016 |volume= 389|pages=1–10|url=http://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(16)00646-2/abstract |format=fee required |doi=10.1016/S0140-6736(16)00646-2 |pmid= 27916235 |issue=10081|s2cid=205981024 }}</ref> यस अध्ययनले ४०% रोहिङ्ग्या बालबालिकाहरू म्यानमारभित्र आन्तरिक रूपमा विस्थापित व्यक्तिहरूको शिविरमा झाडापखालाबाट पीडित छन् जुन बाँकी राखिनका बालबालिकाहरूमा [[झाडापखाला]] [[रोग]]को तुलनामा पाँच गुणा बढी दरमा पीडित रहेको पत्ता लागेको थियो। == मानवाधिकार र शरणार्थीको स्थिति == [[चित्र:Cox's Bazaar Refugee Camp (8539828824) (cropped).jpg|thumb| [[बङ्गलादेश]]को [[कक्सबाजार]] स्थित [[कुतुपालङ शरणार्थी शिविर]] यो शरणार्थी शिविर [[म्यानमार]]मा भएको अन्तरसाम्प्रदायिक हिंसाबाट जोगिन भागेका तीन लाख रोहिङ्ग्याहरूलाई आश्रय दिने तीन शिविरहरू मध्ये एक हो।]] [[चित्र:Police Checkpoint with Closed-Off Muslim (Rohingya) Area (Aung Mingalar) - Sittwe - Rakhaing (Arakan) State - Myanmar (Burma) (12232262756).jpg|thumb|सितवे प्रहरी जाँच केन्द्र]] रोहिङ्ग्या समुदायलाई "विश्वको सबैभन्दा कम खोजी गरिएको अल्पसङ्ख्यक" र "विश्वको सबैभन्दा उत्पीडनमा परेका मानिसहरूमध्ये एक"को रूपमा वर्णन गरिएको छ।<ref>{{cite news |first=Mark |last=Dummett |date=18 February 2010 |title=Bangladesh accused of 'crackdown' on Rohingya refugees |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/8521280.stm |work=BBC News |access-date=29 July 2012}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.unhcr.org/cgi-bin/texis/vtx/refdaily?pass=52fc6fbd5&id=4fe952205|title=Myanmar, Bangladesh leaders 'to discuss Rohingya' |agency=Agence France-Presse |date=25 June 2012 |access-date=29 July 2012}}</ref> मेदसाँ सँ फ्रोँतिएरले सन् २००७ मा रोहिङ्ग्या समुदायले सरकार र सेनाबाट सामना गर्नुपरेको भेदभाव र मानवाधिकारका चुनौतीहरूको आधारमा विश्वका शीर्ष १० सबैभन्दा कम खोजी भएका समुदायहरू मध्ये एक भएको दाबी गरेको थियो। "वास्तवमा, हाल म्यानमारमा (१३५) राष्ट्रिय जातिहरू बसोबास गर्दै आएको भएतापनि तथाकथित रोहिङ्ग्या मानिसहरू तीमध्येका होइनन् र ऐतिहासिक रूपमा म्यानमारमा कहिल्यै पनि 'रोहिङ्ग्या' जाति थिएनन्" भनि सन् १९९२ को फेब्रुअरीमा म्यानमारको विदेश मन्त्रालयले एक प्रेस विज्ञप्ति जारी गरी उक्त भनाइलाई सार्वजनिक गरेको थियो।<ref name=":9">{{cite web|url=https://dr.ntu.edu.sg/bitstream/handle/10220/5978/rsisc012-08.pdf?sequence=1&isAllowed=y|title=Rohingya Muslims: Myanmar's Forgotten People|last=Kyaw|first=Nyi Nyi|date=6 February 2008|website=Nanyang Technological University Library|access-date=5 October 2017|archive-date=19 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180919200055/https://dr.ntu.edu.sg/bitstream/handle/10220/5978/rsisc012-08.pdf?sequence=1&isAllowed=y|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180919200055/https://dr.ntu.edu.sg/bitstream/handle/10220/5978/rsisc012-08.pdf?sequence=1&isAllowed=y |date=19 September 2018 }}</ref> रोहिङ्ग्याहरू समुदायलाई आवतजावतको स्वतन्त्रताका साथै उच्च शिक्षा प्राप्त गर्ने अधिकारबाट पनि बञ्चित गरिएको छ। सन् १९८२ को राष्ट्रियता सम्बन्धी कानुन लागू भएदेखि नै उनीहरूलाई बर्मेली नागरिकताबाट बञ्चित गरिएको छ। सन् १९८२ को कानुनपछि म्यानमारमा विभिन्न प्रकारका नागरिकता प्राप्त भएका छन्।<ref>{{cite web|url=http://www.dandc.eu/en/article/myanmar-does-not-recognise-rohingya-citizens-ngo-expert-elaborates-our-interview|title="The world's most persecuted people" Katja Dombrowski interviews Johannes Kaltenbach (Malteser International) |date=3 April 2015 |publisher = In: D+C, Vol.42.2015:5 }}</ref> सर्वसाधारण नागरिकसँग रातो परिचयपत्र हुने गर्दथ्यो तर रोहिङ्ग्याहरूलाई सेतो परिचयपत्र दिइएको थियो जसले उनीहरूलाई अनिवार्य रूपमा बर्मामा बसोबास गर्ने विदेशीहरूको रूपमा वर्गीकृत गरेको थियो। रोहिङ्ग्यामाथि लगाइएका सीमा र प्रतिबन्धहरूलाई नागरिकताको यो भिन्नताले उनीहरूलाई केही सहज बनाएको थियो।<ref name="rohingya">{{cite news |first=Jonathan |last=Head |date=5 February 2009 |title=What drive the Rohingya to sea? |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/7872635.stm |work=BBC News |access-date=29 July 2012}}</ref> उदाहरणका लागि, सेतो परिचयपत्र प्राप्त गरेका रोहिङ्ग्याहरू सेनामा भर्ती हुन वा सरकारमा भाग लिन सक्दैनथे र उनीहरूले अवैध आप्रवासनको मुद्दाको पनि सामना गर्न पर्दनथ्यो। नागरिकता कानूनले सेनाद्वारा रोहिङ्ग्याविरुद्ध मानव अधिकार उल्लङ्घनको पनि महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको छ।<ref name=":10">{{Cite journal |last1=Grundy-Warr |first1=Carl |last2=Wong |first2=Elaine |date=Autumn 1997|title=Sanctuary Under a Plastic Sheet–The Unresolved Problem of Rohingya Refugees|url=http://www.mcrg.ac.in/WC_2015/Reading/D_Unresolved_Problem_Rohingya_Refugees.pdf |journal=IBRU Boundary and Security Bulletin|pages=79–91|via=MCRG}}</ref> उनीहरूलाई आधिकारिक अनुमति बिना यात्रा गर्न अनुमति दिइएको थिएन र पहिले दुई भन्दा बढी बच्चा नजन्माउने प्रतिबद्धतामा हस्ताक्षर गर्नु आवश्यक रहेतापनि उक्त कानुनलाई कडाईका साथ लागू गरिएको थिएन। उनीहरूलाई नियमित रूपमा जबर्जस्ती श्रमको (सामान्यतया, रोहिङ्ग्या पुरुषले हप्तामा एक दिन सैन्य वा सरकारी परियोजनाहरूमा काम गर्नुपर्दछ र हप्तामा एक रात चौकीदारी गर्नुपर्दछ) अधीनमा राखिएको थियो। हाल रोहिङ्ग्याहरूले धेरै खेतीयोग्य भूमि पनि गुमाएका छन् जसलाई सेनाले जफत गरी म्यानमारको अन्य ठाउँबाट त्यहाँ बसाइँ सरेर आएका बौद्ध धर्मवलम्बीहरूलाई दिइएको छ।{{Sfn|Crisis Group|2014|p=19}}<ref name="rohingya" /> रोहिङ्ग्या समुदाय विरुद्ध भएका मानव अधिकार उल्लङ्घनका लागि बर्मेली सेना आंशिक रूपमा जिम्मेवार छ। यी उल्लङ्घनहरूमा सम्पत्तिको विनाश, सम्पत्ति हडप्नु र छिमेकी देशमा जबर्जस्ती स्थानान्तरण गरिनु समावेश छ। सेनाले रखाइनमा रहेका रोहिङ्ग्याहरूलाई बङ्गलादेश जान बाध्य पार्दा मानव अधिकारको उल्लङ्घन भएको मानिन्छ। रोहिङ्ग्या मुसलमानहरू विरुद्ध हुने अन्य मानव अधिकार उल्लङ्घनहरूमा शारीरिक हिंसा र यौन हिंसा समावेश छन्। देशका सैन्य अधिकारीहरूले बर्मामा गरिने जनगणनाको भागको रूपमा यी उल्लङ्घनहरू आवश्यक रहेको र रोहिङ्ग्या मुसलमानहरूको राष्ट्रियता के हो भनेर पत्ता लगाउन सेनाले यी कार्यहरू गर्न आवश्यक रहेको बताएर यी उल्लङ्घनहरूलाई तर्कसङ्गत बनाएका थिए। एम्नेस्टी इन्टरनेसनलका अनुसार सन् १९७८ देखि बर्माको सैन्य तानाशाहीले रोहिङ्ग्याहरूलाई मानव अधिकार उल्लङ्घनको सिकार बनाएको र तीमध्ये धेरै छिमेकी बङ्गलादेशमा भागेका छन्।<ref name="Amn">{{cite web|url=https://www.amnesty.org/en/library/info/ASA16/005/2004/|title=Myanmar – The Rohingya Minority: Fundamental Rights Denied|publisher=Amnesty International|year=2004 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141213205322/http://www.amnesty.org/en/library/info/ASA16/005/2004|archive-date=13 December 2014|url-status=dead|access-date=11 February 2015}}</ref> रोहिङ्ग्या मुसलमानहरूलाई उनीहरूको घरबाट अन्य क्षेत्रहरूमा स्थानान्तरण गर्नुको कारण रखाइन अविकसित बनेको थियो भने रोहिङ्ग्या मुसलमान र बौद्धहरूबीचको द्वन्द्व र उनीहरूलाई सरकारले गरेको भेदभाव जस्ता कारकहरूका कारण रखाइल अविकसित हुन पुगेको थियो।<ref name=":11">{{cite web|url=http://www.burmalibrary.org/docs21/Abrar-NM-Repatriation_of_Rohingya_refugees-en.pdf|title=Repatriation of Rohingya Refugees|last=Abrar|first=C.R.|website=Burma Library|access-date=6 October 2017}}</ref> रोहिङ्ग्या समुदायका सदस्यहरू बङ्गलादेशमा विस्थापित भएपछि त्यहाँको [[बङ्गलादेश सरकार|सरकार]], गैरसरकारी संस्था र [[संयुक्त राष्ट्र शरणार्थी उच्च आयोग]]ले [[शरणार्थी]]हरूलाई आवास र भोजन प्रदान गरेर सहायता गरेको थियो। बाह्य सङ्गठनहरूले (सरकारद्वारा नियन्त्रित बाहेक) सहायताको खाँचो पर्ने मानिसहरूको सङ्ख्याका अत्याधिक भएका कारण यिनीहरूको सहयोग निकै महत्त्वपूर्ण रहेको छ। सन् २००५ मा शरणार्थीसम्बन्धी संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय उच्चा आयोगले बङ्गलादेशबाट रोहिङ्ग्याहरूलाई फिर्ता पठाउन बङ्गलादेश सरकारलाई सहयोग गरेको भएतापनि शरणार्थी शिविरहरूमा मानव अधिकार उल्लङ्घनको आरोपले यो प्रयासलाई खतरामा पारेको थियो।<ref>{{cite news |url=http://www.newagebd.com/2005/may/21/front.html#9 |title=UNHCR threatens to wind up Bangladesh operations |work=New Age |date=21 May 2005 |access-date=25 April 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090425140346/http://www.newagebd.com/2005/may/21/front.html |archive-date=25 April 2009 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090425140346/http://www.newagebd.com/2005/may/21/front.html#9 |date=25 April 2009 }}</ref> सन् २०१२ को साम्प्रदायिक दङ्गा भएको तीन वर्षपछि सन् २०१५ मा १ लाख ४० हजार रोहिङ्ग्याहरू शरणार्थी शिविरमा बसिरहेका थिए। [[संयुक्त राष्ट्रसङ्घ]]ले यसअघि [[म्यानमार]]मा सन् २०१२ मा भएको साम्प्रदायिक हिंसा र उत्पीडनको डरका कारण अधिकांश रोहिङ्ग्या शरणार्थीहरूलाई म्यानमारमा फर्कन सकिरहेका थिएनन्।<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-23077537|title=The unending plight of Burma's unwanted Rohingyas|last=Head|first=Jonathan|date=1 July 2013|access-date=11 February 2015}}</ref> बङ्गलादेश सरकारले रोहिङ्ग्या शरणार्थीलाई बङ्गलादेशमा बहिर्गमन हुन नदिन रोहिङ्ग्यालाई दिइने सहयोगको रकम घटाएको थियो।<ref>{{cite news|last=Dummett |first=Mark |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/7019882.stm |title=Asia-Pacific &#124; Burmese exiles in desperate conditions |work=BBC News |date=29 September 2007 |access-date=18 October 2013}}</ref> फेब्रुअरी २००९ मा समुद्रमा २१ दिन बिताएपछि मलक्काको जलसन्धिमा आचेनी नाविकहरूद्वारा धेरै रोहिङ्ग्या शरणार्थीहरूको उद्धार गरिएको थियो।<ref>{{cite web |url=http://epaper.kompas.com/ |title=Kompas – VirtualNEWSPAPER |publisher=Epaper.kompas.com |access-date=18 October 2013 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130620111958/http://epaper.kompas.com/ |date=20 June 2013 }}</ref> हजारौँ रोहिङ्ग्याहरू भागेर [[थाइल्यान्ड]]मा पनि पुगेका थिए। रोहिङ्ग्याहरूलाई थाइल्यान्डबाट खुला समुद्रमा खसालेको आरोप लाग्दै आएको छ। फेब्रुअरी २००९ मा, थाई सेनाले १९० रोहिङ्ग्या शरणार्थीहरूको डुङ्गालाई समुद्रमा खसालेको प्रमाण सार्वजनिक भएको थियो। इन्डोनेसियाली अधिकारीहरूले उद्धार गरेका शरणार्थीहरूको एउटा समूहले उनीहरूलाई थाई सेनाले पक्राउ गरी कुटपिट गरेको र त्यसपछि समुद्रमा छोडेको बताएका थिए।<ref>Rivers, Dan (12 February 2009). [http://edition.cnn.com/2009/WORLD/asiapcf/02/12/thailand.refugees.admission/index.html Thai PM admits boat people pushed out to sea], CNN</ref> सन् २००५ मा रोहिङ्ग्या शरणार्थीलाई स्वदेश फर्काउने कदम सुरु भएको थियो। सन् २००९ मा बङ्गलादेश सरकारले बर्मेली कूटनीतिज्ञहरूसँगको बैठकपछि देशभित्र शरणार्थी शिविरमा रहेका करिब नौ हजार रोहिङ्ग्यालाई म्यान्मार फर्काउने घोषणा गरेको थियो।<ref>{{cite news|url=http://www.zeenews.com/news591146.html|title=Myanmar to repatriate 9,000 Muslim refugees from B'desh |last=Press Trust of India|date=29 December 2009|publisher=Zee News}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.thedailystar.net/newDesign/news-details.php?nid=119694|title=Myanmar to take back 9,000 Rohingyas soon|date=30 December 2009|newspaper=The Daily Star (Bangladesh)}}</ref> १६ अक्टोबर २०११ मा, म्यानमारमा नयाँ सरकार गठन भएपछि रोहिङ्ग्या शरणार्थीहरूलाई फिर्ता लिन सहमत भएको थियो। यद्यपि, सन् २०१२ मा राखिने दङ्गाका कारण यी प्रत्यावर्तन प्रयासहरू अवरुद्ध भएका थिए।<ref>{{cite news|title=Myanmar to 'take back' Rohingya refugees|url=http://www.thedailystar.net/newDesign/news-details.php?nid=206713|newspaper=The Daily Star|date=16 October 2011}}</ref><ref>{{cite news |last1=Ahmed |first1=Akbar |last2=Akins |first2=Harrison |date= 1 December 2011 |title=Little help for the persecuted Rohingya of Burma |url=https://www.theguardian.com/commentisfree/belief/2011/dec/01/rohingya-burma?INTCMP=SRCH |newspaper=The Guardian |location=London |access-date=18 October 2013}}</ref> २९ मार्च २०१४ मा, बर्मेली सरकारले "रोहिङ्ग्या" शब्दमाथि प्रतिबन्ध लगाएपछि अल्पसङ्ख्यक समूहका सदस्यहरूलाई सन् २०१४ को म्यान्मार जनगणनामा "बङ्गाली" को रूपमा दर्ता हुन आदेश दिएको थियो भने यो जनगणना तीन दशकपछि आयोजित पहिलो जनगणना हो।<ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-international/no-registration-for-rohingya-in-myanmar-census/article5849870.ece |location=Chennai, India |work=The Hindu |title=No registration for 'Rohingya' in Myanmar census |date=30 March 2014}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-26807239 |title=Burma census bans people registering as Rohingya |work=BBC News |date=30 March 2014 |access-date=10 February 2015}}</ref> ७ मे २०१४ मा, संयुक्त राज्य अमेरिकाको प्रतिनिधि सभाले म्यानमारमा रोहिङ्ग्या मानिसहरूको उत्पीडनसम्बन्धी संयुक्त राज्य अमेरिकाको सदनको प्रस्ताव पारित गरेको थियो जसले म्यानमार सरकारलाई भेदभाव र उत्पीडन अन्त्य गर्न आह्वान गरेको थियो।<ref name="BurmaResoluHill">{{cite news|last=Marcos|first=Cristina|title=House passes resolution pressuring Burmese government to end genocide|url=https://thehill.com/blogs/floor-action/house/205545-house-passes-resolution-pressuring-burmese-government-to-end/|newspaper=The Hill|date=7 May 2014|access-date=8 May 2014}}</ref><ref name="418sum">{{cite web|title=H.Res. 418 – Summary|url=http://beta.congress.gov/bill/113th-congress/house-resolution/418|publisher=United States Congress|access-date=5 May 2014}}</ref> लन्डनको क्विन मेरी विश्वविद्यालयको अन्तर्राष्ट्रिय राज्य अपराध शाखाका अनुसन्धाताहरूले म्यानमार सरकार रोहिङ्ग्याविरुद्ध नरसंहारको सङ्गठित प्रक्रियाको अन्तिम चरणमा रहेको भनी सुझाव दिएको थियो। नोभेम्बर २०१६ मा, बङ्गलादेशमा संयुक्त राष्ट्रसङ्घका एक वरिष्ठ अधिकारीले म्यानमारमाथि रोहिङ्ग्याहरूको जातीय सफायाको आरोप लगाएका थिए।<ref>{{cite news|title=Campaigns of violence towards Rohingya are highly organised and genocidal in intent|url=http://www.qmul.ac.uk/media/news/items/hss/165941.html|publisher=Queen Mary University of London|date=29 October 2015|access-date=2 November 2015|archive-date=7 November 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151107053930/http://www.qmul.ac.uk/media/news/items/hss/165941.html|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151107053930/http://www.qmul.ac.uk/media/news/items/hss/165941.html |date=7 November 2015 }}</ref><ref>{{cite news|last1=Mandel|first1=Seth|title=The Cautionary Tale of Samantha Power|url=https://www.commentarymagazine.com/articles/the-cautionary-tale-of-samantha-power/|access-date=19 January 2017|work=Commentary Magazine|quote=Rohingya, an ethnic Muslim minority currently being subjected to an unmistakable genocide}}</ref> तथापि यससम्बन्धी म्यानमारका संयुक्त राष्ट्रसङ्घका एक पूर्व शीर्ष अधिकारी चार्ल्स पेट्रीले टिप्पणी यस प्रकार छ; आज [नरसंहार] भन्ने शब्दप्रयोग गर्नु र विभाजनकारी हुनुले समस्या समाधान गर्ने प्रयासका अवसरहरू र विकल्पहरू उपलब्ध हुनेछैनन् भन्ने कुराको सुनिश्चित गर्दछ।<ref>{{cite news |last1=Ghosh |first1=Nirmal |title=Genocide 'not the issue' in Myanmar |url=https://www.asiaone.com/genocide-not-issue-myanmar |work=AsiaOne |date=2 November 2015 |language=en}}</ref> सेप्टेम्बर २०२० मा [[संयुक्त राष्ट्र मानवाधिकार उच्चायुक्त कार्यालय]]का आयुक्त मिसेल बास्लेले अन्तर्राष्ट्रिय अदालतले म्यानमारको नेतृत्वलाई नरसंहार रोक्न र डिसेम्बर २०१९ मा हत्या रोक्न आदेश दिए पनि रोहिङ्ग्याहरूको हत्या र अपहरण नरोकिने चेतावनी दिएकी थिइन्।<ref>{{cite news |title=Justice and the Rohingya people are the losers in Asia's new cold war |url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2020/sep/20/justice-and-the-rohingya-people-are-the-losers-in-asias-new-cold-war |work=the Guardian |date=20 September 2020 |language=en}}</ref> आर्थिक कठिनाइ र [[कोरोना भाइरस]]को महामारीका कारण [[मलेसिया]]जस्ता केही देशले रोहिङ्ग्या शरणार्थीको पुनर्स्थापनालाई अस्वीकार गर्दै उनीहरूलाई समुद्रमा फिर्ता पठाएका थिए।<ref>{{cite news |title=Malaysia Could Send Rohingya Detainees Back Out to Sea: Sources |url=https://www.nytimes.com/reuters/2020/06/18/world/asia/18reuters-myanmar-rohingya-malaysia.html |access-date=27 June 2020 |work=New York Times |agency=Reuters |date=18 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200627084505/https://www.nytimes.com/reuters/2020/06/18/world/asia/18reuters-myanmar-rohingya-malaysia.html |url-status=dead |archive-date=27 June 2020}}</ref><ref>{{cite news |last1=Latiff |first1=Rozanna |title=Malaysia can't take any more Rohingya refugees, PM says |url=https://mobile.reuters.com/article/amp/idUSKBN23X19Y |access-date=27 June 2020 |work=Reuters |date=26 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200627084813/https://mobile.reuters.com/article/amp/idUSKBN23X19Y|archive-date=27 June 2020}}</ref> मलेसियाली अधिकारीहरूले पनि लडाकू रोहिङ्ग्या समूहहरूले देशमा रोहिङ्ग्या शरणार्थीहरूबाट पैसा असुलेर चन्दा सङ्कलन गरिरहेकोमा चिन्ता व्यक्त गरेका थिए।<ref>{{cite news |last1=Chew |first1=Amy |title=Militant Rohingya group raises funds in Malaysia by extorting money from Muslim refugees |url=https://www.scmp.com/week-asia/geopolitics/article/3019396/militant-rohingya-group-raises-funds-malaysia-extorting-money |access-date=27 June 2020 |work=South China Morning Post |date=22 July 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200610232245/https://www.scmp.com/week-asia/geopolitics/article/3019396/militant-rohingya-group-raises-funds-malaysia-extorting-money |archive-date=10 June 2020}}</ref> २७ डिसेम्बर २०२३ मा, आचेमा अवस्थित अबुल्यातामा विश्वविद्यालय, बिना बङ्सा गेत्सेन्पेना विश्वविद्यालय र मुहम्मदिया आचे विश्वविद्यालयमा अध्ययनरत विद्यार्थीहरूले रोहिङ्ग्या शरणार्थीहरूको आश्रयस्थलमा आक्रमण गरी उनीहरूलाई निर्वासित गर्न माग गर्दै बान्दा आचे सहरको सम्मेलन केन्द्रबाट उनीहरूलाई बाहिर निकाल्न बाध्य पारेका थिए। विद्यार्थीहरूले भुइँमा बसेका र डरले रोइरहेका रोहिङ्ग्या पुरुष, महिला र बच्चाहरूको सामानमा लात हानेको पनि देखिएको थियो।<ref name="aj27Dec2023">{{Cite news |title=Indonesian students evict Rohingya from shelter demanding deportation |url=https://www.aljazeera.com/news/2023/12/27/indonesian-students-evict-rohingya-from-shelter-demanding-deportation |access-date=27 December 2023 |work=Al Jazeera |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=27 December 2023 |title=Ratusan Mahasiswa di Banda Aceh Gelar Demo Tolak Rohingya |url=https://www.liputan6.com/photo/read/5491486/ratusan-mahasiswa-di-banda-aceh-gelar-demo-tolak-rohingya |access-date=27 December 2023 |work=Liputan 6 |language=id}}</ref> उनीहरूले टायर बालेर "उनीहरूलाई बाहिर निकाल" र "आचेमा रोहिङ्ग्यालाई बहिस्कार गर" भन्दै नारा लगाएका थिए। == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == {{कमन्सश्रेणी}} [[श्रेणी:जातीय समूहहरू]] gu0u81rpufo6kpfmuausuc01kxj9cdd 1368222 1368221 2026-08-01T12:38:16Z Rajeeb bastola 39875 1368222 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group |group=रोहिङ्ग्या |native_name=𐴌𐴟𐴇𐴝𐴥𐴚𐴒𐴙𐴝, Ruáingga ရိုဟင်ဂျာ ﺭُﺍَࣺﻳﻨڠَ [[File:MayyuKhan2024.jpg|thumb| अराकानका आदिवासी रोहिङ्ग्या परिवारको एक चित्र]] |population=१,५४७,७७६<ref name="Mahmood, Wroe, Fuller, Leaning 2016">{{cite web |first1=Mahmood |first2=Wroe |first3=Fuller |first4=Leaning| title= The Rohingya people of Myanmar: health, human rights, and identity | publisher=Lancet | year=2016 | pages=1–10| url=http://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(16)00646-2/abstract | doi=10.1016/S0140-6736(16)00646-2 | pmid= 27916235 }}</ref>–२,०००,०००+<ref>{{cite book|first=David Mathieson|title=Perilous Plight: Burma's Rohingya Take to the Seas|date=2009|publisher=Human Rights Watch|isbn=9781564324856|pages=3}}</ref> |regions= [[म्यानमार]] (रखाइन राज्य), [[बङ्गलादेश]], [[पाकिस्तान]], [[थाइल्यान्ड]], [[मलेसिया]], [[भारत]], [[संयुक्त अधिराज्य]], [[इन्डोनेसिया]], [[नेपाल]], [[साउदी अरब]] |region1={{झण्डा|म्यानमार}} |pop1=१,००,०००<ref name="Ponniah">{{cite web |url=http://www.bbc.com/news/world-asia-38168917|title=Who will help Myanmar's Rohingya? |first=Kevin Ponniah|date=5 December 2016|work=[[बीबीसी]]}}</ref>–१०,३०,०००<ref name="bbc.com">{{cite web |url=http://www.bbc.com/news/world-asia-33007536|title=Will anyone help the Rohingya people?|work=BBC News}}</ref><ref name=":5">{{cite web|url=https://ash.harvard.edu/files/a_fatal_distraction_from_federalism_religious_conflict_in_rakhine_10-20-2014_rev_6-26-15.pdf|title=Fatal Distraction from Federalism: Religious Conflict in Rakhine|date=June 2015|publisher=Harvard Ash Center|last=Dapice|first=David}}</ref> (सन् २०१६-२०१७ को रोहिङ्ग्या नरसंहार पूर्व) |region2={{झण्डा|बङ्गलादेश}} |pop2=२४००,०००+ (२५ अगस्ट २०१९ देखि १०,००,००० को सङ्ख्यामा यहाँ आइपुगेका) |ref2=<ref>http://www.thedailystar.net/world/rohingya-crisis/400000-rohingyas-myanmar-arrive-bangladesh-august-25-unicef-1462066</ref> |region4={{झण्डा|पाकिस्तान}} |pop4=२,००,००० |ref4=<ref>{{cite web|url=http://www.outlookindia.com/article.aspx?200305 |title=Homeless In Karachi &#124; Owais Tohid, Arshad Mahmud |publisher=Outlook India |date=29 November 1995 |accessdate=18 October 2013}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.burmalibrary.org/docs/SRI-rohingya.htm |title=Box 5925 Annapolis, MD 21403 info@srintl |publisher=Burmalibrary.org |date= |accessdate=18 October 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110911115620/http://www.burmalibrary.org/docs/SRI-rohingya.htm |archivedate=११ सेप्टेम्बर २०११ }}</ref><ref name="huffington">{{cite web | first=Derek Henry Flood | title=From South to South: Refugees as Migrants: The Rohingya in Pakistan | url=http://www.huffingtonpost.com/derek-henry-flood/from-south-to-south-refug_b_100387.html |publisher=The Huffington Post | date=31 December 1969 | accessdate=11 February 2015 }}</ref> |region5={{झण्डा|थाइल्यान्ड}} |pop5=१००,००० |ref5=<ref>{{cite web|last=Husain|first=Irfan|title=Karma and killings in Myanmar|url=http://dawn.com/2012/07/30/karma-and-killings-in-myanmar/|publisher=Dawn (newspaper)|date=30 July 2012|accessdate=10 August 2012}}</ref> |region6={{झण्डा|मलेसिया}} |pop6=४०,०७० |ref6=<ref>{{cite web|url=http://www.unhcr.org.my/About_Us-@-Figures_At_A_Glance.aspx|title=Figure At A Glance|publisher=Malaysia and the United Nations|year=2014|accessdate=30 December 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141230060328/http://www.unhcr.org.my/About_Us-%40-Figures_At_A_Glance.aspx|archivedate=30 December 2014|df=dmy-all}}</ref> |region7={{झण्डा|भारत}} |pop7=४०,००० |ref7=<ref>{{cite web|title=India in talks with Myanmar, Bangladesh to deport 40,000 Rohingya|url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-rohingya-india-idUSKBN1AR0MH|accessdate=17 August 2017|work=Reuters|date=2017}}</ref><ref>{{cite web|title=India plans to deport thousands of Rohingya refugees|url=http://www.aljazeera.com/news/2017/08/india-plans-deport-thousands-rohingya-refugees-170814110027809.html|accessdate=17 August 2017|work=www.aljazeera.com}}</ref> |region8={{झण्डा|संयुक्त अधिराज्य}} |pop8=१२,०००+ |ref8=<ref>{{cite web |url=http://www.reuters.com/article/us-usa-myanmar-refugees/myanmar-refugees-including-muslim-rohingya-outpace-syrian-arrivals-in-u-s-idUSKCN11Q2LK|title=Myanmar refugees, including Muslim Rohingya, outpace Syrian arrivals in U.S.|language=अङ्ग्रेजी|first=Timothy Mclaughlin|publisher=Reuters|date=20 September 2016|accessdate=3 September 2017}}</ref> |region9={{झण्डा|इन्डोनेसिया}} |pop9=११,९४१ |ref9=<ref>{{cite web |url=http://aceh.tribunnews.com/2015/05/19/jumlah-pengungsi-rohingya-di-indonesia-capai-11941-orang|title=Jumlah Pengungsi Rohingya di Indonesia Capai 11.941 Orang|language=इन्डोनेसियाली|first=Jalimin|publisher=Aceh Tribun News|date=19 May 2015|accessdate=11 October 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151011043047/http://aceh.tribunnews.com/2015/05/19/jumlah-pengungsi-rohingya-di-indonesia-capai-11941-orang|archivedate=11 October 2015}}</ref> |region10={{झण्डा|नेपाल}} |pop10=२०० |ref10=<ref>{{cite web |url=http://myrepublica.com/feature-article/story/43651/over-200-rohingya-settle-illegally-in-capital.html |title=200 Rohingya Refugees are not being accepted as Refugees and the Nepali Government considers them illegal migrants |quote=An estimated 36,000 Rohingya Refugess living in India |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160604182045/http://myrepublica.com/feature-article/story/43651/over-200-rohingya-settle-illegally-in-capital.html |archivedate=4 June 2016 |df=dmy }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160604182045/http://myrepublica.com/feature-article/story/43651/over-200-rohingya-settle-illegally-in-capital.html |date=4 June 2016 }}</ref> |languages=[[रोहिङ्ग्या भाषा|रोहिङ्ग्या]] |religions= [[इस्लाम धर्म|इस्लाम]], [[हिन्दु धर्म|हिन्दु]] |related-c = }} '''रोहिङ्ग्या जाति''' (स्थानीय नाम: रुवाइङ्गा; या ऐतिहासिक रूपमा अराकानी भारतीय भनेर पनि चिनिने<ref name="ClarkePeach1990">{{cite book|first1=Colin Clarke|first2=Ceri Peach|first3=Steven Vertovec|title=South Asians Overseas: Migration and Ethnicity|url=https://books.google.com/books?id=jet6JOYjZ4wC&pg=PA46|date=26 October 1990|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-37543-6|pages=46}}</ref><ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.burmalibrary.org/docs21/FCO-1952-12-31-The_Mujahid_Revolt_in_Arakan-en-red.pdf |शीर्षक=On The Mujahid Revolt in Arakan |लेखक=British Foreign Office |मिति=December 1952 |प्रकाशक=National Archives (United Kingdom)}}</ref>) पश्चिमी [[म्यानमार]]को राखाइन राज्यका राज्यविहीन [[आर्य जाति|हिन्द-आर्य]] जातिका अल्पसङ्ख्यक मानिसहरू हुन्।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.bbc.com/news/world-asia-33007536|शीर्षक=Will anyone help the Rohingya people?|मिति=10 June 2015|प्रकाशक=BBC News}}</ref> सन् २०१६–१७ मा रोहिङ्ग्यामाथि गरिएको कारबाहीअघि म्यानमारमा अनुमानित १० लाख रोहिङ्ग्या बसोबास गर्दै आएका थिए। अधिकांश रोहिङ्ग्या [[इस्लाम धर्म|इस्लाम]] धर्मावलम्बी छन् यद्यपि त्यहाँ थोरै सङ्ख्यामा [[हिन्दु धर्म|हिन्दु]]हरू पनि छन्।<ref name="Mahmood, Wroe, Fuller, Leaning 2016" /><ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.washingtonpost.com/world/asia_pacific/18000-rohingya-flee-violence-in-myanmar-into-bangladesh/2017/08/30/11a1bea6-8d58-11e7-9c53-6a169beb0953_story.html|शीर्षक=Myanmar Buddhists seek tougher action against Rohingya|प्रकाशक=The Washington Post|पहुँचमिति=१७ सेप्टेम्बर २०१७|अभिलेखमिति=११ सेप्टेम्बर २०१७|अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20170911002629/https://www.washingtonpost.com/world/asia_pacific/18000-rohingya-flee-violence-in-myanmar-into-bangladesh/2017/08/30/11a1bea6-8d58-11e7-9c53-6a169beb0953_story.html}}</ref> सन् २०१३ मा [[संयुक्त राष्ट्रसङ्घ]]ले रोहिङ्ग्यालाई विश्वको सबैभन्दा उत्पीडनमा परेका अल्पसङ्ख्यकको सूचीमा राखेको थियो। सन् १९८२ को बर्मेली नागरिकता ऐनअन्तर्गत उनीहरूलाई नागरिकताबाट बञ्चित गरिएको थियो।<ref>{{वेब स्रोत |लेखक=Jacob Judah |मिति=2 September 2017 |शीर्षक=Thousands of Rohingya flee Myanmar amid tales of ethnic cleansing |प्रकाशक=The Observer |युआरएल=https://www.theguardian.com/world/2017/sep/02/rohingya-fleeing-myanmar-tales-ethnic-cleansing}}</ref><ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=http://www.thedailystar.net/world/southeast-asia/rohingya-crisis-hindu-people-too-fleeing-persecution-myanmar-violence-1456756|शीर्षक=Hindus too fleeing persecution in Myanmar|मिति=31 August 2017|प्रकाशक=Daily Star}}</ref><ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://thewire.in/173972/hindus-myanmar-muslim-rohingyas-refuge-bangladesh/ |शीर्षक=Hindus From Myanmar Join Muslim Rohingyas in Seeking Refuge in Bangladesh |प्रकाशक=The Wire (Indian web publication)}}</ref><ref name=lan>{{cite book | title=Language and National Identity in Asia | url=https://archive.org/details/languagenational00simp | publisher=Oxford University Press | first=Andrew Simpson | year=2007 | pages=[https://archive.org/details/languagenational00simp/page/n277 267] | isbn=978-0199226481}}</ref><ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.independent.co.uk/news/world/asia/burma-rohingya-myanmar-muslims-united-nations-calls-on-suu-kyi-a7465036.html|शीर्षक=Nobel Peace Prize winner accused of overlooking 'ethnic cleansing' in her own country|मिति=9 December 2016 |प्रकाशक=The Independent }}</ref><ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=https://thecorrespondent.com/4087/meet-the-most-persecuted-people-in-the-world/293299468-71e6cf33|शीर्षक=Meet the most persecuted people in the world|प्रथम=Lennart|अन्तिम=Hofman|मिति=25 February 2016|प्रकाशक=The Correspondent}}</ref><ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.globalcitizen.org/en/content/recognizing-the-rohingya-and-their-horrifying-pers/|शीर्षक=Rohingya Muslims Are the Most Persecuted Minority in the World: Who Are They?|प्रकाशक=Global Citizen}}</ref> रोहिङ्ग्या समुदाय एक राज्यविहीन जातीय समूह हो जो मुख्यतया [[इस्लाम धर्म]]को अनुसरण गरी म्यानमारको राखाइन राज्यमा बस्छन्। सन् २०१७ मा रोहिङ्ग्या नरसंहार हुनुअघि ७ लाख ४० हजारभन्दा बढी मानिसहरू भागेर [[बङ्गलादेश]] पुगेका थिए भने अनुमानित १४ लाख रोहिंग्या म्यानमारमा बसोबास गर्दै आएका थिए। सन् १९८२ को म्यानमारको नागरिकता कानुनअनुसार रोहिङ्ग्यासमुदायलाई विश्वकै सबैभन्दा उत्पीडनमा परेका अल्पसङ्ख्यकमध्ये एकको रूपमा व्याख्या गरिएको छ।<ref>{{वेब स्रोत |मिति=25 August 2017 |लेखक=Yuichi Nitta |शीर्षक=Myanmar urged to grant Rohingya citizenship |प्रकाशक=Nikkei Asian Review |युआरएल=https://asia.nikkei.com/Politics-Economy/Policy-Politics/Myanmar-urged-to-grant-Rohingya-citizenship}}</ref><ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.thestateless.com/2017/08/annan-report-calls-for-review-of-1982-citizenship-law.html|शीर्षक=Annan report calls for review of 1982 Citizenship Law|मिति=24 August 2017|प्रकाशक=The Stateless|पहुँचमिति=१७ सेप्टेम्बर २०१७|अभिलेखमिति=१४ जुन २०१८|अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20180614071603/http://www.thestateless.com/2017/08/annan-report-calls-for-review-of-1982-citizenship-law.html}}</ref><ref name="HRW1">{{cite web|url=https://www.hrw.org/reports/2000/burma/burm005-02.htm#P132_34464 |title=Discrimination in Arakan |publisher=Human Rights Watch|date=May 2000}}</ref> उनीहरूको आवतजावतको स्वतन्त्रता, राज्यको शिक्षा र निजामती सेवाको जागिरमा पहुँचमा पनि प्रतिबन्ध लगाइएको छ।<ref name="war_of_words_2016_06_16_yale_edu">Ibrahim, Azeem (fellow at Mansfield College, Oxford, and 2009 Yale World Fellow),[http://yaleglobal.yale.edu/content/war-words-whats-name-rohingya "War of Words: What's in the Name 'Rohingya'?"], 16 June 2016, ''Yale Online'', Yale University, 21 September 2017 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210310100936/http://yaleglobal.yale.edu/content/war-words-whats-name-rohingya|date=10 March 2021}}</ref><ref name="ultimate_test_2017_01_19_harvard_edu">[http://hir.harvard.edu/article/?a=14495a "Aung San Suu Kyi’s Ultimate Test"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170922145315/http://hir.harvard.edu/article/?a=14495a |date=22 September 2017 }}, Sullivan, Dan, 19 January 2017, ''Harvard International Review'', Harvard University. Retrieved 21 September 2017</ref><ref>{{cite magazine |last=Stoakes |first=Emanuel |date=14 October 2014 |title=Myanmar's Rohingya Apartheid |url=https://thediplomat.com/2014/10/myanmars-rohingya-apartheid/ |magazine=The Diplomat}}</ref><ref>{{cite news |last=Kristof |first=Nicholas |date=28 May 2014 |title=Myanmar's Appalling Apartheid |newspaper=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2014/05/29/opinion/kristof-myanmars-appalling-apartheid.html |type=Opinion |url-status=live |url-access=subscription |access-date=15 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220407075441/https://www.nytimes.com/2014/05/29/opinion/kristof-myanmars-appalling-apartheid.html |archive-date=7 April 2022}}</ref> म्यानमारमा रोहिङ्ग्याहरूले सामना गर्नुपरेको कानुनी अवस्थालाई केही शिक्षाविद्, विश्लेषक र राजनीतिक व्यक्तित्वहरूले रङ्गभेदसँग तुलना गरेका छन्, जसमा नोबेल पुरस्कार विजेता डेसमन्ड टुटु र अन्य दक्षिण अफ्रिकी रङ्गभेद विरोधी कार्यकर्ता पनि समावेश छन्।<ref name="tutu_slow_genocide_2017_05_29_harvard_edu">Tutu, Desmond, former Archbishop of Cape Town, South Africa, Nobel Peace Prize (anti-apartheid and national-reconciliation leader), [http://www.newsweek.com/tutu-slow-genocide-against-rohingya-337104 "Tutu: The Slow=Genocide Against the Rohingya"], 19 January 2017, ''Newsweek'', citing "Burmese apartheid" reference in 1978 ''Far Eastern Economic Review'' at Oslo Conference on Rohingyas; also online at: [http://www.tutufoundationusa.org/2015/05/29/desmond-tutu-the-slow-genocide-against-the-rohingya/ Desmond Tutu Foundation USA] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170922193944/http://www.tutufoundationusa.org/2015/05/29/desmond-tutu-the-slow-genocide-against-the-rohingya/|date=22 September 2017}}. Retrieved 21 September 2017</ref> सन् २०१७ मा रोहिङ्ग्याहरूको सबैभन्दा पछिल्लो सामूहिक विस्थापनले मानवताविरुद्धको अपराधको अनुसन्धान गर्न अन्तर्राष्ट्रिय फौजदारी अदालत र नरसंहारको अनुसन्धान गर्न अन्तर्राष्ट्रिय न्याय अदालतलाई नेतृत्व गरेको थियो।<ref>ICC "Bangladesh/Myanmar Investigation", https://www.icc-cpi.int/bangladesh-myanmar; ICJ Order 23 January 2020 https://www.icj-cij.org/public/files/case-related/178/178-20200123-ORD-01-00-EN.pdf, both accessed 20 December 2020 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240313093524/https://www.icj-cij.org/web/20240313093524/https://www.icj-cij.org/public/files/case-related/178/178-20200123-ORD-01-00-EN.pdf|date=13 March 2024}}</ref> ह्युमन राइट्स वाचका अनुसार सन् १९८२ को कानुनले "रोहिङ्ग्याहरूलाई राष्ट्रियता प्राप्त गर्ने सम्भावनालाई प्रभावकारी रूपमा अस्वीकार गरेको थियो। आठौँ शताब्दीदेखिको यस क्षेत्रमा रोहिङ्ग्या इतिहासको निशानको बावजुद पनि बर्मेली कानुनले यस जातीय अल्पसङ्ख्यकलाई राष्ट्रिय जातीय समूहको रूपमा मान्यता दिन अस्वीकार गरिरहेको छ।<ref name="HRW1"/><ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.sbs.com.au/news/article/2017/08/24/kofi-annan-led-commission-calls-myanmar-end-rohingya-restrictions|शीर्षक=Kofi Annan-led commission calls on Myanmar to end Rohingya restrictions|प्रकाशक=SBS}}</ref> उनीहरूलाई आवागमनको स्वतन्त्रता, राज्य शिक्षा र सरकारी रोजगारबाट पनि प्रतिबन्धित गरिएको छ। सन् १९७८, १९९१–१९९२<ref>{{वेब स्रोत |शीर्षक=Myanmar/Bangladesh: Rohingyas - the Search for Safety |प्रकाशक=Amnesty International |मिति=September 1997 |युआरएल=https://www.amnesty.org/download/Documents/160000/asa130071997en.pdf |पहुँचमिति=१७ सेप्टेम्बर २०१७ |अभिलेखमिति=१ सेप्टेम्बर २०१७ |अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20170901110912/https://www.amnesty.org/download/Documents/160000/asa130071997en.pdf }}</ref>, २०१२, २०१५ र सन् २०१६–२०१७ मा रोहिङ्ग्या समुदायले सैन्य दमन र सबै तिरबाट बहिस्कारको सामना गर्नु परेको थियो।<ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=http://www.bbc.com/news/world-asia-38091816|शीर्षक=Myanmar wants ethnic cleansing of Rohingya - UN official|मिति=24 November 2016|प्रकाशक=BBC News}}</ref><ref name="HRW2">{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.hrw.org/node/114882 |शीर्षक=Crimes Against Humanity and Ethnic Cleansing of Rohingya Muslims in Burma’s Arakan State |प्रकाशक=Human Rights Watch |मिति=April 22, 2013}}</ref> [[संयुक्त राष्ट्र सङ्घ]] र ह्युमन राइट्स वाचले [[म्यानमार]]मा रोहिङ्ग्याहरू माथि गरिएको दमन र उत्पीडनलाई जातीय निर्मुलकरणको रूपमा वर्णन गरेको छ, जहाँ [[नरसंहार]] जस्ता अपराधहरूको असङ्ख्य प्रमाण प्राप्त गर्न सकिन्छ।<ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=http://www.huffingtonpost.com/azeem-ibrahim/the-rohingya-are-at-the-b_b_12445526.html|शीर्षक=The Rohingya Are At The Brink Of Mass Genocide|प्रथम=Azeem|अन्तिम=Ibrahim|मिति=11 October 2016|प्रकाशक=The Huffington Post}}</ref> म्यानमार सम्बन्धी संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय विशेष अन्वेषक याङ्ही लिका अनुसार म्यानमारले रोहिङ्ग्याहरूलाई देशबाट पूर्णरूपमा निष्कासित गर्न चाहेको छ।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.independent.co.uk/news/world/asia/burma-rohingya-muslims-government-trying-to-expel-un-warning-a7629716.html|शीर्षक=Burmese government accused of trying to 'expel' all Rohingya Muslims|मिति=14 March 2017|प्रकाशक=The Independent}}</ref> सन् २००८ को संविधानअनुसार म्यानमारको सेनाले अझै पनि गृह, रक्षा र सीमा मामिला मन्त्रालयलगायत सरकारका अधिकांश मामिलामा नियन्त्रण कायम गरेको छ। सेनालाई संसद्मा २५ प्रतिशत सिट छुट्याइएको छ भने तीमध्येबाट एक जना उपराष्ट्रपति हुनेछन्।<ref>http://www.bbc.com/news/av/world-asia-35457290/why-does-military-still-keep-25-of-the-seats-myanmar-parliament</ref><ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.mmtimes.com/national-news/19670-managing-the-defence-and-security-council.html |शीर्षक=সংরক্ষণাগারভুক্ত অনুলিপি |पहुँचमिति=१९ सेप्टेम्बर २०१७ |अभिलेखमिति=१३ सेप्टेम्बर २०१७ |अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20170913135451/https://www.mmtimes.com/national-news/19670-managing-the-defence-and-security-council.html }}</ref> रोहिङ्ग्या समुदायले आफूहरू लामो समयदेखि पश्चिमी म्यानमारमा बस्दै आएको बताएइरहेका छन्। उनीहरूका वंशजहरू पूर्व-औपनिवेशिक र औपनिवेशिक कालदेखि अराकानका बासिन्दाहरू थिए।<ref>https://www.forbes.com/sites/anderscorr/2016/12/29/secret-1978-document-indicates-burma-recognized-rohingya-legal-residence/#5fa4b2cb5a79</ref><ref name="Ghosh2016">{{cite book|first=Partha S. Ghosh|title=Migrants, Refugees and the Stateless in South Asia|url=https://books.google.com/books?id=X242DAAAQBAJ&pg=PA161|date=23 May 2016|publisher=SAGE Publications|isbn=978-93-5150-855-7|pages=161}}</ref> २०औँ शताब्दीको उत्तरार्धमा उत्पीडन सुरु नहुञ्जेलसम्म रोहिङ्ग्याहरूले म्यानमारको संसदको सांसद सदस्यको रूपमा प्रतिनिधित्व गरेका थिए। विगतमा म्यानमारले रोहिङ्ग्याहरूलाई सामुहिक स्वीकार गर्ने गरेको भएतापनि म्यानमारको आधिकारिक दृष्टिकोण एकाएक परिवर्तन हुँदा रोहिङ्ग्याबारे म्यानमार सरकारको आधिकारिक टिप्पणी अनुसार उनीहरू राष्ट्रिय जनसङ्ख्या नभई [[बङ्गलादेश]]बाट आएका अवैध आप्रवासी हुन् भनेको छ। त्यसपछि म्यानमार सरकारले 'रोहिङ्ग्या' शब्दको प्रयोग बन्द गर्दै उनीहरूलाई [[बङ्गाली जाति|बङ्गाली]] भनेर सम्बोधन गर्न थालेको थियो।{{Sfn|Leider|2013|p=7}}<ref>{{वेब स्रोत | युआरएल=http://blog.irrawaddy.org/2014/04/blog-post_52.html | शीर्षक=The 'Rohingya' Identity - British experience in Arakan 1826-1948 | प्रकाशक=The Irrawaddy | पहुँचमिति=19 January 2015 | अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20150119082025/http://blog.irrawaddy.org/2014/04/blog-post_52.html | अभिलेखमिति=19 January 2015 | df=dmy-all }}</ref><ref name=":3">{{cite book|title = Burma's Muslims: Terrorists or Terrorised?|last = Selth|first = Andrew|publisher = Strategic and Defence Studies Centre, Australian National University|year = 2003|isbn = 073155437X|pages = 7}}</ref><ref name= Kaiser>{{वेब स्रोत|युआरएल = http://www.networkmyanmar.org/images/stories/PDF13/kaiser-obrien.pdf|शीर्षक = Extract from record by UK Ambassador Terrence J O'Brien of his call in Rangoon on the Bangladesh Ambassador to Burma Khwaja Mohammed Kaiser|मिति = 23 December 1975|वेबसाइट = Network Myanmar|प्रकाशक = |पहुँचमिति = 21 February 2015}}</ref><ref name=":6">{{cite book|title = Minority Problems in Southeast Asia|last = Adloff|first = Richard|publisher = Stanford University Press|year = 1955|isbn = |pages = 154|last2 = Thompson|first2 = Virginia}}</ref>{{Sfn|Crisis Group|2014|pp=4–5}}<ref name=":5" /><ref name=":7">{{वेब स्रोत|युआरएल = http://www.networkmyanmar.org/images/stories/PDF15/Leider-Note.pdf|शीर्षक = "Rohingya": Rakhaing and Recent Outbreak of Violence: A Note|मिति = |वेबसाइट = |प्रकाशक = Network Myanmar|अन्तिम = Leider|प्रथम = Jacques P.|पहुँचमिति = 11 February 2015}}</ref> अराकान रोहिङ्ग्या राष्ट्रिय सङ्गठन सहित रोहिङ्ग्या अधिकार आन्दोलनका विभिन्न सङ्गठनहरूले उनीहरूलाई म्यानमारभित्र जातीय पहिचान गर्न माग गर्दै आएका छन्।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.rohingya.org/portal/index.php/who-we-are.html|शीर्षक=Who we are?|प्रथम=Arakan Rohingya National Org.|अन्तिम=(ARNO)|वेबसाइट=www.rohingya.org|पहुँचमिति=१९ सेप्टेम्बर २०१७|अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20170928075322/http://www.rohingya.org/portal/index.php/who-we-are.html|अभिलेखमिति=२८ सेप्टेम्बर २०१७}}</ref> संयुक्त राष्ट्रसङ्घको अनुसन्धान प्रतिवेदनअनुसार म्यानमारको कट्टर राष्ट्रवादी बौद्धधर्मावलम्बीहरूले रोहिङ्ग्यासमुदायलाई घृणा र धार्मिक असहिष्णुताको सिकार बनाइरहेका साथै उनीहरूलाई गैरन्यायिक हत्या, अवैध गिरफ्तारी, यातना, बलात्कार र म्यानमारको सशस्त्र बलद्वारा दुर्व्यवहारका साथै जबर्जस्ती श्रमको सिकार बनाइरहेका छन्।<ref name="al jazeera">{{वेब स्रोत |युआरएल=http://www.aljazeera.com/news/2016/06/rohingya-victims-crimes-humanity-160620131906370.html|शीर्षक=UN: Rohingya may be victims of crimes against humanity|प्रकाशक=Al Jazeera }}</ref> संयुक्त राष्ट्रसङ्घका अनुसार रोहिङ्ग्यामाथि भइरहेको उत्पीडनलाई [[मानवताविरुद्धको अपराध]] भन्न सकिन्छ।<ref name="al jazeera" /><ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.bbc.co.uk/news/world-39218105|शीर्षक=Myanmar Muslim minority subject to horrific torture, UN says|अन्तिम=Fisher|प्रथम=Jonah|मिति=2017-03-10|कार्य=BBC News|पहुँचमिति=2017-03-10|भाषा=अङ्ग्रेजी}}</ref> सन् २०१५ को रोहिङ्ग्या शरणार्थी सङ्कट र सन् २०१६- २०१७ को सैन्य दमनअघि म्यानमारमा ११ लाखदेखि १३ लाख रोहिङ्ग्या बसोबास गर्दै आएका थिए। तीमध्ये अधिकांश ८०-९८ प्रतिशत रोहिङ्ग्या-बाहुल्य राखिन राज्यमा बसोबास गर्दथे। ८ लाख भन्दा बढी रोहिङ्ग्याहरू [[शरणार्थी]]को रूपमा दक्षिणपूर्वी छिमेकी देश [[बङ्गलादेश]]मा शरण लिन भागेका थिए भने अन्य कयौँ मुसलमानहरू अन्य छिमेकी देशहरूमा भागेका थिए।<ref name="refugee_crisis_2017_08_daily_star">http://www.thedailystar.net/world/myanmar-rohingya-refugee-crisis-1%2C000-killed-Myanmar-%20violence-%20un-rapporteur-1459426</ref> एक लाखभन्दा बढी रोहिङ्ग्या आन्तरिक रूपमा विस्थापित भएका छन् भने उनीहरू म्यानमारको सेनाको नियन्त्रणमा रहेका शिविरमा बसिरहेका छन्। २५ अगस्ट २०१७ मा, रोहिङ्ग्या विद्रोहीहरूले १२ सुरक्षाकर्मीहरूको हत्या गरेपछि म्यानमारको सेनाले रोहिङ्ग्याविरुद्ध "क्लियरेन्स अपरेसन" सुरु गरेको थियो।<ref name="india_plans_to_deport">{{वेब स्रोत |युआरएल=http://www.aljazeera.com/news/2017/08/india-plans-deport-thousands-rohingya-refugees-170814110027809.html|शीर्षक=India plans to deport thousands of Rohingya refugees|वेबसाइट=www.aljazeera.com}}</ref><ref name="auto1">{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.unhcr.org/news/latest/2017/5/590990ff4/168000-rohingya-likely-fled-myanmar-since-2012-unhcr-report.html|शीर्षक=Over 168,000 Rohingya likely fled Myanmar since 2012 - UNHCR report|प्रथम=United Nations High Commissioner for|अन्तिम=Refugees|प्रकाशक=UNHCR }}</ref><ref name="auto1"/><ref name="emergency_response">{{वेब स्रोत|युआरएल=https://kopernik.info/project/rohingya-refugees-emergency-response-indonesia|शीर्षक=Rohingya Refugees Emergency Response, Indonesia - Kopernik|प्रकाशक=Kopernik}}</ref><ref name="myanmar_nationals">{{वेब स्रोत |मिति=25 January 2017 |शीर्षक=190,000 Myanmar nationals' get residency relief in Saudi Arabia |प्रकाशक=Al Arabiya English |युआरएल=http://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2017/01/25/Over-190-000-Myanmar-nationals-granted-Saudi-residency.html}}</ref>.<ref name="identity_issue">{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.dawn.com/news/1165299|शीर्षक=Identity issue haunts Karachi's Rohingya population|अन्तिम=Rehman|प्रथम=Zia Ur|मिति=23 Feb 2015|कार्य=Dawn|पहुँचमिति=26 December 2016}}</ref> यस नरसंहारमा ४००-३००० रोहिङ्ग्याहरू मारिएका, हजारौँको सङ्ख्यामा घाइते भएका, यातना दिइएका र बलात्कारको शिकार बनेका थिए।<ref name="trappped_inside_camps">{{वेब स्रोत | युआरएल=https://www.theguardian.com/world/2012/dec/20/burma-rohingya-muslim-refugee-camps | शीर्षक=Trapped inside Burma's refugee camps, the Rohingya people call for recognition | प्रकाशक=The Guardian | मिति=20 December 2012 | पहुँचमिति=10 February 2015}}</ref><ref name="us_holocaust_museum_highlights">{{वेब स्रोत|शीर्षक=US Holocaust Museum highlights plight of Myanmar's downtrodden Rohingya Muslims| युआरएल=http://www.foxnews.com/us/2013/11/06/us-holocaust-museum-highlights-plight-myanmar-downtrodden-rohingya-muslims/ |मिति=6 November 2013|प्रकाशक=Associated Press|कार्य=Fox News Channel}}</ref> उनीहरूका घरहरू जलाइएको थियो भने ४,००,००० भन्दा बढी (म्यानमारमा रहेका कुल रोहिङ्ग्याहरूको ४० प्रतिशत जनसङ्ख्या) भागेर बङ्गलादेश पुगेका थिए।<ref name="we_will_kill_you_all_2017_09_17_reuters">Lone, Wa and Andrew R.C. Marshall, [https://uk.reuters.com/article/uk-myanmar-rohingya-exclusive/exclusive-we-will-kill-you-all-rohingya-villagers-in-myanmar-beg-for-safe-passage-idUKKCN1BS0PN "Exclusive - 'We will kill you all' - Rohingya villagers in Myanmar beg for safe passage,"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170917195557/https://uk.reuters.com/article/uk-myanmar-rohingya-exclusive/exclusive-we-will-kill-you-all-rohingya-villagers-in-myanmar-beg-for-safe-passage-idUKKCN1BS0PN |date=१७ सेप्टेम्बर २०१७ }} September 17, 2017, Reuters, retrieved September 17, 2017</ref><ref name="textbook_example_2017_09_12_wash_post">[https://www.washingtonpost.com/world/textbook-example-of-ethnic-cleansing--370000-rohingyas-flood-bangladesh-as-crisis-worsens/2017/09/12/24bf290e-8792-41e9-a769-c79d7326bed0_story.html "‘Textbook example of ethnic cleansing,’ 370,000 Rohingyas flood Bangladesh as crisis worsens,"] September 12, 2017, ''Washington Post'' retrieved September 12, 2017</ref><ref name="minorities_flee_2017_08_30_cbs">[https://www.hrw.org/news/2017/08/29/burma-satellite-data-indicate-burnings-rakhine-state "18,000 minorities flee deadly ethnic violence in Myanmar"], Aug. 30, 2017, CBS News, retrieved September 12, 2017</ref><ref name="rohingya_have_fled_2017_09_08_ny_times">[https://www.nytimes.com/2017/09/08/world/asia/myanmar-rohingya-refugees-270000.html?mcubz=1&mcubz=1 "270,000 Rohingya Have Fled Myanmar, U.N. Says,"] September 8, 2017, New York Times, retrieved September 12, 2017</ref><ref name="unhcr_reports_2017_09_08_ap_fox_news">[http://www.foxnews.com/world/2017/09/08/unhcr-reports-surge-in-rohingya-refugees-now-270000.html "UNHCR reports surge in Rohingya refugees, now 270,000,"] September 8, 2017, Associated Press on Fox News, retrieved September 12, 2017</ref> == व्युतपत्ति == आधुनिक रोहिङ्ग्या शब्द औपनिवेशिक र पूर्व-औपनिवेशिक शब्दहरू रुइङ्गा र रुवाङ्गाबाट उत्पन्न भएको थियो।<ref>{{cite web |url=http://www.burmalibrary.org/docs21/FCO-1952-12-31-The_Mujahid_Revolt_in_Arakan-en-red.pdf |title=The Mujahid revolt in Arakan|website=www.burmalibrary.org|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230530045429/https://www.burmalibrary.org/docs21/FCO-1952-12-31-The_Mujahid_Revolt_in_Arakan-en-red.pdf|archive-date=30 May 2023 |access-date=8 January 2020|date=31 December 1952}}</ref> रोहिङ्ग्याहरूले आफूहरूलाई रुइङ्गाको रूपमा उल्लेख गर्ने गर्दछन्। [[बर्मेली भाषा]]मा ({{भाषा-बर्मेली|ရိုဟင်ဂျာ }}) यो समुदायलाई रुवाइङ्गा भनिन्छ भने [[बङ्गाली भाषा|बङ्गाली]]मा रोहिङ्गा ({{भाषा-बङ्गाली|রোহিঙ্গা}}) भनिन्छ। "रोहिङ्ग्या" शब्द अराकान राज्यको शब्द राखङ्गा वा रोसाङ्गाबाट आएको हुन सक्छ। रोहिङ्ग्या शब्दको अर्थ "रोहाङको बासिन्दा" हुन जान्छ जुन अराकानको प्रारम्भिक एक इस्लामी नाम थियो।<ref>{{cite web |url=http://www.oed.com/view/Entry/275016;jsessionid=7C5F9903ED0D23A031507806D08686D8?redirectedFrom=Rohingya#eid |title=Rohingya etymology at Oxford Dictionary |publisher=Oxford University Press |access-date=11 February 2015}}</ref><ref name="Minar">{{Cite news |last1=Minar|first1=Sarwar J.|last2=Halim|first2=Abdul |title=Rohingya: Etymology, people and identity |url=http://dailyasianage.com/news/187981/?regenerate|access-date=17 February 2022 |work=The Asian Age |location=Bangladesh |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Sittwe burns |title=The most persecuted people on Earth? The Rohingyas |newspaper=The Economist |date=13 June 2015 |quote='Rohingya' simply means 'inhabitant of Rohang', the early Muslim name for Arakan.}}</ref> रोहिङ्ग्या शब्दको प्रयोग ऐतिहासिक रूपमा [[ब्रिटिस राज]]भन्दा पहिले देखिनै लिपिबद्ध गरिएको छ। सन् १७९९ मा फ्रान्सिस बुकाननले "बर्मेली साम्राज्यमा बोलिने केही भाषाहरूको तुलनात्मक शब्दावली" नामक एक लेख लेखेका थिए जसलाई माइकल चार्नीले फेला पारी सन् २००३ मा "एसओएएस बुलेटिन अफ बर्मा रिसर्च" नामक एक पुस्तक लेखी पुन: प्रकाशित गरेका थिए।<ref name="buchanan_burma">{{cite journal |last=Buchanan |first=Francis |year=1799 |title=A Comparative Vocabulary of Some of the Languages Spoken in the Burma Empire |url=http://www.soas.ac.uk/sbbr/editions/file64276.pdf |journal=Asiatic Researches |publisher=The Asiatic Society |volume=5 |pages=219–240 |access-date=9 July 2012 |archive-date=20 October 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121020051420/http://www.soas.ac.uk/sbbr/editions/file64276.pdf }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121020051420/http://www.soas.ac.uk/sbbr/editions/file64276.pdf |date=20 October 2012 }}</ref><ref name="Charney Arakan">{{cite news|last=Charney |first=Michael W.|title=A Comnparative vocabulary of some of the Languages Spoken in the Burma Empire |url=https://archive.org/details/AComparativeVocabularyOfSomeOfTheLanguagesSpokenInTheBurmaEmpire |work=SOAS Bulletin of Burma Research |date=8 April 2018 |access-date=8 April 2018}}</ref><ref name="leider_arakan">{{cite news|last=Leider |first=Jacques P.|title=Interview: History Behind Arakan State Conflict |url=http://www.irrawaddy.org/archives/8642 |work=The Irrawaddy |date=9 July 2012 |access-date=9 July 2012}}</ref> अराकानमा लामो समयदेखि बसोबास गर्दै आएका र आफूलाई रुइङ्गा वा अराकानका मूल निवासी भनिने मोहम्मदानहरू भनि उनले उल्लेख गरेका थिए। सन् १८११ को क्लासिकल जर्नलले "रुइङ्गा" लाई "बर्मा साम्राज्य" मा बोलिने भाषाहरूमध्ये एकको रूपमा पहिचान गरिएको थियो।<ref name="Salim">{{Cite web|url=http://heritagetimes.in/rohingya-crisis-a-historical-perspective/|title=ROHINGYA CRISIS: A HISTORICAL PERSPECTIVE|last=Salim|first=Saquib|website=HeritageTimes|date=20 September 2019|access-date=23 September 2019}}</ref> सन् १८१५ मा जोहान सेभेरिन वेटरले जर्मन भाषामा प्रकाशित भाषाहरूको सङ्ग्रहमा "रुइङ्गा"लाई एक जातीय समूहको रूपमा सूचीबद्ध गरेका थिए।<ref name=Inside24>{{cite book|title=The Rohingyas: Inside Myanmar's Hidden Genocide|publisher=Oxford University Press|first=Azeem |last=Ibrahim|pages=24–25}}</ref> जाक लिडरका अनुसार, ब्रिटिस औपनिवेशिक कालमा रोहिङ्ग्याहरूलाई "चटगाँइया" को रूपमा उल्लेख गरिएको थियो भने सन् १९९० को दशकसम्म उनीहरूलाई "बङ्गाली" को रूपमा उल्लेख गर्नु विवादास्पद थिएन।{{Sfn|Leider|2013|pp=210–211}} रोहिङ्ग्या समुदायले आफूहरूलाई प्रायः "रोहिङ्ग्या मुसलमान", "अराकानी मुसलमान" र "बर्मेली मुसलमान" भन्ने गरेको हुँदा रोहिङ्ग्या शब्दको प्रयोगमा कुनै अन्तर्राष्ट्रिय सहमति छैन भनेर लिडरले उल्लेख गरेका थिए। मानवशास्त्री क्रिस्टिना फिङ्कजस्ता सहित अन्यले रोहिङ्ग्यालाई जातीय पहिचानकर्ताको रूपमा नभई राजनीतिक पहिचानकर्ताको रूपमा प्रयोग गरेका छन्।<ref>{{cite web |title=About Rohingya Ethnic |url=http://flotilla2arakan.com/2016/12/16/aboutrohingyaethnic/ |website=Flotilla 2 Arakan |access-date=27 October 2017 |archive-date=29 October 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171029174826/http://flotilla2arakan.com/2016/12/16/aboutrohingyaethnic/ }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171029174826/http://flotilla2arakan.com/2016/12/16/aboutrohingyaethnic/ |date=29 October 2017 }}</ref> लेडरको विचारमा रोहिङ्ग्या एक राजनीतिक आन्दोलन हो जुन सन् १९५० को दशकमा राखिनमा "एक स्वायत्त इस्लाम क्षेत्र" सिर्जना गर्न सुरु भएको थियो। सन् १९४८ देखि १९६२ सम्म [[बर्मा]]मा प्रजातन्त्र रहँदाको बेला प्रधानमन्त्री उ नुको सरकारले मायु सीमा क्षेत्रमा शान्ति स्थापनाको प्रयासको एक अंशको रूपमा रेडियो सम्बोधनहरूमा "रोहिङ्ग्या" शब्दको प्रयोग गरेको थियो।<ref name=WaPo>{{cite news |first=Adam |last=Taylor |title=The battle over the word 'Rohingya' |url=https://www.washingtonpost.com/news/worldviews/wp/2016/04/29/the-battle-over-the-word-rohingya/ |newspaper=The Washington Post|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230309080456/https://www.washingtonpost.com/news/worldviews/wp/2016/04/29/the-battle-over-the-word-rohingya/|archive-date=9 March 2023}}</ref> यो शब्द बर्मेली रेडियोमा प्रसारण गरी बर्मेली शासकहरूको भाषणमा प्रयोग गरिएको थियो। अपरेसन किङ ड्रागनका कारण शरणार्थीहरूसम्बन्धी [[संयुक्त राष्ट्र शरणार्थी उच्च आयोग]]को एक प्रतिवेदनले पीडितहरूलाई "बङ्गाली मुसलमानहरू (रोहिङ्ग्या भनिने)" भनी उल्लेख गरेको थियो। यद्यपि, सन् १९९० को दशकसम्म रोहिङ्ग्या शब्दको व्यापक रूपमा प्रयोग गरिएको थिएन। हाल "रोहिङ्ग्या" नामको प्रयोगमा ध्रुवीकरण आएको छ। म्यानमारको सरकारले उक्त नाम प्रयोग गर्न अस्वीकार गरेको छ। सन् २०१४ को जनगणनामा म्यानमार सरकारले रोहिङ्ग्याहरूलाई आफूलाई "बङ्गाली" भनेर चिनाउन बाध्य पारेको थियो।<ref name=TimeRohingya>{{cite magazine |title=Why Burma is trying to stop people from using the name of its persecuted Muslim minority |url=https://time.com/4322396/burma-myanmar-rohingya-us-embassy-suu-kyi/ |magazine=Time (magazine) |first=Feliz |last=Solomon |date=9 May 2016 |access-date=8 January 2020 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230322011247/http://time.com/4322396/burma-myanmar-rohingya-us-embassy-suu-kyi/ |archive-date=22 March 2023 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190818043854/https://time.com/4322396/burma-myanmar-rohingya-us-embassy-suu-kyi/ |date=18 August 2019 }}</ref> जाक लिडरले राखिनका धेरै मुसलमानहरूले आफूलाई "रोहिङ्ग्या" को सट्टा "अराकानी मुसलमान" वा "राखिनबाट आएका मुसलमानहरू" भन्न रुचाउँछन् भनि लेखेका थिए।<ref>{{cite news |url=http://blog.irrawaddy.org/2014/04/blog-post_52.html |title=The 'Rohingya' Identity – British experience in Arakan 1826–1948 |first=Derek |last=Tonkin |newspaper=The Irrawaddy |access-date=19 January 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150119082025/http://blog.irrawaddy.org/2014/04/blog-post_52.html |archive-date=19 January 2015 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150119082025/http://blog.irrawaddy.org/2014/04/blog-post_52.html |date=19 January 2015 }}</ref> याङ्गुनमा रहेको संयुक्त राज्य अमेरिकाको दूतावासले "रोहिङ्ग्या" नाम प्रयोग गर्न जारी राखेको छ। == जनशाङ्खिकि == रोहिङ्ग्याको रूपमा पहिचान गर्नेहरू सामान्यतया बङ्गलादेशसँग सीमा जोडिएको आराकानको सबैभन्दा उत्तरी बस्तीहरूमा बस्छन् जहाँ उनीहरू जनसङ्ख्याको ८०-९८% रहेको छ। एक सामान्य रोहिङ्ग्या परिवारमा चार वा पाँच जनासम्म जीवित बालबालिका रहेको भएतापनि दुर्लभ घटनाहरूमा २८ जनासम्मको परिवार सङ्ख्या भेटिएको थियो।<ref>{{cite news |url=http://www.aljazeera.com/indepth/features/2012/08/201288114724103607.html |title='Mass graves' for Myanmar's Rohingya |department=Features |publisher=Al Jazeera |date=9 August 2012 |access-date=18 October 2013}}</ref> म्यानमारको राष्ट्रिय औसतभन्दा ४६ प्रतिशत बढी बालबालिकाले रोहिङ्ग्या समुदायको प्रतिनिधित्व गर्दछन्। सन् २०१८ मा बङ्गलादेशमा १,२०,००० रोहिङ्ग्या महिलाहरूको कुल जनसङ्ख्याबाट ४८,००० रोहिङ्ग्या शिशुहरूको जन्म भएको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://www.scmp.com/news/asia/southeast-asia/article/2126991/48000-babies-will-be-born-rohingya-refugee-camps-year-aid|title=48,000 babies to be born in Rohingya refugee camps this year|date=5 January 2018|website=South China Morning Post|access-date=12 November 2019}}</ref> सन् २०१४ सम्मको तथ्याङ्क अनुसार लगभग १३ लाख रोहिङ्ग्याहरू म्यानमारमा बसोबास गर्ने गरेका थिए भने अनुमानित १० लाख भन्दा बढी विदेशमा बसोबास गर्ने गरेको पाइएको थियो। यदि रखाइन राज्यको कुल जनसङ्ख्याको ४० प्रतिशत वा विदेशी रोहिङ्ग्या जनसङ्ख्यालाई समावेश गर्ने हो भने ६० प्रतिशत हिस्सा उनीहरूले ओगटेका छन्। [[संयुक्त राष्ट्रसङ्घ]]को तथ्याङ्कअनुसार सन् २०१६ को डिसेम्बरसम्म विश्वको कुल राज्यविहीन जनसङ्ख्याको एक चौथाइ हिस्सा रोहिङ्ग्या समुदायले ओगटेको थियो।<ref>{{cite news|title=An army crackdown sends thousands fleeing in Myanmar |url=https://www.economist.com/news/asia/21727947-once-again-violence-wracks-rakhine-state-army-crackdown-sends-thousands-fleeing-myanmar |access-date=6 September 2017 |newspaper= The Economist |date=31 August 2017}}</ref> == धर्म == [[File:ROHINGYA (8093615213).jpg|thumb|left|[[मलेसिया]]को सेल्याङस्थित मदरसामा रोहिङ्ग्या अनाथहरू]] बर्माको रोहिङ्ग्या मुस्लिम जनसङ्ख्याका सदस्यहरूलाई देशको नागरिक नमानिएको तथ्यका कारण उनीहरूलाई बर्मेली सरकारले भेदभावबाट सुरक्षित राखेको छैन। तसर्थ, समुदायको धार्मिक स्वतन्त्रताको कमी, विशेष गरी कानुनी र राजनीतिक क्षेत्रमा चिन्ताहरू विद्यमान छन्।<ref name=":8">{{cite journal|title=The Rohingya Muslims in Myanmar: Past, Present, and Future|url=https://core.ac.uk/download/36692318.pdf|last=Abdelkader|first=Engy|date=1 July 2014|journal=Oregon Review of International Law |volume=15 |issue= |pages=393–412 |ssrn = 2277949}}</ref> बहुसङ्ख्यक रोहिङ्ग्या मानिसहरूले सुन्नी इस्लाम र सूफीवादको मिश्रण सहित [[इस्लाम धर्म|इस्लाम]]को अभ्यास गर्छन्।<ref>{{cite web |url=https://www.npr.org/sections/thetwo-way/2015/05/15/407048785/why-no-one-wants-the-rohingyas |title=Why No One Wants The Rohingyas |publisher=NPR |access-date=16 January 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231201011320/https://www.npr.org/sections/thetwo-way/2015/05/15/407048785/why-no-one-wants-the-rohingyas|archive-date=1 December 2023}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/world/2017/sep/02/rohingya-fleeing-myanmar-tales-ethnic-cleansing |title=Thousands of Rohingya flee Myanmar amid tales of ethnic cleansing|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230726033238/http://www.theguardian.com/world/2017/sep/02/rohingya-fleeing-myanmar-tales-ethnic-cleansing|archive-date=26 July 2023 |first=Jacob |last=Judah |date=2 September 2017 |newspaper=The Guardian |access-date=16 January 2018}}</ref><ref name="ReferenceA">{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-41291650|title=Bangladesh to restrict Rohingya movement|date=16 September 2017 |access-date=16 January 2018 |work=BBC News|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240225194649/https://www.bbc.com/news/world-asia-41291650|archive-date=25 February 2024}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.independent.co.uk/voices/rohingya-muslims-crisis-myanmar-burma-bangladesh-persecution-international-aid-a7944761.html |title=Bangladeshis should remember their own history when it comes to the fleeing Rohingya Muslims |date=13 September 2017 |newspaper=The Independent |access-date=16 January 2018}}</ref> रोहिङ्ग्या समुदायका महत्वपूर्ण अल्पसङ्ख्यकहरू [[हिन्दु धर्म]] र [[इसाई धर्म]]को अभ्यास गर्दछन्।<ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/cities/bengaluru/2022/jun/24/religious-conversionshits-rohingya-camp-in-bengaluru-2469108.html|title=Religious conversions hits Rohingya camp in Bengaluru|website=The New Indian Express|date=24 June 2022 }}</ref> सरकारले उनीहरूको शैक्षिक अवसरहरू सीमित गरेको फलस्वरूप धेरैले मौलिक इस्लामी अध्ययनलाई आफ्नो एकमात्र विकल्पको रूपमा पछ्याउँदछन्। अधिकांश गाउँहरूमा [[मस्जिद]] र मदरसाहरू छन्। परम्परागत रूपमा, [[पुरुष]]हरू मण्डलीमा प्रार्थना गर्दछन् भने महिलाहरूले घरमा प्रार्थना गर्दछन्।<ref>{{cite web|title=Rohingya Muslims – India Needs to Show Compassion|url=http://www.thetinyman.in/2017/09/rohingya-muslims-india-need-to-show.html|website=Tiny Man|access-date=27 October 2017}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171013214138/http://www.thetinyman.in/2017/09/rohingya-muslims-india-need-to-show.html |date=13 October 2017 }}</ref> मुसलमानहरूले प्रायः धार्मिक बाधाहरूको सामना गरिरहेको बेला बर्मामा अन्य व्यक्तिहरू जस्तै आफ्नो धर्मको अभ्यास गर्न सङ्घर्ष गरिरहेका छन्। यी सङ्घर्षहरू अनौपचारिक वा औपचारिक भएतापनि उपासनास्थलहरूको निर्माणको लागि स्वीकृति प्राप्त गर्न कठिनाइको रूपमा प्रकट भएका छन्। विगतमा पनि उनीहरूलाई आफ्नो धार्मिक आस्था सिकाएको र अभ्यास गरेको आरोपमा पक्राउ गरिएको थियो। == स्वास्थ्य == [[चित्र:4-year-old Anowar pictured with his mum and brother after being treated for diphtheria by the UK's Emergency Medical Team in Kutupalong, Bangladesh (28040394749).jpg|thumb|कुटुपालोङ शरणार्थी शिविरमा बेलायतको आपतकालीन मेडिकल टोलीले [[भ्यागुते रोग]]को उपचार गरेपछि रोहिङ्ग्या बालबालिकाहरू आफ्नी आमासँगै।]] रोहिङ्ग्यासमुदायले विभेद र स्वास्थ्य सेवामा अवरोधको सामना गरिरहेका छन्।<ref name="Ives 2016">{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2016/12/05/world/asia/rohingya-myanmar-health-care.html|title=Rohingya Face Health Care Bias in Parts of Asia, Study Finds|date=5 December 2016|work=The New York Times}}</ref> सन् २०१६ मा मेडिकल जर्नल द लसेन्टले प्रकाशित गरेको एक अध्ययन अनुसार म्यानमारका रोहिङ्ग्या बालबालिकाले जन्मजात कम तौल, कुपोषण, झाडापखाला र वयस्क भएपछि [[प्रजनन (पुनरुत्पादन)|प्रजनन]]मा अवरोधको सामना गरिरहेको खुलेको थियो। रोहिङ्ग्याको बाल मृत्युदर प्रति १,००० जीवित जन्ममा २२४ सम्म रहेको छ, जुन म्यानमारको बाँकीको (प्रति १,००० जीवित जन्ममा ५२) दरभन्दा ४ गुणा बढी र राखिन राज्यका अन्य गैर-रोहिङ्ग्या क्षेत्रहरूको भन्दा ३ गुणा (प्रति १,००० जीवित जन्ममा ७७) रहेको छ।<ref name="Mahmood2016">{{cite journal |author1=Mahmood |author2=Wroe |author3=Fuller |author4=Leaning|title= The Rohingya people of Myanmar: health, human rights, and identity |journal=Lancet |year=2016 |volume= 389|pages=1–10|url=http://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(16)00646-2/abstract |format=fee required |doi=10.1016/S0140-6736(16)00646-2 |pmid= 27916235 |issue=10081|s2cid=205981024 }}</ref> यस अध्ययनले ४०% रोहिङ्ग्या बालबालिकाहरू म्यानमारभित्र आन्तरिक रूपमा विस्थापित व्यक्तिहरूको शिविरमा झाडापखालाबाट पीडित छन् जुन बाँकी राखिनका बालबालिकाहरूमा [[झाडापखाला]] [[रोग]]को तुलनामा पाँच गुणा बढी दरमा पीडित रहेको पत्ता लागेको थियो। == मानवाधिकार र शरणार्थीको स्थिति == [[चित्र:Cox's Bazaar Refugee Camp (8539828824) (cropped).jpg|thumb| [[बङ्गलादेश]]को [[कक्सबाजार]] स्थित [[कुतुपालङ शरणार्थी शिविर]] यो शरणार्थी शिविर [[म्यानमार]]मा भएको अन्तरसाम्प्रदायिक हिंसाबाट जोगिन भागेका तीन लाख रोहिङ्ग्याहरूलाई आश्रय दिने तीन शिविरहरू मध्ये एक हो।]] [[चित्र:Police Checkpoint with Closed-Off Muslim (Rohingya) Area (Aung Mingalar) - Sittwe - Rakhaing (Arakan) State - Myanmar (Burma) (12232262756).jpg|thumb|सितवे प्रहरी जाँच केन्द्र]] रोहिङ्ग्या समुदायलाई "विश्वको सबैभन्दा कम खोजी गरिएको अल्पसङ्ख्यक" र "विश्वको सबैभन्दा उत्पीडनमा परेका मानिसहरूमध्ये एक"को रूपमा वर्णन गरिएको छ।<ref>{{cite news |first=Mark |last=Dummett |date=18 February 2010 |title=Bangladesh accused of 'crackdown' on Rohingya refugees |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/8521280.stm |work=BBC News |access-date=29 July 2012}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.unhcr.org/cgi-bin/texis/vtx/refdaily?pass=52fc6fbd5&id=4fe952205|title=Myanmar, Bangladesh leaders 'to discuss Rohingya' |agency=Agence France-Presse |date=25 June 2012 |access-date=29 July 2012}}</ref> मेदसाँ सँ फ्रोँतिएरले सन् २००७ मा रोहिङ्ग्या समुदायले सरकार र सेनाबाट सामना गर्नुपरेको भेदभाव र मानवाधिकारका चुनौतीहरूको आधारमा विश्वका शीर्ष १० सबैभन्दा कम खोजी भएका समुदायहरू मध्ये एक भएको दाबी गरेको थियो। "वास्तवमा, हाल म्यानमारमा (१३५) राष्ट्रिय जातिहरू बसोबास गर्दै आएको भएतापनि तथाकथित रोहिङ्ग्या मानिसहरू तीमध्येका होइनन् र ऐतिहासिक रूपमा म्यानमारमा कहिल्यै पनि 'रोहिङ्ग्या' जाति थिएनन्" भनि सन् १९९२ को फेब्रुअरीमा म्यानमारको विदेश मन्त्रालयले एक प्रेस विज्ञप्ति जारी गरी उक्त भनाइलाई सार्वजनिक गरेको थियो।<ref name=":9">{{cite web|url=https://dr.ntu.edu.sg/bitstream/handle/10220/5978/rsisc012-08.pdf?sequence=1&isAllowed=y|title=Rohingya Muslims: Myanmar's Forgotten People|last=Kyaw|first=Nyi Nyi|date=6 February 2008|website=Nanyang Technological University Library|access-date=5 October 2017|archive-date=19 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180919200055/https://dr.ntu.edu.sg/bitstream/handle/10220/5978/rsisc012-08.pdf?sequence=1&isAllowed=y|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180919200055/https://dr.ntu.edu.sg/bitstream/handle/10220/5978/rsisc012-08.pdf?sequence=1&isAllowed=y |date=19 September 2018 }}</ref> रोहिङ्ग्याहरू समुदायलाई आवतजावतको स्वतन्त्रताका साथै उच्च शिक्षा प्राप्त गर्ने अधिकारबाट पनि बञ्चित गरिएको छ। सन् १९८२ को राष्ट्रियता सम्बन्धी कानुन लागू भएदेखि नै उनीहरूलाई बर्मेली नागरिकताबाट बञ्चित गरिएको छ। सन् १९८२ को कानुनपछि म्यानमारमा विभिन्न प्रकारका नागरिकता प्राप्त भएका छन्।<ref>{{cite web|url=http://www.dandc.eu/en/article/myanmar-does-not-recognise-rohingya-citizens-ngo-expert-elaborates-our-interview|title="The world's most persecuted people" Katja Dombrowski interviews Johannes Kaltenbach (Malteser International) |date=3 April 2015 |publisher = In: D+C, Vol.42.2015:5 }}</ref> सर्वसाधारण नागरिकसँग रातो परिचयपत्र हुने गर्दथ्यो तर रोहिङ्ग्याहरूलाई सेतो परिचयपत्र दिइएको थियो जसले उनीहरूलाई अनिवार्य रूपमा बर्मामा बसोबास गर्ने विदेशीहरूको रूपमा वर्गीकृत गरेको थियो। रोहिङ्ग्यामाथि लगाइएका सीमा र प्रतिबन्धहरूलाई नागरिकताको यो भिन्नताले उनीहरूलाई केही सहज बनाएको थियो।<ref name="rohingya">{{cite news |first=Jonathan |last=Head |date=5 February 2009 |title=What drive the Rohingya to sea? |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/7872635.stm |work=BBC News |access-date=29 July 2012}}</ref> उदाहरणका लागि, सेतो परिचयपत्र प्राप्त गरेका रोहिङ्ग्याहरू सेनामा भर्ती हुन वा सरकारमा भाग लिन सक्दैनथे र उनीहरूले अवैध आप्रवासनको मुद्दाको पनि सामना गर्न पर्दनथ्यो। नागरिकता कानूनले सेनाद्वारा रोहिङ्ग्याविरुद्ध मानव अधिकार उल्लङ्घनको पनि महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको छ।<ref name=":10">{{Cite journal |last1=Grundy-Warr |first1=Carl |last2=Wong |first2=Elaine |date=Autumn 1997|title=Sanctuary Under a Plastic Sheet–The Unresolved Problem of Rohingya Refugees|url=http://www.mcrg.ac.in/WC_2015/Reading/D_Unresolved_Problem_Rohingya_Refugees.pdf |journal=IBRU Boundary and Security Bulletin|pages=79–91|via=MCRG}}</ref> उनीहरूलाई आधिकारिक अनुमति बिना यात्रा गर्न अनुमति दिइएको थिएन र पहिले दुई भन्दा बढी बच्चा नजन्माउने प्रतिबद्धतामा हस्ताक्षर गर्नु आवश्यक रहेतापनि उक्त कानुनलाई कडाईका साथ लागू गरिएको थिएन। उनीहरूलाई नियमित रूपमा जबर्जस्ती श्रमको (सामान्यतया, रोहिङ्ग्या पुरुषले हप्तामा एक दिन सैन्य वा सरकारी परियोजनाहरूमा काम गर्नुपर्दछ र हप्तामा एक रात चौकीदारी गर्नुपर्दछ) अधीनमा राखिएको थियो। हाल रोहिङ्ग्याहरूले धेरै खेतीयोग्य भूमि पनि गुमाएका छन् जसलाई सेनाले जफत गरी म्यानमारको अन्य ठाउँबाट त्यहाँ बसाइँ सरेर आएका बौद्ध धर्मवलम्बीहरूलाई दिइएको छ।{{Sfn|Crisis Group|2014|p=19}}<ref name="rohingya" /> रोहिङ्ग्या समुदाय विरुद्ध भएका मानव अधिकार उल्लङ्घनका लागि बर्मेली सेना आंशिक रूपमा जिम्मेवार छ। यी उल्लङ्घनहरूमा सम्पत्तिको विनाश, सम्पत्ति हडप्नु र छिमेकी देशमा जबर्जस्ती स्थानान्तरण गरिनु समावेश छ। सेनाले रखाइनमा रहेका रोहिङ्ग्याहरूलाई बङ्गलादेश जान बाध्य पार्दा मानव अधिकारको उल्लङ्घन भएको मानिन्छ। रोहिङ्ग्या मुसलमानहरू विरुद्ध हुने अन्य मानव अधिकार उल्लङ्घनहरूमा शारीरिक हिंसा र यौन हिंसा समावेश छन्। देशका सैन्य अधिकारीहरूले बर्मामा गरिने जनगणनाको भागको रूपमा यी उल्लङ्घनहरू आवश्यक रहेको र रोहिङ्ग्या मुसलमानहरूको राष्ट्रियता के हो भनेर पत्ता लगाउन सेनाले यी कार्यहरू गर्न आवश्यक रहेको बताएर यी उल्लङ्घनहरूलाई तर्कसङ्गत बनाएका थिए। एम्नेस्टी इन्टरनेसनलका अनुसार सन् १९७८ देखि बर्माको सैन्य तानाशाहीले रोहिङ्ग्याहरूलाई मानव अधिकार उल्लङ्घनको सिकार बनाएको र तीमध्ये धेरै छिमेकी बङ्गलादेशमा भागेका छन्।<ref name="Amn">{{cite web|url=https://www.amnesty.org/en/library/info/ASA16/005/2004/|title=Myanmar – The Rohingya Minority: Fundamental Rights Denied|publisher=Amnesty International|year=2004 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141213205322/http://www.amnesty.org/en/library/info/ASA16/005/2004|archive-date=13 December 2014|url-status=dead|access-date=11 February 2015}}</ref> रोहिङ्ग्या मुसलमानहरूलाई उनीहरूको घरबाट अन्य क्षेत्रहरूमा स्थानान्तरण गर्नुको कारण रखाइन अविकसित बनेको थियो भने रोहिङ्ग्या मुसलमान र बौद्धहरूबीचको द्वन्द्व र उनीहरूलाई सरकारले गरेको भेदभाव जस्ता कारकहरूका कारण रखाइल अविकसित हुन पुगेको थियो।<ref name=":11">{{cite web|url=http://www.burmalibrary.org/docs21/Abrar-NM-Repatriation_of_Rohingya_refugees-en.pdf|title=Repatriation of Rohingya Refugees|last=Abrar|first=C.R.|website=Burma Library|access-date=6 October 2017}}</ref> रोहिङ्ग्या समुदायका सदस्यहरू बङ्गलादेशमा विस्थापित भएपछि त्यहाँको [[बङ्गलादेश सरकार|सरकार]], गैरसरकारी संस्था र [[संयुक्त राष्ट्र शरणार्थी उच्च आयोग]]ले [[शरणार्थी]]हरूलाई आवास र भोजन प्रदान गरेर सहायता गरेको थियो। बाह्य सङ्गठनहरूले (सरकारद्वारा नियन्त्रित बाहेक) सहायताको खाँचो पर्ने मानिसहरूको सङ्ख्याका अत्याधिक भएका कारण यिनीहरूको सहयोग निकै महत्त्वपूर्ण रहेको छ। सन् २००५ मा शरणार्थीसम्बन्धी संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय उच्चा आयोगले बङ्गलादेशबाट रोहिङ्ग्याहरूलाई फिर्ता पठाउन बङ्गलादेश सरकारलाई सहयोग गरेको भएतापनि शरणार्थी शिविरहरूमा मानव अधिकार उल्लङ्घनको आरोपले यो प्रयासलाई खतरामा पारेको थियो।<ref>{{cite news |url=http://www.newagebd.com/2005/may/21/front.html#9 |title=UNHCR threatens to wind up Bangladesh operations |work=New Age |date=21 May 2005 |access-date=25 April 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090425140346/http://www.newagebd.com/2005/may/21/front.html |archive-date=25 April 2009 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090425140346/http://www.newagebd.com/2005/may/21/front.html#9 |date=25 April 2009 }}</ref> सन् २०१२ को साम्प्रदायिक दङ्गा भएको तीन वर्षपछि सन् २०१५ मा १ लाख ४० हजार रोहिङ्ग्याहरू शरणार्थी शिविरमा बसिरहेका थिए। [[संयुक्त राष्ट्रसङ्घ]]ले यसअघि [[म्यानमार]]मा सन् २०१२ मा भएको साम्प्रदायिक हिंसा र उत्पीडनको डरका कारण अधिकांश रोहिङ्ग्या शरणार्थीहरूलाई म्यानमारमा फर्कन सकिरहेका थिएनन्।<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-23077537|title=The unending plight of Burma's unwanted Rohingyas|last=Head|first=Jonathan|date=1 July 2013|access-date=11 February 2015}}</ref> बङ्गलादेश सरकारले रोहिङ्ग्या शरणार्थीलाई बङ्गलादेशमा बहिर्गमन हुन नदिन रोहिङ्ग्यालाई दिइने सहयोगको रकम घटाएको थियो।<ref>{{cite news|last=Dummett |first=Mark |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/7019882.stm |title=Asia-Pacific &#124; Burmese exiles in desperate conditions |work=BBC News |date=29 September 2007 |access-date=18 October 2013}}</ref> फेब्रुअरी २००९ मा समुद्रमा २१ दिन बिताएपछि मलक्काको जलसन्धिमा आचेनी नाविकहरूद्वारा धेरै रोहिङ्ग्या शरणार्थीहरूको उद्धार गरिएको थियो।<ref>{{cite web |url=http://epaper.kompas.com/ |title=Kompas – VirtualNEWSPAPER |publisher=Epaper.kompas.com |access-date=18 October 2013 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130620111958/http://epaper.kompas.com/ |date=20 June 2013 }}</ref> हजारौँ रोहिङ्ग्याहरू भागेर [[थाइल्यान्ड]]मा पनि पुगेका थिए। रोहिङ्ग्याहरूलाई थाइल्यान्डबाट खुला समुद्रमा खसालेको आरोप लाग्दै आएको छ। फेब्रुअरी २००९ मा, थाई सेनाले १९० रोहिङ्ग्या शरणार्थीहरूको डुङ्गालाई समुद्रमा खसालेको प्रमाण सार्वजनिक भएको थियो। इन्डोनेसियाली अधिकारीहरूले उद्धार गरेका शरणार्थीहरूको एउटा समूहले उनीहरूलाई थाई सेनाले पक्राउ गरी कुटपिट गरेको र त्यसपछि समुद्रमा छोडेको बताएका थिए।<ref>Rivers, Dan (12 February 2009). [http://edition.cnn.com/2009/WORLD/asiapcf/02/12/thailand.refugees.admission/index.html Thai PM admits boat people pushed out to sea], CNN</ref> सन् २००५ मा रोहिङ्ग्या शरणार्थीलाई स्वदेश फर्काउने कदम सुरु भएको थियो। सन् २००९ मा बङ्गलादेश सरकारले बर्मेली कूटनीतिज्ञहरूसँगको बैठकपछि देशभित्र शरणार्थी शिविरमा रहेका करिब नौ हजार रोहिङ्ग्यालाई म्यान्मार फर्काउने घोषणा गरेको थियो।<ref>{{cite news|url=http://www.zeenews.com/news591146.html|title=Myanmar to repatriate 9,000 Muslim refugees from B'desh |last=Press Trust of India|date=29 December 2009|publisher=Zee News}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.thedailystar.net/newDesign/news-details.php?nid=119694|title=Myanmar to take back 9,000 Rohingyas soon|date=30 December 2009|newspaper=The Daily Star (Bangladesh)}}</ref> १६ अक्टोबर २०११ मा, म्यानमारमा नयाँ सरकार गठन भएपछि रोहिङ्ग्या शरणार्थीहरूलाई फिर्ता लिन सहमत भएको थियो। यद्यपि, सन् २०१२ मा राखिने दङ्गाका कारण यी प्रत्यावर्तन प्रयासहरू अवरुद्ध भएका थिए।<ref>{{cite news|title=Myanmar to 'take back' Rohingya refugees|url=http://www.thedailystar.net/newDesign/news-details.php?nid=206713|newspaper=The Daily Star|date=16 October 2011}}</ref><ref>{{cite news |last1=Ahmed |first1=Akbar |last2=Akins |first2=Harrison |date= 1 December 2011 |title=Little help for the persecuted Rohingya of Burma |url=https://www.theguardian.com/commentisfree/belief/2011/dec/01/rohingya-burma?INTCMP=SRCH |newspaper=The Guardian |location=London |access-date=18 October 2013}}</ref> २९ मार्च २०१४ मा, बर्मेली सरकारले "रोहिङ्ग्या" शब्दमाथि प्रतिबन्ध लगाएपछि अल्पसङ्ख्यक समूहका सदस्यहरूलाई सन् २०१४ को म्यान्मार जनगणनामा "बङ्गाली" को रूपमा दर्ता हुन आदेश दिएको थियो भने यो जनगणना तीन दशकपछि आयोजित पहिलो जनगणना हो।<ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-international/no-registration-for-rohingya-in-myanmar-census/article5849870.ece |location=Chennai, India |work=The Hindu |title=No registration for 'Rohingya' in Myanmar census |date=30 March 2014}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-26807239 |title=Burma census bans people registering as Rohingya |work=BBC News |date=30 March 2014 |access-date=10 February 2015}}</ref> ७ मे २०१४ मा, संयुक्त राज्य अमेरिकाको प्रतिनिधि सभाले म्यानमारमा रोहिङ्ग्या मानिसहरूको उत्पीडनसम्बन्धी संयुक्त राज्य अमेरिकाको सदनको प्रस्ताव पारित गरेको थियो जसले म्यानमार सरकारलाई भेदभाव र उत्पीडन अन्त्य गर्न आह्वान गरेको थियो।<ref name="BurmaResoluHill">{{cite news|last=Marcos|first=Cristina|title=House passes resolution pressuring Burmese government to end genocide|url=https://thehill.com/blogs/floor-action/house/205545-house-passes-resolution-pressuring-burmese-government-to-end/|newspaper=The Hill|date=7 May 2014|access-date=8 May 2014}}</ref><ref name="418sum">{{cite web|title=H.Res. 418 – Summary|url=http://beta.congress.gov/bill/113th-congress/house-resolution/418|publisher=United States Congress|access-date=5 May 2014}}</ref> लन्डनको क्विन मेरी विश्वविद्यालयको अन्तर्राष्ट्रिय राज्य अपराध शाखाका अनुसन्धाताहरूले म्यानमार सरकार रोहिङ्ग्याविरुद्ध नरसंहारको सङ्गठित प्रक्रियाको अन्तिम चरणमा रहेको भनी सुझाव दिएको थियो। नोभेम्बर २०१६ मा, बङ्गलादेशमा संयुक्त राष्ट्रसङ्घका एक वरिष्ठ अधिकारीले म्यानमारमाथि रोहिङ्ग्याहरूको जातीय सफायाको आरोप लगाएका थिए।<ref>{{cite news|title=Campaigns of violence towards Rohingya are highly organised and genocidal in intent|url=http://www.qmul.ac.uk/media/news/items/hss/165941.html|publisher=Queen Mary University of London|date=29 October 2015|access-date=2 November 2015|archive-date=7 November 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151107053930/http://www.qmul.ac.uk/media/news/items/hss/165941.html|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151107053930/http://www.qmul.ac.uk/media/news/items/hss/165941.html |date=7 November 2015 }}</ref><ref>{{cite news|last1=Mandel|first1=Seth|title=The Cautionary Tale of Samantha Power|url=https://www.commentarymagazine.com/articles/the-cautionary-tale-of-samantha-power/|access-date=19 January 2017|work=Commentary Magazine|quote=Rohingya, an ethnic Muslim minority currently being subjected to an unmistakable genocide}}</ref> तथापि यससम्बन्धी म्यानमारका संयुक्त राष्ट्रसङ्घका एक पूर्व शीर्ष अधिकारी चार्ल्स पेट्रीले टिप्पणी यस प्रकार छ; आज [नरसंहार] भन्ने शब्दप्रयोग गर्नु र विभाजनकारी हुनुले समस्या समाधान गर्ने प्रयासका अवसरहरू र विकल्पहरू उपलब्ध हुनेछैनन् भन्ने कुराको सुनिश्चित गर्दछ।<ref>{{cite news |last1=Ghosh |first1=Nirmal |title=Genocide 'not the issue' in Myanmar |url=https://www.asiaone.com/genocide-not-issue-myanmar |work=AsiaOne |date=2 November 2015 |language=en}}</ref> सेप्टेम्बर २०२० मा [[संयुक्त राष्ट्र मानवाधिकार उच्चायुक्त कार्यालय]]का आयुक्त मिसेल बास्लेले अन्तर्राष्ट्रिय अदालतले म्यानमारको नेतृत्वलाई नरसंहार रोक्न र डिसेम्बर २०१९ मा हत्या रोक्न आदेश दिए पनि रोहिङ्ग्याहरूको हत्या र अपहरण नरोकिने चेतावनी दिएकी थिइन्।<ref>{{cite news |title=Justice and the Rohingya people are the losers in Asia's new cold war |url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2020/sep/20/justice-and-the-rohingya-people-are-the-losers-in-asias-new-cold-war |work=the Guardian |date=20 September 2020 |language=en}}</ref> आर्थिक कठिनाइ र [[कोरोना भाइरस]]को महामारीका कारण [[मलेसिया]]जस्ता केही देशले रोहिङ्ग्या शरणार्थीको पुनर्स्थापनालाई अस्वीकार गर्दै उनीहरूलाई समुद्रमा फिर्ता पठाएका थिए।<ref>{{cite news |title=Malaysia Could Send Rohingya Detainees Back Out to Sea: Sources |url=https://www.nytimes.com/reuters/2020/06/18/world/asia/18reuters-myanmar-rohingya-malaysia.html |access-date=27 June 2020 |work=New York Times |agency=Reuters |date=18 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200627084505/https://www.nytimes.com/reuters/2020/06/18/world/asia/18reuters-myanmar-rohingya-malaysia.html |url-status=dead |archive-date=27 June 2020}}</ref><ref>{{cite news |last1=Latiff |first1=Rozanna |title=Malaysia can't take any more Rohingya refugees, PM says |url=https://mobile.reuters.com/article/amp/idUSKBN23X19Y |access-date=27 June 2020 |work=Reuters |date=26 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200627084813/https://mobile.reuters.com/article/amp/idUSKBN23X19Y|archive-date=27 June 2020}}</ref> मलेसियाली अधिकारीहरूले पनि लडाकू रोहिङ्ग्या समूहहरूले देशमा रोहिङ्ग्या शरणार्थीहरूबाट पैसा असुलेर चन्दा सङ्कलन गरिरहेकोमा चिन्ता व्यक्त गरेका थिए।<ref>{{cite news |last1=Chew |first1=Amy |title=Militant Rohingya group raises funds in Malaysia by extorting money from Muslim refugees |url=https://www.scmp.com/week-asia/geopolitics/article/3019396/militant-rohingya-group-raises-funds-malaysia-extorting-money |access-date=27 June 2020 |work=South China Morning Post |date=22 July 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200610232245/https://www.scmp.com/week-asia/geopolitics/article/3019396/militant-rohingya-group-raises-funds-malaysia-extorting-money |archive-date=10 June 2020}}</ref> २७ डिसेम्बर २०२३ मा, आचेमा अवस्थित अबुल्यातामा विश्वविद्यालय, बिना बङ्सा गेत्सेन्पेना विश्वविद्यालय र मुहम्मदिया आचे विश्वविद्यालयमा अध्ययनरत विद्यार्थीहरूले रोहिङ्ग्या शरणार्थीहरूको आश्रयस्थलमा आक्रमण गरी उनीहरूलाई निर्वासित गर्न माग गर्दै बान्दा आचे सहरको सम्मेलन केन्द्रबाट उनीहरूलाई बाहिर निकाल्न बाध्य पारेका थिए। विद्यार्थीहरूले भुइँमा बसेका र डरले रोइरहेका रोहिङ्ग्या पुरुष, महिला र बच्चाहरूको सामानमा लात हानेको पनि देखिएको थियो।<ref name="aj27Dec2023">{{Cite news |title=Indonesian students evict Rohingya from shelter demanding deportation |url=https://www.aljazeera.com/news/2023/12/27/indonesian-students-evict-rohingya-from-shelter-demanding-deportation |access-date=27 December 2023 |work=Al Jazeera |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=27 December 2023 |title=Ratusan Mahasiswa di Banda Aceh Gelar Demo Tolak Rohingya |url=https://www.liputan6.com/photo/read/5491486/ratusan-mahasiswa-di-banda-aceh-gelar-demo-tolak-rohingya |access-date=27 December 2023 |work=Liputan 6 |language=id}}</ref> उनीहरूले टायर बालेर "उनीहरूलाई बाहिर निकाल" र "आचेमा रोहिङ्ग्यालाई बहिस्कार गर" भन्दै नारा लगाएका थिए। == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == {{कमन्सश्रेणी}} [[श्रेणी:जातीय समूहहरू]] cajmzfc0daqtbuyjnvfyy3dlktjccl2 1368223 1368222 2026-08-01T12:40:35Z Rajeeb bastola 39875 1368223 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group |group=रोहिङ्ग्या |native_name=𐴌𐴟𐴇𐴝𐴥𐴚𐴒𐴙𐴝, Ruáingga ရိုဟင်ဂျာ ﺭُﺍَࣺﻳﻨڠَ [[File:MayyuKhan2024.jpg|thumb| अराकानका आदिवासी रोहिङ्ग्या परिवारको एक चित्र]] |population=१,५४७,७७६<ref name="Mahmood, Wroe, Fuller, Leaning 2016">{{cite web |first1=Mahmood |first2=Wroe |first3=Fuller |first4=Leaning| title= The Rohingya people of Myanmar: health, human rights, and identity | publisher=Lancet | year=2016 | pages=1–10| url=http://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(16)00646-2/abstract | doi=10.1016/S0140-6736(16)00646-2 | pmid= 27916235 }}</ref>–२,०००,०००+<ref>{{cite book|first=David Mathieson|title=Perilous Plight: Burma's Rohingya Take to the Seas|date=2009|publisher=Human Rights Watch|isbn=9781564324856|pages=3}}</ref> |regions= [[म्यानमार]] (रखाइन राज्य), [[बङ्गलादेश]], [[पाकिस्तान]], [[थाइल्यान्ड]], [[मलेसिया]], [[भारत]], [[संयुक्त अधिराज्य]], [[इन्डोनेसिया]], [[नेपाल]], [[साउदी अरब]] |region1={{झण्डा|म्यानमार}} |pop1=१,००,०००<ref name="Ponniah">{{cite web |url=http://www.bbc.com/news/world-asia-38168917|title=Who will help Myanmar's Rohingya? |first=Kevin Ponniah|date=5 December 2016|work=[[बीबीसी]]}}</ref>–१०,३०,०००<ref name="bbc.com">{{cite web |url=http://www.bbc.com/news/world-asia-33007536|title=Will anyone help the Rohingya people?|work=BBC News}}</ref><ref name=":5">{{cite web|url=https://ash.harvard.edu/files/a_fatal_distraction_from_federalism_religious_conflict_in_rakhine_10-20-2014_rev_6-26-15.pdf|title=Fatal Distraction from Federalism: Religious Conflict in Rakhine|date=June 2015|publisher=Harvard Ash Center|last=Dapice|first=David}}</ref> (सन् २०१६-२०१७ को रोहिङ्ग्या नरसंहार पूर्व) |region2={{झण्डा|बङ्गलादेश}} |pop2=२४००,०००+ (२५ अगस्ट २०१९ देखि १०,००,००० को सङ्ख्यामा यहाँ आइपुगेका) |ref2=<ref>http://www.thedailystar.net/world/rohingya-crisis/400000-rohingyas-myanmar-arrive-bangladesh-august-25-unicef-1462066</ref> |region4={{झण्डा|पाकिस्तान}} |pop4=२,००,००० |ref4=<ref>{{cite web|url=http://www.outlookindia.com/article.aspx?200305 |title=Homeless In Karachi &#124; Owais Tohid, Arshad Mahmud |publisher=Outlook India |date=29 November 1995 |accessdate=18 October 2013}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.burmalibrary.org/docs/SRI-rohingya.htm |title=Box 5925 Annapolis, MD 21403 info@srintl |publisher=Burmalibrary.org |date= |accessdate=18 October 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110911115620/http://www.burmalibrary.org/docs/SRI-rohingya.htm |archivedate=११ सेप्टेम्बर २०११ }}</ref><ref name="huffington">{{cite web | first=Derek Henry Flood | title=From South to South: Refugees as Migrants: The Rohingya in Pakistan | url=http://www.huffingtonpost.com/derek-henry-flood/from-south-to-south-refug_b_100387.html |publisher=The Huffington Post | date=31 December 1969 | accessdate=11 February 2015 }}</ref> |region5={{झण्डा|थाइल्यान्ड}} |pop5=१००,००० |ref5=<ref>{{cite web|last=Husain|first=Irfan|title=Karma and killings in Myanmar|url=http://dawn.com/2012/07/30/karma-and-killings-in-myanmar/|publisher=Dawn (newspaper)|date=30 July 2012|accessdate=10 August 2012}}</ref> |region6={{झण्डा|मलेसिया}} |pop6=४०,०७० |ref6=<ref>{{cite web|url=http://www.unhcr.org.my/About_Us-@-Figures_At_A_Glance.aspx|title=Figure At A Glance|publisher=Malaysia and the United Nations|year=2014|accessdate=30 December 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141230060328/http://www.unhcr.org.my/About_Us-%40-Figures_At_A_Glance.aspx|archivedate=30 December 2014|df=dmy-all}}</ref> |region7={{झण्डा|भारत}} |pop7=४०,००० |ref7=<ref>{{cite web|title=India in talks with Myanmar, Bangladesh to deport 40,000 Rohingya|url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-rohingya-india-idUSKBN1AR0MH|accessdate=17 August 2017|work=Reuters|date=2017}}</ref><ref>{{cite web|title=India plans to deport thousands of Rohingya refugees|url=http://www.aljazeera.com/news/2017/08/india-plans-deport-thousands-rohingya-refugees-170814110027809.html|accessdate=17 August 2017|work=www.aljazeera.com}}</ref> |region8={{झण्डा|संयुक्त अधिराज्य}} |pop8=१२,०००+ |ref8=<ref>{{cite web |url=http://www.reuters.com/article/us-usa-myanmar-refugees/myanmar-refugees-including-muslim-rohingya-outpace-syrian-arrivals-in-u-s-idUSKCN11Q2LK|title=Myanmar refugees, including Muslim Rohingya, outpace Syrian arrivals in U.S.|language=अङ्ग्रेजी|first=Timothy Mclaughlin|publisher=Reuters|date=20 September 2016|accessdate=3 September 2017}}</ref> |region9={{झण्डा|इन्डोनेसिया}} |pop9=११,९४१ |ref9=<ref>{{cite web |url=http://aceh.tribunnews.com/2015/05/19/jumlah-pengungsi-rohingya-di-indonesia-capai-11941-orang|title=Jumlah Pengungsi Rohingya di Indonesia Capai 11.941 Orang|language=इन्डोनेसियाली|first=Jalimin|publisher=Aceh Tribun News|date=19 May 2015|accessdate=11 October 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151011043047/http://aceh.tribunnews.com/2015/05/19/jumlah-pengungsi-rohingya-di-indonesia-capai-11941-orang|archivedate=11 October 2015}}</ref> |region10={{झण्डा|नेपाल}} |pop10=२०० |ref10=<ref>{{cite web |url=http://myrepublica.com/feature-article/story/43651/over-200-rohingya-settle-illegally-in-capital.html |title=200 Rohingya Refugees are not being accepted as Refugees and the Nepali Government considers them illegal migrants |quote=An estimated 36,000 Rohingya Refugess living in India |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160604182045/http://myrepublica.com/feature-article/story/43651/over-200-rohingya-settle-illegally-in-capital.html |archivedate=4 June 2016 |df=dmy }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160604182045/http://myrepublica.com/feature-article/story/43651/over-200-rohingya-settle-illegally-in-capital.html |date=4 June 2016 }}</ref> |languages=[[रोहिङ्ग्या भाषा|रोहिङ्ग्या]] |religions= [[इस्लाम धर्म|इस्लाम]], [[हिन्दु धर्म|हिन्दु]] |related-c = }} '''रोहिङ्ग्या जाति''' (स्थानीय नाम: रुवाइङ्गा; या ऐतिहासिक रूपमा अराकानी भारतीय भनेर पनि चिनिने<ref name="ClarkePeach1990">{{cite book|first1=Colin Clarke|first2=Ceri Peach|first3=Steven Vertovec|title=South Asians Overseas: Migration and Ethnicity|url=https://books.google.com/books?id=jet6JOYjZ4wC&pg=PA46|date=26 October 1990|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-37543-6|pages=46}}</ref><ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.burmalibrary.org/docs21/FCO-1952-12-31-The_Mujahid_Revolt_in_Arakan-en-red.pdf |शीर्षक=On The Mujahid Revolt in Arakan |लेखक=British Foreign Office |मिति=December 1952 |प्रकाशक=National Archives (United Kingdom)}}</ref>) पश्चिमी [[म्यानमार]]को राखाइन राज्यका राज्यविहीन [[आर्य जाति|हिन्द-आर्य]] जातिका अल्पसङ्ख्यक मानिसहरू हुन्।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.bbc.com/news/world-asia-33007536|शीर्षक=Will anyone help the Rohingya people?|मिति=10 June 2015|प्रकाशक=BBC News}}</ref> सन् २०१६–१७ मा रोहिङ्ग्यामाथि गरिएको कारबाहीअघि म्यानमारमा अनुमानित १० लाख रोहिङ्ग्या बसोबास गर्दै आएका थिए। अधिकांश रोहिङ्ग्या [[इस्लाम धर्म|इस्लाम]] धर्मावलम्बी छन् यद्यपि त्यहाँ थोरै सङ्ख्यामा [[हिन्दु धर्म|हिन्दु]]हरू पनि छन्।<ref name="Mahmood, Wroe, Fuller, Leaning 2016" /><ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.washingtonpost.com/world/asia_pacific/18000-rohingya-flee-violence-in-myanmar-into-bangladesh/2017/08/30/11a1bea6-8d58-11e7-9c53-6a169beb0953_story.html|शीर्षक=Myanmar Buddhists seek tougher action against Rohingya|प्रकाशक=The Washington Post|पहुँचमिति=१७ सेप्टेम्बर २०१७|अभिलेखमिति=११ सेप्टेम्बर २०१७|अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20170911002629/https://www.washingtonpost.com/world/asia_pacific/18000-rohingya-flee-violence-in-myanmar-into-bangladesh/2017/08/30/11a1bea6-8d58-11e7-9c53-6a169beb0953_story.html}}</ref> सन् २०१३ मा [[संयुक्त राष्ट्रसङ्घ]]ले रोहिङ्ग्यालाई विश्वको सबैभन्दा उत्पीडनमा परेका अल्पसङ्ख्यकको सूचीमा राखेको थियो। सन् १९८२ को बर्मेली नागरिकता ऐनअन्तर्गत उनीहरूलाई नागरिकताबाट बञ्चित गरिएको थियो।<ref>{{वेब स्रोत |लेखक=Jacob Judah |मिति=2 September 2017 |शीर्षक=Thousands of Rohingya flee Myanmar amid tales of ethnic cleansing |प्रकाशक=The Observer |युआरएल=https://www.theguardian.com/world/2017/sep/02/rohingya-fleeing-myanmar-tales-ethnic-cleansing}}</ref><ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=http://www.thedailystar.net/world/southeast-asia/rohingya-crisis-hindu-people-too-fleeing-persecution-myanmar-violence-1456756|शीर्षक=Hindus too fleeing persecution in Myanmar|मिति=31 August 2017|प्रकाशक=Daily Star}}</ref><ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://thewire.in/173972/hindus-myanmar-muslim-rohingyas-refuge-bangladesh/ |शीर्षक=Hindus From Myanmar Join Muslim Rohingyas in Seeking Refuge in Bangladesh |प्रकाशक=The Wire (Indian web publication)}}</ref><ref name=lan>{{cite book | title=Language and National Identity in Asia | url=https://archive.org/details/languagenational00simp | publisher=Oxford University Press | first=Andrew Simpson | year=2007 | pages=[https://archive.org/details/languagenational00simp/page/n277 267] | isbn=978-0199226481}}</ref><ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.independent.co.uk/news/world/asia/burma-rohingya-myanmar-muslims-united-nations-calls-on-suu-kyi-a7465036.html|शीर्षक=Nobel Peace Prize winner accused of overlooking 'ethnic cleansing' in her own country|मिति=9 December 2016 |प्रकाशक=The Independent }}</ref><ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=https://thecorrespondent.com/4087/meet-the-most-persecuted-people-in-the-world/293299468-71e6cf33|शीर्षक=Meet the most persecuted people in the world|प्रथम=Lennart|अन्तिम=Hofman|मिति=25 February 2016|प्रकाशक=The Correspondent}}</ref><ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.globalcitizen.org/en/content/recognizing-the-rohingya-and-their-horrifying-pers/|शीर्षक=Rohingya Muslims Are the Most Persecuted Minority in the World: Who Are They?|प्रकाशक=Global Citizen}}</ref> रोहिङ्ग्या समुदाय एक राज्यविहीन जातीय समूह हो जो मुख्यतया [[इस्लाम धर्म]]को अनुसरण गरी म्यानमारको राखाइन राज्यमा बस्छन्। सन् २०१७ मा रोहिङ्ग्या नरसंहार हुनुअघि ७ लाख ४० हजारभन्दा बढी मानिसहरू भागेर [[बङ्गलादेश]] पुगेका थिए भने अनुमानित १४ लाख रोहिंग्या म्यानमारमा बसोबास गर्दै आएका थिए। सन् १९८२ को म्यानमारको नागरिकता कानुनअनुसार रोहिङ्ग्यासमुदायलाई विश्वकै सबैभन्दा उत्पीडनमा परेका अल्पसङ्ख्यकमध्ये एकको रूपमा व्याख्या गरिएको छ।<ref>{{वेब स्रोत |मिति=25 August 2017 |लेखक=Yuichi Nitta |शीर्षक=Myanmar urged to grant Rohingya citizenship |प्रकाशक=Nikkei Asian Review |युआरएल=https://asia.nikkei.com/Politics-Economy/Policy-Politics/Myanmar-urged-to-grant-Rohingya-citizenship}}</ref><ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.thestateless.com/2017/08/annan-report-calls-for-review-of-1982-citizenship-law.html|शीर्षक=Annan report calls for review of 1982 Citizenship Law|मिति=24 August 2017|प्रकाशक=The Stateless|पहुँचमिति=१७ सेप्टेम्बर २०१७|अभिलेखमिति=१४ जुन २०१८|अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20180614071603/http://www.thestateless.com/2017/08/annan-report-calls-for-review-of-1982-citizenship-law.html}}</ref><ref name="HRW1">{{cite web|url=https://www.hrw.org/reports/2000/burma/burm005-02.htm#P132_34464 |title=Discrimination in Arakan |publisher=Human Rights Watch|date=May 2000}}</ref> उनीहरूको आवतजावतको स्वतन्त्रता, राज्यको शिक्षा र निजामती सेवाको जागिरमा पहुँचमा पनि प्रतिबन्ध लगाइएको छ।<ref name="war_of_words_2016_06_16_yale_edu">Ibrahim, Azeem (fellow at Mansfield College, Oxford, and 2009 Yale World Fellow),[http://yaleglobal.yale.edu/content/war-words-whats-name-rohingya "War of Words: What's in the Name 'Rohingya'?"], 16 June 2016, ''Yale Online'', Yale University, 21 September 2017 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210310100936/http://yaleglobal.yale.edu/content/war-words-whats-name-rohingya|date=10 March 2021}}</ref><ref name="ultimate_test_2017_01_19_harvard_edu">[http://hir.harvard.edu/article/?a=14495a "Aung San Suu Kyi’s Ultimate Test"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170922145315/http://hir.harvard.edu/article/?a=14495a |date=22 September 2017 }}, Sullivan, Dan, 19 January 2017, ''Harvard International Review'', Harvard University. Retrieved 21 September 2017</ref><ref>{{cite magazine |last=Stoakes |first=Emanuel |date=14 October 2014 |title=Myanmar's Rohingya Apartheid |url=https://thediplomat.com/2014/10/myanmars-rohingya-apartheid/ |magazine=The Diplomat}}</ref><ref>{{cite news |last=Kristof |first=Nicholas |date=28 May 2014 |title=Myanmar's Appalling Apartheid |newspaper=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2014/05/29/opinion/kristof-myanmars-appalling-apartheid.html |type=Opinion |url-status=live |url-access=subscription |access-date=15 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220407075441/https://www.nytimes.com/2014/05/29/opinion/kristof-myanmars-appalling-apartheid.html |archive-date=7 April 2022}}</ref> म्यानमारमा रोहिङ्ग्याहरूले सामना गर्नुपरेको कानुनी अवस्थालाई केही शिक्षाविद्, विश्लेषक र राजनीतिक व्यक्तित्वहरूले रङ्गभेदसँग तुलना गरेका छन्, जसमा नोबेल पुरस्कार विजेता डेसमन्ड टुटु र अन्य दक्षिण अफ्रिकी रङ्गभेद विरोधी कार्यकर्ता पनि समावेश छन्।<ref name="tutu_slow_genocide_2017_05_29_harvard_edu">Tutu, Desmond, former Archbishop of Cape Town, South Africa, Nobel Peace Prize (anti-apartheid and national-reconciliation leader), [http://www.newsweek.com/tutu-slow-genocide-against-rohingya-337104 "Tutu: The Slow=Genocide Against the Rohingya"], 19 January 2017, ''Newsweek'', citing "Burmese apartheid" reference in 1978 ''Far Eastern Economic Review'' at Oslo Conference on Rohingyas; also online at: [http://www.tutufoundationusa.org/2015/05/29/desmond-tutu-the-slow-genocide-against-the-rohingya/ Desmond Tutu Foundation USA] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170922193944/http://www.tutufoundationusa.org/2015/05/29/desmond-tutu-the-slow-genocide-against-the-rohingya/|date=22 September 2017}}. Retrieved 21 September 2017</ref> सन् २०१७ मा रोहिङ्ग्याहरूको सबैभन्दा पछिल्लो सामूहिक विस्थापनले मानवता विरुद्धको अपराधको अनुसन्धान गर्न अन्तर्राष्ट्रिय फौजदारी अदालत र नरसंहारको अनुसन्धान गर्न अन्तर्राष्ट्रिय न्याय अदालतलाई नेतृत्व गरेको थियो।<ref>ICC "Bangladesh/Myanmar Investigation", https://www.icc-cpi.int/bangladesh-myanmar; ICJ Order 23 January 2020 https://www.icj-cij.org/public/files/case-related/178/178-20200123-ORD-01-00-EN.pdf, both accessed 20 December 2020 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240313093524/https://www.icj-cij.org/web/20240313093524/https://www.icj-cij.org/public/files/case-related/178/178-20200123-ORD-01-00-EN.pdf|date=13 March 2024}}</ref> ह्युमन राइट्स वाचका अनुसार सन् १९८२ को कानुनले "रोहिङ्ग्याहरूलाई राष्ट्रियता प्राप्त गर्ने सम्भावनालाई प्रभावकारी रूपमा अस्वीकार गरेको थियो। आठौँ शताब्दीदेखिको यस क्षेत्रमा रोहिङ्ग्या इतिहासको निशानको बावजुद पनि बर्मेली कानुनले यस जातीय अल्पसङ्ख्यकलाई राष्ट्रिय जातीय समूहको रूपमा मान्यता दिन अस्वीकार गरिरहेको छ।<ref name="HRW1"/><ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.sbs.com.au/news/article/2017/08/24/kofi-annan-led-commission-calls-myanmar-end-rohingya-restrictions|शीर्षक=Kofi Annan-led commission calls on Myanmar to end Rohingya restrictions|प्रकाशक=SBS}}</ref> उनीहरूलाई आवागमनको स्वतन्त्रता, राज्य शिक्षा र सरकारी रोजगारबाट पनि प्रतिबन्धित गरिएको छ। सन् १९७८, १९९१–१९९२<ref>{{वेब स्रोत |शीर्षक=Myanmar/Bangladesh: Rohingyas - the Search for Safety |प्रकाशक=Amnesty International |मिति=September 1997 |युआरएल=https://www.amnesty.org/download/Documents/160000/asa130071997en.pdf |पहुँचमिति=१७ सेप्टेम्बर २०१७ |अभिलेखमिति=१ सेप्टेम्बर २०१७ |अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20170901110912/https://www.amnesty.org/download/Documents/160000/asa130071997en.pdf }}</ref>, २०१२, २०१५ र सन् २०१६–२०१७ मा रोहिङ्ग्या समुदायले सैन्य दमन र सबै तिरबाट बहिस्कारको सामना गर्नु परेको थियो।<ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=http://www.bbc.com/news/world-asia-38091816|शीर्षक=Myanmar wants ethnic cleansing of Rohingya - UN official|मिति=24 November 2016|प्रकाशक=BBC News}}</ref><ref name="HRW2">{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.hrw.org/node/114882 |शीर्षक=Crimes Against Humanity and Ethnic Cleansing of Rohingya Muslims in Burma’s Arakan State |प्रकाशक=Human Rights Watch |मिति=April 22, 2013}}</ref> [[संयुक्त राष्ट्र सङ्घ]] र ह्युमन राइट्स वाचले [[म्यानमार]]मा रोहिङ्ग्याहरू माथि गरिएको दमन र उत्पीडनलाई जातीय निर्मुलकरणको रूपमा वर्णन गरेको छ, जहाँ [[नरसंहार]] जस्ता अपराधहरूको असङ्ख्य प्रमाण प्राप्त गर्न सकिन्छ।<ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=http://www.huffingtonpost.com/azeem-ibrahim/the-rohingya-are-at-the-b_b_12445526.html|शीर्षक=The Rohingya Are At The Brink Of Mass Genocide|प्रथम=Azeem|अन्तिम=Ibrahim|मिति=11 October 2016|प्रकाशक=The Huffington Post}}</ref> म्यानमार सम्बन्धी संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय विशेष अन्वेषक याङ्ही लिका अनुसार म्यानमारले रोहिङ्ग्याहरूलाई देशबाट पूर्णरूपमा निष्कासित गर्न चाहेको छ।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.independent.co.uk/news/world/asia/burma-rohingya-muslims-government-trying-to-expel-un-warning-a7629716.html|शीर्षक=Burmese government accused of trying to 'expel' all Rohingya Muslims|मिति=14 March 2017|प्रकाशक=The Independent}}</ref> सन् २००८ को संविधानअनुसार म्यानमारको सेनाले अझै पनि गृह, रक्षा र सीमा मामिला मन्त्रालयलगायत सरकारका अधिकांश मामिलामा नियन्त्रण कायम गरेको छ। सेनालाई संसद्मा २५ प्रतिशत सिट छुट्याइएको छ भने तीमध्येबाट एक जना उपराष्ट्रपति हुनेछन्।<ref>http://www.bbc.com/news/av/world-asia-35457290/why-does-military-still-keep-25-of-the-seats-myanmar-parliament</ref><ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.mmtimes.com/national-news/19670-managing-the-defence-and-security-council.html |शीर्षक=সংরক্ষণাগারভুক্ত অনুলিপি |पहुँचमिति=१९ सेप्टेम्बर २०१७ |अभिलेखमिति=१३ सेप्टेम्बर २०१७ |अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20170913135451/https://www.mmtimes.com/national-news/19670-managing-the-defence-and-security-council.html }}</ref> रोहिङ्ग्या समुदायले आफूहरू लामो समयदेखि पश्चिमी म्यानमारमा बस्दै आएको बताएइरहेका छन्। उनीहरूका वंशजहरू पूर्व-औपनिवेशिक र औपनिवेशिक कालदेखि अराकानका बासिन्दाहरू थिए।<ref>https://www.forbes.com/sites/anderscorr/2016/12/29/secret-1978-document-indicates-burma-recognized-rohingya-legal-residence/#5fa4b2cb5a79</ref><ref name="Ghosh2016">{{cite book|first=Partha S. Ghosh|title=Migrants, Refugees and the Stateless in South Asia|url=https://books.google.com/books?id=X242DAAAQBAJ&pg=PA161|date=23 May 2016|publisher=SAGE Publications|isbn=978-93-5150-855-7|pages=161}}</ref> २०औँ शताब्दीको उत्तरार्धमा उत्पीडन सुरु नहुञ्जेलसम्म रोहिङ्ग्याहरूले म्यानमारको संसदको सांसद सदस्यको रूपमा प्रतिनिधित्व गरेका थिए। विगतमा म्यानमारले रोहिङ्ग्याहरूलाई सामुहिक स्वीकार गर्ने गरेको भएतापनि म्यानमारको आधिकारिक दृष्टिकोण एकाएक परिवर्तन हुँदा रोहिङ्ग्याबारे म्यानमार सरकारको आधिकारिक टिप्पणी अनुसार उनीहरू राष्ट्रिय जनसङ्ख्या नभई [[बङ्गलादेश]]बाट आएका अवैध आप्रवासी हुन् भनेको छ। त्यसपछि म्यानमार सरकारले 'रोहिङ्ग्या' शब्दको प्रयोग बन्द गर्दै उनीहरूलाई [[बङ्गाली जाति|बङ्गाली]] भनेर सम्बोधन गर्न थालेको थियो।{{Sfn|Leider|2013|p=7}}<ref>{{वेब स्रोत | युआरएल=http://blog.irrawaddy.org/2014/04/blog-post_52.html | शीर्षक=The 'Rohingya' Identity - British experience in Arakan 1826-1948 | प्रकाशक=The Irrawaddy | पहुँचमिति=19 January 2015 | अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20150119082025/http://blog.irrawaddy.org/2014/04/blog-post_52.html | अभिलेखमिति=19 January 2015 | df=dmy-all }}</ref><ref name=":3">{{cite book|title = Burma's Muslims: Terrorists or Terrorised?|last = Selth|first = Andrew|publisher = Strategic and Defence Studies Centre, Australian National University|year = 2003|isbn = 073155437X|pages = 7}}</ref><ref name= Kaiser>{{वेब स्रोत|युआरएल = http://www.networkmyanmar.org/images/stories/PDF13/kaiser-obrien.pdf|शीर्षक = Extract from record by UK Ambassador Terrence J O'Brien of his call in Rangoon on the Bangladesh Ambassador to Burma Khwaja Mohammed Kaiser|मिति = 23 December 1975|वेबसाइट = Network Myanmar|प्रकाशक = |पहुँचमिति = 21 February 2015}}</ref><ref name=":6">{{cite book|title = Minority Problems in Southeast Asia|last = Adloff|first = Richard|publisher = Stanford University Press|year = 1955|isbn = |pages = 154|last2 = Thompson|first2 = Virginia}}</ref>{{Sfn|Crisis Group|2014|pp=4–5}}<ref name=":5" /><ref name=":7">{{वेब स्रोत|युआरएल = http://www.networkmyanmar.org/images/stories/PDF15/Leider-Note.pdf|शीर्षक = "Rohingya": Rakhaing and Recent Outbreak of Violence: A Note|मिति = |वेबसाइट = |प्रकाशक = Network Myanmar|अन्तिम = Leider|प्रथम = Jacques P.|पहुँचमिति = 11 February 2015}}</ref> अराकान रोहिङ्ग्या राष्ट्रिय सङ्गठन सहित रोहिङ्ग्या अधिकार आन्दोलनका विभिन्न सङ्गठनहरूले उनीहरूलाई म्यानमारभित्र जातीय पहिचान गर्न माग गर्दै आएका छन्।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.rohingya.org/portal/index.php/who-we-are.html|शीर्षक=Who we are?|प्रथम=Arakan Rohingya National Org.|अन्तिम=(ARNO)|वेबसाइट=www.rohingya.org|पहुँचमिति=१९ सेप्टेम्बर २०१७|अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20170928075322/http://www.rohingya.org/portal/index.php/who-we-are.html|अभिलेखमिति=२८ सेप्टेम्बर २०१७}}</ref> संयुक्त राष्ट्रसङ्घको अनुसन्धान प्रतिवेदनअनुसार म्यानमारको कट्टर राष्ट्रवादी बौद्धधर्मावलम्बीहरूले रोहिङ्ग्यासमुदायलाई घृणा र धार्मिक असहिष्णुताको सिकार बनाइरहेका साथै उनीहरूलाई गैरन्यायिक हत्या, अवैध गिरफ्तारी, यातना, बलात्कार र म्यानमारको सशस्त्र बलद्वारा दुर्व्यवहारका साथै जबर्जस्ती श्रमको सिकार बनाइरहेका छन्।<ref name="al jazeera">{{वेब स्रोत |युआरएल=http://www.aljazeera.com/news/2016/06/rohingya-victims-crimes-humanity-160620131906370.html|शीर्षक=UN: Rohingya may be victims of crimes against humanity|प्रकाशक=Al Jazeera }}</ref> संयुक्त राष्ट्रसङ्घका अनुसार रोहिङ्ग्यामाथि भइरहेको उत्पीडनलाई [[मानवताविरुद्धको अपराध]] भन्न सकिन्छ।<ref name="al jazeera" /><ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.bbc.co.uk/news/world-39218105|शीर्षक=Myanmar Muslim minority subject to horrific torture, UN says|अन्तिम=Fisher|प्रथम=Jonah|मिति=2017-03-10|कार्य=BBC News|पहुँचमिति=2017-03-10|भाषा=अङ्ग्रेजी}}</ref> सन् २०१५ को रोहिङ्ग्या शरणार्थी सङ्कट र सन् २०१६- २०१७ को सैन्य दमनअघि म्यानमारमा ११ लाखदेखि १३ लाख रोहिङ्ग्या बसोबास गर्दै आएका थिए। तीमध्ये अधिकांश ८०-९८ प्रतिशत रोहिङ्ग्या-बाहुल्य राखिन राज्यमा बसोबास गर्दथे। ८ लाख भन्दा बढी रोहिङ्ग्याहरू [[शरणार्थी]]को रूपमा दक्षिणपूर्वी छिमेकी देश [[बङ्गलादेश]]मा शरण लिन भागेका थिए भने अन्य कयौँ मुसलमानहरू अन्य छिमेकी देशहरूमा भागेका थिए।<ref name="refugee_crisis_2017_08_daily_star">http://www.thedailystar.net/world/myanmar-rohingya-refugee-crisis-1%2C000-killed-Myanmar-%20violence-%20un-rapporteur-1459426</ref> एक लाखभन्दा बढी रोहिङ्ग्या आन्तरिक रूपमा विस्थापित भएका छन् भने उनीहरू म्यानमारको सेनाको नियन्त्रणमा रहेका शिविरमा बसिरहेका छन्। २५ अगस्ट २०१७ मा, रोहिङ्ग्या विद्रोहीहरूले १२ सुरक्षाकर्मीहरूको हत्या गरेपछि म्यानमारको सेनाले रोहिङ्ग्याविरुद्ध "क्लियरेन्स अपरेसन" सुरु गरेको थियो।<ref name="india_plans_to_deport">{{वेब स्रोत |युआरएल=http://www.aljazeera.com/news/2017/08/india-plans-deport-thousands-rohingya-refugees-170814110027809.html|शीर्षक=India plans to deport thousands of Rohingya refugees|वेबसाइट=www.aljazeera.com}}</ref><ref name="auto1">{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.unhcr.org/news/latest/2017/5/590990ff4/168000-rohingya-likely-fled-myanmar-since-2012-unhcr-report.html|शीर्षक=Over 168,000 Rohingya likely fled Myanmar since 2012 - UNHCR report|प्रथम=United Nations High Commissioner for|अन्तिम=Refugees|प्रकाशक=UNHCR }}</ref><ref name="auto1"/><ref name="emergency_response">{{वेब स्रोत|युआरएल=https://kopernik.info/project/rohingya-refugees-emergency-response-indonesia|शीर्षक=Rohingya Refugees Emergency Response, Indonesia - Kopernik|प्रकाशक=Kopernik}}</ref><ref name="myanmar_nationals">{{वेब स्रोत |मिति=25 January 2017 |शीर्षक=190,000 Myanmar nationals' get residency relief in Saudi Arabia |प्रकाशक=Al Arabiya English |युआरएल=http://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2017/01/25/Over-190-000-Myanmar-nationals-granted-Saudi-residency.html}}</ref>.<ref name="identity_issue">{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.dawn.com/news/1165299|शीर्षक=Identity issue haunts Karachi's Rohingya population|अन्तिम=Rehman|प्रथम=Zia Ur|मिति=23 Feb 2015|कार्य=Dawn|पहुँचमिति=26 December 2016}}</ref> यस नरसंहारमा ४००-३००० रोहिङ्ग्याहरू मारिएका, हजारौँको सङ्ख्यामा घाइते भएका, यातना दिइएका र बलात्कारको शिकार बनेका थिए।<ref name="trappped_inside_camps">{{वेब स्रोत | युआरएल=https://www.theguardian.com/world/2012/dec/20/burma-rohingya-muslim-refugee-camps | शीर्षक=Trapped inside Burma's refugee camps, the Rohingya people call for recognition | प्रकाशक=The Guardian | मिति=20 December 2012 | पहुँचमिति=10 February 2015}}</ref><ref name="us_holocaust_museum_highlights">{{वेब स्रोत|शीर्षक=US Holocaust Museum highlights plight of Myanmar's downtrodden Rohingya Muslims| युआरएल=http://www.foxnews.com/us/2013/11/06/us-holocaust-museum-highlights-plight-myanmar-downtrodden-rohingya-muslims/ |मिति=6 November 2013|प्रकाशक=Associated Press|कार्य=Fox News Channel}}</ref> उनीहरूका घरहरू जलाइएको थियो भने ४,००,००० भन्दा बढी (म्यानमारमा रहेका कुल रोहिङ्ग्याहरूको ४० प्रतिशत जनसङ्ख्या) भागेर बङ्गलादेश पुगेका थिए।<ref name="we_will_kill_you_all_2017_09_17_reuters">Lone, Wa and Andrew R.C. Marshall, [https://uk.reuters.com/article/uk-myanmar-rohingya-exclusive/exclusive-we-will-kill-you-all-rohingya-villagers-in-myanmar-beg-for-safe-passage-idUKKCN1BS0PN "Exclusive - 'We will kill you all' - Rohingya villagers in Myanmar beg for safe passage,"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170917195557/https://uk.reuters.com/article/uk-myanmar-rohingya-exclusive/exclusive-we-will-kill-you-all-rohingya-villagers-in-myanmar-beg-for-safe-passage-idUKKCN1BS0PN |date=१७ सेप्टेम्बर २०१७ }} September 17, 2017, Reuters, retrieved September 17, 2017</ref><ref name="textbook_example_2017_09_12_wash_post">[https://www.washingtonpost.com/world/textbook-example-of-ethnic-cleansing--370000-rohingyas-flood-bangladesh-as-crisis-worsens/2017/09/12/24bf290e-8792-41e9-a769-c79d7326bed0_story.html "‘Textbook example of ethnic cleansing,’ 370,000 Rohingyas flood Bangladesh as crisis worsens,"] September 12, 2017, ''Washington Post'' retrieved September 12, 2017</ref><ref name="minorities_flee_2017_08_30_cbs">[https://www.hrw.org/news/2017/08/29/burma-satellite-data-indicate-burnings-rakhine-state "18,000 minorities flee deadly ethnic violence in Myanmar"], Aug. 30, 2017, CBS News, retrieved September 12, 2017</ref><ref name="rohingya_have_fled_2017_09_08_ny_times">[https://www.nytimes.com/2017/09/08/world/asia/myanmar-rohingya-refugees-270000.html?mcubz=1&mcubz=1 "270,000 Rohingya Have Fled Myanmar, U.N. Says,"] September 8, 2017, New York Times, retrieved September 12, 2017</ref><ref name="unhcr_reports_2017_09_08_ap_fox_news">[http://www.foxnews.com/world/2017/09/08/unhcr-reports-surge-in-rohingya-refugees-now-270000.html "UNHCR reports surge in Rohingya refugees, now 270,000,"] September 8, 2017, Associated Press on Fox News, retrieved September 12, 2017</ref> == व्युतपत्ति == आधुनिक रोहिङ्ग्या शब्द औपनिवेशिक र पूर्व-औपनिवेशिक शब्दहरू रुइङ्गा र रुवाङ्गाबाट उत्पन्न भएको थियो।<ref>{{cite web |url=http://www.burmalibrary.org/docs21/FCO-1952-12-31-The_Mujahid_Revolt_in_Arakan-en-red.pdf |title=The Mujahid revolt in Arakan|website=www.burmalibrary.org|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230530045429/https://www.burmalibrary.org/docs21/FCO-1952-12-31-The_Mujahid_Revolt_in_Arakan-en-red.pdf|archive-date=30 May 2023 |access-date=8 January 2020|date=31 December 1952}}</ref> रोहिङ्ग्याहरूले आफूहरूलाई रुइङ्गाको रूपमा उल्लेख गर्ने गर्दछन्। [[बर्मेली भाषा]]मा ({{भाषा-बर्मेली|ရိုဟင်ဂျာ }}) यो समुदायलाई रुवाइङ्गा भनिन्छ भने [[बङ्गाली भाषा|बङ्गाली]]मा रोहिङ्गा ({{भाषा-बङ्गाली|রোহিঙ্গা}}) भनिन्छ। "रोहिङ्ग्या" शब्द अराकान राज्यको शब्द राखङ्गा वा रोसाङ्गाबाट आएको हुन सक्छ। रोहिङ्ग्या शब्दको अर्थ "रोहाङको बासिन्दा" हुन जान्छ जुन अराकानको प्रारम्भिक एक इस्लामी नाम थियो।<ref>{{cite web |url=http://www.oed.com/view/Entry/275016;jsessionid=7C5F9903ED0D23A031507806D08686D8?redirectedFrom=Rohingya#eid |title=Rohingya etymology at Oxford Dictionary |publisher=Oxford University Press |access-date=11 February 2015}}</ref><ref name="Minar">{{Cite news |last1=Minar|first1=Sarwar J.|last2=Halim|first2=Abdul |title=Rohingya: Etymology, people and identity |url=http://dailyasianage.com/news/187981/?regenerate|access-date=17 February 2022 |work=The Asian Age |location=Bangladesh |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Sittwe burns |title=The most persecuted people on Earth? The Rohingyas |newspaper=The Economist |date=13 June 2015 |quote='Rohingya' simply means 'inhabitant of Rohang', the early Muslim name for Arakan.}}</ref> रोहिङ्ग्या शब्दको प्रयोग ऐतिहासिक रूपमा [[ब्रिटिस राज]]भन्दा पहिले देखिनै लिपिबद्ध गरिएको छ। सन् १७९९ मा फ्रान्सिस बुकाननले "बर्मेली साम्राज्यमा बोलिने केही भाषाहरूको तुलनात्मक शब्दावली" नामक एक लेख लेखेका थिए जसलाई माइकल चार्नीले फेला पारी सन् २००३ मा "एसओएएस बुलेटिन अफ बर्मा रिसर्च" नामक एक पुस्तक लेखी पुन: प्रकाशित गरेका थिए।<ref name="buchanan_burma">{{cite journal |last=Buchanan |first=Francis |year=1799 |title=A Comparative Vocabulary of Some of the Languages Spoken in the Burma Empire |url=http://www.soas.ac.uk/sbbr/editions/file64276.pdf |journal=Asiatic Researches |publisher=The Asiatic Society |volume=5 |pages=219–240 |access-date=9 July 2012 |archive-date=20 October 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121020051420/http://www.soas.ac.uk/sbbr/editions/file64276.pdf }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121020051420/http://www.soas.ac.uk/sbbr/editions/file64276.pdf |date=20 October 2012 }}</ref><ref name="Charney Arakan">{{cite news|last=Charney |first=Michael W.|title=A Comnparative vocabulary of some of the Languages Spoken in the Burma Empire |url=https://archive.org/details/AComparativeVocabularyOfSomeOfTheLanguagesSpokenInTheBurmaEmpire |work=SOAS Bulletin of Burma Research |date=8 April 2018 |access-date=8 April 2018}}</ref><ref name="leider_arakan">{{cite news|last=Leider |first=Jacques P.|title=Interview: History Behind Arakan State Conflict |url=http://www.irrawaddy.org/archives/8642 |work=The Irrawaddy |date=9 July 2012 |access-date=9 July 2012}}</ref> अराकानमा लामो समयदेखि बसोबास गर्दै आएका र आफूलाई रुइङ्गा वा अराकानका मूल निवासी भनिने मोहम्मदानहरू भनि उनले उल्लेख गरेका थिए। सन् १८११ को क्लासिकल जर्नलले "रुइङ्गा" लाई "बर्मा साम्राज्य" मा बोलिने भाषाहरूमध्ये एकको रूपमा पहिचान गरिएको थियो।<ref name="Salim">{{Cite web|url=http://heritagetimes.in/rohingya-crisis-a-historical-perspective/|title=ROHINGYA CRISIS: A HISTORICAL PERSPECTIVE|last=Salim|first=Saquib|website=HeritageTimes|date=20 September 2019|access-date=23 September 2019}}</ref> सन् १८१५ मा जोहान सेभेरिन वेटरले जर्मन भाषामा प्रकाशित भाषाहरूको सङ्ग्रहमा "रुइङ्गा"लाई एक जातीय समूहको रूपमा सूचीबद्ध गरेका थिए।<ref name=Inside24>{{cite book|title=The Rohingyas: Inside Myanmar's Hidden Genocide|publisher=Oxford University Press|first=Azeem |last=Ibrahim|pages=24–25}}</ref> जाक लिडरका अनुसार, ब्रिटिस औपनिवेशिक कालमा रोहिङ्ग्याहरूलाई "चटगाँइया" को रूपमा उल्लेख गरिएको थियो भने सन् १९९० को दशकसम्म उनीहरूलाई "बङ्गाली" को रूपमा उल्लेख गर्नु विवादास्पद थिएन।{{Sfn|Leider|2013|pp=210–211}} रोहिङ्ग्या समुदायले आफूहरूलाई प्रायः "रोहिङ्ग्या मुसलमान", "अराकानी मुसलमान" र "बर्मेली मुसलमान" भन्ने गरेको हुँदा रोहिङ्ग्या शब्दको प्रयोगमा कुनै अन्तर्राष्ट्रिय सहमति छैन भनेर लिडरले उल्लेख गरेका थिए। मानवशास्त्री क्रिस्टिना फिङ्कजस्ता सहित अन्यले रोहिङ्ग्यालाई जातीय पहिचानकर्ताको रूपमा नभई राजनीतिक पहिचानकर्ताको रूपमा प्रयोग गरेका छन्।<ref>{{cite web |title=About Rohingya Ethnic |url=http://flotilla2arakan.com/2016/12/16/aboutrohingyaethnic/ |website=Flotilla 2 Arakan |access-date=27 October 2017 |archive-date=29 October 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171029174826/http://flotilla2arakan.com/2016/12/16/aboutrohingyaethnic/ }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171029174826/http://flotilla2arakan.com/2016/12/16/aboutrohingyaethnic/ |date=29 October 2017 }}</ref> लेडरको विचारमा रोहिङ्ग्या एक राजनीतिक आन्दोलन हो जुन सन् १९५० को दशकमा राखिनमा "एक स्वायत्त इस्लाम क्षेत्र" सिर्जना गर्न सुरु भएको थियो। सन् १९४८ देखि १९६२ सम्म [[बर्मा]]मा प्रजातन्त्र रहँदाको बेला प्रधानमन्त्री उ नुको सरकारले मायु सीमा क्षेत्रमा शान्ति स्थापनाको प्रयासको एक अंशको रूपमा रेडियो सम्बोधनहरूमा "रोहिङ्ग्या" शब्दको प्रयोग गरेको थियो।<ref name=WaPo>{{cite news |first=Adam |last=Taylor |title=The battle over the word 'Rohingya' |url=https://www.washingtonpost.com/news/worldviews/wp/2016/04/29/the-battle-over-the-word-rohingya/ |newspaper=The Washington Post|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230309080456/https://www.washingtonpost.com/news/worldviews/wp/2016/04/29/the-battle-over-the-word-rohingya/|archive-date=9 March 2023}}</ref> यो शब्द बर्मेली रेडियोमा प्रसारण गरी बर्मेली शासकहरूको भाषणमा प्रयोग गरिएको थियो। अपरेसन किङ ड्रागनका कारण शरणार्थीहरूसम्बन्धी [[संयुक्त राष्ट्र शरणार्थी उच्च आयोग]]को एक प्रतिवेदनले पीडितहरूलाई "बङ्गाली मुसलमानहरू (रोहिङ्ग्या भनिने)" भनी उल्लेख गरेको थियो। यद्यपि, सन् १९९० को दशकसम्म रोहिङ्ग्या शब्दको व्यापक रूपमा प्रयोग गरिएको थिएन। हाल "रोहिङ्ग्या" नामको प्रयोगमा ध्रुवीकरण आएको छ। म्यानमारको सरकारले उक्त नाम प्रयोग गर्न अस्वीकार गरेको छ। सन् २०१४ को जनगणनामा म्यानमार सरकारले रोहिङ्ग्याहरूलाई आफूलाई "बङ्गाली" भनेर चिनाउन बाध्य पारेको थियो।<ref name=TimeRohingya>{{cite magazine |title=Why Burma is trying to stop people from using the name of its persecuted Muslim minority |url=https://time.com/4322396/burma-myanmar-rohingya-us-embassy-suu-kyi/ |magazine=Time (magazine) |first=Feliz |last=Solomon |date=9 May 2016 |access-date=8 January 2020 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230322011247/http://time.com/4322396/burma-myanmar-rohingya-us-embassy-suu-kyi/ |archive-date=22 March 2023 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190818043854/https://time.com/4322396/burma-myanmar-rohingya-us-embassy-suu-kyi/ |date=18 August 2019 }}</ref> जाक लिडरले राखिनका धेरै मुसलमानहरूले आफूलाई "रोहिङ्ग्या" को सट्टा "अराकानी मुसलमान" वा "राखिनबाट आएका मुसलमानहरू" भन्न रुचाउँछन् भनि लेखेका थिए।<ref>{{cite news |url=http://blog.irrawaddy.org/2014/04/blog-post_52.html |title=The 'Rohingya' Identity – British experience in Arakan 1826–1948 |first=Derek |last=Tonkin |newspaper=The Irrawaddy |access-date=19 January 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150119082025/http://blog.irrawaddy.org/2014/04/blog-post_52.html |archive-date=19 January 2015 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150119082025/http://blog.irrawaddy.org/2014/04/blog-post_52.html |date=19 January 2015 }}</ref> याङ्गुनमा रहेको संयुक्त राज्य अमेरिकाको दूतावासले "रोहिङ्ग्या" नाम प्रयोग गर्न जारी राखेको छ। == जनशाङ्खिकि == रोहिङ्ग्याको रूपमा पहिचान गर्नेहरू सामान्यतया बङ्गलादेशसँग सीमा जोडिएको आराकानको सबैभन्दा उत्तरी बस्तीहरूमा बस्छन् जहाँ उनीहरू जनसङ्ख्याको ८०-९८% रहेको छ। एक सामान्य रोहिङ्ग्या परिवारमा चार वा पाँच जनासम्म जीवित बालबालिका रहेको भएतापनि दुर्लभ घटनाहरूमा २८ जनासम्मको परिवार सङ्ख्या भेटिएको थियो।<ref>{{cite news |url=http://www.aljazeera.com/indepth/features/2012/08/201288114724103607.html |title='Mass graves' for Myanmar's Rohingya |department=Features |publisher=Al Jazeera |date=9 August 2012 |access-date=18 October 2013}}</ref> म्यानमारको राष्ट्रिय औसतभन्दा ४६ प्रतिशत बढी बालबालिकाले रोहिङ्ग्या समुदायको प्रतिनिधित्व गर्दछन्। सन् २०१८ मा बङ्गलादेशमा १,२०,००० रोहिङ्ग्या महिलाहरूको कुल जनसङ्ख्याबाट ४८,००० रोहिङ्ग्या शिशुहरूको जन्म भएको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://www.scmp.com/news/asia/southeast-asia/article/2126991/48000-babies-will-be-born-rohingya-refugee-camps-year-aid|title=48,000 babies to be born in Rohingya refugee camps this year|date=5 January 2018|website=South China Morning Post|access-date=12 November 2019}}</ref> सन् २०१४ सम्मको तथ्याङ्क अनुसार लगभग १३ लाख रोहिङ्ग्याहरू म्यानमारमा बसोबास गर्ने गरेका थिए भने अनुमानित १० लाख भन्दा बढी विदेशमा बसोबास गर्ने गरेको पाइएको थियो। यदि रखाइन राज्यको कुल जनसङ्ख्याको ४० प्रतिशत वा विदेशी रोहिङ्ग्या जनसङ्ख्यालाई समावेश गर्ने हो भने ६० प्रतिशत हिस्सा उनीहरूले ओगटेका छन्। [[संयुक्त राष्ट्रसङ्घ]]को तथ्याङ्कअनुसार सन् २०१६ को डिसेम्बरसम्म विश्वको कुल राज्यविहीन जनसङ्ख्याको एक चौथाइ हिस्सा रोहिङ्ग्या समुदायले ओगटेको थियो।<ref>{{cite news|title=An army crackdown sends thousands fleeing in Myanmar |url=https://www.economist.com/news/asia/21727947-once-again-violence-wracks-rakhine-state-army-crackdown-sends-thousands-fleeing-myanmar |access-date=6 September 2017 |newspaper= The Economist |date=31 August 2017}}</ref> == धर्म == [[File:ROHINGYA (8093615213).jpg|thumb|left|[[मलेसिया]]को सेल्याङस्थित मदरसामा रोहिङ्ग्या अनाथहरू]] बर्माको रोहिङ्ग्या मुस्लिम जनसङ्ख्याका सदस्यहरूलाई देशको नागरिक नमानिएको तथ्यका कारण उनीहरूलाई बर्मेली सरकारले भेदभावबाट सुरक्षित राखेको छैन। तसर्थ, समुदायको धार्मिक स्वतन्त्रताको कमी, विशेष गरी कानुनी र राजनीतिक क्षेत्रमा चिन्ताहरू विद्यमान छन्।<ref name=":8">{{cite journal|title=The Rohingya Muslims in Myanmar: Past, Present, and Future|url=https://core.ac.uk/download/36692318.pdf|last=Abdelkader|first=Engy|date=1 July 2014|journal=Oregon Review of International Law |volume=15 |issue= |pages=393–412 |ssrn = 2277949}}</ref> बहुसङ्ख्यक रोहिङ्ग्या मानिसहरूले सुन्नी इस्लाम र सूफीवादको मिश्रण सहित [[इस्लाम धर्म|इस्लाम]]को अभ्यास गर्छन्।<ref>{{cite web |url=https://www.npr.org/sections/thetwo-way/2015/05/15/407048785/why-no-one-wants-the-rohingyas |title=Why No One Wants The Rohingyas |publisher=NPR |access-date=16 January 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231201011320/https://www.npr.org/sections/thetwo-way/2015/05/15/407048785/why-no-one-wants-the-rohingyas|archive-date=1 December 2023}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/world/2017/sep/02/rohingya-fleeing-myanmar-tales-ethnic-cleansing |title=Thousands of Rohingya flee Myanmar amid tales of ethnic cleansing|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230726033238/http://www.theguardian.com/world/2017/sep/02/rohingya-fleeing-myanmar-tales-ethnic-cleansing|archive-date=26 July 2023 |first=Jacob |last=Judah |date=2 September 2017 |newspaper=The Guardian |access-date=16 January 2018}}</ref><ref name="ReferenceA">{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-41291650|title=Bangladesh to restrict Rohingya movement|date=16 September 2017 |access-date=16 January 2018 |work=BBC News|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240225194649/https://www.bbc.com/news/world-asia-41291650|archive-date=25 February 2024}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.independent.co.uk/voices/rohingya-muslims-crisis-myanmar-burma-bangladesh-persecution-international-aid-a7944761.html |title=Bangladeshis should remember their own history when it comes to the fleeing Rohingya Muslims |date=13 September 2017 |newspaper=The Independent |access-date=16 January 2018}}</ref> रोहिङ्ग्या समुदायका महत्वपूर्ण अल्पसङ्ख्यकहरू [[हिन्दु धर्म]] र [[इसाई धर्म]]को अभ्यास गर्दछन्।<ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/cities/bengaluru/2022/jun/24/religious-conversionshits-rohingya-camp-in-bengaluru-2469108.html|title=Religious conversions hits Rohingya camp in Bengaluru|website=The New Indian Express|date=24 June 2022 }}</ref> सरकारले उनीहरूको शैक्षिक अवसरहरू सीमित गरेको फलस्वरूप धेरैले मौलिक इस्लामी अध्ययनलाई आफ्नो एकमात्र विकल्पको रूपमा पछ्याउँदछन्। अधिकांश गाउँहरूमा [[मस्जिद]] र मदरसाहरू छन्। परम्परागत रूपमा, [[पुरुष]]हरू मण्डलीमा प्रार्थना गर्दछन् भने महिलाहरूले घरमा प्रार्थना गर्दछन्।<ref>{{cite web|title=Rohingya Muslims – India Needs to Show Compassion|url=http://www.thetinyman.in/2017/09/rohingya-muslims-india-need-to-show.html|website=Tiny Man|access-date=27 October 2017}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171013214138/http://www.thetinyman.in/2017/09/rohingya-muslims-india-need-to-show.html |date=13 October 2017 }}</ref> मुसलमानहरूले प्रायः धार्मिक बाधाहरूको सामना गरिरहेको बेला बर्मामा अन्य व्यक्तिहरू जस्तै आफ्नो धर्मको अभ्यास गर्न सङ्घर्ष गरिरहेका छन्। यी सङ्घर्षहरू अनौपचारिक वा औपचारिक भएतापनि उपासनास्थलहरूको निर्माणको लागि स्वीकृति प्राप्त गर्न कठिनाइको रूपमा प्रकट भएका छन्। विगतमा पनि उनीहरूलाई आफ्नो धार्मिक आस्था सिकाएको र अभ्यास गरेको आरोपमा पक्राउ गरिएको थियो। == स्वास्थ्य == [[चित्र:4-year-old Anowar pictured with his mum and brother after being treated for diphtheria by the UK's Emergency Medical Team in Kutupalong, Bangladesh (28040394749).jpg|thumb|कुटुपालोङ शरणार्थी शिविरमा बेलायतको आपतकालीन मेडिकल टोलीले [[भ्यागुते रोग]]को उपचार गरेपछि रोहिङ्ग्या बालबालिकाहरू आफ्नी आमासँगै।]] रोहिङ्ग्यासमुदायले विभेद र स्वास्थ्य सेवामा अवरोधको सामना गरिरहेका छन्।<ref name="Ives 2016">{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2016/12/05/world/asia/rohingya-myanmar-health-care.html|title=Rohingya Face Health Care Bias in Parts of Asia, Study Finds|date=5 December 2016|work=The New York Times}}</ref> सन् २०१६ मा मेडिकल जर्नल द लसेन्टले प्रकाशित गरेको एक अध्ययन अनुसार म्यानमारका रोहिङ्ग्या बालबालिकाले जन्मजात कम तौल, कुपोषण, झाडापखाला र वयस्क भएपछि [[प्रजनन (पुनरुत्पादन)|प्रजनन]]मा अवरोधको सामना गरिरहेको खुलेको थियो। रोहिङ्ग्याको बाल मृत्युदर प्रति १,००० जीवित जन्ममा २२४ सम्म रहेको छ, जुन म्यानमारको बाँकीको (प्रति १,००० जीवित जन्ममा ५२) दरभन्दा ४ गुणा बढी र राखिन राज्यका अन्य गैर-रोहिङ्ग्या क्षेत्रहरूको भन्दा ३ गुणा (प्रति १,००० जीवित जन्ममा ७७) रहेको छ।<ref name="Mahmood2016">{{cite journal |author1=Mahmood |author2=Wroe |author3=Fuller |author4=Leaning|title= The Rohingya people of Myanmar: health, human rights, and identity |journal=Lancet |year=2016 |volume= 389|pages=1–10|url=http://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(16)00646-2/abstract |format=fee required |doi=10.1016/S0140-6736(16)00646-2 |pmid= 27916235 |issue=10081|s2cid=205981024 }}</ref> यस अध्ययनले ४०% रोहिङ्ग्या बालबालिकाहरू म्यानमारभित्र आन्तरिक रूपमा विस्थापित व्यक्तिहरूको शिविरमा झाडापखालाबाट पीडित छन् जुन बाँकी राखिनका बालबालिकाहरूमा [[झाडापखाला]] [[रोग]]को तुलनामा पाँच गुणा बढी दरमा पीडित रहेको पत्ता लागेको थियो। == मानवाधिकार र शरणार्थीको स्थिति == [[चित्र:Cox's Bazaar Refugee Camp (8539828824) (cropped).jpg|thumb| [[बङ्गलादेश]]को [[कक्सबाजार]] स्थित [[कुतुपालङ शरणार्थी शिविर]] यो शरणार्थी शिविर [[म्यानमार]]मा भएको अन्तरसाम्प्रदायिक हिंसाबाट जोगिन भागेका तीन लाख रोहिङ्ग्याहरूलाई आश्रय दिने तीन शिविरहरू मध्ये एक हो।]] [[चित्र:Police Checkpoint with Closed-Off Muslim (Rohingya) Area (Aung Mingalar) - Sittwe - Rakhaing (Arakan) State - Myanmar (Burma) (12232262756).jpg|thumb|सितवे प्रहरी जाँच केन्द्र]] रोहिङ्ग्या समुदायलाई "विश्वको सबैभन्दा कम खोजी गरिएको अल्पसङ्ख्यक" र "विश्वको सबैभन्दा उत्पीडनमा परेका मानिसहरूमध्ये एक"को रूपमा वर्णन गरिएको छ।<ref>{{cite news |first=Mark |last=Dummett |date=18 February 2010 |title=Bangladesh accused of 'crackdown' on Rohingya refugees |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/8521280.stm |work=BBC News |access-date=29 July 2012}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.unhcr.org/cgi-bin/texis/vtx/refdaily?pass=52fc6fbd5&id=4fe952205|title=Myanmar, Bangladesh leaders 'to discuss Rohingya' |agency=Agence France-Presse |date=25 June 2012 |access-date=29 July 2012}}</ref> मेदसाँ सँ फ्रोँतिएरले सन् २००७ मा रोहिङ्ग्या समुदायले सरकार र सेनाबाट सामना गर्नुपरेको भेदभाव र मानवाधिकारका चुनौतीहरूको आधारमा विश्वका शीर्ष १० सबैभन्दा कम खोजी भएका समुदायहरू मध्ये एक भएको दाबी गरेको थियो। "वास्तवमा, हाल म्यानमारमा (१३५) राष्ट्रिय जातिहरू बसोबास गर्दै आएको भएतापनि तथाकथित रोहिङ्ग्या मानिसहरू तीमध्येका होइनन् र ऐतिहासिक रूपमा म्यानमारमा कहिल्यै पनि 'रोहिङ्ग्या' जाति थिएनन्" भनि सन् १९९२ को फेब्रुअरीमा म्यानमारको विदेश मन्त्रालयले एक प्रेस विज्ञप्ति जारी गरी उक्त भनाइलाई सार्वजनिक गरेको थियो।<ref name=":9">{{cite web|url=https://dr.ntu.edu.sg/bitstream/handle/10220/5978/rsisc012-08.pdf?sequence=1&isAllowed=y|title=Rohingya Muslims: Myanmar's Forgotten People|last=Kyaw|first=Nyi Nyi|date=6 February 2008|website=Nanyang Technological University Library|access-date=5 October 2017|archive-date=19 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180919200055/https://dr.ntu.edu.sg/bitstream/handle/10220/5978/rsisc012-08.pdf?sequence=1&isAllowed=y|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180919200055/https://dr.ntu.edu.sg/bitstream/handle/10220/5978/rsisc012-08.pdf?sequence=1&isAllowed=y |date=19 September 2018 }}</ref> रोहिङ्ग्याहरू समुदायलाई आवतजावतको स्वतन्त्रताका साथै उच्च शिक्षा प्राप्त गर्ने अधिकारबाट पनि बञ्चित गरिएको छ। सन् १९८२ को राष्ट्रियता सम्बन्धी कानुन लागू भएदेखि नै उनीहरूलाई बर्मेली नागरिकताबाट बञ्चित गरिएको छ। सन् १९८२ को कानुनपछि म्यानमारमा विभिन्न प्रकारका नागरिकता प्राप्त भएका छन्।<ref>{{cite web|url=http://www.dandc.eu/en/article/myanmar-does-not-recognise-rohingya-citizens-ngo-expert-elaborates-our-interview|title="The world's most persecuted people" Katja Dombrowski interviews Johannes Kaltenbach (Malteser International) |date=3 April 2015 |publisher = In: D+C, Vol.42.2015:5 }}</ref> सर्वसाधारण नागरिकसँग रातो परिचयपत्र हुने गर्दथ्यो तर रोहिङ्ग्याहरूलाई सेतो परिचयपत्र दिइएको थियो जसले उनीहरूलाई अनिवार्य रूपमा बर्मामा बसोबास गर्ने विदेशीहरूको रूपमा वर्गीकृत गरेको थियो। रोहिङ्ग्यामाथि लगाइएका सीमा र प्रतिबन्धहरूलाई नागरिकताको यो भिन्नताले उनीहरूलाई केही सहज बनाएको थियो।<ref name="rohingya">{{cite news |first=Jonathan |last=Head |date=5 February 2009 |title=What drive the Rohingya to sea? |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/7872635.stm |work=BBC News |access-date=29 July 2012}}</ref> उदाहरणका लागि, सेतो परिचयपत्र प्राप्त गरेका रोहिङ्ग्याहरू सेनामा भर्ती हुन वा सरकारमा भाग लिन सक्दैनथे र उनीहरूले अवैध आप्रवासनको मुद्दाको पनि सामना गर्न पर्दनथ्यो। नागरिकता कानूनले सेनाद्वारा रोहिङ्ग्याविरुद्ध मानव अधिकार उल्लङ्घनको पनि महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको छ।<ref name=":10">{{Cite journal |last1=Grundy-Warr |first1=Carl |last2=Wong |first2=Elaine |date=Autumn 1997|title=Sanctuary Under a Plastic Sheet–The Unresolved Problem of Rohingya Refugees|url=http://www.mcrg.ac.in/WC_2015/Reading/D_Unresolved_Problem_Rohingya_Refugees.pdf |journal=IBRU Boundary and Security Bulletin|pages=79–91|via=MCRG}}</ref> उनीहरूलाई आधिकारिक अनुमति बिना यात्रा गर्न अनुमति दिइएको थिएन र पहिले दुई भन्दा बढी बच्चा नजन्माउने प्रतिबद्धतामा हस्ताक्षर गर्नु आवश्यक रहेतापनि उक्त कानुनलाई कडाईका साथ लागू गरिएको थिएन। उनीहरूलाई नियमित रूपमा जबर्जस्ती श्रमको (सामान्यतया, रोहिङ्ग्या पुरुषले हप्तामा एक दिन सैन्य वा सरकारी परियोजनाहरूमा काम गर्नुपर्दछ र हप्तामा एक रात चौकीदारी गर्नुपर्दछ) अधीनमा राखिएको थियो। हाल रोहिङ्ग्याहरूले धेरै खेतीयोग्य भूमि पनि गुमाएका छन् जसलाई सेनाले जफत गरी म्यानमारको अन्य ठाउँबाट त्यहाँ बसाइँ सरेर आएका बौद्ध धर्मवलम्बीहरूलाई दिइएको छ।{{Sfn|Crisis Group|2014|p=19}}<ref name="rohingya" /> रोहिङ्ग्या समुदाय विरुद्ध भएका मानव अधिकार उल्लङ्घनका लागि बर्मेली सेना आंशिक रूपमा जिम्मेवार छ। यी उल्लङ्घनहरूमा सम्पत्तिको विनाश, सम्पत्ति हडप्नु र छिमेकी देशमा जबर्जस्ती स्थानान्तरण गरिनु समावेश छ। सेनाले रखाइनमा रहेका रोहिङ्ग्याहरूलाई बङ्गलादेश जान बाध्य पार्दा मानव अधिकारको उल्लङ्घन भएको मानिन्छ। रोहिङ्ग्या मुसलमानहरू विरुद्ध हुने अन्य मानव अधिकार उल्लङ्घनहरूमा शारीरिक हिंसा र यौन हिंसा समावेश छन्। देशका सैन्य अधिकारीहरूले बर्मामा गरिने जनगणनाको भागको रूपमा यी उल्लङ्घनहरू आवश्यक रहेको र रोहिङ्ग्या मुसलमानहरूको राष्ट्रियता के हो भनेर पत्ता लगाउन सेनाले यी कार्यहरू गर्न आवश्यक रहेको बताएर यी उल्लङ्घनहरूलाई तर्कसङ्गत बनाएका थिए। एम्नेस्टी इन्टरनेसनलका अनुसार सन् १९७८ देखि बर्माको सैन्य तानाशाहीले रोहिङ्ग्याहरूलाई मानव अधिकार उल्लङ्घनको सिकार बनाएको र तीमध्ये धेरै छिमेकी बङ्गलादेशमा भागेका छन्।<ref name="Amn">{{cite web|url=https://www.amnesty.org/en/library/info/ASA16/005/2004/|title=Myanmar – The Rohingya Minority: Fundamental Rights Denied|publisher=Amnesty International|year=2004 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141213205322/http://www.amnesty.org/en/library/info/ASA16/005/2004|archive-date=13 December 2014|url-status=dead|access-date=11 February 2015}}</ref> रोहिङ्ग्या मुसलमानहरूलाई उनीहरूको घरबाट अन्य क्षेत्रहरूमा स्थानान्तरण गर्नुको कारण रखाइन अविकसित बनेको थियो भने रोहिङ्ग्या मुसलमान र बौद्धहरूबीचको द्वन्द्व र उनीहरूलाई सरकारले गरेको भेदभाव जस्ता कारकहरूका कारण रखाइल अविकसित हुन पुगेको थियो।<ref name=":11">{{cite web|url=http://www.burmalibrary.org/docs21/Abrar-NM-Repatriation_of_Rohingya_refugees-en.pdf|title=Repatriation of Rohingya Refugees|last=Abrar|first=C.R.|website=Burma Library|access-date=6 October 2017}}</ref> रोहिङ्ग्या समुदायका सदस्यहरू बङ्गलादेशमा विस्थापित भएपछि त्यहाँको [[बङ्गलादेश सरकार|सरकार]], गैरसरकारी संस्था र [[संयुक्त राष्ट्र शरणार्थी उच्च आयोग]]ले [[शरणार्थी]]हरूलाई आवास र भोजन प्रदान गरेर सहायता गरेको थियो। बाह्य सङ्गठनहरूले (सरकारद्वारा नियन्त्रित बाहेक) सहायताको खाँचो पर्ने मानिसहरूको सङ्ख्याका अत्याधिक भएका कारण यिनीहरूको सहयोग निकै महत्त्वपूर्ण रहेको छ। सन् २००५ मा शरणार्थीसम्बन्धी संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय उच्चा आयोगले बङ्गलादेशबाट रोहिङ्ग्याहरूलाई फिर्ता पठाउन बङ्गलादेश सरकारलाई सहयोग गरेको भएतापनि शरणार्थी शिविरहरूमा मानव अधिकार उल्लङ्घनको आरोपले यो प्रयासलाई खतरामा पारेको थियो।<ref>{{cite news |url=http://www.newagebd.com/2005/may/21/front.html#9 |title=UNHCR threatens to wind up Bangladesh operations |work=New Age |date=21 May 2005 |access-date=25 April 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090425140346/http://www.newagebd.com/2005/may/21/front.html |archive-date=25 April 2009 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090425140346/http://www.newagebd.com/2005/may/21/front.html#9 |date=25 April 2009 }}</ref> सन् २०१२ को साम्प्रदायिक दङ्गा भएको तीन वर्षपछि सन् २०१५ मा १ लाख ४० हजार रोहिङ्ग्याहरू शरणार्थी शिविरमा बसिरहेका थिए। [[संयुक्त राष्ट्रसङ्घ]]ले यसअघि [[म्यानमार]]मा सन् २०१२ मा भएको साम्प्रदायिक हिंसा र उत्पीडनको डरका कारण अधिकांश रोहिङ्ग्या शरणार्थीहरूलाई म्यानमारमा फर्कन सकिरहेका थिएनन्।<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-23077537|title=The unending plight of Burma's unwanted Rohingyas|last=Head|first=Jonathan|date=1 July 2013|access-date=11 February 2015}}</ref> बङ्गलादेश सरकारले रोहिङ्ग्या शरणार्थीलाई बङ्गलादेशमा बहिर्गमन हुन नदिन रोहिङ्ग्यालाई दिइने सहयोगको रकम घटाएको थियो।<ref>{{cite news|last=Dummett |first=Mark |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/7019882.stm |title=Asia-Pacific &#124; Burmese exiles in desperate conditions |work=BBC News |date=29 September 2007 |access-date=18 October 2013}}</ref> फेब्रुअरी २००९ मा समुद्रमा २१ दिन बिताएपछि मलक्काको जलसन्धिमा आचेनी नाविकहरूद्वारा धेरै रोहिङ्ग्या शरणार्थीहरूको उद्धार गरिएको थियो।<ref>{{cite web |url=http://epaper.kompas.com/ |title=Kompas – VirtualNEWSPAPER |publisher=Epaper.kompas.com |access-date=18 October 2013 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130620111958/http://epaper.kompas.com/ |date=20 June 2013 }}</ref> हजारौँ रोहिङ्ग्याहरू भागेर [[थाइल्यान्ड]]मा पनि पुगेका थिए। रोहिङ्ग्याहरूलाई थाइल्यान्डबाट खुला समुद्रमा खसालेको आरोप लाग्दै आएको छ। फेब्रुअरी २००९ मा, थाई सेनाले १९० रोहिङ्ग्या शरणार्थीहरूको डुङ्गालाई समुद्रमा खसालेको प्रमाण सार्वजनिक भएको थियो। इन्डोनेसियाली अधिकारीहरूले उद्धार गरेका शरणार्थीहरूको एउटा समूहले उनीहरूलाई थाई सेनाले पक्राउ गरी कुटपिट गरेको र त्यसपछि समुद्रमा छोडेको बताएका थिए।<ref>Rivers, Dan (12 February 2009). [http://edition.cnn.com/2009/WORLD/asiapcf/02/12/thailand.refugees.admission/index.html Thai PM admits boat people pushed out to sea], CNN</ref> सन् २००५ मा रोहिङ्ग्या शरणार्थीलाई स्वदेश फर्काउने कदम सुरु भएको थियो। सन् २००९ मा बङ्गलादेश सरकारले बर्मेली कूटनीतिज्ञहरूसँगको बैठकपछि देशभित्र शरणार्थी शिविरमा रहेका करिब नौ हजार रोहिङ्ग्यालाई म्यान्मार फर्काउने घोषणा गरेको थियो।<ref>{{cite news|url=http://www.zeenews.com/news591146.html|title=Myanmar to repatriate 9,000 Muslim refugees from B'desh |last=Press Trust of India|date=29 December 2009|publisher=Zee News}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.thedailystar.net/newDesign/news-details.php?nid=119694|title=Myanmar to take back 9,000 Rohingyas soon|date=30 December 2009|newspaper=The Daily Star (Bangladesh)}}</ref> १६ अक्टोबर २०११ मा, म्यानमारमा नयाँ सरकार गठन भएपछि रोहिङ्ग्या शरणार्थीहरूलाई फिर्ता लिन सहमत भएको थियो। यद्यपि, सन् २०१२ मा राखिने दङ्गाका कारण यी प्रत्यावर्तन प्रयासहरू अवरुद्ध भएका थिए।<ref>{{cite news|title=Myanmar to 'take back' Rohingya refugees|url=http://www.thedailystar.net/newDesign/news-details.php?nid=206713|newspaper=The Daily Star|date=16 October 2011}}</ref><ref>{{cite news |last1=Ahmed |first1=Akbar |last2=Akins |first2=Harrison |date= 1 December 2011 |title=Little help for the persecuted Rohingya of Burma |url=https://www.theguardian.com/commentisfree/belief/2011/dec/01/rohingya-burma?INTCMP=SRCH |newspaper=The Guardian |location=London |access-date=18 October 2013}}</ref> २९ मार्च २०१४ मा, बर्मेली सरकारले "रोहिङ्ग्या" शब्दमाथि प्रतिबन्ध लगाएपछि अल्पसङ्ख्यक समूहका सदस्यहरूलाई सन् २०१४ को म्यान्मार जनगणनामा "बङ्गाली" को रूपमा दर्ता हुन आदेश दिएको थियो भने यो जनगणना तीन दशकपछि आयोजित पहिलो जनगणना हो।<ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-international/no-registration-for-rohingya-in-myanmar-census/article5849870.ece |location=Chennai, India |work=The Hindu |title=No registration for 'Rohingya' in Myanmar census |date=30 March 2014}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-26807239 |title=Burma census bans people registering as Rohingya |work=BBC News |date=30 March 2014 |access-date=10 February 2015}}</ref> ७ मे २०१४ मा, संयुक्त राज्य अमेरिकाको प्रतिनिधि सभाले म्यानमारमा रोहिङ्ग्या मानिसहरूको उत्पीडनसम्बन्धी संयुक्त राज्य अमेरिकाको सदनको प्रस्ताव पारित गरेको थियो जसले म्यानमार सरकारलाई भेदभाव र उत्पीडन अन्त्य गर्न आह्वान गरेको थियो।<ref name="BurmaResoluHill">{{cite news|last=Marcos|first=Cristina|title=House passes resolution pressuring Burmese government to end genocide|url=https://thehill.com/blogs/floor-action/house/205545-house-passes-resolution-pressuring-burmese-government-to-end/|newspaper=The Hill|date=7 May 2014|access-date=8 May 2014}}</ref><ref name="418sum">{{cite web|title=H.Res. 418 – Summary|url=http://beta.congress.gov/bill/113th-congress/house-resolution/418|publisher=United States Congress|access-date=5 May 2014}}</ref> लन्डनको क्विन मेरी विश्वविद्यालयको अन्तर्राष्ट्रिय राज्य अपराध शाखाका अनुसन्धाताहरूले म्यानमार सरकार रोहिङ्ग्याविरुद्ध नरसंहारको सङ्गठित प्रक्रियाको अन्तिम चरणमा रहेको भनी सुझाव दिएको थियो। नोभेम्बर २०१६ मा, बङ्गलादेशमा संयुक्त राष्ट्रसङ्घका एक वरिष्ठ अधिकारीले म्यानमारमाथि रोहिङ्ग्याहरूको जातीय सफायाको आरोप लगाएका थिए।<ref>{{cite news|title=Campaigns of violence towards Rohingya are highly organised and genocidal in intent|url=http://www.qmul.ac.uk/media/news/items/hss/165941.html|publisher=Queen Mary University of London|date=29 October 2015|access-date=2 November 2015|archive-date=7 November 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151107053930/http://www.qmul.ac.uk/media/news/items/hss/165941.html|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151107053930/http://www.qmul.ac.uk/media/news/items/hss/165941.html |date=7 November 2015 }}</ref><ref>{{cite news|last1=Mandel|first1=Seth|title=The Cautionary Tale of Samantha Power|url=https://www.commentarymagazine.com/articles/the-cautionary-tale-of-samantha-power/|access-date=19 January 2017|work=Commentary Magazine|quote=Rohingya, an ethnic Muslim minority currently being subjected to an unmistakable genocide}}</ref> तथापि यससम्बन्धी म्यानमारका संयुक्त राष्ट्रसङ्घका एक पूर्व शीर्ष अधिकारी चार्ल्स पेट्रीले टिप्पणी यस प्रकार छ; आज [नरसंहार] भन्ने शब्दप्रयोग गर्नु र विभाजनकारी हुनुले समस्या समाधान गर्ने प्रयासका अवसरहरू र विकल्पहरू उपलब्ध हुनेछैनन् भन्ने कुराको सुनिश्चित गर्दछ।<ref>{{cite news |last1=Ghosh |first1=Nirmal |title=Genocide 'not the issue' in Myanmar |url=https://www.asiaone.com/genocide-not-issue-myanmar |work=AsiaOne |date=2 November 2015 |language=en}}</ref> सेप्टेम्बर २०२० मा [[संयुक्त राष्ट्र मानवाधिकार उच्चायुक्त कार्यालय]]का आयुक्त मिसेल बास्लेले अन्तर्राष्ट्रिय अदालतले म्यानमारको नेतृत्वलाई नरसंहार रोक्न र डिसेम्बर २०१९ मा हत्या रोक्न आदेश दिए पनि रोहिङ्ग्याहरूको हत्या र अपहरण नरोकिने चेतावनी दिएकी थिइन्।<ref>{{cite news |title=Justice and the Rohingya people are the losers in Asia's new cold war |url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2020/sep/20/justice-and-the-rohingya-people-are-the-losers-in-asias-new-cold-war |work=the Guardian |date=20 September 2020 |language=en}}</ref> आर्थिक कठिनाइ र [[कोरोना भाइरस]]को महामारीका कारण [[मलेसिया]]जस्ता केही देशले रोहिङ्ग्या शरणार्थीको पुनर्स्थापनालाई अस्वीकार गर्दै उनीहरूलाई समुद्रमा फिर्ता पठाएका थिए।<ref>{{cite news |title=Malaysia Could Send Rohingya Detainees Back Out to Sea: Sources |url=https://www.nytimes.com/reuters/2020/06/18/world/asia/18reuters-myanmar-rohingya-malaysia.html |access-date=27 June 2020 |work=New York Times |agency=Reuters |date=18 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200627084505/https://www.nytimes.com/reuters/2020/06/18/world/asia/18reuters-myanmar-rohingya-malaysia.html |url-status=dead |archive-date=27 June 2020}}</ref><ref>{{cite news |last1=Latiff |first1=Rozanna |title=Malaysia can't take any more Rohingya refugees, PM says |url=https://mobile.reuters.com/article/amp/idUSKBN23X19Y |access-date=27 June 2020 |work=Reuters |date=26 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200627084813/https://mobile.reuters.com/article/amp/idUSKBN23X19Y|archive-date=27 June 2020}}</ref> मलेसियाली अधिकारीहरूले पनि लडाकू रोहिङ्ग्या समूहहरूले देशमा रोहिङ्ग्या शरणार्थीहरूबाट पैसा असुलेर चन्दा सङ्कलन गरिरहेकोमा चिन्ता व्यक्त गरेका थिए।<ref>{{cite news |last1=Chew |first1=Amy |title=Militant Rohingya group raises funds in Malaysia by extorting money from Muslim refugees |url=https://www.scmp.com/week-asia/geopolitics/article/3019396/militant-rohingya-group-raises-funds-malaysia-extorting-money |access-date=27 June 2020 |work=South China Morning Post |date=22 July 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200610232245/https://www.scmp.com/week-asia/geopolitics/article/3019396/militant-rohingya-group-raises-funds-malaysia-extorting-money |archive-date=10 June 2020}}</ref> २७ डिसेम्बर २०२३ मा, आचेमा अवस्थित अबुल्यातामा विश्वविद्यालय, बिना बङ्सा गेत्सेन्पेना विश्वविद्यालय र मुहम्मदिया आचे विश्वविद्यालयमा अध्ययनरत विद्यार्थीहरूले रोहिङ्ग्या शरणार्थीहरूको आश्रयस्थलमा आक्रमण गरी उनीहरूलाई निर्वासित गर्न माग गर्दै बान्दा आचे सहरको सम्मेलन केन्द्रबाट उनीहरूलाई बाहिर निकाल्न बाध्य पारेका थिए। विद्यार्थीहरूले भुइँमा बसेका र डरले रोइरहेका रोहिङ्ग्या पुरुष, महिला र बच्चाहरूको सामानमा लात हानेको पनि देखिएको थियो।<ref name="aj27Dec2023">{{Cite news |title=Indonesian students evict Rohingya from shelter demanding deportation |url=https://www.aljazeera.com/news/2023/12/27/indonesian-students-evict-rohingya-from-shelter-demanding-deportation |access-date=27 December 2023 |work=Al Jazeera |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=27 December 2023 |title=Ratusan Mahasiswa di Banda Aceh Gelar Demo Tolak Rohingya |url=https://www.liputan6.com/photo/read/5491486/ratusan-mahasiswa-di-banda-aceh-gelar-demo-tolak-rohingya |access-date=27 December 2023 |work=Liputan 6 |language=id}}</ref> उनीहरूले टायर बालेर "उनीहरूलाई बाहिर निकाल" र "आचेमा रोहिङ्ग्यालाई बहिस्कार गर" भन्दै नारा लगाएका थिए। == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == {{कमन्सश्रेणी}} [[श्रेणी:जातीय समूहहरू]] 4hv0boy0z2kwjuld701n3ni9lv7cxhb 1368224 1368223 2026-08-01T12:43:14Z Rajeeb bastola 39875 1368224 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group |group=रोहिङ्ग्या |native_name=𐴌𐴟𐴇𐴝𐴥𐴚𐴒𐴙𐴝, Ruáingga ရိုဟင်ဂျာ ﺭُﺍَࣺﻳﻨڠَ [[File:MayyuKhan2024.jpg|thumb| अराकानका आदिवासी रोहिङ्ग्या परिवारको एक चित्र]] |population=१,५४७,७७६<ref name="Mahmood, Wroe, Fuller, Leaning 2016">{{cite web |first1=Mahmood |first2=Wroe |first3=Fuller |first4=Leaning| title= The Rohingya people of Myanmar: health, human rights, and identity | publisher=Lancet | year=2016 | pages=1–10| url=http://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(16)00646-2/abstract | doi=10.1016/S0140-6736(16)00646-2 | pmid= 27916235 }}</ref>–२,०००,०००+<ref>{{cite book|first=David Mathieson|title=Perilous Plight: Burma's Rohingya Take to the Seas|date=2009|publisher=Human Rights Watch|isbn=9781564324856|pages=3}}</ref> |regions= [[म्यानमार]] (रखाइन राज्य), [[बङ्गलादेश]], [[पाकिस्तान]], [[थाइल्यान्ड]], [[मलेसिया]], [[भारत]], [[संयुक्त अधिराज्य]], [[इन्डोनेसिया]], [[नेपाल]], [[साउदी अरब]] |region1={{झण्डा|म्यानमार}} |pop1=१,००,०००<ref name="Ponniah">{{cite web |url=http://www.bbc.com/news/world-asia-38168917|title=Who will help Myanmar's Rohingya? |first=Kevin Ponniah|date=5 December 2016|work=[[बीबीसी]]}}</ref>–१०,३०,०००<ref name="bbc.com">{{cite web |url=http://www.bbc.com/news/world-asia-33007536|title=Will anyone help the Rohingya people?|work=BBC News}}</ref><ref name=":5">{{cite web|url=https://ash.harvard.edu/files/a_fatal_distraction_from_federalism_religious_conflict_in_rakhine_10-20-2014_rev_6-26-15.pdf|title=Fatal Distraction from Federalism: Religious Conflict in Rakhine|date=June 2015|publisher=Harvard Ash Center|last=Dapice|first=David}}</ref> (सन् २०१६-२०१७ को रोहिङ्ग्या नरसंहार पूर्व) |region2={{झण्डा|बङ्गलादेश}} |pop2=२४००,०००+ (२५ अगस्ट २०१९ देखि १०,००,००० को सङ्ख्यामा यहाँ आइपुगेका) |ref2=<ref>http://www.thedailystar.net/world/rohingya-crisis/400000-rohingyas-myanmar-arrive-bangladesh-august-25-unicef-1462066</ref> |region4={{झण्डा|पाकिस्तान}} |pop4=२,००,००० |ref4=<ref>{{cite web|url=http://www.outlookindia.com/article.aspx?200305 |title=Homeless In Karachi &#124; Owais Tohid, Arshad Mahmud |publisher=Outlook India |date=29 November 1995 |accessdate=18 October 2013}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.burmalibrary.org/docs/SRI-rohingya.htm |title=Box 5925 Annapolis, MD 21403 info@srintl |publisher=Burmalibrary.org |date= |accessdate=18 October 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110911115620/http://www.burmalibrary.org/docs/SRI-rohingya.htm |archivedate=११ सेप्टेम्बर २०११ }}</ref><ref name="huffington">{{cite web | first=Derek Henry Flood | title=From South to South: Refugees as Migrants: The Rohingya in Pakistan | url=http://www.huffingtonpost.com/derek-henry-flood/from-south-to-south-refug_b_100387.html |publisher=The Huffington Post | date=31 December 1969 | accessdate=11 February 2015 }}</ref> |region5={{झण्डा|थाइल्यान्ड}} |pop5=१००,००० |ref5=<ref>{{cite web|last=Husain|first=Irfan|title=Karma and killings in Myanmar|url=http://dawn.com/2012/07/30/karma-and-killings-in-myanmar/|publisher=Dawn (newspaper)|date=30 July 2012|accessdate=10 August 2012}}</ref> |region6={{झण्डा|मलेसिया}} |pop6=४०,०७० |ref6=<ref>{{cite web|url=http://www.unhcr.org.my/About_Us-@-Figures_At_A_Glance.aspx|title=Figure At A Glance|publisher=Malaysia and the United Nations|year=2014|accessdate=30 December 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141230060328/http://www.unhcr.org.my/About_Us-%40-Figures_At_A_Glance.aspx|archivedate=30 December 2014|df=dmy-all}}</ref> |region7={{झण्डा|भारत}} |pop7=४०,००० |ref7=<ref>{{cite web|title=India in talks with Myanmar, Bangladesh to deport 40,000 Rohingya|url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-rohingya-india-idUSKBN1AR0MH|accessdate=17 August 2017|work=Reuters|date=2017}}</ref><ref>{{cite web|title=India plans to deport thousands of Rohingya refugees|url=http://www.aljazeera.com/news/2017/08/india-plans-deport-thousands-rohingya-refugees-170814110027809.html|accessdate=17 August 2017|work=www.aljazeera.com}}</ref> |region8={{झण्डा|संयुक्त अधिराज्य}} |pop8=१२,०००+ |ref8=<ref>{{cite web |url=http://www.reuters.com/article/us-usa-myanmar-refugees/myanmar-refugees-including-muslim-rohingya-outpace-syrian-arrivals-in-u-s-idUSKCN11Q2LK|title=Myanmar refugees, including Muslim Rohingya, outpace Syrian arrivals in U.S.|language=अङ्ग्रेजी|first=Timothy Mclaughlin|publisher=Reuters|date=20 September 2016|accessdate=3 September 2017}}</ref> |region9={{झण्डा|इन्डोनेसिया}} |pop9=११,९४१ |ref9=<ref>{{cite web |url=http://aceh.tribunnews.com/2015/05/19/jumlah-pengungsi-rohingya-di-indonesia-capai-11941-orang|title=Jumlah Pengungsi Rohingya di Indonesia Capai 11.941 Orang|language=इन्डोनेसियाली|first=Jalimin|publisher=Aceh Tribun News|date=19 May 2015|accessdate=11 October 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151011043047/http://aceh.tribunnews.com/2015/05/19/jumlah-pengungsi-rohingya-di-indonesia-capai-11941-orang|archivedate=11 October 2015}}</ref> |region10={{झण्डा|नेपाल}} |pop10=२०० |ref10=<ref>{{cite web |url=http://myrepublica.com/feature-article/story/43651/over-200-rohingya-settle-illegally-in-capital.html |title=200 Rohingya Refugees are not being accepted as Refugees and the Nepali Government considers them illegal migrants |quote=An estimated 36,000 Rohingya Refugess living in India |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160604182045/http://myrepublica.com/feature-article/story/43651/over-200-rohingya-settle-illegally-in-capital.html |archivedate=4 June 2016 |df=dmy }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160604182045/http://myrepublica.com/feature-article/story/43651/over-200-rohingya-settle-illegally-in-capital.html |date=4 June 2016 }}</ref> |languages=[[रोहिङ्ग्या भाषा|रोहिङ्ग्या]] |religions= [[इस्लाम धर्म|इस्लाम]], [[हिन्दु धर्म|हिन्दु]] |related-c = }} '''रोहिङ्ग्या जाति''' (स्थानीय नाम: रुवाइङ्गा; या ऐतिहासिक रूपमा अराकानी भारतीय भनेर पनि चिनिने<ref name="ClarkePeach1990">{{cite book|first1=Colin Clarke|first2=Ceri Peach|first3=Steven Vertovec|title=South Asians Overseas: Migration and Ethnicity|url=https://books.google.com/books?id=jet6JOYjZ4wC&pg=PA46|date=26 October 1990|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-37543-6|pages=46}}</ref><ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.burmalibrary.org/docs21/FCO-1952-12-31-The_Mujahid_Revolt_in_Arakan-en-red.pdf |शीर्षक=On The Mujahid Revolt in Arakan |लेखक=British Foreign Office |मिति=December 1952 |प्रकाशक=National Archives (United Kingdom)}}</ref>) पश्चिमी [[म्यानमार]]को राखाइन राज्यका राज्यविहीन [[आर्य जाति|हिन्द-आर्य]] जातिका अल्पसङ्ख्यक मानिसहरू हुन्।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.bbc.com/news/world-asia-33007536|शीर्षक=Will anyone help the Rohingya people?|मिति=10 June 2015|प्रकाशक=BBC News}}</ref> सन् २०१६–१७ मा रोहिङ्ग्यामाथि गरिएको कारबाहीअघि म्यानमारमा अनुमानित १० लाख रोहिङ्ग्या बसोबास गर्दै आएका थिए। अधिकांश रोहिङ्ग्या [[इस्लाम धर्म|इस्लाम]] धर्मावलम्बी छन् यद्यपि त्यहाँ थोरै सङ्ख्यामा [[हिन्दु धर्म|हिन्दु]]हरू पनि छन्।<ref name="Mahmood, Wroe, Fuller, Leaning 2016" /><ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.washingtonpost.com/world/asia_pacific/18000-rohingya-flee-violence-in-myanmar-into-bangladesh/2017/08/30/11a1bea6-8d58-11e7-9c53-6a169beb0953_story.html|शीर्षक=Myanmar Buddhists seek tougher action against Rohingya|प्रकाशक=The Washington Post|पहुँचमिति=१७ सेप्टेम्बर २०१७|अभिलेखमिति=११ सेप्टेम्बर २०१७|अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20170911002629/https://www.washingtonpost.com/world/asia_pacific/18000-rohingya-flee-violence-in-myanmar-into-bangladesh/2017/08/30/11a1bea6-8d58-11e7-9c53-6a169beb0953_story.html}}</ref> सन् २०१३ मा [[संयुक्त राष्ट्रसङ्घ]]ले रोहिङ्ग्यालाई विश्वको सबैभन्दा उत्पीडनमा परेका अल्पसङ्ख्यकको सूचीमा राखेको थियो। सन् १९८२ को बर्मेली नागरिकता ऐनअन्तर्गत उनीहरूलाई नागरिकताबाट बञ्चित गरिएको थियो।<ref>{{वेब स्रोत |लेखक=Jacob Judah |मिति=2 September 2017 |शीर्षक=Thousands of Rohingya flee Myanmar amid tales of ethnic cleansing |प्रकाशक=The Observer |युआरएल=https://www.theguardian.com/world/2017/sep/02/rohingya-fleeing-myanmar-tales-ethnic-cleansing}}</ref><ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=http://www.thedailystar.net/world/southeast-asia/rohingya-crisis-hindu-people-too-fleeing-persecution-myanmar-violence-1456756|शीर्षक=Hindus too fleeing persecution in Myanmar|मिति=31 August 2017|प्रकाशक=Daily Star}}</ref><ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://thewire.in/173972/hindus-myanmar-muslim-rohingyas-refuge-bangladesh/ |शीर्षक=Hindus From Myanmar Join Muslim Rohingyas in Seeking Refuge in Bangladesh |प्रकाशक=The Wire (Indian web publication)}}</ref><ref name=lan>{{cite book | title=Language and National Identity in Asia | url=https://archive.org/details/languagenational00simp | publisher=Oxford University Press | first=Andrew Simpson | year=2007 | pages=[https://archive.org/details/languagenational00simp/page/n277 267] | isbn=978-0199226481}}</ref><ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.independent.co.uk/news/world/asia/burma-rohingya-myanmar-muslims-united-nations-calls-on-suu-kyi-a7465036.html|शीर्षक=Nobel Peace Prize winner accused of overlooking 'ethnic cleansing' in her own country|मिति=9 December 2016 |प्रकाशक=The Independent }}</ref><ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=https://thecorrespondent.com/4087/meet-the-most-persecuted-people-in-the-world/293299468-71e6cf33|शीर्षक=Meet the most persecuted people in the world|प्रथम=Lennart|अन्तिम=Hofman|मिति=25 February 2016|प्रकाशक=The Correspondent}}</ref><ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.globalcitizen.org/en/content/recognizing-the-rohingya-and-their-horrifying-pers/|शीर्षक=Rohingya Muslims Are the Most Persecuted Minority in the World: Who Are They?|प्रकाशक=Global Citizen}}</ref> रोहिङ्ग्या समुदाय एक राज्यविहीन जातीय समूह हो जो मुख्यतया [[इस्लाम धर्म]]को अनुसरण गरी म्यानमारको राखाइन राज्यमा बस्छन्। सन् २०१७ मा रोहिङ्ग्या नरसंहार हुनुअघि ७ लाख ४० हजारभन्दा बढी मानिसहरू भागेर [[बङ्गलादेश]] पुगेका थिए भने अनुमानित १४ लाख रोहिंग्या म्यानमारमा बसोबास गर्दै आएका थिए। सन् १९८२ को म्यानमारको नागरिकता कानुनअनुसार रोहिङ्ग्यासमुदायलाई विश्वकै सबैभन्दा उत्पीडनमा परेका अल्पसङ्ख्यकमध्ये एकको रूपमा व्याख्या गरिएको छ।<ref>{{वेब स्रोत |मिति=25 August 2017 |लेखक=Yuichi Nitta |शीर्षक=Myanmar urged to grant Rohingya citizenship |प्रकाशक=Nikkei Asian Review |युआरएल=https://asia.nikkei.com/Politics-Economy/Policy-Politics/Myanmar-urged-to-grant-Rohingya-citizenship}}</ref><ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.thestateless.com/2017/08/annan-report-calls-for-review-of-1982-citizenship-law.html|शीर्षक=Annan report calls for review of 1982 Citizenship Law|मिति=24 August 2017|प्रकाशक=The Stateless|पहुँचमिति=१७ सेप्टेम्बर २०१७|अभिलेखमिति=१४ जुन २०१८|अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20180614071603/http://www.thestateless.com/2017/08/annan-report-calls-for-review-of-1982-citizenship-law.html}}</ref><ref name="HRW1">{{cite web|url=https://www.hrw.org/reports/2000/burma/burm005-02.htm#P132_34464 |title=Discrimination in Arakan |publisher=Human Rights Watch|date=May 2000}}</ref> उनीहरूको आवतजावतको स्वतन्त्रता, राज्यको शिक्षा र निजामती सेवाको जागिरमा पहुँचमा पनि प्रतिबन्ध लगाइएको छ।<ref name="war_of_words_2016_06_16_yale_edu">Ibrahim, Azeem (fellow at Mansfield College, Oxford, and 2009 Yale World Fellow),[http://yaleglobal.yale.edu/content/war-words-whats-name-rohingya "War of Words: What's in the Name 'Rohingya'?"], 16 June 2016, ''Yale Online'', Yale University, 21 September 2017 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210310100936/http://yaleglobal.yale.edu/content/war-words-whats-name-rohingya|date=10 March 2021}}</ref><ref name="ultimate_test_2017_01_19_harvard_edu">[http://hir.harvard.edu/article/?a=14495a "Aung San Suu Kyi’s Ultimate Test"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170922145315/http://hir.harvard.edu/article/?a=14495a |date=22 September 2017 }}, Sullivan, Dan, 19 January 2017, ''Harvard International Review'', Harvard University. Retrieved 21 September 2017</ref><ref>{{cite magazine |last=Stoakes |first=Emanuel |date=14 October 2014 |title=Myanmar's Rohingya Apartheid |url=https://thediplomat.com/2014/10/myanmars-rohingya-apartheid/ |magazine=The Diplomat}}</ref><ref>{{cite news |last=Kristof |first=Nicholas |date=28 May 2014 |title=Myanmar's Appalling Apartheid |newspaper=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2014/05/29/opinion/kristof-myanmars-appalling-apartheid.html |type=Opinion |url-status=live |url-access=subscription |access-date=15 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220407075441/https://www.nytimes.com/2014/05/29/opinion/kristof-myanmars-appalling-apartheid.html |archive-date=7 April 2022}}</ref> म्यानमारमा रोहिङ्ग्याहरूले सामना गर्नुपरेको कानुनी अवस्थालाई केही शिक्षाविद्, विश्लेषक र राजनीतिक व्यक्तित्वहरूले रङ्गभेदसँग तुलना गरेका छन्, जसमा नोबेल पुरस्कार विजेता डेसमन्ड टुटु र अन्य दक्षिण अफ्रिकी रङ्गभेद विरोधी कार्यकर्ता पनि समावेश छन्।<ref name="tutu_slow_genocide_2017_05_29_harvard_edu">Tutu, Desmond, former Archbishop of Cape Town, South Africa, Nobel Peace Prize (anti-apartheid and national-reconciliation leader), [http://www.newsweek.com/tutu-slow-genocide-against-rohingya-337104 "Tutu: The Slow=Genocide Against the Rohingya"], 19 January 2017, ''Newsweek'', citing "Burmese apartheid" reference in 1978 ''Far Eastern Economic Review'' at Oslo Conference on Rohingyas; also online at: [http://www.tutufoundationusa.org/2015/05/29/desmond-tutu-the-slow-genocide-against-the-rohingya/ Desmond Tutu Foundation USA] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170922193944/http://www.tutufoundationusa.org/2015/05/29/desmond-tutu-the-slow-genocide-against-the-rohingya/|date=22 September 2017}}. Retrieved 21 September 2017</ref> सन् २०१७ मा रोहिङ्ग्याहरूको सबैभन्दा पछिल्लो सामूहिक विस्थापनले मानवता विरुद्धको अपराधको अनुसन्धान गर्न अन्तर्राष्ट्रिय फौजदारी अदालत र नरसंहारको अनुसन्धान गर्न अन्तर्राष्ट्रिय न्याय अदालतलाई नेतृत्व गरेको थियो।<ref>ICC "Bangladesh/Myanmar Investigation", https://www.icc-cpi.int/bangladesh-myanmar; ICJ Order 23 January 2020 https://www.icj-cij.org/public/files/case-related/178/178-20200123-ORD-01-00-EN.pdf, both accessed 20 December 2020 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240313093524/https://www.icj-cij.org/web/20240313093524/https://www.icj-cij.org/public/files/case-related/178/178-20200123-ORD-01-00-EN.pdf|date=13 March 2024}}</ref> ह्युमन राइट्स वाचका अनुसार सन् १९८२ को कानुनले "रोहिङ्ग्याहरूलाई राष्ट्रियता प्राप्त गर्ने सम्भावनालाई प्रभावकारी रूपमा अस्वीकार गरेको थियो। आठौँ शताब्दीदेखिको यस क्षेत्रमा रोहिङ्ग्या इतिहासको निशानको बावजुद पनि बर्मेली कानुनले यस जातीय अल्पसङ्ख्यकलाई राष्ट्रिय जातीय समूहको रूपमा मान्यता दिन अस्वीकार गरिरहेको छ।<ref name="HRW1"/><ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.sbs.com.au/news/article/2017/08/24/kofi-annan-led-commission-calls-myanmar-end-rohingya-restrictions|शीर्षक=Kofi Annan-led commission calls on Myanmar to end Rohingya restrictions|प्रकाशक=SBS}}</ref> उनीहरूलाई आवागमनको स्वतन्त्रता, राज्य शिक्षा र सरकारी रोजगारबाट पनि प्रतिबन्धित गरिएको छ। सन् १९७८, १९९१–१९९२<ref>{{वेब स्रोत |शीर्षक=Myanmar/Bangladesh: Rohingyas - the Search for Safety |प्रकाशक=Amnesty International |मिति=September 1997 |युआरएल=https://www.amnesty.org/download/Documents/160000/asa130071997en.pdf |पहुँचमिति=१७ सेप्टेम्बर २०१७ |अभिलेखमिति=१ सेप्टेम्बर २०१७ |अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20170901110912/https://www.amnesty.org/download/Documents/160000/asa130071997en.pdf }}</ref>, २०१२, २०१५ र सन् २०१६–२०१७ मा रोहिङ्ग्या समुदायले सैन्य दमन र सबै तिरबाट बहिस्कारको सामना गर्नु परेको थियो।<ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=http://www.bbc.com/news/world-asia-38091816|शीर्षक=Myanmar wants ethnic cleansing of Rohingya - UN official|मिति=24 November 2016|प्रकाशक=BBC News}}</ref><ref name="HRW2">{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.hrw.org/node/114882 |शीर्षक=Crimes Against Humanity and Ethnic Cleansing of Rohingya Muslims in Burma’s Arakan State |प्रकाशक=Human Rights Watch |मिति=April 22, 2013}}</ref> [[संयुक्त राष्ट्र सङ्घ]] र ह्युमन राइट्स वाचले [[म्यानमार]]मा रोहिङ्ग्याहरू माथि गरिएको दमन र उत्पीडनलाई जातीय निर्मुलकरणको रूपमा वर्णन गरेको छ, जहाँ [[नरसंहार]] जस्ता अपराधहरूको असङ्ख्य प्रमाण प्राप्त गर्न सकिन्छ।<ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=http://www.huffingtonpost.com/azeem-ibrahim/the-rohingya-are-at-the-b_b_12445526.html|शीर्षक=The Rohingya Are At The Brink Of Mass Genocide|प्रथम=Azeem|अन्तिम=Ibrahim|मिति=11 October 2016|प्रकाशक=The Huffington Post}}</ref> म्यानमार सम्बन्धी संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय विशेष अन्वेषक याङ्ही लिका अनुसार म्यानमारले रोहिङ्ग्याहरूलाई देशबाट पूर्णरूपमा निष्कासित गर्न चाहेको छ।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.independent.co.uk/news/world/asia/burma-rohingya-muslims-government-trying-to-expel-un-warning-a7629716.html|शीर्षक=Burmese government accused of trying to 'expel' all Rohingya Muslims|मिति=14 March 2017|प्रकाशक=The Independent}}</ref> सन् २००८ को संविधान अनुसार म्यानमारको सेनाले अझै पनि गृह, रक्षा र सीमा मामिला मन्त्रालय लगायत सरकारका अधिकांश मामिलामा नियन्त्रण कायम गरेको छ। सेनालाई संसद्मा २५ प्रतिशत सिट छुट्याइएको छ भने तीमध्येबाट एक जना उपराष्ट्रपति हुनेछन्।<ref>http://www.bbc.com/news/av/world-asia-35457290/why-does-military-still-keep-25-of-the-seats-myanmar-parliament</ref><ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.mmtimes.com/national-news/19670-managing-the-defence-and-security-council.html |शीर्षक=সংরক্ষণাগারভুক্ত অনুলিপি |पहुँचमिति=१९ सेप्टेम्बर २०१७ |अभिलेखमिति=१३ सेप्टेम्बर २०१७ |अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20170913135451/https://www.mmtimes.com/national-news/19670-managing-the-defence-and-security-council.html }}</ref> रोहिङ्ग्या समुदायले आफूहरू लामो समयदेखि पश्चिमी म्यानमारमा बस्दै आएको बताएइरहेका छन्। उनीहरूका वंशजहरू पूर्व-औपनिवेशिक र औपनिवेशिक कालदेखि अराकानका बासिन्दाहरू थिए।<ref>https://www.forbes.com/sites/anderscorr/2016/12/29/secret-1978-document-indicates-burma-recognized-rohingya-legal-residence/#5fa4b2cb5a79</ref><ref name="Ghosh2016">{{cite book|first=Partha S. Ghosh|title=Migrants, Refugees and the Stateless in South Asia|url=https://books.google.com/books?id=X242DAAAQBAJ&pg=PA161|date=23 May 2016|publisher=SAGE Publications|isbn=978-93-5150-855-7|pages=161}}</ref> २०औँ शताब्दीको उत्तरार्धमा उत्पीडन सुरु नहुञ्जेलसम्म रोहिङ्ग्याहरूले म्यानमारको संसदको सांसद सदस्यको रूपमा प्रतिनिधित्व गरेका थिए। विगतमा म्यानमारले रोहिङ्ग्याहरूलाई सामुहिक स्वीकार गर्ने गरेको भएतापनि म्यानमारको आधिकारिक दृष्टिकोण एकाएक परिवर्तन हुँदा रोहिङ्ग्याबारे म्यानमार सरकारको आधिकारिक टिप्पणी अनुसार उनीहरू राष्ट्रिय जनसङ्ख्या नभई [[बङ्गलादेश]]बाट आएका अवैध आप्रवासी हुन् भनेको छ। त्यसपछि म्यानमार सरकारले 'रोहिङ्ग्या' शब्दको प्रयोग बन्द गर्दै उनीहरूलाई [[बङ्गाली जाति|बङ्गाली]] भनेर सम्बोधन गर्न थालेको थियो।{{Sfn|Leider|2013|p=7}}<ref>{{वेब स्रोत | युआरएल=http://blog.irrawaddy.org/2014/04/blog-post_52.html | शीर्षक=The 'Rohingya' Identity - British experience in Arakan 1826-1948 | प्रकाशक=The Irrawaddy | पहुँचमिति=19 January 2015 | अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20150119082025/http://blog.irrawaddy.org/2014/04/blog-post_52.html | अभिलेखमिति=19 January 2015 | df=dmy-all }}</ref><ref name=":3">{{cite book|title = Burma's Muslims: Terrorists or Terrorised?|last = Selth|first = Andrew|publisher = Strategic and Defence Studies Centre, Australian National University|year = 2003|isbn = 073155437X|pages = 7}}</ref><ref name= Kaiser>{{वेब स्रोत|युआरएल = http://www.networkmyanmar.org/images/stories/PDF13/kaiser-obrien.pdf|शीर्षक = Extract from record by UK Ambassador Terrence J O'Brien of his call in Rangoon on the Bangladesh Ambassador to Burma Khwaja Mohammed Kaiser|मिति = 23 December 1975|वेबसाइट = Network Myanmar|प्रकाशक = |पहुँचमिति = 21 February 2015}}</ref><ref name=":6">{{cite book|title = Minority Problems in Southeast Asia|last = Adloff|first = Richard|publisher = Stanford University Press|year = 1955|isbn = |pages = 154|last2 = Thompson|first2 = Virginia}}</ref>{{Sfn|Crisis Group|2014|pp=4–5}}<ref name=":5" /><ref name=":7">{{वेब स्रोत|युआरएल = http://www.networkmyanmar.org/images/stories/PDF15/Leider-Note.pdf|शीर्षक = "Rohingya": Rakhaing and Recent Outbreak of Violence: A Note|मिति = |वेबसाइट = |प्रकाशक = Network Myanmar|अन्तिम = Leider|प्रथम = Jacques P.|पहुँचमिति = 11 February 2015}}</ref> अराकान रोहिङ्ग्या राष्ट्रिय सङ्गठन सहित रोहिङ्ग्या अधिकार आन्दोलनका विभिन्न सङ्गठनहरूले उनीहरूलाई म्यानमारभित्र जातीय पहिचान गर्न माग गर्दै आएका छन्।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.rohingya.org/portal/index.php/who-we-are.html|शीर्षक=Who we are?|प्रथम=Arakan Rohingya National Org.|अन्तिम=(ARNO)|वेबसाइट=www.rohingya.org|पहुँचमिति=१९ सेप्टेम्बर २०१७|अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20170928075322/http://www.rohingya.org/portal/index.php/who-we-are.html|अभिलेखमिति=२८ सेप्टेम्बर २०१७}}</ref> संयुक्त राष्ट्रसङ्घको अनुसन्धान प्रतिवेदनअनुसार म्यानमारको कट्टर राष्ट्रवादी बौद्धधर्मावलम्बीहरूले रोहिङ्ग्यासमुदायलाई घृणा र धार्मिक असहिष्णुताको सिकार बनाइरहेका साथै उनीहरूलाई गैरन्यायिक हत्या, अवैध गिरफ्तारी, यातना, बलात्कार र म्यानमारको सशस्त्र बलद्वारा दुर्व्यवहारका साथै जबर्जस्ती श्रमको सिकार बनाइरहेका छन्।<ref name="al jazeera">{{वेब स्रोत |युआरएल=http://www.aljazeera.com/news/2016/06/rohingya-victims-crimes-humanity-160620131906370.html|शीर्षक=UN: Rohingya may be victims of crimes against humanity|प्रकाशक=Al Jazeera }}</ref> संयुक्त राष्ट्रसङ्घका अनुसार रोहिङ्ग्यामाथि भइरहेको उत्पीडनलाई [[मानवताविरुद्धको अपराध]] भन्न सकिन्छ।<ref name="al jazeera" /><ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.bbc.co.uk/news/world-39218105|शीर्षक=Myanmar Muslim minority subject to horrific torture, UN says|अन्तिम=Fisher|प्रथम=Jonah|मिति=2017-03-10|कार्य=BBC News|पहुँचमिति=2017-03-10|भाषा=अङ्ग्रेजी}}</ref> सन् २०१५ को रोहिङ्ग्या शरणार्थी सङ्कट र सन् २०१६- २०१७ को सैन्य दमनअघि म्यानमारमा ११ लाखदेखि १३ लाख रोहिङ्ग्या बसोबास गर्दै आएका थिए। तीमध्ये अधिकांश ८०-९८ प्रतिशत रोहिङ्ग्या-बाहुल्य राखिन राज्यमा बसोबास गर्दथे। ८ लाख भन्दा बढी रोहिङ्ग्याहरू [[शरणार्थी]]को रूपमा दक्षिणपूर्वी छिमेकी देश [[बङ्गलादेश]]मा शरण लिन भागेका थिए भने अन्य कयौँ मुसलमानहरू अन्य छिमेकी देशहरूमा भागेका थिए।<ref name="refugee_crisis_2017_08_daily_star">http://www.thedailystar.net/world/myanmar-rohingya-refugee-crisis-1%2C000-killed-Myanmar-%20violence-%20un-rapporteur-1459426</ref> एक लाखभन्दा बढी रोहिङ्ग्या आन्तरिक रूपमा विस्थापित भएका छन् भने उनीहरू म्यानमारको सेनाको नियन्त्रणमा रहेका शिविरमा बसिरहेका छन्। २५ अगस्ट २०१७ मा, रोहिङ्ग्या विद्रोहीहरूले १२ सुरक्षाकर्मीहरूको हत्या गरेपछि म्यानमारको सेनाले रोहिङ्ग्याविरुद्ध "क्लियरेन्स अपरेसन" सुरु गरेको थियो।<ref name="india_plans_to_deport">{{वेब स्रोत |युआरएल=http://www.aljazeera.com/news/2017/08/india-plans-deport-thousands-rohingya-refugees-170814110027809.html|शीर्षक=India plans to deport thousands of Rohingya refugees|वेबसाइट=www.aljazeera.com}}</ref><ref name="auto1">{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.unhcr.org/news/latest/2017/5/590990ff4/168000-rohingya-likely-fled-myanmar-since-2012-unhcr-report.html|शीर्षक=Over 168,000 Rohingya likely fled Myanmar since 2012 - UNHCR report|प्रथम=United Nations High Commissioner for|अन्तिम=Refugees|प्रकाशक=UNHCR }}</ref><ref name="auto1"/><ref name="emergency_response">{{वेब स्रोत|युआरएल=https://kopernik.info/project/rohingya-refugees-emergency-response-indonesia|शीर्षक=Rohingya Refugees Emergency Response, Indonesia - Kopernik|प्रकाशक=Kopernik}}</ref><ref name="myanmar_nationals">{{वेब स्रोत |मिति=25 January 2017 |शीर्षक=190,000 Myanmar nationals' get residency relief in Saudi Arabia |प्रकाशक=Al Arabiya English |युआरएल=http://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2017/01/25/Over-190-000-Myanmar-nationals-granted-Saudi-residency.html}}</ref>.<ref name="identity_issue">{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.dawn.com/news/1165299|शीर्षक=Identity issue haunts Karachi's Rohingya population|अन्तिम=Rehman|प्रथम=Zia Ur|मिति=23 Feb 2015|कार्य=Dawn|पहुँचमिति=26 December 2016}}</ref> यस नरसंहारमा ४००-३००० रोहिङ्ग्याहरू मारिएका, हजारौँको सङ्ख्यामा घाइते भएका, यातना दिइएका र बलात्कारको शिकार बनेका थिए।<ref name="trappped_inside_camps">{{वेब स्रोत | युआरएल=https://www.theguardian.com/world/2012/dec/20/burma-rohingya-muslim-refugee-camps | शीर्षक=Trapped inside Burma's refugee camps, the Rohingya people call for recognition | प्रकाशक=The Guardian | मिति=20 December 2012 | पहुँचमिति=10 February 2015}}</ref><ref name="us_holocaust_museum_highlights">{{वेब स्रोत|शीर्षक=US Holocaust Museum highlights plight of Myanmar's downtrodden Rohingya Muslims| युआरएल=http://www.foxnews.com/us/2013/11/06/us-holocaust-museum-highlights-plight-myanmar-downtrodden-rohingya-muslims/ |मिति=6 November 2013|प्रकाशक=Associated Press|कार्य=Fox News Channel}}</ref> उनीहरूका घरहरू जलाइएको थियो भने ४,००,००० भन्दा बढी (म्यानमारमा रहेका कुल रोहिङ्ग्याहरूको ४० प्रतिशत जनसङ्ख्या) भागेर बङ्गलादेश पुगेका थिए।<ref name="we_will_kill_you_all_2017_09_17_reuters">Lone, Wa and Andrew R.C. Marshall, [https://uk.reuters.com/article/uk-myanmar-rohingya-exclusive/exclusive-we-will-kill-you-all-rohingya-villagers-in-myanmar-beg-for-safe-passage-idUKKCN1BS0PN "Exclusive - 'We will kill you all' - Rohingya villagers in Myanmar beg for safe passage,"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170917195557/https://uk.reuters.com/article/uk-myanmar-rohingya-exclusive/exclusive-we-will-kill-you-all-rohingya-villagers-in-myanmar-beg-for-safe-passage-idUKKCN1BS0PN |date=१७ सेप्टेम्बर २०१७ }} September 17, 2017, Reuters, retrieved September 17, 2017</ref><ref name="textbook_example_2017_09_12_wash_post">[https://www.washingtonpost.com/world/textbook-example-of-ethnic-cleansing--370000-rohingyas-flood-bangladesh-as-crisis-worsens/2017/09/12/24bf290e-8792-41e9-a769-c79d7326bed0_story.html "‘Textbook example of ethnic cleansing,’ 370,000 Rohingyas flood Bangladesh as crisis worsens,"] September 12, 2017, ''Washington Post'' retrieved September 12, 2017</ref><ref name="minorities_flee_2017_08_30_cbs">[https://www.hrw.org/news/2017/08/29/burma-satellite-data-indicate-burnings-rakhine-state "18,000 minorities flee deadly ethnic violence in Myanmar"], Aug. 30, 2017, CBS News, retrieved September 12, 2017</ref><ref name="rohingya_have_fled_2017_09_08_ny_times">[https://www.nytimes.com/2017/09/08/world/asia/myanmar-rohingya-refugees-270000.html?mcubz=1&mcubz=1 "270,000 Rohingya Have Fled Myanmar, U.N. Says,"] September 8, 2017, New York Times, retrieved September 12, 2017</ref><ref name="unhcr_reports_2017_09_08_ap_fox_news">[http://www.foxnews.com/world/2017/09/08/unhcr-reports-surge-in-rohingya-refugees-now-270000.html "UNHCR reports surge in Rohingya refugees, now 270,000,"] September 8, 2017, Associated Press on Fox News, retrieved September 12, 2017</ref> == व्युतपत्ति == आधुनिक रोहिङ्ग्या शब्द औपनिवेशिक र पूर्व-औपनिवेशिक शब्दहरू रुइङ्गा र रुवाङ्गाबाट उत्पन्न भएको थियो।<ref>{{cite web |url=http://www.burmalibrary.org/docs21/FCO-1952-12-31-The_Mujahid_Revolt_in_Arakan-en-red.pdf |title=The Mujahid revolt in Arakan|website=www.burmalibrary.org|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230530045429/https://www.burmalibrary.org/docs21/FCO-1952-12-31-The_Mujahid_Revolt_in_Arakan-en-red.pdf|archive-date=30 May 2023 |access-date=8 January 2020|date=31 December 1952}}</ref> रोहिङ्ग्याहरूले आफूहरूलाई रुइङ्गाको रूपमा उल्लेख गर्ने गर्दछन्। [[बर्मेली भाषा]]मा ({{भाषा-बर्मेली|ရိုဟင်ဂျာ }}) यो समुदायलाई रुवाइङ्गा भनिन्छ भने [[बङ्गाली भाषा|बङ्गाली]]मा रोहिङ्गा ({{भाषा-बङ्गाली|রোহিঙ্গা}}) भनिन्छ। "रोहिङ्ग्या" शब्द अराकान राज्यको शब्द राखङ्गा वा रोसाङ्गाबाट आएको हुन सक्छ। रोहिङ्ग्या शब्दको अर्थ "रोहाङको बासिन्दा" हुन जान्छ जुन अराकानको प्रारम्भिक एक इस्लामी नाम थियो।<ref>{{cite web |url=http://www.oed.com/view/Entry/275016;jsessionid=7C5F9903ED0D23A031507806D08686D8?redirectedFrom=Rohingya#eid |title=Rohingya etymology at Oxford Dictionary |publisher=Oxford University Press |access-date=11 February 2015}}</ref><ref name="Minar">{{Cite news |last1=Minar|first1=Sarwar J.|last2=Halim|first2=Abdul |title=Rohingya: Etymology, people and identity |url=http://dailyasianage.com/news/187981/?regenerate|access-date=17 February 2022 |work=The Asian Age |location=Bangladesh |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Sittwe burns |title=The most persecuted people on Earth? The Rohingyas |newspaper=The Economist |date=13 June 2015 |quote='Rohingya' simply means 'inhabitant of Rohang', the early Muslim name for Arakan.}}</ref> रोहिङ्ग्या शब्दको प्रयोग ऐतिहासिक रूपमा [[ब्रिटिस राज]]भन्दा पहिले देखिनै लिपिबद्ध गरिएको छ। सन् १७९९ मा फ्रान्सिस बुकाननले "बर्मेली साम्राज्यमा बोलिने केही भाषाहरूको तुलनात्मक शब्दावली" नामक एक लेख लेखेका थिए जसलाई माइकल चार्नीले फेला पारी सन् २००३ मा "एसओएएस बुलेटिन अफ बर्मा रिसर्च" नामक एक पुस्तक लेखी पुन: प्रकाशित गरेका थिए।<ref name="buchanan_burma">{{cite journal |last=Buchanan |first=Francis |year=1799 |title=A Comparative Vocabulary of Some of the Languages Spoken in the Burma Empire |url=http://www.soas.ac.uk/sbbr/editions/file64276.pdf |journal=Asiatic Researches |publisher=The Asiatic Society |volume=5 |pages=219–240 |access-date=9 July 2012 |archive-date=20 October 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121020051420/http://www.soas.ac.uk/sbbr/editions/file64276.pdf }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121020051420/http://www.soas.ac.uk/sbbr/editions/file64276.pdf |date=20 October 2012 }}</ref><ref name="Charney Arakan">{{cite news|last=Charney |first=Michael W.|title=A Comnparative vocabulary of some of the Languages Spoken in the Burma Empire |url=https://archive.org/details/AComparativeVocabularyOfSomeOfTheLanguagesSpokenInTheBurmaEmpire |work=SOAS Bulletin of Burma Research |date=8 April 2018 |access-date=8 April 2018}}</ref><ref name="leider_arakan">{{cite news|last=Leider |first=Jacques P.|title=Interview: History Behind Arakan State Conflict |url=http://www.irrawaddy.org/archives/8642 |work=The Irrawaddy |date=9 July 2012 |access-date=9 July 2012}}</ref> अराकानमा लामो समयदेखि बसोबास गर्दै आएका र आफूलाई रुइङ्गा वा अराकानका मूल निवासी भनिने मोहम्मदानहरू भनि उनले उल्लेख गरेका थिए। सन् १८११ को क्लासिकल जर्नलले "रुइङ्गा" लाई "बर्मा साम्राज्य" मा बोलिने भाषाहरूमध्ये एकको रूपमा पहिचान गरिएको थियो।<ref name="Salim">{{Cite web|url=http://heritagetimes.in/rohingya-crisis-a-historical-perspective/|title=ROHINGYA CRISIS: A HISTORICAL PERSPECTIVE|last=Salim|first=Saquib|website=HeritageTimes|date=20 September 2019|access-date=23 September 2019}}</ref> सन् १८१५ मा जोहान सेभेरिन वेटरले जर्मन भाषामा प्रकाशित भाषाहरूको सङ्ग्रहमा "रुइङ्गा"लाई एक जातीय समूहको रूपमा सूचीबद्ध गरेका थिए।<ref name=Inside24>{{cite book|title=The Rohingyas: Inside Myanmar's Hidden Genocide|publisher=Oxford University Press|first=Azeem |last=Ibrahim|pages=24–25}}</ref> जाक लिडरका अनुसार, ब्रिटिस औपनिवेशिक कालमा रोहिङ्ग्याहरूलाई "चटगाँइया" को रूपमा उल्लेख गरिएको थियो भने सन् १९९० को दशकसम्म उनीहरूलाई "बङ्गाली" को रूपमा उल्लेख गर्नु विवादास्पद थिएन।{{Sfn|Leider|2013|pp=210–211}} रोहिङ्ग्या समुदायले आफूहरूलाई प्रायः "रोहिङ्ग्या मुसलमान", "अराकानी मुसलमान" र "बर्मेली मुसलमान" भन्ने गरेको हुँदा रोहिङ्ग्या शब्दको प्रयोगमा कुनै अन्तर्राष्ट्रिय सहमति छैन भनेर लिडरले उल्लेख गरेका थिए। मानवशास्त्री क्रिस्टिना फिङ्कजस्ता सहित अन्यले रोहिङ्ग्यालाई जातीय पहिचानकर्ताको रूपमा नभई राजनीतिक पहिचानकर्ताको रूपमा प्रयोग गरेका छन्।<ref>{{cite web |title=About Rohingya Ethnic |url=http://flotilla2arakan.com/2016/12/16/aboutrohingyaethnic/ |website=Flotilla 2 Arakan |access-date=27 October 2017 |archive-date=29 October 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171029174826/http://flotilla2arakan.com/2016/12/16/aboutrohingyaethnic/ }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171029174826/http://flotilla2arakan.com/2016/12/16/aboutrohingyaethnic/ |date=29 October 2017 }}</ref> लेडरको विचारमा रोहिङ्ग्या एक राजनीतिक आन्दोलन हो जुन सन् १९५० को दशकमा राखिनमा "एक स्वायत्त इस्लाम क्षेत्र" सिर्जना गर्न सुरु भएको थियो। सन् १९४८ देखि १९६२ सम्म [[बर्मा]]मा प्रजातन्त्र रहँदाको बेला प्रधानमन्त्री उ नुको सरकारले मायु सीमा क्षेत्रमा शान्ति स्थापनाको प्रयासको एक अंशको रूपमा रेडियो सम्बोधनहरूमा "रोहिङ्ग्या" शब्दको प्रयोग गरेको थियो।<ref name=WaPo>{{cite news |first=Adam |last=Taylor |title=The battle over the word 'Rohingya' |url=https://www.washingtonpost.com/news/worldviews/wp/2016/04/29/the-battle-over-the-word-rohingya/ |newspaper=The Washington Post|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230309080456/https://www.washingtonpost.com/news/worldviews/wp/2016/04/29/the-battle-over-the-word-rohingya/|archive-date=9 March 2023}}</ref> यो शब्द बर्मेली रेडियोमा प्रसारण गरी बर्मेली शासकहरूको भाषणमा प्रयोग गरिएको थियो। अपरेसन किङ ड्रागनका कारण शरणार्थीहरूसम्बन्धी [[संयुक्त राष्ट्र शरणार्थी उच्च आयोग]]को एक प्रतिवेदनले पीडितहरूलाई "बङ्गाली मुसलमानहरू (रोहिङ्ग्या भनिने)" भनी उल्लेख गरेको थियो। यद्यपि, सन् १९९० को दशकसम्म रोहिङ्ग्या शब्दको व्यापक रूपमा प्रयोग गरिएको थिएन। हाल "रोहिङ्ग्या" नामको प्रयोगमा ध्रुवीकरण आएको छ। म्यानमारको सरकारले उक्त नाम प्रयोग गर्न अस्वीकार गरेको छ। सन् २०१४ को जनगणनामा म्यानमार सरकारले रोहिङ्ग्याहरूलाई आफूलाई "बङ्गाली" भनेर चिनाउन बाध्य पारेको थियो।<ref name=TimeRohingya>{{cite magazine |title=Why Burma is trying to stop people from using the name of its persecuted Muslim minority |url=https://time.com/4322396/burma-myanmar-rohingya-us-embassy-suu-kyi/ |magazine=Time (magazine) |first=Feliz |last=Solomon |date=9 May 2016 |access-date=8 January 2020 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230322011247/http://time.com/4322396/burma-myanmar-rohingya-us-embassy-suu-kyi/ |archive-date=22 March 2023 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190818043854/https://time.com/4322396/burma-myanmar-rohingya-us-embassy-suu-kyi/ |date=18 August 2019 }}</ref> जाक लिडरले राखिनका धेरै मुसलमानहरूले आफूलाई "रोहिङ्ग्या" को सट्टा "अराकानी मुसलमान" वा "राखिनबाट आएका मुसलमानहरू" भन्न रुचाउँछन् भनि लेखेका थिए।<ref>{{cite news |url=http://blog.irrawaddy.org/2014/04/blog-post_52.html |title=The 'Rohingya' Identity – British experience in Arakan 1826–1948 |first=Derek |last=Tonkin |newspaper=The Irrawaddy |access-date=19 January 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150119082025/http://blog.irrawaddy.org/2014/04/blog-post_52.html |archive-date=19 January 2015 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150119082025/http://blog.irrawaddy.org/2014/04/blog-post_52.html |date=19 January 2015 }}</ref> याङ्गुनमा रहेको संयुक्त राज्य अमेरिकाको दूतावासले "रोहिङ्ग्या" नाम प्रयोग गर्न जारी राखेको छ। == जनशाङ्खिकि == रोहिङ्ग्याको रूपमा पहिचान गर्नेहरू सामान्यतया बङ्गलादेशसँग सीमा जोडिएको आराकानको सबैभन्दा उत्तरी बस्तीहरूमा बस्छन् जहाँ उनीहरू जनसङ्ख्याको ८०-९८% रहेको छ। एक सामान्य रोहिङ्ग्या परिवारमा चार वा पाँच जनासम्म जीवित बालबालिका रहेको भएतापनि दुर्लभ घटनाहरूमा २८ जनासम्मको परिवार सङ्ख्या भेटिएको थियो।<ref>{{cite news |url=http://www.aljazeera.com/indepth/features/2012/08/201288114724103607.html |title='Mass graves' for Myanmar's Rohingya |department=Features |publisher=Al Jazeera |date=9 August 2012 |access-date=18 October 2013}}</ref> म्यानमारको राष्ट्रिय औसतभन्दा ४६ प्रतिशत बढी बालबालिकाले रोहिङ्ग्या समुदायको प्रतिनिधित्व गर्दछन्। सन् २०१८ मा बङ्गलादेशमा १,२०,००० रोहिङ्ग्या महिलाहरूको कुल जनसङ्ख्याबाट ४८,००० रोहिङ्ग्या शिशुहरूको जन्म भएको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://www.scmp.com/news/asia/southeast-asia/article/2126991/48000-babies-will-be-born-rohingya-refugee-camps-year-aid|title=48,000 babies to be born in Rohingya refugee camps this year|date=5 January 2018|website=South China Morning Post|access-date=12 November 2019}}</ref> सन् २०१४ सम्मको तथ्याङ्क अनुसार लगभग १३ लाख रोहिङ्ग्याहरू म्यानमारमा बसोबास गर्ने गरेका थिए भने अनुमानित १० लाख भन्दा बढी विदेशमा बसोबास गर्ने गरेको पाइएको थियो। यदि रखाइन राज्यको कुल जनसङ्ख्याको ४० प्रतिशत वा विदेशी रोहिङ्ग्या जनसङ्ख्यालाई समावेश गर्ने हो भने ६० प्रतिशत हिस्सा उनीहरूले ओगटेका छन्। [[संयुक्त राष्ट्रसङ्घ]]को तथ्याङ्कअनुसार सन् २०१६ को डिसेम्बरसम्म विश्वको कुल राज्यविहीन जनसङ्ख्याको एक चौथाइ हिस्सा रोहिङ्ग्या समुदायले ओगटेको थियो।<ref>{{cite news|title=An army crackdown sends thousands fleeing in Myanmar |url=https://www.economist.com/news/asia/21727947-once-again-violence-wracks-rakhine-state-army-crackdown-sends-thousands-fleeing-myanmar |access-date=6 September 2017 |newspaper= The Economist |date=31 August 2017}}</ref> == धर्म == [[File:ROHINGYA (8093615213).jpg|thumb|left|[[मलेसिया]]को सेल्याङस्थित मदरसामा रोहिङ्ग्या अनाथहरू]] बर्माको रोहिङ्ग्या मुस्लिम जनसङ्ख्याका सदस्यहरूलाई देशको नागरिक नमानिएको तथ्यका कारण उनीहरूलाई बर्मेली सरकारले भेदभावबाट सुरक्षित राखेको छैन। तसर्थ, समुदायको धार्मिक स्वतन्त्रताको कमी, विशेष गरी कानुनी र राजनीतिक क्षेत्रमा चिन्ताहरू विद्यमान छन्।<ref name=":8">{{cite journal|title=The Rohingya Muslims in Myanmar: Past, Present, and Future|url=https://core.ac.uk/download/36692318.pdf|last=Abdelkader|first=Engy|date=1 July 2014|journal=Oregon Review of International Law |volume=15 |issue= |pages=393–412 |ssrn = 2277949}}</ref> बहुसङ्ख्यक रोहिङ्ग्या मानिसहरूले सुन्नी इस्लाम र सूफीवादको मिश्रण सहित [[इस्लाम धर्म|इस्लाम]]को अभ्यास गर्छन्।<ref>{{cite web |url=https://www.npr.org/sections/thetwo-way/2015/05/15/407048785/why-no-one-wants-the-rohingyas |title=Why No One Wants The Rohingyas |publisher=NPR |access-date=16 January 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231201011320/https://www.npr.org/sections/thetwo-way/2015/05/15/407048785/why-no-one-wants-the-rohingyas|archive-date=1 December 2023}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/world/2017/sep/02/rohingya-fleeing-myanmar-tales-ethnic-cleansing |title=Thousands of Rohingya flee Myanmar amid tales of ethnic cleansing|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230726033238/http://www.theguardian.com/world/2017/sep/02/rohingya-fleeing-myanmar-tales-ethnic-cleansing|archive-date=26 July 2023 |first=Jacob |last=Judah |date=2 September 2017 |newspaper=The Guardian |access-date=16 January 2018}}</ref><ref name="ReferenceA">{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-41291650|title=Bangladesh to restrict Rohingya movement|date=16 September 2017 |access-date=16 January 2018 |work=BBC News|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240225194649/https://www.bbc.com/news/world-asia-41291650|archive-date=25 February 2024}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.independent.co.uk/voices/rohingya-muslims-crisis-myanmar-burma-bangladesh-persecution-international-aid-a7944761.html |title=Bangladeshis should remember their own history when it comes to the fleeing Rohingya Muslims |date=13 September 2017 |newspaper=The Independent |access-date=16 January 2018}}</ref> रोहिङ्ग्या समुदायका महत्वपूर्ण अल्पसङ्ख्यकहरू [[हिन्दु धर्म]] र [[इसाई धर्म]]को अभ्यास गर्दछन्।<ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/cities/bengaluru/2022/jun/24/religious-conversionshits-rohingya-camp-in-bengaluru-2469108.html|title=Religious conversions hits Rohingya camp in Bengaluru|website=The New Indian Express|date=24 June 2022 }}</ref> सरकारले उनीहरूको शैक्षिक अवसरहरू सीमित गरेको फलस्वरूप धेरैले मौलिक इस्लामी अध्ययनलाई आफ्नो एकमात्र विकल्पको रूपमा पछ्याउँदछन्। अधिकांश गाउँहरूमा [[मस्जिद]] र मदरसाहरू छन्। परम्परागत रूपमा, [[पुरुष]]हरू मण्डलीमा प्रार्थना गर्दछन् भने महिलाहरूले घरमा प्रार्थना गर्दछन्।<ref>{{cite web|title=Rohingya Muslims – India Needs to Show Compassion|url=http://www.thetinyman.in/2017/09/rohingya-muslims-india-need-to-show.html|website=Tiny Man|access-date=27 October 2017}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171013214138/http://www.thetinyman.in/2017/09/rohingya-muslims-india-need-to-show.html |date=13 October 2017 }}</ref> मुसलमानहरूले प्रायः धार्मिक बाधाहरूको सामना गरिरहेको बेला बर्मामा अन्य व्यक्तिहरू जस्तै आफ्नो धर्मको अभ्यास गर्न सङ्घर्ष गरिरहेका छन्। यी सङ्घर्षहरू अनौपचारिक वा औपचारिक भएतापनि उपासनास्थलहरूको निर्माणको लागि स्वीकृति प्राप्त गर्न कठिनाइको रूपमा प्रकट भएका छन्। विगतमा पनि उनीहरूलाई आफ्नो धार्मिक आस्था सिकाएको र अभ्यास गरेको आरोपमा पक्राउ गरिएको थियो। == स्वास्थ्य == [[चित्र:4-year-old Anowar pictured with his mum and brother after being treated for diphtheria by the UK's Emergency Medical Team in Kutupalong, Bangladesh (28040394749).jpg|thumb|कुटुपालोङ शरणार्थी शिविरमा बेलायतको आपतकालीन मेडिकल टोलीले [[भ्यागुते रोग]]को उपचार गरेपछि रोहिङ्ग्या बालबालिकाहरू आफ्नी आमासँगै।]] रोहिङ्ग्यासमुदायले विभेद र स्वास्थ्य सेवामा अवरोधको सामना गरिरहेका छन्।<ref name="Ives 2016">{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2016/12/05/world/asia/rohingya-myanmar-health-care.html|title=Rohingya Face Health Care Bias in Parts of Asia, Study Finds|date=5 December 2016|work=The New York Times}}</ref> सन् २०१६ मा मेडिकल जर्नल द लसेन्टले प्रकाशित गरेको एक अध्ययन अनुसार म्यानमारका रोहिङ्ग्या बालबालिकाले जन्मजात कम तौल, कुपोषण, झाडापखाला र वयस्क भएपछि [[प्रजनन (पुनरुत्पादन)|प्रजनन]]मा अवरोधको सामना गरिरहेको खुलेको थियो। रोहिङ्ग्याको बाल मृत्युदर प्रति १,००० जीवित जन्ममा २२४ सम्म रहेको छ, जुन म्यानमारको बाँकीको (प्रति १,००० जीवित जन्ममा ५२) दरभन्दा ४ गुणा बढी र राखिन राज्यका अन्य गैर-रोहिङ्ग्या क्षेत्रहरूको भन्दा ३ गुणा (प्रति १,००० जीवित जन्ममा ७७) रहेको छ।<ref name="Mahmood2016">{{cite journal |author1=Mahmood |author2=Wroe |author3=Fuller |author4=Leaning|title= The Rohingya people of Myanmar: health, human rights, and identity |journal=Lancet |year=2016 |volume= 389|pages=1–10|url=http://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(16)00646-2/abstract |format=fee required |doi=10.1016/S0140-6736(16)00646-2 |pmid= 27916235 |issue=10081|s2cid=205981024 }}</ref> यस अध्ययनले ४०% रोहिङ्ग्या बालबालिकाहरू म्यानमारभित्र आन्तरिक रूपमा विस्थापित व्यक्तिहरूको शिविरमा झाडापखालाबाट पीडित छन् जुन बाँकी राखिनका बालबालिकाहरूमा [[झाडापखाला]] [[रोग]]को तुलनामा पाँच गुणा बढी दरमा पीडित रहेको पत्ता लागेको थियो। == मानवाधिकार र शरणार्थीको स्थिति == [[चित्र:Cox's Bazaar Refugee Camp (8539828824) (cropped).jpg|thumb| [[बङ्गलादेश]]को [[कक्सबाजार]] स्थित [[कुतुपालङ शरणार्थी शिविर]] यो शरणार्थी शिविर [[म्यानमार]]मा भएको अन्तरसाम्प्रदायिक हिंसाबाट जोगिन भागेका तीन लाख रोहिङ्ग्याहरूलाई आश्रय दिने तीन शिविरहरू मध्ये एक हो।]] [[चित्र:Police Checkpoint with Closed-Off Muslim (Rohingya) Area (Aung Mingalar) - Sittwe - Rakhaing (Arakan) State - Myanmar (Burma) (12232262756).jpg|thumb|सितवे प्रहरी जाँच केन्द्र]] रोहिङ्ग्या समुदायलाई "विश्वको सबैभन्दा कम खोजी गरिएको अल्पसङ्ख्यक" र "विश्वको सबैभन्दा उत्पीडनमा परेका मानिसहरूमध्ये एक"को रूपमा वर्णन गरिएको छ।<ref>{{cite news |first=Mark |last=Dummett |date=18 February 2010 |title=Bangladesh accused of 'crackdown' on Rohingya refugees |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/8521280.stm |work=BBC News |access-date=29 July 2012}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.unhcr.org/cgi-bin/texis/vtx/refdaily?pass=52fc6fbd5&id=4fe952205|title=Myanmar, Bangladesh leaders 'to discuss Rohingya' |agency=Agence France-Presse |date=25 June 2012 |access-date=29 July 2012}}</ref> मेदसाँ सँ फ्रोँतिएरले सन् २००७ मा रोहिङ्ग्या समुदायले सरकार र सेनाबाट सामना गर्नुपरेको भेदभाव र मानवाधिकारका चुनौतीहरूको आधारमा विश्वका शीर्ष १० सबैभन्दा कम खोजी भएका समुदायहरू मध्ये एक भएको दाबी गरेको थियो। "वास्तवमा, हाल म्यानमारमा (१३५) राष्ट्रिय जातिहरू बसोबास गर्दै आएको भएतापनि तथाकथित रोहिङ्ग्या मानिसहरू तीमध्येका होइनन् र ऐतिहासिक रूपमा म्यानमारमा कहिल्यै पनि 'रोहिङ्ग्या' जाति थिएनन्" भनि सन् १९९२ को फेब्रुअरीमा म्यानमारको विदेश मन्त्रालयले एक प्रेस विज्ञप्ति जारी गरी उक्त भनाइलाई सार्वजनिक गरेको थियो।<ref name=":9">{{cite web|url=https://dr.ntu.edu.sg/bitstream/handle/10220/5978/rsisc012-08.pdf?sequence=1&isAllowed=y|title=Rohingya Muslims: Myanmar's Forgotten People|last=Kyaw|first=Nyi Nyi|date=6 February 2008|website=Nanyang Technological University Library|access-date=5 October 2017|archive-date=19 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180919200055/https://dr.ntu.edu.sg/bitstream/handle/10220/5978/rsisc012-08.pdf?sequence=1&isAllowed=y|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180919200055/https://dr.ntu.edu.sg/bitstream/handle/10220/5978/rsisc012-08.pdf?sequence=1&isAllowed=y |date=19 September 2018 }}</ref> रोहिङ्ग्याहरू समुदायलाई आवतजावतको स्वतन्त्रताका साथै उच्च शिक्षा प्राप्त गर्ने अधिकारबाट पनि बञ्चित गरिएको छ। सन् १९८२ को राष्ट्रियता सम्बन्धी कानुन लागू भएदेखि नै उनीहरूलाई बर्मेली नागरिकताबाट बञ्चित गरिएको छ। सन् १९८२ को कानुनपछि म्यानमारमा विभिन्न प्रकारका नागरिकता प्राप्त भएका छन्।<ref>{{cite web|url=http://www.dandc.eu/en/article/myanmar-does-not-recognise-rohingya-citizens-ngo-expert-elaborates-our-interview|title="The world's most persecuted people" Katja Dombrowski interviews Johannes Kaltenbach (Malteser International) |date=3 April 2015 |publisher = In: D+C, Vol.42.2015:5 }}</ref> सर्वसाधारण नागरिकसँग रातो परिचयपत्र हुने गर्दथ्यो तर रोहिङ्ग्याहरूलाई सेतो परिचयपत्र दिइएको थियो जसले उनीहरूलाई अनिवार्य रूपमा बर्मामा बसोबास गर्ने विदेशीहरूको रूपमा वर्गीकृत गरेको थियो। रोहिङ्ग्यामाथि लगाइएका सीमा र प्रतिबन्धहरूलाई नागरिकताको यो भिन्नताले उनीहरूलाई केही सहज बनाएको थियो।<ref name="rohingya">{{cite news |first=Jonathan |last=Head |date=5 February 2009 |title=What drive the Rohingya to sea? |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/7872635.stm |work=BBC News |access-date=29 July 2012}}</ref> उदाहरणका लागि, सेतो परिचयपत्र प्राप्त गरेका रोहिङ्ग्याहरू सेनामा भर्ती हुन वा सरकारमा भाग लिन सक्दैनथे र उनीहरूले अवैध आप्रवासनको मुद्दाको पनि सामना गर्न पर्दनथ्यो। नागरिकता कानूनले सेनाद्वारा रोहिङ्ग्याविरुद्ध मानव अधिकार उल्लङ्घनको पनि महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको छ।<ref name=":10">{{Cite journal |last1=Grundy-Warr |first1=Carl |last2=Wong |first2=Elaine |date=Autumn 1997|title=Sanctuary Under a Plastic Sheet–The Unresolved Problem of Rohingya Refugees|url=http://www.mcrg.ac.in/WC_2015/Reading/D_Unresolved_Problem_Rohingya_Refugees.pdf |journal=IBRU Boundary and Security Bulletin|pages=79–91|via=MCRG}}</ref> उनीहरूलाई आधिकारिक अनुमति बिना यात्रा गर्न अनुमति दिइएको थिएन र पहिले दुई भन्दा बढी बच्चा नजन्माउने प्रतिबद्धतामा हस्ताक्षर गर्नु आवश्यक रहेतापनि उक्त कानुनलाई कडाईका साथ लागू गरिएको थिएन। उनीहरूलाई नियमित रूपमा जबर्जस्ती श्रमको (सामान्यतया, रोहिङ्ग्या पुरुषले हप्तामा एक दिन सैन्य वा सरकारी परियोजनाहरूमा काम गर्नुपर्दछ र हप्तामा एक रात चौकीदारी गर्नुपर्दछ) अधीनमा राखिएको थियो। हाल रोहिङ्ग्याहरूले धेरै खेतीयोग्य भूमि पनि गुमाएका छन् जसलाई सेनाले जफत गरी म्यानमारको अन्य ठाउँबाट त्यहाँ बसाइँ सरेर आएका बौद्ध धर्मवलम्बीहरूलाई दिइएको छ।{{Sfn|Crisis Group|2014|p=19}}<ref name="rohingya" /> रोहिङ्ग्या समुदाय विरुद्ध भएका मानव अधिकार उल्लङ्घनका लागि बर्मेली सेना आंशिक रूपमा जिम्मेवार छ। यी उल्लङ्घनहरूमा सम्पत्तिको विनाश, सम्पत्ति हडप्नु र छिमेकी देशमा जबर्जस्ती स्थानान्तरण गरिनु समावेश छ। सेनाले रखाइनमा रहेका रोहिङ्ग्याहरूलाई बङ्गलादेश जान बाध्य पार्दा मानव अधिकारको उल्लङ्घन भएको मानिन्छ। रोहिङ्ग्या मुसलमानहरू विरुद्ध हुने अन्य मानव अधिकार उल्लङ्घनहरूमा शारीरिक हिंसा र यौन हिंसा समावेश छन्। देशका सैन्य अधिकारीहरूले बर्मामा गरिने जनगणनाको भागको रूपमा यी उल्लङ्घनहरू आवश्यक रहेको र रोहिङ्ग्या मुसलमानहरूको राष्ट्रियता के हो भनेर पत्ता लगाउन सेनाले यी कार्यहरू गर्न आवश्यक रहेको बताएर यी उल्लङ्घनहरूलाई तर्कसङ्गत बनाएका थिए। एम्नेस्टी इन्टरनेसनलका अनुसार सन् १९७८ देखि बर्माको सैन्य तानाशाहीले रोहिङ्ग्याहरूलाई मानव अधिकार उल्लङ्घनको सिकार बनाएको र तीमध्ये धेरै छिमेकी बङ्गलादेशमा भागेका छन्।<ref name="Amn">{{cite web|url=https://www.amnesty.org/en/library/info/ASA16/005/2004/|title=Myanmar – The Rohingya Minority: Fundamental Rights Denied|publisher=Amnesty International|year=2004 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141213205322/http://www.amnesty.org/en/library/info/ASA16/005/2004|archive-date=13 December 2014|url-status=dead|access-date=11 February 2015}}</ref> रोहिङ्ग्या मुसलमानहरूलाई उनीहरूको घरबाट अन्य क्षेत्रहरूमा स्थानान्तरण गर्नुको कारण रखाइन अविकसित बनेको थियो भने रोहिङ्ग्या मुसलमान र बौद्धहरूबीचको द्वन्द्व र उनीहरूलाई सरकारले गरेको भेदभाव जस्ता कारकहरूका कारण रखाइल अविकसित हुन पुगेको थियो।<ref name=":11">{{cite web|url=http://www.burmalibrary.org/docs21/Abrar-NM-Repatriation_of_Rohingya_refugees-en.pdf|title=Repatriation of Rohingya Refugees|last=Abrar|first=C.R.|website=Burma Library|access-date=6 October 2017}}</ref> रोहिङ्ग्या समुदायका सदस्यहरू बङ्गलादेशमा विस्थापित भएपछि त्यहाँको [[बङ्गलादेश सरकार|सरकार]], गैरसरकारी संस्था र [[संयुक्त राष्ट्र शरणार्थी उच्च आयोग]]ले [[शरणार्थी]]हरूलाई आवास र भोजन प्रदान गरेर सहायता गरेको थियो। बाह्य सङ्गठनहरूले (सरकारद्वारा नियन्त्रित बाहेक) सहायताको खाँचो पर्ने मानिसहरूको सङ्ख्याका अत्याधिक भएका कारण यिनीहरूको सहयोग निकै महत्त्वपूर्ण रहेको छ। सन् २००५ मा शरणार्थीसम्बन्धी संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय उच्चा आयोगले बङ्गलादेशबाट रोहिङ्ग्याहरूलाई फिर्ता पठाउन बङ्गलादेश सरकारलाई सहयोग गरेको भएतापनि शरणार्थी शिविरहरूमा मानव अधिकार उल्लङ्घनको आरोपले यो प्रयासलाई खतरामा पारेको थियो।<ref>{{cite news |url=http://www.newagebd.com/2005/may/21/front.html#9 |title=UNHCR threatens to wind up Bangladesh operations |work=New Age |date=21 May 2005 |access-date=25 April 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090425140346/http://www.newagebd.com/2005/may/21/front.html |archive-date=25 April 2009 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090425140346/http://www.newagebd.com/2005/may/21/front.html#9 |date=25 April 2009 }}</ref> सन् २०१२ को साम्प्रदायिक दङ्गा भएको तीन वर्षपछि सन् २०१५ मा १ लाख ४० हजार रोहिङ्ग्याहरू शरणार्थी शिविरमा बसिरहेका थिए। [[संयुक्त राष्ट्रसङ्घ]]ले यसअघि [[म्यानमार]]मा सन् २०१२ मा भएको साम्प्रदायिक हिंसा र उत्पीडनको डरका कारण अधिकांश रोहिङ्ग्या शरणार्थीहरूलाई म्यानमारमा फर्कन सकिरहेका थिएनन्।<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-23077537|title=The unending plight of Burma's unwanted Rohingyas|last=Head|first=Jonathan|date=1 July 2013|access-date=11 February 2015}}</ref> बङ्गलादेश सरकारले रोहिङ्ग्या शरणार्थीलाई बङ्गलादेशमा बहिर्गमन हुन नदिन रोहिङ्ग्यालाई दिइने सहयोगको रकम घटाएको थियो।<ref>{{cite news|last=Dummett |first=Mark |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/7019882.stm |title=Asia-Pacific &#124; Burmese exiles in desperate conditions |work=BBC News |date=29 September 2007 |access-date=18 October 2013}}</ref> फेब्रुअरी २००९ मा समुद्रमा २१ दिन बिताएपछि मलक्काको जलसन्धिमा आचेनी नाविकहरूद्वारा धेरै रोहिङ्ग्या शरणार्थीहरूको उद्धार गरिएको थियो।<ref>{{cite web |url=http://epaper.kompas.com/ |title=Kompas – VirtualNEWSPAPER |publisher=Epaper.kompas.com |access-date=18 October 2013 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130620111958/http://epaper.kompas.com/ |date=20 June 2013 }}</ref> हजारौँ रोहिङ्ग्याहरू भागेर [[थाइल्यान्ड]]मा पनि पुगेका थिए। रोहिङ्ग्याहरूलाई थाइल्यान्डबाट खुला समुद्रमा खसालेको आरोप लाग्दै आएको छ। फेब्रुअरी २००९ मा, थाई सेनाले १९० रोहिङ्ग्या शरणार्थीहरूको डुङ्गालाई समुद्रमा खसालेको प्रमाण सार्वजनिक भएको थियो। इन्डोनेसियाली अधिकारीहरूले उद्धार गरेका शरणार्थीहरूको एउटा समूहले उनीहरूलाई थाई सेनाले पक्राउ गरी कुटपिट गरेको र त्यसपछि समुद्रमा छोडेको बताएका थिए।<ref>Rivers, Dan (12 February 2009). [http://edition.cnn.com/2009/WORLD/asiapcf/02/12/thailand.refugees.admission/index.html Thai PM admits boat people pushed out to sea], CNN</ref> सन् २००५ मा रोहिङ्ग्या शरणार्थीलाई स्वदेश फर्काउने कदम सुरु भएको थियो। सन् २००९ मा बङ्गलादेश सरकारले बर्मेली कूटनीतिज्ञहरूसँगको बैठकपछि देशभित्र शरणार्थी शिविरमा रहेका करिब नौ हजार रोहिङ्ग्यालाई म्यान्मार फर्काउने घोषणा गरेको थियो।<ref>{{cite news|url=http://www.zeenews.com/news591146.html|title=Myanmar to repatriate 9,000 Muslim refugees from B'desh |last=Press Trust of India|date=29 December 2009|publisher=Zee News}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.thedailystar.net/newDesign/news-details.php?nid=119694|title=Myanmar to take back 9,000 Rohingyas soon|date=30 December 2009|newspaper=The Daily Star (Bangladesh)}}</ref> १६ अक्टोबर २०११ मा, म्यानमारमा नयाँ सरकार गठन भएपछि रोहिङ्ग्या शरणार्थीहरूलाई फिर्ता लिन सहमत भएको थियो। यद्यपि, सन् २०१२ मा राखिने दङ्गाका कारण यी प्रत्यावर्तन प्रयासहरू अवरुद्ध भएका थिए।<ref>{{cite news|title=Myanmar to 'take back' Rohingya refugees|url=http://www.thedailystar.net/newDesign/news-details.php?nid=206713|newspaper=The Daily Star|date=16 October 2011}}</ref><ref>{{cite news |last1=Ahmed |first1=Akbar |last2=Akins |first2=Harrison |date= 1 December 2011 |title=Little help for the persecuted Rohingya of Burma |url=https://www.theguardian.com/commentisfree/belief/2011/dec/01/rohingya-burma?INTCMP=SRCH |newspaper=The Guardian |location=London |access-date=18 October 2013}}</ref> २९ मार्च २०१४ मा, बर्मेली सरकारले "रोहिङ्ग्या" शब्दमाथि प्रतिबन्ध लगाएपछि अल्पसङ्ख्यक समूहका सदस्यहरूलाई सन् २०१४ को म्यान्मार जनगणनामा "बङ्गाली" को रूपमा दर्ता हुन आदेश दिएको थियो भने यो जनगणना तीन दशकपछि आयोजित पहिलो जनगणना हो।<ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-international/no-registration-for-rohingya-in-myanmar-census/article5849870.ece |location=Chennai, India |work=The Hindu |title=No registration for 'Rohingya' in Myanmar census |date=30 March 2014}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-26807239 |title=Burma census bans people registering as Rohingya |work=BBC News |date=30 March 2014 |access-date=10 February 2015}}</ref> ७ मे २०१४ मा, संयुक्त राज्य अमेरिकाको प्रतिनिधि सभाले म्यानमारमा रोहिङ्ग्या मानिसहरूको उत्पीडनसम्बन्धी संयुक्त राज्य अमेरिकाको सदनको प्रस्ताव पारित गरेको थियो जसले म्यानमार सरकारलाई भेदभाव र उत्पीडन अन्त्य गर्न आह्वान गरेको थियो।<ref name="BurmaResoluHill">{{cite news|last=Marcos|first=Cristina|title=House passes resolution pressuring Burmese government to end genocide|url=https://thehill.com/blogs/floor-action/house/205545-house-passes-resolution-pressuring-burmese-government-to-end/|newspaper=The Hill|date=7 May 2014|access-date=8 May 2014}}</ref><ref name="418sum">{{cite web|title=H.Res. 418 – Summary|url=http://beta.congress.gov/bill/113th-congress/house-resolution/418|publisher=United States Congress|access-date=5 May 2014}}</ref> लन्डनको क्विन मेरी विश्वविद्यालयको अन्तर्राष्ट्रिय राज्य अपराध शाखाका अनुसन्धाताहरूले म्यानमार सरकार रोहिङ्ग्याविरुद्ध नरसंहारको सङ्गठित प्रक्रियाको अन्तिम चरणमा रहेको भनी सुझाव दिएको थियो। नोभेम्बर २०१६ मा, बङ्गलादेशमा संयुक्त राष्ट्रसङ्घका एक वरिष्ठ अधिकारीले म्यानमारमाथि रोहिङ्ग्याहरूको जातीय सफायाको आरोप लगाएका थिए।<ref>{{cite news|title=Campaigns of violence towards Rohingya are highly organised and genocidal in intent|url=http://www.qmul.ac.uk/media/news/items/hss/165941.html|publisher=Queen Mary University of London|date=29 October 2015|access-date=2 November 2015|archive-date=7 November 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151107053930/http://www.qmul.ac.uk/media/news/items/hss/165941.html|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151107053930/http://www.qmul.ac.uk/media/news/items/hss/165941.html |date=7 November 2015 }}</ref><ref>{{cite news|last1=Mandel|first1=Seth|title=The Cautionary Tale of Samantha Power|url=https://www.commentarymagazine.com/articles/the-cautionary-tale-of-samantha-power/|access-date=19 January 2017|work=Commentary Magazine|quote=Rohingya, an ethnic Muslim minority currently being subjected to an unmistakable genocide}}</ref> तथापि यससम्बन्धी म्यानमारका संयुक्त राष्ट्रसङ्घका एक पूर्व शीर्ष अधिकारी चार्ल्स पेट्रीले टिप्पणी यस प्रकार छ; आज [नरसंहार] भन्ने शब्दप्रयोग गर्नु र विभाजनकारी हुनुले समस्या समाधान गर्ने प्रयासका अवसरहरू र विकल्पहरू उपलब्ध हुनेछैनन् भन्ने कुराको सुनिश्चित गर्दछ।<ref>{{cite news |last1=Ghosh |first1=Nirmal |title=Genocide 'not the issue' in Myanmar |url=https://www.asiaone.com/genocide-not-issue-myanmar |work=AsiaOne |date=2 November 2015 |language=en}}</ref> सेप्टेम्बर २०२० मा [[संयुक्त राष्ट्र मानवाधिकार उच्चायुक्त कार्यालय]]का आयुक्त मिसेल बास्लेले अन्तर्राष्ट्रिय अदालतले म्यानमारको नेतृत्वलाई नरसंहार रोक्न र डिसेम्बर २०१९ मा हत्या रोक्न आदेश दिए पनि रोहिङ्ग्याहरूको हत्या र अपहरण नरोकिने चेतावनी दिएकी थिइन्।<ref>{{cite news |title=Justice and the Rohingya people are the losers in Asia's new cold war |url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2020/sep/20/justice-and-the-rohingya-people-are-the-losers-in-asias-new-cold-war |work=the Guardian |date=20 September 2020 |language=en}}</ref> आर्थिक कठिनाइ र [[कोरोना भाइरस]]को महामारीका कारण [[मलेसिया]]जस्ता केही देशले रोहिङ्ग्या शरणार्थीको पुनर्स्थापनालाई अस्वीकार गर्दै उनीहरूलाई समुद्रमा फिर्ता पठाएका थिए।<ref>{{cite news |title=Malaysia Could Send Rohingya Detainees Back Out to Sea: Sources |url=https://www.nytimes.com/reuters/2020/06/18/world/asia/18reuters-myanmar-rohingya-malaysia.html |access-date=27 June 2020 |work=New York Times |agency=Reuters |date=18 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200627084505/https://www.nytimes.com/reuters/2020/06/18/world/asia/18reuters-myanmar-rohingya-malaysia.html |url-status=dead |archive-date=27 June 2020}}</ref><ref>{{cite news |last1=Latiff |first1=Rozanna |title=Malaysia can't take any more Rohingya refugees, PM says |url=https://mobile.reuters.com/article/amp/idUSKBN23X19Y |access-date=27 June 2020 |work=Reuters |date=26 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200627084813/https://mobile.reuters.com/article/amp/idUSKBN23X19Y|archive-date=27 June 2020}}</ref> मलेसियाली अधिकारीहरूले पनि लडाकू रोहिङ्ग्या समूहहरूले देशमा रोहिङ्ग्या शरणार्थीहरूबाट पैसा असुलेर चन्दा सङ्कलन गरिरहेकोमा चिन्ता व्यक्त गरेका थिए।<ref>{{cite news |last1=Chew |first1=Amy |title=Militant Rohingya group raises funds in Malaysia by extorting money from Muslim refugees |url=https://www.scmp.com/week-asia/geopolitics/article/3019396/militant-rohingya-group-raises-funds-malaysia-extorting-money |access-date=27 June 2020 |work=South China Morning Post |date=22 July 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200610232245/https://www.scmp.com/week-asia/geopolitics/article/3019396/militant-rohingya-group-raises-funds-malaysia-extorting-money |archive-date=10 June 2020}}</ref> २७ डिसेम्बर २०२३ मा, आचेमा अवस्थित अबुल्यातामा विश्वविद्यालय, बिना बङ्सा गेत्सेन्पेना विश्वविद्यालय र मुहम्मदिया आचे विश्वविद्यालयमा अध्ययनरत विद्यार्थीहरूले रोहिङ्ग्या शरणार्थीहरूको आश्रयस्थलमा आक्रमण गरी उनीहरूलाई निर्वासित गर्न माग गर्दै बान्दा आचे सहरको सम्मेलन केन्द्रबाट उनीहरूलाई बाहिर निकाल्न बाध्य पारेका थिए। विद्यार्थीहरूले भुइँमा बसेका र डरले रोइरहेका रोहिङ्ग्या पुरुष, महिला र बच्चाहरूको सामानमा लात हानेको पनि देखिएको थियो।<ref name="aj27Dec2023">{{Cite news |title=Indonesian students evict Rohingya from shelter demanding deportation |url=https://www.aljazeera.com/news/2023/12/27/indonesian-students-evict-rohingya-from-shelter-demanding-deportation |access-date=27 December 2023 |work=Al Jazeera |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=27 December 2023 |title=Ratusan Mahasiswa di Banda Aceh Gelar Demo Tolak Rohingya |url=https://www.liputan6.com/photo/read/5491486/ratusan-mahasiswa-di-banda-aceh-gelar-demo-tolak-rohingya |access-date=27 December 2023 |work=Liputan 6 |language=id}}</ref> उनीहरूले टायर बालेर "उनीहरूलाई बाहिर निकाल" र "आचेमा रोहिङ्ग्यालाई बहिस्कार गर" भन्दै नारा लगाएका थिए। == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == {{कमन्सश्रेणी}} [[श्रेणी:जातीय समूहहरू]] m9dvyxhqav1iyfy9q4d5bgps246770f 1368225 1368224 2026-08-01T12:45:11Z Rajeeb bastola 39875 1368225 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group |group=रोहिङ्ग्या |native_name=𐴌𐴟𐴇𐴝𐴥𐴚𐴒𐴙𐴝, Ruáingga ရိုဟင်ဂျာ ﺭُﺍَࣺﻳﻨڠَ [[File:MayyuKhan2024.jpg|thumb| अराकानका आदिवासी रोहिङ्ग्या परिवारको एक चित्र]] |population=१,५४७,७७६<ref name="Mahmood, Wroe, Fuller, Leaning 2016">{{cite web |first1=Mahmood |first2=Wroe |first3=Fuller |first4=Leaning| title= The Rohingya people of Myanmar: health, human rights, and identity | publisher=Lancet | year=2016 | pages=1–10| url=http://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(16)00646-2/abstract | doi=10.1016/S0140-6736(16)00646-2 | pmid= 27916235 }}</ref>–२,०००,०००+<ref>{{cite book|first=David Mathieson|title=Perilous Plight: Burma's Rohingya Take to the Seas|date=2009|publisher=Human Rights Watch|isbn=9781564324856|pages=3}}</ref> |regions= [[म्यानमार]] (रखाइन राज्य), [[बङ्गलादेश]], [[पाकिस्तान]], [[थाइल्यान्ड]], [[मलेसिया]], [[भारत]], [[संयुक्त अधिराज्य]], [[इन्डोनेसिया]], [[नेपाल]], [[साउदी अरब]] |region1={{झण्डा|म्यानमार}} |pop1=१,००,०००<ref name="Ponniah">{{cite web |url=http://www.bbc.com/news/world-asia-38168917|title=Who will help Myanmar's Rohingya? |first=Kevin Ponniah|date=5 December 2016|work=[[बीबीसी]]}}</ref>–१०,३०,०००<ref name="bbc.com">{{cite web |url=http://www.bbc.com/news/world-asia-33007536|title=Will anyone help the Rohingya people?|work=BBC News}}</ref><ref name=":5">{{cite web|url=https://ash.harvard.edu/files/a_fatal_distraction_from_federalism_religious_conflict_in_rakhine_10-20-2014_rev_6-26-15.pdf|title=Fatal Distraction from Federalism: Religious Conflict in Rakhine|date=June 2015|publisher=Harvard Ash Center|last=Dapice|first=David}}</ref> (सन् २०१६-२०१७ को रोहिङ्ग्या नरसंहार पूर्व) |region2={{झण्डा|बङ्गलादेश}} |pop2=२४००,०००+ (२५ अगस्ट २०१९ देखि १०,००,००० को सङ्ख्यामा यहाँ आइपुगेका) |ref2=<ref>http://www.thedailystar.net/world/rohingya-crisis/400000-rohingyas-myanmar-arrive-bangladesh-august-25-unicef-1462066</ref> |region4={{झण्डा|पाकिस्तान}} |pop4=२,००,००० |ref4=<ref>{{cite web|url=http://www.outlookindia.com/article.aspx?200305 |title=Homeless In Karachi &#124; Owais Tohid, Arshad Mahmud |publisher=Outlook India |date=29 November 1995 |accessdate=18 October 2013}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.burmalibrary.org/docs/SRI-rohingya.htm |title=Box 5925 Annapolis, MD 21403 info@srintl |publisher=Burmalibrary.org |date= |accessdate=18 October 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110911115620/http://www.burmalibrary.org/docs/SRI-rohingya.htm |archivedate=११ सेप्टेम्बर २०११ }}</ref><ref name="huffington">{{cite web | first=Derek Henry Flood | title=From South to South: Refugees as Migrants: The Rohingya in Pakistan | url=http://www.huffingtonpost.com/derek-henry-flood/from-south-to-south-refug_b_100387.html |publisher=The Huffington Post | date=31 December 1969 | accessdate=11 February 2015 }}</ref> |region5={{झण्डा|थाइल्यान्ड}} |pop5=१००,००० |ref5=<ref>{{cite web|last=Husain|first=Irfan|title=Karma and killings in Myanmar|url=http://dawn.com/2012/07/30/karma-and-killings-in-myanmar/|publisher=Dawn (newspaper)|date=30 July 2012|accessdate=10 August 2012}}</ref> |region6={{झण्डा|मलेसिया}} |pop6=४०,०७० |ref6=<ref>{{cite web|url=http://www.unhcr.org.my/About_Us-@-Figures_At_A_Glance.aspx|title=Figure At A Glance|publisher=Malaysia and the United Nations|year=2014|accessdate=30 December 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141230060328/http://www.unhcr.org.my/About_Us-%40-Figures_At_A_Glance.aspx|archivedate=30 December 2014|df=dmy-all}}</ref> |region7={{झण्डा|भारत}} |pop7=४०,००० |ref7=<ref>{{cite web|title=India in talks with Myanmar, Bangladesh to deport 40,000 Rohingya|url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-rohingya-india-idUSKBN1AR0MH|accessdate=17 August 2017|work=Reuters|date=2017}}</ref><ref>{{cite web|title=India plans to deport thousands of Rohingya refugees|url=http://www.aljazeera.com/news/2017/08/india-plans-deport-thousands-rohingya-refugees-170814110027809.html|accessdate=17 August 2017|work=www.aljazeera.com}}</ref> |region8={{झण्डा|संयुक्त अधिराज्य}} |pop8=१२,०००+ |ref8=<ref>{{cite web |url=http://www.reuters.com/article/us-usa-myanmar-refugees/myanmar-refugees-including-muslim-rohingya-outpace-syrian-arrivals-in-u-s-idUSKCN11Q2LK|title=Myanmar refugees, including Muslim Rohingya, outpace Syrian arrivals in U.S.|language=अङ्ग्रेजी|first=Timothy Mclaughlin|publisher=Reuters|date=20 September 2016|accessdate=3 September 2017}}</ref> |region9={{झण्डा|इन्डोनेसिया}} |pop9=११,९४१ |ref9=<ref>{{cite web |url=http://aceh.tribunnews.com/2015/05/19/jumlah-pengungsi-rohingya-di-indonesia-capai-11941-orang|title=Jumlah Pengungsi Rohingya di Indonesia Capai 11.941 Orang|language=इन्डोनेसियाली|first=Jalimin|publisher=Aceh Tribun News|date=19 May 2015|accessdate=11 October 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151011043047/http://aceh.tribunnews.com/2015/05/19/jumlah-pengungsi-rohingya-di-indonesia-capai-11941-orang|archivedate=11 October 2015}}</ref> |region10={{झण्डा|नेपाल}} |pop10=२०० |ref10=<ref>{{cite web |url=http://myrepublica.com/feature-article/story/43651/over-200-rohingya-settle-illegally-in-capital.html |title=200 Rohingya Refugees are not being accepted as Refugees and the Nepali Government considers them illegal migrants |quote=An estimated 36,000 Rohingya Refugess living in India |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160604182045/http://myrepublica.com/feature-article/story/43651/over-200-rohingya-settle-illegally-in-capital.html |archivedate=4 June 2016 |df=dmy }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160604182045/http://myrepublica.com/feature-article/story/43651/over-200-rohingya-settle-illegally-in-capital.html |date=4 June 2016 }}</ref> |languages=[[रोहिङ्ग्या भाषा|रोहिङ्ग्या]] |religions= [[इस्लाम धर्म|इस्लाम]], [[हिन्दु धर्म|हिन्दु]] |related-c = }} '''रोहिङ्ग्या जाति''' (स्थानीय नाम: रुवाइङ्गा; या ऐतिहासिक रूपमा अराकानी भारतीय भनेर पनि चिनिने<ref name="ClarkePeach1990">{{cite book|first1=Colin Clarke|first2=Ceri Peach|first3=Steven Vertovec|title=South Asians Overseas: Migration and Ethnicity|url=https://books.google.com/books?id=jet6JOYjZ4wC&pg=PA46|date=26 October 1990|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-37543-6|pages=46}}</ref><ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.burmalibrary.org/docs21/FCO-1952-12-31-The_Mujahid_Revolt_in_Arakan-en-red.pdf |शीर्षक=On The Mujahid Revolt in Arakan |लेखक=British Foreign Office |मिति=December 1952 |प्रकाशक=National Archives (United Kingdom)}}</ref>) पश्चिमी [[म्यानमार]]को राखाइन राज्यका राज्यविहीन [[आर्य जाति|हिन्द-आर्य]] जातिका अल्पसङ्ख्यक मानिसहरू हुन्।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.bbc.com/news/world-asia-33007536|शीर्षक=Will anyone help the Rohingya people?|मिति=10 June 2015|प्रकाशक=BBC News}}</ref> सन् २०१६–१७ मा रोहिङ्ग्यामाथि गरिएको कारबाहीअघि म्यानमारमा अनुमानित १० लाख रोहिङ्ग्या बसोबास गर्दै आएका थिए। अधिकांश रोहिङ्ग्या [[इस्लाम धर्म|इस्लाम]] धर्मावलम्बी छन् यद्यपि त्यहाँ थोरै सङ्ख्यामा [[हिन्दु धर्म|हिन्दु]]हरू पनि छन्।<ref name="Mahmood, Wroe, Fuller, Leaning 2016" /><ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.washingtonpost.com/world/asia_pacific/18000-rohingya-flee-violence-in-myanmar-into-bangladesh/2017/08/30/11a1bea6-8d58-11e7-9c53-6a169beb0953_story.html|शीर्षक=Myanmar Buddhists seek tougher action against Rohingya|प्रकाशक=The Washington Post|पहुँचमिति=१७ सेप्टेम्बर २०१७|अभिलेखमिति=११ सेप्टेम्बर २०१७|अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20170911002629/https://www.washingtonpost.com/world/asia_pacific/18000-rohingya-flee-violence-in-myanmar-into-bangladesh/2017/08/30/11a1bea6-8d58-11e7-9c53-6a169beb0953_story.html}}</ref> सन् २०१३ मा [[संयुक्त राष्ट्रसङ्घ]]ले रोहिङ्ग्यालाई विश्वको सबैभन्दा उत्पीडनमा परेका अल्पसङ्ख्यकको सूचीमा राखेको थियो। सन् १९८२ को बर्मेली नागरिकता ऐनअन्तर्गत उनीहरूलाई नागरिकताबाट बञ्चित गरिएको थियो।<ref>{{वेब स्रोत |लेखक=Jacob Judah |मिति=2 September 2017 |शीर्षक=Thousands of Rohingya flee Myanmar amid tales of ethnic cleansing |प्रकाशक=The Observer |युआरएल=https://www.theguardian.com/world/2017/sep/02/rohingya-fleeing-myanmar-tales-ethnic-cleansing}}</ref><ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=http://www.thedailystar.net/world/southeast-asia/rohingya-crisis-hindu-people-too-fleeing-persecution-myanmar-violence-1456756|शीर्षक=Hindus too fleeing persecution in Myanmar|मिति=31 August 2017|प्रकाशक=Daily Star}}</ref><ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://thewire.in/173972/hindus-myanmar-muslim-rohingyas-refuge-bangladesh/ |शीर्षक=Hindus From Myanmar Join Muslim Rohingyas in Seeking Refuge in Bangladesh |प्रकाशक=The Wire (Indian web publication)}}</ref><ref name=lan>{{cite book | title=Language and National Identity in Asia | url=https://archive.org/details/languagenational00simp | publisher=Oxford University Press | first=Andrew Simpson | year=2007 | pages=[https://archive.org/details/languagenational00simp/page/n277 267] | isbn=978-0199226481}}</ref><ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.independent.co.uk/news/world/asia/burma-rohingya-myanmar-muslims-united-nations-calls-on-suu-kyi-a7465036.html|शीर्षक=Nobel Peace Prize winner accused of overlooking 'ethnic cleansing' in her own country|मिति=9 December 2016 |प्रकाशक=The Independent }}</ref><ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=https://thecorrespondent.com/4087/meet-the-most-persecuted-people-in-the-world/293299468-71e6cf33|शीर्षक=Meet the most persecuted people in the world|प्रथम=Lennart|अन्तिम=Hofman|मिति=25 February 2016|प्रकाशक=The Correspondent}}</ref><ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.globalcitizen.org/en/content/recognizing-the-rohingya-and-their-horrifying-pers/|शीर्षक=Rohingya Muslims Are the Most Persecuted Minority in the World: Who Are They?|प्रकाशक=Global Citizen}}</ref> रोहिङ्ग्या समुदाय एक राज्यविहीन जातीय समूह हो जो मुख्यतया [[इस्लाम धर्म]]को अनुसरण गरी म्यानमारको राखाइन राज्यमा बस्छन्। सन् २०१७ मा रोहिङ्ग्या नरसंहार हुनुअघि ७ लाख ४० हजारभन्दा बढी मानिसहरू भागेर [[बङ्गलादेश]] पुगेका थिए भने अनुमानित १४ लाख रोहिंग्या म्यानमारमा बसोबास गर्दै आएका थिए। सन् १९८२ को म्यानमारको नागरिकता कानुनअनुसार रोहिङ्ग्यासमुदायलाई विश्वकै सबैभन्दा उत्पीडनमा परेका अल्पसङ्ख्यकमध्ये एकको रूपमा व्याख्या गरिएको छ।<ref>{{वेब स्रोत |मिति=25 August 2017 |लेखक=Yuichi Nitta |शीर्षक=Myanmar urged to grant Rohingya citizenship |प्रकाशक=Nikkei Asian Review |युआरएल=https://asia.nikkei.com/Politics-Economy/Policy-Politics/Myanmar-urged-to-grant-Rohingya-citizenship}}</ref><ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.thestateless.com/2017/08/annan-report-calls-for-review-of-1982-citizenship-law.html|शीर्षक=Annan report calls for review of 1982 Citizenship Law|मिति=24 August 2017|प्रकाशक=The Stateless|पहुँचमिति=१७ सेप्टेम्बर २०१७|अभिलेखमिति=१४ जुन २०१८|अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20180614071603/http://www.thestateless.com/2017/08/annan-report-calls-for-review-of-1982-citizenship-law.html}}</ref><ref name="HRW1">{{cite web|url=https://www.hrw.org/reports/2000/burma/burm005-02.htm#P132_34464 |title=Discrimination in Arakan |publisher=Human Rights Watch|date=May 2000}}</ref> उनीहरूको आवतजावतको स्वतन्त्रता, राज्यको शिक्षा र निजामती सेवाको जागिरमा पहुँचमा पनि प्रतिबन्ध लगाइएको छ।<ref name="war_of_words_2016_06_16_yale_edu">Ibrahim, Azeem (fellow at Mansfield College, Oxford, and 2009 Yale World Fellow),[http://yaleglobal.yale.edu/content/war-words-whats-name-rohingya "War of Words: What's in the Name 'Rohingya'?"], 16 June 2016, ''Yale Online'', Yale University, 21 September 2017 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210310100936/http://yaleglobal.yale.edu/content/war-words-whats-name-rohingya|date=10 March 2021}}</ref><ref name="ultimate_test_2017_01_19_harvard_edu">[http://hir.harvard.edu/article/?a=14495a "Aung San Suu Kyi’s Ultimate Test"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170922145315/http://hir.harvard.edu/article/?a=14495a |date=22 September 2017 }}, Sullivan, Dan, 19 January 2017, ''Harvard International Review'', Harvard University. Retrieved 21 September 2017</ref><ref>{{cite magazine |last=Stoakes |first=Emanuel |date=14 October 2014 |title=Myanmar's Rohingya Apartheid |url=https://thediplomat.com/2014/10/myanmars-rohingya-apartheid/ |magazine=The Diplomat}}</ref><ref>{{cite news |last=Kristof |first=Nicholas |date=28 May 2014 |title=Myanmar's Appalling Apartheid |newspaper=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2014/05/29/opinion/kristof-myanmars-appalling-apartheid.html |type=Opinion |url-status=live |url-access=subscription |access-date=15 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220407075441/https://www.nytimes.com/2014/05/29/opinion/kristof-myanmars-appalling-apartheid.html |archive-date=7 April 2022}}</ref> म्यानमारमा रोहिङ्ग्याहरूले सामना गर्नुपरेको कानुनी अवस्थालाई केही शिक्षाविद्, विश्लेषक र राजनीतिक व्यक्तित्वहरूले रङ्गभेदसँग तुलना गरेका छन्, जसमा नोबेल पुरस्कार विजेता डेसमन्ड टुटु र अन्य दक्षिण अफ्रिकी रङ्गभेद विरोधी कार्यकर्ता पनि समावेश छन्।<ref name="tutu_slow_genocide_2017_05_29_harvard_edu">Tutu, Desmond, former Archbishop of Cape Town, South Africa, Nobel Peace Prize (anti-apartheid and national-reconciliation leader), [http://www.newsweek.com/tutu-slow-genocide-against-rohingya-337104 "Tutu: The Slow=Genocide Against the Rohingya"], 19 January 2017, ''Newsweek'', citing "Burmese apartheid" reference in 1978 ''Far Eastern Economic Review'' at Oslo Conference on Rohingyas; also online at: [http://www.tutufoundationusa.org/2015/05/29/desmond-tutu-the-slow-genocide-against-the-rohingya/ Desmond Tutu Foundation USA] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170922193944/http://www.tutufoundationusa.org/2015/05/29/desmond-tutu-the-slow-genocide-against-the-rohingya/|date=22 September 2017}}. Retrieved 21 September 2017</ref> सन् २०१७ मा रोहिङ्ग्याहरूको सबैभन्दा पछिल्लो सामूहिक विस्थापनले मानवता विरुद्धको अपराधको अनुसन्धान गर्न अन्तर्राष्ट्रिय फौजदारी अदालत र नरसंहारको अनुसन्धान गर्न अन्तर्राष्ट्रिय न्याय अदालतलाई नेतृत्व गरेको थियो।<ref>ICC "Bangladesh/Myanmar Investigation", https://www.icc-cpi.int/bangladesh-myanmar; ICJ Order 23 January 2020 https://www.icj-cij.org/public/files/case-related/178/178-20200123-ORD-01-00-EN.pdf, both accessed 20 December 2020 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240313093524/https://www.icj-cij.org/web/20240313093524/https://www.icj-cij.org/public/files/case-related/178/178-20200123-ORD-01-00-EN.pdf|date=13 March 2024}}</ref> ह्युमन राइट्स वाचका अनुसार सन् १९८२ को कानुनले "रोहिङ्ग्याहरूलाई राष्ट्रियता प्राप्त गर्ने सम्भावनालाई प्रभावकारी रूपमा अस्वीकार गरेको थियो। आठौँ शताब्दीदेखिको यस क्षेत्रमा रोहिङ्ग्या इतिहासको निशानको बावजुद पनि बर्मेली कानुनले यस जातीय अल्पसङ्ख्यकलाई राष्ट्रिय जातीय समूहको रूपमा मान्यता दिन अस्वीकार गरिरहेको छ।<ref name="HRW1"/><ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.sbs.com.au/news/article/2017/08/24/kofi-annan-led-commission-calls-myanmar-end-rohingya-restrictions|शीर्षक=Kofi Annan-led commission calls on Myanmar to end Rohingya restrictions|प्रकाशक=SBS}}</ref> उनीहरूलाई आवागमनको स्वतन्त्रता, राज्य शिक्षा र सरकारी रोजगारबाट पनि प्रतिबन्धित गरिएको छ। सन् १९७८, १९९१–१९९२<ref>{{वेब स्रोत |शीर्षक=Myanmar/Bangladesh: Rohingyas - the Search for Safety |प्रकाशक=Amnesty International |मिति=September 1997 |युआरएल=https://www.amnesty.org/download/Documents/160000/asa130071997en.pdf |पहुँचमिति=१७ सेप्टेम्बर २०१७ |अभिलेखमिति=१ सेप्टेम्बर २०१७ |अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20170901110912/https://www.amnesty.org/download/Documents/160000/asa130071997en.pdf }}</ref>, २०१२, २०१५ र सन् २०१६–२०१७ मा रोहिङ्ग्या समुदायले सैन्य दमन र सबै तिरबाट बहिस्कारको सामना गर्नु परेको थियो।<ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=http://www.bbc.com/news/world-asia-38091816|शीर्षक=Myanmar wants ethnic cleansing of Rohingya - UN official|मिति=24 November 2016|प्रकाशक=BBC News}}</ref><ref name="HRW2">{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.hrw.org/node/114882 |शीर्षक=Crimes Against Humanity and Ethnic Cleansing of Rohingya Muslims in Burma’s Arakan State |प्रकाशक=Human Rights Watch |मिति=April 22, 2013}}</ref> [[संयुक्त राष्ट्र सङ्घ]] र ह्युमन राइट्स वाचले [[म्यानमार]]मा रोहिङ्ग्याहरू माथि गरिएको दमन र उत्पीडनलाई जातीय निर्मुलकरणको रूपमा वर्णन गरेको छ, जहाँ [[नरसंहार]] जस्ता अपराधहरूको असङ्ख्य प्रमाण प्राप्त गर्न सकिन्छ।<ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=http://www.huffingtonpost.com/azeem-ibrahim/the-rohingya-are-at-the-b_b_12445526.html|शीर्षक=The Rohingya Are At The Brink Of Mass Genocide|प्रथम=Azeem|अन्तिम=Ibrahim|मिति=11 October 2016|प्रकाशक=The Huffington Post}}</ref> म्यानमार सम्बन्धी संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय विशेष अन्वेषक याङ्ही लिका अनुसार म्यानमारले रोहिङ्ग्याहरूलाई देशबाट पूर्णरूपमा निष्कासित गर्न चाहेको छ।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.independent.co.uk/news/world/asia/burma-rohingya-muslims-government-trying-to-expel-un-warning-a7629716.html|शीर्षक=Burmese government accused of trying to 'expel' all Rohingya Muslims|मिति=14 March 2017|प्रकाशक=The Independent}}</ref> सन् २००८ को संविधान अनुसार म्यानमारको सेनाले अझै पनि गृह, रक्षा र सीमा मामिला मन्त्रालय लगायत सरकारका अधिकांश मामिलामा नियन्त्रण कायम गरेको छ। सेनालाई संसद्मा २५ प्रतिशत सिट छुट्याइएको छ भने तीमध्येबाट एक जना उपराष्ट्रपति हुनेछन्।<ref>http://www.bbc.com/news/av/world-asia-35457290/why-does-military-still-keep-25-of-the-seats-myanmar-parliament</ref><ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.mmtimes.com/national-news/19670-managing-the-defence-and-security-council.html |शीर्षक=সংরক্ষণাগারভুক্ত অনুলিপি |पहुँचमिति=१९ सेप्टेम्बर २०१७ |अभिलेखमिति=१३ सेप्टेम्बर २०१७ |अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20170913135451/https://www.mmtimes.com/national-news/19670-managing-the-defence-and-security-council.html }}</ref> रोहिङ्ग्या समुदायले आफूहरू लामो समयदेखि पश्चिमी म्यानमारमा बस्दै आएको बताएइरहेका छन्। उनीहरूका वंशजहरू पूर्व-औपनिवेशिक र औपनिवेशिक कालदेखि अराकानका बासिन्दाहरू थिए।<ref>https://www.forbes.com/sites/anderscorr/2016/12/29/secret-1978-document-indicates-burma-recognized-rohingya-legal-residence/#5fa4b2cb5a79</ref><ref name="Ghosh2016">{{cite book|first=Partha S. Ghosh|title=Migrants, Refugees and the Stateless in South Asia|url=https://books.google.com/books?id=X242DAAAQBAJ&pg=PA161|date=23 May 2016|publisher=SAGE Publications|isbn=978-93-5150-855-7|pages=161}}</ref> २०औँ शताब्दीको उत्तरार्धमा उत्पीडन सुरु नहुञ्जेलसम्म रोहिङ्ग्याहरूले म्यानमारको संसदको सांसद सदस्यको रूपमा प्रतिनिधित्व गरेका थिए। विगतमा म्यानमारले रोहिङ्ग्याहरूलाई सामुहिक स्वीकार गर्ने गरेको भएतापनि म्यानमारको आधिकारिक दृष्टिकोण एकाएक परिवर्तन हुँदा रोहिङ्ग्याबारे म्यानमार सरकारको आधिकारिक टिप्पणी अनुसार उनीहरू राष्ट्रिय जनसङ्ख्या नभई [[बङ्गलादेश]]बाट आएका अवैध आप्रवासी हुन् भनेको छ। त्यसपछि म्यानमार सरकारले 'रोहिङ्ग्या' शब्दको प्रयोग बन्द गर्दै उनीहरूलाई [[बङ्गाली जाति|बङ्गाली]] भनेर सम्बोधन गर्न थालेको थियो।{{Sfn|Leider|2013|p=7}}<ref>{{वेब स्रोत | युआरएल=http://blog.irrawaddy.org/2014/04/blog-post_52.html | शीर्षक=The 'Rohingya' Identity - British experience in Arakan 1826-1948 | प्रकाशक=The Irrawaddy | पहुँचमिति=19 January 2015 | अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20150119082025/http://blog.irrawaddy.org/2014/04/blog-post_52.html | अभिलेखमिति=19 January 2015 | df=dmy-all }}</ref><ref name=":3">{{cite book|title = Burma's Muslims: Terrorists or Terrorised?|last = Selth|first = Andrew|publisher = Strategic and Defence Studies Centre, Australian National University|year = 2003|isbn = 073155437X|pages = 7}}</ref><ref name= Kaiser>{{वेब स्रोत|युआरएल = http://www.networkmyanmar.org/images/stories/PDF13/kaiser-obrien.pdf|शीर्षक = Extract from record by UK Ambassador Terrence J O'Brien of his call in Rangoon on the Bangladesh Ambassador to Burma Khwaja Mohammed Kaiser|मिति = 23 December 1975|वेबसाइट = Network Myanmar|प्रकाशक = |पहुँचमिति = 21 February 2015}}</ref><ref name=":6">{{cite book|title = Minority Problems in Southeast Asia|last = Adloff|first = Richard|publisher = Stanford University Press|year = 1955|isbn = |pages = 154|last2 = Thompson|first2 = Virginia}}</ref>{{Sfn|Crisis Group|2014|pp=4–5}}<ref name=":5" /><ref name=":7">{{वेब स्रोत|युआरएल = http://www.networkmyanmar.org/images/stories/PDF15/Leider-Note.pdf|शीर्षक = "Rohingya": Rakhaing and Recent Outbreak of Violence: A Note|मिति = |वेबसाइट = |प्रकाशक = Network Myanmar|अन्तिम = Leider|प्रथम = Jacques P.|पहुँचमिति = 11 February 2015}}</ref> अराकान रोहिङ्ग्या राष्ट्रिय सङ्गठन सहित रोहिङ्ग्या अधिकार आन्दोलनका विभिन्न सङ्गठनहरूले उनीहरूलाई म्यानमार भित्र जातीय पहिचान गर्न माग गर्दै आएका छन्।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.rohingya.org/portal/index.php/who-we-are.html|शीर्षक=Who we are?|प्रथम=Arakan Rohingya National Org.|अन्तिम=(ARNO)|वेबसाइट=www.rohingya.org|पहुँचमिति=१९ सेप्टेम्बर २०१७|अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20170928075322/http://www.rohingya.org/portal/index.php/who-we-are.html|अभिलेखमिति=२८ सेप्टेम्बर २०१७}}</ref> संयुक्त राष्ट्रसङ्घको अनुसन्धान प्रतिवेदन अनुसार म्यानमारको कट्टर राष्ट्रवादी बौद्धधर्मावलम्बीहरूले रोहिङ्ग्यासमुदायलाई घृणा र धार्मिक असहिष्णुताको सिकार बनाइरहेका साथै उनीहरूलाई गैरन्यायिक हत्या, अवैध गिरफ्तारी, यातना, बलात्कार र म्यानमारको सशस्त्र बलद्वारा दुर्व्यवहारका साथै जबर्जस्ती श्रमको सिकार बनाइरहेका छन्।<ref name="al jazeera">{{वेब स्रोत |युआरएल=http://www.aljazeera.com/news/2016/06/rohingya-victims-crimes-humanity-160620131906370.html|शीर्षक=UN: Rohingya may be victims of crimes against humanity|प्रकाशक=Al Jazeera }}</ref> संयुक्त राष्ट्रसङ्घका अनुसार रोहिङ्ग्यामाथि भइरहेको उत्पीडनलाई [[मानवताविरुद्धको अपराध]] भन्न सकिन्छ।<ref name="al jazeera" /><ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.bbc.co.uk/news/world-39218105|शीर्षक=Myanmar Muslim minority subject to horrific torture, UN says|अन्तिम=Fisher|प्रथम=Jonah|मिति=2017-03-10|कार्य=BBC News|पहुँचमिति=2017-03-10|भाषा=अङ्ग्रेजी}}</ref> सन् २०१५ को रोहिङ्ग्या शरणार्थी सङ्कट र सन् २०१६- २०१७ को सैन्य दमनअघि म्यानमारमा ११ लाखदेखि १३ लाख रोहिङ्ग्या बसोबास गर्दै आएका थिए। तीमध्ये अधिकांश ८०-९८ प्रतिशत रोहिङ्ग्या-बाहुल्य राखिन राज्यमा बसोबास गर्दथे। ८ लाख भन्दा बढी रोहिङ्ग्याहरू [[शरणार्थी]]को रूपमा दक्षिणपूर्वी छिमेकी देश [[बङ्गलादेश]]मा शरण लिन भागेका थिए भने अन्य कयौँ मुसलमानहरू अन्य छिमेकी देशहरूमा भागेका थिए।<ref name="refugee_crisis_2017_08_daily_star">http://www.thedailystar.net/world/myanmar-rohingya-refugee-crisis-1%2C000-killed-Myanmar-%20violence-%20un-rapporteur-1459426</ref> एक लाखभन्दा बढी रोहिङ्ग्या आन्तरिक रूपमा विस्थापित भएका छन् भने उनीहरू म्यानमारको सेनाको नियन्त्रणमा रहेका शिविरमा बसिरहेका छन्। २५ अगस्ट २०१७ मा, रोहिङ्ग्या विद्रोहीहरूले १२ सुरक्षाकर्मीहरूको हत्या गरेपछि म्यानमारको सेनाले रोहिङ्ग्याविरुद्ध "क्लियरेन्स अपरेसन" सुरु गरेको थियो।<ref name="india_plans_to_deport">{{वेब स्रोत |युआरएल=http://www.aljazeera.com/news/2017/08/india-plans-deport-thousands-rohingya-refugees-170814110027809.html|शीर्षक=India plans to deport thousands of Rohingya refugees|वेबसाइट=www.aljazeera.com}}</ref><ref name="auto1">{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.unhcr.org/news/latest/2017/5/590990ff4/168000-rohingya-likely-fled-myanmar-since-2012-unhcr-report.html|शीर्षक=Over 168,000 Rohingya likely fled Myanmar since 2012 - UNHCR report|प्रथम=United Nations High Commissioner for|अन्तिम=Refugees|प्रकाशक=UNHCR }}</ref><ref name="auto1"/><ref name="emergency_response">{{वेब स्रोत|युआरएल=https://kopernik.info/project/rohingya-refugees-emergency-response-indonesia|शीर्षक=Rohingya Refugees Emergency Response, Indonesia - Kopernik|प्रकाशक=Kopernik}}</ref><ref name="myanmar_nationals">{{वेब स्रोत |मिति=25 January 2017 |शीर्षक=190,000 Myanmar nationals' get residency relief in Saudi Arabia |प्रकाशक=Al Arabiya English |युआरएल=http://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2017/01/25/Over-190-000-Myanmar-nationals-granted-Saudi-residency.html}}</ref>.<ref name="identity_issue">{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.dawn.com/news/1165299|शीर्षक=Identity issue haunts Karachi's Rohingya population|अन्तिम=Rehman|प्रथम=Zia Ur|मिति=23 Feb 2015|कार्य=Dawn|पहुँचमिति=26 December 2016}}</ref> यस नरसंहारमा ४००-३००० रोहिङ्ग्याहरू मारिएका, हजारौँको सङ्ख्यामा घाइते भएका, यातना दिइएका र बलात्कारको शिकार बनेका थिए।<ref name="trappped_inside_camps">{{वेब स्रोत | युआरएल=https://www.theguardian.com/world/2012/dec/20/burma-rohingya-muslim-refugee-camps | शीर्षक=Trapped inside Burma's refugee camps, the Rohingya people call for recognition | प्रकाशक=The Guardian | मिति=20 December 2012 | पहुँचमिति=10 February 2015}}</ref><ref name="us_holocaust_museum_highlights">{{वेब स्रोत|शीर्षक=US Holocaust Museum highlights plight of Myanmar's downtrodden Rohingya Muslims| युआरएल=http://www.foxnews.com/us/2013/11/06/us-holocaust-museum-highlights-plight-myanmar-downtrodden-rohingya-muslims/ |मिति=6 November 2013|प्रकाशक=Associated Press|कार्य=Fox News Channel}}</ref> उनीहरूका घरहरू जलाइएको थियो भने ४,००,००० भन्दा बढी (म्यानमारमा रहेका कुल रोहिङ्ग्याहरूको ४० प्रतिशत जनसङ्ख्या) भागेर बङ्गलादेश पुगेका थिए।<ref name="we_will_kill_you_all_2017_09_17_reuters">Lone, Wa and Andrew R.C. Marshall, [https://uk.reuters.com/article/uk-myanmar-rohingya-exclusive/exclusive-we-will-kill-you-all-rohingya-villagers-in-myanmar-beg-for-safe-passage-idUKKCN1BS0PN "Exclusive - 'We will kill you all' - Rohingya villagers in Myanmar beg for safe passage,"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170917195557/https://uk.reuters.com/article/uk-myanmar-rohingya-exclusive/exclusive-we-will-kill-you-all-rohingya-villagers-in-myanmar-beg-for-safe-passage-idUKKCN1BS0PN |date=१७ सेप्टेम्बर २०१७ }} September 17, 2017, Reuters, retrieved September 17, 2017</ref><ref name="textbook_example_2017_09_12_wash_post">[https://www.washingtonpost.com/world/textbook-example-of-ethnic-cleansing--370000-rohingyas-flood-bangladesh-as-crisis-worsens/2017/09/12/24bf290e-8792-41e9-a769-c79d7326bed0_story.html "‘Textbook example of ethnic cleansing,’ 370,000 Rohingyas flood Bangladesh as crisis worsens,"] September 12, 2017, ''Washington Post'' retrieved September 12, 2017</ref><ref name="minorities_flee_2017_08_30_cbs">[https://www.hrw.org/news/2017/08/29/burma-satellite-data-indicate-burnings-rakhine-state "18,000 minorities flee deadly ethnic violence in Myanmar"], Aug. 30, 2017, CBS News, retrieved September 12, 2017</ref><ref name="rohingya_have_fled_2017_09_08_ny_times">[https://www.nytimes.com/2017/09/08/world/asia/myanmar-rohingya-refugees-270000.html?mcubz=1&mcubz=1 "270,000 Rohingya Have Fled Myanmar, U.N. Says,"] September 8, 2017, New York Times, retrieved September 12, 2017</ref><ref name="unhcr_reports_2017_09_08_ap_fox_news">[http://www.foxnews.com/world/2017/09/08/unhcr-reports-surge-in-rohingya-refugees-now-270000.html "UNHCR reports surge in Rohingya refugees, now 270,000,"] September 8, 2017, Associated Press on Fox News, retrieved September 12, 2017</ref> == व्युतपत्ति == आधुनिक रोहिङ्ग्या शब्द औपनिवेशिक र पूर्व-औपनिवेशिक शब्दहरू रुइङ्गा र रुवाङ्गाबाट उत्पन्न भएको थियो।<ref>{{cite web |url=http://www.burmalibrary.org/docs21/FCO-1952-12-31-The_Mujahid_Revolt_in_Arakan-en-red.pdf |title=The Mujahid revolt in Arakan|website=www.burmalibrary.org|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230530045429/https://www.burmalibrary.org/docs21/FCO-1952-12-31-The_Mujahid_Revolt_in_Arakan-en-red.pdf|archive-date=30 May 2023 |access-date=8 January 2020|date=31 December 1952}}</ref> रोहिङ्ग्याहरूले आफूहरूलाई रुइङ्गाको रूपमा उल्लेख गर्ने गर्दछन्। [[बर्मेली भाषा]]मा ({{भाषा-बर्मेली|ရိုဟင်ဂျာ }}) यो समुदायलाई रुवाइङ्गा भनिन्छ भने [[बङ्गाली भाषा|बङ्गाली]]मा रोहिङ्गा ({{भाषा-बङ्गाली|রোহিঙ্গা}}) भनिन्छ। "रोहिङ्ग्या" शब्द अराकान राज्यको शब्द राखङ्गा वा रोसाङ्गाबाट आएको हुन सक्छ। रोहिङ्ग्या शब्दको अर्थ "रोहाङको बासिन्दा" हुन जान्छ जुन अराकानको प्रारम्भिक एक इस्लामी नाम थियो।<ref>{{cite web |url=http://www.oed.com/view/Entry/275016;jsessionid=7C5F9903ED0D23A031507806D08686D8?redirectedFrom=Rohingya#eid |title=Rohingya etymology at Oxford Dictionary |publisher=Oxford University Press |access-date=11 February 2015}}</ref><ref name="Minar">{{Cite news |last1=Minar|first1=Sarwar J.|last2=Halim|first2=Abdul |title=Rohingya: Etymology, people and identity |url=http://dailyasianage.com/news/187981/?regenerate|access-date=17 February 2022 |work=The Asian Age |location=Bangladesh |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Sittwe burns |title=The most persecuted people on Earth? The Rohingyas |newspaper=The Economist |date=13 June 2015 |quote='Rohingya' simply means 'inhabitant of Rohang', the early Muslim name for Arakan.}}</ref> रोहिङ्ग्या शब्दको प्रयोग ऐतिहासिक रूपमा [[ब्रिटिस राज]]भन्दा पहिले देखिनै लिपिबद्ध गरिएको छ। सन् १७९९ मा फ्रान्सिस बुकाननले "बर्मेली साम्राज्यमा बोलिने केही भाषाहरूको तुलनात्मक शब्दावली" नामक एक लेख लेखेका थिए जसलाई माइकल चार्नीले फेला पारी सन् २००३ मा "एसओएएस बुलेटिन अफ बर्मा रिसर्च" नामक एक पुस्तक लेखी पुन: प्रकाशित गरेका थिए।<ref name="buchanan_burma">{{cite journal |last=Buchanan |first=Francis |year=1799 |title=A Comparative Vocabulary of Some of the Languages Spoken in the Burma Empire |url=http://www.soas.ac.uk/sbbr/editions/file64276.pdf |journal=Asiatic Researches |publisher=The Asiatic Society |volume=5 |pages=219–240 |access-date=9 July 2012 |archive-date=20 October 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121020051420/http://www.soas.ac.uk/sbbr/editions/file64276.pdf }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121020051420/http://www.soas.ac.uk/sbbr/editions/file64276.pdf |date=20 October 2012 }}</ref><ref name="Charney Arakan">{{cite news|last=Charney |first=Michael W.|title=A Comnparative vocabulary of some of the Languages Spoken in the Burma Empire |url=https://archive.org/details/AComparativeVocabularyOfSomeOfTheLanguagesSpokenInTheBurmaEmpire |work=SOAS Bulletin of Burma Research |date=8 April 2018 |access-date=8 April 2018}}</ref><ref name="leider_arakan">{{cite news|last=Leider |first=Jacques P.|title=Interview: History Behind Arakan State Conflict |url=http://www.irrawaddy.org/archives/8642 |work=The Irrawaddy |date=9 July 2012 |access-date=9 July 2012}}</ref> अराकानमा लामो समयदेखि बसोबास गर्दै आएका र आफूलाई रुइङ्गा वा अराकानका मूल निवासी भनिने मोहम्मदानहरू भनि उनले उल्लेख गरेका थिए। सन् १८११ को क्लासिकल जर्नलले "रुइङ्गा" लाई "बर्मा साम्राज्य" मा बोलिने भाषाहरूमध्ये एकको रूपमा पहिचान गरिएको थियो।<ref name="Salim">{{Cite web|url=http://heritagetimes.in/rohingya-crisis-a-historical-perspective/|title=ROHINGYA CRISIS: A HISTORICAL PERSPECTIVE|last=Salim|first=Saquib|website=HeritageTimes|date=20 September 2019|access-date=23 September 2019}}</ref> सन् १८१५ मा जोहान सेभेरिन वेटरले जर्मन भाषामा प्रकाशित भाषाहरूको सङ्ग्रहमा "रुइङ्गा"लाई एक जातीय समूहको रूपमा सूचीबद्ध गरेका थिए।<ref name=Inside24>{{cite book|title=The Rohingyas: Inside Myanmar's Hidden Genocide|publisher=Oxford University Press|first=Azeem |last=Ibrahim|pages=24–25}}</ref> जाक लिडरका अनुसार, ब्रिटिस औपनिवेशिक कालमा रोहिङ्ग्याहरूलाई "चटगाँइया" को रूपमा उल्लेख गरिएको थियो भने सन् १९९० को दशकसम्म उनीहरूलाई "बङ्गाली" को रूपमा उल्लेख गर्नु विवादास्पद थिएन।{{Sfn|Leider|2013|pp=210–211}} रोहिङ्ग्या समुदायले आफूहरूलाई प्रायः "रोहिङ्ग्या मुसलमान", "अराकानी मुसलमान" र "बर्मेली मुसलमान" भन्ने गरेको हुँदा रोहिङ्ग्या शब्दको प्रयोगमा कुनै अन्तर्राष्ट्रिय सहमति छैन भनेर लिडरले उल्लेख गरेका थिए। मानवशास्त्री क्रिस्टिना फिङ्कजस्ता सहित अन्यले रोहिङ्ग्यालाई जातीय पहिचानकर्ताको रूपमा नभई राजनीतिक पहिचानकर्ताको रूपमा प्रयोग गरेका छन्।<ref>{{cite web |title=About Rohingya Ethnic |url=http://flotilla2arakan.com/2016/12/16/aboutrohingyaethnic/ |website=Flotilla 2 Arakan |access-date=27 October 2017 |archive-date=29 October 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171029174826/http://flotilla2arakan.com/2016/12/16/aboutrohingyaethnic/ }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171029174826/http://flotilla2arakan.com/2016/12/16/aboutrohingyaethnic/ |date=29 October 2017 }}</ref> लेडरको विचारमा रोहिङ्ग्या एक राजनीतिक आन्दोलन हो जुन सन् १९५० को दशकमा राखिनमा "एक स्वायत्त इस्लाम क्षेत्र" सिर्जना गर्न सुरु भएको थियो। सन् १९४८ देखि १९६२ सम्म [[बर्मा]]मा प्रजातन्त्र रहँदाको बेला प्रधानमन्त्री उ नुको सरकारले मायु सीमा क्षेत्रमा शान्ति स्थापनाको प्रयासको एक अंशको रूपमा रेडियो सम्बोधनहरूमा "रोहिङ्ग्या" शब्दको प्रयोग गरेको थियो।<ref name=WaPo>{{cite news |first=Adam |last=Taylor |title=The battle over the word 'Rohingya' |url=https://www.washingtonpost.com/news/worldviews/wp/2016/04/29/the-battle-over-the-word-rohingya/ |newspaper=The Washington Post|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230309080456/https://www.washingtonpost.com/news/worldviews/wp/2016/04/29/the-battle-over-the-word-rohingya/|archive-date=9 March 2023}}</ref> यो शब्द बर्मेली रेडियोमा प्रसारण गरी बर्मेली शासकहरूको भाषणमा प्रयोग गरिएको थियो। अपरेसन किङ ड्रागनका कारण शरणार्थीहरूसम्बन्धी [[संयुक्त राष्ट्र शरणार्थी उच्च आयोग]]को एक प्रतिवेदनले पीडितहरूलाई "बङ्गाली मुसलमानहरू (रोहिङ्ग्या भनिने)" भनी उल्लेख गरेको थियो। यद्यपि, सन् १९९० को दशकसम्म रोहिङ्ग्या शब्दको व्यापक रूपमा प्रयोग गरिएको थिएन। हाल "रोहिङ्ग्या" नामको प्रयोगमा ध्रुवीकरण आएको छ। म्यानमारको सरकारले उक्त नाम प्रयोग गर्न अस्वीकार गरेको छ। सन् २०१४ को जनगणनामा म्यानमार सरकारले रोहिङ्ग्याहरूलाई आफूलाई "बङ्गाली" भनेर चिनाउन बाध्य पारेको थियो।<ref name=TimeRohingya>{{cite magazine |title=Why Burma is trying to stop people from using the name of its persecuted Muslim minority |url=https://time.com/4322396/burma-myanmar-rohingya-us-embassy-suu-kyi/ |magazine=Time (magazine) |first=Feliz |last=Solomon |date=9 May 2016 |access-date=8 January 2020 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230322011247/http://time.com/4322396/burma-myanmar-rohingya-us-embassy-suu-kyi/ |archive-date=22 March 2023 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190818043854/https://time.com/4322396/burma-myanmar-rohingya-us-embassy-suu-kyi/ |date=18 August 2019 }}</ref> जाक लिडरले राखिनका धेरै मुसलमानहरूले आफूलाई "रोहिङ्ग्या" को सट्टा "अराकानी मुसलमान" वा "राखिनबाट आएका मुसलमानहरू" भन्न रुचाउँछन् भनि लेखेका थिए।<ref>{{cite news |url=http://blog.irrawaddy.org/2014/04/blog-post_52.html |title=The 'Rohingya' Identity – British experience in Arakan 1826–1948 |first=Derek |last=Tonkin |newspaper=The Irrawaddy |access-date=19 January 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150119082025/http://blog.irrawaddy.org/2014/04/blog-post_52.html |archive-date=19 January 2015 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150119082025/http://blog.irrawaddy.org/2014/04/blog-post_52.html |date=19 January 2015 }}</ref> याङ्गुनमा रहेको संयुक्त राज्य अमेरिकाको दूतावासले "रोहिङ्ग्या" नाम प्रयोग गर्न जारी राखेको छ। == जनशाङ्खिकि == रोहिङ्ग्याको रूपमा पहिचान गर्नेहरू सामान्यतया बङ्गलादेशसँग सीमा जोडिएको आराकानको सबैभन्दा उत्तरी बस्तीहरूमा बस्छन् जहाँ उनीहरू जनसङ्ख्याको ८०-९८% रहेको छ। एक सामान्य रोहिङ्ग्या परिवारमा चार वा पाँच जनासम्म जीवित बालबालिका रहेको भएतापनि दुर्लभ घटनाहरूमा २८ जनासम्मको परिवार सङ्ख्या भेटिएको थियो।<ref>{{cite news |url=http://www.aljazeera.com/indepth/features/2012/08/201288114724103607.html |title='Mass graves' for Myanmar's Rohingya |department=Features |publisher=Al Jazeera |date=9 August 2012 |access-date=18 October 2013}}</ref> म्यानमारको राष्ट्रिय औसतभन्दा ४६ प्रतिशत बढी बालबालिकाले रोहिङ्ग्या समुदायको प्रतिनिधित्व गर्दछन्। सन् २०१८ मा बङ्गलादेशमा १,२०,००० रोहिङ्ग्या महिलाहरूको कुल जनसङ्ख्याबाट ४८,००० रोहिङ्ग्या शिशुहरूको जन्म भएको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://www.scmp.com/news/asia/southeast-asia/article/2126991/48000-babies-will-be-born-rohingya-refugee-camps-year-aid|title=48,000 babies to be born in Rohingya refugee camps this year|date=5 January 2018|website=South China Morning Post|access-date=12 November 2019}}</ref> सन् २०१४ सम्मको तथ्याङ्क अनुसार लगभग १३ लाख रोहिङ्ग्याहरू म्यानमारमा बसोबास गर्ने गरेका थिए भने अनुमानित १० लाख भन्दा बढी विदेशमा बसोबास गर्ने गरेको पाइएको थियो। यदि रखाइन राज्यको कुल जनसङ्ख्याको ४० प्रतिशत वा विदेशी रोहिङ्ग्या जनसङ्ख्यालाई समावेश गर्ने हो भने ६० प्रतिशत हिस्सा उनीहरूले ओगटेका छन्। [[संयुक्त राष्ट्रसङ्घ]]को तथ्याङ्कअनुसार सन् २०१६ को डिसेम्बरसम्म विश्वको कुल राज्यविहीन जनसङ्ख्याको एक चौथाइ हिस्सा रोहिङ्ग्या समुदायले ओगटेको थियो।<ref>{{cite news|title=An army crackdown sends thousands fleeing in Myanmar |url=https://www.economist.com/news/asia/21727947-once-again-violence-wracks-rakhine-state-army-crackdown-sends-thousands-fleeing-myanmar |access-date=6 September 2017 |newspaper= The Economist |date=31 August 2017}}</ref> == धर्म == [[File:ROHINGYA (8093615213).jpg|thumb|left|[[मलेसिया]]को सेल्याङस्थित मदरसामा रोहिङ्ग्या अनाथहरू]] बर्माको रोहिङ्ग्या मुस्लिम जनसङ्ख्याका सदस्यहरूलाई देशको नागरिक नमानिएको तथ्यका कारण उनीहरूलाई बर्मेली सरकारले भेदभावबाट सुरक्षित राखेको छैन। तसर्थ, समुदायको धार्मिक स्वतन्त्रताको कमी, विशेष गरी कानुनी र राजनीतिक क्षेत्रमा चिन्ताहरू विद्यमान छन्।<ref name=":8">{{cite journal|title=The Rohingya Muslims in Myanmar: Past, Present, and Future|url=https://core.ac.uk/download/36692318.pdf|last=Abdelkader|first=Engy|date=1 July 2014|journal=Oregon Review of International Law |volume=15 |issue= |pages=393–412 |ssrn = 2277949}}</ref> बहुसङ्ख्यक रोहिङ्ग्या मानिसहरूले सुन्नी इस्लाम र सूफीवादको मिश्रण सहित [[इस्लाम धर्म|इस्लाम]]को अभ्यास गर्छन्।<ref>{{cite web |url=https://www.npr.org/sections/thetwo-way/2015/05/15/407048785/why-no-one-wants-the-rohingyas |title=Why No One Wants The Rohingyas |publisher=NPR |access-date=16 January 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231201011320/https://www.npr.org/sections/thetwo-way/2015/05/15/407048785/why-no-one-wants-the-rohingyas|archive-date=1 December 2023}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/world/2017/sep/02/rohingya-fleeing-myanmar-tales-ethnic-cleansing |title=Thousands of Rohingya flee Myanmar amid tales of ethnic cleansing|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230726033238/http://www.theguardian.com/world/2017/sep/02/rohingya-fleeing-myanmar-tales-ethnic-cleansing|archive-date=26 July 2023 |first=Jacob |last=Judah |date=2 September 2017 |newspaper=The Guardian |access-date=16 January 2018}}</ref><ref name="ReferenceA">{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-41291650|title=Bangladesh to restrict Rohingya movement|date=16 September 2017 |access-date=16 January 2018 |work=BBC News|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240225194649/https://www.bbc.com/news/world-asia-41291650|archive-date=25 February 2024}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.independent.co.uk/voices/rohingya-muslims-crisis-myanmar-burma-bangladesh-persecution-international-aid-a7944761.html |title=Bangladeshis should remember their own history when it comes to the fleeing Rohingya Muslims |date=13 September 2017 |newspaper=The Independent |access-date=16 January 2018}}</ref> रोहिङ्ग्या समुदायका महत्वपूर्ण अल्पसङ्ख्यकहरू [[हिन्दु धर्म]] र [[इसाई धर्म]]को अभ्यास गर्दछन्।<ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/cities/bengaluru/2022/jun/24/religious-conversionshits-rohingya-camp-in-bengaluru-2469108.html|title=Religious conversions hits Rohingya camp in Bengaluru|website=The New Indian Express|date=24 June 2022 }}</ref> सरकारले उनीहरूको शैक्षिक अवसरहरू सीमित गरेको फलस्वरूप धेरैले मौलिक इस्लामी अध्ययनलाई आफ्नो एकमात्र विकल्पको रूपमा पछ्याउँदछन्। अधिकांश गाउँहरूमा [[मस्जिद]] र मदरसाहरू छन्। परम्परागत रूपमा, [[पुरुष]]हरू मण्डलीमा प्रार्थना गर्दछन् भने महिलाहरूले घरमा प्रार्थना गर्दछन्।<ref>{{cite web|title=Rohingya Muslims – India Needs to Show Compassion|url=http://www.thetinyman.in/2017/09/rohingya-muslims-india-need-to-show.html|website=Tiny Man|access-date=27 October 2017}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171013214138/http://www.thetinyman.in/2017/09/rohingya-muslims-india-need-to-show.html |date=13 October 2017 }}</ref> मुसलमानहरूले प्रायः धार्मिक बाधाहरूको सामना गरिरहेको बेला बर्मामा अन्य व्यक्तिहरू जस्तै आफ्नो धर्मको अभ्यास गर्न सङ्घर्ष गरिरहेका छन्। यी सङ्घर्षहरू अनौपचारिक वा औपचारिक भएतापनि उपासनास्थलहरूको निर्माणको लागि स्वीकृति प्राप्त गर्न कठिनाइको रूपमा प्रकट भएका छन्। विगतमा पनि उनीहरूलाई आफ्नो धार्मिक आस्था सिकाएको र अभ्यास गरेको आरोपमा पक्राउ गरिएको थियो। == स्वास्थ्य == [[चित्र:4-year-old Anowar pictured with his mum and brother after being treated for diphtheria by the UK's Emergency Medical Team in Kutupalong, Bangladesh (28040394749).jpg|thumb|कुटुपालोङ शरणार्थी शिविरमा बेलायतको आपतकालीन मेडिकल टोलीले [[भ्यागुते रोग]]को उपचार गरेपछि रोहिङ्ग्या बालबालिकाहरू आफ्नी आमासँगै।]] रोहिङ्ग्यासमुदायले विभेद र स्वास्थ्य सेवामा अवरोधको सामना गरिरहेका छन्।<ref name="Ives 2016">{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2016/12/05/world/asia/rohingya-myanmar-health-care.html|title=Rohingya Face Health Care Bias in Parts of Asia, Study Finds|date=5 December 2016|work=The New York Times}}</ref> सन् २०१६ मा मेडिकल जर्नल द लसेन्टले प्रकाशित गरेको एक अध्ययन अनुसार म्यानमारका रोहिङ्ग्या बालबालिकाले जन्मजात कम तौल, कुपोषण, झाडापखाला र वयस्क भएपछि [[प्रजनन (पुनरुत्पादन)|प्रजनन]]मा अवरोधको सामना गरिरहेको खुलेको थियो। रोहिङ्ग्याको बाल मृत्युदर प्रति १,००० जीवित जन्ममा २२४ सम्म रहेको छ, जुन म्यानमारको बाँकीको (प्रति १,००० जीवित जन्ममा ५२) दरभन्दा ४ गुणा बढी र राखिन राज्यका अन्य गैर-रोहिङ्ग्या क्षेत्रहरूको भन्दा ३ गुणा (प्रति १,००० जीवित जन्ममा ७७) रहेको छ।<ref name="Mahmood2016">{{cite journal |author1=Mahmood |author2=Wroe |author3=Fuller |author4=Leaning|title= The Rohingya people of Myanmar: health, human rights, and identity |journal=Lancet |year=2016 |volume= 389|pages=1–10|url=http://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(16)00646-2/abstract |format=fee required |doi=10.1016/S0140-6736(16)00646-2 |pmid= 27916235 |issue=10081|s2cid=205981024 }}</ref> यस अध्ययनले ४०% रोहिङ्ग्या बालबालिकाहरू म्यानमारभित्र आन्तरिक रूपमा विस्थापित व्यक्तिहरूको शिविरमा झाडापखालाबाट पीडित छन् जुन बाँकी राखिनका बालबालिकाहरूमा [[झाडापखाला]] [[रोग]]को तुलनामा पाँच गुणा बढी दरमा पीडित रहेको पत्ता लागेको थियो। == मानवाधिकार र शरणार्थीको स्थिति == [[चित्र:Cox's Bazaar Refugee Camp (8539828824) (cropped).jpg|thumb| [[बङ्गलादेश]]को [[कक्सबाजार]] स्थित [[कुतुपालङ शरणार्थी शिविर]] यो शरणार्थी शिविर [[म्यानमार]]मा भएको अन्तरसाम्प्रदायिक हिंसाबाट जोगिन भागेका तीन लाख रोहिङ्ग्याहरूलाई आश्रय दिने तीन शिविरहरू मध्ये एक हो।]] [[चित्र:Police Checkpoint with Closed-Off Muslim (Rohingya) Area (Aung Mingalar) - Sittwe - Rakhaing (Arakan) State - Myanmar (Burma) (12232262756).jpg|thumb|सितवे प्रहरी जाँच केन्द्र]] रोहिङ्ग्या समुदायलाई "विश्वको सबैभन्दा कम खोजी गरिएको अल्पसङ्ख्यक" र "विश्वको सबैभन्दा उत्पीडनमा परेका मानिसहरूमध्ये एक"को रूपमा वर्णन गरिएको छ।<ref>{{cite news |first=Mark |last=Dummett |date=18 February 2010 |title=Bangladesh accused of 'crackdown' on Rohingya refugees |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/8521280.stm |work=BBC News |access-date=29 July 2012}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.unhcr.org/cgi-bin/texis/vtx/refdaily?pass=52fc6fbd5&id=4fe952205|title=Myanmar, Bangladesh leaders 'to discuss Rohingya' |agency=Agence France-Presse |date=25 June 2012 |access-date=29 July 2012}}</ref> मेदसाँ सँ फ्रोँतिएरले सन् २००७ मा रोहिङ्ग्या समुदायले सरकार र सेनाबाट सामना गर्नुपरेको भेदभाव र मानवाधिकारका चुनौतीहरूको आधारमा विश्वका शीर्ष १० सबैभन्दा कम खोजी भएका समुदायहरू मध्ये एक भएको दाबी गरेको थियो। "वास्तवमा, हाल म्यानमारमा (१३५) राष्ट्रिय जातिहरू बसोबास गर्दै आएको भएतापनि तथाकथित रोहिङ्ग्या मानिसहरू तीमध्येका होइनन् र ऐतिहासिक रूपमा म्यानमारमा कहिल्यै पनि 'रोहिङ्ग्या' जाति थिएनन्" भनि सन् १९९२ को फेब्रुअरीमा म्यानमारको विदेश मन्त्रालयले एक प्रेस विज्ञप्ति जारी गरी उक्त भनाइलाई सार्वजनिक गरेको थियो।<ref name=":9">{{cite web|url=https://dr.ntu.edu.sg/bitstream/handle/10220/5978/rsisc012-08.pdf?sequence=1&isAllowed=y|title=Rohingya Muslims: Myanmar's Forgotten People|last=Kyaw|first=Nyi Nyi|date=6 February 2008|website=Nanyang Technological University Library|access-date=5 October 2017|archive-date=19 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180919200055/https://dr.ntu.edu.sg/bitstream/handle/10220/5978/rsisc012-08.pdf?sequence=1&isAllowed=y|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180919200055/https://dr.ntu.edu.sg/bitstream/handle/10220/5978/rsisc012-08.pdf?sequence=1&isAllowed=y |date=19 September 2018 }}</ref> रोहिङ्ग्याहरू समुदायलाई आवतजावतको स्वतन्त्रताका साथै उच्च शिक्षा प्राप्त गर्ने अधिकारबाट पनि बञ्चित गरिएको छ। सन् १९८२ को राष्ट्रियता सम्बन्धी कानुन लागू भएदेखि नै उनीहरूलाई बर्मेली नागरिकताबाट बञ्चित गरिएको छ। सन् १९८२ को कानुनपछि म्यानमारमा विभिन्न प्रकारका नागरिकता प्राप्त भएका छन्।<ref>{{cite web|url=http://www.dandc.eu/en/article/myanmar-does-not-recognise-rohingya-citizens-ngo-expert-elaborates-our-interview|title="The world's most persecuted people" Katja Dombrowski interviews Johannes Kaltenbach (Malteser International) |date=3 April 2015 |publisher = In: D+C, Vol.42.2015:5 }}</ref> सर्वसाधारण नागरिकसँग रातो परिचयपत्र हुने गर्दथ्यो तर रोहिङ्ग्याहरूलाई सेतो परिचयपत्र दिइएको थियो जसले उनीहरूलाई अनिवार्य रूपमा बर्मामा बसोबास गर्ने विदेशीहरूको रूपमा वर्गीकृत गरेको थियो। रोहिङ्ग्यामाथि लगाइएका सीमा र प्रतिबन्धहरूलाई नागरिकताको यो भिन्नताले उनीहरूलाई केही सहज बनाएको थियो।<ref name="rohingya">{{cite news |first=Jonathan |last=Head |date=5 February 2009 |title=What drive the Rohingya to sea? |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/7872635.stm |work=BBC News |access-date=29 July 2012}}</ref> उदाहरणका लागि, सेतो परिचयपत्र प्राप्त गरेका रोहिङ्ग्याहरू सेनामा भर्ती हुन वा सरकारमा भाग लिन सक्दैनथे र उनीहरूले अवैध आप्रवासनको मुद्दाको पनि सामना गर्न पर्दनथ्यो। नागरिकता कानूनले सेनाद्वारा रोहिङ्ग्याविरुद्ध मानव अधिकार उल्लङ्घनको पनि महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको छ।<ref name=":10">{{Cite journal |last1=Grundy-Warr |first1=Carl |last2=Wong |first2=Elaine |date=Autumn 1997|title=Sanctuary Under a Plastic Sheet–The Unresolved Problem of Rohingya Refugees|url=http://www.mcrg.ac.in/WC_2015/Reading/D_Unresolved_Problem_Rohingya_Refugees.pdf |journal=IBRU Boundary and Security Bulletin|pages=79–91|via=MCRG}}</ref> उनीहरूलाई आधिकारिक अनुमति बिना यात्रा गर्न अनुमति दिइएको थिएन र पहिले दुई भन्दा बढी बच्चा नजन्माउने प्रतिबद्धतामा हस्ताक्षर गर्नु आवश्यक रहेतापनि उक्त कानुनलाई कडाईका साथ लागू गरिएको थिएन। उनीहरूलाई नियमित रूपमा जबर्जस्ती श्रमको (सामान्यतया, रोहिङ्ग्या पुरुषले हप्तामा एक दिन सैन्य वा सरकारी परियोजनाहरूमा काम गर्नुपर्दछ र हप्तामा एक रात चौकीदारी गर्नुपर्दछ) अधीनमा राखिएको थियो। हाल रोहिङ्ग्याहरूले धेरै खेतीयोग्य भूमि पनि गुमाएका छन् जसलाई सेनाले जफत गरी म्यानमारको अन्य ठाउँबाट त्यहाँ बसाइँ सरेर आएका बौद्ध धर्मवलम्बीहरूलाई दिइएको छ।{{Sfn|Crisis Group|2014|p=19}}<ref name="rohingya" /> रोहिङ्ग्या समुदाय विरुद्ध भएका मानव अधिकार उल्लङ्घनका लागि बर्मेली सेना आंशिक रूपमा जिम्मेवार छ। यी उल्लङ्घनहरूमा सम्पत्तिको विनाश, सम्पत्ति हडप्नु र छिमेकी देशमा जबर्जस्ती स्थानान्तरण गरिनु समावेश छ। सेनाले रखाइनमा रहेका रोहिङ्ग्याहरूलाई बङ्गलादेश जान बाध्य पार्दा मानव अधिकारको उल्लङ्घन भएको मानिन्छ। रोहिङ्ग्या मुसलमानहरू विरुद्ध हुने अन्य मानव अधिकार उल्लङ्घनहरूमा शारीरिक हिंसा र यौन हिंसा समावेश छन्। देशका सैन्य अधिकारीहरूले बर्मामा गरिने जनगणनाको भागको रूपमा यी उल्लङ्घनहरू आवश्यक रहेको र रोहिङ्ग्या मुसलमानहरूको राष्ट्रियता के हो भनेर पत्ता लगाउन सेनाले यी कार्यहरू गर्न आवश्यक रहेको बताएर यी उल्लङ्घनहरूलाई तर्कसङ्गत बनाएका थिए। एम्नेस्टी इन्टरनेसनलका अनुसार सन् १९७८ देखि बर्माको सैन्य तानाशाहीले रोहिङ्ग्याहरूलाई मानव अधिकार उल्लङ्घनको सिकार बनाएको र तीमध्ये धेरै छिमेकी बङ्गलादेशमा भागेका छन्।<ref name="Amn">{{cite web|url=https://www.amnesty.org/en/library/info/ASA16/005/2004/|title=Myanmar – The Rohingya Minority: Fundamental Rights Denied|publisher=Amnesty International|year=2004 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141213205322/http://www.amnesty.org/en/library/info/ASA16/005/2004|archive-date=13 December 2014|url-status=dead|access-date=11 February 2015}}</ref> रोहिङ्ग्या मुसलमानहरूलाई उनीहरूको घरबाट अन्य क्षेत्रहरूमा स्थानान्तरण गर्नुको कारण रखाइन अविकसित बनेको थियो भने रोहिङ्ग्या मुसलमान र बौद्धहरूबीचको द्वन्द्व र उनीहरूलाई सरकारले गरेको भेदभाव जस्ता कारकहरूका कारण रखाइल अविकसित हुन पुगेको थियो।<ref name=":11">{{cite web|url=http://www.burmalibrary.org/docs21/Abrar-NM-Repatriation_of_Rohingya_refugees-en.pdf|title=Repatriation of Rohingya Refugees|last=Abrar|first=C.R.|website=Burma Library|access-date=6 October 2017}}</ref> रोहिङ्ग्या समुदायका सदस्यहरू बङ्गलादेशमा विस्थापित भएपछि त्यहाँको [[बङ्गलादेश सरकार|सरकार]], गैरसरकारी संस्था र [[संयुक्त राष्ट्र शरणार्थी उच्च आयोग]]ले [[शरणार्थी]]हरूलाई आवास र भोजन प्रदान गरेर सहायता गरेको थियो। बाह्य सङ्गठनहरूले (सरकारद्वारा नियन्त्रित बाहेक) सहायताको खाँचो पर्ने मानिसहरूको सङ्ख्याका अत्याधिक भएका कारण यिनीहरूको सहयोग निकै महत्त्वपूर्ण रहेको छ। सन् २००५ मा शरणार्थीसम्बन्धी संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय उच्चा आयोगले बङ्गलादेशबाट रोहिङ्ग्याहरूलाई फिर्ता पठाउन बङ्गलादेश सरकारलाई सहयोग गरेको भएतापनि शरणार्थी शिविरहरूमा मानव अधिकार उल्लङ्घनको आरोपले यो प्रयासलाई खतरामा पारेको थियो।<ref>{{cite news |url=http://www.newagebd.com/2005/may/21/front.html#9 |title=UNHCR threatens to wind up Bangladesh operations |work=New Age |date=21 May 2005 |access-date=25 April 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090425140346/http://www.newagebd.com/2005/may/21/front.html |archive-date=25 April 2009 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090425140346/http://www.newagebd.com/2005/may/21/front.html#9 |date=25 April 2009 }}</ref> सन् २०१२ को साम्प्रदायिक दङ्गा भएको तीन वर्षपछि सन् २०१५ मा १ लाख ४० हजार रोहिङ्ग्याहरू शरणार्थी शिविरमा बसिरहेका थिए। [[संयुक्त राष्ट्रसङ्घ]]ले यसअघि [[म्यानमार]]मा सन् २०१२ मा भएको साम्प्रदायिक हिंसा र उत्पीडनको डरका कारण अधिकांश रोहिङ्ग्या शरणार्थीहरूलाई म्यानमारमा फर्कन सकिरहेका थिएनन्।<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-23077537|title=The unending plight of Burma's unwanted Rohingyas|last=Head|first=Jonathan|date=1 July 2013|access-date=11 February 2015}}</ref> बङ्गलादेश सरकारले रोहिङ्ग्या शरणार्थीलाई बङ्गलादेशमा बहिर्गमन हुन नदिन रोहिङ्ग्यालाई दिइने सहयोगको रकम घटाएको थियो।<ref>{{cite news|last=Dummett |first=Mark |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/7019882.stm |title=Asia-Pacific &#124; Burmese exiles in desperate conditions |work=BBC News |date=29 September 2007 |access-date=18 October 2013}}</ref> फेब्रुअरी २००९ मा समुद्रमा २१ दिन बिताएपछि मलक्काको जलसन्धिमा आचेनी नाविकहरूद्वारा धेरै रोहिङ्ग्या शरणार्थीहरूको उद्धार गरिएको थियो।<ref>{{cite web |url=http://epaper.kompas.com/ |title=Kompas – VirtualNEWSPAPER |publisher=Epaper.kompas.com |access-date=18 October 2013 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130620111958/http://epaper.kompas.com/ |date=20 June 2013 }}</ref> हजारौँ रोहिङ्ग्याहरू भागेर [[थाइल्यान्ड]]मा पनि पुगेका थिए। रोहिङ्ग्याहरूलाई थाइल्यान्डबाट खुला समुद्रमा खसालेको आरोप लाग्दै आएको छ। फेब्रुअरी २००९ मा, थाई सेनाले १९० रोहिङ्ग्या शरणार्थीहरूको डुङ्गालाई समुद्रमा खसालेको प्रमाण सार्वजनिक भएको थियो। इन्डोनेसियाली अधिकारीहरूले उद्धार गरेका शरणार्थीहरूको एउटा समूहले उनीहरूलाई थाई सेनाले पक्राउ गरी कुटपिट गरेको र त्यसपछि समुद्रमा छोडेको बताएका थिए।<ref>Rivers, Dan (12 February 2009). [http://edition.cnn.com/2009/WORLD/asiapcf/02/12/thailand.refugees.admission/index.html Thai PM admits boat people pushed out to sea], CNN</ref> सन् २००५ मा रोहिङ्ग्या शरणार्थीलाई स्वदेश फर्काउने कदम सुरु भएको थियो। सन् २००९ मा बङ्गलादेश सरकारले बर्मेली कूटनीतिज्ञहरूसँगको बैठकपछि देशभित्र शरणार्थी शिविरमा रहेका करिब नौ हजार रोहिङ्ग्यालाई म्यान्मार फर्काउने घोषणा गरेको थियो।<ref>{{cite news|url=http://www.zeenews.com/news591146.html|title=Myanmar to repatriate 9,000 Muslim refugees from B'desh |last=Press Trust of India|date=29 December 2009|publisher=Zee News}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.thedailystar.net/newDesign/news-details.php?nid=119694|title=Myanmar to take back 9,000 Rohingyas soon|date=30 December 2009|newspaper=The Daily Star (Bangladesh)}}</ref> १६ अक्टोबर २०११ मा, म्यानमारमा नयाँ सरकार गठन भएपछि रोहिङ्ग्या शरणार्थीहरूलाई फिर्ता लिन सहमत भएको थियो। यद्यपि, सन् २०१२ मा राखिने दङ्गाका कारण यी प्रत्यावर्तन प्रयासहरू अवरुद्ध भएका थिए।<ref>{{cite news|title=Myanmar to 'take back' Rohingya refugees|url=http://www.thedailystar.net/newDesign/news-details.php?nid=206713|newspaper=The Daily Star|date=16 October 2011}}</ref><ref>{{cite news |last1=Ahmed |first1=Akbar |last2=Akins |first2=Harrison |date= 1 December 2011 |title=Little help for the persecuted Rohingya of Burma |url=https://www.theguardian.com/commentisfree/belief/2011/dec/01/rohingya-burma?INTCMP=SRCH |newspaper=The Guardian |location=London |access-date=18 October 2013}}</ref> २९ मार्च २०१४ मा, बर्मेली सरकारले "रोहिङ्ग्या" शब्दमाथि प्रतिबन्ध लगाएपछि अल्पसङ्ख्यक समूहका सदस्यहरूलाई सन् २०१४ को म्यान्मार जनगणनामा "बङ्गाली" को रूपमा दर्ता हुन आदेश दिएको थियो भने यो जनगणना तीन दशकपछि आयोजित पहिलो जनगणना हो।<ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-international/no-registration-for-rohingya-in-myanmar-census/article5849870.ece |location=Chennai, India |work=The Hindu |title=No registration for 'Rohingya' in Myanmar census |date=30 March 2014}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-26807239 |title=Burma census bans people registering as Rohingya |work=BBC News |date=30 March 2014 |access-date=10 February 2015}}</ref> ७ मे २०१४ मा, संयुक्त राज्य अमेरिकाको प्रतिनिधि सभाले म्यानमारमा रोहिङ्ग्या मानिसहरूको उत्पीडनसम्बन्धी संयुक्त राज्य अमेरिकाको सदनको प्रस्ताव पारित गरेको थियो जसले म्यानमार सरकारलाई भेदभाव र उत्पीडन अन्त्य गर्न आह्वान गरेको थियो।<ref name="BurmaResoluHill">{{cite news|last=Marcos|first=Cristina|title=House passes resolution pressuring Burmese government to end genocide|url=https://thehill.com/blogs/floor-action/house/205545-house-passes-resolution-pressuring-burmese-government-to-end/|newspaper=The Hill|date=7 May 2014|access-date=8 May 2014}}</ref><ref name="418sum">{{cite web|title=H.Res. 418 – Summary|url=http://beta.congress.gov/bill/113th-congress/house-resolution/418|publisher=United States Congress|access-date=5 May 2014}}</ref> लन्डनको क्विन मेरी विश्वविद्यालयको अन्तर्राष्ट्रिय राज्य अपराध शाखाका अनुसन्धाताहरूले म्यानमार सरकार रोहिङ्ग्याविरुद्ध नरसंहारको सङ्गठित प्रक्रियाको अन्तिम चरणमा रहेको भनी सुझाव दिएको थियो। नोभेम्बर २०१६ मा, बङ्गलादेशमा संयुक्त राष्ट्रसङ्घका एक वरिष्ठ अधिकारीले म्यानमारमाथि रोहिङ्ग्याहरूको जातीय सफायाको आरोप लगाएका थिए।<ref>{{cite news|title=Campaigns of violence towards Rohingya are highly organised and genocidal in intent|url=http://www.qmul.ac.uk/media/news/items/hss/165941.html|publisher=Queen Mary University of London|date=29 October 2015|access-date=2 November 2015|archive-date=7 November 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151107053930/http://www.qmul.ac.uk/media/news/items/hss/165941.html|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151107053930/http://www.qmul.ac.uk/media/news/items/hss/165941.html |date=7 November 2015 }}</ref><ref>{{cite news|last1=Mandel|first1=Seth|title=The Cautionary Tale of Samantha Power|url=https://www.commentarymagazine.com/articles/the-cautionary-tale-of-samantha-power/|access-date=19 January 2017|work=Commentary Magazine|quote=Rohingya, an ethnic Muslim minority currently being subjected to an unmistakable genocide}}</ref> तथापि यससम्बन्धी म्यानमारका संयुक्त राष्ट्रसङ्घका एक पूर्व शीर्ष अधिकारी चार्ल्स पेट्रीले टिप्पणी यस प्रकार छ; आज [नरसंहार] भन्ने शब्दप्रयोग गर्नु र विभाजनकारी हुनुले समस्या समाधान गर्ने प्रयासका अवसरहरू र विकल्पहरू उपलब्ध हुनेछैनन् भन्ने कुराको सुनिश्चित गर्दछ।<ref>{{cite news |last1=Ghosh |first1=Nirmal |title=Genocide 'not the issue' in Myanmar |url=https://www.asiaone.com/genocide-not-issue-myanmar |work=AsiaOne |date=2 November 2015 |language=en}}</ref> सेप्टेम्बर २०२० मा [[संयुक्त राष्ट्र मानवाधिकार उच्चायुक्त कार्यालय]]का आयुक्त मिसेल बास्लेले अन्तर्राष्ट्रिय अदालतले म्यानमारको नेतृत्वलाई नरसंहार रोक्न र डिसेम्बर २०१९ मा हत्या रोक्न आदेश दिए पनि रोहिङ्ग्याहरूको हत्या र अपहरण नरोकिने चेतावनी दिएकी थिइन्।<ref>{{cite news |title=Justice and the Rohingya people are the losers in Asia's new cold war |url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2020/sep/20/justice-and-the-rohingya-people-are-the-losers-in-asias-new-cold-war |work=the Guardian |date=20 September 2020 |language=en}}</ref> आर्थिक कठिनाइ र [[कोरोना भाइरस]]को महामारीका कारण [[मलेसिया]]जस्ता केही देशले रोहिङ्ग्या शरणार्थीको पुनर्स्थापनालाई अस्वीकार गर्दै उनीहरूलाई समुद्रमा फिर्ता पठाएका थिए।<ref>{{cite news |title=Malaysia Could Send Rohingya Detainees Back Out to Sea: Sources |url=https://www.nytimes.com/reuters/2020/06/18/world/asia/18reuters-myanmar-rohingya-malaysia.html |access-date=27 June 2020 |work=New York Times |agency=Reuters |date=18 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200627084505/https://www.nytimes.com/reuters/2020/06/18/world/asia/18reuters-myanmar-rohingya-malaysia.html |url-status=dead |archive-date=27 June 2020}}</ref><ref>{{cite news |last1=Latiff |first1=Rozanna |title=Malaysia can't take any more Rohingya refugees, PM says |url=https://mobile.reuters.com/article/amp/idUSKBN23X19Y |access-date=27 June 2020 |work=Reuters |date=26 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200627084813/https://mobile.reuters.com/article/amp/idUSKBN23X19Y|archive-date=27 June 2020}}</ref> मलेसियाली अधिकारीहरूले पनि लडाकू रोहिङ्ग्या समूहहरूले देशमा रोहिङ्ग्या शरणार्थीहरूबाट पैसा असुलेर चन्दा सङ्कलन गरिरहेकोमा चिन्ता व्यक्त गरेका थिए।<ref>{{cite news |last1=Chew |first1=Amy |title=Militant Rohingya group raises funds in Malaysia by extorting money from Muslim refugees |url=https://www.scmp.com/week-asia/geopolitics/article/3019396/militant-rohingya-group-raises-funds-malaysia-extorting-money |access-date=27 June 2020 |work=South China Morning Post |date=22 July 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200610232245/https://www.scmp.com/week-asia/geopolitics/article/3019396/militant-rohingya-group-raises-funds-malaysia-extorting-money |archive-date=10 June 2020}}</ref> २७ डिसेम्बर २०२३ मा, आचेमा अवस्थित अबुल्यातामा विश्वविद्यालय, बिना बङ्सा गेत्सेन्पेना विश्वविद्यालय र मुहम्मदिया आचे विश्वविद्यालयमा अध्ययनरत विद्यार्थीहरूले रोहिङ्ग्या शरणार्थीहरूको आश्रयस्थलमा आक्रमण गरी उनीहरूलाई निर्वासित गर्न माग गर्दै बान्दा आचे सहरको सम्मेलन केन्द्रबाट उनीहरूलाई बाहिर निकाल्न बाध्य पारेका थिए। विद्यार्थीहरूले भुइँमा बसेका र डरले रोइरहेका रोहिङ्ग्या पुरुष, महिला र बच्चाहरूको सामानमा लात हानेको पनि देखिएको थियो।<ref name="aj27Dec2023">{{Cite news |title=Indonesian students evict Rohingya from shelter demanding deportation |url=https://www.aljazeera.com/news/2023/12/27/indonesian-students-evict-rohingya-from-shelter-demanding-deportation |access-date=27 December 2023 |work=Al Jazeera |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=27 December 2023 |title=Ratusan Mahasiswa di Banda Aceh Gelar Demo Tolak Rohingya |url=https://www.liputan6.com/photo/read/5491486/ratusan-mahasiswa-di-banda-aceh-gelar-demo-tolak-rohingya |access-date=27 December 2023 |work=Liputan 6 |language=id}}</ref> उनीहरूले टायर बालेर "उनीहरूलाई बाहिर निकाल" र "आचेमा रोहिङ्ग्यालाई बहिस्कार गर" भन्दै नारा लगाएका थिए। == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == {{कमन्सश्रेणी}} [[श्रेणी:जातीय समूहहरू]] 2q7kxktfck7dfkwf8q5jkropo4og1vm 1368226 1368225 2026-08-01T12:47:54Z Rajeeb bastola 39875 1368226 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group |group=रोहिङ्ग्या |native_name=𐴌𐴟𐴇𐴝𐴥𐴚𐴒𐴙𐴝, Ruáingga ရိုဟင်ဂျာ ﺭُﺍَࣺﻳﻨڠَ [[File:MayyuKhan2024.jpg|thumb| अराकानका आदिवासी रोहिङ्ग्या परिवारको एक चित्र]] |population=१,५४७,७७६<ref name="Mahmood, Wroe, Fuller, Leaning 2016">{{cite web |first1=Mahmood |first2=Wroe |first3=Fuller |first4=Leaning| title= The Rohingya people of Myanmar: health, human rights, and identity | publisher=Lancet | year=2016 | pages=1–10| url=http://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(16)00646-2/abstract | doi=10.1016/S0140-6736(16)00646-2 | pmid= 27916235 }}</ref>–२,०००,०००+<ref>{{cite book|first=David Mathieson|title=Perilous Plight: Burma's Rohingya Take to the Seas|date=2009|publisher=Human Rights Watch|isbn=9781564324856|pages=3}}</ref> |regions= [[म्यानमार]] (रखाइन राज्य), [[बङ्गलादेश]], [[पाकिस्तान]], [[थाइल्यान्ड]], [[मलेसिया]], [[भारत]], [[संयुक्त अधिराज्य]], [[इन्डोनेसिया]], [[नेपाल]], [[साउदी अरब]] |region1={{झण्डा|म्यानमार}} |pop1=१,००,०००<ref name="Ponniah">{{cite web |url=http://www.bbc.com/news/world-asia-38168917|title=Who will help Myanmar's Rohingya? |first=Kevin Ponniah|date=5 December 2016|work=[[बीबीसी]]}}</ref>–१०,३०,०००<ref name="bbc.com">{{cite web |url=http://www.bbc.com/news/world-asia-33007536|title=Will anyone help the Rohingya people?|work=BBC News}}</ref><ref name=":5">{{cite web|url=https://ash.harvard.edu/files/a_fatal_distraction_from_federalism_religious_conflict_in_rakhine_10-20-2014_rev_6-26-15.pdf|title=Fatal Distraction from Federalism: Religious Conflict in Rakhine|date=June 2015|publisher=Harvard Ash Center|last=Dapice|first=David}}</ref> (सन् २०१६-२०१७ को रोहिङ्ग्या नरसंहार पूर्व) |region2={{झण्डा|बङ्गलादेश}} |pop2=२४००,०००+ (२५ अगस्ट २०१९ देखि १०,००,००० को सङ्ख्यामा यहाँ आइपुगेका) |ref2=<ref>http://www.thedailystar.net/world/rohingya-crisis/400000-rohingyas-myanmar-arrive-bangladesh-august-25-unicef-1462066</ref> |region4={{झण्डा|पाकिस्तान}} |pop4=२,००,००० |ref4=<ref>{{cite web|url=http://www.outlookindia.com/article.aspx?200305 |title=Homeless In Karachi &#124; Owais Tohid, Arshad Mahmud |publisher=Outlook India |date=29 November 1995 |accessdate=18 October 2013}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.burmalibrary.org/docs/SRI-rohingya.htm |title=Box 5925 Annapolis, MD 21403 info@srintl |publisher=Burmalibrary.org |date= |accessdate=18 October 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110911115620/http://www.burmalibrary.org/docs/SRI-rohingya.htm |archivedate=११ सेप्टेम्बर २०११ }}</ref><ref name="huffington">{{cite web | first=Derek Henry Flood | title=From South to South: Refugees as Migrants: The Rohingya in Pakistan | url=http://www.huffingtonpost.com/derek-henry-flood/from-south-to-south-refug_b_100387.html |publisher=The Huffington Post | date=31 December 1969 | accessdate=11 February 2015 }}</ref> |region5={{झण्डा|थाइल्यान्ड}} |pop5=१००,००० |ref5=<ref>{{cite web|last=Husain|first=Irfan|title=Karma and killings in Myanmar|url=http://dawn.com/2012/07/30/karma-and-killings-in-myanmar/|publisher=Dawn (newspaper)|date=30 July 2012|accessdate=10 August 2012}}</ref> |region6={{झण्डा|मलेसिया}} |pop6=४०,०७० |ref6=<ref>{{cite web|url=http://www.unhcr.org.my/About_Us-@-Figures_At_A_Glance.aspx|title=Figure At A Glance|publisher=Malaysia and the United Nations|year=2014|accessdate=30 December 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141230060328/http://www.unhcr.org.my/About_Us-%40-Figures_At_A_Glance.aspx|archivedate=30 December 2014|df=dmy-all}}</ref> |region7={{झण्डा|भारत}} |pop7=४०,००० |ref7=<ref>{{cite web|title=India in talks with Myanmar, Bangladesh to deport 40,000 Rohingya|url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-rohingya-india-idUSKBN1AR0MH|accessdate=17 August 2017|work=Reuters|date=2017}}</ref><ref>{{cite web|title=India plans to deport thousands of Rohingya refugees|url=http://www.aljazeera.com/news/2017/08/india-plans-deport-thousands-rohingya-refugees-170814110027809.html|accessdate=17 August 2017|work=www.aljazeera.com}}</ref> |region8={{झण्डा|संयुक्त अधिराज्य}} |pop8=१२,०००+ |ref8=<ref>{{cite web |url=http://www.reuters.com/article/us-usa-myanmar-refugees/myanmar-refugees-including-muslim-rohingya-outpace-syrian-arrivals-in-u-s-idUSKCN11Q2LK|title=Myanmar refugees, including Muslim Rohingya, outpace Syrian arrivals in U.S.|language=अङ्ग्रेजी|first=Timothy Mclaughlin|publisher=Reuters|date=20 September 2016|accessdate=3 September 2017}}</ref> |region9={{झण्डा|इन्डोनेसिया}} |pop9=११,९४१ |ref9=<ref>{{cite web |url=http://aceh.tribunnews.com/2015/05/19/jumlah-pengungsi-rohingya-di-indonesia-capai-11941-orang|title=Jumlah Pengungsi Rohingya di Indonesia Capai 11.941 Orang|language=इन्डोनेसियाली|first=Jalimin|publisher=Aceh Tribun News|date=19 May 2015|accessdate=11 October 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151011043047/http://aceh.tribunnews.com/2015/05/19/jumlah-pengungsi-rohingya-di-indonesia-capai-11941-orang|archivedate=11 October 2015}}</ref> |region10={{झण्डा|नेपाल}} |pop10=२०० |ref10=<ref>{{cite web |url=http://myrepublica.com/feature-article/story/43651/over-200-rohingya-settle-illegally-in-capital.html |title=200 Rohingya Refugees are not being accepted as Refugees and the Nepali Government considers them illegal migrants |quote=An estimated 36,000 Rohingya Refugess living in India |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160604182045/http://myrepublica.com/feature-article/story/43651/over-200-rohingya-settle-illegally-in-capital.html |archivedate=4 June 2016 |df=dmy }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160604182045/http://myrepublica.com/feature-article/story/43651/over-200-rohingya-settle-illegally-in-capital.html |date=4 June 2016 }}</ref> |languages=[[रोहिङ्ग्या भाषा|रोहिङ्ग्या]] |religions= [[इस्लाम धर्म|इस्लाम]], [[हिन्दु धर्म|हिन्दु]] |related-c = }} '''रोहिङ्ग्या जाति''' (स्थानीय नाम: रुवाइङ्गा; या ऐतिहासिक रूपमा अराकानी भारतीय भनेर पनि चिनिने<ref name="ClarkePeach1990">{{cite book|first1=Colin Clarke|first2=Ceri Peach|first3=Steven Vertovec|title=South Asians Overseas: Migration and Ethnicity|url=https://books.google.com/books?id=jet6JOYjZ4wC&pg=PA46|date=26 October 1990|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-37543-6|pages=46}}</ref><ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.burmalibrary.org/docs21/FCO-1952-12-31-The_Mujahid_Revolt_in_Arakan-en-red.pdf |शीर्षक=On The Mujahid Revolt in Arakan |लेखक=British Foreign Office |मिति=December 1952 |प्रकाशक=National Archives (United Kingdom)}}</ref>) पश्चिमी [[म्यानमार]]को राखाइन राज्यका राज्यविहीन [[आर्य जाति|हिन्द-आर्य]] जातिका अल्पसङ्ख्यक मानिसहरू हुन्।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.bbc.com/news/world-asia-33007536|शीर्षक=Will anyone help the Rohingya people?|मिति=10 June 2015|प्रकाशक=BBC News}}</ref> सन् २०१६–१७ मा रोहिङ्ग्यामाथि गरिएको कारबाहीअघि म्यानमारमा अनुमानित १० लाख रोहिङ्ग्या बसोबास गर्दै आएका थिए। अधिकांश रोहिङ्ग्या [[इस्लाम धर्म|इस्लाम]] धर्मावलम्बी छन् यद्यपि त्यहाँ थोरै सङ्ख्यामा [[हिन्दु धर्म|हिन्दु]]हरू पनि छन्।<ref name="Mahmood, Wroe, Fuller, Leaning 2016" /><ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.washingtonpost.com/world/asia_pacific/18000-rohingya-flee-violence-in-myanmar-into-bangladesh/2017/08/30/11a1bea6-8d58-11e7-9c53-6a169beb0953_story.html|शीर्षक=Myanmar Buddhists seek tougher action against Rohingya|प्रकाशक=The Washington Post|पहुँचमिति=१७ सेप्टेम्बर २०१७|अभिलेखमिति=११ सेप्टेम्बर २०१७|अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20170911002629/https://www.washingtonpost.com/world/asia_pacific/18000-rohingya-flee-violence-in-myanmar-into-bangladesh/2017/08/30/11a1bea6-8d58-11e7-9c53-6a169beb0953_story.html}}</ref> सन् २०१३ मा [[संयुक्त राष्ट्रसङ्घ]]ले रोहिङ्ग्यालाई विश्वको सबैभन्दा उत्पीडनमा परेका अल्पसङ्ख्यकको सूचीमा राखेको थियो। सन् १९८२ को बर्मेली नागरिकता ऐनअन्तर्गत उनीहरूलाई नागरिकताबाट बञ्चित गरिएको थियो।<ref>{{वेब स्रोत |लेखक=Jacob Judah |मिति=2 September 2017 |शीर्षक=Thousands of Rohingya flee Myanmar amid tales of ethnic cleansing |प्रकाशक=The Observer |युआरएल=https://www.theguardian.com/world/2017/sep/02/rohingya-fleeing-myanmar-tales-ethnic-cleansing}}</ref><ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=http://www.thedailystar.net/world/southeast-asia/rohingya-crisis-hindu-people-too-fleeing-persecution-myanmar-violence-1456756|शीर्षक=Hindus too fleeing persecution in Myanmar|मिति=31 August 2017|प्रकाशक=Daily Star}}</ref><ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://thewire.in/173972/hindus-myanmar-muslim-rohingyas-refuge-bangladesh/ |शीर्षक=Hindus From Myanmar Join Muslim Rohingyas in Seeking Refuge in Bangladesh |प्रकाशक=The Wire (Indian web publication)}}</ref><ref name=lan>{{cite book | title=Language and National Identity in Asia | url=https://archive.org/details/languagenational00simp | publisher=Oxford University Press | first=Andrew Simpson | year=2007 | pages=[https://archive.org/details/languagenational00simp/page/n277 267] | isbn=978-0199226481}}</ref><ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.independent.co.uk/news/world/asia/burma-rohingya-myanmar-muslims-united-nations-calls-on-suu-kyi-a7465036.html|शीर्षक=Nobel Peace Prize winner accused of overlooking 'ethnic cleansing' in her own country|मिति=9 December 2016 |प्रकाशक=The Independent }}</ref><ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=https://thecorrespondent.com/4087/meet-the-most-persecuted-people-in-the-world/293299468-71e6cf33|शीर्षक=Meet the most persecuted people in the world|प्रथम=Lennart|अन्तिम=Hofman|मिति=25 February 2016|प्रकाशक=The Correspondent}}</ref><ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.globalcitizen.org/en/content/recognizing-the-rohingya-and-their-horrifying-pers/|शीर्षक=Rohingya Muslims Are the Most Persecuted Minority in the World: Who Are They?|प्रकाशक=Global Citizen}}</ref> रोहिङ्ग्या समुदाय एक राज्यविहीन जातीय समूह हो जो मुख्यतया [[इस्लाम धर्म]]को अनुसरण गरी म्यानमारको राखाइन राज्यमा बस्छन्। सन् २०१७ मा रोहिङ्ग्या नरसंहार हुनुअघि ७ लाख ४० हजारभन्दा बढी मानिसहरू भागेर [[बङ्गलादेश]] पुगेका थिए भने अनुमानित १४ लाख रोहिंग्या म्यानमारमा बसोबास गर्दै आएका थिए। सन् १९८२ को म्यानमारको नागरिकता कानुनअनुसार रोहिङ्ग्यासमुदायलाई विश्वकै सबैभन्दा उत्पीडनमा परेका अल्पसङ्ख्यकमध्ये एकको रूपमा व्याख्या गरिएको छ।<ref>{{वेब स्रोत |मिति=25 August 2017 |लेखक=Yuichi Nitta |शीर्षक=Myanmar urged to grant Rohingya citizenship |प्रकाशक=Nikkei Asian Review |युआरएल=https://asia.nikkei.com/Politics-Economy/Policy-Politics/Myanmar-urged-to-grant-Rohingya-citizenship}}</ref><ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.thestateless.com/2017/08/annan-report-calls-for-review-of-1982-citizenship-law.html|शीर्षक=Annan report calls for review of 1982 Citizenship Law|मिति=24 August 2017|प्रकाशक=The Stateless|पहुँचमिति=१७ सेप्टेम्बर २०१७|अभिलेखमिति=१४ जुन २०१८|अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20180614071603/http://www.thestateless.com/2017/08/annan-report-calls-for-review-of-1982-citizenship-law.html}}</ref><ref name="HRW1">{{cite web|url=https://www.hrw.org/reports/2000/burma/burm005-02.htm#P132_34464 |title=Discrimination in Arakan |publisher=Human Rights Watch|date=May 2000}}</ref> उनीहरूको आवतजावतको स्वतन्त्रता, राज्यको शिक्षा र निजामती सेवाको जागिरमा पहुँचमा पनि प्रतिबन्ध लगाइएको छ।<ref name="war_of_words_2016_06_16_yale_edu">Ibrahim, Azeem (fellow at Mansfield College, Oxford, and 2009 Yale World Fellow),[http://yaleglobal.yale.edu/content/war-words-whats-name-rohingya "War of Words: What's in the Name 'Rohingya'?"], 16 June 2016, ''Yale Online'', Yale University, 21 September 2017 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210310100936/http://yaleglobal.yale.edu/content/war-words-whats-name-rohingya|date=10 March 2021}}</ref><ref name="ultimate_test_2017_01_19_harvard_edu">[http://hir.harvard.edu/article/?a=14495a "Aung San Suu Kyi’s Ultimate Test"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170922145315/http://hir.harvard.edu/article/?a=14495a |date=22 September 2017 }}, Sullivan, Dan, 19 January 2017, ''Harvard International Review'', Harvard University. Retrieved 21 September 2017</ref><ref>{{cite magazine |last=Stoakes |first=Emanuel |date=14 October 2014 |title=Myanmar's Rohingya Apartheid |url=https://thediplomat.com/2014/10/myanmars-rohingya-apartheid/ |magazine=The Diplomat}}</ref><ref>{{cite news |last=Kristof |first=Nicholas |date=28 May 2014 |title=Myanmar's Appalling Apartheid |newspaper=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2014/05/29/opinion/kristof-myanmars-appalling-apartheid.html |type=Opinion |url-status=live |url-access=subscription |access-date=15 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220407075441/https://www.nytimes.com/2014/05/29/opinion/kristof-myanmars-appalling-apartheid.html |archive-date=7 April 2022}}</ref> म्यानमारमा रोहिङ्ग्याहरूले सामना गर्नुपरेको कानुनी अवस्थालाई केही शिक्षाविद्, विश्लेषक र राजनीतिक व्यक्तित्वहरूले रङ्गभेदसँग तुलना गरेका छन्, जसमा नोबेल पुरस्कार विजेता डेसमन्ड टुटु र अन्य दक्षिण अफ्रिकी रङ्गभेद विरोधी कार्यकर्ता पनि समावेश छन्।<ref name="tutu_slow_genocide_2017_05_29_harvard_edu">Tutu, Desmond, former Archbishop of Cape Town, South Africa, Nobel Peace Prize (anti-apartheid and national-reconciliation leader), [http://www.newsweek.com/tutu-slow-genocide-against-rohingya-337104 "Tutu: The Slow=Genocide Against the Rohingya"], 19 January 2017, ''Newsweek'', citing "Burmese apartheid" reference in 1978 ''Far Eastern Economic Review'' at Oslo Conference on Rohingyas; also online at: [http://www.tutufoundationusa.org/2015/05/29/desmond-tutu-the-slow-genocide-against-the-rohingya/ Desmond Tutu Foundation USA] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170922193944/http://www.tutufoundationusa.org/2015/05/29/desmond-tutu-the-slow-genocide-against-the-rohingya/|date=22 September 2017}}. Retrieved 21 September 2017</ref> सन् २०१७ मा रोहिङ्ग्याहरूको सबैभन्दा पछिल्लो सामूहिक विस्थापनले मानवता विरुद्धको अपराधको अनुसन्धान गर्न अन्तर्राष्ट्रिय फौजदारी अदालत र नरसंहारको अनुसन्धान गर्न अन्तर्राष्ट्रिय न्याय अदालतलाई नेतृत्व गरेको थियो।<ref>ICC "Bangladesh/Myanmar Investigation", https://www.icc-cpi.int/bangladesh-myanmar; ICJ Order 23 January 2020 https://www.icj-cij.org/public/files/case-related/178/178-20200123-ORD-01-00-EN.pdf, both accessed 20 December 2020 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240313093524/https://www.icj-cij.org/web/20240313093524/https://www.icj-cij.org/public/files/case-related/178/178-20200123-ORD-01-00-EN.pdf|date=13 March 2024}}</ref> ह्युमन राइट्स वाचका अनुसार सन् १९८२ को कानुनले "रोहिङ्ग्याहरूलाई राष्ट्रियता प्राप्त गर्ने सम्भावनालाई प्रभावकारी रूपमा अस्वीकार गरेको थियो। आठौँ शताब्दीदेखिको यस क्षेत्रमा रोहिङ्ग्या इतिहासको निशानको बावजुद पनि बर्मेली कानुनले यस जातीय अल्पसङ्ख्यकलाई राष्ट्रिय जातीय समूहको रूपमा मान्यता दिन अस्वीकार गरिरहेको छ।<ref name="HRW1"/><ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.sbs.com.au/news/article/2017/08/24/kofi-annan-led-commission-calls-myanmar-end-rohingya-restrictions|शीर्षक=Kofi Annan-led commission calls on Myanmar to end Rohingya restrictions|प्रकाशक=SBS}}</ref> उनीहरूलाई आवागमनको स्वतन्त्रता, राज्य शिक्षा र सरकारी रोजगारबाट पनि प्रतिबन्धित गरिएको छ। सन् १९७८, १९९१–१९९२<ref>{{वेब स्रोत |शीर्षक=Myanmar/Bangladesh: Rohingyas - the Search for Safety |प्रकाशक=Amnesty International |मिति=September 1997 |युआरएल=https://www.amnesty.org/download/Documents/160000/asa130071997en.pdf |पहुँचमिति=१७ सेप्टेम्बर २०१७ |अभिलेखमिति=१ सेप्टेम्बर २०१७ |अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20170901110912/https://www.amnesty.org/download/Documents/160000/asa130071997en.pdf }}</ref>, २०१२, २०१५ र सन् २०१६–२०१७ मा रोहिङ्ग्या समुदायले सैन्य दमन र सबै तिरबाट बहिस्कारको सामना गर्नु परेको थियो।<ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=http://www.bbc.com/news/world-asia-38091816|शीर्षक=Myanmar wants ethnic cleansing of Rohingya - UN official|मिति=24 November 2016|प्रकाशक=BBC News}}</ref><ref name="HRW2">{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.hrw.org/node/114882 |शीर्षक=Crimes Against Humanity and Ethnic Cleansing of Rohingya Muslims in Burma’s Arakan State |प्रकाशक=Human Rights Watch |मिति=April 22, 2013}}</ref> [[संयुक्त राष्ट्र सङ्घ]] र ह्युमन राइट्स वाचले [[म्यानमार]]मा रोहिङ्ग्याहरू माथि गरिएको दमन र उत्पीडनलाई जातीय निर्मुलकरणको रूपमा वर्णन गरेको छ, जहाँ [[नरसंहार]] जस्ता अपराधहरूको असङ्ख्य प्रमाण प्राप्त गर्न सकिन्छ।<ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=http://www.huffingtonpost.com/azeem-ibrahim/the-rohingya-are-at-the-b_b_12445526.html|शीर्षक=The Rohingya Are At The Brink Of Mass Genocide|प्रथम=Azeem|अन्तिम=Ibrahim|मिति=11 October 2016|प्रकाशक=The Huffington Post}}</ref> म्यानमार सम्बन्धी संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय विशेष अन्वेषक याङ्ही लिका अनुसार म्यानमारले रोहिङ्ग्याहरूलाई देशबाट पूर्णरूपमा निष्कासित गर्न चाहेको छ।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.independent.co.uk/news/world/asia/burma-rohingya-muslims-government-trying-to-expel-un-warning-a7629716.html|शीर्षक=Burmese government accused of trying to 'expel' all Rohingya Muslims|मिति=14 March 2017|प्रकाशक=The Independent}}</ref> सन् २००८ को संविधान अनुसार म्यानमारको सेनाले अझै पनि गृह, रक्षा र सीमा मामिला मन्त्रालय लगायत सरकारका अधिकांश मामिलामा नियन्त्रण कायम गरेको छ। सेनालाई संसद्मा २५ प्रतिशत सिट छुट्याइएको छ भने तीमध्येबाट एक जना उपराष्ट्रपति हुनेछन्।<ref>http://www.bbc.com/news/av/world-asia-35457290/why-does-military-still-keep-25-of-the-seats-myanmar-parliament</ref><ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.mmtimes.com/national-news/19670-managing-the-defence-and-security-council.html |शीर्षक=সংরক্ষণাগারভুক্ত অনুলিপি |पहुँचमिति=१९ सेप्टेम्बर २०१७ |अभिलेखमिति=१३ सेप्टेम्बर २०१७ |अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20170913135451/https://www.mmtimes.com/national-news/19670-managing-the-defence-and-security-council.html }}</ref> रोहिङ्ग्या समुदायले आफूहरू लामो समयदेखि पश्चिमी म्यानमारमा बस्दै आएको बताएइरहेका छन्। उनीहरूका वंशजहरू पूर्व-औपनिवेशिक र औपनिवेशिक कालदेखि अराकानका बासिन्दाहरू थिए।<ref>https://www.forbes.com/sites/anderscorr/2016/12/29/secret-1978-document-indicates-burma-recognized-rohingya-legal-residence/#5fa4b2cb5a79</ref><ref name="Ghosh2016">{{cite book|first=Partha S. Ghosh|title=Migrants, Refugees and the Stateless in South Asia|url=https://books.google.com/books?id=X242DAAAQBAJ&pg=PA161|date=23 May 2016|publisher=SAGE Publications|isbn=978-93-5150-855-7|pages=161}}</ref> २०औँ शताब्दीको उत्तरार्धमा उत्पीडन सुरु नहुञ्जेलसम्म रोहिङ्ग्याहरूले म्यानमारको संसदको सांसद सदस्यको रूपमा प्रतिनिधित्व गरेका थिए। विगतमा म्यानमारले रोहिङ्ग्याहरूलाई सामुहिक स्वीकार गर्ने गरेको भएतापनि म्यानमारको आधिकारिक दृष्टिकोण एकाएक परिवर्तन हुँदा रोहिङ्ग्याबारे म्यानमार सरकारको आधिकारिक टिप्पणी अनुसार उनीहरू राष्ट्रिय जनसङ्ख्या नभई [[बङ्गलादेश]]बाट आएका अवैध आप्रवासी हुन् भनेको छ। त्यसपछि म्यानमार सरकारले 'रोहिङ्ग्या' शब्दको प्रयोग बन्द गर्दै उनीहरूलाई [[बङ्गाली जाति|बङ्गाली]] भनेर सम्बोधन गर्न थालेको थियो।{{Sfn|Leider|2013|p=7}}<ref>{{वेब स्रोत | युआरएल=http://blog.irrawaddy.org/2014/04/blog-post_52.html | शीर्षक=The 'Rohingya' Identity - British experience in Arakan 1826-1948 | प्रकाशक=The Irrawaddy | पहुँचमिति=19 January 2015 | अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20150119082025/http://blog.irrawaddy.org/2014/04/blog-post_52.html | अभिलेखमिति=19 January 2015 | df=dmy-all }}</ref><ref name=":3">{{cite book|title = Burma's Muslims: Terrorists or Terrorised?|last = Selth|first = Andrew|publisher = Strategic and Defence Studies Centre, Australian National University|year = 2003|isbn = 073155437X|pages = 7}}</ref><ref name= Kaiser>{{वेब स्रोत|युआरएल = http://www.networkmyanmar.org/images/stories/PDF13/kaiser-obrien.pdf|शीर्षक = Extract from record by UK Ambassador Terrence J O'Brien of his call in Rangoon on the Bangladesh Ambassador to Burma Khwaja Mohammed Kaiser|मिति = 23 December 1975|वेबसाइट = Network Myanmar|प्रकाशक = |पहुँचमिति = 21 February 2015}}</ref><ref name=":6">{{cite book|title = Minority Problems in Southeast Asia|last = Adloff|first = Richard|publisher = Stanford University Press|year = 1955|isbn = |pages = 154|last2 = Thompson|first2 = Virginia}}</ref>{{Sfn|Crisis Group|2014|pp=4–5}}<ref name=":5" /><ref name=":7">{{वेब स्रोत|युआरएल = http://www.networkmyanmar.org/images/stories/PDF15/Leider-Note.pdf|शीर्षक = "Rohingya": Rakhaing and Recent Outbreak of Violence: A Note|मिति = |वेबसाइट = |प्रकाशक = Network Myanmar|अन्तिम = Leider|प्रथम = Jacques P.|पहुँचमिति = 11 February 2015}}</ref> अराकान रोहिङ्ग्या राष्ट्रिय सङ्गठन सहित रोहिङ्ग्या अधिकार आन्दोलनका विभिन्न सङ्गठनहरूले उनीहरूलाई म्यानमार भित्र जातीय पहिचान गर्न माग गर्दै आएका छन्।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.rohingya.org/portal/index.php/who-we-are.html|शीर्षक=Who we are?|प्रथम=Arakan Rohingya National Org.|अन्तिम=(ARNO)|वेबसाइट=www.rohingya.org|पहुँचमिति=१९ सेप्टेम्बर २०१७|अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20170928075322/http://www.rohingya.org/portal/index.php/who-we-are.html|अभिलेखमिति=२८ सेप्टेम्बर २०१७}}</ref> संयुक्त राष्ट्रसङ्घको अनुसन्धान प्रतिवेदन अनुसार म्यानमारको कट्टर राष्ट्रवादी बौद्ध धर्मावलम्बीहरूले रोहिङ्ग्या समुदायलाई घृणा र धार्मिक असहिष्णुताको सिकार बनाइरहेका साथै उनीहरूलाई गैरन्यायिक हत्या, अवैध गिरफ्तारी, यातना, बलात्कार र म्यानमारको सशस्त्र बलद्वारा दुर्व्यवहारका साथै जबर्जस्ती श्रमको सिकार बनाइरहेका छन्।<ref name="al jazeera">{{वेब स्रोत |युआरएल=http://www.aljazeera.com/news/2016/06/rohingya-victims-crimes-humanity-160620131906370.html|शीर्षक=UN: Rohingya may be victims of crimes against humanity|प्रकाशक=Al Jazeera }}</ref> संयुक्त राष्ट्रसङ्घका अनुसार रोहिङ्ग्या माथि भइरहेको उत्पीडनलाई [[मानवताविरुद्धको अपराध]] भन्न सकिन्छ।<ref name="al jazeera" /><ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.bbc.co.uk/news/world-39218105|शीर्षक=Myanmar Muslim minority subject to horrific torture, UN says|अन्तिम=Fisher|प्रथम=Jonah|मिति=2017-03-10|कार्य=BBC News|पहुँचमिति=2017-03-10|भाषा=अङ्ग्रेजी}}</ref> सन् २०१५ को रोहिङ्ग्या शरणार्थी सङ्कट र सन् २०१६- २०१७ को सैन्य दमनअघि म्यानमारमा ११ लाखदेखि १३ लाख रोहिङ्ग्या बसोबास गर्दै आएका थिए। तीमध्ये अधिकांश ८०-९८ प्रतिशत रोहिङ्ग्या-बाहुल्य राखाइन राज्यमा बसोबास गर्दथे। ८ लाख भन्दा बढी रोहिङ्ग्याहरू [[शरणार्थी]]को रूपमा दक्षिणपूर्वी छिमेकी देश [[बङ्गलादेश]]मा शरण लिन भागेका थिए भने अन्य कयौँ मुसलमानहरू अन्य छिमेकी देशहरूमा भागेका थिए।<ref name="refugee_crisis_2017_08_daily_star">http://www.thedailystar.net/world/myanmar-rohingya-refugee-crisis-1%2C000-killed-Myanmar-%20violence-%20un-rapporteur-1459426</ref> एक लाखभन्दा बढी रोहिङ्ग्या आन्तरिक रूपमा विस्थापित भएका छन् भने उनीहरू म्यानमारको सेनाको नियन्त्रणमा रहेका शिविरमा बसिरहेका छन्। २५ अगस्ट २०१७ मा, रोहिङ्ग्या विद्रोहीहरूले १२ सुरक्षाकर्मीहरूको हत्या गरेपछि म्यानमारको सेनाले रोहिङ्ग्या विरुद्ध "क्लियरेन्स अपरेसन" सुरु गरेको थियो।<ref name="india_plans_to_deport">{{वेब स्रोत |युआरएल=http://www.aljazeera.com/news/2017/08/india-plans-deport-thousands-rohingya-refugees-170814110027809.html|शीर्षक=India plans to deport thousands of Rohingya refugees|वेबसाइट=www.aljazeera.com}}</ref><ref name="auto1">{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.unhcr.org/news/latest/2017/5/590990ff4/168000-rohingya-likely-fled-myanmar-since-2012-unhcr-report.html|शीर्षक=Over 168,000 Rohingya likely fled Myanmar since 2012 - UNHCR report|प्रथम=United Nations High Commissioner for|अन्तिम=Refugees|प्रकाशक=UNHCR }}</ref><ref name="auto1"/><ref name="emergency_response">{{वेब स्रोत|युआरएल=https://kopernik.info/project/rohingya-refugees-emergency-response-indonesia|शीर्षक=Rohingya Refugees Emergency Response, Indonesia - Kopernik|प्रकाशक=Kopernik}}</ref><ref name="myanmar_nationals">{{वेब स्रोत |मिति=25 January 2017 |शीर्षक=190,000 Myanmar nationals' get residency relief in Saudi Arabia |प्रकाशक=Al Arabiya English |युआरएल=http://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2017/01/25/Over-190-000-Myanmar-nationals-granted-Saudi-residency.html}}</ref>.<ref name="identity_issue">{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.dawn.com/news/1165299|शीर्षक=Identity issue haunts Karachi's Rohingya population|अन्तिम=Rehman|प्रथम=Zia Ur|मिति=23 Feb 2015|कार्य=Dawn|पहुँचमिति=26 December 2016}}</ref> यस नरसंहारमा ४००-३००० रोहिङ्ग्याहरू मारिएका, हजारौँको सङ्ख्यामा घाइते भएका, यातना दिइएका र बलात्कारको शिकार बनेका थिए।<ref name="trappped_inside_camps">{{वेब स्रोत | युआरएल=https://www.theguardian.com/world/2012/dec/20/burma-rohingya-muslim-refugee-camps | शीर्षक=Trapped inside Burma's refugee camps, the Rohingya people call for recognition | प्रकाशक=The Guardian | मिति=20 December 2012 | पहुँचमिति=10 February 2015}}</ref><ref name="us_holocaust_museum_highlights">{{वेब स्रोत|शीर्षक=US Holocaust Museum highlights plight of Myanmar's downtrodden Rohingya Muslims| युआरएल=http://www.foxnews.com/us/2013/11/06/us-holocaust-museum-highlights-plight-myanmar-downtrodden-rohingya-muslims/ |मिति=6 November 2013|प्रकाशक=Associated Press|कार्य=Fox News Channel}}</ref> उनीहरूका घरहरू जलाइएको थियो भने ४,००,००० भन्दा बढी (म्यानमारमा रहेका कुल रोहिङ्ग्याहरूको ४० प्रतिशत जनसङ्ख्या) भागेर बङ्गलादेश पुगेका थिए।<ref name="we_will_kill_you_all_2017_09_17_reuters">Lone, Wa and Andrew R.C. Marshall, [https://uk.reuters.com/article/uk-myanmar-rohingya-exclusive/exclusive-we-will-kill-you-all-rohingya-villagers-in-myanmar-beg-for-safe-passage-idUKKCN1BS0PN "Exclusive - 'We will kill you all' - Rohingya villagers in Myanmar beg for safe passage,"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170917195557/https://uk.reuters.com/article/uk-myanmar-rohingya-exclusive/exclusive-we-will-kill-you-all-rohingya-villagers-in-myanmar-beg-for-safe-passage-idUKKCN1BS0PN |date=१७ सेप्टेम्बर २०१७ }} September 17, 2017, Reuters, retrieved September 17, 2017</ref><ref name="textbook_example_2017_09_12_wash_post">[https://www.washingtonpost.com/world/textbook-example-of-ethnic-cleansing--370000-rohingyas-flood-bangladesh-as-crisis-worsens/2017/09/12/24bf290e-8792-41e9-a769-c79d7326bed0_story.html "‘Textbook example of ethnic cleansing,’ 370,000 Rohingyas flood Bangladesh as crisis worsens,"] September 12, 2017, ''Washington Post'' retrieved September 12, 2017</ref><ref name="minorities_flee_2017_08_30_cbs">[https://www.hrw.org/news/2017/08/29/burma-satellite-data-indicate-burnings-rakhine-state "18,000 minorities flee deadly ethnic violence in Myanmar"], Aug. 30, 2017, CBS News, retrieved September 12, 2017</ref><ref name="rohingya_have_fled_2017_09_08_ny_times">[https://www.nytimes.com/2017/09/08/world/asia/myanmar-rohingya-refugees-270000.html?mcubz=1&mcubz=1 "270,000 Rohingya Have Fled Myanmar, U.N. Says,"] September 8, 2017, New York Times, retrieved September 12, 2017</ref><ref name="unhcr_reports_2017_09_08_ap_fox_news">[http://www.foxnews.com/world/2017/09/08/unhcr-reports-surge-in-rohingya-refugees-now-270000.html "UNHCR reports surge in Rohingya refugees, now 270,000,"] September 8, 2017, Associated Press on Fox News, retrieved September 12, 2017</ref> == व्युतपत्ति == आधुनिक रोहिङ्ग्या शब्द औपनिवेशिक र पूर्व-औपनिवेशिक शब्दहरू रुइङ्गा र रुवाङ्गाबाट उत्पन्न भएको थियो।<ref>{{cite web |url=http://www.burmalibrary.org/docs21/FCO-1952-12-31-The_Mujahid_Revolt_in_Arakan-en-red.pdf |title=The Mujahid revolt in Arakan|website=www.burmalibrary.org|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230530045429/https://www.burmalibrary.org/docs21/FCO-1952-12-31-The_Mujahid_Revolt_in_Arakan-en-red.pdf|archive-date=30 May 2023 |access-date=8 January 2020|date=31 December 1952}}</ref> रोहिङ्ग्याहरूले आफूहरूलाई रुइङ्गाको रूपमा उल्लेख गर्ने गर्दछन्। [[बर्मेली भाषा]]मा ({{भाषा-बर्मेली|ရိုဟင်ဂျာ }}) यो समुदायलाई रुवाइङ्गा भनिन्छ भने [[बङ्गाली भाषा|बङ्गाली]]मा रोहिङ्गा ({{भाषा-बङ्गाली|রোহিঙ্গা}}) भनिन्छ। "रोहिङ्ग्या" शब्द अराकान राज्यको शब्द राखङ्गा वा रोसाङ्गाबाट आएको हुन सक्छ। रोहिङ्ग्या शब्दको अर्थ "रोहाङको बासिन्दा" हुन जान्छ जुन अराकानको प्रारम्भिक एक इस्लामी नाम थियो।<ref>{{cite web |url=http://www.oed.com/view/Entry/275016;jsessionid=7C5F9903ED0D23A031507806D08686D8?redirectedFrom=Rohingya#eid |title=Rohingya etymology at Oxford Dictionary |publisher=Oxford University Press |access-date=11 February 2015}}</ref><ref name="Minar">{{Cite news |last1=Minar|first1=Sarwar J.|last2=Halim|first2=Abdul |title=Rohingya: Etymology, people and identity |url=http://dailyasianage.com/news/187981/?regenerate|access-date=17 February 2022 |work=The Asian Age |location=Bangladesh |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Sittwe burns |title=The most persecuted people on Earth? The Rohingyas |newspaper=The Economist |date=13 June 2015 |quote='Rohingya' simply means 'inhabitant of Rohang', the early Muslim name for Arakan.}}</ref> रोहिङ्ग्या शब्दको प्रयोग ऐतिहासिक रूपमा [[ब्रिटिस राज]]भन्दा पहिले देखिनै लिपिबद्ध गरिएको छ। सन् १७९९ मा फ्रान्सिस बुकाननले "बर्मेली साम्राज्यमा बोलिने केही भाषाहरूको तुलनात्मक शब्दावली" नामक एक लेख लेखेका थिए जसलाई माइकल चार्नीले फेला पारी सन् २००३ मा "एसओएएस बुलेटिन अफ बर्मा रिसर्च" नामक एक पुस्तक लेखी पुन: प्रकाशित गरेका थिए।<ref name="buchanan_burma">{{cite journal |last=Buchanan |first=Francis |year=1799 |title=A Comparative Vocabulary of Some of the Languages Spoken in the Burma Empire |url=http://www.soas.ac.uk/sbbr/editions/file64276.pdf |journal=Asiatic Researches |publisher=The Asiatic Society |volume=5 |pages=219–240 |access-date=9 July 2012 |archive-date=20 October 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121020051420/http://www.soas.ac.uk/sbbr/editions/file64276.pdf }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121020051420/http://www.soas.ac.uk/sbbr/editions/file64276.pdf |date=20 October 2012 }}</ref><ref name="Charney Arakan">{{cite news|last=Charney |first=Michael W.|title=A Comnparative vocabulary of some of the Languages Spoken in the Burma Empire |url=https://archive.org/details/AComparativeVocabularyOfSomeOfTheLanguagesSpokenInTheBurmaEmpire |work=SOAS Bulletin of Burma Research |date=8 April 2018 |access-date=8 April 2018}}</ref><ref name="leider_arakan">{{cite news|last=Leider |first=Jacques P.|title=Interview: History Behind Arakan State Conflict |url=http://www.irrawaddy.org/archives/8642 |work=The Irrawaddy |date=9 July 2012 |access-date=9 July 2012}}</ref> अराकानमा लामो समयदेखि बसोबास गर्दै आएका र आफूलाई रुइङ्गा वा अराकानका मूल निवासी भनिने मोहम्मदानहरू भनि उनले उल्लेख गरेका थिए। सन् १८११ को क्लासिकल जर्नलले "रुइङ्गा" लाई "बर्मा साम्राज्य" मा बोलिने भाषाहरूमध्ये एकको रूपमा पहिचान गरिएको थियो।<ref name="Salim">{{Cite web|url=http://heritagetimes.in/rohingya-crisis-a-historical-perspective/|title=ROHINGYA CRISIS: A HISTORICAL PERSPECTIVE|last=Salim|first=Saquib|website=HeritageTimes|date=20 September 2019|access-date=23 September 2019}}</ref> सन् १८१५ मा जोहान सेभेरिन वेटरले जर्मन भाषामा प्रकाशित भाषाहरूको सङ्ग्रहमा "रुइङ्गा"लाई एक जातीय समूहको रूपमा सूचीबद्ध गरेका थिए।<ref name=Inside24>{{cite book|title=The Rohingyas: Inside Myanmar's Hidden Genocide|publisher=Oxford University Press|first=Azeem |last=Ibrahim|pages=24–25}}</ref> जाक लिडरका अनुसार, ब्रिटिस औपनिवेशिक कालमा रोहिङ्ग्याहरूलाई "चटगाँइया" को रूपमा उल्लेख गरिएको थियो भने सन् १९९० को दशकसम्म उनीहरूलाई "बङ्गाली" को रूपमा उल्लेख गर्नु विवादास्पद थिएन।{{Sfn|Leider|2013|pp=210–211}} रोहिङ्ग्या समुदायले आफूहरूलाई प्रायः "रोहिङ्ग्या मुसलमान", "अराकानी मुसलमान" र "बर्मेली मुसलमान" भन्ने गरेको हुँदा रोहिङ्ग्या शब्दको प्रयोगमा कुनै अन्तर्राष्ट्रिय सहमति छैन भनेर लिडरले उल्लेख गरेका थिए। मानवशास्त्री क्रिस्टिना फिङ्कजस्ता सहित अन्यले रोहिङ्ग्यालाई जातीय पहिचानकर्ताको रूपमा नभई राजनीतिक पहिचानकर्ताको रूपमा प्रयोग गरेका छन्।<ref>{{cite web |title=About Rohingya Ethnic |url=http://flotilla2arakan.com/2016/12/16/aboutrohingyaethnic/ |website=Flotilla 2 Arakan |access-date=27 October 2017 |archive-date=29 October 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171029174826/http://flotilla2arakan.com/2016/12/16/aboutrohingyaethnic/ }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171029174826/http://flotilla2arakan.com/2016/12/16/aboutrohingyaethnic/ |date=29 October 2017 }}</ref> लेडरको विचारमा रोहिङ्ग्या एक राजनीतिक आन्दोलन हो जुन सन् १९५० को दशकमा राखिनमा "एक स्वायत्त इस्लाम क्षेत्र" सिर्जना गर्न सुरु भएको थियो। सन् १९४८ देखि १९६२ सम्म [[बर्मा]]मा प्रजातन्त्र रहँदाको बेला प्रधानमन्त्री उ नुको सरकारले मायु सीमा क्षेत्रमा शान्ति स्थापनाको प्रयासको एक अंशको रूपमा रेडियो सम्बोधनहरूमा "रोहिङ्ग्या" शब्दको प्रयोग गरेको थियो।<ref name=WaPo>{{cite news |first=Adam |last=Taylor |title=The battle over the word 'Rohingya' |url=https://www.washingtonpost.com/news/worldviews/wp/2016/04/29/the-battle-over-the-word-rohingya/ |newspaper=The Washington Post|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230309080456/https://www.washingtonpost.com/news/worldviews/wp/2016/04/29/the-battle-over-the-word-rohingya/|archive-date=9 March 2023}}</ref> यो शब्द बर्मेली रेडियोमा प्रसारण गरी बर्मेली शासकहरूको भाषणमा प्रयोग गरिएको थियो। अपरेसन किङ ड्रागनका कारण शरणार्थीहरूसम्बन्धी [[संयुक्त राष्ट्र शरणार्थी उच्च आयोग]]को एक प्रतिवेदनले पीडितहरूलाई "बङ्गाली मुसलमानहरू (रोहिङ्ग्या भनिने)" भनी उल्लेख गरेको थियो। यद्यपि, सन् १९९० को दशकसम्म रोहिङ्ग्या शब्दको व्यापक रूपमा प्रयोग गरिएको थिएन। हाल "रोहिङ्ग्या" नामको प्रयोगमा ध्रुवीकरण आएको छ। म्यानमारको सरकारले उक्त नाम प्रयोग गर्न अस्वीकार गरेको छ। सन् २०१४ को जनगणनामा म्यानमार सरकारले रोहिङ्ग्याहरूलाई आफूलाई "बङ्गाली" भनेर चिनाउन बाध्य पारेको थियो।<ref name=TimeRohingya>{{cite magazine |title=Why Burma is trying to stop people from using the name of its persecuted Muslim minority |url=https://time.com/4322396/burma-myanmar-rohingya-us-embassy-suu-kyi/ |magazine=Time (magazine) |first=Feliz |last=Solomon |date=9 May 2016 |access-date=8 January 2020 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230322011247/http://time.com/4322396/burma-myanmar-rohingya-us-embassy-suu-kyi/ |archive-date=22 March 2023 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190818043854/https://time.com/4322396/burma-myanmar-rohingya-us-embassy-suu-kyi/ |date=18 August 2019 }}</ref> जाक लिडरले राखिनका धेरै मुसलमानहरूले आफूलाई "रोहिङ्ग्या" को सट्टा "अराकानी मुसलमान" वा "राखिनबाट आएका मुसलमानहरू" भन्न रुचाउँछन् भनि लेखेका थिए।<ref>{{cite news |url=http://blog.irrawaddy.org/2014/04/blog-post_52.html |title=The 'Rohingya' Identity – British experience in Arakan 1826–1948 |first=Derek |last=Tonkin |newspaper=The Irrawaddy |access-date=19 January 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150119082025/http://blog.irrawaddy.org/2014/04/blog-post_52.html |archive-date=19 January 2015 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150119082025/http://blog.irrawaddy.org/2014/04/blog-post_52.html |date=19 January 2015 }}</ref> याङ्गुनमा रहेको संयुक्त राज्य अमेरिकाको दूतावासले "रोहिङ्ग्या" नाम प्रयोग गर्न जारी राखेको छ। == जनशाङ्खिकि == रोहिङ्ग्याको रूपमा पहिचान गर्नेहरू सामान्यतया बङ्गलादेशसँग सीमा जोडिएको आराकानको सबैभन्दा उत्तरी बस्तीहरूमा बस्छन् जहाँ उनीहरू जनसङ्ख्याको ८०-९८% रहेको छ। एक सामान्य रोहिङ्ग्या परिवारमा चार वा पाँच जनासम्म जीवित बालबालिका रहेको भएतापनि दुर्लभ घटनाहरूमा २८ जनासम्मको परिवार सङ्ख्या भेटिएको थियो।<ref>{{cite news |url=http://www.aljazeera.com/indepth/features/2012/08/201288114724103607.html |title='Mass graves' for Myanmar's Rohingya |department=Features |publisher=Al Jazeera |date=9 August 2012 |access-date=18 October 2013}}</ref> म्यानमारको राष्ट्रिय औसतभन्दा ४६ प्रतिशत बढी बालबालिकाले रोहिङ्ग्या समुदायको प्रतिनिधित्व गर्दछन्। सन् २०१८ मा बङ्गलादेशमा १,२०,००० रोहिङ्ग्या महिलाहरूको कुल जनसङ्ख्याबाट ४८,००० रोहिङ्ग्या शिशुहरूको जन्म भएको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://www.scmp.com/news/asia/southeast-asia/article/2126991/48000-babies-will-be-born-rohingya-refugee-camps-year-aid|title=48,000 babies to be born in Rohingya refugee camps this year|date=5 January 2018|website=South China Morning Post|access-date=12 November 2019}}</ref> सन् २०१४ सम्मको तथ्याङ्क अनुसार लगभग १३ लाख रोहिङ्ग्याहरू म्यानमारमा बसोबास गर्ने गरेका थिए भने अनुमानित १० लाख भन्दा बढी विदेशमा बसोबास गर्ने गरेको पाइएको थियो। यदि रखाइन राज्यको कुल जनसङ्ख्याको ४० प्रतिशत वा विदेशी रोहिङ्ग्या जनसङ्ख्यालाई समावेश गर्ने हो भने ६० प्रतिशत हिस्सा उनीहरूले ओगटेका छन्। [[संयुक्त राष्ट्रसङ्घ]]को तथ्याङ्कअनुसार सन् २०१६ को डिसेम्बरसम्म विश्वको कुल राज्यविहीन जनसङ्ख्याको एक चौथाइ हिस्सा रोहिङ्ग्या समुदायले ओगटेको थियो।<ref>{{cite news|title=An army crackdown sends thousands fleeing in Myanmar |url=https://www.economist.com/news/asia/21727947-once-again-violence-wracks-rakhine-state-army-crackdown-sends-thousands-fleeing-myanmar |access-date=6 September 2017 |newspaper= The Economist |date=31 August 2017}}</ref> == धर्म == [[File:ROHINGYA (8093615213).jpg|thumb|left|[[मलेसिया]]को सेल्याङस्थित मदरसामा रोहिङ्ग्या अनाथहरू]] बर्माको रोहिङ्ग्या मुस्लिम जनसङ्ख्याका सदस्यहरूलाई देशको नागरिक नमानिएको तथ्यका कारण उनीहरूलाई बर्मेली सरकारले भेदभावबाट सुरक्षित राखेको छैन। तसर्थ, समुदायको धार्मिक स्वतन्त्रताको कमी, विशेष गरी कानुनी र राजनीतिक क्षेत्रमा चिन्ताहरू विद्यमान छन्।<ref name=":8">{{cite journal|title=The Rohingya Muslims in Myanmar: Past, Present, and Future|url=https://core.ac.uk/download/36692318.pdf|last=Abdelkader|first=Engy|date=1 July 2014|journal=Oregon Review of International Law |volume=15 |issue= |pages=393–412 |ssrn = 2277949}}</ref> बहुसङ्ख्यक रोहिङ्ग्या मानिसहरूले सुन्नी इस्लाम र सूफीवादको मिश्रण सहित [[इस्लाम धर्म|इस्लाम]]को अभ्यास गर्छन्।<ref>{{cite web |url=https://www.npr.org/sections/thetwo-way/2015/05/15/407048785/why-no-one-wants-the-rohingyas |title=Why No One Wants The Rohingyas |publisher=NPR |access-date=16 January 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231201011320/https://www.npr.org/sections/thetwo-way/2015/05/15/407048785/why-no-one-wants-the-rohingyas|archive-date=1 December 2023}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/world/2017/sep/02/rohingya-fleeing-myanmar-tales-ethnic-cleansing |title=Thousands of Rohingya flee Myanmar amid tales of ethnic cleansing|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230726033238/http://www.theguardian.com/world/2017/sep/02/rohingya-fleeing-myanmar-tales-ethnic-cleansing|archive-date=26 July 2023 |first=Jacob |last=Judah |date=2 September 2017 |newspaper=The Guardian |access-date=16 January 2018}}</ref><ref name="ReferenceA">{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-41291650|title=Bangladesh to restrict Rohingya movement|date=16 September 2017 |access-date=16 January 2018 |work=BBC News|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240225194649/https://www.bbc.com/news/world-asia-41291650|archive-date=25 February 2024}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.independent.co.uk/voices/rohingya-muslims-crisis-myanmar-burma-bangladesh-persecution-international-aid-a7944761.html |title=Bangladeshis should remember their own history when it comes to the fleeing Rohingya Muslims |date=13 September 2017 |newspaper=The Independent |access-date=16 January 2018}}</ref> रोहिङ्ग्या समुदायका महत्वपूर्ण अल्पसङ्ख्यकहरू [[हिन्दु धर्म]] र [[इसाई धर्म]]को अभ्यास गर्दछन्।<ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/cities/bengaluru/2022/jun/24/religious-conversionshits-rohingya-camp-in-bengaluru-2469108.html|title=Religious conversions hits Rohingya camp in Bengaluru|website=The New Indian Express|date=24 June 2022 }}</ref> सरकारले उनीहरूको शैक्षिक अवसरहरू सीमित गरेको फलस्वरूप धेरैले मौलिक इस्लामी अध्ययनलाई आफ्नो एकमात्र विकल्पको रूपमा पछ्याउँदछन्। अधिकांश गाउँहरूमा [[मस्जिद]] र मदरसाहरू छन्। परम्परागत रूपमा, [[पुरुष]]हरू मण्डलीमा प्रार्थना गर्दछन् भने महिलाहरूले घरमा प्रार्थना गर्दछन्।<ref>{{cite web|title=Rohingya Muslims – India Needs to Show Compassion|url=http://www.thetinyman.in/2017/09/rohingya-muslims-india-need-to-show.html|website=Tiny Man|access-date=27 October 2017}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171013214138/http://www.thetinyman.in/2017/09/rohingya-muslims-india-need-to-show.html |date=13 October 2017 }}</ref> मुसलमानहरूले प्रायः धार्मिक बाधाहरूको सामना गरिरहेको बेला बर्मामा अन्य व्यक्तिहरू जस्तै आफ्नो धर्मको अभ्यास गर्न सङ्घर्ष गरिरहेका छन्। यी सङ्घर्षहरू अनौपचारिक वा औपचारिक भएतापनि उपासनास्थलहरूको निर्माणको लागि स्वीकृति प्राप्त गर्न कठिनाइको रूपमा प्रकट भएका छन्। विगतमा पनि उनीहरूलाई आफ्नो धार्मिक आस्था सिकाएको र अभ्यास गरेको आरोपमा पक्राउ गरिएको थियो। == स्वास्थ्य == [[चित्र:4-year-old Anowar pictured with his mum and brother after being treated for diphtheria by the UK's Emergency Medical Team in Kutupalong, Bangladesh (28040394749).jpg|thumb|कुटुपालोङ शरणार्थी शिविरमा बेलायतको आपतकालीन मेडिकल टोलीले [[भ्यागुते रोग]]को उपचार गरेपछि रोहिङ्ग्या बालबालिकाहरू आफ्नी आमासँगै।]] रोहिङ्ग्यासमुदायले विभेद र स्वास्थ्य सेवामा अवरोधको सामना गरिरहेका छन्।<ref name="Ives 2016">{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2016/12/05/world/asia/rohingya-myanmar-health-care.html|title=Rohingya Face Health Care Bias in Parts of Asia, Study Finds|date=5 December 2016|work=The New York Times}}</ref> सन् २०१६ मा मेडिकल जर्नल द लसेन्टले प्रकाशित गरेको एक अध्ययन अनुसार म्यानमारका रोहिङ्ग्या बालबालिकाले जन्मजात कम तौल, कुपोषण, झाडापखाला र वयस्क भएपछि [[प्रजनन (पुनरुत्पादन)|प्रजनन]]मा अवरोधको सामना गरिरहेको खुलेको थियो। रोहिङ्ग्याको बाल मृत्युदर प्रति १,००० जीवित जन्ममा २२४ सम्म रहेको छ, जुन म्यानमारको बाँकीको (प्रति १,००० जीवित जन्ममा ५२) दरभन्दा ४ गुणा बढी र राखिन राज्यका अन्य गैर-रोहिङ्ग्या क्षेत्रहरूको भन्दा ३ गुणा (प्रति १,००० जीवित जन्ममा ७७) रहेको छ।<ref name="Mahmood2016">{{cite journal |author1=Mahmood |author2=Wroe |author3=Fuller |author4=Leaning|title= The Rohingya people of Myanmar: health, human rights, and identity |journal=Lancet |year=2016 |volume= 389|pages=1–10|url=http://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(16)00646-2/abstract |format=fee required |doi=10.1016/S0140-6736(16)00646-2 |pmid= 27916235 |issue=10081|s2cid=205981024 }}</ref> यस अध्ययनले ४०% रोहिङ्ग्या बालबालिकाहरू म्यानमारभित्र आन्तरिक रूपमा विस्थापित व्यक्तिहरूको शिविरमा झाडापखालाबाट पीडित छन् जुन बाँकी राखिनका बालबालिकाहरूमा [[झाडापखाला]] [[रोग]]को तुलनामा पाँच गुणा बढी दरमा पीडित रहेको पत्ता लागेको थियो। == मानवाधिकार र शरणार्थीको स्थिति == [[चित्र:Cox's Bazaar Refugee Camp (8539828824) (cropped).jpg|thumb| [[बङ्गलादेश]]को [[कक्सबाजार]] स्थित [[कुतुपालङ शरणार्थी शिविर]] यो शरणार्थी शिविर [[म्यानमार]]मा भएको अन्तरसाम्प्रदायिक हिंसाबाट जोगिन भागेका तीन लाख रोहिङ्ग्याहरूलाई आश्रय दिने तीन शिविरहरू मध्ये एक हो।]] [[चित्र:Police Checkpoint with Closed-Off Muslim (Rohingya) Area (Aung Mingalar) - Sittwe - Rakhaing (Arakan) State - Myanmar (Burma) (12232262756).jpg|thumb|सितवे प्रहरी जाँच केन्द्र]] रोहिङ्ग्या समुदायलाई "विश्वको सबैभन्दा कम खोजी गरिएको अल्पसङ्ख्यक" र "विश्वको सबैभन्दा उत्पीडनमा परेका मानिसहरूमध्ये एक"को रूपमा वर्णन गरिएको छ।<ref>{{cite news |first=Mark |last=Dummett |date=18 February 2010 |title=Bangladesh accused of 'crackdown' on Rohingya refugees |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/8521280.stm |work=BBC News |access-date=29 July 2012}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.unhcr.org/cgi-bin/texis/vtx/refdaily?pass=52fc6fbd5&id=4fe952205|title=Myanmar, Bangladesh leaders 'to discuss Rohingya' |agency=Agence France-Presse |date=25 June 2012 |access-date=29 July 2012}}</ref> मेदसाँ सँ फ्रोँतिएरले सन् २००७ मा रोहिङ्ग्या समुदायले सरकार र सेनाबाट सामना गर्नुपरेको भेदभाव र मानवाधिकारका चुनौतीहरूको आधारमा विश्वका शीर्ष १० सबैभन्दा कम खोजी भएका समुदायहरू मध्ये एक भएको दाबी गरेको थियो। "वास्तवमा, हाल म्यानमारमा (१३५) राष्ट्रिय जातिहरू बसोबास गर्दै आएको भएतापनि तथाकथित रोहिङ्ग्या मानिसहरू तीमध्येका होइनन् र ऐतिहासिक रूपमा म्यानमारमा कहिल्यै पनि 'रोहिङ्ग्या' जाति थिएनन्" भनि सन् १९९२ को फेब्रुअरीमा म्यानमारको विदेश मन्त्रालयले एक प्रेस विज्ञप्ति जारी गरी उक्त भनाइलाई सार्वजनिक गरेको थियो।<ref name=":9">{{cite web|url=https://dr.ntu.edu.sg/bitstream/handle/10220/5978/rsisc012-08.pdf?sequence=1&isAllowed=y|title=Rohingya Muslims: Myanmar's Forgotten People|last=Kyaw|first=Nyi Nyi|date=6 February 2008|website=Nanyang Technological University Library|access-date=5 October 2017|archive-date=19 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180919200055/https://dr.ntu.edu.sg/bitstream/handle/10220/5978/rsisc012-08.pdf?sequence=1&isAllowed=y|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180919200055/https://dr.ntu.edu.sg/bitstream/handle/10220/5978/rsisc012-08.pdf?sequence=1&isAllowed=y |date=19 September 2018 }}</ref> रोहिङ्ग्याहरू समुदायलाई आवतजावतको स्वतन्त्रताका साथै उच्च शिक्षा प्राप्त गर्ने अधिकारबाट पनि बञ्चित गरिएको छ। सन् १९८२ को राष्ट्रियता सम्बन्धी कानुन लागू भएदेखि नै उनीहरूलाई बर्मेली नागरिकताबाट बञ्चित गरिएको छ। सन् १९८२ को कानुनपछि म्यानमारमा विभिन्न प्रकारका नागरिकता प्राप्त भएका छन्।<ref>{{cite web|url=http://www.dandc.eu/en/article/myanmar-does-not-recognise-rohingya-citizens-ngo-expert-elaborates-our-interview|title="The world's most persecuted people" Katja Dombrowski interviews Johannes Kaltenbach (Malteser International) |date=3 April 2015 |publisher = In: D+C, Vol.42.2015:5 }}</ref> सर्वसाधारण नागरिकसँग रातो परिचयपत्र हुने गर्दथ्यो तर रोहिङ्ग्याहरूलाई सेतो परिचयपत्र दिइएको थियो जसले उनीहरूलाई अनिवार्य रूपमा बर्मामा बसोबास गर्ने विदेशीहरूको रूपमा वर्गीकृत गरेको थियो। रोहिङ्ग्यामाथि लगाइएका सीमा र प्रतिबन्धहरूलाई नागरिकताको यो भिन्नताले उनीहरूलाई केही सहज बनाएको थियो।<ref name="rohingya">{{cite news |first=Jonathan |last=Head |date=5 February 2009 |title=What drive the Rohingya to sea? |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/7872635.stm |work=BBC News |access-date=29 July 2012}}</ref> उदाहरणका लागि, सेतो परिचयपत्र प्राप्त गरेका रोहिङ्ग्याहरू सेनामा भर्ती हुन वा सरकारमा भाग लिन सक्दैनथे र उनीहरूले अवैध आप्रवासनको मुद्दाको पनि सामना गर्न पर्दनथ्यो। नागरिकता कानूनले सेनाद्वारा रोहिङ्ग्याविरुद्ध मानव अधिकार उल्लङ्घनको पनि महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको छ।<ref name=":10">{{Cite journal |last1=Grundy-Warr |first1=Carl |last2=Wong |first2=Elaine |date=Autumn 1997|title=Sanctuary Under a Plastic Sheet–The Unresolved Problem of Rohingya Refugees|url=http://www.mcrg.ac.in/WC_2015/Reading/D_Unresolved_Problem_Rohingya_Refugees.pdf |journal=IBRU Boundary and Security Bulletin|pages=79–91|via=MCRG}}</ref> उनीहरूलाई आधिकारिक अनुमति बिना यात्रा गर्न अनुमति दिइएको थिएन र पहिले दुई भन्दा बढी बच्चा नजन्माउने प्रतिबद्धतामा हस्ताक्षर गर्नु आवश्यक रहेतापनि उक्त कानुनलाई कडाईका साथ लागू गरिएको थिएन। उनीहरूलाई नियमित रूपमा जबर्जस्ती श्रमको (सामान्यतया, रोहिङ्ग्या पुरुषले हप्तामा एक दिन सैन्य वा सरकारी परियोजनाहरूमा काम गर्नुपर्दछ र हप्तामा एक रात चौकीदारी गर्नुपर्दछ) अधीनमा राखिएको थियो। हाल रोहिङ्ग्याहरूले धेरै खेतीयोग्य भूमि पनि गुमाएका छन् जसलाई सेनाले जफत गरी म्यानमारको अन्य ठाउँबाट त्यहाँ बसाइँ सरेर आएका बौद्ध धर्मवलम्बीहरूलाई दिइएको छ।{{Sfn|Crisis Group|2014|p=19}}<ref name="rohingya" /> रोहिङ्ग्या समुदाय विरुद्ध भएका मानव अधिकार उल्लङ्घनका लागि बर्मेली सेना आंशिक रूपमा जिम्मेवार छ। यी उल्लङ्घनहरूमा सम्पत्तिको विनाश, सम्पत्ति हडप्नु र छिमेकी देशमा जबर्जस्ती स्थानान्तरण गरिनु समावेश छ। सेनाले रखाइनमा रहेका रोहिङ्ग्याहरूलाई बङ्गलादेश जान बाध्य पार्दा मानव अधिकारको उल्लङ्घन भएको मानिन्छ। रोहिङ्ग्या मुसलमानहरू विरुद्ध हुने अन्य मानव अधिकार उल्लङ्घनहरूमा शारीरिक हिंसा र यौन हिंसा समावेश छन्। देशका सैन्य अधिकारीहरूले बर्मामा गरिने जनगणनाको भागको रूपमा यी उल्लङ्घनहरू आवश्यक रहेको र रोहिङ्ग्या मुसलमानहरूको राष्ट्रियता के हो भनेर पत्ता लगाउन सेनाले यी कार्यहरू गर्न आवश्यक रहेको बताएर यी उल्लङ्घनहरूलाई तर्कसङ्गत बनाएका थिए। एम्नेस्टी इन्टरनेसनलका अनुसार सन् १९७८ देखि बर्माको सैन्य तानाशाहीले रोहिङ्ग्याहरूलाई मानव अधिकार उल्लङ्घनको सिकार बनाएको र तीमध्ये धेरै छिमेकी बङ्गलादेशमा भागेका छन्।<ref name="Amn">{{cite web|url=https://www.amnesty.org/en/library/info/ASA16/005/2004/|title=Myanmar – The Rohingya Minority: Fundamental Rights Denied|publisher=Amnesty International|year=2004 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141213205322/http://www.amnesty.org/en/library/info/ASA16/005/2004|archive-date=13 December 2014|url-status=dead|access-date=11 February 2015}}</ref> रोहिङ्ग्या मुसलमानहरूलाई उनीहरूको घरबाट अन्य क्षेत्रहरूमा स्थानान्तरण गर्नुको कारण रखाइन अविकसित बनेको थियो भने रोहिङ्ग्या मुसलमान र बौद्धहरूबीचको द्वन्द्व र उनीहरूलाई सरकारले गरेको भेदभाव जस्ता कारकहरूका कारण रखाइल अविकसित हुन पुगेको थियो।<ref name=":11">{{cite web|url=http://www.burmalibrary.org/docs21/Abrar-NM-Repatriation_of_Rohingya_refugees-en.pdf|title=Repatriation of Rohingya Refugees|last=Abrar|first=C.R.|website=Burma Library|access-date=6 October 2017}}</ref> रोहिङ्ग्या समुदायका सदस्यहरू बङ्गलादेशमा विस्थापित भएपछि त्यहाँको [[बङ्गलादेश सरकार|सरकार]], गैरसरकारी संस्था र [[संयुक्त राष्ट्र शरणार्थी उच्च आयोग]]ले [[शरणार्थी]]हरूलाई आवास र भोजन प्रदान गरेर सहायता गरेको थियो। बाह्य सङ्गठनहरूले (सरकारद्वारा नियन्त्रित बाहेक) सहायताको खाँचो पर्ने मानिसहरूको सङ्ख्याका अत्याधिक भएका कारण यिनीहरूको सहयोग निकै महत्त्वपूर्ण रहेको छ। सन् २००५ मा शरणार्थीसम्बन्धी संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय उच्चा आयोगले बङ्गलादेशबाट रोहिङ्ग्याहरूलाई फिर्ता पठाउन बङ्गलादेश सरकारलाई सहयोग गरेको भएतापनि शरणार्थी शिविरहरूमा मानव अधिकार उल्लङ्घनको आरोपले यो प्रयासलाई खतरामा पारेको थियो।<ref>{{cite news |url=http://www.newagebd.com/2005/may/21/front.html#9 |title=UNHCR threatens to wind up Bangladesh operations |work=New Age |date=21 May 2005 |access-date=25 April 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090425140346/http://www.newagebd.com/2005/may/21/front.html |archive-date=25 April 2009 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090425140346/http://www.newagebd.com/2005/may/21/front.html#9 |date=25 April 2009 }}</ref> सन् २०१२ को साम्प्रदायिक दङ्गा भएको तीन वर्षपछि सन् २०१५ मा १ लाख ४० हजार रोहिङ्ग्याहरू शरणार्थी शिविरमा बसिरहेका थिए। [[संयुक्त राष्ट्रसङ्घ]]ले यसअघि [[म्यानमार]]मा सन् २०१२ मा भएको साम्प्रदायिक हिंसा र उत्पीडनको डरका कारण अधिकांश रोहिङ्ग्या शरणार्थीहरूलाई म्यानमारमा फर्कन सकिरहेका थिएनन्।<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-23077537|title=The unending plight of Burma's unwanted Rohingyas|last=Head|first=Jonathan|date=1 July 2013|access-date=11 February 2015}}</ref> बङ्गलादेश सरकारले रोहिङ्ग्या शरणार्थीलाई बङ्गलादेशमा बहिर्गमन हुन नदिन रोहिङ्ग्यालाई दिइने सहयोगको रकम घटाएको थियो।<ref>{{cite news|last=Dummett |first=Mark |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/7019882.stm |title=Asia-Pacific &#124; Burmese exiles in desperate conditions |work=BBC News |date=29 September 2007 |access-date=18 October 2013}}</ref> फेब्रुअरी २००९ मा समुद्रमा २१ दिन बिताएपछि मलक्काको जलसन्धिमा आचेनी नाविकहरूद्वारा धेरै रोहिङ्ग्या शरणार्थीहरूको उद्धार गरिएको थियो।<ref>{{cite web |url=http://epaper.kompas.com/ |title=Kompas – VirtualNEWSPAPER |publisher=Epaper.kompas.com |access-date=18 October 2013 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130620111958/http://epaper.kompas.com/ |date=20 June 2013 }}</ref> हजारौँ रोहिङ्ग्याहरू भागेर [[थाइल्यान्ड]]मा पनि पुगेका थिए। रोहिङ्ग्याहरूलाई थाइल्यान्डबाट खुला समुद्रमा खसालेको आरोप लाग्दै आएको छ। फेब्रुअरी २००९ मा, थाई सेनाले १९० रोहिङ्ग्या शरणार्थीहरूको डुङ्गालाई समुद्रमा खसालेको प्रमाण सार्वजनिक भएको थियो। इन्डोनेसियाली अधिकारीहरूले उद्धार गरेका शरणार्थीहरूको एउटा समूहले उनीहरूलाई थाई सेनाले पक्राउ गरी कुटपिट गरेको र त्यसपछि समुद्रमा छोडेको बताएका थिए।<ref>Rivers, Dan (12 February 2009). [http://edition.cnn.com/2009/WORLD/asiapcf/02/12/thailand.refugees.admission/index.html Thai PM admits boat people pushed out to sea], CNN</ref> सन् २००५ मा रोहिङ्ग्या शरणार्थीलाई स्वदेश फर्काउने कदम सुरु भएको थियो। सन् २००९ मा बङ्गलादेश सरकारले बर्मेली कूटनीतिज्ञहरूसँगको बैठकपछि देशभित्र शरणार्थी शिविरमा रहेका करिब नौ हजार रोहिङ्ग्यालाई म्यान्मार फर्काउने घोषणा गरेको थियो।<ref>{{cite news|url=http://www.zeenews.com/news591146.html|title=Myanmar to repatriate 9,000 Muslim refugees from B'desh |last=Press Trust of India|date=29 December 2009|publisher=Zee News}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.thedailystar.net/newDesign/news-details.php?nid=119694|title=Myanmar to take back 9,000 Rohingyas soon|date=30 December 2009|newspaper=The Daily Star (Bangladesh)}}</ref> १६ अक्टोबर २०११ मा, म्यानमारमा नयाँ सरकार गठन भएपछि रोहिङ्ग्या शरणार्थीहरूलाई फिर्ता लिन सहमत भएको थियो। यद्यपि, सन् २०१२ मा राखिने दङ्गाका कारण यी प्रत्यावर्तन प्रयासहरू अवरुद्ध भएका थिए।<ref>{{cite news|title=Myanmar to 'take back' Rohingya refugees|url=http://www.thedailystar.net/newDesign/news-details.php?nid=206713|newspaper=The Daily Star|date=16 October 2011}}</ref><ref>{{cite news |last1=Ahmed |first1=Akbar |last2=Akins |first2=Harrison |date= 1 December 2011 |title=Little help for the persecuted Rohingya of Burma |url=https://www.theguardian.com/commentisfree/belief/2011/dec/01/rohingya-burma?INTCMP=SRCH |newspaper=The Guardian |location=London |access-date=18 October 2013}}</ref> २९ मार्च २०१४ मा, बर्मेली सरकारले "रोहिङ्ग्या" शब्दमाथि प्रतिबन्ध लगाएपछि अल्पसङ्ख्यक समूहका सदस्यहरूलाई सन् २०१४ को म्यान्मार जनगणनामा "बङ्गाली" को रूपमा दर्ता हुन आदेश दिएको थियो भने यो जनगणना तीन दशकपछि आयोजित पहिलो जनगणना हो।<ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-international/no-registration-for-rohingya-in-myanmar-census/article5849870.ece |location=Chennai, India |work=The Hindu |title=No registration for 'Rohingya' in Myanmar census |date=30 March 2014}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-26807239 |title=Burma census bans people registering as Rohingya |work=BBC News |date=30 March 2014 |access-date=10 February 2015}}</ref> ७ मे २०१४ मा, संयुक्त राज्य अमेरिकाको प्रतिनिधि सभाले म्यानमारमा रोहिङ्ग्या मानिसहरूको उत्पीडनसम्बन्धी संयुक्त राज्य अमेरिकाको सदनको प्रस्ताव पारित गरेको थियो जसले म्यानमार सरकारलाई भेदभाव र उत्पीडन अन्त्य गर्न आह्वान गरेको थियो।<ref name="BurmaResoluHill">{{cite news|last=Marcos|first=Cristina|title=House passes resolution pressuring Burmese government to end genocide|url=https://thehill.com/blogs/floor-action/house/205545-house-passes-resolution-pressuring-burmese-government-to-end/|newspaper=The Hill|date=7 May 2014|access-date=8 May 2014}}</ref><ref name="418sum">{{cite web|title=H.Res. 418 – Summary|url=http://beta.congress.gov/bill/113th-congress/house-resolution/418|publisher=United States Congress|access-date=5 May 2014}}</ref> लन्डनको क्विन मेरी विश्वविद्यालयको अन्तर्राष्ट्रिय राज्य अपराध शाखाका अनुसन्धाताहरूले म्यानमार सरकार रोहिङ्ग्याविरुद्ध नरसंहारको सङ्गठित प्रक्रियाको अन्तिम चरणमा रहेको भनी सुझाव दिएको थियो। नोभेम्बर २०१६ मा, बङ्गलादेशमा संयुक्त राष्ट्रसङ्घका एक वरिष्ठ अधिकारीले म्यानमारमाथि रोहिङ्ग्याहरूको जातीय सफायाको आरोप लगाएका थिए।<ref>{{cite news|title=Campaigns of violence towards Rohingya are highly organised and genocidal in intent|url=http://www.qmul.ac.uk/media/news/items/hss/165941.html|publisher=Queen Mary University of London|date=29 October 2015|access-date=2 November 2015|archive-date=7 November 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151107053930/http://www.qmul.ac.uk/media/news/items/hss/165941.html|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151107053930/http://www.qmul.ac.uk/media/news/items/hss/165941.html |date=7 November 2015 }}</ref><ref>{{cite news|last1=Mandel|first1=Seth|title=The Cautionary Tale of Samantha Power|url=https://www.commentarymagazine.com/articles/the-cautionary-tale-of-samantha-power/|access-date=19 January 2017|work=Commentary Magazine|quote=Rohingya, an ethnic Muslim minority currently being subjected to an unmistakable genocide}}</ref> तथापि यससम्बन्धी म्यानमारका संयुक्त राष्ट्रसङ्घका एक पूर्व शीर्ष अधिकारी चार्ल्स पेट्रीले टिप्पणी यस प्रकार छ; आज [नरसंहार] भन्ने शब्दप्रयोग गर्नु र विभाजनकारी हुनुले समस्या समाधान गर्ने प्रयासका अवसरहरू र विकल्पहरू उपलब्ध हुनेछैनन् भन्ने कुराको सुनिश्चित गर्दछ।<ref>{{cite news |last1=Ghosh |first1=Nirmal |title=Genocide 'not the issue' in Myanmar |url=https://www.asiaone.com/genocide-not-issue-myanmar |work=AsiaOne |date=2 November 2015 |language=en}}</ref> सेप्टेम्बर २०२० मा [[संयुक्त राष्ट्र मानवाधिकार उच्चायुक्त कार्यालय]]का आयुक्त मिसेल बास्लेले अन्तर्राष्ट्रिय अदालतले म्यानमारको नेतृत्वलाई नरसंहार रोक्न र डिसेम्बर २०१९ मा हत्या रोक्न आदेश दिए पनि रोहिङ्ग्याहरूको हत्या र अपहरण नरोकिने चेतावनी दिएकी थिइन्।<ref>{{cite news |title=Justice and the Rohingya people are the losers in Asia's new cold war |url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2020/sep/20/justice-and-the-rohingya-people-are-the-losers-in-asias-new-cold-war |work=the Guardian |date=20 September 2020 |language=en}}</ref> आर्थिक कठिनाइ र [[कोरोना भाइरस]]को महामारीका कारण [[मलेसिया]]जस्ता केही देशले रोहिङ्ग्या शरणार्थीको पुनर्स्थापनालाई अस्वीकार गर्दै उनीहरूलाई समुद्रमा फिर्ता पठाएका थिए।<ref>{{cite news |title=Malaysia Could Send Rohingya Detainees Back Out to Sea: Sources |url=https://www.nytimes.com/reuters/2020/06/18/world/asia/18reuters-myanmar-rohingya-malaysia.html |access-date=27 June 2020 |work=New York Times |agency=Reuters |date=18 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200627084505/https://www.nytimes.com/reuters/2020/06/18/world/asia/18reuters-myanmar-rohingya-malaysia.html |url-status=dead |archive-date=27 June 2020}}</ref><ref>{{cite news |last1=Latiff |first1=Rozanna |title=Malaysia can't take any more Rohingya refugees, PM says |url=https://mobile.reuters.com/article/amp/idUSKBN23X19Y |access-date=27 June 2020 |work=Reuters |date=26 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200627084813/https://mobile.reuters.com/article/amp/idUSKBN23X19Y|archive-date=27 June 2020}}</ref> मलेसियाली अधिकारीहरूले पनि लडाकू रोहिङ्ग्या समूहहरूले देशमा रोहिङ्ग्या शरणार्थीहरूबाट पैसा असुलेर चन्दा सङ्कलन गरिरहेकोमा चिन्ता व्यक्त गरेका थिए।<ref>{{cite news |last1=Chew |first1=Amy |title=Militant Rohingya group raises funds in Malaysia by extorting money from Muslim refugees |url=https://www.scmp.com/week-asia/geopolitics/article/3019396/militant-rohingya-group-raises-funds-malaysia-extorting-money |access-date=27 June 2020 |work=South China Morning Post |date=22 July 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200610232245/https://www.scmp.com/week-asia/geopolitics/article/3019396/militant-rohingya-group-raises-funds-malaysia-extorting-money |archive-date=10 June 2020}}</ref> २७ डिसेम्बर २०२३ मा, आचेमा अवस्थित अबुल्यातामा विश्वविद्यालय, बिना बङ्सा गेत्सेन्पेना विश्वविद्यालय र मुहम्मदिया आचे विश्वविद्यालयमा अध्ययनरत विद्यार्थीहरूले रोहिङ्ग्या शरणार्थीहरूको आश्रयस्थलमा आक्रमण गरी उनीहरूलाई निर्वासित गर्न माग गर्दै बान्दा आचे सहरको सम्मेलन केन्द्रबाट उनीहरूलाई बाहिर निकाल्न बाध्य पारेका थिए। विद्यार्थीहरूले भुइँमा बसेका र डरले रोइरहेका रोहिङ्ग्या पुरुष, महिला र बच्चाहरूको सामानमा लात हानेको पनि देखिएको थियो।<ref name="aj27Dec2023">{{Cite news |title=Indonesian students evict Rohingya from shelter demanding deportation |url=https://www.aljazeera.com/news/2023/12/27/indonesian-students-evict-rohingya-from-shelter-demanding-deportation |access-date=27 December 2023 |work=Al Jazeera |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=27 December 2023 |title=Ratusan Mahasiswa di Banda Aceh Gelar Demo Tolak Rohingya |url=https://www.liputan6.com/photo/read/5491486/ratusan-mahasiswa-di-banda-aceh-gelar-demo-tolak-rohingya |access-date=27 December 2023 |work=Liputan 6 |language=id}}</ref> उनीहरूले टायर बालेर "उनीहरूलाई बाहिर निकाल" र "आचेमा रोहिङ्ग्यालाई बहिस्कार गर" भन्दै नारा लगाएका थिए। == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == {{कमन्सश्रेणी}} [[श्रेणी:जातीय समूहहरू]] cvw57cbaemcb2wspe06lj303j0o6nz9 1368228 1368226 2026-08-01T12:53:19Z Rajeeb bastola 39875 1368228 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group |group=रोहिङ्ग्या |native_name=𐴌𐴟𐴇𐴝𐴥𐴚𐴒𐴙𐴝, Ruáingga ရိုဟင်ဂျာ ﺭُﺍَࣺﻳﻨڠَ [[File:MayyuKhan2024.jpg|thumb| अराकानका आदिवासी रोहिङ्ग्या परिवारको एक चित्र]] |population=१,५४७,७७६<ref name="Mahmood, Wroe, Fuller, Leaning 2016">{{cite web |first1=Mahmood |first2=Wroe |first3=Fuller |first4=Leaning| title= The Rohingya people of Myanmar: health, human rights, and identity | publisher=Lancet | year=2016 | pages=1–10| url=http://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(16)00646-2/abstract | doi=10.1016/S0140-6736(16)00646-2 | pmid= 27916235 }}</ref>–२,०००,०००+<ref>{{cite book|first=David Mathieson|title=Perilous Plight: Burma's Rohingya Take to the Seas|date=2009|publisher=Human Rights Watch|isbn=9781564324856|pages=3}}</ref> |regions= [[म्यानमार]] (रखाइन राज्य), [[बङ्गलादेश]], [[पाकिस्तान]], [[थाइल्यान्ड]], [[मलेसिया]], [[भारत]], [[संयुक्त अधिराज्य]], [[इन्डोनेसिया]], [[नेपाल]], [[साउदी अरब]] |region1={{झण्डा|म्यानमार}} |pop1=१,००,०००<ref name="Ponniah">{{cite web |url=http://www.bbc.com/news/world-asia-38168917|title=Who will help Myanmar's Rohingya? |first=Kevin Ponniah|date=5 December 2016|work=[[बीबीसी]]}}</ref>–१०,३०,०००<ref name="bbc.com">{{cite web |url=http://www.bbc.com/news/world-asia-33007536|title=Will anyone help the Rohingya people?|work=BBC News}}</ref><ref name=":5">{{cite web|url=https://ash.harvard.edu/files/a_fatal_distraction_from_federalism_religious_conflict_in_rakhine_10-20-2014_rev_6-26-15.pdf|title=Fatal Distraction from Federalism: Religious Conflict in Rakhine|date=June 2015|publisher=Harvard Ash Center|last=Dapice|first=David}}</ref> (सन् २०१६-२०१७ को रोहिङ्ग्या नरसंहार पूर्व) |region2={{झण्डा|बङ्गलादेश}} |pop2=२४००,०००+ (२५ अगस्ट २०१९ देखि १०,००,००० को सङ्ख्यामा यहाँ आइपुगेका) |ref2=<ref>http://www.thedailystar.net/world/rohingya-crisis/400000-rohingyas-myanmar-arrive-bangladesh-august-25-unicef-1462066</ref> |region4={{झण्डा|पाकिस्तान}} |pop4=२,००,००० |ref4=<ref>{{cite web|url=http://www.outlookindia.com/article.aspx?200305 |title=Homeless In Karachi &#124; Owais Tohid, Arshad Mahmud |publisher=Outlook India |date=29 November 1995 |accessdate=18 October 2013}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.burmalibrary.org/docs/SRI-rohingya.htm |title=Box 5925 Annapolis, MD 21403 info@srintl |publisher=Burmalibrary.org |date= |accessdate=18 October 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110911115620/http://www.burmalibrary.org/docs/SRI-rohingya.htm |archivedate=११ सेप्टेम्बर २०११ }}</ref><ref name="huffington">{{cite web | first=Derek Henry Flood | title=From South to South: Refugees as Migrants: The Rohingya in Pakistan | url=http://www.huffingtonpost.com/derek-henry-flood/from-south-to-south-refug_b_100387.html |publisher=The Huffington Post | date=31 December 1969 | accessdate=11 February 2015 }}</ref> |region5={{झण्डा|थाइल्यान्ड}} |pop5=१००,००० |ref5=<ref>{{cite web|last=Husain|first=Irfan|title=Karma and killings in Myanmar|url=http://dawn.com/2012/07/30/karma-and-killings-in-myanmar/|publisher=Dawn (newspaper)|date=30 July 2012|accessdate=10 August 2012}}</ref> |region6={{झण्डा|मलेसिया}} |pop6=४०,०७० |ref6=<ref>{{cite web|url=http://www.unhcr.org.my/About_Us-@-Figures_At_A_Glance.aspx|title=Figure At A Glance|publisher=Malaysia and the United Nations|year=2014|accessdate=30 December 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141230060328/http://www.unhcr.org.my/About_Us-%40-Figures_At_A_Glance.aspx|archivedate=30 December 2014|df=dmy-all}}</ref> |region7={{झण्डा|भारत}} |pop7=४०,००० |ref7=<ref>{{cite web|title=India in talks with Myanmar, Bangladesh to deport 40,000 Rohingya|url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-rohingya-india-idUSKBN1AR0MH|accessdate=17 August 2017|work=Reuters|date=2017}}</ref><ref>{{cite web|title=India plans to deport thousands of Rohingya refugees|url=http://www.aljazeera.com/news/2017/08/india-plans-deport-thousands-rohingya-refugees-170814110027809.html|accessdate=17 August 2017|work=www.aljazeera.com}}</ref> |region8={{झण्डा|संयुक्त अधिराज्य}} |pop8=१२,०००+ |ref8=<ref>{{cite web |url=http://www.reuters.com/article/us-usa-myanmar-refugees/myanmar-refugees-including-muslim-rohingya-outpace-syrian-arrivals-in-u-s-idUSKCN11Q2LK|title=Myanmar refugees, including Muslim Rohingya, outpace Syrian arrivals in U.S.|language=अङ्ग्रेजी|first=Timothy Mclaughlin|publisher=Reuters|date=20 September 2016|accessdate=3 September 2017}}</ref> |region9={{झण्डा|इन्डोनेसिया}} |pop9=११,९४१ |ref9=<ref>{{cite web |url=http://aceh.tribunnews.com/2015/05/19/jumlah-pengungsi-rohingya-di-indonesia-capai-11941-orang|title=Jumlah Pengungsi Rohingya di Indonesia Capai 11.941 Orang|language=इन्डोनेसियाली|first=Jalimin|publisher=Aceh Tribun News|date=19 May 2015|accessdate=11 October 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151011043047/http://aceh.tribunnews.com/2015/05/19/jumlah-pengungsi-rohingya-di-indonesia-capai-11941-orang|archivedate=11 October 2015}}</ref> |region10={{झण्डा|नेपाल}} |pop10=२०० |ref10=<ref>{{cite web |url=http://myrepublica.com/feature-article/story/43651/over-200-rohingya-settle-illegally-in-capital.html |title=200 Rohingya Refugees are not being accepted as Refugees and the Nepali Government considers them illegal migrants |quote=An estimated 36,000 Rohingya Refugess living in India |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160604182045/http://myrepublica.com/feature-article/story/43651/over-200-rohingya-settle-illegally-in-capital.html |archivedate=4 June 2016 |df=dmy }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160604182045/http://myrepublica.com/feature-article/story/43651/over-200-rohingya-settle-illegally-in-capital.html |date=4 June 2016 }}</ref> |languages=[[रोहिङ्ग्या भाषा|रोहिङ्ग्या]] |religions= [[इस्लाम धर्म|इस्लाम]], [[हिन्दु धर्म|हिन्दु]] |related-c = }} '''रोहिङ्ग्या जाति''' (स्थानीय नाम: रुवाइङ्गा; या ऐतिहासिक रूपमा अराकानी भारतीय भनेर पनि चिनिने<ref name="ClarkePeach1990">{{cite book|first1=Colin Clarke|first2=Ceri Peach|first3=Steven Vertovec|title=South Asians Overseas: Migration and Ethnicity|url=https://books.google.com/books?id=jet6JOYjZ4wC&pg=PA46|date=26 October 1990|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-37543-6|pages=46}}</ref><ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.burmalibrary.org/docs21/FCO-1952-12-31-The_Mujahid_Revolt_in_Arakan-en-red.pdf |शीर्षक=On The Mujahid Revolt in Arakan |लेखक=British Foreign Office |मिति=December 1952 |प्रकाशक=National Archives (United Kingdom)}}</ref>) पश्चिमी [[म्यानमार]]को राखाइन राज्यका राज्यविहीन [[आर्य जाति|हिन्द-आर्य]] जातिका अल्पसङ्ख्यक मानिसहरू हुन्।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.bbc.com/news/world-asia-33007536|शीर्षक=Will anyone help the Rohingya people?|मिति=10 June 2015|प्रकाशक=BBC News}}</ref> सन् २०१६–१७ मा रोहिङ्ग्यामाथि गरिएको कारबाहीअघि म्यानमारमा अनुमानित १० लाख रोहिङ्ग्या बसोबास गर्दै आएका थिए। अधिकांश रोहिङ्ग्या [[इस्लाम धर्म|इस्लाम]] धर्मावलम्बी छन् यद्यपि त्यहाँ थोरै सङ्ख्यामा [[हिन्दु धर्म|हिन्दु]]हरू पनि छन्।<ref name="Mahmood, Wroe, Fuller, Leaning 2016" /><ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.washingtonpost.com/world/asia_pacific/18000-rohingya-flee-violence-in-myanmar-into-bangladesh/2017/08/30/11a1bea6-8d58-11e7-9c53-6a169beb0953_story.html|शीर्षक=Myanmar Buddhists seek tougher action against Rohingya|प्रकाशक=The Washington Post|पहुँचमिति=१७ सेप्टेम्बर २०१७|अभिलेखमिति=११ सेप्टेम्बर २०१७|अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20170911002629/https://www.washingtonpost.com/world/asia_pacific/18000-rohingya-flee-violence-in-myanmar-into-bangladesh/2017/08/30/11a1bea6-8d58-11e7-9c53-6a169beb0953_story.html}}</ref> सन् २०१३ मा [[संयुक्त राष्ट्रसङ्घ]]ले रोहिङ्ग्यालाई विश्वको सबैभन्दा उत्पीडनमा परेका अल्पसङ्ख्यकको सूचीमा राखेको थियो। सन् १९८२ को बर्मेली नागरिकता ऐनअन्तर्गत उनीहरूलाई नागरिकताबाट बञ्चित गरिएको थियो।<ref>{{वेब स्रोत |लेखक=Jacob Judah |मिति=2 September 2017 |शीर्षक=Thousands of Rohingya flee Myanmar amid tales of ethnic cleansing |प्रकाशक=The Observer |युआरएल=https://www.theguardian.com/world/2017/sep/02/rohingya-fleeing-myanmar-tales-ethnic-cleansing}}</ref><ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=http://www.thedailystar.net/world/southeast-asia/rohingya-crisis-hindu-people-too-fleeing-persecution-myanmar-violence-1456756|शीर्षक=Hindus too fleeing persecution in Myanmar|मिति=31 August 2017|प्रकाशक=Daily Star}}</ref><ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://thewire.in/173972/hindus-myanmar-muslim-rohingyas-refuge-bangladesh/ |शीर्षक=Hindus From Myanmar Join Muslim Rohingyas in Seeking Refuge in Bangladesh |प्रकाशक=The Wire (Indian web publication)}}</ref><ref name=lan>{{cite book | title=Language and National Identity in Asia | url=https://archive.org/details/languagenational00simp | publisher=Oxford University Press | first=Andrew Simpson | year=2007 | pages=[https://archive.org/details/languagenational00simp/page/n277 267] | isbn=978-0199226481}}</ref><ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.independent.co.uk/news/world/asia/burma-rohingya-myanmar-muslims-united-nations-calls-on-suu-kyi-a7465036.html|शीर्षक=Nobel Peace Prize winner accused of overlooking 'ethnic cleansing' in her own country|मिति=9 December 2016 |प्रकाशक=The Independent }}</ref><ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=https://thecorrespondent.com/4087/meet-the-most-persecuted-people-in-the-world/293299468-71e6cf33|शीर्षक=Meet the most persecuted people in the world|प्रथम=Lennart|अन्तिम=Hofman|मिति=25 February 2016|प्रकाशक=The Correspondent}}</ref><ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.globalcitizen.org/en/content/recognizing-the-rohingya-and-their-horrifying-pers/|शीर्षक=Rohingya Muslims Are the Most Persecuted Minority in the World: Who Are They?|प्रकाशक=Global Citizen}}</ref> रोहिङ्ग्या समुदाय एक राज्यविहीन जातीय समूह हो जो मुख्यतया [[इस्लाम धर्म]]को अनुसरण गरी म्यानमारको राखाइन राज्यमा बस्छन्। सन् २०१७ मा रोहिङ्ग्या नरसंहार हुनुअघि ७ लाख ४० हजारभन्दा बढी मानिसहरू भागेर [[बङ्गलादेश]] पुगेका थिए भने अनुमानित १४ लाख रोहिंग्या म्यानमारमा बसोबास गर्दै आएका थिए। सन् १९८२ को म्यानमारको नागरिकता कानुनअनुसार रोहिङ्ग्यासमुदायलाई विश्वकै सबैभन्दा उत्पीडनमा परेका अल्पसङ्ख्यकमध्ये एकको रूपमा व्याख्या गरिएको छ।<ref>{{वेब स्रोत |मिति=25 August 2017 |लेखक=Yuichi Nitta |शीर्षक=Myanmar urged to grant Rohingya citizenship |प्रकाशक=Nikkei Asian Review |युआरएल=https://asia.nikkei.com/Politics-Economy/Policy-Politics/Myanmar-urged-to-grant-Rohingya-citizenship}}</ref><ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.thestateless.com/2017/08/annan-report-calls-for-review-of-1982-citizenship-law.html|शीर्षक=Annan report calls for review of 1982 Citizenship Law|मिति=24 August 2017|प्रकाशक=The Stateless|पहुँचमिति=१७ सेप्टेम्बर २०१७|अभिलेखमिति=१४ जुन २०१८|अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20180614071603/http://www.thestateless.com/2017/08/annan-report-calls-for-review-of-1982-citizenship-law.html}}</ref><ref name="HRW1">{{cite web|url=https://www.hrw.org/reports/2000/burma/burm005-02.htm#P132_34464 |title=Discrimination in Arakan |publisher=Human Rights Watch|date=May 2000}}</ref> उनीहरूको आवतजावतको स्वतन्त्रता, राज्यको शिक्षा र निजामती सेवाको जागिरमा पहुँचमा पनि प्रतिबन्ध लगाइएको छ।<ref name="war_of_words_2016_06_16_yale_edu">Ibrahim, Azeem (fellow at Mansfield College, Oxford, and 2009 Yale World Fellow),[http://yaleglobal.yale.edu/content/war-words-whats-name-rohingya "War of Words: What's in the Name 'Rohingya'?"], 16 June 2016, ''Yale Online'', Yale University, 21 September 2017 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210310100936/http://yaleglobal.yale.edu/content/war-words-whats-name-rohingya|date=10 March 2021}}</ref><ref name="ultimate_test_2017_01_19_harvard_edu">[http://hir.harvard.edu/article/?a=14495a "Aung San Suu Kyi’s Ultimate Test"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170922145315/http://hir.harvard.edu/article/?a=14495a |date=22 September 2017 }}, Sullivan, Dan, 19 January 2017, ''Harvard International Review'', Harvard University. Retrieved 21 September 2017</ref><ref>{{cite magazine |last=Stoakes |first=Emanuel |date=14 October 2014 |title=Myanmar's Rohingya Apartheid |url=https://thediplomat.com/2014/10/myanmars-rohingya-apartheid/ |magazine=The Diplomat}}</ref><ref>{{cite news |last=Kristof |first=Nicholas |date=28 May 2014 |title=Myanmar's Appalling Apartheid |newspaper=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2014/05/29/opinion/kristof-myanmars-appalling-apartheid.html |type=Opinion |url-status=live |url-access=subscription |access-date=15 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220407075441/https://www.nytimes.com/2014/05/29/opinion/kristof-myanmars-appalling-apartheid.html |archive-date=7 April 2022}}</ref> म्यानमारमा रोहिङ्ग्याहरूले सामना गर्नुपरेको कानुनी अवस्थालाई केही शिक्षाविद्, विश्लेषक र राजनीतिक व्यक्तित्वहरूले रङ्गभेदसँग तुलना गरेका छन्, जसमा नोबेल पुरस्कार विजेता डेसमन्ड टुटु र अन्य दक्षिण अफ्रिकी रङ्गभेद विरोधी कार्यकर्ता पनि समावेश छन्।<ref name="tutu_slow_genocide_2017_05_29_harvard_edu">Tutu, Desmond, former Archbishop of Cape Town, South Africa, Nobel Peace Prize (anti-apartheid and national-reconciliation leader), [http://www.newsweek.com/tutu-slow-genocide-against-rohingya-337104 "Tutu: The Slow=Genocide Against the Rohingya"], 19 January 2017, ''Newsweek'', citing "Burmese apartheid" reference in 1978 ''Far Eastern Economic Review'' at Oslo Conference on Rohingyas; also online at: [http://www.tutufoundationusa.org/2015/05/29/desmond-tutu-the-slow-genocide-against-the-rohingya/ Desmond Tutu Foundation USA] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170922193944/http://www.tutufoundationusa.org/2015/05/29/desmond-tutu-the-slow-genocide-against-the-rohingya/|date=22 September 2017}}. Retrieved 21 September 2017</ref> सन् २०१७ मा रोहिङ्ग्याहरूको सबैभन्दा पछिल्लो सामूहिक विस्थापनले मानवता विरुद्धको अपराधको अनुसन्धान गर्न अन्तर्राष्ट्रिय फौजदारी अदालत र नरसंहारको अनुसन्धान गर्न अन्तर्राष्ट्रिय न्याय अदालतलाई नेतृत्व गरेको थियो।<ref>ICC "Bangladesh/Myanmar Investigation", https://www.icc-cpi.int/bangladesh-myanmar; ICJ Order 23 January 2020 https://www.icj-cij.org/public/files/case-related/178/178-20200123-ORD-01-00-EN.pdf, both accessed 20 December 2020 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240313093524/https://www.icj-cij.org/web/20240313093524/https://www.icj-cij.org/public/files/case-related/178/178-20200123-ORD-01-00-EN.pdf|date=13 March 2024}}</ref> ह्युमन राइट्स वाचका अनुसार सन् १९८२ को कानुनले "रोहिङ्ग्याहरूलाई राष्ट्रियता प्राप्त गर्ने सम्भावनालाई प्रभावकारी रूपमा अस्वीकार गरेको थियो। आठौँ शताब्दीदेखिको यस क्षेत्रमा रोहिङ्ग्या इतिहासको निशानको बावजुद पनि बर्मेली कानुनले यस जातीय अल्पसङ्ख्यकलाई राष्ट्रिय जातीय समूहको रूपमा मान्यता दिन अस्वीकार गरिरहेको छ।<ref name="HRW1"/><ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.sbs.com.au/news/article/2017/08/24/kofi-annan-led-commission-calls-myanmar-end-rohingya-restrictions|शीर्षक=Kofi Annan-led commission calls on Myanmar to end Rohingya restrictions|प्रकाशक=SBS}}</ref> उनीहरूलाई आवागमनको स्वतन्त्रता, राज्य शिक्षा र सरकारी रोजगारबाट पनि प्रतिबन्धित गरिएको छ। सन् १९७८, १९९१–१९९२<ref>{{वेब स्रोत |शीर्षक=Myanmar/Bangladesh: Rohingyas - the Search for Safety |प्रकाशक=Amnesty International |मिति=September 1997 |युआरएल=https://www.amnesty.org/download/Documents/160000/asa130071997en.pdf |पहुँचमिति=१७ सेप्टेम्बर २०१७ |अभिलेखमिति=१ सेप्टेम्बर २०१७ |अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20170901110912/https://www.amnesty.org/download/Documents/160000/asa130071997en.pdf }}</ref>, २०१२, २०१५ र सन् २०१६–२०१७ मा रोहिङ्ग्या समुदायले सैन्य दमन र सबै तिरबाट बहिस्कारको सामना गर्नु परेको थियो।<ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=http://www.bbc.com/news/world-asia-38091816|शीर्षक=Myanmar wants ethnic cleansing of Rohingya - UN official|मिति=24 November 2016|प्रकाशक=BBC News}}</ref><ref name="HRW2">{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.hrw.org/node/114882 |शीर्षक=Crimes Against Humanity and Ethnic Cleansing of Rohingya Muslims in Burma’s Arakan State |प्रकाशक=Human Rights Watch |मिति=April 22, 2013}}</ref> [[संयुक्त राष्ट्र सङ्घ]] र ह्युमन राइट्स वाचले [[म्यानमार]]मा रोहिङ्ग्याहरू माथि गरिएको दमन र उत्पीडनलाई जातीय निर्मुलकरणको रूपमा वर्णन गरेको छ, जहाँ [[नरसंहार]] जस्ता अपराधहरूको असङ्ख्य प्रमाण प्राप्त गर्न सकिन्छ।<ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=http://www.huffingtonpost.com/azeem-ibrahim/the-rohingya-are-at-the-b_b_12445526.html|शीर्षक=The Rohingya Are At The Brink Of Mass Genocide|प्रथम=Azeem|अन्तिम=Ibrahim|मिति=11 October 2016|प्रकाशक=The Huffington Post}}</ref> म्यानमार सम्बन्धी संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय विशेष अन्वेषक याङ्ही लिका अनुसार म्यानमारले रोहिङ्ग्याहरूलाई देशबाट पूर्णरूपमा निष्कासित गर्न चाहेको छ।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.independent.co.uk/news/world/asia/burma-rohingya-muslims-government-trying-to-expel-un-warning-a7629716.html|शीर्षक=Burmese government accused of trying to 'expel' all Rohingya Muslims|मिति=14 March 2017|प्रकाशक=The Independent}}</ref> सन् २००८ को संविधान अनुसार म्यानमारको सेनाले अझै पनि गृह, रक्षा र सीमा मामिला मन्त्रालय लगायत सरकारका अधिकांश मामिलामा नियन्त्रण कायम गरेको छ। सेनालाई संसद्मा २५ प्रतिशत सिट छुट्याइएको छ भने तीमध्येबाट एक जना उपराष्ट्रपति हुनेछन्।<ref>http://www.bbc.com/news/av/world-asia-35457290/why-does-military-still-keep-25-of-the-seats-myanmar-parliament</ref><ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.mmtimes.com/national-news/19670-managing-the-defence-and-security-council.html |शीर्षक=সংরক্ষণাগারভুক্ত অনুলিপি |पहुँचमिति=१९ सेप्टेम्बर २०१७ |अभिलेखमिति=१३ सेप्टेम्बर २०१७ |अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20170913135451/https://www.mmtimes.com/national-news/19670-managing-the-defence-and-security-council.html }}</ref> रोहिङ्ग्या समुदायले आफूहरू लामो समयदेखि पश्चिमी म्यानमारमा बस्दै आएको बताएइरहेका छन्। उनीहरूका वंशजहरू पूर्व-औपनिवेशिक र औपनिवेशिक कालदेखि अराकानका बासिन्दाहरू थिए।<ref>https://www.forbes.com/sites/anderscorr/2016/12/29/secret-1978-document-indicates-burma-recognized-rohingya-legal-residence/#5fa4b2cb5a79</ref><ref name="Ghosh2016">{{cite book|first=Partha S. Ghosh|title=Migrants, Refugees and the Stateless in South Asia|url=https://books.google.com/books?id=X242DAAAQBAJ&pg=PA161|date=23 May 2016|publisher=SAGE Publications|isbn=978-93-5150-855-7|pages=161}}</ref> २०औँ शताब्दीको उत्तरार्धमा उत्पीडन सुरु नहुञ्जेलसम्म रोहिङ्ग्याहरूले म्यानमारको संसदको सांसद सदस्यको रूपमा प्रतिनिधित्व गरेका थिए। विगतमा म्यानमारले रोहिङ्ग्याहरूलाई सामुहिक स्वीकार गर्ने गरेको भएतापनि म्यानमारको आधिकारिक दृष्टिकोण एकाएक परिवर्तन हुँदा रोहिङ्ग्याबारे म्यानमार सरकारको आधिकारिक टिप्पणी अनुसार उनीहरू राष्ट्रिय जनसङ्ख्या नभई [[बङ्गलादेश]]बाट आएका अवैध आप्रवासी हुन् भनेको छ। त्यसपछि म्यानमार सरकारले 'रोहिङ्ग्या' शब्दको प्रयोग बन्द गर्दै उनीहरूलाई [[बङ्गाली जाति|बङ्गाली]] भनेर सम्बोधन गर्न थालेको थियो।{{Sfn|Leider|2013|p=7}}<ref>{{वेब स्रोत | युआरएल=http://blog.irrawaddy.org/2014/04/blog-post_52.html | शीर्षक=The 'Rohingya' Identity - British experience in Arakan 1826-1948 | प्रकाशक=The Irrawaddy | पहुँचमिति=19 January 2015 | अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20150119082025/http://blog.irrawaddy.org/2014/04/blog-post_52.html | अभिलेखमिति=19 January 2015 | df=dmy-all }}</ref><ref name=":3">{{cite book|title = Burma's Muslims: Terrorists or Terrorised?|last = Selth|first = Andrew|publisher = Strategic and Defence Studies Centre, Australian National University|year = 2003|isbn = 073155437X|pages = 7}}</ref><ref name= Kaiser>{{वेब स्रोत|युआरएल = http://www.networkmyanmar.org/images/stories/PDF13/kaiser-obrien.pdf|शीर्षक = Extract from record by UK Ambassador Terrence J O'Brien of his call in Rangoon on the Bangladesh Ambassador to Burma Khwaja Mohammed Kaiser|मिति = 23 December 1975|वेबसाइट = Network Myanmar|प्रकाशक = |पहुँचमिति = 21 February 2015}}</ref><ref name=":6">{{cite book|title = Minority Problems in Southeast Asia|last = Adloff|first = Richard|publisher = Stanford University Press|year = 1955|isbn = |pages = 154|last2 = Thompson|first2 = Virginia}}</ref>{{Sfn|Crisis Group|2014|pp=4–5}}<ref name=":5" /><ref name=":7">{{वेब स्रोत|युआरएल = http://www.networkmyanmar.org/images/stories/PDF15/Leider-Note.pdf|शीर्षक = "Rohingya": Rakhaing and Recent Outbreak of Violence: A Note|मिति = |वेबसाइट = |प्रकाशक = Network Myanmar|अन्तिम = Leider|प्रथम = Jacques P.|पहुँचमिति = 11 February 2015}}</ref> अराकान रोहिङ्ग्या राष्ट्रिय सङ्गठन सहित रोहिङ्ग्या अधिकार आन्दोलनका विभिन्न सङ्गठनहरूले उनीहरूलाई म्यानमार भित्र जातीय पहिचान गर्न माग गर्दै आएका छन्।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.rohingya.org/portal/index.php/who-we-are.html|शीर्षक=Who we are?|प्रथम=Arakan Rohingya National Org.|अन्तिम=(ARNO)|वेबसाइट=www.rohingya.org|पहुँचमिति=१९ सेप्टेम्बर २०१७|अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20170928075322/http://www.rohingya.org/portal/index.php/who-we-are.html|अभिलेखमिति=२८ सेप्टेम्बर २०१७}}</ref> संयुक्त राष्ट्रसङ्घको अनुसन्धान प्रतिवेदन अनुसार म्यानमारको कट्टर राष्ट्रवादी बौद्ध धर्मावलम्बीहरूले रोहिङ्ग्या समुदायलाई घृणा र धार्मिक असहिष्णुताको सिकार बनाइरहेका साथै उनीहरूलाई गैरन्यायिक हत्या, अवैध गिरफ्तारी, यातना, बलात्कार र म्यानमारको सशस्त्र बलद्वारा दुर्व्यवहारका साथै जबर्जस्ती श्रमको सिकार बनाइरहेका छन्।<ref name="al jazeera">{{वेब स्रोत |युआरएल=http://www.aljazeera.com/news/2016/06/rohingya-victims-crimes-humanity-160620131906370.html|शीर्षक=UN: Rohingya may be victims of crimes against humanity|प्रकाशक=Al Jazeera }}</ref> संयुक्त राष्ट्रसङ्घका अनुसार रोहिङ्ग्या माथि भइरहेको उत्पीडनलाई [[मानवताविरुद्धको अपराध]] भन्न सकिन्छ।<ref name="al jazeera" /><ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.bbc.co.uk/news/world-39218105|शीर्षक=Myanmar Muslim minority subject to horrific torture, UN says|अन्तिम=Fisher|प्रथम=Jonah|मिति=2017-03-10|कार्य=BBC News|पहुँचमिति=2017-03-10|भाषा=अङ्ग्रेजी}}</ref> सन् २०१५ को रोहिङ्ग्या शरणार्थी सङ्कट र सन् २०१६- २०१७ को सैन्य दमनअघि म्यानमारमा ११ लाखदेखि १३ लाख रोहिङ्ग्या बसोबास गर्दै आएका थिए। तीमध्ये अधिकांश ८०-९८ प्रतिशत रोहिङ्ग्या-बाहुल्य राखाइन राज्यमा बसोबास गर्दथे। ८ लाख भन्दा बढी रोहिङ्ग्याहरू [[शरणार्थी]]को रूपमा दक्षिणपूर्वी छिमेकी देश [[बङ्गलादेश]]मा शरण लिन भागेका थिए भने अन्य कयौँ मुसलमानहरू अन्य छिमेकी देशहरूमा भागेका थिए।<ref name="refugee_crisis_2017_08_daily_star">http://www.thedailystar.net/world/myanmar-rohingya-refugee-crisis-1%2C000-killed-Myanmar-%20violence-%20un-rapporteur-1459426</ref> एक लाखभन्दा बढी रोहिङ्ग्या आन्तरिक रूपमा विस्थापित भएका छन् भने उनीहरू म्यानमारको सेनाको नियन्त्रणमा रहेका शिविरमा बसिरहेका छन्। २५ अगस्ट २०१७ मा, रोहिङ्ग्या विद्रोहीहरूले १२ सुरक्षाकर्मीहरूको हत्या गरेपछि म्यानमारको सेनाले रोहिङ्ग्या विरुद्ध "क्लियरेन्स अपरेसन" सुरु गरेको थियो।<ref name="india_plans_to_deport">{{वेब स्रोत |युआरएल=http://www.aljazeera.com/news/2017/08/india-plans-deport-thousands-rohingya-refugees-170814110027809.html|शीर्षक=India plans to deport thousands of Rohingya refugees|वेबसाइट=www.aljazeera.com}}</ref><ref name="auto1">{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.unhcr.org/news/latest/2017/5/590990ff4/168000-rohingya-likely-fled-myanmar-since-2012-unhcr-report.html|शीर्षक=Over 168,000 Rohingya likely fled Myanmar since 2012 - UNHCR report|प्रथम=United Nations High Commissioner for|अन्तिम=Refugees|प्रकाशक=UNHCR }}</ref><ref name="auto1"/><ref name="emergency_response">{{वेब स्रोत|युआरएल=https://kopernik.info/project/rohingya-refugees-emergency-response-indonesia|शीर्षक=Rohingya Refugees Emergency Response, Indonesia - Kopernik|प्रकाशक=Kopernik}}</ref><ref name="myanmar_nationals">{{वेब स्रोत |मिति=25 January 2017 |शीर्षक=190,000 Myanmar nationals' get residency relief in Saudi Arabia |प्रकाशक=Al Arabiya English |युआरएल=http://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2017/01/25/Over-190-000-Myanmar-nationals-granted-Saudi-residency.html}}</ref>.<ref name="identity_issue">{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.dawn.com/news/1165299|शीर्षक=Identity issue haunts Karachi's Rohingya population|अन्तिम=Rehman|प्रथम=Zia Ur|मिति=23 Feb 2015|कार्य=Dawn|पहुँचमिति=26 December 2016}}</ref> यस नरसंहारमा ४००-३००० रोहिङ्ग्याहरू मारिएका, हजारौँको सङ्ख्यामा घाइते भएका, यातना दिइएका र बलात्कारको शिकार बनेका थिए।<ref name="trappped_inside_camps">{{वेब स्रोत | युआरएल=https://www.theguardian.com/world/2012/dec/20/burma-rohingya-muslim-refugee-camps | शीर्षक=Trapped inside Burma's refugee camps, the Rohingya people call for recognition | प्रकाशक=The Guardian | मिति=20 December 2012 | पहुँचमिति=10 February 2015}}</ref><ref name="us_holocaust_museum_highlights">{{वेब स्रोत|शीर्षक=US Holocaust Museum highlights plight of Myanmar's downtrodden Rohingya Muslims| युआरएल=http://www.foxnews.com/us/2013/11/06/us-holocaust-museum-highlights-plight-myanmar-downtrodden-rohingya-muslims/ |मिति=6 November 2013|प्रकाशक=Associated Press|कार्य=Fox News Channel}}</ref> उनीहरूका घरहरू जलाइएको थियो भने ४,००,००० भन्दा बढी (म्यानमारमा रहेका कुल रोहिङ्ग्याहरूको ४० प्रतिशत जनसङ्ख्या) भागेर बङ्गलादेश पुगेका थिए।<ref name="we_will_kill_you_all_2017_09_17_reuters">Lone, Wa and Andrew R.C. Marshall, [https://uk.reuters.com/article/uk-myanmar-rohingya-exclusive/exclusive-we-will-kill-you-all-rohingya-villagers-in-myanmar-beg-for-safe-passage-idUKKCN1BS0PN "Exclusive - 'We will kill you all' - Rohingya villagers in Myanmar beg for safe passage,"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170917195557/https://uk.reuters.com/article/uk-myanmar-rohingya-exclusive/exclusive-we-will-kill-you-all-rohingya-villagers-in-myanmar-beg-for-safe-passage-idUKKCN1BS0PN |date=१७ सेप्टेम्बर २०१७ }} September 17, 2017, Reuters, retrieved September 17, 2017</ref><ref name="textbook_example_2017_09_12_wash_post">[https://www.washingtonpost.com/world/textbook-example-of-ethnic-cleansing--370000-rohingyas-flood-bangladesh-as-crisis-worsens/2017/09/12/24bf290e-8792-41e9-a769-c79d7326bed0_story.html "‘Textbook example of ethnic cleansing,’ 370,000 Rohingyas flood Bangladesh as crisis worsens,"] September 12, 2017, ''Washington Post'' retrieved September 12, 2017</ref><ref name="minorities_flee_2017_08_30_cbs">[https://www.hrw.org/news/2017/08/29/burma-satellite-data-indicate-burnings-rakhine-state "18,000 minorities flee deadly ethnic violence in Myanmar"], Aug. 30, 2017, CBS News, retrieved September 12, 2017</ref><ref name="rohingya_have_fled_2017_09_08_ny_times">[https://www.nytimes.com/2017/09/08/world/asia/myanmar-rohingya-refugees-270000.html?mcubz=1&mcubz=1 "270,000 Rohingya Have Fled Myanmar, U.N. Says,"] September 8, 2017, New York Times, retrieved September 12, 2017</ref><ref name="unhcr_reports_2017_09_08_ap_fox_news">[http://www.foxnews.com/world/2017/09/08/unhcr-reports-surge-in-rohingya-refugees-now-270000.html "UNHCR reports surge in Rohingya refugees, now 270,000,"] September 8, 2017, Associated Press on Fox News, retrieved September 12, 2017</ref> == व्युतपत्ति == आधुनिक रोहिङ्ग्या शब्द औपनिवेशिक र पूर्व-औपनिवेशिक शब्दहरू रुइङ्गा र रुवाङ्गाबाट उत्पन्न भएको थियो।<ref>{{cite web |url=http://www.burmalibrary.org/docs21/FCO-1952-12-31-The_Mujahid_Revolt_in_Arakan-en-red.pdf |title=The Mujahid revolt in Arakan|website=www.burmalibrary.org|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230530045429/https://www.burmalibrary.org/docs21/FCO-1952-12-31-The_Mujahid_Revolt_in_Arakan-en-red.pdf|archive-date=30 May 2023 |access-date=8 January 2020|date=31 December 1952}}</ref> रोहिङ्ग्याहरूले आफूहरूलाई रुइङ्गाको रूपमा उल्लेख गर्ने गर्दछन्। [[बर्मेली भाषा]]मा ({{भाषा-बर्मेली|ရိုဟင်ဂျာ }}) यो समुदायलाई रुवाइङ्गा भनिन्छ भने [[बङ्गाली भाषा|बङ्गाली]]मा रोहिङ्गा ({{भाषा-बङ्गाली|রোহিঙ্গা}}) भनिन्छ। "रोहिङ्ग्या" शब्द अराकान राज्यको शब्द राखङ्गा वा रोसाङ्गाबाट आएको हुन सक्छ। रोहिङ्ग्या शब्दको अर्थ "रोहाङको बासिन्दा" हुन जान्छ जुन अराकानको प्रारम्भिक एक इस्लामी नाम थियो।<ref>{{cite web |url=http://www.oed.com/view/Entry/275016;jsessionid=7C5F9903ED0D23A031507806D08686D8?redirectedFrom=Rohingya#eid |title=Rohingya etymology at Oxford Dictionary |publisher=Oxford University Press |access-date=11 February 2015}}</ref><ref name="Minar">{{Cite news |last1=Minar|first1=Sarwar J.|last2=Halim|first2=Abdul |title=Rohingya: Etymology, people and identity |url=http://dailyasianage.com/news/187981/?regenerate|access-date=17 February 2022 |work=The Asian Age |location=Bangladesh |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Sittwe burns |title=The most persecuted people on Earth? The Rohingyas |newspaper=The Economist |date=13 June 2015 |quote='Rohingya' simply means 'inhabitant of Rohang', the early Muslim name for Arakan.}}</ref> रोहिङ्ग्या शब्दको प्रयोग ऐतिहासिक रूपमा [[ब्रिटिस राज]]भन्दा पहिले देखि नै लिपिबद्ध गरिएको छ। सन् १७९९ मा फ्रान्सिस बुकाननले "बर्मेली साम्राज्यमा बोलिने केही भाषाहरूको तुलनात्मक शब्दावली" नामक एक लेख लेखेका थिए जसलाई माइकल चार्नीले फेला पारी सन् २००३ मा "एसओएएस बुलेटिन अफ बर्मा रिसर्च" नामक एक पुस्तक लेखी पुन: प्रकाशित गरेका थिए।<ref name="buchanan_burma">{{cite journal |last=Buchanan |first=Francis |year=1799 |title=A Comparative Vocabulary of Some of the Languages Spoken in the Burma Empire |url=http://www.soas.ac.uk/sbbr/editions/file64276.pdf |journal=Asiatic Researches |publisher=The Asiatic Society |volume=5 |pages=219–240 |access-date=9 July 2012 |archive-date=20 October 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121020051420/http://www.soas.ac.uk/sbbr/editions/file64276.pdf }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121020051420/http://www.soas.ac.uk/sbbr/editions/file64276.pdf |date=20 October 2012 }}</ref><ref name="Charney Arakan">{{cite news|last=Charney |first=Michael W.|title=A Comnparative vocabulary of some of the Languages Spoken in the Burma Empire |url=https://archive.org/details/AComparativeVocabularyOfSomeOfTheLanguagesSpokenInTheBurmaEmpire |work=SOAS Bulletin of Burma Research |date=8 April 2018 |access-date=8 April 2018}}</ref><ref name="leider_arakan">{{cite news|last=Leider |first=Jacques P.|title=Interview: History Behind Arakan State Conflict |url=http://www.irrawaddy.org/archives/8642 |work=The Irrawaddy |date=9 July 2012 |access-date=9 July 2012}}</ref> अराकानमा लामो समयदेखि बसोबास गर्दै आएका र आफूलाई रुइङ्गा वा अराकानका मूल निवासी भनिने मोहम्मदानहरू भनि उनले उल्लेख गरेका थिए। सन् १८११ को क्लासिकल जर्नलले "रुइङ्गा" लाई "बर्मा साम्राज्य" मा बोलिने भाषाहरूमध्ये एकको रूपमा पहिचान गरिएको थियो।<ref name="Salim">{{Cite web|url=http://heritagetimes.in/rohingya-crisis-a-historical-perspective/|title=ROHINGYA CRISIS: A HISTORICAL PERSPECTIVE|last=Salim|first=Saquib|website=HeritageTimes|date=20 September 2019|access-date=23 September 2019}}</ref> सन् १८१५ मा जोहान सेभेरिन वेटरले जर्मन भाषामा प्रकाशित भाषाहरूको सङ्ग्रहमा "रुइङ्गा"लाई एक जातीय समूहको रूपमा सूचीबद्ध गरेका थिए।<ref name=Inside24>{{cite book|title=The Rohingyas: Inside Myanmar's Hidden Genocide|publisher=Oxford University Press|first=Azeem |last=Ibrahim|pages=24–25}}</ref> जाक लिडरका अनुसार, ब्रिटिस औपनिवेशिक कालमा रोहिङ्ग्याहरूलाई "चटगाँइया" को रूपमा उल्लेख गरिएको थियो भने सन् १९९० को दशकसम्म उनीहरूलाई "बङ्गाली" को रूपमा उल्लेख गर्नु विवादास्पद थिएन।{{Sfn|Leider|2013|pp=210–211}} रोहिङ्ग्या समुदायले आफूहरूलाई प्रायः "रोहिङ्ग्या मुसलमान", "अराकानी मुसलमान" र "बर्मेली मुसलमान" भन्ने गरेको हुँदा रोहिङ्ग्या शब्दको प्रयोगमा कुनै अन्तर्राष्ट्रिय सहमति छैन भनेर लिडरले उल्लेख गरेका थिए। मानवशास्त्री क्रिस्टिना फिङ्कजस्ता सहित अन्यले रोहिङ्ग्यालाई जातीय पहिचानकर्ताको रूपमा नभई राजनीतिक पहिचानकर्ताको रूपमा प्रयोग गरेका छन्।<ref>{{cite web |title=About Rohingya Ethnic |url=http://flotilla2arakan.com/2016/12/16/aboutrohingyaethnic/ |website=Flotilla 2 Arakan |access-date=27 October 2017 |archive-date=29 October 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171029174826/http://flotilla2arakan.com/2016/12/16/aboutrohingyaethnic/ }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171029174826/http://flotilla2arakan.com/2016/12/16/aboutrohingyaethnic/ |date=29 October 2017 }}</ref> लेडरको विचारमा रोहिङ्ग्या एक राजनीतिक आन्दोलन हो जुन सन् १९५० को दशकमा राखिनमा "एक स्वायत्त इस्लाम क्षेत्र" सिर्जना गर्न सुरु भएको थियो। सन् १९४८ देखि १९६२ सम्म [[बर्मा]]मा प्रजातन्त्र रहँदाको बेला प्रधानमन्त्री उ नुको सरकारले मायु सीमा क्षेत्रमा शान्ति स्थापनाको प्रयासको एक अंशको रूपमा रेडियो सम्बोधनहरूमा "रोहिङ्ग्या" शब्दको प्रयोग गरेको थियो।<ref name=WaPo>{{cite news |first=Adam |last=Taylor |title=The battle over the word 'Rohingya' |url=https://www.washingtonpost.com/news/worldviews/wp/2016/04/29/the-battle-over-the-word-rohingya/ |newspaper=The Washington Post|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230309080456/https://www.washingtonpost.com/news/worldviews/wp/2016/04/29/the-battle-over-the-word-rohingya/|archive-date=9 March 2023}}</ref> यो शब्द बर्मेली रेडियोमा प्रसारण गरी बर्मेली शासकहरूको भाषणमा प्रयोग गरिएको थियो। अपरेसन किङ ड्रागनका कारण शरणार्थीहरूसम्बन्धी [[संयुक्त राष्ट्र शरणार्थी उच्च आयोग]]को एक प्रतिवेदनले पीडितहरूलाई "बङ्गाली मुसलमानहरू (रोहिङ्ग्या भनिने)" भनी उल्लेख गरेको थियो। यद्यपि, सन् १९९० को दशकसम्म रोहिङ्ग्या शब्दको व्यापक रूपमा प्रयोग गरिएको थिएन। हाल "रोहिङ्ग्या" नामको प्रयोगमा ध्रुवीकरण आएको छ। म्यानमारको सरकारले उक्त नाम प्रयोग गर्न अस्वीकार गरेको छ। सन् २०१४ को जनगणनामा म्यानमार सरकारले रोहिङ्ग्याहरूलाई आफूलाई "बङ्गाली" भनेर चिनाउन बाध्य पारेको थियो।<ref name=TimeRohingya>{{cite magazine |title=Why Burma is trying to stop people from using the name of its persecuted Muslim minority |url=https://time.com/4322396/burma-myanmar-rohingya-us-embassy-suu-kyi/ |magazine=Time (magazine) |first=Feliz |last=Solomon |date=9 May 2016 |access-date=8 January 2020 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230322011247/http://time.com/4322396/burma-myanmar-rohingya-us-embassy-suu-kyi/ |archive-date=22 March 2023 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190818043854/https://time.com/4322396/burma-myanmar-rohingya-us-embassy-suu-kyi/ |date=18 August 2019 }}</ref> जाक लिडरले राखिनका धेरै मुसलमानहरूले आफूलाई "रोहिङ्ग्या" को सट्टा "अराकानी मुसलमान" वा "राखाइनबाट आएका मुसलमानहरू" भन्न रुचाउँछन् भनि लेखेका थिए।<ref>{{cite news |url=http://blog.irrawaddy.org/2014/04/blog-post_52.html |title=The 'Rohingya' Identity – British experience in Arakan 1826–1948 |first=Derek |last=Tonkin |newspaper=The Irrawaddy |access-date=19 January 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150119082025/http://blog.irrawaddy.org/2014/04/blog-post_52.html |archive-date=19 January 2015 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150119082025/http://blog.irrawaddy.org/2014/04/blog-post_52.html |date=19 January 2015 }}</ref> याङ्गुनमा रहेको संयुक्त राज्य अमेरिकाको दूतावासले "रोहिङ्ग्या" नाम प्रयोग गर्न जारी राखेको छ। == जनशाङ्खिकि == रोहिङ्ग्याको रूपमा पहिचान गर्नेहरू सामान्यतया बङ्गलादेशसँग सीमा जोडिएको आराकानको सबैभन्दा उत्तरी बस्तीहरूमा बस्छन् जहाँ उनीहरू जनसङ्ख्याको ८०-९८% रहेको छ। एक सामान्य रोहिङ्ग्या परिवारमा चार वा पाँच जनासम्म जीवित बालबालिका रहेको भएतापनि दुर्लभ घटनाहरूमा २८ जनासम्मको परिवार सङ्ख्या भेटिएको थियो।<ref>{{cite news |url=http://www.aljazeera.com/indepth/features/2012/08/201288114724103607.html |title='Mass graves' for Myanmar's Rohingya |department=Features |publisher=Al Jazeera |date=9 August 2012 |access-date=18 October 2013}}</ref> म्यानमारको राष्ट्रिय औसतभन्दा ४६ प्रतिशत बढी बालबालिकाले रोहिङ्ग्या समुदायको प्रतिनिधित्व गर्दछन्। सन् २०१८ मा बङ्गलादेशमा १,२०,००० रोहिङ्ग्या महिलाहरूको कुल जनसङ्ख्याबाट ४८,००० रोहिङ्ग्या शिशुहरूको जन्म भएको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://www.scmp.com/news/asia/southeast-asia/article/2126991/48000-babies-will-be-born-rohingya-refugee-camps-year-aid|title=48,000 babies to be born in Rohingya refugee camps this year|date=5 January 2018|website=South China Morning Post|access-date=12 November 2019}}</ref> सन् २०१४ सम्मको तथ्याङ्क अनुसार लगभग १३ लाख रोहिङ्ग्याहरू म्यानमारमा बसोबास गर्ने गरेका थिए भने अनुमानित १० लाख भन्दा बढी विदेशमा बसोबास गर्ने गरेको पाइएको थियो। यदि रखाइन राज्यको कुल जनसङ्ख्याको ४० प्रतिशत वा विदेशी रोहिङ्ग्या जनसङ्ख्यालाई समावेश गर्ने हो भने ६० प्रतिशत हिस्सा उनीहरूले ओगटेका छन्। [[संयुक्त राष्ट्रसङ्घ]]को तथ्याङ्कअनुसार सन् २०१६ को डिसेम्बरसम्म विश्वको कुल राज्यविहीन जनसङ्ख्याको एक चौथाइ हिस्सा रोहिङ्ग्या समुदायले ओगटेको थियो।<ref>{{cite news|title=An army crackdown sends thousands fleeing in Myanmar |url=https://www.economist.com/news/asia/21727947-once-again-violence-wracks-rakhine-state-army-crackdown-sends-thousands-fleeing-myanmar |access-date=6 September 2017 |newspaper= The Economist |date=31 August 2017}}</ref> == धर्म == [[File:ROHINGYA (8093615213).jpg|thumb|left|[[मलेसिया]]को सेल्याङस्थित मदरसामा रोहिङ्ग्या अनाथहरू]] बर्माको रोहिङ्ग्या मुस्लिम जनसङ्ख्याका सदस्यहरूलाई देशको नागरिक नमानिएको तथ्यका कारण उनीहरूलाई बर्मेली सरकारले भेदभावबाट सुरक्षित राखेको छैन। तसर्थ, समुदायको धार्मिक स्वतन्त्रताको कमी, विशेष गरी कानुनी र राजनीतिक क्षेत्रमा चिन्ताहरू विद्यमान छन्।<ref name=":8">{{cite journal|title=The Rohingya Muslims in Myanmar: Past, Present, and Future|url=https://core.ac.uk/download/36692318.pdf|last=Abdelkader|first=Engy|date=1 July 2014|journal=Oregon Review of International Law |volume=15 |issue= |pages=393–412 |ssrn = 2277949}}</ref> बहुसङ्ख्यक रोहिङ्ग्या मानिसहरूले सुन्नी इस्लाम र सूफीवादको मिश्रण सहित [[इस्लाम धर्म|इस्लाम]]को अभ्यास गर्छन्।<ref>{{cite web |url=https://www.npr.org/sections/thetwo-way/2015/05/15/407048785/why-no-one-wants-the-rohingyas |title=Why No One Wants The Rohingyas |publisher=NPR |access-date=16 January 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231201011320/https://www.npr.org/sections/thetwo-way/2015/05/15/407048785/why-no-one-wants-the-rohingyas|archive-date=1 December 2023}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/world/2017/sep/02/rohingya-fleeing-myanmar-tales-ethnic-cleansing |title=Thousands of Rohingya flee Myanmar amid tales of ethnic cleansing|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230726033238/http://www.theguardian.com/world/2017/sep/02/rohingya-fleeing-myanmar-tales-ethnic-cleansing|archive-date=26 July 2023 |first=Jacob |last=Judah |date=2 September 2017 |newspaper=The Guardian |access-date=16 January 2018}}</ref><ref name="ReferenceA">{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-41291650|title=Bangladesh to restrict Rohingya movement|date=16 September 2017 |access-date=16 January 2018 |work=BBC News|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240225194649/https://www.bbc.com/news/world-asia-41291650|archive-date=25 February 2024}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.independent.co.uk/voices/rohingya-muslims-crisis-myanmar-burma-bangladesh-persecution-international-aid-a7944761.html |title=Bangladeshis should remember their own history when it comes to the fleeing Rohingya Muslims |date=13 September 2017 |newspaper=The Independent |access-date=16 January 2018}}</ref> रोहिङ्ग्या समुदायका महत्वपूर्ण अल्पसङ्ख्यकहरू [[हिन्दु धर्म]] र [[इसाई धर्म]]को अभ्यास गर्दछन्।<ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/cities/bengaluru/2022/jun/24/religious-conversionshits-rohingya-camp-in-bengaluru-2469108.html|title=Religious conversions hits Rohingya camp in Bengaluru|website=The New Indian Express|date=24 June 2022 }}</ref> सरकारले उनीहरूको शैक्षिक अवसरहरू सीमित गरेको फलस्वरूप धेरैले मौलिक इस्लामी अध्ययनलाई आफ्नो एकमात्र विकल्पको रूपमा पछ्याउँदछन्। अधिकांश गाउँहरूमा [[मस्जिद]] र मदरसाहरू छन्। परम्परागत रूपमा, [[पुरुष]]हरू मण्डलीमा प्रार्थना गर्दछन् भने महिलाहरूले घरमा प्रार्थना गर्दछन्।<ref>{{cite web|title=Rohingya Muslims – India Needs to Show Compassion|url=http://www.thetinyman.in/2017/09/rohingya-muslims-india-need-to-show.html|website=Tiny Man|access-date=27 October 2017}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171013214138/http://www.thetinyman.in/2017/09/rohingya-muslims-india-need-to-show.html |date=13 October 2017 }}</ref> मुसलमानहरूले प्रायः धार्मिक बाधाहरूको सामना गरिरहेको बेला बर्मामा अन्य व्यक्तिहरू जस्तै आफ्नो धर्मको अभ्यास गर्न सङ्घर्ष गरिरहेका छन्। यी सङ्घर्षहरू अनौपचारिक वा औपचारिक भएतापनि उपासनास्थलहरूको निर्माणको लागि स्वीकृति प्राप्त गर्न कठिनाइको रूपमा प्रकट भएका छन्। विगतमा पनि उनीहरूलाई आफ्नो धार्मिक आस्था सिकाएको र अभ्यास गरेको आरोपमा पक्राउ गरिएको थियो। == स्वास्थ्य == [[चित्र:4-year-old Anowar pictured with his mum and brother after being treated for diphtheria by the UK's Emergency Medical Team in Kutupalong, Bangladesh (28040394749).jpg|thumb|कुटुपालोङ शरणार्थी शिविरमा बेलायतको आपतकालीन मेडिकल टोलीले [[भ्यागुते रोग]]को उपचार गरेपछि रोहिङ्ग्या बालबालिकाहरू आफ्नी आमासँगै।]] रोहिङ्ग्यासमुदायले विभेद र स्वास्थ्य सेवामा अवरोधको सामना गरिरहेका छन्।<ref name="Ives 2016">{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2016/12/05/world/asia/rohingya-myanmar-health-care.html|title=Rohingya Face Health Care Bias in Parts of Asia, Study Finds|date=5 December 2016|work=The New York Times}}</ref> सन् २०१६ मा मेडिकल जर्नल द लसेन्टले प्रकाशित गरेको एक अध्ययन अनुसार म्यानमारका रोहिङ्ग्या बालबालिकाले जन्मजात कम तौल, कुपोषण, झाडापखाला र वयस्क भएपछि [[प्रजनन (पुनरुत्पादन)|प्रजनन]]मा अवरोधको सामना गरिरहेको खुलेको थियो। रोहिङ्ग्याको बाल मृत्युदर प्रति १,००० जीवित जन्ममा २२४ सम्म रहेको छ, जुन म्यानमारको बाँकीको (प्रति १,००० जीवित जन्ममा ५२) दरभन्दा ४ गुणा बढी र राखिन राज्यका अन्य गैर-रोहिङ्ग्या क्षेत्रहरूको भन्दा ३ गुणा (प्रति १,००० जीवित जन्ममा ७७) रहेको छ।<ref name="Mahmood2016">{{cite journal |author1=Mahmood |author2=Wroe |author3=Fuller |author4=Leaning|title= The Rohingya people of Myanmar: health, human rights, and identity |journal=Lancet |year=2016 |volume= 389|pages=1–10|url=http://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(16)00646-2/abstract |format=fee required |doi=10.1016/S0140-6736(16)00646-2 |pmid= 27916235 |issue=10081|s2cid=205981024 }}</ref> यस अध्ययनले ४०% रोहिङ्ग्या बालबालिकाहरू म्यानमारभित्र आन्तरिक रूपमा विस्थापित व्यक्तिहरूको शिविरमा झाडापखालाबाट पीडित छन् जुन बाँकी राखिनका बालबालिकाहरूमा [[झाडापखाला]] [[रोग]]को तुलनामा पाँच गुणा बढी दरमा पीडित रहेको पत्ता लागेको थियो। == मानवाधिकार र शरणार्थीको स्थिति == [[चित्र:Cox's Bazaar Refugee Camp (8539828824) (cropped).jpg|thumb| [[बङ्गलादेश]]को [[कक्सबाजार]] स्थित [[कुतुपालङ शरणार्थी शिविर]] यो शरणार्थी शिविर [[म्यानमार]]मा भएको अन्तरसाम्प्रदायिक हिंसाबाट जोगिन भागेका तीन लाख रोहिङ्ग्याहरूलाई आश्रय दिने तीन शिविरहरू मध्ये एक हो।]] [[चित्र:Police Checkpoint with Closed-Off Muslim (Rohingya) Area (Aung Mingalar) - Sittwe - Rakhaing (Arakan) State - Myanmar (Burma) (12232262756).jpg|thumb|सितवे प्रहरी जाँच केन्द्र]] रोहिङ्ग्या समुदायलाई "विश्वको सबैभन्दा कम खोजी गरिएको अल्पसङ्ख्यक" र "विश्वको सबैभन्दा उत्पीडनमा परेका मानिसहरूमध्ये एक"को रूपमा वर्णन गरिएको छ।<ref>{{cite news |first=Mark |last=Dummett |date=18 February 2010 |title=Bangladesh accused of 'crackdown' on Rohingya refugees |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/8521280.stm |work=BBC News |access-date=29 July 2012}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.unhcr.org/cgi-bin/texis/vtx/refdaily?pass=52fc6fbd5&id=4fe952205|title=Myanmar, Bangladesh leaders 'to discuss Rohingya' |agency=Agence France-Presse |date=25 June 2012 |access-date=29 July 2012}}</ref> मेदसाँ सँ फ्रोँतिएरले सन् २००७ मा रोहिङ्ग्या समुदायले सरकार र सेनाबाट सामना गर्नुपरेको भेदभाव र मानवाधिकारका चुनौतीहरूको आधारमा विश्वका शीर्ष १० सबैभन्दा कम खोजी भएका समुदायहरू मध्ये एक भएको दाबी गरेको थियो। "वास्तवमा, हाल म्यानमारमा (१३५) राष्ट्रिय जातिहरू बसोबास गर्दै आएको भएतापनि तथाकथित रोहिङ्ग्या मानिसहरू तीमध्येका होइनन् र ऐतिहासिक रूपमा म्यानमारमा कहिल्यै पनि 'रोहिङ्ग्या' जाति थिएनन्" भनि सन् १९९२ को फेब्रुअरीमा म्यानमारको विदेश मन्त्रालयले एक प्रेस विज्ञप्ति जारी गरी उक्त भनाइलाई सार्वजनिक गरेको थियो।<ref name=":9">{{cite web|url=https://dr.ntu.edu.sg/bitstream/handle/10220/5978/rsisc012-08.pdf?sequence=1&isAllowed=y|title=Rohingya Muslims: Myanmar's Forgotten People|last=Kyaw|first=Nyi Nyi|date=6 February 2008|website=Nanyang Technological University Library|access-date=5 October 2017|archive-date=19 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180919200055/https://dr.ntu.edu.sg/bitstream/handle/10220/5978/rsisc012-08.pdf?sequence=1&isAllowed=y|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180919200055/https://dr.ntu.edu.sg/bitstream/handle/10220/5978/rsisc012-08.pdf?sequence=1&isAllowed=y |date=19 September 2018 }}</ref> रोहिङ्ग्याहरू समुदायलाई आवतजावतको स्वतन्त्रताका साथै उच्च शिक्षा प्राप्त गर्ने अधिकारबाट पनि बञ्चित गरिएको छ। सन् १९८२ को राष्ट्रियता सम्बन्धी कानुन लागू भएदेखि नै उनीहरूलाई बर्मेली नागरिकताबाट बञ्चित गरिएको छ। सन् १९८२ को कानुनपछि म्यानमारमा विभिन्न प्रकारका नागरिकता प्राप्त भएका छन्।<ref>{{cite web|url=http://www.dandc.eu/en/article/myanmar-does-not-recognise-rohingya-citizens-ngo-expert-elaborates-our-interview|title="The world's most persecuted people" Katja Dombrowski interviews Johannes Kaltenbach (Malteser International) |date=3 April 2015 |publisher = In: D+C, Vol.42.2015:5 }}</ref> सर्वसाधारण नागरिकसँग रातो परिचयपत्र हुने गर्दथ्यो तर रोहिङ्ग्याहरूलाई सेतो परिचयपत्र दिइएको थियो जसले उनीहरूलाई अनिवार्य रूपमा बर्मामा बसोबास गर्ने विदेशीहरूको रूपमा वर्गीकृत गरेको थियो। रोहिङ्ग्यामाथि लगाइएका सीमा र प्रतिबन्धहरूलाई नागरिकताको यो भिन्नताले उनीहरूलाई केही सहज बनाएको थियो।<ref name="rohingya">{{cite news |first=Jonathan |last=Head |date=5 February 2009 |title=What drive the Rohingya to sea? |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/7872635.stm |work=BBC News |access-date=29 July 2012}}</ref> उदाहरणका लागि, सेतो परिचयपत्र प्राप्त गरेका रोहिङ्ग्याहरू सेनामा भर्ती हुन वा सरकारमा भाग लिन सक्दैनथे र उनीहरूले अवैध आप्रवासनको मुद्दाको पनि सामना गर्न पर्दनथ्यो। नागरिकता कानूनले सेनाद्वारा रोहिङ्ग्याविरुद्ध मानव अधिकार उल्लङ्घनको पनि महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको छ।<ref name=":10">{{Cite journal |last1=Grundy-Warr |first1=Carl |last2=Wong |first2=Elaine |date=Autumn 1997|title=Sanctuary Under a Plastic Sheet–The Unresolved Problem of Rohingya Refugees|url=http://www.mcrg.ac.in/WC_2015/Reading/D_Unresolved_Problem_Rohingya_Refugees.pdf |journal=IBRU Boundary and Security Bulletin|pages=79–91|via=MCRG}}</ref> उनीहरूलाई आधिकारिक अनुमति बिना यात्रा गर्न अनुमति दिइएको थिएन र पहिले दुई भन्दा बढी बच्चा नजन्माउने प्रतिबद्धतामा हस्ताक्षर गर्नु आवश्यक रहेतापनि उक्त कानुनलाई कडाईका साथ लागू गरिएको थिएन। उनीहरूलाई नियमित रूपमा जबर्जस्ती श्रमको (सामान्यतया, रोहिङ्ग्या पुरुषले हप्तामा एक दिन सैन्य वा सरकारी परियोजनाहरूमा काम गर्नुपर्दछ र हप्तामा एक रात चौकीदारी गर्नुपर्दछ) अधीनमा राखिएको थियो। हाल रोहिङ्ग्याहरूले धेरै खेतीयोग्य भूमि पनि गुमाएका छन् जसलाई सेनाले जफत गरी म्यानमारको अन्य ठाउँबाट त्यहाँ बसाइँ सरेर आएका बौद्ध धर्मवलम्बीहरूलाई दिइएको छ।{{Sfn|Crisis Group|2014|p=19}}<ref name="rohingya" /> रोहिङ्ग्या समुदाय विरुद्ध भएका मानव अधिकार उल्लङ्घनका लागि बर्मेली सेना आंशिक रूपमा जिम्मेवार छ। यी उल्लङ्घनहरूमा सम्पत्तिको विनाश, सम्पत्ति हडप्नु र छिमेकी देशमा जबर्जस्ती स्थानान्तरण गरिनु समावेश छ। सेनाले रखाइनमा रहेका रोहिङ्ग्याहरूलाई बङ्गलादेश जान बाध्य पार्दा मानव अधिकारको उल्लङ्घन भएको मानिन्छ। रोहिङ्ग्या मुसलमानहरू विरुद्ध हुने अन्य मानव अधिकार उल्लङ्घनहरूमा शारीरिक हिंसा र यौन हिंसा समावेश छन्। देशका सैन्य अधिकारीहरूले बर्मामा गरिने जनगणनाको भागको रूपमा यी उल्लङ्घनहरू आवश्यक रहेको र रोहिङ्ग्या मुसलमानहरूको राष्ट्रियता के हो भनेर पत्ता लगाउन सेनाले यी कार्यहरू गर्न आवश्यक रहेको बताएर यी उल्लङ्घनहरूलाई तर्कसङ्गत बनाएका थिए। एम्नेस्टी इन्टरनेसनलका अनुसार सन् १९७८ देखि बर्माको सैन्य तानाशाहीले रोहिङ्ग्याहरूलाई मानव अधिकार उल्लङ्घनको सिकार बनाएको र तीमध्ये धेरै छिमेकी बङ्गलादेशमा भागेका छन्।<ref name="Amn">{{cite web|url=https://www.amnesty.org/en/library/info/ASA16/005/2004/|title=Myanmar – The Rohingya Minority: Fundamental Rights Denied|publisher=Amnesty International|year=2004 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141213205322/http://www.amnesty.org/en/library/info/ASA16/005/2004|archive-date=13 December 2014|url-status=dead|access-date=11 February 2015}}</ref> रोहिङ्ग्या मुसलमानहरूलाई उनीहरूको घरबाट अन्य क्षेत्रहरूमा स्थानान्तरण गर्नुको कारण रखाइन अविकसित बनेको थियो भने रोहिङ्ग्या मुसलमान र बौद्धहरूबीचको द्वन्द्व र उनीहरूलाई सरकारले गरेको भेदभाव जस्ता कारकहरूका कारण रखाइल अविकसित हुन पुगेको थियो।<ref name=":11">{{cite web|url=http://www.burmalibrary.org/docs21/Abrar-NM-Repatriation_of_Rohingya_refugees-en.pdf|title=Repatriation of Rohingya Refugees|last=Abrar|first=C.R.|website=Burma Library|access-date=6 October 2017}}</ref> रोहिङ्ग्या समुदायका सदस्यहरू बङ्गलादेशमा विस्थापित भएपछि त्यहाँको [[बङ्गलादेश सरकार|सरकार]], गैरसरकारी संस्था र [[संयुक्त राष्ट्र शरणार्थी उच्च आयोग]]ले [[शरणार्थी]]हरूलाई आवास र भोजन प्रदान गरेर सहायता गरेको थियो। बाह्य सङ्गठनहरूले (सरकारद्वारा नियन्त्रित बाहेक) सहायताको खाँचो पर्ने मानिसहरूको सङ्ख्याका अत्याधिक भएका कारण यिनीहरूको सहयोग निकै महत्त्वपूर्ण रहेको छ। सन् २००५ मा शरणार्थीसम्बन्धी संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय उच्चा आयोगले बङ्गलादेशबाट रोहिङ्ग्याहरूलाई फिर्ता पठाउन बङ्गलादेश सरकारलाई सहयोग गरेको भएतापनि शरणार्थी शिविरहरूमा मानव अधिकार उल्लङ्घनको आरोपले यो प्रयासलाई खतरामा पारेको थियो।<ref>{{cite news |url=http://www.newagebd.com/2005/may/21/front.html#9 |title=UNHCR threatens to wind up Bangladesh operations |work=New Age |date=21 May 2005 |access-date=25 April 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090425140346/http://www.newagebd.com/2005/may/21/front.html |archive-date=25 April 2009 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090425140346/http://www.newagebd.com/2005/may/21/front.html#9 |date=25 April 2009 }}</ref> सन् २०१२ को साम्प्रदायिक दङ्गा भएको तीन वर्षपछि सन् २०१५ मा १ लाख ४० हजार रोहिङ्ग्याहरू शरणार्थी शिविरमा बसिरहेका थिए। [[संयुक्त राष्ट्रसङ्घ]]ले यसअघि [[म्यानमार]]मा सन् २०१२ मा भएको साम्प्रदायिक हिंसा र उत्पीडनको डरका कारण अधिकांश रोहिङ्ग्या शरणार्थीहरूलाई म्यानमारमा फर्कन सकिरहेका थिएनन्।<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-23077537|title=The unending plight of Burma's unwanted Rohingyas|last=Head|first=Jonathan|date=1 July 2013|access-date=11 February 2015}}</ref> बङ्गलादेश सरकारले रोहिङ्ग्या शरणार्थीलाई बङ्गलादेशमा बहिर्गमन हुन नदिन रोहिङ्ग्यालाई दिइने सहयोगको रकम घटाएको थियो।<ref>{{cite news|last=Dummett |first=Mark |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/7019882.stm |title=Asia-Pacific &#124; Burmese exiles in desperate conditions |work=BBC News |date=29 September 2007 |access-date=18 October 2013}}</ref> फेब्रुअरी २००९ मा समुद्रमा २१ दिन बिताएपछि मलक्काको जलसन्धिमा आचेनी नाविकहरूद्वारा धेरै रोहिङ्ग्या शरणार्थीहरूको उद्धार गरिएको थियो।<ref>{{cite web |url=http://epaper.kompas.com/ |title=Kompas – VirtualNEWSPAPER |publisher=Epaper.kompas.com |access-date=18 October 2013 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130620111958/http://epaper.kompas.com/ |date=20 June 2013 }}</ref> हजारौँ रोहिङ्ग्याहरू भागेर [[थाइल्यान्ड]]मा पनि पुगेका थिए। रोहिङ्ग्याहरूलाई थाइल्यान्डबाट खुला समुद्रमा खसालेको आरोप लाग्दै आएको छ। फेब्रुअरी २००९ मा, थाई सेनाले १९० रोहिङ्ग्या शरणार्थीहरूको डुङ्गालाई समुद्रमा खसालेको प्रमाण सार्वजनिक भएको थियो। इन्डोनेसियाली अधिकारीहरूले उद्धार गरेका शरणार्थीहरूको एउटा समूहले उनीहरूलाई थाई सेनाले पक्राउ गरी कुटपिट गरेको र त्यसपछि समुद्रमा छोडेको बताएका थिए।<ref>Rivers, Dan (12 February 2009). [http://edition.cnn.com/2009/WORLD/asiapcf/02/12/thailand.refugees.admission/index.html Thai PM admits boat people pushed out to sea], CNN</ref> सन् २००५ मा रोहिङ्ग्या शरणार्थीलाई स्वदेश फर्काउने कदम सुरु भएको थियो। सन् २००९ मा बङ्गलादेश सरकारले बर्मेली कूटनीतिज्ञहरूसँगको बैठकपछि देशभित्र शरणार्थी शिविरमा रहेका करिब नौ हजार रोहिङ्ग्यालाई म्यान्मार फर्काउने घोषणा गरेको थियो।<ref>{{cite news|url=http://www.zeenews.com/news591146.html|title=Myanmar to repatriate 9,000 Muslim refugees from B'desh |last=Press Trust of India|date=29 December 2009|publisher=Zee News}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.thedailystar.net/newDesign/news-details.php?nid=119694|title=Myanmar to take back 9,000 Rohingyas soon|date=30 December 2009|newspaper=The Daily Star (Bangladesh)}}</ref> १६ अक्टोबर २०११ मा, म्यानमारमा नयाँ सरकार गठन भएपछि रोहिङ्ग्या शरणार्थीहरूलाई फिर्ता लिन सहमत भएको थियो। यद्यपि, सन् २०१२ मा राखिने दङ्गाका कारण यी प्रत्यावर्तन प्रयासहरू अवरुद्ध भएका थिए।<ref>{{cite news|title=Myanmar to 'take back' Rohingya refugees|url=http://www.thedailystar.net/newDesign/news-details.php?nid=206713|newspaper=The Daily Star|date=16 October 2011}}</ref><ref>{{cite news |last1=Ahmed |first1=Akbar |last2=Akins |first2=Harrison |date= 1 December 2011 |title=Little help for the persecuted Rohingya of Burma |url=https://www.theguardian.com/commentisfree/belief/2011/dec/01/rohingya-burma?INTCMP=SRCH |newspaper=The Guardian |location=London |access-date=18 October 2013}}</ref> २९ मार्च २०१४ मा, बर्मेली सरकारले "रोहिङ्ग्या" शब्दमाथि प्रतिबन्ध लगाएपछि अल्पसङ्ख्यक समूहका सदस्यहरूलाई सन् २०१४ को म्यान्मार जनगणनामा "बङ्गाली" को रूपमा दर्ता हुन आदेश दिएको थियो भने यो जनगणना तीन दशकपछि आयोजित पहिलो जनगणना हो।<ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-international/no-registration-for-rohingya-in-myanmar-census/article5849870.ece |location=Chennai, India |work=The Hindu |title=No registration for 'Rohingya' in Myanmar census |date=30 March 2014}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-26807239 |title=Burma census bans people registering as Rohingya |work=BBC News |date=30 March 2014 |access-date=10 February 2015}}</ref> ७ मे २०१४ मा, संयुक्त राज्य अमेरिकाको प्रतिनिधि सभाले म्यानमारमा रोहिङ्ग्या मानिसहरूको उत्पीडनसम्बन्धी संयुक्त राज्य अमेरिकाको सदनको प्रस्ताव पारित गरेको थियो जसले म्यानमार सरकारलाई भेदभाव र उत्पीडन अन्त्य गर्न आह्वान गरेको थियो।<ref name="BurmaResoluHill">{{cite news|last=Marcos|first=Cristina|title=House passes resolution pressuring Burmese government to end genocide|url=https://thehill.com/blogs/floor-action/house/205545-house-passes-resolution-pressuring-burmese-government-to-end/|newspaper=The Hill|date=7 May 2014|access-date=8 May 2014}}</ref><ref name="418sum">{{cite web|title=H.Res. 418 – Summary|url=http://beta.congress.gov/bill/113th-congress/house-resolution/418|publisher=United States Congress|access-date=5 May 2014}}</ref> लन्डनको क्विन मेरी विश्वविद्यालयको अन्तर्राष्ट्रिय राज्य अपराध शाखाका अनुसन्धाताहरूले म्यानमार सरकार रोहिङ्ग्याविरुद्ध नरसंहारको सङ्गठित प्रक्रियाको अन्तिम चरणमा रहेको भनी सुझाव दिएको थियो। नोभेम्बर २०१६ मा, बङ्गलादेशमा संयुक्त राष्ट्रसङ्घका एक वरिष्ठ अधिकारीले म्यानमारमाथि रोहिङ्ग्याहरूको जातीय सफायाको आरोप लगाएका थिए।<ref>{{cite news|title=Campaigns of violence towards Rohingya are highly organised and genocidal in intent|url=http://www.qmul.ac.uk/media/news/items/hss/165941.html|publisher=Queen Mary University of London|date=29 October 2015|access-date=2 November 2015|archive-date=7 November 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151107053930/http://www.qmul.ac.uk/media/news/items/hss/165941.html|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151107053930/http://www.qmul.ac.uk/media/news/items/hss/165941.html |date=7 November 2015 }}</ref><ref>{{cite news|last1=Mandel|first1=Seth|title=The Cautionary Tale of Samantha Power|url=https://www.commentarymagazine.com/articles/the-cautionary-tale-of-samantha-power/|access-date=19 January 2017|work=Commentary Magazine|quote=Rohingya, an ethnic Muslim minority currently being subjected to an unmistakable genocide}}</ref> तथापि यससम्बन्धी म्यानमारका संयुक्त राष्ट्रसङ्घका एक पूर्व शीर्ष अधिकारी चार्ल्स पेट्रीले टिप्पणी यस प्रकार छ; आज [नरसंहार] भन्ने शब्दप्रयोग गर्नु र विभाजनकारी हुनुले समस्या समाधान गर्ने प्रयासका अवसरहरू र विकल्पहरू उपलब्ध हुनेछैनन् भन्ने कुराको सुनिश्चित गर्दछ।<ref>{{cite news |last1=Ghosh |first1=Nirmal |title=Genocide 'not the issue' in Myanmar |url=https://www.asiaone.com/genocide-not-issue-myanmar |work=AsiaOne |date=2 November 2015 |language=en}}</ref> सेप्टेम्बर २०२० मा [[संयुक्त राष्ट्र मानवाधिकार उच्चायुक्त कार्यालय]]का आयुक्त मिसेल बास्लेले अन्तर्राष्ट्रिय अदालतले म्यानमारको नेतृत्वलाई नरसंहार रोक्न र डिसेम्बर २०१९ मा हत्या रोक्न आदेश दिए पनि रोहिङ्ग्याहरूको हत्या र अपहरण नरोकिने चेतावनी दिएकी थिइन्।<ref>{{cite news |title=Justice and the Rohingya people are the losers in Asia's new cold war |url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2020/sep/20/justice-and-the-rohingya-people-are-the-losers-in-asias-new-cold-war |work=the Guardian |date=20 September 2020 |language=en}}</ref> आर्थिक कठिनाइ र [[कोरोना भाइरस]]को महामारीका कारण [[मलेसिया]]जस्ता केही देशले रोहिङ्ग्या शरणार्थीको पुनर्स्थापनालाई अस्वीकार गर्दै उनीहरूलाई समुद्रमा फिर्ता पठाएका थिए।<ref>{{cite news |title=Malaysia Could Send Rohingya Detainees Back Out to Sea: Sources |url=https://www.nytimes.com/reuters/2020/06/18/world/asia/18reuters-myanmar-rohingya-malaysia.html |access-date=27 June 2020 |work=New York Times |agency=Reuters |date=18 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200627084505/https://www.nytimes.com/reuters/2020/06/18/world/asia/18reuters-myanmar-rohingya-malaysia.html |url-status=dead |archive-date=27 June 2020}}</ref><ref>{{cite news |last1=Latiff |first1=Rozanna |title=Malaysia can't take any more Rohingya refugees, PM says |url=https://mobile.reuters.com/article/amp/idUSKBN23X19Y |access-date=27 June 2020 |work=Reuters |date=26 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200627084813/https://mobile.reuters.com/article/amp/idUSKBN23X19Y|archive-date=27 June 2020}}</ref> मलेसियाली अधिकारीहरूले पनि लडाकू रोहिङ्ग्या समूहहरूले देशमा रोहिङ्ग्या शरणार्थीहरूबाट पैसा असुलेर चन्दा सङ्कलन गरिरहेकोमा चिन्ता व्यक्त गरेका थिए।<ref>{{cite news |last1=Chew |first1=Amy |title=Militant Rohingya group raises funds in Malaysia by extorting money from Muslim refugees |url=https://www.scmp.com/week-asia/geopolitics/article/3019396/militant-rohingya-group-raises-funds-malaysia-extorting-money |access-date=27 June 2020 |work=South China Morning Post |date=22 July 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200610232245/https://www.scmp.com/week-asia/geopolitics/article/3019396/militant-rohingya-group-raises-funds-malaysia-extorting-money |archive-date=10 June 2020}}</ref> २७ डिसेम्बर २०२३ मा, आचेमा अवस्थित अबुल्यातामा विश्वविद्यालय, बिना बङ्सा गेत्सेन्पेना विश्वविद्यालय र मुहम्मदिया आचे विश्वविद्यालयमा अध्ययनरत विद्यार्थीहरूले रोहिङ्ग्या शरणार्थीहरूको आश्रयस्थलमा आक्रमण गरी उनीहरूलाई निर्वासित गर्न माग गर्दै बान्दा आचे सहरको सम्मेलन केन्द्रबाट उनीहरूलाई बाहिर निकाल्न बाध्य पारेका थिए। विद्यार्थीहरूले भुइँमा बसेका र डरले रोइरहेका रोहिङ्ग्या पुरुष, महिला र बच्चाहरूको सामानमा लात हानेको पनि देखिएको थियो।<ref name="aj27Dec2023">{{Cite news |title=Indonesian students evict Rohingya from shelter demanding deportation |url=https://www.aljazeera.com/news/2023/12/27/indonesian-students-evict-rohingya-from-shelter-demanding-deportation |access-date=27 December 2023 |work=Al Jazeera |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=27 December 2023 |title=Ratusan Mahasiswa di Banda Aceh Gelar Demo Tolak Rohingya |url=https://www.liputan6.com/photo/read/5491486/ratusan-mahasiswa-di-banda-aceh-gelar-demo-tolak-rohingya |access-date=27 December 2023 |work=Liputan 6 |language=id}}</ref> उनीहरूले टायर बालेर "उनीहरूलाई बाहिर निकाल" र "आचेमा रोहिङ्ग्यालाई बहिस्कार गर" भन्दै नारा लगाएका थिए। == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == {{कमन्सश्रेणी}} [[श्रेणी:जातीय समूहहरू]] bvz4ro2vnnn1rihobgnunpmyoudfn5t 1368229 1368228 2026-08-01T12:58:35Z Rajeeb bastola 39875 1368229 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group |group=रोहिङ्ग्या |native_name=𐴌𐴟𐴇𐴝𐴥𐴚𐴒𐴙𐴝, Ruáingga ရိုဟင်ဂျာ ﺭُﺍَࣺﻳﻨڠَ [[File:MayyuKhan2024.jpg|thumb| अराकानका आदिवासी रोहिङ्ग्या परिवारको एक चित्र]] |population=१,५४७,७७६<ref name="Mahmood, Wroe, Fuller, Leaning 2016">{{cite web |first1=Mahmood |first2=Wroe |first3=Fuller |first4=Leaning| title= The Rohingya people of Myanmar: health, human rights, and identity | publisher=Lancet | year=2016 | pages=1–10| url=http://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(16)00646-2/abstract | doi=10.1016/S0140-6736(16)00646-2 | pmid= 27916235 }}</ref>–२,०००,०००+<ref>{{cite book|first=David Mathieson|title=Perilous Plight: Burma's Rohingya Take to the Seas|date=2009|publisher=Human Rights Watch|isbn=9781564324856|pages=3}}</ref> |regions= [[म्यानमार]] (रखाइन राज्य), [[बङ्गलादेश]], [[पाकिस्तान]], [[थाइल्यान्ड]], [[मलेसिया]], [[भारत]], [[संयुक्त अधिराज्य]], [[इन्डोनेसिया]], [[नेपाल]], [[साउदी अरब]] |region1={{झण्डा|म्यानमार}} |pop1=१,००,०००<ref name="Ponniah">{{cite web |url=http://www.bbc.com/news/world-asia-38168917|title=Who will help Myanmar's Rohingya? |first=Kevin Ponniah|date=5 December 2016|work=[[बीबीसी]]}}</ref>–१०,३०,०००<ref name="bbc.com">{{cite web |url=http://www.bbc.com/news/world-asia-33007536|title=Will anyone help the Rohingya people?|work=BBC News}}</ref><ref name=":5">{{cite web|url=https://ash.harvard.edu/files/a_fatal_distraction_from_federalism_religious_conflict_in_rakhine_10-20-2014_rev_6-26-15.pdf|title=Fatal Distraction from Federalism: Religious Conflict in Rakhine|date=June 2015|publisher=Harvard Ash Center|last=Dapice|first=David}}</ref> (सन् २०१६-२०१७ को रोहिङ्ग्या नरसंहार पूर्व) |region2={{झण्डा|बङ्गलादेश}} |pop2=२४००,०००+ (२५ अगस्ट २०१९ देखि १०,००,००० को सङ्ख्यामा यहाँ आइपुगेका) |ref2=<ref>http://www.thedailystar.net/world/rohingya-crisis/400000-rohingyas-myanmar-arrive-bangladesh-august-25-unicef-1462066</ref> |region4={{झण्डा|पाकिस्तान}} |pop4=२,००,००० |ref4=<ref>{{cite web|url=http://www.outlookindia.com/article.aspx?200305 |title=Homeless In Karachi &#124; Owais Tohid, Arshad Mahmud |publisher=Outlook India |date=29 November 1995 |accessdate=18 October 2013}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.burmalibrary.org/docs/SRI-rohingya.htm |title=Box 5925 Annapolis, MD 21403 info@srintl |publisher=Burmalibrary.org |date= |accessdate=18 October 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110911115620/http://www.burmalibrary.org/docs/SRI-rohingya.htm |archivedate=११ सेप्टेम्बर २०११ }}</ref><ref name="huffington">{{cite web | first=Derek Henry Flood | title=From South to South: Refugees as Migrants: The Rohingya in Pakistan | url=http://www.huffingtonpost.com/derek-henry-flood/from-south-to-south-refug_b_100387.html |publisher=The Huffington Post | date=31 December 1969 | accessdate=11 February 2015 }}</ref> |region5={{झण्डा|थाइल्यान्ड}} |pop5=१००,००० |ref5=<ref>{{cite web|last=Husain|first=Irfan|title=Karma and killings in Myanmar|url=http://dawn.com/2012/07/30/karma-and-killings-in-myanmar/|publisher=Dawn (newspaper)|date=30 July 2012|accessdate=10 August 2012}}</ref> |region6={{झण्डा|मलेसिया}} |pop6=४०,०७० |ref6=<ref>{{cite web|url=http://www.unhcr.org.my/About_Us-@-Figures_At_A_Glance.aspx|title=Figure At A Glance|publisher=Malaysia and the United Nations|year=2014|accessdate=30 December 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141230060328/http://www.unhcr.org.my/About_Us-%40-Figures_At_A_Glance.aspx|archivedate=30 December 2014|df=dmy-all}}</ref> |region7={{झण्डा|भारत}} |pop7=४०,००० |ref7=<ref>{{cite web|title=India in talks with Myanmar, Bangladesh to deport 40,000 Rohingya|url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-rohingya-india-idUSKBN1AR0MH|accessdate=17 August 2017|work=Reuters|date=2017}}</ref><ref>{{cite web|title=India plans to deport thousands of Rohingya refugees|url=http://www.aljazeera.com/news/2017/08/india-plans-deport-thousands-rohingya-refugees-170814110027809.html|accessdate=17 August 2017|work=www.aljazeera.com}}</ref> |region8={{झण्डा|संयुक्त अधिराज्य}} |pop8=१२,०००+ |ref8=<ref>{{cite web |url=http://www.reuters.com/article/us-usa-myanmar-refugees/myanmar-refugees-including-muslim-rohingya-outpace-syrian-arrivals-in-u-s-idUSKCN11Q2LK|title=Myanmar refugees, including Muslim Rohingya, outpace Syrian arrivals in U.S.|language=अङ्ग्रेजी|first=Timothy Mclaughlin|publisher=Reuters|date=20 September 2016|accessdate=3 September 2017}}</ref> |region9={{झण्डा|इन्डोनेसिया}} |pop9=११,९४१ |ref9=<ref>{{cite web |url=http://aceh.tribunnews.com/2015/05/19/jumlah-pengungsi-rohingya-di-indonesia-capai-11941-orang|title=Jumlah Pengungsi Rohingya di Indonesia Capai 11.941 Orang|language=इन्डोनेसियाली|first=Jalimin|publisher=Aceh Tribun News|date=19 May 2015|accessdate=11 October 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151011043047/http://aceh.tribunnews.com/2015/05/19/jumlah-pengungsi-rohingya-di-indonesia-capai-11941-orang|archivedate=11 October 2015}}</ref> |region10={{झण्डा|नेपाल}} |pop10=२०० |ref10=<ref>{{cite web |url=http://myrepublica.com/feature-article/story/43651/over-200-rohingya-settle-illegally-in-capital.html |title=200 Rohingya Refugees are not being accepted as Refugees and the Nepali Government considers them illegal migrants |quote=An estimated 36,000 Rohingya Refugess living in India |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160604182045/http://myrepublica.com/feature-article/story/43651/over-200-rohingya-settle-illegally-in-capital.html |archivedate=4 June 2016 |df=dmy }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160604182045/http://myrepublica.com/feature-article/story/43651/over-200-rohingya-settle-illegally-in-capital.html |date=4 June 2016 }}</ref> |languages=[[रोहिङ्ग्या भाषा|रोहिङ्ग्या]] |religions= [[इस्लाम धर्म|इस्लाम]], [[हिन्दु धर्म|हिन्दु]] |related-c = }} '''रोहिङ्ग्या जाति''' (स्थानीय नाम: रुवाइङ्गा; या ऐतिहासिक रूपमा अराकानी भारतीय भनेर पनि चिनिने<ref name="ClarkePeach1990">{{cite book|first1=Colin Clarke|first2=Ceri Peach|first3=Steven Vertovec|title=South Asians Overseas: Migration and Ethnicity|url=https://books.google.com/books?id=jet6JOYjZ4wC&pg=PA46|date=26 October 1990|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-37543-6|pages=46}}</ref><ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.burmalibrary.org/docs21/FCO-1952-12-31-The_Mujahid_Revolt_in_Arakan-en-red.pdf |शीर्षक=On The Mujahid Revolt in Arakan |लेखक=British Foreign Office |मिति=December 1952 |प्रकाशक=National Archives (United Kingdom)}}</ref>) पश्चिमी [[म्यानमार]]को राखाइन राज्यका राज्यविहीन [[आर्य जाति|हिन्द-आर्य]] जातिका अल्पसङ्ख्यक मानिसहरू हुन्।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.bbc.com/news/world-asia-33007536|शीर्षक=Will anyone help the Rohingya people?|मिति=10 June 2015|प्रकाशक=BBC News}}</ref> सन् २०१६–१७ मा रोहिङ्ग्यामाथि गरिएको कारबाहीअघि म्यानमारमा अनुमानित १० लाख रोहिङ्ग्या बसोबास गर्दै आएका थिए। अधिकांश रोहिङ्ग्या [[इस्लाम धर्म|इस्लाम]] धर्मावलम्बी छन् यद्यपि त्यहाँ थोरै सङ्ख्यामा [[हिन्दु धर्म|हिन्दु]]हरू पनि छन्।<ref name="Mahmood, Wroe, Fuller, Leaning 2016" /><ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.washingtonpost.com/world/asia_pacific/18000-rohingya-flee-violence-in-myanmar-into-bangladesh/2017/08/30/11a1bea6-8d58-11e7-9c53-6a169beb0953_story.html|शीर्षक=Myanmar Buddhists seek tougher action against Rohingya|प्रकाशक=The Washington Post|पहुँचमिति=१७ सेप्टेम्बर २०१७|अभिलेखमिति=११ सेप्टेम्बर २०१७|अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20170911002629/https://www.washingtonpost.com/world/asia_pacific/18000-rohingya-flee-violence-in-myanmar-into-bangladesh/2017/08/30/11a1bea6-8d58-11e7-9c53-6a169beb0953_story.html}}</ref> सन् २०१३ मा [[संयुक्त राष्ट्रसङ्घ]]ले रोहिङ्ग्यालाई विश्वको सबैभन्दा उत्पीडनमा परेका अल्पसङ्ख्यकको सूचीमा राखेको थियो। सन् १९८२ को बर्मेली नागरिकता ऐनअन्तर्गत उनीहरूलाई नागरिकताबाट बञ्चित गरिएको थियो।<ref>{{वेब स्रोत |लेखक=Jacob Judah |मिति=2 September 2017 |शीर्षक=Thousands of Rohingya flee Myanmar amid tales of ethnic cleansing |प्रकाशक=The Observer |युआरएल=https://www.theguardian.com/world/2017/sep/02/rohingya-fleeing-myanmar-tales-ethnic-cleansing}}</ref><ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=http://www.thedailystar.net/world/southeast-asia/rohingya-crisis-hindu-people-too-fleeing-persecution-myanmar-violence-1456756|शीर्षक=Hindus too fleeing persecution in Myanmar|मिति=31 August 2017|प्रकाशक=Daily Star}}</ref><ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://thewire.in/173972/hindus-myanmar-muslim-rohingyas-refuge-bangladesh/ |शीर्षक=Hindus From Myanmar Join Muslim Rohingyas in Seeking Refuge in Bangladesh |प्रकाशक=The Wire (Indian web publication)}}</ref><ref name=lan>{{cite book | title=Language and National Identity in Asia | url=https://archive.org/details/languagenational00simp | publisher=Oxford University Press | first=Andrew Simpson | year=2007 | pages=[https://archive.org/details/languagenational00simp/page/n277 267] | isbn=978-0199226481}}</ref><ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.independent.co.uk/news/world/asia/burma-rohingya-myanmar-muslims-united-nations-calls-on-suu-kyi-a7465036.html|शीर्षक=Nobel Peace Prize winner accused of overlooking 'ethnic cleansing' in her own country|मिति=9 December 2016 |प्रकाशक=The Independent }}</ref><ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=https://thecorrespondent.com/4087/meet-the-most-persecuted-people-in-the-world/293299468-71e6cf33|शीर्षक=Meet the most persecuted people in the world|प्रथम=Lennart|अन्तिम=Hofman|मिति=25 February 2016|प्रकाशक=The Correspondent}}</ref><ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.globalcitizen.org/en/content/recognizing-the-rohingya-and-their-horrifying-pers/|शीर्षक=Rohingya Muslims Are the Most Persecuted Minority in the World: Who Are They?|प्रकाशक=Global Citizen}}</ref> रोहिङ्ग्या समुदाय एक राज्यविहीन जातीय समूह हो जो मुख्यतया [[इस्लाम धर्म]]को अनुसरण गरी म्यानमारको राखाइन राज्यमा बस्छन्। सन् २०१७ मा रोहिङ्ग्या नरसंहार हुनुअघि ७ लाख ४० हजारभन्दा बढी मानिसहरू भागेर [[बङ्गलादेश]] पुगेका थिए भने अनुमानित १४ लाख रोहिंग्या म्यानमारमा बसोबास गर्दै आएका थिए। सन् १९८२ को म्यानमारको नागरिकता कानुनअनुसार रोहिङ्ग्यासमुदायलाई विश्वकै सबैभन्दा उत्पीडनमा परेका अल्पसङ्ख्यकमध्ये एकको रूपमा व्याख्या गरिएको छ।<ref>{{वेब स्रोत |मिति=25 August 2017 |लेखक=Yuichi Nitta |शीर्षक=Myanmar urged to grant Rohingya citizenship |प्रकाशक=Nikkei Asian Review |युआरएल=https://asia.nikkei.com/Politics-Economy/Policy-Politics/Myanmar-urged-to-grant-Rohingya-citizenship}}</ref><ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.thestateless.com/2017/08/annan-report-calls-for-review-of-1982-citizenship-law.html|शीर्षक=Annan report calls for review of 1982 Citizenship Law|मिति=24 August 2017|प्रकाशक=The Stateless|पहुँचमिति=१७ सेप्टेम्बर २०१७|अभिलेखमिति=१४ जुन २०१८|अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20180614071603/http://www.thestateless.com/2017/08/annan-report-calls-for-review-of-1982-citizenship-law.html}}</ref><ref name="HRW1">{{cite web|url=https://www.hrw.org/reports/2000/burma/burm005-02.htm#P132_34464 |title=Discrimination in Arakan |publisher=Human Rights Watch|date=May 2000}}</ref> उनीहरूको आवतजावतको स्वतन्त्रता, राज्यको शिक्षा र निजामती सेवाको जागिरमा पहुँचमा पनि प्रतिबन्ध लगाइएको छ।<ref name="war_of_words_2016_06_16_yale_edu">Ibrahim, Azeem (fellow at Mansfield College, Oxford, and 2009 Yale World Fellow),[http://yaleglobal.yale.edu/content/war-words-whats-name-rohingya "War of Words: What's in the Name 'Rohingya'?"], 16 June 2016, ''Yale Online'', Yale University, 21 September 2017 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210310100936/http://yaleglobal.yale.edu/content/war-words-whats-name-rohingya|date=10 March 2021}}</ref><ref name="ultimate_test_2017_01_19_harvard_edu">[http://hir.harvard.edu/article/?a=14495a "Aung San Suu Kyi’s Ultimate Test"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170922145315/http://hir.harvard.edu/article/?a=14495a |date=22 September 2017 }}, Sullivan, Dan, 19 January 2017, ''Harvard International Review'', Harvard University. Retrieved 21 September 2017</ref><ref>{{cite magazine |last=Stoakes |first=Emanuel |date=14 October 2014 |title=Myanmar's Rohingya Apartheid |url=https://thediplomat.com/2014/10/myanmars-rohingya-apartheid/ |magazine=The Diplomat}}</ref><ref>{{cite news |last=Kristof |first=Nicholas |date=28 May 2014 |title=Myanmar's Appalling Apartheid |newspaper=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2014/05/29/opinion/kristof-myanmars-appalling-apartheid.html |type=Opinion |url-status=live |url-access=subscription |access-date=15 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220407075441/https://www.nytimes.com/2014/05/29/opinion/kristof-myanmars-appalling-apartheid.html |archive-date=7 April 2022}}</ref> म्यानमारमा रोहिङ्ग्याहरूले सामना गर्नुपरेको कानुनी अवस्थालाई केही शिक्षाविद्, विश्लेषक र राजनीतिक व्यक्तित्वहरूले रङ्गभेदसँग तुलना गरेका छन्, जसमा नोबेल पुरस्कार विजेता डेसमन्ड टुटु र अन्य दक्षिण अफ्रिकी रङ्गभेद विरोधी कार्यकर्ता पनि समावेश छन्।<ref name="tutu_slow_genocide_2017_05_29_harvard_edu">Tutu, Desmond, former Archbishop of Cape Town, South Africa, Nobel Peace Prize (anti-apartheid and national-reconciliation leader), [http://www.newsweek.com/tutu-slow-genocide-against-rohingya-337104 "Tutu: The Slow=Genocide Against the Rohingya"], 19 January 2017, ''Newsweek'', citing "Burmese apartheid" reference in 1978 ''Far Eastern Economic Review'' at Oslo Conference on Rohingyas; also online at: [http://www.tutufoundationusa.org/2015/05/29/desmond-tutu-the-slow-genocide-against-the-rohingya/ Desmond Tutu Foundation USA] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170922193944/http://www.tutufoundationusa.org/2015/05/29/desmond-tutu-the-slow-genocide-against-the-rohingya/|date=22 September 2017}}. Retrieved 21 September 2017</ref> सन् २०१७ मा रोहिङ्ग्याहरूको सबैभन्दा पछिल्लो सामूहिक विस्थापनले मानवता विरुद्धको अपराधको अनुसन्धान गर्न अन्तर्राष्ट्रिय फौजदारी अदालत र नरसंहारको अनुसन्धान गर्न अन्तर्राष्ट्रिय न्याय अदालतलाई नेतृत्व गरेको थियो।<ref>ICC "Bangladesh/Myanmar Investigation", https://www.icc-cpi.int/bangladesh-myanmar; ICJ Order 23 January 2020 https://www.icj-cij.org/public/files/case-related/178/178-20200123-ORD-01-00-EN.pdf, both accessed 20 December 2020 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240313093524/https://www.icj-cij.org/web/20240313093524/https://www.icj-cij.org/public/files/case-related/178/178-20200123-ORD-01-00-EN.pdf|date=13 March 2024}}</ref> ह्युमन राइट्स वाचका अनुसार सन् १९८२ को कानुनले "रोहिङ्ग्याहरूलाई राष्ट्रियता प्राप्त गर्ने सम्भावनालाई प्रभावकारी रूपमा अस्वीकार गरेको थियो। आठौँ शताब्दीदेखिको यस क्षेत्रमा रोहिङ्ग्या इतिहासको निशानको बावजुद पनि बर्मेली कानुनले यस जातीय अल्पसङ्ख्यकलाई राष्ट्रिय जातीय समूहको रूपमा मान्यता दिन अस्वीकार गरिरहेको छ।<ref name="HRW1"/><ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.sbs.com.au/news/article/2017/08/24/kofi-annan-led-commission-calls-myanmar-end-rohingya-restrictions|शीर्षक=Kofi Annan-led commission calls on Myanmar to end Rohingya restrictions|प्रकाशक=SBS}}</ref> उनीहरूलाई आवागमनको स्वतन्त्रता, राज्य शिक्षा र सरकारी रोजगारबाट पनि प्रतिबन्धित गरिएको छ। सन् १९७८, १९९१–१९९२<ref>{{वेब स्रोत |शीर्षक=Myanmar/Bangladesh: Rohingyas - the Search for Safety |प्रकाशक=Amnesty International |मिति=September 1997 |युआरएल=https://www.amnesty.org/download/Documents/160000/asa130071997en.pdf |पहुँचमिति=१७ सेप्टेम्बर २०१७ |अभिलेखमिति=१ सेप्टेम्बर २०१७ |अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20170901110912/https://www.amnesty.org/download/Documents/160000/asa130071997en.pdf }}</ref>, २०१२, २०१५ र सन् २०१६–२०१७ मा रोहिङ्ग्या समुदायले सैन्य दमन र सबै तिरबाट बहिस्कारको सामना गर्नु परेको थियो।<ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=http://www.bbc.com/news/world-asia-38091816|शीर्षक=Myanmar wants ethnic cleansing of Rohingya - UN official|मिति=24 November 2016|प्रकाशक=BBC News}}</ref><ref name="HRW2">{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.hrw.org/node/114882 |शीर्षक=Crimes Against Humanity and Ethnic Cleansing of Rohingya Muslims in Burma’s Arakan State |प्रकाशक=Human Rights Watch |मिति=April 22, 2013}}</ref> [[संयुक्त राष्ट्र सङ्घ]] र ह्युमन राइट्स वाचले [[म्यानमार]]मा रोहिङ्ग्याहरू माथि गरिएको दमन र उत्पीडनलाई जातीय निर्मुलकरणको रूपमा वर्णन गरेको छ, जहाँ [[नरसंहार]] जस्ता अपराधहरूको असङ्ख्य प्रमाण प्राप्त गर्न सकिन्छ।<ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=http://www.huffingtonpost.com/azeem-ibrahim/the-rohingya-are-at-the-b_b_12445526.html|शीर्षक=The Rohingya Are At The Brink Of Mass Genocide|प्रथम=Azeem|अन्तिम=Ibrahim|मिति=11 October 2016|प्रकाशक=The Huffington Post}}</ref> म्यानमार सम्बन्धी संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय विशेष अन्वेषक याङ्ही लिका अनुसार म्यानमारले रोहिङ्ग्याहरूलाई देशबाट पूर्णरूपमा निष्कासित गर्न चाहेको छ।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.independent.co.uk/news/world/asia/burma-rohingya-muslims-government-trying-to-expel-un-warning-a7629716.html|शीर्षक=Burmese government accused of trying to 'expel' all Rohingya Muslims|मिति=14 March 2017|प्रकाशक=The Independent}}</ref> सन् २००८ को संविधान अनुसार म्यानमारको सेनाले अझै पनि गृह, रक्षा र सीमा मामिला मन्त्रालय लगायत सरकारका अधिकांश मामिलामा नियन्त्रण कायम गरेको छ। सेनालाई संसद्मा २५ प्रतिशत सिट छुट्याइएको छ भने तीमध्येबाट एक जना उपराष्ट्रपति हुनेछन्।<ref>http://www.bbc.com/news/av/world-asia-35457290/why-does-military-still-keep-25-of-the-seats-myanmar-parliament</ref><ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.mmtimes.com/national-news/19670-managing-the-defence-and-security-council.html |शीर्षक=সংরক্ষণাগারভুক্ত অনুলিপি |पहुँचमिति=१९ सेप्टेम्बर २०१७ |अभिलेखमिति=१३ सेप्टेम्बर २०१७ |अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20170913135451/https://www.mmtimes.com/national-news/19670-managing-the-defence-and-security-council.html }}</ref> रोहिङ्ग्या समुदायले आफूहरू लामो समयदेखि पश्चिमी म्यानमारमा बस्दै आएको बताएइरहेका छन्। उनीहरूका वंशजहरू पूर्व-औपनिवेशिक र औपनिवेशिक कालदेखि अराकानका बासिन्दाहरू थिए।<ref>https://www.forbes.com/sites/anderscorr/2016/12/29/secret-1978-document-indicates-burma-recognized-rohingya-legal-residence/#5fa4b2cb5a79</ref><ref name="Ghosh2016">{{cite book|first=Partha S. Ghosh|title=Migrants, Refugees and the Stateless in South Asia|url=https://books.google.com/books?id=X242DAAAQBAJ&pg=PA161|date=23 May 2016|publisher=SAGE Publications|isbn=978-93-5150-855-7|pages=161}}</ref> २०औँ शताब्दीको उत्तरार्धमा उत्पीडन सुरु नहुञ्जेलसम्म रोहिङ्ग्याहरूले म्यानमारको संसदको सांसद सदस्यको रूपमा प्रतिनिधित्व गरेका थिए। विगतमा म्यानमारले रोहिङ्ग्याहरूलाई सामुहिक स्वीकार गर्ने गरेको भएतापनि म्यानमारको आधिकारिक दृष्टिकोण एकाएक परिवर्तन हुँदा रोहिङ्ग्याबारे म्यानमार सरकारको आधिकारिक टिप्पणी अनुसार उनीहरू राष्ट्रिय जनसङ्ख्या नभई [[बङ्गलादेश]]बाट आएका अवैध आप्रवासी हुन् भनेको छ। त्यसपछि म्यानमार सरकारले 'रोहिङ्ग्या' शब्दको प्रयोग बन्द गर्दै उनीहरूलाई [[बङ्गाली जाति|बङ्गाली]] भनेर सम्बोधन गर्न थालेको थियो।{{Sfn|Leider|2013|p=7}}<ref>{{वेब स्रोत | युआरएल=http://blog.irrawaddy.org/2014/04/blog-post_52.html | शीर्षक=The 'Rohingya' Identity - British experience in Arakan 1826-1948 | प्रकाशक=The Irrawaddy | पहुँचमिति=19 January 2015 | अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20150119082025/http://blog.irrawaddy.org/2014/04/blog-post_52.html | अभिलेखमिति=19 January 2015 | df=dmy-all }}</ref><ref name=":3">{{cite book|title = Burma's Muslims: Terrorists or Terrorised?|last = Selth|first = Andrew|publisher = Strategic and Defence Studies Centre, Australian National University|year = 2003|isbn = 073155437X|pages = 7}}</ref><ref name= Kaiser>{{वेब स्रोत|युआरएल = http://www.networkmyanmar.org/images/stories/PDF13/kaiser-obrien.pdf|शीर्षक = Extract from record by UK Ambassador Terrence J O'Brien of his call in Rangoon on the Bangladesh Ambassador to Burma Khwaja Mohammed Kaiser|मिति = 23 December 1975|वेबसाइट = Network Myanmar|प्रकाशक = |पहुँचमिति = 21 February 2015}}</ref><ref name=":6">{{cite book|title = Minority Problems in Southeast Asia|last = Adloff|first = Richard|publisher = Stanford University Press|year = 1955|isbn = |pages = 154|last2 = Thompson|first2 = Virginia}}</ref>{{Sfn|Crisis Group|2014|pp=4–5}}<ref name=":5" /><ref name=":7">{{वेब स्रोत|युआरएल = http://www.networkmyanmar.org/images/stories/PDF15/Leider-Note.pdf|शीर्षक = "Rohingya": Rakhaing and Recent Outbreak of Violence: A Note|मिति = |वेबसाइट = |प्रकाशक = Network Myanmar|अन्तिम = Leider|प्रथम = Jacques P.|पहुँचमिति = 11 February 2015}}</ref> अराकान रोहिङ्ग्या राष्ट्रिय सङ्गठन सहित रोहिङ्ग्या अधिकार आन्दोलनका विभिन्न सङ्गठनहरूले उनीहरूलाई म्यानमार भित्र जातीय पहिचान गर्न माग गर्दै आएका छन्।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.rohingya.org/portal/index.php/who-we-are.html|शीर्षक=Who we are?|प्रथम=Arakan Rohingya National Org.|अन्तिम=(ARNO)|वेबसाइट=www.rohingya.org|पहुँचमिति=१९ सेप्टेम्बर २०१७|अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20170928075322/http://www.rohingya.org/portal/index.php/who-we-are.html|अभिलेखमिति=२८ सेप्टेम्बर २०१७}}</ref> संयुक्त राष्ट्रसङ्घको अनुसन्धान प्रतिवेदन अनुसार म्यानमारको कट्टर राष्ट्रवादी बौद्ध धर्मावलम्बीहरूले रोहिङ्ग्या समुदायलाई घृणा र धार्मिक असहिष्णुताको सिकार बनाइरहेका साथै उनीहरूलाई गैरन्यायिक हत्या, अवैध गिरफ्तारी, यातना, बलात्कार र म्यानमारको सशस्त्र बलद्वारा दुर्व्यवहारका साथै जबर्जस्ती श्रमको सिकार बनाइरहेका छन्।<ref name="al jazeera">{{वेब स्रोत |युआरएल=http://www.aljazeera.com/news/2016/06/rohingya-victims-crimes-humanity-160620131906370.html|शीर्षक=UN: Rohingya may be victims of crimes against humanity|प्रकाशक=Al Jazeera }}</ref> संयुक्त राष्ट्रसङ्घका अनुसार रोहिङ्ग्या माथि भइरहेको उत्पीडनलाई [[मानवताविरुद्धको अपराध]] भन्न सकिन्छ।<ref name="al jazeera" /><ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.bbc.co.uk/news/world-39218105|शीर्षक=Myanmar Muslim minority subject to horrific torture, UN says|अन्तिम=Fisher|प्रथम=Jonah|मिति=2017-03-10|कार्य=BBC News|पहुँचमिति=2017-03-10|भाषा=अङ्ग्रेजी}}</ref> सन् २०१५ को रोहिङ्ग्या शरणार्थी सङ्कट र सन् २०१६- २०१७ को सैन्य दमनअघि म्यानमारमा ११ लाखदेखि १३ लाख रोहिङ्ग्या बसोबास गर्दै आएका थिए। तीमध्ये अधिकांश ८०-९८ प्रतिशत रोहिङ्ग्या-बाहुल्य राखाइन राज्यमा बसोबास गर्दथे। ८ लाख भन्दा बढी रोहिङ्ग्याहरू [[शरणार्थी]]को रूपमा दक्षिणपूर्वी छिमेकी देश [[बङ्गलादेश]]मा शरण लिन भागेका थिए भने अन्य कयौँ मुसलमानहरू अन्य छिमेकी देशहरूमा भागेका थिए।<ref name="refugee_crisis_2017_08_daily_star">http://www.thedailystar.net/world/myanmar-rohingya-refugee-crisis-1%2C000-killed-Myanmar-%20violence-%20un-rapporteur-1459426</ref> एक लाखभन्दा बढी रोहिङ्ग्या आन्तरिक रूपमा विस्थापित भएका छन् भने उनीहरू म्यानमारको सेनाको नियन्त्रणमा रहेका शिविरमा बसिरहेका छन्। २५ अगस्ट २०१७ मा, रोहिङ्ग्या विद्रोहीहरूले १२ सुरक्षाकर्मीहरूको हत्या गरेपछि म्यानमारको सेनाले रोहिङ्ग्या विरुद्ध "क्लियरेन्स अपरेसन" सुरु गरेको थियो।<ref name="india_plans_to_deport">{{वेब स्रोत |युआरएल=http://www.aljazeera.com/news/2017/08/india-plans-deport-thousands-rohingya-refugees-170814110027809.html|शीर्षक=India plans to deport thousands of Rohingya refugees|वेबसाइट=www.aljazeera.com}}</ref><ref name="auto1">{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.unhcr.org/news/latest/2017/5/590990ff4/168000-rohingya-likely-fled-myanmar-since-2012-unhcr-report.html|शीर्षक=Over 168,000 Rohingya likely fled Myanmar since 2012 - UNHCR report|प्रथम=United Nations High Commissioner for|अन्तिम=Refugees|प्रकाशक=UNHCR }}</ref><ref name="auto1"/><ref name="emergency_response">{{वेब स्रोत|युआरएल=https://kopernik.info/project/rohingya-refugees-emergency-response-indonesia|शीर्षक=Rohingya Refugees Emergency Response, Indonesia - Kopernik|प्रकाशक=Kopernik}}</ref><ref name="myanmar_nationals">{{वेब स्रोत |मिति=25 January 2017 |शीर्षक=190,000 Myanmar nationals' get residency relief in Saudi Arabia |प्रकाशक=Al Arabiya English |युआरएल=http://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2017/01/25/Over-190-000-Myanmar-nationals-granted-Saudi-residency.html}}</ref>.<ref name="identity_issue">{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.dawn.com/news/1165299|शीर्षक=Identity issue haunts Karachi's Rohingya population|अन्तिम=Rehman|प्रथम=Zia Ur|मिति=23 Feb 2015|कार्य=Dawn|पहुँचमिति=26 December 2016}}</ref> यस नरसंहारमा ४००-३००० रोहिङ्ग्याहरू मारिएका, हजारौँको सङ्ख्यामा घाइते भएका, यातना दिइएका र बलात्कारको शिकार बनेका थिए।<ref name="trappped_inside_camps">{{वेब स्रोत | युआरएल=https://www.theguardian.com/world/2012/dec/20/burma-rohingya-muslim-refugee-camps | शीर्षक=Trapped inside Burma's refugee camps, the Rohingya people call for recognition | प्रकाशक=The Guardian | मिति=20 December 2012 | पहुँचमिति=10 February 2015}}</ref><ref name="us_holocaust_museum_highlights">{{वेब स्रोत|शीर्षक=US Holocaust Museum highlights plight of Myanmar's downtrodden Rohingya Muslims| युआरएल=http://www.foxnews.com/us/2013/11/06/us-holocaust-museum-highlights-plight-myanmar-downtrodden-rohingya-muslims/ |मिति=6 November 2013|प्रकाशक=Associated Press|कार्य=Fox News Channel}}</ref> उनीहरूका घरहरू जलाइएको थियो भने ४,००,००० भन्दा बढी (म्यानमारमा रहेका कुल रोहिङ्ग्याहरूको ४० प्रतिशत जनसङ्ख्या) भागेर बङ्गलादेश पुगेका थिए।<ref name="we_will_kill_you_all_2017_09_17_reuters">Lone, Wa and Andrew R.C. Marshall, [https://uk.reuters.com/article/uk-myanmar-rohingya-exclusive/exclusive-we-will-kill-you-all-rohingya-villagers-in-myanmar-beg-for-safe-passage-idUKKCN1BS0PN "Exclusive - 'We will kill you all' - Rohingya villagers in Myanmar beg for safe passage,"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170917195557/https://uk.reuters.com/article/uk-myanmar-rohingya-exclusive/exclusive-we-will-kill-you-all-rohingya-villagers-in-myanmar-beg-for-safe-passage-idUKKCN1BS0PN |date=१७ सेप्टेम्बर २०१७ }} September 17, 2017, Reuters, retrieved September 17, 2017</ref><ref name="textbook_example_2017_09_12_wash_post">[https://www.washingtonpost.com/world/textbook-example-of-ethnic-cleansing--370000-rohingyas-flood-bangladesh-as-crisis-worsens/2017/09/12/24bf290e-8792-41e9-a769-c79d7326bed0_story.html "‘Textbook example of ethnic cleansing,’ 370,000 Rohingyas flood Bangladesh as crisis worsens,"] September 12, 2017, ''Washington Post'' retrieved September 12, 2017</ref><ref name="minorities_flee_2017_08_30_cbs">[https://www.hrw.org/news/2017/08/29/burma-satellite-data-indicate-burnings-rakhine-state "18,000 minorities flee deadly ethnic violence in Myanmar"], Aug. 30, 2017, CBS News, retrieved September 12, 2017</ref><ref name="rohingya_have_fled_2017_09_08_ny_times">[https://www.nytimes.com/2017/09/08/world/asia/myanmar-rohingya-refugees-270000.html?mcubz=1&mcubz=1 "270,000 Rohingya Have Fled Myanmar, U.N. Says,"] September 8, 2017, New York Times, retrieved September 12, 2017</ref><ref name="unhcr_reports_2017_09_08_ap_fox_news">[http://www.foxnews.com/world/2017/09/08/unhcr-reports-surge-in-rohingya-refugees-now-270000.html "UNHCR reports surge in Rohingya refugees, now 270,000,"] September 8, 2017, Associated Press on Fox News, retrieved September 12, 2017</ref> == व्युतपत्ति == आधुनिक रोहिङ्ग्या शब्द औपनिवेशिक र पूर्व-औपनिवेशिक शब्दहरू रुइङ्गा र रुवाङ्गाबाट उत्पन्न भएको थियो।<ref>{{cite web |url=http://www.burmalibrary.org/docs21/FCO-1952-12-31-The_Mujahid_Revolt_in_Arakan-en-red.pdf |title=The Mujahid revolt in Arakan|website=www.burmalibrary.org|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230530045429/https://www.burmalibrary.org/docs21/FCO-1952-12-31-The_Mujahid_Revolt_in_Arakan-en-red.pdf|archive-date=30 May 2023 |access-date=8 January 2020|date=31 December 1952}}</ref> रोहिङ्ग्याहरूले आफूहरूलाई रुइङ्गाको रूपमा उल्लेख गर्ने गर्दछन्। [[बर्मेली भाषा]]मा ({{भाषा-बर्मेली|ရိုဟင်ဂျာ }}) यो समुदायलाई रुवाइङ्गा भनिन्छ भने [[बङ्गाली भाषा|बङ्गाली]]मा रोहिङ्गा ({{भाषा-बङ्गाली|রোহিঙ্গা}}) भनिन्छ। "रोहिङ्ग्या" शब्द अराकान राज्यको शब्द राखङ्गा वा रोसाङ्गाबाट आएको हुन सक्छ। रोहिङ्ग्या शब्दको अर्थ "रोहाङको बासिन्दा" हुन जान्छ जुन अराकानको प्रारम्भिक एक इस्लामी नाम थियो।<ref>{{cite web |url=http://www.oed.com/view/Entry/275016;jsessionid=7C5F9903ED0D23A031507806D08686D8?redirectedFrom=Rohingya#eid |title=Rohingya etymology at Oxford Dictionary |publisher=Oxford University Press |access-date=11 February 2015}}</ref><ref name="Minar">{{Cite news |last1=Minar|first1=Sarwar J.|last2=Halim|first2=Abdul |title=Rohingya: Etymology, people and identity |url=http://dailyasianage.com/news/187981/?regenerate|access-date=17 February 2022 |work=The Asian Age |location=Bangladesh |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Sittwe burns |title=The most persecuted people on Earth? The Rohingyas |newspaper=The Economist |date=13 June 2015 |quote='Rohingya' simply means 'inhabitant of Rohang', the early Muslim name for Arakan.}}</ref> रोहिङ्ग्या शब्दको प्रयोग ऐतिहासिक रूपमा [[ब्रिटिस राज]]भन्दा पहिले देखि नै लिपिबद्ध गरिएको छ। सन् १७९९ मा फ्रान्सिस बुकाननले "बर्मेली साम्राज्यमा बोलिने केही भाषाहरूको तुलनात्मक शब्दावली" नामक एक लेख लेखेका थिए जसलाई माइकल चार्नीले फेला पारी सन् २००३ मा "एसओएएस बुलेटिन अफ बर्मा रिसर्च" नामक एक पुस्तक लेखी पुन: प्रकाशित गरेका थिए।<ref name="buchanan_burma">{{cite journal |last=Buchanan |first=Francis |year=1799 |title=A Comparative Vocabulary of Some of the Languages Spoken in the Burma Empire |url=http://www.soas.ac.uk/sbbr/editions/file64276.pdf |journal=Asiatic Researches |publisher=The Asiatic Society |volume=5 |pages=219–240 |access-date=9 July 2012 |archive-date=20 October 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121020051420/http://www.soas.ac.uk/sbbr/editions/file64276.pdf }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121020051420/http://www.soas.ac.uk/sbbr/editions/file64276.pdf |date=20 October 2012 }}</ref><ref name="Charney Arakan">{{cite news|last=Charney |first=Michael W.|title=A Comnparative vocabulary of some of the Languages Spoken in the Burma Empire |url=https://archive.org/details/AComparativeVocabularyOfSomeOfTheLanguagesSpokenInTheBurmaEmpire |work=SOAS Bulletin of Burma Research |date=8 April 2018 |access-date=8 April 2018}}</ref><ref name="leider_arakan">{{cite news|last=Leider |first=Jacques P.|title=Interview: History Behind Arakan State Conflict |url=http://www.irrawaddy.org/archives/8642 |work=The Irrawaddy |date=9 July 2012 |access-date=9 July 2012}}</ref> अराकानमा लामो समयदेखि बसोबास गर्दै आएका र आफूलाई रुइङ्गा वा अराकानका मूल निवासी भनिने मोहम्मदानहरू भनि उनले उल्लेख गरेका थिए। सन् १८११ को क्लासिकल जर्नलले "रुइङ्गा" लाई "बर्मा साम्राज्य" मा बोलिने भाषाहरूमध्ये एकको रूपमा पहिचान गरिएको थियो।<ref name="Salim">{{Cite web|url=http://heritagetimes.in/rohingya-crisis-a-historical-perspective/|title=ROHINGYA CRISIS: A HISTORICAL PERSPECTIVE|last=Salim|first=Saquib|website=HeritageTimes|date=20 September 2019|access-date=23 September 2019}}</ref> सन् १८१५ मा जोहान सेभेरिन वेटरले जर्मन भाषामा प्रकाशित भाषाहरूको सङ्ग्रहमा "रुइङ्गा"लाई एक जातीय समूहको रूपमा सूचीबद्ध गरेका थिए।<ref name=Inside24>{{cite book|title=The Rohingyas: Inside Myanmar's Hidden Genocide|publisher=Oxford University Press|first=Azeem |last=Ibrahim|pages=24–25}}</ref> जाक लिडरका अनुसार, ब्रिटिस औपनिवेशिक कालमा रोहिङ्ग्याहरूलाई "चटगाँइया" को रूपमा उल्लेख गरिएको थियो भने सन् १९९० को दशकसम्म उनीहरूलाई "बङ्गाली" को रूपमा उल्लेख गर्नु विवादास्पद थिएन।{{Sfn|Leider|2013|pp=210–211}} रोहिङ्ग्या समुदायले आफूहरूलाई प्रायः "रोहिङ्ग्या मुसलमान", "अराकानी मुसलमान" र "बर्मेली मुसलमान" भन्ने गरेको हुँदा रोहिङ्ग्या शब्दको प्रयोगमा कुनै अन्तर्राष्ट्रिय सहमति छैन भनेर लिडरले उल्लेख गरेका थिए। मानवशास्त्री क्रिस्टिना फिङ्कजस्ता सहित अन्यले रोहिङ्ग्यालाई जातीय पहिचानकर्ताको रूपमा नभई राजनीतिक पहिचानकर्ताको रूपमा प्रयोग गरेका छन्।<ref>{{cite web |title=About Rohingya Ethnic |url=http://flotilla2arakan.com/2016/12/16/aboutrohingyaethnic/ |website=Flotilla 2 Arakan |access-date=27 October 2017 |archive-date=29 October 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171029174826/http://flotilla2arakan.com/2016/12/16/aboutrohingyaethnic/ }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171029174826/http://flotilla2arakan.com/2016/12/16/aboutrohingyaethnic/ |date=29 October 2017 }}</ref> लेडरको विचारमा रोहिङ्ग्या एक राजनीतिक आन्दोलन हो जुन सन् १९५० को दशकमा राखिनमा "एक स्वायत्त इस्लाम क्षेत्र" सिर्जना गर्न सुरु भएको थियो। सन् १९४८ देखि १९६२ सम्म [[बर्मा]]मा प्रजातन्त्र रहँदाको बेला प्रधानमन्त्री उ नुको सरकारले मायु सीमा क्षेत्रमा शान्ति स्थापनाको प्रयासको एक अंशको रूपमा रेडियो सम्बोधनहरूमा "रोहिङ्ग्या" शब्दको प्रयोग गरेको थियो।<ref name=WaPo>{{cite news |first=Adam |last=Taylor |title=The battle over the word 'Rohingya' |url=https://www.washingtonpost.com/news/worldviews/wp/2016/04/29/the-battle-over-the-word-rohingya/ |newspaper=The Washington Post|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230309080456/https://www.washingtonpost.com/news/worldviews/wp/2016/04/29/the-battle-over-the-word-rohingya/|archive-date=9 March 2023}}</ref> यो शब्द बर्मेली रेडियोमा प्रसारण गरी बर्मेली शासकहरूको भाषणमा प्रयोग गरिएको थियो। अपरेसन किङ ड्रागनका कारण शरणार्थीहरूसम्बन्धी [[संयुक्त राष्ट्र शरणार्थी उच्च आयोग]]को एक प्रतिवेदनले पीडितहरूलाई "बङ्गाली मुसलमानहरू (रोहिङ्ग्या भनिने)" भनी उल्लेख गरेको थियो। यद्यपि, सन् १९९० को दशकसम्म रोहिङ्ग्या शब्दको व्यापक रूपमा प्रयोग गरिएको थिएन। हाल "रोहिङ्ग्या" नामको प्रयोगमा ध्रुवीकरण आएको छ। म्यानमारको सरकारले उक्त नाम प्रयोग गर्न अस्वीकार गरेको छ। सन् २०१४ को जनगणनामा म्यानमार सरकारले रोहिङ्ग्याहरूलाई आफूलाई "बङ्गाली" भनेर चिनाउन बाध्य पारेको थियो।<ref name=TimeRohingya>{{cite magazine |title=Why Burma is trying to stop people from using the name of its persecuted Muslim minority |url=https://time.com/4322396/burma-myanmar-rohingya-us-embassy-suu-kyi/ |magazine=Time (magazine) |first=Feliz |last=Solomon |date=9 May 2016 |access-date=8 January 2020 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230322011247/http://time.com/4322396/burma-myanmar-rohingya-us-embassy-suu-kyi/ |archive-date=22 March 2023 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190818043854/https://time.com/4322396/burma-myanmar-rohingya-us-embassy-suu-kyi/ |date=18 August 2019 }}</ref> जाक लिडरले राखिनका धेरै मुसलमानहरूले आफूलाई "रोहिङ्ग्या" को सट्टा "अराकानी मुसलमान" वा "राखाइनबाट आएका मुसलमानहरू" भन्न रुचाउँछन् भनि लेखेका थिए।<ref>{{cite news |url=http://blog.irrawaddy.org/2014/04/blog-post_52.html |title=The 'Rohingya' Identity – British experience in Arakan 1826–1948 |first=Derek |last=Tonkin |newspaper=The Irrawaddy |access-date=19 January 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150119082025/http://blog.irrawaddy.org/2014/04/blog-post_52.html |archive-date=19 January 2015 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150119082025/http://blog.irrawaddy.org/2014/04/blog-post_52.html |date=19 January 2015 }}</ref> याङ्गुनमा रहेको संयुक्त राज्य अमेरिकाको दूतावासले "रोहिङ्ग्या" नाम प्रयोग गर्न जारी राखेको छ। == जनशाङ्खिकि == रोहिङ्ग्याको रूपमा पहिचान गर्नेहरू सामान्यतया बङ्गलादेशसँग सीमा जोडिएको आराकानको सबैभन्दा उत्तरी बस्तीहरूमा बस्छन् जहाँ उनीहरू जनसङ्ख्याको ८०-९८% रहेको छ। एक सामान्य रोहिङ्ग्या परिवारमा चार वा पाँच जनासम्म जीवित बालबालिका रहेको भएतापनि दुर्लभ घटनाहरूमा २८ जनासम्मको परिवार सङ्ख्या भेटिएको थियो।<ref>{{cite news |url=http://www.aljazeera.com/indepth/features/2012/08/201288114724103607.html |title='Mass graves' for Myanmar's Rohingya |department=Features |publisher=Al Jazeera |date=9 August 2012 |access-date=18 October 2013}}</ref> म्यानमारको राष्ट्रिय औसतभन्दा ४६ प्रतिशत बढी बालबालिकाले रोहिङ्ग्या समुदायको प्रतिनिधित्व गर्दछन्। सन् २०१८ मा बङ्गलादेशमा १,२०,००० रोहिङ्ग्या महिलाहरूको कुल जनसङ्ख्याबाट ४८,००० रोहिङ्ग्या शिशुहरूको जन्म भएको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://www.scmp.com/news/asia/southeast-asia/article/2126991/48000-babies-will-be-born-rohingya-refugee-camps-year-aid|title=48,000 babies to be born in Rohingya refugee camps this year|date=5 January 2018|website=South China Morning Post|access-date=12 November 2019}}</ref> सन् २०१४ सम्मको तथ्याङ्क अनुसार लगभग १३ लाख रोहिङ्ग्याहरू म्यानमारमा बसोबास गर्ने गरेका थिए भने अनुमानित १० लाख भन्दा बढी विदेशमा बसोबास गर्ने गरेको पाइएको थियो। यदि रखाइन राज्यको कुल जनसङ्ख्याको ४० प्रतिशत वा विदेशी रोहिङ्ग्या जनसङ्ख्यालाई समावेश गर्ने हो भने ६० प्रतिशत हिस्सा उनीहरूले ओगटेका छन्। [[संयुक्त राष्ट्रसङ्घ]]को तथ्याङ्कअनुसार सन् २०१६ को डिसेम्बरसम्म विश्वको कुल राज्यविहीन जनसङ्ख्याको एक चौथाइ हिस्सा रोहिङ्ग्या समुदायले ओगटेको थियो।<ref>{{cite news|title=An army crackdown sends thousands fleeing in Myanmar |url=https://www.economist.com/news/asia/21727947-once-again-violence-wracks-rakhine-state-army-crackdown-sends-thousands-fleeing-myanmar |access-date=6 September 2017 |newspaper= The Economist |date=31 August 2017}}</ref> == धर्म == [[File:ROHINGYA (8093615213).jpg|thumb|left|[[मलेसिया]]को सेल्याङस्थित मदरसामा रोहिङ्ग्या अनाथहरू]] बर्माको रोहिङ्ग्या मुस्लिम जनसङ्ख्याका सदस्यहरूलाई देशको नागरिक नमानिएको तथ्यका कारण उनीहरूलाई बर्मेली सरकारले भेदभावबाट सुरक्षित राखेको छैन। तसर्थ, समुदायको धार्मिक स्वतन्त्रताको कमी, विशेष गरी कानुनी र राजनीतिक क्षेत्रमा चिन्ताहरू विद्यमान छन्।<ref name=":8">{{cite journal|title=The Rohingya Muslims in Myanmar: Past, Present, and Future|url=https://core.ac.uk/download/36692318.pdf|last=Abdelkader|first=Engy|date=1 July 2014|journal=Oregon Review of International Law |volume=15 |issue= |pages=393–412 |ssrn = 2277949}}</ref> बहुसङ्ख्यक रोहिङ्ग्या मानिसहरूले सुन्नी इस्लाम र सूफीवादको मिश्रण सहित [[इस्लाम धर्म|इस्लाम]]को अभ्यास गर्छन्।<ref>{{cite web |url=https://www.npr.org/sections/thetwo-way/2015/05/15/407048785/why-no-one-wants-the-rohingyas |title=Why No One Wants The Rohingyas |publisher=NPR |access-date=16 January 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231201011320/https://www.npr.org/sections/thetwo-way/2015/05/15/407048785/why-no-one-wants-the-rohingyas|archive-date=1 December 2023}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/world/2017/sep/02/rohingya-fleeing-myanmar-tales-ethnic-cleansing |title=Thousands of Rohingya flee Myanmar amid tales of ethnic cleansing|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230726033238/http://www.theguardian.com/world/2017/sep/02/rohingya-fleeing-myanmar-tales-ethnic-cleansing|archive-date=26 July 2023 |first=Jacob |last=Judah |date=2 September 2017 |newspaper=The Guardian |access-date=16 January 2018}}</ref><ref name="ReferenceA">{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-41291650|title=Bangladesh to restrict Rohingya movement|date=16 September 2017 |access-date=16 January 2018 |work=BBC News|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240225194649/https://www.bbc.com/news/world-asia-41291650|archive-date=25 February 2024}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.independent.co.uk/voices/rohingya-muslims-crisis-myanmar-burma-bangladesh-persecution-international-aid-a7944761.html |title=Bangladeshis should remember their own history when it comes to the fleeing Rohingya Muslims |date=13 September 2017 |newspaper=The Independent |access-date=16 January 2018}}</ref> रोहिङ्ग्या समुदायका महत्वपूर्ण अल्पसङ्ख्यकहरू [[हिन्दु धर्म]] र [[इसाई धर्म]]को अभ्यास गर्दछन्।<ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/cities/bengaluru/2022/jun/24/religious-conversionshits-rohingya-camp-in-bengaluru-2469108.html|title=Religious conversions hits Rohingya camp in Bengaluru|website=The New Indian Express|date=24 June 2022 }}</ref> सरकारले उनीहरूको शैक्षिक अवसरहरू सीमित गरेको फलस्वरूप धेरैले मौलिक इस्लामी अध्ययनलाई आफ्नो एकमात्र विकल्पको रूपमा पछ्याउँदछन्। अधिकांश गाउँहरूमा [[मस्जिद]] र मदरसाहरू छन्। परम्परागत रूपमा, [[पुरुष]]हरू मण्डलीमा प्रार्थना गर्दछन् भने महिलाहरूले घरमा प्रार्थना गर्दछन्।<ref>{{cite web|title=Rohingya Muslims – India Needs to Show Compassion|url=http://www.thetinyman.in/2017/09/rohingya-muslims-india-need-to-show.html|website=Tiny Man|access-date=27 October 2017}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171013214138/http://www.thetinyman.in/2017/09/rohingya-muslims-india-need-to-show.html |date=13 October 2017 }}</ref> मुसलमानहरूले प्रायः धार्मिक बाधाहरूको सामना गरिरहेको बेला बर्मामा अन्य व्यक्तिहरू जस्तै आफ्नो धर्मको अभ्यास गर्न सङ्घर्ष गरिरहेका छन्। यी सङ्घर्षहरू अनौपचारिक वा औपचारिक भएतापनि उपासनास्थलहरूको निर्माणको लागि स्वीकृति प्राप्त गर्न कठिनाइको रूपमा प्रकट भएका छन्। विगतमा पनि उनीहरूलाई आफ्नो धार्मिक आस्था सिकाएको र अभ्यास गरेको आरोपमा पक्राउ गरिएको थियो। == स्वास्थ्य == [[चित्र:4-year-old Anowar pictured with his mum and brother after being treated for diphtheria by the UK's Emergency Medical Team in Kutupalong, Bangladesh (28040394749).jpg|thumb|कुटुपालोङ शरणार्थी शिविरमा बेलायतको आपतकालीन मेडिकल टोलीले [[भ्यागुते रोग]]को उपचार गरेपछि रोहिङ्ग्या बालबालिकाहरू आफ्नी आमासँगै।]] रोहिङ्ग्यासमुदायले विभेद र स्वास्थ्य सेवामा अवरोधको सामना गरिरहेका छन्।<ref name="Ives 2016">{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2016/12/05/world/asia/rohingya-myanmar-health-care.html|title=Rohingya Face Health Care Bias in Parts of Asia, Study Finds|date=5 December 2016|work=The New York Times}}</ref> सन् २०१६ मा मेडिकल जर्नल द लसेन्टले प्रकाशित गरेको एक अध्ययन अनुसार म्यानमारका रोहिङ्ग्या बालबालिकाले जन्मजात कम तौल, कुपोषण, झाडापखाला र वयस्क भएपछि [[प्रजनन (पुनरुत्पादन)|प्रजनन]]मा अवरोधको सामना गरिरहेको खुलेको थियो। रोहिङ्ग्याको बाल मृत्युदर प्रति १,००० जीवित जन्ममा २२४ सम्म रहेको छ, जुन म्यानमारको बाँकीको (प्रति १,००० जीवित जन्ममा ५२) दरभन्दा ४ गुणा बढी र राखिन राज्यका अन्य गैर-रोहिङ्ग्या क्षेत्रहरूको भन्दा ३ गुणा (प्रति १,००० जीवित जन्ममा ७७) रहेको छ।<ref name="Mahmood2016">{{cite journal |author1=Mahmood |author2=Wroe |author3=Fuller |author4=Leaning|title= The Rohingya people of Myanmar: health, human rights, and identity |journal=Lancet |year=2016 |volume= 389|pages=1–10|url=http://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(16)00646-2/abstract |format=fee required |doi=10.1016/S0140-6736(16)00646-2 |pmid= 27916235 |issue=10081|s2cid=205981024 }}</ref> यस अध्ययनले ४०% रोहिङ्ग्या बालबालिकाहरू म्यानमारभित्र आन्तरिक रूपमा विस्थापित व्यक्तिहरूको शिविरमा झाडापखालाबाट पीडित छन् जुन बाँकी राखिनका बालबालिकाहरूमा [[झाडापखाला]] [[रोग]]को तुलनामा पाँच गुणा बढी दरमा पीडित रहेको पत्ता लागेको थियो। == मानवाधिकार र शरणार्थीको स्थिति == [[चित्र:Cox's Bazaar Refugee Camp (8539828824) (cropped).jpg|thumb| [[बङ्गलादेश]]को [[कक्सबाजार]] स्थित [[कुतुपालङ शरणार्थी शिविर]] यो शरणार्थी शिविर [[म्यानमार]]मा भएको अन्तरसाम्प्रदायिक हिंसाबाट जोगिन भागेका तीन लाख रोहिङ्ग्याहरूलाई आश्रय दिने तीन शिविरहरू मध्ये एक हो।]] [[चित्र:Police Checkpoint with Closed-Off Muslim (Rohingya) Area (Aung Mingalar) - Sittwe - Rakhaing (Arakan) State - Myanmar (Burma) (12232262756).jpg|thumb|सितवे प्रहरी जाँच केन्द्र]] रोहिङ्ग्या समुदायलाई "विश्वको सबैभन्दा कम खोजी गरिएको अल्पसङ्ख्यक" र "विश्वको सबैभन्दा उत्पीडनमा परेका मानिसहरूमध्ये एक"को रूपमा वर्णन गरिएको छ।<ref>{{cite news |first=Mark |last=Dummett |date=18 February 2010 |title=Bangladesh accused of 'crackdown' on Rohingya refugees |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/8521280.stm |work=BBC News |access-date=29 July 2012}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.unhcr.org/cgi-bin/texis/vtx/refdaily?pass=52fc6fbd5&id=4fe952205|title=Myanmar, Bangladesh leaders 'to discuss Rohingya' |agency=Agence France-Presse |date=25 June 2012 |access-date=29 July 2012}}</ref> मेदसाँ सँ फ्रोँतिएरले सन् २००७ मा रोहिङ्ग्या समुदायले सरकार र सेनाबाट सामना गर्नुपरेको भेदभाव र मानवाधिकारका चुनौतीहरूको आधारमा विश्वका शीर्ष १० सबैभन्दा कम खोजी भएका समुदायहरू मध्ये एक भएको दाबी गरेको थियो। "वास्तवमा, हाल म्यानमारमा (१३५) राष्ट्रिय जातिहरू बसोबास गर्दै आएको भएतापनि तथाकथित रोहिङ्ग्या मानिसहरू तीमध्येका होइनन् र ऐतिहासिक रूपमा म्यानमारमा कहिल्यै पनि 'रोहिङ्ग्या' जाति थिएनन्" भनि सन् १९९२ को फेब्रुअरीमा म्यानमारको विदेश मन्त्रालयले एक प्रेस विज्ञप्ति जारी गरी उक्त भनाइलाई सार्वजनिक गरेको थियो।<ref name=":9">{{cite web|url=https://dr.ntu.edu.sg/bitstream/handle/10220/5978/rsisc012-08.pdf?sequence=1&isAllowed=y|title=Rohingya Muslims: Myanmar's Forgotten People|last=Kyaw|first=Nyi Nyi|date=6 February 2008|website=Nanyang Technological University Library|access-date=5 October 2017|archive-date=19 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180919200055/https://dr.ntu.edu.sg/bitstream/handle/10220/5978/rsisc012-08.pdf?sequence=1&isAllowed=y|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180919200055/https://dr.ntu.edu.sg/bitstream/handle/10220/5978/rsisc012-08.pdf?sequence=1&isAllowed=y |date=19 September 2018 }}</ref> रोहिङ्ग्याहरू समुदायलाई आवतजावतको स्वतन्त्रताका साथै उच्च शिक्षा प्राप्त गर्ने अधिकारबाट पनि बञ्चित गरिएको छ। सन् १९८२ को राष्ट्रियता सम्बन्धी कानुन लागू भएदेखि नै उनीहरूलाई बर्मेली नागरिकताबाट बञ्चित गरिएको छ। सन् १९८२ को कानुनपछि म्यानमारमा विभिन्न प्रकारका नागरिकता प्राप्त भएका छन्।<ref>{{cite web|url=http://www.dandc.eu/en/article/myanmar-does-not-recognise-rohingya-citizens-ngo-expert-elaborates-our-interview|title="The world's most persecuted people" Katja Dombrowski interviews Johannes Kaltenbach (Malteser International) |date=3 April 2015 |publisher = In: D+C, Vol.42.2015:5 }}</ref> सर्वसाधारण नागरिकसँग रातो परिचयपत्र हुने गर्दथ्यो तर रोहिङ्ग्याहरूलाई सेतो परिचयपत्र दिइएको थियो जसले उनीहरूलाई अनिवार्य रूपमा बर्मामा बसोबास गर्ने विदेशीहरूको रूपमा वर्गीकृत गरेको थियो। रोहिङ्ग्यामाथि लगाइएका सीमा र प्रतिबन्धहरूलाई नागरिकताको यो भिन्नताले उनीहरूलाई केही सहज बनाएको थियो।<ref name="rohingya">{{cite news |first=Jonathan |last=Head |date=5 February 2009 |title=What drive the Rohingya to sea? |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/7872635.stm |work=BBC News |access-date=29 July 2012}}</ref> उदाहरणका लागि, सेतो परिचयपत्र प्राप्त गरेका रोहिङ्ग्याहरू सेनामा भर्ती हुन वा सरकारमा भाग लिन सक्दैनथे र उनीहरूले अवैध आप्रवासनको मुद्दाको पनि सामना गर्न पर्दनथ्यो। नागरिकता कानूनले सेनाद्वारा रोहिङ्ग्याविरुद्ध मानव अधिकार उल्लङ्घनको पनि महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको छ।<ref name=":10">{{Cite journal |last1=Grundy-Warr |first1=Carl |last2=Wong |first2=Elaine |date=Autumn 1997|title=Sanctuary Under a Plastic Sheet–The Unresolved Problem of Rohingya Refugees|url=http://www.mcrg.ac.in/WC_2015/Reading/D_Unresolved_Problem_Rohingya_Refugees.pdf |journal=IBRU Boundary and Security Bulletin|pages=79–91|via=MCRG}}</ref> उनीहरूलाई आधिकारिक अनुमति बिना यात्रा गर्न अनुमति दिइएको थिएन र पहिले दुई भन्दा बढी बच्चा नजन्माउने प्रतिबद्धतामा हस्ताक्षर गर्नु आवश्यक रहेतापनि उक्त कानुनलाई कडाईका साथ लागू गरिएको थिएन। उनीहरूलाई नियमित रूपमा जबर्जस्ती श्रमको (सामान्यतया, रोहिङ्ग्या पुरुषले हप्तामा एक दिन सैन्य वा सरकारी परियोजनाहरूमा काम गर्नुपर्दछ र हप्तामा एक रात चौकीदारी गर्नुपर्दछ) अधीनमा राखिएको थियो। हाल रोहिङ्ग्याहरूले धेरै खेतीयोग्य भूमि पनि गुमाएका छन् जसलाई सेनाले जफत गरी म्यानमारको अन्य ठाउँबाट त्यहाँ बसाइँ सरेर आएका बौद्ध धर्मवलम्बीहरूलाई दिइएको छ।{{Sfn|Crisis Group|2014|p=19}}<ref name="rohingya" /> रोहिङ्ग्या समुदाय विरुद्ध भएका मानव अधिकार उल्लङ्घनका लागि बर्मेली सेना आंशिक रूपमा जिम्मेवार छ। यी उल्लङ्घनहरूमा सम्पत्तिको विनाश, सम्पत्ति हडप्नु र छिमेकी देशमा जबर्जस्ती स्थानान्तरण गरिनु समावेश छ। सेनाले रखाइनमा रहेका रोहिङ्ग्याहरूलाई बङ्गलादेश जान बाध्य पार्दा मानव अधिकारको उल्लङ्घन भएको मानिन्छ। रोहिङ्ग्या मुसलमानहरू विरुद्ध हुने अन्य मानव अधिकार उल्लङ्घनहरूमा शारीरिक हिंसा र यौन हिंसा समावेश छन्। देशका सैन्य अधिकारीहरूले बर्मामा गरिने जनगणनाको भागको रूपमा यी उल्लङ्घनहरू आवश्यक रहेको र रोहिङ्ग्या मुसलमानहरूको राष्ट्रियता के हो भनेर पत्ता लगाउन सेनाले यी कार्यहरू गर्न आवश्यक रहेको बताएर यी उल्लङ्घनहरूलाई तर्कसङ्गत बनाएका थिए। एम्नेस्टी इन्टरनेसनलका अनुसार सन् १९७८ देखि बर्माको सैन्य तानाशाहीले रोहिङ्ग्याहरूलाई मानव अधिकार उल्लङ्घनको सिकार बनाएको र तीमध्ये धेरै छिमेकी बङ्गलादेशमा भागेका छन्।<ref name="Amn">{{cite web|url=https://www.amnesty.org/en/library/info/ASA16/005/2004/|title=Myanmar – The Rohingya Minority: Fundamental Rights Denied|publisher=Amnesty International|year=2004 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141213205322/http://www.amnesty.org/en/library/info/ASA16/005/2004|archive-date=13 December 2014|url-status=dead|access-date=11 February 2015}}</ref> रोहिङ्ग्या मुसलमानहरूलाई उनीहरूको घरबाट अन्य क्षेत्रहरूमा स्थानान्तरण गर्नुको कारण रखाइन अविकसित बनेको थियो भने रोहिङ्ग्या मुसलमान र बौद्धहरूबीचको द्वन्द्व र उनीहरूलाई सरकारले गरेको भेदभाव जस्ता कारकहरूका कारण रखाइल अविकसित हुन पुगेको थियो।<ref name=":11">{{cite web|url=http://www.burmalibrary.org/docs21/Abrar-NM-Repatriation_of_Rohingya_refugees-en.pdf|title=Repatriation of Rohingya Refugees|last=Abrar|first=C.R.|website=Burma Library|access-date=6 October 2017}}</ref> रोहिङ्ग्या समुदायका सदस्यहरू बङ्गलादेशमा विस्थापित भएपछि त्यहाँको [[बङ्गलादेश सरकार|सरकार]], गैरसरकारी संस्था र [[संयुक्त राष्ट्र शरणार्थी उच्च आयोग]]ले [[शरणार्थी]]हरूलाई आवास र भोजन प्रदान गरेर सहायता गरेको थियो। बाह्य सङ्गठनहरूले (सरकारद्वारा नियन्त्रित बाहेक) सहायताको खाँचो पर्ने मानिसहरूको सङ्ख्याका अत्याधिक भएका कारण यिनीहरूको सहयोग निकै महत्त्वपूर्ण रहेको छ। सन् २००५ मा शरणार्थी सम्बन्धी संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय उच्चा आयोगले बङ्गलादेशबाट रोहिङ्ग्याहरूलाई फिर्ता पठाउन बङ्गलादेश सरकारलाई सहयोग गरेको भएतापनि शरणार्थी शिविरहरूमा मानव अधिकार उल्लङ्घनको आरोपले यो प्रयासलाई खतरामा पारेको थियो।<ref>{{cite news |url=http://www.newagebd.com/2005/may/21/front.html#9 |title=UNHCR threatens to wind up Bangladesh operations |work=New Age |date=21 May 2005 |access-date=25 April 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090425140346/http://www.newagebd.com/2005/may/21/front.html |archive-date=25 April 2009 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090425140346/http://www.newagebd.com/2005/may/21/front.html#9 |date=25 April 2009 }}</ref> सन् २०१२ को साम्प्रदायिक दङ्गा भएको तीन वर्षपछि सन् २०१५ मा १ लाख ४० हजार रोहिङ्ग्याहरू शरणार्थी शिविरमा बसिरहेका थिए। [[संयुक्त राष्ट्रसङ्घ]]ले यसअघि [[म्यानमार]]मा सन् २०१२ मा भएको साम्प्रदायिक हिंसा र उत्पीडनको डरका कारण अधिकांश रोहिङ्ग्या शरणार्थीहरूलाई म्यानमारमा फर्कन सकिरहेका थिएनन्।<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-23077537|title=The unending plight of Burma's unwanted Rohingyas|last=Head|first=Jonathan|date=1 July 2013|access-date=11 February 2015}}</ref> बङ्गलादेश सरकारले रोहिङ्ग्या शरणार्थीलाई बङ्गलादेशमा बहिर्गमन हुन नदिन रोहिङ्ग्यालाई दिइने सहयोगको रकम घटाएको थियो।<ref>{{cite news|last=Dummett |first=Mark |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/7019882.stm |title=Asia-Pacific &#124; Burmese exiles in desperate conditions |work=BBC News |date=29 September 2007 |access-date=18 October 2013}}</ref> फेब्रुअरी २००९ मा समुद्रमा २१ दिन बिताएपछि मलक्काको जलसन्धिमा आचेनी नाविकहरूद्वारा धेरै रोहिङ्ग्या शरणार्थीहरूको उद्धार गरिएको थियो।<ref>{{cite web |url=http://epaper.kompas.com/ |title=Kompas – VirtualNEWSPAPER |publisher=Epaper.kompas.com |access-date=18 October 2013 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130620111958/http://epaper.kompas.com/ |date=20 June 2013 }}</ref> हजारौँ रोहिङ्ग्याहरू भागेर [[थाइल्यान्ड]]मा पनि पुगेका थिए। रोहिङ्ग्याहरूलाई थाइल्यान्डबाट खुला समुद्रमा खसालेको आरोप लाग्दै आएको छ। फेब्रुअरी २००९ मा, थाई सेनाले १९० रोहिङ्ग्या शरणार्थीहरूको डुङ्गालाई समुद्रमा खसालेको प्रमाण सार्वजनिक भएको थियो। इन्डोनेसियाली अधिकारीहरूले उद्धार गरेका शरणार्थीहरूको एउटा समूहले उनीहरूलाई थाई सेनाले पक्राउ गरी कुटपिट गरेको र त्यसपछि समुद्रमा छोडेको बताएका थिए।<ref>Rivers, Dan (12 February 2009). [http://edition.cnn.com/2009/WORLD/asiapcf/02/12/thailand.refugees.admission/index.html Thai PM admits boat people pushed out to sea], CNN</ref> सन् २००५ मा रोहिङ्ग्या शरणार्थीलाई स्वदेश फर्काउने कदम सुरु भएको थियो। सन् २००९ मा बङ्गलादेश सरकारले बर्मेली कूटनीतिज्ञहरूसँगको बैठकपछि देशभित्र शरणार्थी शिविरमा रहेका करिब नौ हजार रोहिङ्ग्यालाई म्यान्मार फर्काउने घोषणा गरेको थियो।<ref>{{cite news|url=http://www.zeenews.com/news591146.html|title=Myanmar to repatriate 9,000 Muslim refugees from B'desh |last=Press Trust of India|date=29 December 2009|publisher=Zee News}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.thedailystar.net/newDesign/news-details.php?nid=119694|title=Myanmar to take back 9,000 Rohingyas soon|date=30 December 2009|newspaper=The Daily Star (Bangladesh)}}</ref> १६ अक्टोबर २०११ मा, म्यानमारमा नयाँ सरकार गठन भएपछि रोहिङ्ग्या शरणार्थीहरूलाई फिर्ता लिन सहमत भएको थियो। यद्यपि, सन् २०१२ मा राखिने दङ्गाका कारण यी प्रत्यावर्तन प्रयासहरू अवरुद्ध भएका थिए।<ref>{{cite news|title=Myanmar to 'take back' Rohingya refugees|url=http://www.thedailystar.net/newDesign/news-details.php?nid=206713|newspaper=The Daily Star|date=16 October 2011}}</ref><ref>{{cite news |last1=Ahmed |first1=Akbar |last2=Akins |first2=Harrison |date= 1 December 2011 |title=Little help for the persecuted Rohingya of Burma |url=https://www.theguardian.com/commentisfree/belief/2011/dec/01/rohingya-burma?INTCMP=SRCH |newspaper=The Guardian |location=London |access-date=18 October 2013}}</ref> २९ मार्च २०१४ मा, बर्मेली सरकारले "रोहिङ्ग्या" शब्दमाथि प्रतिबन्ध लगाएपछि अल्पसङ्ख्यक समूहका सदस्यहरूलाई सन् २०१४ को म्यान्मार जनगणनामा "बङ्गाली" को रूपमा दर्ता हुन आदेश दिएको थियो भने यो जनगणना तीन दशकपछि आयोजित पहिलो जनगणना हो।<ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-international/no-registration-for-rohingya-in-myanmar-census/article5849870.ece |location=Chennai, India |work=The Hindu |title=No registration for 'Rohingya' in Myanmar census |date=30 March 2014}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-26807239 |title=Burma census bans people registering as Rohingya |work=BBC News |date=30 March 2014 |access-date=10 February 2015}}</ref> ७ मे २०१४ मा, संयुक्त राज्य अमेरिकाको प्रतिनिधि सभाले म्यानमारमा रोहिङ्ग्या मानिसहरूको उत्पीडनसम्बन्धी संयुक्त राज्य अमेरिकाको सदनको प्रस्ताव पारित गरेको थियो जसले म्यानमार सरकारलाई भेदभाव र उत्पीडन अन्त्य गर्न आह्वान गरेको थियो।<ref name="BurmaResoluHill">{{cite news|last=Marcos|first=Cristina|title=House passes resolution pressuring Burmese government to end genocide|url=https://thehill.com/blogs/floor-action/house/205545-house-passes-resolution-pressuring-burmese-government-to-end/|newspaper=The Hill|date=7 May 2014|access-date=8 May 2014}}</ref><ref name="418sum">{{cite web|title=H.Res. 418 – Summary|url=http://beta.congress.gov/bill/113th-congress/house-resolution/418|publisher=United States Congress|access-date=5 May 2014}}</ref> लन्डनको क्विन मेरी विश्वविद्यालयको अन्तर्राष्ट्रिय राज्य अपराध शाखाका अनुसन्धाताहरूले म्यानमार सरकार रोहिङ्ग्याविरुद्ध नरसंहारको सङ्गठित प्रक्रियाको अन्तिम चरणमा रहेको भनी सुझाव दिएको थियो। नोभेम्बर २०१६ मा, बङ्गलादेशमा संयुक्त राष्ट्रसङ्घका एक वरिष्ठ अधिकारीले म्यानमारमाथि रोहिङ्ग्याहरूको जातीय सफायाको आरोप लगाएका थिए।<ref>{{cite news|title=Campaigns of violence towards Rohingya are highly organised and genocidal in intent|url=http://www.qmul.ac.uk/media/news/items/hss/165941.html|publisher=Queen Mary University of London|date=29 October 2015|access-date=2 November 2015|archive-date=7 November 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151107053930/http://www.qmul.ac.uk/media/news/items/hss/165941.html|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151107053930/http://www.qmul.ac.uk/media/news/items/hss/165941.html |date=7 November 2015 }}</ref><ref>{{cite news|last1=Mandel|first1=Seth|title=The Cautionary Tale of Samantha Power|url=https://www.commentarymagazine.com/articles/the-cautionary-tale-of-samantha-power/|access-date=19 January 2017|work=Commentary Magazine|quote=Rohingya, an ethnic Muslim minority currently being subjected to an unmistakable genocide}}</ref> तथापि यससम्बन्धी म्यानमारका संयुक्त राष्ट्रसङ्घका एक पूर्व शीर्ष अधिकारी चार्ल्स पेट्रीले टिप्पणी यस प्रकार छ; आज [नरसंहार] भन्ने शब्दप्रयोग गर्नु र विभाजनकारी हुनुले समस्या समाधान गर्ने प्रयासका अवसरहरू र विकल्पहरू उपलब्ध हुनेछैनन् भन्ने कुराको सुनिश्चित गर्दछ।<ref>{{cite news |last1=Ghosh |first1=Nirmal |title=Genocide 'not the issue' in Myanmar |url=https://www.asiaone.com/genocide-not-issue-myanmar |work=AsiaOne |date=2 November 2015 |language=en}}</ref> सेप्टेम्बर २०२० मा [[संयुक्त राष्ट्र मानवाधिकार उच्चायुक्त कार्यालय]]का आयुक्त मिसेल बास्लेले अन्तर्राष्ट्रिय अदालतले म्यानमारको नेतृत्वलाई नरसंहार रोक्न र डिसेम्बर २०१९ मा हत्या रोक्न आदेश दिए पनि रोहिङ्ग्याहरूको हत्या र अपहरण नरोकिने चेतावनी दिएकी थिइन्।<ref>{{cite news |title=Justice and the Rohingya people are the losers in Asia's new cold war |url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2020/sep/20/justice-and-the-rohingya-people-are-the-losers-in-asias-new-cold-war |work=the Guardian |date=20 September 2020 |language=en}}</ref> आर्थिक कठिनाइ र [[कोरोना भाइरस]]को महामारीका कारण [[मलेसिया]]जस्ता केही देशले रोहिङ्ग्या शरणार्थीको पुनर्स्थापनालाई अस्वीकार गर्दै उनीहरूलाई समुद्रमा फिर्ता पठाएका थिए।<ref>{{cite news |title=Malaysia Could Send Rohingya Detainees Back Out to Sea: Sources |url=https://www.nytimes.com/reuters/2020/06/18/world/asia/18reuters-myanmar-rohingya-malaysia.html |access-date=27 June 2020 |work=New York Times |agency=Reuters |date=18 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200627084505/https://www.nytimes.com/reuters/2020/06/18/world/asia/18reuters-myanmar-rohingya-malaysia.html |url-status=dead |archive-date=27 June 2020}}</ref><ref>{{cite news |last1=Latiff |first1=Rozanna |title=Malaysia can't take any more Rohingya refugees, PM says |url=https://mobile.reuters.com/article/amp/idUSKBN23X19Y |access-date=27 June 2020 |work=Reuters |date=26 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200627084813/https://mobile.reuters.com/article/amp/idUSKBN23X19Y|archive-date=27 June 2020}}</ref> मलेसियाली अधिकारीहरूले पनि लडाकू रोहिङ्ग्या समूहहरूले देशमा रोहिङ्ग्या शरणार्थीहरूबाट पैसा असुलेर चन्दा सङ्कलन गरिरहेकोमा चिन्ता व्यक्त गरेका थिए।<ref>{{cite news |last1=Chew |first1=Amy |title=Militant Rohingya group raises funds in Malaysia by extorting money from Muslim refugees |url=https://www.scmp.com/week-asia/geopolitics/article/3019396/militant-rohingya-group-raises-funds-malaysia-extorting-money |access-date=27 June 2020 |work=South China Morning Post |date=22 July 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200610232245/https://www.scmp.com/week-asia/geopolitics/article/3019396/militant-rohingya-group-raises-funds-malaysia-extorting-money |archive-date=10 June 2020}}</ref> २७ डिसेम्बर २०२३ मा, आचेमा अवस्थित अबुल्यातामा विश्वविद्यालय, बिना बङ्सा गेत्सेन्पेना विश्वविद्यालय र मुहम्मदिया आचे विश्वविद्यालयमा अध्ययनरत विद्यार्थीहरूले रोहिङ्ग्या शरणार्थीहरूको आश्रयस्थलमा आक्रमण गरी उनीहरूलाई निर्वासित गर्न माग गर्दै बान्दा आचे सहरको सम्मेलन केन्द्रबाट उनीहरूलाई बाहिर निकाल्न बाध्य पारेका थिए। विद्यार्थीहरूले भुइँमा बसेका र डरले रोइरहेका रोहिङ्ग्या पुरुष, महिला र बच्चाहरूको सामानमा लात हानेको पनि देखिएको थियो।<ref name="aj27Dec2023">{{Cite news |title=Indonesian students evict Rohingya from shelter demanding deportation |url=https://www.aljazeera.com/news/2023/12/27/indonesian-students-evict-rohingya-from-shelter-demanding-deportation |access-date=27 December 2023 |work=Al Jazeera |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=27 December 2023 |title=Ratusan Mahasiswa di Banda Aceh Gelar Demo Tolak Rohingya |url=https://www.liputan6.com/photo/read/5491486/ratusan-mahasiswa-di-banda-aceh-gelar-demo-tolak-rohingya |access-date=27 December 2023 |work=Liputan 6 |language=id}}</ref> उनीहरूले टायर बालेर "उनीहरूलाई बाहिर निकाल" र "आचेमा रोहिङ्ग्यालाई बहिस्कार गर" भन्दै नारा लगाएका थिए। == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == {{कमन्सश्रेणी}} [[श्रेणी:जातीय समूहहरू]] 9hmo8dagrec0vlh38e3vlvwj8w0u9v4 1368231 1368229 2026-08-01T13:02:32Z Rajeeb bastola 39875 1368231 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group |group=रोहिङ्ग्या |native_name=𐴌𐴟𐴇𐴝𐴥𐴚𐴒𐴙𐴝, Ruáingga ရိုဟင်ဂျာ ﺭُﺍَࣺﻳﻨڠَ [[File:MayyuKhan2024.jpg|thumb| अराकानका आदिवासी रोहिङ्ग्या परिवारको एक चित्र]] |population=१,५४७,७७६<ref name="Mahmood, Wroe, Fuller, Leaning 2016">{{cite web |first1=Mahmood |first2=Wroe |first3=Fuller |first4=Leaning| title= The Rohingya people of Myanmar: health, human rights, and identity | publisher=Lancet | year=2016 | pages=1–10| url=http://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(16)00646-2/abstract | doi=10.1016/S0140-6736(16)00646-2 | pmid= 27916235 }}</ref>–२,०००,०००+<ref>{{cite book|first=David Mathieson|title=Perilous Plight: Burma's Rohingya Take to the Seas|date=2009|publisher=Human Rights Watch|isbn=9781564324856|pages=3}}</ref> |regions= [[म्यानमार]] (रखाइन राज्य), [[बङ्गलादेश]], [[पाकिस्तान]], [[थाइल्यान्ड]], [[मलेसिया]], [[भारत]], [[संयुक्त अधिराज्य]], [[इन्डोनेसिया]], [[नेपाल]], [[साउदी अरब]] |region1={{झण्डा|म्यानमार}} |pop1=१,००,०००<ref name="Ponniah">{{cite web |url=http://www.bbc.com/news/world-asia-38168917|title=Who will help Myanmar's Rohingya? |first=Kevin Ponniah|date=5 December 2016|work=[[बीबीसी]]}}</ref>–१०,३०,०००<ref name="bbc.com">{{cite web |url=http://www.bbc.com/news/world-asia-33007536|title=Will anyone help the Rohingya people?|work=BBC News}}</ref><ref name=":5">{{cite web|url=https://ash.harvard.edu/files/a_fatal_distraction_from_federalism_religious_conflict_in_rakhine_10-20-2014_rev_6-26-15.pdf|title=Fatal Distraction from Federalism: Religious Conflict in Rakhine|date=June 2015|publisher=Harvard Ash Center|last=Dapice|first=David}}</ref> (सन् २०१६-२०१७ को रोहिङ्ग्या नरसंहार पूर्व) |region2={{झण्डा|बङ्गलादेश}} |pop2=२४००,०००+ (२५ अगस्ट २०१९ देखि १०,००,००० को सङ्ख्यामा यहाँ आइपुगेका) |ref2=<ref>http://www.thedailystar.net/world/rohingya-crisis/400000-rohingyas-myanmar-arrive-bangladesh-august-25-unicef-1462066</ref> |region4={{झण्डा|पाकिस्तान}} |pop4=२,००,००० |ref4=<ref>{{cite web|url=http://www.outlookindia.com/article.aspx?200305 |title=Homeless In Karachi &#124; Owais Tohid, Arshad Mahmud |publisher=Outlook India |date=29 November 1995 |accessdate=18 October 2013}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.burmalibrary.org/docs/SRI-rohingya.htm |title=Box 5925 Annapolis, MD 21403 info@srintl |publisher=Burmalibrary.org |date= |accessdate=18 October 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110911115620/http://www.burmalibrary.org/docs/SRI-rohingya.htm |archivedate=११ सेप्टेम्बर २०११ }}</ref><ref name="huffington">{{cite web | first=Derek Henry Flood | title=From South to South: Refugees as Migrants: The Rohingya in Pakistan | url=http://www.huffingtonpost.com/derek-henry-flood/from-south-to-south-refug_b_100387.html |publisher=The Huffington Post | date=31 December 1969 | accessdate=11 February 2015 }}</ref> |region5={{झण्डा|थाइल्यान्ड}} |pop5=१००,००० |ref5=<ref>{{cite web|last=Husain|first=Irfan|title=Karma and killings in Myanmar|url=http://dawn.com/2012/07/30/karma-and-killings-in-myanmar/|publisher=Dawn (newspaper)|date=30 July 2012|accessdate=10 August 2012}}</ref> |region6={{झण्डा|मलेसिया}} |pop6=४०,०७० |ref6=<ref>{{cite web|url=http://www.unhcr.org.my/About_Us-@-Figures_At_A_Glance.aspx|title=Figure At A Glance|publisher=Malaysia and the United Nations|year=2014|accessdate=30 December 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141230060328/http://www.unhcr.org.my/About_Us-%40-Figures_At_A_Glance.aspx|archivedate=30 December 2014|df=dmy-all}}</ref> |region7={{झण्डा|भारत}} |pop7=४०,००० |ref7=<ref>{{cite web|title=India in talks with Myanmar, Bangladesh to deport 40,000 Rohingya|url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-rohingya-india-idUSKBN1AR0MH|accessdate=17 August 2017|work=Reuters|date=2017}}</ref><ref>{{cite web|title=India plans to deport thousands of Rohingya refugees|url=http://www.aljazeera.com/news/2017/08/india-plans-deport-thousands-rohingya-refugees-170814110027809.html|accessdate=17 August 2017|work=www.aljazeera.com}}</ref> |region8={{झण्डा|संयुक्त अधिराज्य}} |pop8=१२,०००+ |ref8=<ref>{{cite web |url=http://www.reuters.com/article/us-usa-myanmar-refugees/myanmar-refugees-including-muslim-rohingya-outpace-syrian-arrivals-in-u-s-idUSKCN11Q2LK|title=Myanmar refugees, including Muslim Rohingya, outpace Syrian arrivals in U.S.|language=अङ्ग्रेजी|first=Timothy Mclaughlin|publisher=Reuters|date=20 September 2016|accessdate=3 September 2017}}</ref> |region9={{झण्डा|इन्डोनेसिया}} |pop9=११,९४१ |ref9=<ref>{{cite web |url=http://aceh.tribunnews.com/2015/05/19/jumlah-pengungsi-rohingya-di-indonesia-capai-11941-orang|title=Jumlah Pengungsi Rohingya di Indonesia Capai 11.941 Orang|language=इन्डोनेसियाली|first=Jalimin|publisher=Aceh Tribun News|date=19 May 2015|accessdate=11 October 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151011043047/http://aceh.tribunnews.com/2015/05/19/jumlah-pengungsi-rohingya-di-indonesia-capai-11941-orang|archivedate=11 October 2015}}</ref> |region10={{झण्डा|नेपाल}} |pop10=२०० |ref10=<ref>{{cite web |url=http://myrepublica.com/feature-article/story/43651/over-200-rohingya-settle-illegally-in-capital.html |title=200 Rohingya Refugees are not being accepted as Refugees and the Nepali Government considers them illegal migrants |quote=An estimated 36,000 Rohingya Refugess living in India |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160604182045/http://myrepublica.com/feature-article/story/43651/over-200-rohingya-settle-illegally-in-capital.html |archivedate=4 June 2016 |df=dmy }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160604182045/http://myrepublica.com/feature-article/story/43651/over-200-rohingya-settle-illegally-in-capital.html |date=4 June 2016 }}</ref> |languages=[[रोहिङ्ग्या भाषा|रोहिङ्ग्या]] |religions= [[इस्लाम धर्म|इस्लाम]], [[हिन्दु धर्म|हिन्दु]] |related-c = }} '''रोहिङ्ग्या जाति''' (स्थानीय नाम: रुवाइङ्गा; या ऐतिहासिक रूपमा अराकानी भारतीय भनेर पनि चिनिने<ref name="ClarkePeach1990">{{cite book|first1=Colin Clarke|first2=Ceri Peach|first3=Steven Vertovec|title=South Asians Overseas: Migration and Ethnicity|url=https://books.google.com/books?id=jet6JOYjZ4wC&pg=PA46|date=26 October 1990|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-37543-6|pages=46}}</ref><ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.burmalibrary.org/docs21/FCO-1952-12-31-The_Mujahid_Revolt_in_Arakan-en-red.pdf |शीर्षक=On The Mujahid Revolt in Arakan |लेखक=British Foreign Office |मिति=December 1952 |प्रकाशक=National Archives (United Kingdom)}}</ref>) पश्चिमी [[म्यानमार]]को राखाइन राज्यका राज्यविहीन [[आर्य जाति|हिन्द-आर्य]] जातिका अल्पसङ्ख्यक मानिसहरू हुन्।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.bbc.com/news/world-asia-33007536|शीर्षक=Will anyone help the Rohingya people?|मिति=10 June 2015|प्रकाशक=BBC News}}</ref> सन् २०१६–१७ मा रोहिङ्ग्यामाथि गरिएको कारबाहीअघि म्यानमारमा अनुमानित १० लाख रोहिङ्ग्या बसोबास गर्दै आएका थिए। अधिकांश रोहिङ्ग्या [[इस्लाम धर्म|इस्लाम]] धर्मावलम्बी छन् यद्यपि त्यहाँ थोरै सङ्ख्यामा [[हिन्दु धर्म|हिन्दु]]हरू पनि छन्।<ref name="Mahmood, Wroe, Fuller, Leaning 2016" /><ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.washingtonpost.com/world/asia_pacific/18000-rohingya-flee-violence-in-myanmar-into-bangladesh/2017/08/30/11a1bea6-8d58-11e7-9c53-6a169beb0953_story.html|शीर्षक=Myanmar Buddhists seek tougher action against Rohingya|प्रकाशक=The Washington Post|पहुँचमिति=१७ सेप्टेम्बर २०१७|अभिलेखमिति=११ सेप्टेम्बर २०१७|अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20170911002629/https://www.washingtonpost.com/world/asia_pacific/18000-rohingya-flee-violence-in-myanmar-into-bangladesh/2017/08/30/11a1bea6-8d58-11e7-9c53-6a169beb0953_story.html}}</ref> सन् २०१३ मा [[संयुक्त राष्ट्रसङ्घ]]ले रोहिङ्ग्यालाई विश्वको सबैभन्दा उत्पीडनमा परेका अल्पसङ्ख्यकको सूचीमा राखेको थियो। सन् १९८२ को बर्मेली नागरिकता ऐनअन्तर्गत उनीहरूलाई नागरिकताबाट बञ्चित गरिएको थियो।<ref>{{वेब स्रोत |लेखक=Jacob Judah |मिति=2 September 2017 |शीर्षक=Thousands of Rohingya flee Myanmar amid tales of ethnic cleansing |प्रकाशक=The Observer |युआरएल=https://www.theguardian.com/world/2017/sep/02/rohingya-fleeing-myanmar-tales-ethnic-cleansing}}</ref><ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=http://www.thedailystar.net/world/southeast-asia/rohingya-crisis-hindu-people-too-fleeing-persecution-myanmar-violence-1456756|शीर्षक=Hindus too fleeing persecution in Myanmar|मिति=31 August 2017|प्रकाशक=Daily Star}}</ref><ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://thewire.in/173972/hindus-myanmar-muslim-rohingyas-refuge-bangladesh/ |शीर्षक=Hindus From Myanmar Join Muslim Rohingyas in Seeking Refuge in Bangladesh |प्रकाशक=The Wire (Indian web publication)}}</ref><ref name=lan>{{cite book | title=Language and National Identity in Asia | url=https://archive.org/details/languagenational00simp | publisher=Oxford University Press | first=Andrew Simpson | year=2007 | pages=[https://archive.org/details/languagenational00simp/page/n277 267] | isbn=978-0199226481}}</ref><ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.independent.co.uk/news/world/asia/burma-rohingya-myanmar-muslims-united-nations-calls-on-suu-kyi-a7465036.html|शीर्षक=Nobel Peace Prize winner accused of overlooking 'ethnic cleansing' in her own country|मिति=9 December 2016 |प्रकाशक=The Independent }}</ref><ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=https://thecorrespondent.com/4087/meet-the-most-persecuted-people-in-the-world/293299468-71e6cf33|शीर्षक=Meet the most persecuted people in the world|प्रथम=Lennart|अन्तिम=Hofman|मिति=25 February 2016|प्रकाशक=The Correspondent}}</ref><ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.globalcitizen.org/en/content/recognizing-the-rohingya-and-their-horrifying-pers/|शीर्षक=Rohingya Muslims Are the Most Persecuted Minority in the World: Who Are They?|प्रकाशक=Global Citizen}}</ref> रोहिङ्ग्या समुदाय एक राज्यविहीन जातीय समूह हो जो मुख्यतया [[इस्लाम धर्म]]को अनुसरण गरी म्यानमारको राखाइन राज्यमा बस्छन्। सन् २०१७ मा रोहिङ्ग्या नरसंहार हुनुअघि ७ लाख ४० हजारभन्दा बढी मानिसहरू भागेर [[बङ्गलादेश]] पुगेका थिए भने अनुमानित १४ लाख रोहिंग्या म्यानमारमा बसोबास गर्दै आएका थिए। सन् १९८२ को म्यानमारको नागरिकता कानुनअनुसार रोहिङ्ग्यासमुदायलाई विश्वकै सबैभन्दा उत्पीडनमा परेका अल्पसङ्ख्यकमध्ये एकको रूपमा व्याख्या गरिएको छ।<ref>{{वेब स्रोत |मिति=25 August 2017 |लेखक=Yuichi Nitta |शीर्षक=Myanmar urged to grant Rohingya citizenship |प्रकाशक=Nikkei Asian Review |युआरएल=https://asia.nikkei.com/Politics-Economy/Policy-Politics/Myanmar-urged-to-grant-Rohingya-citizenship}}</ref><ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.thestateless.com/2017/08/annan-report-calls-for-review-of-1982-citizenship-law.html|शीर्षक=Annan report calls for review of 1982 Citizenship Law|मिति=24 August 2017|प्रकाशक=The Stateless|पहुँचमिति=१७ सेप्टेम्बर २०१७|अभिलेखमिति=१४ जुन २०१८|अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20180614071603/http://www.thestateless.com/2017/08/annan-report-calls-for-review-of-1982-citizenship-law.html}}</ref><ref name="HRW1">{{cite web|url=https://www.hrw.org/reports/2000/burma/burm005-02.htm#P132_34464 |title=Discrimination in Arakan |publisher=Human Rights Watch|date=May 2000}}</ref> उनीहरूको आवतजावतको स्वतन्त्रता, राज्यको शिक्षा र निजामती सेवाको जागिरमा पहुँचमा पनि प्रतिबन्ध लगाइएको छ।<ref name="war_of_words_2016_06_16_yale_edu">Ibrahim, Azeem (fellow at Mansfield College, Oxford, and 2009 Yale World Fellow),[http://yaleglobal.yale.edu/content/war-words-whats-name-rohingya "War of Words: What's in the Name 'Rohingya'?"], 16 June 2016, ''Yale Online'', Yale University, 21 September 2017 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210310100936/http://yaleglobal.yale.edu/content/war-words-whats-name-rohingya|date=10 March 2021}}</ref><ref name="ultimate_test_2017_01_19_harvard_edu">[http://hir.harvard.edu/article/?a=14495a "Aung San Suu Kyi’s Ultimate Test"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170922145315/http://hir.harvard.edu/article/?a=14495a |date=22 September 2017 }}, Sullivan, Dan, 19 January 2017, ''Harvard International Review'', Harvard University. Retrieved 21 September 2017</ref><ref>{{cite magazine |last=Stoakes |first=Emanuel |date=14 October 2014 |title=Myanmar's Rohingya Apartheid |url=https://thediplomat.com/2014/10/myanmars-rohingya-apartheid/ |magazine=The Diplomat}}</ref><ref>{{cite news |last=Kristof |first=Nicholas |date=28 May 2014 |title=Myanmar's Appalling Apartheid |newspaper=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2014/05/29/opinion/kristof-myanmars-appalling-apartheid.html |type=Opinion |url-status=live |url-access=subscription |access-date=15 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220407075441/https://www.nytimes.com/2014/05/29/opinion/kristof-myanmars-appalling-apartheid.html |archive-date=7 April 2022}}</ref> म्यानमारमा रोहिङ्ग्याहरूले सामना गर्नुपरेको कानुनी अवस्थालाई केही शिक्षाविद्, विश्लेषक र राजनीतिक व्यक्तित्वहरूले रङ्गभेदसँग तुलना गरेका छन्, जसमा नोबेल पुरस्कार विजेता डेसमन्ड टुटु र अन्य दक्षिण अफ्रिकी रङ्गभेद विरोधी कार्यकर्ता पनि समावेश छन्।<ref name="tutu_slow_genocide_2017_05_29_harvard_edu">Tutu, Desmond, former Archbishop of Cape Town, South Africa, Nobel Peace Prize (anti-apartheid and national-reconciliation leader), [http://www.newsweek.com/tutu-slow-genocide-against-rohingya-337104 "Tutu: The Slow=Genocide Against the Rohingya"], 19 January 2017, ''Newsweek'', citing "Burmese apartheid" reference in 1978 ''Far Eastern Economic Review'' at Oslo Conference on Rohingyas; also online at: [http://www.tutufoundationusa.org/2015/05/29/desmond-tutu-the-slow-genocide-against-the-rohingya/ Desmond Tutu Foundation USA] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170922193944/http://www.tutufoundationusa.org/2015/05/29/desmond-tutu-the-slow-genocide-against-the-rohingya/|date=22 September 2017}}. Retrieved 21 September 2017</ref> सन् २०१७ मा रोहिङ्ग्याहरूको सबैभन्दा पछिल्लो सामूहिक विस्थापनले मानवता विरुद्धको अपराधको अनुसन्धान गर्न अन्तर्राष्ट्रिय फौजदारी अदालत र नरसंहारको अनुसन्धान गर्न अन्तर्राष्ट्रिय न्याय अदालतलाई नेतृत्व गरेको थियो।<ref>ICC "Bangladesh/Myanmar Investigation", https://www.icc-cpi.int/bangladesh-myanmar; ICJ Order 23 January 2020 https://www.icj-cij.org/public/files/case-related/178/178-20200123-ORD-01-00-EN.pdf, both accessed 20 December 2020 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240313093524/https://www.icj-cij.org/web/20240313093524/https://www.icj-cij.org/public/files/case-related/178/178-20200123-ORD-01-00-EN.pdf|date=13 March 2024}}</ref> ह्युमन राइट्स वाचका अनुसार सन् १९८२ को कानुनले "रोहिङ्ग्याहरूलाई राष्ट्रियता प्राप्त गर्ने सम्भावनालाई प्रभावकारी रूपमा अस्वीकार गरेको थियो। आठौँ शताब्दीदेखिको यस क्षेत्रमा रोहिङ्ग्या इतिहासको निशानको बावजुद पनि बर्मेली कानुनले यस जातीय अल्पसङ्ख्यकलाई राष्ट्रिय जातीय समूहको रूपमा मान्यता दिन अस्वीकार गरिरहेको छ।<ref name="HRW1"/><ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.sbs.com.au/news/article/2017/08/24/kofi-annan-led-commission-calls-myanmar-end-rohingya-restrictions|शीर्षक=Kofi Annan-led commission calls on Myanmar to end Rohingya restrictions|प्रकाशक=SBS}}</ref> उनीहरूलाई आवागमनको स्वतन्त्रता, राज्य शिक्षा र सरकारी रोजगारबाट पनि प्रतिबन्धित गरिएको छ। सन् १९७८, १९९१–१९९२<ref>{{वेब स्रोत |शीर्षक=Myanmar/Bangladesh: Rohingyas - the Search for Safety |प्रकाशक=Amnesty International |मिति=September 1997 |युआरएल=https://www.amnesty.org/download/Documents/160000/asa130071997en.pdf |पहुँचमिति=१७ सेप्टेम्बर २०१७ |अभिलेखमिति=१ सेप्टेम्बर २०१७ |अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20170901110912/https://www.amnesty.org/download/Documents/160000/asa130071997en.pdf }}</ref>, २०१२, २०१५ र सन् २०१६–२०१७ मा रोहिङ्ग्या समुदायले सैन्य दमन र सबै तिरबाट बहिस्कारको सामना गर्नु परेको थियो।<ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=http://www.bbc.com/news/world-asia-38091816|शीर्षक=Myanmar wants ethnic cleansing of Rohingya - UN official|मिति=24 November 2016|प्रकाशक=BBC News}}</ref><ref name="HRW2">{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.hrw.org/node/114882 |शीर्षक=Crimes Against Humanity and Ethnic Cleansing of Rohingya Muslims in Burma’s Arakan State |प्रकाशक=Human Rights Watch |मिति=April 22, 2013}}</ref> [[संयुक्त राष्ट्र सङ्घ]] र ह्युमन राइट्स वाचले [[म्यानमार]]मा रोहिङ्ग्याहरू माथि गरिएको दमन र उत्पीडनलाई जातीय निर्मुलकरणको रूपमा वर्णन गरेको छ, जहाँ [[नरसंहार]] जस्ता अपराधहरूको असङ्ख्य प्रमाण प्राप्त गर्न सकिन्छ।<ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=http://www.huffingtonpost.com/azeem-ibrahim/the-rohingya-are-at-the-b_b_12445526.html|शीर्षक=The Rohingya Are At The Brink Of Mass Genocide|प्रथम=Azeem|अन्तिम=Ibrahim|मिति=11 October 2016|प्रकाशक=The Huffington Post}}</ref> म्यानमार सम्बन्धी संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय विशेष अन्वेषक याङ्ही लिका अनुसार म्यानमारले रोहिङ्ग्याहरूलाई देशबाट पूर्णरूपमा निष्कासित गर्न चाहेको छ।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.independent.co.uk/news/world/asia/burma-rohingya-muslims-government-trying-to-expel-un-warning-a7629716.html|शीर्षक=Burmese government accused of trying to 'expel' all Rohingya Muslims|मिति=14 March 2017|प्रकाशक=The Independent}}</ref> सन् २००८ को संविधान अनुसार म्यानमारको सेनाले अझै पनि गृह, रक्षा र सीमा मामिला मन्त्रालय लगायत सरकारका अधिकांश मामिलामा नियन्त्रण कायम गरेको छ। सेनालाई संसद्मा २५ प्रतिशत सिट छुट्याइएको छ भने तीमध्येबाट एक जना उपराष्ट्रपति हुनेछन्।<ref>http://www.bbc.com/news/av/world-asia-35457290/why-does-military-still-keep-25-of-the-seats-myanmar-parliament</ref><ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.mmtimes.com/national-news/19670-managing-the-defence-and-security-council.html |शीर्षक=সংরক্ষণাগারভুক্ত অনুলিপি |पहुँचमिति=१९ सेप्टेम्बर २०१७ |अभिलेखमिति=१३ सेप्टेम्बर २०१७ |अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20170913135451/https://www.mmtimes.com/national-news/19670-managing-the-defence-and-security-council.html }}</ref> रोहिङ्ग्या समुदायले आफूहरू लामो समयदेखि पश्चिमी म्यानमारमा बस्दै आएको बताएइरहेका छन्। उनीहरूका वंशजहरू पूर्व-औपनिवेशिक र औपनिवेशिक कालदेखि अराकानका बासिन्दाहरू थिए।<ref>https://www.forbes.com/sites/anderscorr/2016/12/29/secret-1978-document-indicates-burma-recognized-rohingya-legal-residence/#5fa4b2cb5a79</ref><ref name="Ghosh2016">{{cite book|first=Partha S. Ghosh|title=Migrants, Refugees and the Stateless in South Asia|url=https://books.google.com/books?id=X242DAAAQBAJ&pg=PA161|date=23 May 2016|publisher=SAGE Publications|isbn=978-93-5150-855-7|pages=161}}</ref> २०औँ शताब्दीको उत्तरार्धमा उत्पीडन सुरु नहुञ्जेलसम्म रोहिङ्ग्याहरूले म्यानमारको संसदको सांसद सदस्यको रूपमा प्रतिनिधित्व गरेका थिए। विगतमा म्यानमारले रोहिङ्ग्याहरूलाई सामुहिक स्वीकार गर्ने गरेको भएतापनि म्यानमारको आधिकारिक दृष्टिकोण एकाएक परिवर्तन हुँदा रोहिङ्ग्याबारे म्यानमार सरकारको आधिकारिक टिप्पणी अनुसार उनीहरू राष्ट्रिय जनसङ्ख्या नभई [[बङ्गलादेश]]बाट आएका अवैध आप्रवासी हुन् भनेको छ। त्यसपछि म्यानमार सरकारले 'रोहिङ्ग्या' शब्दको प्रयोग बन्द गर्दै उनीहरूलाई [[बङ्गाली जाति|बङ्गाली]] भनेर सम्बोधन गर्न थालेको थियो।{{Sfn|Leider|2013|p=7}}<ref>{{वेब स्रोत | युआरएल=http://blog.irrawaddy.org/2014/04/blog-post_52.html | शीर्षक=The 'Rohingya' Identity - British experience in Arakan 1826-1948 | प्रकाशक=The Irrawaddy | पहुँचमिति=19 January 2015 | अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20150119082025/http://blog.irrawaddy.org/2014/04/blog-post_52.html | अभिलेखमिति=19 January 2015 | df=dmy-all }}</ref><ref name=":3">{{cite book|title = Burma's Muslims: Terrorists or Terrorised?|last = Selth|first = Andrew|publisher = Strategic and Defence Studies Centre, Australian National University|year = 2003|isbn = 073155437X|pages = 7}}</ref><ref name= Kaiser>{{वेब स्रोत|युआरएल = http://www.networkmyanmar.org/images/stories/PDF13/kaiser-obrien.pdf|शीर्षक = Extract from record by UK Ambassador Terrence J O'Brien of his call in Rangoon on the Bangladesh Ambassador to Burma Khwaja Mohammed Kaiser|मिति = 23 December 1975|वेबसाइट = Network Myanmar|प्रकाशक = |पहुँचमिति = 21 February 2015}}</ref><ref name=":6">{{cite book|title = Minority Problems in Southeast Asia|last = Adloff|first = Richard|publisher = Stanford University Press|year = 1955|isbn = |pages = 154|last2 = Thompson|first2 = Virginia}}</ref>{{Sfn|Crisis Group|2014|pp=4–5}}<ref name=":5" /><ref name=":7">{{वेब स्रोत|युआरएल = http://www.networkmyanmar.org/images/stories/PDF15/Leider-Note.pdf|शीर्षक = "Rohingya": Rakhaing and Recent Outbreak of Violence: A Note|मिति = |वेबसाइट = |प्रकाशक = Network Myanmar|अन्तिम = Leider|प्रथम = Jacques P.|पहुँचमिति = 11 February 2015}}</ref> अराकान रोहिङ्ग्या राष्ट्रिय सङ्गठन सहित रोहिङ्ग्या अधिकार आन्दोलनका विभिन्न सङ्गठनहरूले उनीहरूलाई म्यानमार भित्र जातीय पहिचान गर्न माग गर्दै आएका छन्।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.rohingya.org/portal/index.php/who-we-are.html|शीर्षक=Who we are?|प्रथम=Arakan Rohingya National Org.|अन्तिम=(ARNO)|वेबसाइट=www.rohingya.org|पहुँचमिति=१९ सेप्टेम्बर २०१७|अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20170928075322/http://www.rohingya.org/portal/index.php/who-we-are.html|अभिलेखमिति=२८ सेप्टेम्बर २०१७}}</ref> संयुक्त राष्ट्रसङ्घको अनुसन्धान प्रतिवेदन अनुसार म्यानमारको कट्टर राष्ट्रवादी बौद्ध धर्मावलम्बीहरूले रोहिङ्ग्या समुदायलाई घृणा र धार्मिक असहिष्णुताको सिकार बनाइरहेका साथै उनीहरूलाई गैरन्यायिक हत्या, अवैध गिरफ्तारी, यातना, बलात्कार र म्यानमारको सशस्त्र बलद्वारा दुर्व्यवहारका साथै जबर्जस्ती श्रमको सिकार बनाइरहेका छन्।<ref name="al jazeera">{{वेब स्रोत |युआरएल=http://www.aljazeera.com/news/2016/06/rohingya-victims-crimes-humanity-160620131906370.html|शीर्षक=UN: Rohingya may be victims of crimes against humanity|प्रकाशक=Al Jazeera }}</ref> संयुक्त राष्ट्रसङ्घका अनुसार रोहिङ्ग्या माथि भइरहेको उत्पीडनलाई [[मानवताविरुद्धको अपराध]] भन्न सकिन्छ।<ref name="al jazeera" /><ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.bbc.co.uk/news/world-39218105|शीर्षक=Myanmar Muslim minority subject to horrific torture, UN says|अन्तिम=Fisher|प्रथम=Jonah|मिति=2017-03-10|कार्य=BBC News|पहुँचमिति=2017-03-10|भाषा=अङ्ग्रेजी}}</ref> सन् २०१५ को रोहिङ्ग्या शरणार्थी सङ्कट र सन् २०१६- २०१७ को सैन्य दमनअघि म्यानमारमा ११ लाखदेखि १३ लाख रोहिङ्ग्या बसोबास गर्दै आएका थिए। तीमध्ये अधिकांश ८०-९८ प्रतिशत रोहिङ्ग्या-बाहुल्य राखाइन राज्यमा बसोबास गर्दथे। ८ लाख भन्दा बढी रोहिङ्ग्याहरू [[शरणार्थी]]को रूपमा दक्षिणपूर्वी छिमेकी देश [[बङ्गलादेश]]मा शरण लिन भागेका थिए भने अन्य कयौँ मुसलमानहरू अन्य छिमेकी देशहरूमा भागेका थिए।<ref name="refugee_crisis_2017_08_daily_star">http://www.thedailystar.net/world/myanmar-rohingya-refugee-crisis-1%2C000-killed-Myanmar-%20violence-%20un-rapporteur-1459426</ref> एक लाखभन्दा बढी रोहिङ्ग्या आन्तरिक रूपमा विस्थापित भएका छन् भने उनीहरू म्यानमारको सेनाको नियन्त्रणमा रहेका शिविरमा बसिरहेका छन्। २५ अगस्ट २०१७ मा, रोहिङ्ग्या विद्रोहीहरूले १२ सुरक्षाकर्मीहरूको हत्या गरेपछि म्यानमारको सेनाले रोहिङ्ग्या विरुद्ध "क्लियरेन्स अपरेसन" सुरु गरेको थियो।<ref name="india_plans_to_deport">{{वेब स्रोत |युआरएल=http://www.aljazeera.com/news/2017/08/india-plans-deport-thousands-rohingya-refugees-170814110027809.html|शीर्षक=India plans to deport thousands of Rohingya refugees|वेबसाइट=www.aljazeera.com}}</ref><ref name="auto1">{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.unhcr.org/news/latest/2017/5/590990ff4/168000-rohingya-likely-fled-myanmar-since-2012-unhcr-report.html|शीर्षक=Over 168,000 Rohingya likely fled Myanmar since 2012 - UNHCR report|प्रथम=United Nations High Commissioner for|अन्तिम=Refugees|प्रकाशक=UNHCR }}</ref><ref name="auto1"/><ref name="emergency_response">{{वेब स्रोत|युआरएल=https://kopernik.info/project/rohingya-refugees-emergency-response-indonesia|शीर्षक=Rohingya Refugees Emergency Response, Indonesia - Kopernik|प्रकाशक=Kopernik}}</ref><ref name="myanmar_nationals">{{वेब स्रोत |मिति=25 January 2017 |शीर्षक=190,000 Myanmar nationals' get residency relief in Saudi Arabia |प्रकाशक=Al Arabiya English |युआरएल=http://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2017/01/25/Over-190-000-Myanmar-nationals-granted-Saudi-residency.html}}</ref>.<ref name="identity_issue">{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.dawn.com/news/1165299|शीर्षक=Identity issue haunts Karachi's Rohingya population|अन्तिम=Rehman|प्रथम=Zia Ur|मिति=23 Feb 2015|कार्य=Dawn|पहुँचमिति=26 December 2016}}</ref> यस नरसंहारमा ४००-३००० रोहिङ्ग्याहरू मारिएका, हजारौँको सङ्ख्यामा घाइते भएका, यातना दिइएका र बलात्कारको शिकार बनेका थिए।<ref name="trappped_inside_camps">{{वेब स्रोत | युआरएल=https://www.theguardian.com/world/2012/dec/20/burma-rohingya-muslim-refugee-camps | शीर्षक=Trapped inside Burma's refugee camps, the Rohingya people call for recognition | प्रकाशक=The Guardian | मिति=20 December 2012 | पहुँचमिति=10 February 2015}}</ref><ref name="us_holocaust_museum_highlights">{{वेब स्रोत|शीर्षक=US Holocaust Museum highlights plight of Myanmar's downtrodden Rohingya Muslims| युआरएल=http://www.foxnews.com/us/2013/11/06/us-holocaust-museum-highlights-plight-myanmar-downtrodden-rohingya-muslims/ |मिति=6 November 2013|प्रकाशक=Associated Press|कार्य=Fox News Channel}}</ref> उनीहरूका घरहरू जलाइएको थियो भने ४,००,००० भन्दा बढी (म्यानमारमा रहेका कुल रोहिङ्ग्याहरूको ४० प्रतिशत जनसङ्ख्या) भागेर बङ्गलादेश पुगेका थिए।<ref name="we_will_kill_you_all_2017_09_17_reuters">Lone, Wa and Andrew R.C. Marshall, [https://uk.reuters.com/article/uk-myanmar-rohingya-exclusive/exclusive-we-will-kill-you-all-rohingya-villagers-in-myanmar-beg-for-safe-passage-idUKKCN1BS0PN "Exclusive - 'We will kill you all' - Rohingya villagers in Myanmar beg for safe passage,"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170917195557/https://uk.reuters.com/article/uk-myanmar-rohingya-exclusive/exclusive-we-will-kill-you-all-rohingya-villagers-in-myanmar-beg-for-safe-passage-idUKKCN1BS0PN |date=१७ सेप्टेम्बर २०१७ }} September 17, 2017, Reuters, retrieved September 17, 2017</ref><ref name="textbook_example_2017_09_12_wash_post">[https://www.washingtonpost.com/world/textbook-example-of-ethnic-cleansing--370000-rohingyas-flood-bangladesh-as-crisis-worsens/2017/09/12/24bf290e-8792-41e9-a769-c79d7326bed0_story.html "‘Textbook example of ethnic cleansing,’ 370,000 Rohingyas flood Bangladesh as crisis worsens,"] September 12, 2017, ''Washington Post'' retrieved September 12, 2017</ref><ref name="minorities_flee_2017_08_30_cbs">[https://www.hrw.org/news/2017/08/29/burma-satellite-data-indicate-burnings-rakhine-state "18,000 minorities flee deadly ethnic violence in Myanmar"], Aug. 30, 2017, CBS News, retrieved September 12, 2017</ref><ref name="rohingya_have_fled_2017_09_08_ny_times">[https://www.nytimes.com/2017/09/08/world/asia/myanmar-rohingya-refugees-270000.html?mcubz=1&mcubz=1 "270,000 Rohingya Have Fled Myanmar, U.N. Says,"] September 8, 2017, New York Times, retrieved September 12, 2017</ref><ref name="unhcr_reports_2017_09_08_ap_fox_news">[http://www.foxnews.com/world/2017/09/08/unhcr-reports-surge-in-rohingya-refugees-now-270000.html "UNHCR reports surge in Rohingya refugees, now 270,000,"] September 8, 2017, Associated Press on Fox News, retrieved September 12, 2017</ref> == व्युतपत्ति == आधुनिक रोहिङ्ग्या शब्द औपनिवेशिक र पूर्व-औपनिवेशिक शब्दहरू रुइङ्गा र रुवाङ्गाबाट उत्पन्न भएको थियो।<ref>{{cite web |url=http://www.burmalibrary.org/docs21/FCO-1952-12-31-The_Mujahid_Revolt_in_Arakan-en-red.pdf |title=The Mujahid revolt in Arakan|website=www.burmalibrary.org|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230530045429/https://www.burmalibrary.org/docs21/FCO-1952-12-31-The_Mujahid_Revolt_in_Arakan-en-red.pdf|archive-date=30 May 2023 |access-date=8 January 2020|date=31 December 1952}}</ref> रोहिङ्ग्याहरूले आफूहरूलाई रुइङ्गाको रूपमा उल्लेख गर्ने गर्दछन्। [[बर्मेली भाषा]]मा ({{भाषा-बर्मेली|ရိုဟင်ဂျာ }}) यो समुदायलाई रुवाइङ्गा भनिन्छ भने [[बङ्गाली भाषा|बङ्गाली]]मा रोहिङ्गा ({{भाषा-बङ्गाली|রোহিঙ্গা}}) भनिन्छ। "रोहिङ्ग्या" शब्द अराकान राज्यको शब्द राखङ्गा वा रोसाङ्गाबाट आएको हुन सक्छ। रोहिङ्ग्या शब्दको अर्थ "रोहाङको बासिन्दा" हुन जान्छ जुन अराकानको प्रारम्भिक एक इस्लामी नाम थियो।<ref>{{cite web |url=http://www.oed.com/view/Entry/275016;jsessionid=7C5F9903ED0D23A031507806D08686D8?redirectedFrom=Rohingya#eid |title=Rohingya etymology at Oxford Dictionary |publisher=Oxford University Press |access-date=11 February 2015}}</ref><ref name="Minar">{{Cite news |last1=Minar|first1=Sarwar J.|last2=Halim|first2=Abdul |title=Rohingya: Etymology, people and identity |url=http://dailyasianage.com/news/187981/?regenerate|access-date=17 February 2022 |work=The Asian Age |location=Bangladesh |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Sittwe burns |title=The most persecuted people on Earth? The Rohingyas |newspaper=The Economist |date=13 June 2015 |quote='Rohingya' simply means 'inhabitant of Rohang', the early Muslim name for Arakan.}}</ref> रोहिङ्ग्या शब्दको प्रयोग ऐतिहासिक रूपमा [[ब्रिटिस राज]]भन्दा पहिले देखि नै लिपिबद्ध गरिएको छ। सन् १७९९ मा फ्रान्सिस बुकाननले "बर्मेली साम्राज्यमा बोलिने केही भाषाहरूको तुलनात्मक शब्दावली" नामक एक लेख लेखेका थिए जसलाई माइकल चार्नीले फेला पारी सन् २००३ मा "एसओएएस बुलेटिन अफ बर्मा रिसर्च" नामक एक पुस्तक लेखी पुन: प्रकाशित गरेका थिए।<ref name="buchanan_burma">{{cite journal |last=Buchanan |first=Francis |year=1799 |title=A Comparative Vocabulary of Some of the Languages Spoken in the Burma Empire |url=http://www.soas.ac.uk/sbbr/editions/file64276.pdf |journal=Asiatic Researches |publisher=The Asiatic Society |volume=5 |pages=219–240 |access-date=9 July 2012 |archive-date=20 October 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121020051420/http://www.soas.ac.uk/sbbr/editions/file64276.pdf }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121020051420/http://www.soas.ac.uk/sbbr/editions/file64276.pdf |date=20 October 2012 }}</ref><ref name="Charney Arakan">{{cite news|last=Charney |first=Michael W.|title=A Comnparative vocabulary of some of the Languages Spoken in the Burma Empire |url=https://archive.org/details/AComparativeVocabularyOfSomeOfTheLanguagesSpokenInTheBurmaEmpire |work=SOAS Bulletin of Burma Research |date=8 April 2018 |access-date=8 April 2018}}</ref><ref name="leider_arakan">{{cite news|last=Leider |first=Jacques P.|title=Interview: History Behind Arakan State Conflict |url=http://www.irrawaddy.org/archives/8642 |work=The Irrawaddy |date=9 July 2012 |access-date=9 July 2012}}</ref> अराकानमा लामो समयदेखि बसोबास गर्दै आएका र आफूलाई रुइङ्गा वा अराकानका मूल निवासी भनिने मोहम्मदानहरू भनि उनले उल्लेख गरेका थिए। सन् १८११ को क्लासिकल जर्नलले "रुइङ्गा" लाई "बर्मा साम्राज्य" मा बोलिने भाषाहरूमध्ये एकको रूपमा पहिचान गरिएको थियो।<ref name="Salim">{{Cite web|url=http://heritagetimes.in/rohingya-crisis-a-historical-perspective/|title=ROHINGYA CRISIS: A HISTORICAL PERSPECTIVE|last=Salim|first=Saquib|website=HeritageTimes|date=20 September 2019|access-date=23 September 2019}}</ref> सन् १८१५ मा जोहान सेभेरिन वेटरले जर्मन भाषामा प्रकाशित भाषाहरूको सङ्ग्रहमा "रुइङ्गा"लाई एक जातीय समूहको रूपमा सूचीबद्ध गरेका थिए।<ref name=Inside24>{{cite book|title=The Rohingyas: Inside Myanmar's Hidden Genocide|publisher=Oxford University Press|first=Azeem |last=Ibrahim|pages=24–25}}</ref> जाक लिडरका अनुसार, ब्रिटिस औपनिवेशिक कालमा रोहिङ्ग्याहरूलाई "चटगाँइया" को रूपमा उल्लेख गरिएको थियो भने सन् १९९० को दशकसम्म उनीहरूलाई "बङ्गाली" को रूपमा उल्लेख गर्नु विवादास्पद थिएन।{{Sfn|Leider|2013|pp=210–211}} रोहिङ्ग्या समुदायले आफूहरूलाई प्रायः "रोहिङ्ग्या मुसलमान", "अराकानी मुसलमान" र "बर्मेली मुसलमान" भन्ने गरेको हुँदा रोहिङ्ग्या शब्दको प्रयोगमा कुनै अन्तर्राष्ट्रिय सहमति छैन भनेर लिडरले उल्लेख गरेका थिए। मानवशास्त्री क्रिस्टिना फिङ्कजस्ता सहित अन्यले रोहिङ्ग्यालाई जातीय पहिचानकर्ताको रूपमा नभई राजनीतिक पहिचानकर्ताको रूपमा प्रयोग गरेका छन्।<ref>{{cite web |title=About Rohingya Ethnic |url=http://flotilla2arakan.com/2016/12/16/aboutrohingyaethnic/ |website=Flotilla 2 Arakan |access-date=27 October 2017 |archive-date=29 October 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171029174826/http://flotilla2arakan.com/2016/12/16/aboutrohingyaethnic/ }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171029174826/http://flotilla2arakan.com/2016/12/16/aboutrohingyaethnic/ |date=29 October 2017 }}</ref> लेडरको विचारमा रोहिङ्ग्या एक राजनीतिक आन्दोलन हो जुन सन् १९५० को दशकमा राखिनमा "एक स्वायत्त इस्लाम क्षेत्र" सिर्जना गर्न सुरु भएको थियो। सन् १९४८ देखि १९६२ सम्म [[बर्मा]]मा प्रजातन्त्र रहँदाको बेला प्रधानमन्त्री उ नुको सरकारले मायु सीमा क्षेत्रमा शान्ति स्थापनाको प्रयासको एक अंशको रूपमा रेडियो सम्बोधनहरूमा "रोहिङ्ग्या" शब्दको प्रयोग गरेको थियो।<ref name=WaPo>{{cite news |first=Adam |last=Taylor |title=The battle over the word 'Rohingya' |url=https://www.washingtonpost.com/news/worldviews/wp/2016/04/29/the-battle-over-the-word-rohingya/ |newspaper=The Washington Post|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230309080456/https://www.washingtonpost.com/news/worldviews/wp/2016/04/29/the-battle-over-the-word-rohingya/|archive-date=9 March 2023}}</ref> यो शब्द बर्मेली रेडियोमा प्रसारण गरी बर्मेली शासकहरूको भाषणमा प्रयोग गरिएको थियो। अपरेसन किङ ड्रागनका कारण शरणार्थीहरूसम्बन्धी [[संयुक्त राष्ट्र शरणार्थी उच्च आयोग]]को एक प्रतिवेदनले पीडितहरूलाई "बङ्गाली मुसलमानहरू (रोहिङ्ग्या भनिने)" भनी उल्लेख गरेको थियो। यद्यपि, सन् १९९० को दशकसम्म रोहिङ्ग्या शब्दको व्यापक रूपमा प्रयोग गरिएको थिएन। हाल "रोहिङ्ग्या" नामको प्रयोगमा ध्रुवीकरण आएको छ। म्यानमारको सरकारले उक्त नाम प्रयोग गर्न अस्वीकार गरेको छ। सन् २०१४ को जनगणनामा म्यानमार सरकारले रोहिङ्ग्याहरूलाई आफूलाई "बङ्गाली" भनेर चिनाउन बाध्य पारेको थियो।<ref name=TimeRohingya>{{cite magazine |title=Why Burma is trying to stop people from using the name of its persecuted Muslim minority |url=https://time.com/4322396/burma-myanmar-rohingya-us-embassy-suu-kyi/ |magazine=Time (magazine) |first=Feliz |last=Solomon |date=9 May 2016 |access-date=8 January 2020 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230322011247/http://time.com/4322396/burma-myanmar-rohingya-us-embassy-suu-kyi/ |archive-date=22 March 2023 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190818043854/https://time.com/4322396/burma-myanmar-rohingya-us-embassy-suu-kyi/ |date=18 August 2019 }}</ref> जाक लिडरले राखिनका धेरै मुसलमानहरूले आफूलाई "रोहिङ्ग्या" को सट्टा "अराकानी मुसलमान" वा "राखाइनबाट आएका मुसलमानहरू" भन्न रुचाउँछन् भनि लेखेका थिए।<ref>{{cite news |url=http://blog.irrawaddy.org/2014/04/blog-post_52.html |title=The 'Rohingya' Identity – British experience in Arakan 1826–1948 |first=Derek |last=Tonkin |newspaper=The Irrawaddy |access-date=19 January 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150119082025/http://blog.irrawaddy.org/2014/04/blog-post_52.html |archive-date=19 January 2015 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150119082025/http://blog.irrawaddy.org/2014/04/blog-post_52.html |date=19 January 2015 }}</ref> याङ्गुनमा रहेको संयुक्त राज्य अमेरिकाको दूतावासले "रोहिङ्ग्या" नाम प्रयोग गर्न जारी राखेको छ। == जनशाङ्खिकि == रोहिङ्ग्याको रूपमा पहिचान गर्नेहरू सामान्यतया बङ्गलादेशसँग सीमा जोडिएको आराकानको सबैभन्दा उत्तरी बस्तीहरूमा बस्छन् जहाँ उनीहरू जनसङ्ख्याको ८०-९८% रहेको छ। एक सामान्य रोहिङ्ग्या परिवारमा चार वा पाँच जनासम्म जीवित बालबालिका रहेको भएतापनि दुर्लभ घटनाहरूमा २८ जनासम्मको परिवार सङ्ख्या भेटिएको थियो।<ref>{{cite news |url=http://www.aljazeera.com/indepth/features/2012/08/201288114724103607.html |title='Mass graves' for Myanmar's Rohingya |department=Features |publisher=Al Jazeera |date=9 August 2012 |access-date=18 October 2013}}</ref> म्यानमारको राष्ट्रिय औसतभन्दा ४६ प्रतिशत बढी बालबालिकाले रोहिङ्ग्या समुदायको प्रतिनिधित्व गर्दछन्। सन् २०१८ मा बङ्गलादेशमा १,२०,००० रोहिङ्ग्या महिलाहरूको कुल जनसङ्ख्याबाट ४८,००० रोहिङ्ग्या शिशुहरूको जन्म भएको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://www.scmp.com/news/asia/southeast-asia/article/2126991/48000-babies-will-be-born-rohingya-refugee-camps-year-aid|title=48,000 babies to be born in Rohingya refugee camps this year|date=5 January 2018|website=South China Morning Post|access-date=12 November 2019}}</ref> सन् २०१४ सम्मको तथ्याङ्क अनुसार लगभग १३ लाख रोहिङ्ग्याहरू म्यानमारमा बसोबास गर्ने गरेका थिए भने अनुमानित १० लाख भन्दा बढी विदेशमा बसोबास गर्ने गरेको पाइएको थियो। यदि रखाइन राज्यको कुल जनसङ्ख्याको ४० प्रतिशत वा विदेशी रोहिङ्ग्या जनसङ्ख्यालाई समावेश गर्ने हो भने ६० प्रतिशत हिस्सा उनीहरूले ओगटेका छन्। [[संयुक्त राष्ट्रसङ्घ]]को तथ्याङ्कअनुसार सन् २०१६ को डिसेम्बरसम्म विश्वको कुल राज्यविहीन जनसङ्ख्याको एक चौथाइ हिस्सा रोहिङ्ग्या समुदायले ओगटेको थियो।<ref>{{cite news|title=An army crackdown sends thousands fleeing in Myanmar |url=https://www.economist.com/news/asia/21727947-once-again-violence-wracks-rakhine-state-army-crackdown-sends-thousands-fleeing-myanmar |access-date=6 September 2017 |newspaper= The Economist |date=31 August 2017}}</ref> == धर्म == [[File:ROHINGYA (8093615213).jpg|thumb|left|[[मलेसिया]]को सेल्याङस्थित मदरसामा रोहिङ्ग्या अनाथहरू]] बर्माको रोहिङ्ग्या मुस्लिम जनसङ्ख्याका सदस्यहरूलाई देशको नागरिक नमानिएको तथ्यका कारण उनीहरूलाई बर्मेली सरकारले भेदभावबाट सुरक्षित राखेको छैन। तसर्थ, समुदायको धार्मिक स्वतन्त्रताको कमी, विशेष गरी कानुनी र राजनीतिक क्षेत्रमा चिन्ताहरू विद्यमान छन्।<ref name=":8">{{cite journal|title=The Rohingya Muslims in Myanmar: Past, Present, and Future|url=https://core.ac.uk/download/36692318.pdf|last=Abdelkader|first=Engy|date=1 July 2014|journal=Oregon Review of International Law |volume=15 |issue= |pages=393–412 |ssrn = 2277949}}</ref> बहुसङ्ख्यक रोहिङ्ग्या मानिसहरूले सुन्नी इस्लाम र सूफीवादको मिश्रण सहित [[इस्लाम धर्म|इस्लाम]]को अभ्यास गर्छन्।<ref>{{cite web |url=https://www.npr.org/sections/thetwo-way/2015/05/15/407048785/why-no-one-wants-the-rohingyas |title=Why No One Wants The Rohingyas |publisher=NPR |access-date=16 January 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231201011320/https://www.npr.org/sections/thetwo-way/2015/05/15/407048785/why-no-one-wants-the-rohingyas|archive-date=1 December 2023}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/world/2017/sep/02/rohingya-fleeing-myanmar-tales-ethnic-cleansing |title=Thousands of Rohingya flee Myanmar amid tales of ethnic cleansing|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230726033238/http://www.theguardian.com/world/2017/sep/02/rohingya-fleeing-myanmar-tales-ethnic-cleansing|archive-date=26 July 2023 |first=Jacob |last=Judah |date=2 September 2017 |newspaper=The Guardian |access-date=16 January 2018}}</ref><ref name="ReferenceA">{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-41291650|title=Bangladesh to restrict Rohingya movement|date=16 September 2017 |access-date=16 January 2018 |work=BBC News|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240225194649/https://www.bbc.com/news/world-asia-41291650|archive-date=25 February 2024}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.independent.co.uk/voices/rohingya-muslims-crisis-myanmar-burma-bangladesh-persecution-international-aid-a7944761.html |title=Bangladeshis should remember their own history when it comes to the fleeing Rohingya Muslims |date=13 September 2017 |newspaper=The Independent |access-date=16 January 2018}}</ref> रोहिङ्ग्या समुदायका महत्वपूर्ण अल्पसङ्ख्यकहरू [[हिन्दु धर्म]] र [[इसाई धर्म]]को अभ्यास गर्दछन्।<ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/cities/bengaluru/2022/jun/24/religious-conversionshits-rohingya-camp-in-bengaluru-2469108.html|title=Religious conversions hits Rohingya camp in Bengaluru|website=The New Indian Express|date=24 June 2022 }}</ref> सरकारले उनीहरूको शैक्षिक अवसरहरू सीमित गरेको फलस्वरूप धेरैले मौलिक इस्लामी अध्ययनलाई आफ्नो एकमात्र विकल्पको रूपमा पछ्याउँदछन्। अधिकांश गाउँहरूमा [[मस्जिद]] र मदरसाहरू छन्। परम्परागत रूपमा, [[पुरुष]]हरू मण्डलीमा प्रार्थना गर्दछन् भने महिलाहरूले घरमा प्रार्थना गर्दछन्।<ref>{{cite web|title=Rohingya Muslims – India Needs to Show Compassion|url=http://www.thetinyman.in/2017/09/rohingya-muslims-india-need-to-show.html|website=Tiny Man|access-date=27 October 2017}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171013214138/http://www.thetinyman.in/2017/09/rohingya-muslims-india-need-to-show.html |date=13 October 2017 }}</ref> मुसलमानहरूले प्रायः धार्मिक बाधाहरूको सामना गरिरहेको बेला बर्मामा अन्य व्यक्तिहरू जस्तै आफ्नो धर्मको अभ्यास गर्न सङ्घर्ष गरिरहेका छन्। यी सङ्घर्षहरू अनौपचारिक वा औपचारिक भएतापनि उपासनास्थलहरूको निर्माणको लागि स्वीकृति प्राप्त गर्न कठिनाइको रूपमा प्रकट भएका छन्। विगतमा पनि उनीहरूलाई आफ्नो धार्मिक आस्था सिकाएको र अभ्यास गरेको आरोपमा पक्राउ गरिएको थियो। == स्वास्थ्य == [[चित्र:4-year-old Anowar pictured with his mum and brother after being treated for diphtheria by the UK's Emergency Medical Team in Kutupalong, Bangladesh (28040394749).jpg|thumb|कुटुपालोङ शरणार्थी शिविरमा बेलायतको आपतकालीन मेडिकल टोलीले [[भ्यागुते रोग]]को उपचार गरेपछि रोहिङ्ग्या बालबालिकाहरू आफ्नी आमासँगै।]] रोहिङ्ग्यासमुदायले विभेद र स्वास्थ्य सेवामा अवरोधको सामना गरिरहेका छन्।<ref name="Ives 2016">{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2016/12/05/world/asia/rohingya-myanmar-health-care.html|title=Rohingya Face Health Care Bias in Parts of Asia, Study Finds|date=5 December 2016|work=The New York Times}}</ref> सन् २०१६ मा मेडिकल जर्नल द लसेन्टले प्रकाशित गरेको एक अध्ययन अनुसार म्यानमारका रोहिङ्ग्या बालबालिकाले जन्मजात कम तौल, कुपोषण, झाडापखाला र वयस्क भएपछि [[प्रजनन (पुनरुत्पादन)|प्रजनन]]मा अवरोधको सामना गरिरहेको खुलेको थियो। रोहिङ्ग्याको बाल मृत्युदर प्रति १,००० जीवित जन्ममा २२४ सम्म रहेको छ, जुन म्यानमारको बाँकीको (प्रति १,००० जीवित जन्ममा ५२) दरभन्दा ४ गुणा बढी र राखिन राज्यका अन्य गैर-रोहिङ्ग्या क्षेत्रहरूको भन्दा ३ गुणा (प्रति १,००० जीवित जन्ममा ७७) रहेको छ।<ref name="Mahmood2016">{{cite journal |author1=Mahmood |author2=Wroe |author3=Fuller |author4=Leaning|title= The Rohingya people of Myanmar: health, human rights, and identity |journal=Lancet |year=2016 |volume= 389|pages=1–10|url=http://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(16)00646-2/abstract |format=fee required |doi=10.1016/S0140-6736(16)00646-2 |pmid= 27916235 |issue=10081|s2cid=205981024 }}</ref> यस अध्ययनले ४०% रोहिङ्ग्या बालबालिकाहरू म्यानमारभित्र आन्तरिक रूपमा विस्थापित व्यक्तिहरूको शिविरमा झाडापखालाबाट पीडित छन् जुन बाँकी राखिनका बालबालिकाहरूमा [[झाडापखाला]] [[रोग]]को तुलनामा पाँच गुणा बढी दरमा पीडित रहेको पत्ता लागेको थियो। == मानवाधिकार र शरणार्थीको स्थिति == [[चित्र:Cox's Bazaar Refugee Camp (8539828824) (cropped).jpg|thumb| [[बङ्गलादेश]]को [[कक्सबाजार]] स्थित [[कुतुपालङ शरणार्थी शिविर]] यो शरणार्थी शिविर [[म्यानमार]]मा भएको अन्तरसाम्प्रदायिक हिंसाबाट जोगिन भागेका तीन लाख रोहिङ्ग्याहरूलाई आश्रय दिने तीन शिविरहरू मध्ये एक हो।]] [[चित्र:Police Checkpoint with Closed-Off Muslim (Rohingya) Area (Aung Mingalar) - Sittwe - Rakhaing (Arakan) State - Myanmar (Burma) (12232262756).jpg|thumb|सितवे प्रहरी जाँच केन्द्र]] रोहिङ्ग्या समुदायलाई "विश्वको सबैभन्दा कम खोजी गरिएको अल्पसङ्ख्यक" र "विश्वको सबैभन्दा उत्पीडनमा परेका मानिसहरूमध्ये एक"को रूपमा वर्णन गरिएको छ।<ref>{{cite news |first=Mark |last=Dummett |date=18 February 2010 |title=Bangladesh accused of 'crackdown' on Rohingya refugees |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/8521280.stm |work=BBC News |access-date=29 July 2012}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.unhcr.org/cgi-bin/texis/vtx/refdaily?pass=52fc6fbd5&id=4fe952205|title=Myanmar, Bangladesh leaders 'to discuss Rohingya' |agency=Agence France-Presse |date=25 June 2012 |access-date=29 July 2012}}</ref> मेदसाँ सँ फ्रोँतिएरले सन् २००७ मा रोहिङ्ग्या समुदायले सरकार र सेनाबाट सामना गर्नुपरेको भेदभाव र मानवाधिकारका चुनौतीहरूको आधारमा विश्वका शीर्ष १० सबैभन्दा कम खोजी भएका समुदायहरू मध्ये एक भएको दाबी गरेको थियो। "वास्तवमा, हाल म्यानमारमा (१३५) राष्ट्रिय जातिहरू बसोबास गर्दै आएको भएतापनि तथाकथित रोहिङ्ग्या मानिसहरू तीमध्येका होइनन् र ऐतिहासिक रूपमा म्यानमारमा कहिल्यै पनि 'रोहिङ्ग्या' जाति थिएनन्" भनि सन् १९९२ को फेब्रुअरीमा म्यानमारको विदेश मन्त्रालयले एक प्रेस विज्ञप्ति जारी गरी उक्त भनाइलाई सार्वजनिक गरेको थियो।<ref name=":9">{{cite web|url=https://dr.ntu.edu.sg/bitstream/handle/10220/5978/rsisc012-08.pdf?sequence=1&isAllowed=y|title=Rohingya Muslims: Myanmar's Forgotten People|last=Kyaw|first=Nyi Nyi|date=6 February 2008|website=Nanyang Technological University Library|access-date=5 October 2017|archive-date=19 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180919200055/https://dr.ntu.edu.sg/bitstream/handle/10220/5978/rsisc012-08.pdf?sequence=1&isAllowed=y|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180919200055/https://dr.ntu.edu.sg/bitstream/handle/10220/5978/rsisc012-08.pdf?sequence=1&isAllowed=y |date=19 September 2018 }}</ref> रोहिङ्ग्याहरू समुदायलाई आवतजावतको स्वतन्त्रताका साथै उच्च शिक्षा प्राप्त गर्ने अधिकारबाट पनि बञ्चित गरिएको छ। सन् १९८२ को राष्ट्रियता सम्बन्धी कानुन लागू भएदेखि नै उनीहरूलाई बर्मेली नागरिकताबाट बञ्चित गरिएको छ। सन् १९८२ को कानुनपछि म्यानमारमा विभिन्न प्रकारका नागरिकता प्राप्त भएका छन्।<ref>{{cite web|url=http://www.dandc.eu/en/article/myanmar-does-not-recognise-rohingya-citizens-ngo-expert-elaborates-our-interview|title="The world's most persecuted people" Katja Dombrowski interviews Johannes Kaltenbach (Malteser International) |date=3 April 2015 |publisher = In: D+C, Vol.42.2015:5 }}</ref> सर्वसाधारण नागरिकसँग रातो परिचयपत्र हुने गर्दथ्यो तर रोहिङ्ग्याहरूलाई सेतो परिचयपत्र दिइएको थियो जसले उनीहरूलाई अनिवार्य रूपमा बर्मामा बसोबास गर्ने विदेशीहरूको रूपमा वर्गीकृत गरेको थियो। रोहिङ्ग्यामाथि लगाइएका सीमा र प्रतिबन्धहरूलाई नागरिकताको यो भिन्नताले उनीहरूलाई केही सहज बनाएको थियो।<ref name="rohingya">{{cite news |first=Jonathan |last=Head |date=5 February 2009 |title=What drive the Rohingya to sea? |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/7872635.stm |work=BBC News |access-date=29 July 2012}}</ref> उदाहरणका लागि, सेतो परिचयपत्र प्राप्त गरेका रोहिङ्ग्याहरू सेनामा भर्ती हुन वा सरकारमा भाग लिन सक्दैनथे र उनीहरूले अवैध आप्रवासनको मुद्दाको पनि सामना गर्न पर्दनथ्यो। नागरिकता कानूनले सेनाद्वारा रोहिङ्ग्याविरुद्ध मानव अधिकार उल्लङ्घनको पनि महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको छ।<ref name=":10">{{Cite journal |last1=Grundy-Warr |first1=Carl |last2=Wong |first2=Elaine |date=Autumn 1997|title=Sanctuary Under a Plastic Sheet–The Unresolved Problem of Rohingya Refugees|url=http://www.mcrg.ac.in/WC_2015/Reading/D_Unresolved_Problem_Rohingya_Refugees.pdf |journal=IBRU Boundary and Security Bulletin|pages=79–91|via=MCRG}}</ref> उनीहरूलाई आधिकारिक अनुमति बिना यात्रा गर्न अनुमति दिइएको थिएन र पहिले दुई भन्दा बढी बच्चा नजन्माउने प्रतिबद्धतामा हस्ताक्षर गर्नु आवश्यक रहेतापनि उक्त कानुनलाई कडाईका साथ लागू गरिएको थिएन। उनीहरूलाई नियमित रूपमा जबर्जस्ती श्रमको (सामान्यतया, रोहिङ्ग्या पुरुषले हप्तामा एक दिन सैन्य वा सरकारी परियोजनाहरूमा काम गर्नुपर्दछ र हप्तामा एक रात चौकीदारी गर्नुपर्दछ) अधीनमा राखिएको थियो। हाल रोहिङ्ग्याहरूले धेरै खेतीयोग्य भूमि पनि गुमाएका छन् जसलाई सेनाले जफत गरी म्यानमारको अन्य ठाउँबाट त्यहाँ बसाइँ सरेर आएका बौद्ध धर्मवलम्बीहरूलाई दिइएको छ।{{Sfn|Crisis Group|2014|p=19}}<ref name="rohingya" /> रोहिङ्ग्या समुदाय विरुद्ध भएका मानव अधिकार उल्लङ्घनका लागि बर्मेली सेना आंशिक रूपमा जिम्मेवार छ। यी उल्लङ्घनहरूमा सम्पत्तिको विनाश, सम्पत्ति हडप्नु र छिमेकी देशमा जबर्जस्ती स्थानान्तरण गरिनु समावेश छ। सेनाले रखाइनमा रहेका रोहिङ्ग्याहरूलाई बङ्गलादेश जान बाध्य पार्दा मानव अधिकारको उल्लङ्घन भएको मानिन्छ। रोहिङ्ग्या मुसलमानहरू विरुद्ध हुने अन्य मानव अधिकार उल्लङ्घनहरूमा शारीरिक हिंसा र यौन हिंसा समावेश छन्। देशका सैन्य अधिकारीहरूले बर्मामा गरिने जनगणनाको भागको रूपमा यी उल्लङ्घनहरू आवश्यक रहेको र रोहिङ्ग्या मुसलमानहरूको राष्ट्रियता के हो भनेर पत्ता लगाउन सेनाले यी कार्यहरू गर्न आवश्यक रहेको बताएर यी उल्लङ्घनहरूलाई तर्कसङ्गत बनाएका थिए। एम्नेस्टी इन्टरनेसनलका अनुसार सन् १९७८ देखि बर्माको सैन्य तानाशाहीले रोहिङ्ग्याहरूलाई मानव अधिकार उल्लङ्घनको सिकार बनाएको र तीमध्ये धेरै छिमेकी बङ्गलादेशमा भागेका छन्।<ref name="Amn">{{cite web|url=https://www.amnesty.org/en/library/info/ASA16/005/2004/|title=Myanmar – The Rohingya Minority: Fundamental Rights Denied|publisher=Amnesty International|year=2004 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141213205322/http://www.amnesty.org/en/library/info/ASA16/005/2004|archive-date=13 December 2014|url-status=dead|access-date=11 February 2015}}</ref> रोहिङ्ग्या मुसलमानहरूलाई उनीहरूको घरबाट अन्य क्षेत्रहरूमा स्थानान्तरण गर्नुको कारण रखाइन अविकसित बनेको थियो भने रोहिङ्ग्या मुसलमान र बौद्धहरूबीचको द्वन्द्व र उनीहरूलाई सरकारले गरेको भेदभाव जस्ता कारकहरूका कारण रखाइल अविकसित हुन पुगेको थियो।<ref name=":11">{{cite web|url=http://www.burmalibrary.org/docs21/Abrar-NM-Repatriation_of_Rohingya_refugees-en.pdf|title=Repatriation of Rohingya Refugees|last=Abrar|first=C.R.|website=Burma Library|access-date=6 October 2017}}</ref> रोहिङ्ग्या समुदायका सदस्यहरू बङ्गलादेशमा विस्थापित भएपछि त्यहाँको [[बङ्गलादेश सरकार|सरकार]], गैरसरकारी संस्था र [[संयुक्त राष्ट्र शरणार्थी उच्च आयोग]]ले [[शरणार्थी]]हरूलाई आवास र भोजन प्रदान गरेर सहायता गरेको थियो। बाह्य सङ्गठनहरूले (सरकारद्वारा नियन्त्रित बाहेक) सहायताको खाँचो पर्ने मानिसहरूको सङ्ख्याका अत्याधिक भएका कारण यिनीहरूको सहयोग निकै महत्त्वपूर्ण रहेको छ। सन् २००५ मा शरणार्थी सम्बन्धी संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय उच्चा आयोगले बङ्गलादेशबाट रोहिङ्ग्याहरूलाई फिर्ता पठाउन बङ्गलादेश सरकारलाई सहयोग गरेको भएतापनि शरणार्थी शिविरहरूमा मानव अधिकार उल्लङ्घनको आरोपले यो प्रयासलाई खतरामा पारेको थियो।<ref>{{cite news |url=http://www.newagebd.com/2005/may/21/front.html#9 |title=UNHCR threatens to wind up Bangladesh operations |work=New Age |date=21 May 2005 |access-date=25 April 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090425140346/http://www.newagebd.com/2005/may/21/front.html |archive-date=25 April 2009 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090425140346/http://www.newagebd.com/2005/may/21/front.html#9 |date=25 April 2009 }}</ref> सन् २०१२ को साम्प्रदायिक दङ्गा भएको तीन वर्षपछि सन् २०१५ मा १ लाख ४० हजार रोहिङ्ग्याहरू शरणार्थी शिविरमा बसिरहेका थिए। [[संयुक्त राष्ट्रसङ्घ]]ले यसअघि [[म्यानमार]]मा सन् २०१२ मा भएको साम्प्रदायिक हिंसा र उत्पीडनको डरका कारण अधिकांश रोहिङ्ग्या शरणार्थीहरूलाई म्यानमारमा फर्कन सकिरहेका थिएनन्।<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-23077537|title=The unending plight of Burma's unwanted Rohingyas|last=Head|first=Jonathan|date=1 July 2013|access-date=11 February 2015}}</ref> बङ्गलादेश सरकारले रोहिङ्ग्या शरणार्थीलाई बङ्गलादेशमा बहिर्गमन हुन नदिन रोहिङ्ग्यालाई दिइने सहयोगको रकम घटाएको थियो।<ref>{{cite news|last=Dummett |first=Mark |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/7019882.stm |title=Asia-Pacific &#124; Burmese exiles in desperate conditions |work=BBC News |date=29 September 2007 |access-date=18 October 2013}}</ref> फेब्रुअरी २००९ मा समुद्रमा २१ दिन बिताएपछि मलक्काको जलसन्धिमा आचेनी नाविकहरूद्वारा धेरै रोहिङ्ग्या शरणार्थीहरूको उद्धार गरिएको थियो।<ref>{{cite web |url=http://epaper.kompas.com/ |title=Kompas – VirtualNEWSPAPER |publisher=Epaper.kompas.com |access-date=18 October 2013 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130620111958/http://epaper.kompas.com/ |date=20 June 2013 }}</ref> हजारौँ रोहिङ्ग्याहरू भागेर [[थाइल्यान्ड]]मा पनि पुगेका थिए। रोहिङ्ग्याहरूलाई थाइल्यान्डबाट खुला समुद्रमा खसालेको आरोप लाग्दै आएको छ। फेब्रुअरी २००९ मा, थाई सेनाले १९० रोहिङ्ग्या शरणार्थीहरूको डुङ्गालाई समुद्रमा खसालेको प्रमाण सार्वजनिक भएको थियो। इन्डोनेसियाली अधिकारीहरूले उद्धार गरेका शरणार्थीहरूको एउटा समूहले उनीहरूलाई थाई सेनाले पक्राउ गरी कुटपिट गरेको र त्यसपछि समुद्रमा छोडेको बताएका थिए।<ref>Rivers, Dan (12 February 2009). [http://edition.cnn.com/2009/WORLD/asiapcf/02/12/thailand.refugees.admission/index.html Thai PM admits boat people pushed out to sea], CNN</ref> सन् २००५ मा रोहिङ्ग्या शरणार्थीलाई स्वदेश फर्काउने कदम सुरु भएको थियो। सन् २००९ मा बङ्गलादेश सरकारले बर्मेली कूटनीतिज्ञहरूसँगको बैठकपछि देशभित्र शरणार्थी शिविरमा रहेका करिब नौ हजार रोहिङ्ग्यालाई म्यान्मार फर्काउने घोषणा गरेको थियो।<ref>{{cite news|url=http://www.zeenews.com/news591146.html|title=Myanmar to repatriate 9,000 Muslim refugees from B'desh |last=Press Trust of India|date=29 December 2009|publisher=Zee News}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.thedailystar.net/newDesign/news-details.php?nid=119694|title=Myanmar to take back 9,000 Rohingyas soon|date=30 December 2009|newspaper=The Daily Star (Bangladesh)}}</ref> १६ अक्टोबर २०११ मा, म्यानमारमा नयाँ सरकार गठन भएपछि रोहिङ्ग्या शरणार्थीहरूलाई फिर्ता लिन सहमत भएको थियो। यद्यपि, सन् २०१२ मा राखिने दङ्गाका कारण यी प्रत्यावर्तन प्रयासहरू अवरुद्ध भएका थिए।<ref>{{cite news|title=Myanmar to 'take back' Rohingya refugees|url=http://www.thedailystar.net/newDesign/news-details.php?nid=206713|newspaper=The Daily Star|date=16 October 2011}}</ref><ref>{{cite news |last1=Ahmed |first1=Akbar |last2=Akins |first2=Harrison |date= 1 December 2011 |title=Little help for the persecuted Rohingya of Burma |url=https://www.theguardian.com/commentisfree/belief/2011/dec/01/rohingya-burma?INTCMP=SRCH |newspaper=The Guardian |location=London |access-date=18 October 2013}}</ref> २९ मार्च २०१४ मा, बर्मेली सरकारले "रोहिङ्ग्या" शब्दमाथि प्रतिबन्ध लगाएपछि अल्पसङ्ख्यक समूहका सदस्यहरूलाई सन् २०१४ को म्यान्मार जनगणनामा "बङ्गाली" को रूपमा दर्ता हुन आदेश दिएको थियो भने यो जनगणना तीन दशकपछि आयोजित पहिलो जनगणना हो।<ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-international/no-registration-for-rohingya-in-myanmar-census/article5849870.ece |location=Chennai, India |work=The Hindu |title=No registration for 'Rohingya' in Myanmar census |date=30 March 2014}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-26807239 |title=Burma census bans people registering as Rohingya |work=BBC News |date=30 March 2014 |access-date=10 February 2015}}</ref> ७ मे २०१४ मा, संयुक्त राज्य अमेरिकाको प्रतिनिधि सभाले म्यानमारमा रोहिङ्ग्या मानिसहरूको उत्पीडन सम्बन्धी संयुक्त राज्य अमेरिकाको सदनको प्रस्ताव पारित गरेको थियो जसले म्यानमार सरकारलाई भेदभाव र उत्पीडन अन्त्य गर्न आह्वान गरेको थियो।<ref name="BurmaResoluHill">{{cite news|last=Marcos|first=Cristina|title=House passes resolution pressuring Burmese government to end genocide|url=https://thehill.com/blogs/floor-action/house/205545-house-passes-resolution-pressuring-burmese-government-to-end/|newspaper=The Hill|date=7 May 2014|access-date=8 May 2014}}</ref><ref name="418sum">{{cite web|title=H.Res. 418 – Summary|url=http://beta.congress.gov/bill/113th-congress/house-resolution/418|publisher=United States Congress|access-date=5 May 2014}}</ref> लन्डनको क्विन मेरी विश्वविद्यालयको अन्तर्राष्ट्रिय राज्य अपराध शाखाका अनुसन्धाताहरूले म्यानमार सरकार रोहिङ्ग्याविरुद्ध नरसंहारको सङ्गठित प्रक्रियाको अन्तिम चरणमा रहेको भनी सुझाव दिएको थियो। नोभेम्बर २०१६ मा, बङ्गलादेशमा संयुक्त राष्ट्रसङ्घका एक वरिष्ठ अधिकारीले म्यानमारमाथि रोहिङ्ग्याहरूको जातीय सफायाको आरोप लगाएका थिए।<ref>{{cite news|title=Campaigns of violence towards Rohingya are highly organised and genocidal in intent|url=http://www.qmul.ac.uk/media/news/items/hss/165941.html|publisher=Queen Mary University of London|date=29 October 2015|access-date=2 November 2015|archive-date=7 November 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151107053930/http://www.qmul.ac.uk/media/news/items/hss/165941.html|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151107053930/http://www.qmul.ac.uk/media/news/items/hss/165941.html |date=7 November 2015 }}</ref><ref>{{cite news|last1=Mandel|first1=Seth|title=The Cautionary Tale of Samantha Power|url=https://www.commentarymagazine.com/articles/the-cautionary-tale-of-samantha-power/|access-date=19 January 2017|work=Commentary Magazine|quote=Rohingya, an ethnic Muslim minority currently being subjected to an unmistakable genocide}}</ref> तथापि यससम्बन्धी म्यानमारका संयुक्त राष्ट्रसङ्घका एक पूर्व शीर्ष अधिकारी चार्ल्स पेट्रीले टिप्पणी यस प्रकार छ; आज [नरसंहार] भन्ने शब्दप्रयोग गर्नु र विभाजनकारी हुनुले समस्या समाधान गर्ने प्रयासका अवसरहरू र विकल्पहरू उपलब्ध हुनेछैनन् भन्ने कुराको सुनिश्चित गर्दछ।<ref>{{cite news |last1=Ghosh |first1=Nirmal |title=Genocide 'not the issue' in Myanmar |url=https://www.asiaone.com/genocide-not-issue-myanmar |work=AsiaOne |date=2 November 2015 |language=en}}</ref> सेप्टेम्बर २०२० मा [[संयुक्त राष्ट्र मानवाधिकार उच्चायुक्त कार्यालय]]का आयुक्त मिसेल बास्लेले अन्तर्राष्ट्रिय अदालतले म्यानमारको नेतृत्वलाई नरसंहार रोक्न र डिसेम्बर २०१९ मा हत्या रोक्न आदेश दिए पनि रोहिङ्ग्याहरूको हत्या र अपहरण नरोकिने चेतावनी दिएकी थिइन्।<ref>{{cite news |title=Justice and the Rohingya people are the losers in Asia's new cold war |url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2020/sep/20/justice-and-the-rohingya-people-are-the-losers-in-asias-new-cold-war |work=the Guardian |date=20 September 2020 |language=en}}</ref> आर्थिक कठिनाइ र [[कोरोना भाइरस]]को महामारीका कारण [[मलेसिया]]जस्ता केही देशले रोहिङ्ग्या शरणार्थीको पुनर्स्थापनालाई अस्वीकार गर्दै उनीहरूलाई समुद्रमा फिर्ता पठाएका थिए।<ref>{{cite news |title=Malaysia Could Send Rohingya Detainees Back Out to Sea: Sources |url=https://www.nytimes.com/reuters/2020/06/18/world/asia/18reuters-myanmar-rohingya-malaysia.html |access-date=27 June 2020 |work=New York Times |agency=Reuters |date=18 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200627084505/https://www.nytimes.com/reuters/2020/06/18/world/asia/18reuters-myanmar-rohingya-malaysia.html |url-status=dead |archive-date=27 June 2020}}</ref><ref>{{cite news |last1=Latiff |first1=Rozanna |title=Malaysia can't take any more Rohingya refugees, PM says |url=https://mobile.reuters.com/article/amp/idUSKBN23X19Y |access-date=27 June 2020 |work=Reuters |date=26 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200627084813/https://mobile.reuters.com/article/amp/idUSKBN23X19Y|archive-date=27 June 2020}}</ref> मलेसियाली अधिकारीहरूले पनि लडाकू रोहिङ्ग्या समूहहरूले देशमा रोहिङ्ग्या शरणार्थीहरूबाट पैसा असुलेर चन्दा सङ्कलन गरिरहेकोमा चिन्ता व्यक्त गरेका थिए।<ref>{{cite news |last1=Chew |first1=Amy |title=Militant Rohingya group raises funds in Malaysia by extorting money from Muslim refugees |url=https://www.scmp.com/week-asia/geopolitics/article/3019396/militant-rohingya-group-raises-funds-malaysia-extorting-money |access-date=27 June 2020 |work=South China Morning Post |date=22 July 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200610232245/https://www.scmp.com/week-asia/geopolitics/article/3019396/militant-rohingya-group-raises-funds-malaysia-extorting-money |archive-date=10 June 2020}}</ref> २७ डिसेम्बर २०२३ मा, आचेमा अवस्थित अबुल्यातामा विश्वविद्यालय, बिना बङ्सा गेत्सेन्पेना विश्वविद्यालय र मुहम्मदिया आचे विश्वविद्यालयमा अध्ययनरत विद्यार्थीहरूले रोहिङ्ग्या शरणार्थीहरूको आश्रयस्थलमा आक्रमण गरी उनीहरूलाई निर्वासित गर्न माग गर्दै बान्दा आचे सहरको सम्मेलन केन्द्रबाट उनीहरूलाई बाहिर निकाल्न बाध्य पारेका थिए। विद्यार्थीहरूले भुइँमा बसेका र डरले रोइरहेका रोहिङ्ग्या पुरुष, महिला र बच्चाहरूको सामानमा लात हानेको पनि देखिएको थियो।<ref name="aj27Dec2023">{{Cite news |title=Indonesian students evict Rohingya from shelter demanding deportation |url=https://www.aljazeera.com/news/2023/12/27/indonesian-students-evict-rohingya-from-shelter-demanding-deportation |access-date=27 December 2023 |work=Al Jazeera |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=27 December 2023 |title=Ratusan Mahasiswa di Banda Aceh Gelar Demo Tolak Rohingya |url=https://www.liputan6.com/photo/read/5491486/ratusan-mahasiswa-di-banda-aceh-gelar-demo-tolak-rohingya |access-date=27 December 2023 |work=Liputan 6 |language=id}}</ref> उनीहरूले टायर बालेर "उनीहरूलाई बाहिर निकाल" र "आचेमा रोहिङ्ग्यालाई बहिस्कार गर" भन्दै नारा लगाएका थिए। == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == {{कमन्सश्रेणी}} [[श्रेणी:जातीय समूहहरू]] t6d5ah915g5h61sq8hy1e8nbknukmkd 1368232 1368231 2026-08-01T13:04:27Z Rajeeb bastola 39875 1368232 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group |group=रोहिङ्ग्या |native_name=𐴌𐴟𐴇𐴝𐴥𐴚𐴒𐴙𐴝, Ruáingga ရိုဟင်ဂျာ ﺭُﺍَࣺﻳﻨڠَ [[File:MayyuKhan2024.jpg|thumb| अराकानका आदिवासी रोहिङ्ग्या परिवारको एक चित्र]] |population=१,५४७,७७६<ref name="Mahmood, Wroe, Fuller, Leaning 2016">{{cite web |first1=Mahmood |first2=Wroe |first3=Fuller |first4=Leaning| title= The Rohingya people of Myanmar: health, human rights, and identity | publisher=Lancet | year=2016 | pages=1–10| url=http://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(16)00646-2/abstract | doi=10.1016/S0140-6736(16)00646-2 | pmid= 27916235 }}</ref>–२,०००,०००+<ref>{{cite book|first=David Mathieson|title=Perilous Plight: Burma's Rohingya Take to the Seas|date=2009|publisher=Human Rights Watch|isbn=9781564324856|pages=3}}</ref> |regions= [[म्यानमार]] (रखाइन राज्य), [[बङ्गलादेश]], [[पाकिस्तान]], [[थाइल्यान्ड]], [[मलेसिया]], [[भारत]], [[संयुक्त अधिराज्य]], [[इन्डोनेसिया]], [[नेपाल]], [[साउदी अरब]] |region1={{झण्डा|म्यानमार}} |pop1=१,००,०००<ref name="Ponniah">{{cite web |url=http://www.bbc.com/news/world-asia-38168917|title=Who will help Myanmar's Rohingya? |first=Kevin Ponniah|date=5 December 2016|work=[[बीबीसी]]}}</ref>–१०,३०,०००<ref name="bbc.com">{{cite web |url=http://www.bbc.com/news/world-asia-33007536|title=Will anyone help the Rohingya people?|work=BBC News}}</ref><ref name=":5">{{cite web|url=https://ash.harvard.edu/files/a_fatal_distraction_from_federalism_religious_conflict_in_rakhine_10-20-2014_rev_6-26-15.pdf|title=Fatal Distraction from Federalism: Religious Conflict in Rakhine|date=June 2015|publisher=Harvard Ash Center|last=Dapice|first=David}}</ref> (सन् २०१६-२०१७ को रोहिङ्ग्या नरसंहार पूर्व) |region2={{झण्डा|बङ्गलादेश}} |pop2=२४००,०००+ (२५ अगस्ट २०१९ देखि १०,००,००० को सङ्ख्यामा यहाँ आइपुगेका) |ref2=<ref>http://www.thedailystar.net/world/rohingya-crisis/400000-rohingyas-myanmar-arrive-bangladesh-august-25-unicef-1462066</ref> |region4={{झण्डा|पाकिस्तान}} |pop4=२,००,००० |ref4=<ref>{{cite web|url=http://www.outlookindia.com/article.aspx?200305 |title=Homeless In Karachi &#124; Owais Tohid, Arshad Mahmud |publisher=Outlook India |date=29 November 1995 |accessdate=18 October 2013}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.burmalibrary.org/docs/SRI-rohingya.htm |title=Box 5925 Annapolis, MD 21403 info@srintl |publisher=Burmalibrary.org |date= |accessdate=18 October 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110911115620/http://www.burmalibrary.org/docs/SRI-rohingya.htm |archivedate=११ सेप्टेम्बर २०११ }}</ref><ref name="huffington">{{cite web | first=Derek Henry Flood | title=From South to South: Refugees as Migrants: The Rohingya in Pakistan | url=http://www.huffingtonpost.com/derek-henry-flood/from-south-to-south-refug_b_100387.html |publisher=The Huffington Post | date=31 December 1969 | accessdate=11 February 2015 }}</ref> |region5={{झण्डा|थाइल्यान्ड}} |pop5=१००,००० |ref5=<ref>{{cite web|last=Husain|first=Irfan|title=Karma and killings in Myanmar|url=http://dawn.com/2012/07/30/karma-and-killings-in-myanmar/|publisher=Dawn (newspaper)|date=30 July 2012|accessdate=10 August 2012}}</ref> |region6={{झण्डा|मलेसिया}} |pop6=४०,०७० |ref6=<ref>{{cite web|url=http://www.unhcr.org.my/About_Us-@-Figures_At_A_Glance.aspx|title=Figure At A Glance|publisher=Malaysia and the United Nations|year=2014|accessdate=30 December 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141230060328/http://www.unhcr.org.my/About_Us-%40-Figures_At_A_Glance.aspx|archivedate=30 December 2014|df=dmy-all}}</ref> |region7={{झण्डा|भारत}} |pop7=४०,००० |ref7=<ref>{{cite web|title=India in talks with Myanmar, Bangladesh to deport 40,000 Rohingya|url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-rohingya-india-idUSKBN1AR0MH|accessdate=17 August 2017|work=Reuters|date=2017}}</ref><ref>{{cite web|title=India plans to deport thousands of Rohingya refugees|url=http://www.aljazeera.com/news/2017/08/india-plans-deport-thousands-rohingya-refugees-170814110027809.html|accessdate=17 August 2017|work=www.aljazeera.com}}</ref> |region8={{झण्डा|संयुक्त अधिराज्य}} |pop8=१२,०००+ |ref8=<ref>{{cite web |url=http://www.reuters.com/article/us-usa-myanmar-refugees/myanmar-refugees-including-muslim-rohingya-outpace-syrian-arrivals-in-u-s-idUSKCN11Q2LK|title=Myanmar refugees, including Muslim Rohingya, outpace Syrian arrivals in U.S.|language=अङ्ग्रेजी|first=Timothy Mclaughlin|publisher=Reuters|date=20 September 2016|accessdate=3 September 2017}}</ref> |region9={{झण्डा|इन्डोनेसिया}} |pop9=११,९४१ |ref9=<ref>{{cite web |url=http://aceh.tribunnews.com/2015/05/19/jumlah-pengungsi-rohingya-di-indonesia-capai-11941-orang|title=Jumlah Pengungsi Rohingya di Indonesia Capai 11.941 Orang|language=इन्डोनेसियाली|first=Jalimin|publisher=Aceh Tribun News|date=19 May 2015|accessdate=11 October 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151011043047/http://aceh.tribunnews.com/2015/05/19/jumlah-pengungsi-rohingya-di-indonesia-capai-11941-orang|archivedate=11 October 2015}}</ref> |region10={{झण्डा|नेपाल}} |pop10=२०० |ref10=<ref>{{cite web |url=http://myrepublica.com/feature-article/story/43651/over-200-rohingya-settle-illegally-in-capital.html |title=200 Rohingya Refugees are not being accepted as Refugees and the Nepali Government considers them illegal migrants |quote=An estimated 36,000 Rohingya Refugess living in India |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160604182045/http://myrepublica.com/feature-article/story/43651/over-200-rohingya-settle-illegally-in-capital.html |archivedate=4 June 2016 |df=dmy }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160604182045/http://myrepublica.com/feature-article/story/43651/over-200-rohingya-settle-illegally-in-capital.html |date=4 June 2016 }}</ref> |languages=[[रोहिङ्ग्या भाषा|रोहिङ्ग्या]] |religions= [[इस्लाम धर्म|इस्लाम]], [[हिन्दु धर्म|हिन्दु]] |related-c = }} '''रोहिङ्ग्या जाति''' (स्थानीय नाम: रुवाइङ्गा; या ऐतिहासिक रूपमा अराकानी भारतीय भनेर पनि चिनिने<ref name="ClarkePeach1990">{{cite book|first1=Colin Clarke|first2=Ceri Peach|first3=Steven Vertovec|title=South Asians Overseas: Migration and Ethnicity|url=https://books.google.com/books?id=jet6JOYjZ4wC&pg=PA46|date=26 October 1990|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-37543-6|pages=46}}</ref><ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.burmalibrary.org/docs21/FCO-1952-12-31-The_Mujahid_Revolt_in_Arakan-en-red.pdf |शीर्षक=On The Mujahid Revolt in Arakan |लेखक=British Foreign Office |मिति=December 1952 |प्रकाशक=National Archives (United Kingdom)}}</ref>) पश्चिमी [[म्यानमार]]को राखाइन राज्यका राज्यविहीन [[आर्य जाति|हिन्द-आर्य]] जातिका अल्पसङ्ख्यक मानिसहरू हुन्।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.bbc.com/news/world-asia-33007536|शीर्षक=Will anyone help the Rohingya people?|मिति=10 June 2015|प्रकाशक=BBC News}}</ref> सन् २०१६–१७ मा रोहिङ्ग्यामाथि गरिएको कारबाहीअघि म्यानमारमा अनुमानित १० लाख रोहिङ्ग्या बसोबास गर्दै आएका थिए। अधिकांश रोहिङ्ग्या [[इस्लाम धर्म|इस्लाम]] धर्मावलम्बी छन् यद्यपि त्यहाँ थोरै सङ्ख्यामा [[हिन्दु धर्म|हिन्दु]]हरू पनि छन्।<ref name="Mahmood, Wroe, Fuller, Leaning 2016" /><ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.washingtonpost.com/world/asia_pacific/18000-rohingya-flee-violence-in-myanmar-into-bangladesh/2017/08/30/11a1bea6-8d58-11e7-9c53-6a169beb0953_story.html|शीर्षक=Myanmar Buddhists seek tougher action against Rohingya|प्रकाशक=The Washington Post|पहुँचमिति=१७ सेप्टेम्बर २०१७|अभिलेखमिति=११ सेप्टेम्बर २०१७|अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20170911002629/https://www.washingtonpost.com/world/asia_pacific/18000-rohingya-flee-violence-in-myanmar-into-bangladesh/2017/08/30/11a1bea6-8d58-11e7-9c53-6a169beb0953_story.html}}</ref> सन् २०१३ मा [[संयुक्त राष्ट्रसङ्घ]]ले रोहिङ्ग्यालाई विश्वको सबैभन्दा उत्पीडनमा परेका अल्पसङ्ख्यकको सूचीमा राखेको थियो। सन् १९८२ को बर्मेली नागरिकता ऐनअन्तर्गत उनीहरूलाई नागरिकताबाट बञ्चित गरिएको थियो।<ref>{{वेब स्रोत |लेखक=Jacob Judah |मिति=2 September 2017 |शीर्षक=Thousands of Rohingya flee Myanmar amid tales of ethnic cleansing |प्रकाशक=The Observer |युआरएल=https://www.theguardian.com/world/2017/sep/02/rohingya-fleeing-myanmar-tales-ethnic-cleansing}}</ref><ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=http://www.thedailystar.net/world/southeast-asia/rohingya-crisis-hindu-people-too-fleeing-persecution-myanmar-violence-1456756|शीर्षक=Hindus too fleeing persecution in Myanmar|मिति=31 August 2017|प्रकाशक=Daily Star}}</ref><ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://thewire.in/173972/hindus-myanmar-muslim-rohingyas-refuge-bangladesh/ |शीर्षक=Hindus From Myanmar Join Muslim Rohingyas in Seeking Refuge in Bangladesh |प्रकाशक=The Wire (Indian web publication)}}</ref><ref name=lan>{{cite book | title=Language and National Identity in Asia | url=https://archive.org/details/languagenational00simp | publisher=Oxford University Press | first=Andrew Simpson | year=2007 | pages=[https://archive.org/details/languagenational00simp/page/n277 267] | isbn=978-0199226481}}</ref><ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.independent.co.uk/news/world/asia/burma-rohingya-myanmar-muslims-united-nations-calls-on-suu-kyi-a7465036.html|शीर्षक=Nobel Peace Prize winner accused of overlooking 'ethnic cleansing' in her own country|मिति=9 December 2016 |प्रकाशक=The Independent }}</ref><ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=https://thecorrespondent.com/4087/meet-the-most-persecuted-people-in-the-world/293299468-71e6cf33|शीर्षक=Meet the most persecuted people in the world|प्रथम=Lennart|अन्तिम=Hofman|मिति=25 February 2016|प्रकाशक=The Correspondent}}</ref><ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.globalcitizen.org/en/content/recognizing-the-rohingya-and-their-horrifying-pers/|शीर्षक=Rohingya Muslims Are the Most Persecuted Minority in the World: Who Are They?|प्रकाशक=Global Citizen}}</ref> रोहिङ्ग्या समुदाय एक राज्यविहीन जातीय समूह हो जो मुख्यतया [[इस्लाम धर्म]]को अनुसरण गरी म्यानमारको राखाइन राज्यमा बस्छन्। सन् २०१७ मा रोहिङ्ग्या नरसंहार हुनुअघि ७ लाख ४० हजारभन्दा बढी मानिसहरू भागेर [[बङ्गलादेश]] पुगेका थिए भने अनुमानित १४ लाख रोहिंग्या म्यानमारमा बसोबास गर्दै आएका थिए। सन् १९८२ को म्यानमारको नागरिकता कानुनअनुसार रोहिङ्ग्यासमुदायलाई विश्वकै सबैभन्दा उत्पीडनमा परेका अल्पसङ्ख्यकमध्ये एकको रूपमा व्याख्या गरिएको छ।<ref>{{वेब स्रोत |मिति=25 August 2017 |लेखक=Yuichi Nitta |शीर्षक=Myanmar urged to grant Rohingya citizenship |प्रकाशक=Nikkei Asian Review |युआरएल=https://asia.nikkei.com/Politics-Economy/Policy-Politics/Myanmar-urged-to-grant-Rohingya-citizenship}}</ref><ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.thestateless.com/2017/08/annan-report-calls-for-review-of-1982-citizenship-law.html|शीर्षक=Annan report calls for review of 1982 Citizenship Law|मिति=24 August 2017|प्रकाशक=The Stateless|पहुँचमिति=१७ सेप्टेम्बर २०१७|अभिलेखमिति=१४ जुन २०१८|अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20180614071603/http://www.thestateless.com/2017/08/annan-report-calls-for-review-of-1982-citizenship-law.html}}</ref><ref name="HRW1">{{cite web|url=https://www.hrw.org/reports/2000/burma/burm005-02.htm#P132_34464 |title=Discrimination in Arakan |publisher=Human Rights Watch|date=May 2000}}</ref> उनीहरूको आवतजावतको स्वतन्त्रता, राज्यको शिक्षा र निजामती सेवाको जागिरमा पहुँचमा पनि प्रतिबन्ध लगाइएको छ।<ref name="war_of_words_2016_06_16_yale_edu">Ibrahim, Azeem (fellow at Mansfield College, Oxford, and 2009 Yale World Fellow),[http://yaleglobal.yale.edu/content/war-words-whats-name-rohingya "War of Words: What's in the Name 'Rohingya'?"], 16 June 2016, ''Yale Online'', Yale University, 21 September 2017 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210310100936/http://yaleglobal.yale.edu/content/war-words-whats-name-rohingya|date=10 March 2021}}</ref><ref name="ultimate_test_2017_01_19_harvard_edu">[http://hir.harvard.edu/article/?a=14495a "Aung San Suu Kyi’s Ultimate Test"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170922145315/http://hir.harvard.edu/article/?a=14495a |date=22 September 2017 }}, Sullivan, Dan, 19 January 2017, ''Harvard International Review'', Harvard University. Retrieved 21 September 2017</ref><ref>{{cite magazine |last=Stoakes |first=Emanuel |date=14 October 2014 |title=Myanmar's Rohingya Apartheid |url=https://thediplomat.com/2014/10/myanmars-rohingya-apartheid/ |magazine=The Diplomat}}</ref><ref>{{cite news |last=Kristof |first=Nicholas |date=28 May 2014 |title=Myanmar's Appalling Apartheid |newspaper=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2014/05/29/opinion/kristof-myanmars-appalling-apartheid.html |type=Opinion |url-status=live |url-access=subscription |access-date=15 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220407075441/https://www.nytimes.com/2014/05/29/opinion/kristof-myanmars-appalling-apartheid.html |archive-date=7 April 2022}}</ref> म्यानमारमा रोहिङ्ग्याहरूले सामना गर्नुपरेको कानुनी अवस्थालाई केही शिक्षाविद्, विश्लेषक र राजनीतिक व्यक्तित्वहरूले रङ्गभेदसँग तुलना गरेका छन्, जसमा नोबेल पुरस्कार विजेता डेसमन्ड टुटु र अन्य दक्षिण अफ्रिकी रङ्गभेद विरोधी कार्यकर्ता पनि समावेश छन्।<ref name="tutu_slow_genocide_2017_05_29_harvard_edu">Tutu, Desmond, former Archbishop of Cape Town, South Africa, Nobel Peace Prize (anti-apartheid and national-reconciliation leader), [http://www.newsweek.com/tutu-slow-genocide-against-rohingya-337104 "Tutu: The Slow=Genocide Against the Rohingya"], 19 January 2017, ''Newsweek'', citing "Burmese apartheid" reference in 1978 ''Far Eastern Economic Review'' at Oslo Conference on Rohingyas; also online at: [http://www.tutufoundationusa.org/2015/05/29/desmond-tutu-the-slow-genocide-against-the-rohingya/ Desmond Tutu Foundation USA] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170922193944/http://www.tutufoundationusa.org/2015/05/29/desmond-tutu-the-slow-genocide-against-the-rohingya/|date=22 September 2017}}. Retrieved 21 September 2017</ref> सन् २०१७ मा रोहिङ्ग्याहरूको सबैभन्दा पछिल्लो सामूहिक विस्थापनले मानवता विरुद्धको अपराधको अनुसन्धान गर्न अन्तर्राष्ट्रिय फौजदारी अदालत र नरसंहारको अनुसन्धान गर्न अन्तर्राष्ट्रिय न्याय अदालतलाई नेतृत्व गरेको थियो।<ref>ICC "Bangladesh/Myanmar Investigation", https://www.icc-cpi.int/bangladesh-myanmar; ICJ Order 23 January 2020 https://www.icj-cij.org/public/files/case-related/178/178-20200123-ORD-01-00-EN.pdf, both accessed 20 December 2020 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240313093524/https://www.icj-cij.org/web/20240313093524/https://www.icj-cij.org/public/files/case-related/178/178-20200123-ORD-01-00-EN.pdf|date=13 March 2024}}</ref> ह्युमन राइट्स वाचका अनुसार सन् १९८२ को कानुनले "रोहिङ्ग्याहरूलाई राष्ट्रियता प्राप्त गर्ने सम्भावनालाई प्रभावकारी रूपमा अस्वीकार गरेको थियो। आठौँ शताब्दीदेखिको यस क्षेत्रमा रोहिङ्ग्या इतिहासको निशानको बावजुद पनि बर्मेली कानुनले यस जातीय अल्पसङ्ख्यकलाई राष्ट्रिय जातीय समूहको रूपमा मान्यता दिन अस्वीकार गरिरहेको छ।<ref name="HRW1"/><ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.sbs.com.au/news/article/2017/08/24/kofi-annan-led-commission-calls-myanmar-end-rohingya-restrictions|शीर्षक=Kofi Annan-led commission calls on Myanmar to end Rohingya restrictions|प्रकाशक=SBS}}</ref> उनीहरूलाई आवागमनको स्वतन्त्रता, राज्य शिक्षा र सरकारी रोजगारबाट पनि प्रतिबन्धित गरिएको छ। सन् १९७८, १९९१–१९९२<ref>{{वेब स्रोत |शीर्षक=Myanmar/Bangladesh: Rohingyas - the Search for Safety |प्रकाशक=Amnesty International |मिति=September 1997 |युआरएल=https://www.amnesty.org/download/Documents/160000/asa130071997en.pdf |पहुँचमिति=१७ सेप्टेम्बर २०१७ |अभिलेखमिति=१ सेप्टेम्बर २०१७ |अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20170901110912/https://www.amnesty.org/download/Documents/160000/asa130071997en.pdf }}</ref>, २०१२, २०१५ र सन् २०१६–२०१७ मा रोहिङ्ग्या समुदायले सैन्य दमन र सबै तिरबाट बहिस्कारको सामना गर्नु परेको थियो।<ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=http://www.bbc.com/news/world-asia-38091816|शीर्षक=Myanmar wants ethnic cleansing of Rohingya - UN official|मिति=24 November 2016|प्रकाशक=BBC News}}</ref><ref name="HRW2">{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.hrw.org/node/114882 |शीर्षक=Crimes Against Humanity and Ethnic Cleansing of Rohingya Muslims in Burma’s Arakan State |प्रकाशक=Human Rights Watch |मिति=April 22, 2013}}</ref> [[संयुक्त राष्ट्र सङ्घ]] र ह्युमन राइट्स वाचले [[म्यानमार]]मा रोहिङ्ग्याहरू माथि गरिएको दमन र उत्पीडनलाई जातीय निर्मुलकरणको रूपमा वर्णन गरेको छ, जहाँ [[नरसंहार]] जस्ता अपराधहरूको असङ्ख्य प्रमाण प्राप्त गर्न सकिन्छ।<ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=http://www.huffingtonpost.com/azeem-ibrahim/the-rohingya-are-at-the-b_b_12445526.html|शीर्षक=The Rohingya Are At The Brink Of Mass Genocide|प्रथम=Azeem|अन्तिम=Ibrahim|मिति=11 October 2016|प्रकाशक=The Huffington Post}}</ref> म्यानमार सम्बन्धी संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय विशेष अन्वेषक याङ्ही लिका अनुसार म्यानमारले रोहिङ्ग्याहरूलाई देशबाट पूर्णरूपमा निष्कासित गर्न चाहेको छ।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.independent.co.uk/news/world/asia/burma-rohingya-muslims-government-trying-to-expel-un-warning-a7629716.html|शीर्षक=Burmese government accused of trying to 'expel' all Rohingya Muslims|मिति=14 March 2017|प्रकाशक=The Independent}}</ref> सन् २००८ को संविधान अनुसार म्यानमारको सेनाले अझै पनि गृह, रक्षा र सीमा मामिला मन्त्रालय लगायत सरकारका अधिकांश मामिलामा नियन्त्रण कायम गरेको छ। सेनालाई संसद्मा २५ प्रतिशत सिट छुट्याइएको छ भने तीमध्येबाट एक जना उपराष्ट्रपति हुनेछन्।<ref>http://www.bbc.com/news/av/world-asia-35457290/why-does-military-still-keep-25-of-the-seats-myanmar-parliament</ref><ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.mmtimes.com/national-news/19670-managing-the-defence-and-security-council.html |शीर्षक=সংরক্ষণাগারভুক্ত অনুলিপি |पहुँचमिति=१९ सेप्टेम्बर २०१७ |अभिलेखमिति=१३ सेप्टेम्बर २०१७ |अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20170913135451/https://www.mmtimes.com/national-news/19670-managing-the-defence-and-security-council.html }}</ref> रोहिङ्ग्या समुदायले आफूहरू लामो समयदेखि पश्चिमी म्यानमारमा बस्दै आएको बताएइरहेका छन्। उनीहरूका वंशजहरू पूर्व-औपनिवेशिक र औपनिवेशिक कालदेखि अराकानका बासिन्दाहरू थिए।<ref>https://www.forbes.com/sites/anderscorr/2016/12/29/secret-1978-document-indicates-burma-recognized-rohingya-legal-residence/#5fa4b2cb5a79</ref><ref name="Ghosh2016">{{cite book|first=Partha S. Ghosh|title=Migrants, Refugees and the Stateless in South Asia|url=https://books.google.com/books?id=X242DAAAQBAJ&pg=PA161|date=23 May 2016|publisher=SAGE Publications|isbn=978-93-5150-855-7|pages=161}}</ref> २०औँ शताब्दीको उत्तरार्धमा उत्पीडन सुरु नहुञ्जेलसम्म रोहिङ्ग्याहरूले म्यानमारको संसदको सांसद सदस्यको रूपमा प्रतिनिधित्व गरेका थिए। विगतमा म्यानमारले रोहिङ्ग्याहरूलाई सामुहिक स्वीकार गर्ने गरेको भएतापनि म्यानमारको आधिकारिक दृष्टिकोण एकाएक परिवर्तन हुँदा रोहिङ्ग्याबारे म्यानमार सरकारको आधिकारिक टिप्पणी अनुसार उनीहरू राष्ट्रिय जनसङ्ख्या नभई [[बङ्गलादेश]]बाट आएका अवैध आप्रवासी हुन् भनेको छ। त्यसपछि म्यानमार सरकारले 'रोहिङ्ग्या' शब्दको प्रयोग बन्द गर्दै उनीहरूलाई [[बङ्गाली जाति|बङ्गाली]] भनेर सम्बोधन गर्न थालेको थियो।{{Sfn|Leider|2013|p=7}}<ref>{{वेब स्रोत | युआरएल=http://blog.irrawaddy.org/2014/04/blog-post_52.html | शीर्षक=The 'Rohingya' Identity - British experience in Arakan 1826-1948 | प्रकाशक=The Irrawaddy | पहुँचमिति=19 January 2015 | अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20150119082025/http://blog.irrawaddy.org/2014/04/blog-post_52.html | अभिलेखमिति=19 January 2015 | df=dmy-all }}</ref><ref name=":3">{{cite book|title = Burma's Muslims: Terrorists or Terrorised?|last = Selth|first = Andrew|publisher = Strategic and Defence Studies Centre, Australian National University|year = 2003|isbn = 073155437X|pages = 7}}</ref><ref name= Kaiser>{{वेब स्रोत|युआरएल = http://www.networkmyanmar.org/images/stories/PDF13/kaiser-obrien.pdf|शीर्षक = Extract from record by UK Ambassador Terrence J O'Brien of his call in Rangoon on the Bangladesh Ambassador to Burma Khwaja Mohammed Kaiser|मिति = 23 December 1975|वेबसाइट = Network Myanmar|प्रकाशक = |पहुँचमिति = 21 February 2015}}</ref><ref name=":6">{{cite book|title = Minority Problems in Southeast Asia|last = Adloff|first = Richard|publisher = Stanford University Press|year = 1955|isbn = |pages = 154|last2 = Thompson|first2 = Virginia}}</ref>{{Sfn|Crisis Group|2014|pp=4–5}}<ref name=":5" /><ref name=":7">{{वेब स्रोत|युआरएल = http://www.networkmyanmar.org/images/stories/PDF15/Leider-Note.pdf|शीर्षक = "Rohingya": Rakhaing and Recent Outbreak of Violence: A Note|मिति = |वेबसाइट = |प्रकाशक = Network Myanmar|अन्तिम = Leider|प्रथम = Jacques P.|पहुँचमिति = 11 February 2015}}</ref> अराकान रोहिङ्ग्या राष्ट्रिय सङ्गठन सहित रोहिङ्ग्या अधिकार आन्दोलनका विभिन्न सङ्गठनहरूले उनीहरूलाई म्यानमार भित्र जातीय पहिचान गर्न माग गर्दै आएका छन्।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.rohingya.org/portal/index.php/who-we-are.html|शीर्षक=Who we are?|प्रथम=Arakan Rohingya National Org.|अन्तिम=(ARNO)|वेबसाइट=www.rohingya.org|पहुँचमिति=१९ सेप्टेम्बर २०१७|अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20170928075322/http://www.rohingya.org/portal/index.php/who-we-are.html|अभिलेखमिति=२८ सेप्टेम्बर २०१७}}</ref> संयुक्त राष्ट्रसङ्घको अनुसन्धान प्रतिवेदन अनुसार म्यानमारको कट्टर राष्ट्रवादी बौद्ध धर्मावलम्बीहरूले रोहिङ्ग्या समुदायलाई घृणा र धार्मिक असहिष्णुताको सिकार बनाइरहेका साथै उनीहरूलाई गैरन्यायिक हत्या, अवैध गिरफ्तारी, यातना, बलात्कार र म्यानमारको सशस्त्र बलद्वारा दुर्व्यवहारका साथै जबर्जस्ती श्रमको सिकार बनाइरहेका छन्।<ref name="al jazeera">{{वेब स्रोत |युआरएल=http://www.aljazeera.com/news/2016/06/rohingya-victims-crimes-humanity-160620131906370.html|शीर्षक=UN: Rohingya may be victims of crimes against humanity|प्रकाशक=Al Jazeera }}</ref> संयुक्त राष्ट्रसङ्घका अनुसार रोहिङ्ग्या माथि भइरहेको उत्पीडनलाई [[मानवताविरुद्धको अपराध]] भन्न सकिन्छ।<ref name="al jazeera" /><ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.bbc.co.uk/news/world-39218105|शीर्षक=Myanmar Muslim minority subject to horrific torture, UN says|अन्तिम=Fisher|प्रथम=Jonah|मिति=2017-03-10|कार्य=BBC News|पहुँचमिति=2017-03-10|भाषा=अङ्ग्रेजी}}</ref> सन् २०१५ को रोहिङ्ग्या शरणार्थी सङ्कट र सन् २०१६- २०१७ को सैन्य दमनअघि म्यानमारमा ११ लाखदेखि १३ लाख रोहिङ्ग्या बसोबास गर्दै आएका थिए। तीमध्ये अधिकांश ८०-९८ प्रतिशत रोहिङ्ग्या-बाहुल्य राखाइन राज्यमा बसोबास गर्दथे। ८ लाख भन्दा बढी रोहिङ्ग्याहरू [[शरणार्थी]]को रूपमा दक्षिणपूर्वी छिमेकी देश [[बङ्गलादेश]]मा शरण लिन भागेका थिए भने अन्य कयौँ मुसलमानहरू अन्य छिमेकी देशहरूमा भागेका थिए।<ref name="refugee_crisis_2017_08_daily_star">http://www.thedailystar.net/world/myanmar-rohingya-refugee-crisis-1%2C000-killed-Myanmar-%20violence-%20un-rapporteur-1459426</ref> एक लाखभन्दा बढी रोहिङ्ग्या आन्तरिक रूपमा विस्थापित भएका छन् भने उनीहरू म्यानमारको सेनाको नियन्त्रणमा रहेका शिविरमा बसिरहेका छन्। २५ अगस्ट २०१७ मा, रोहिङ्ग्या विद्रोहीहरूले १२ सुरक्षाकर्मीहरूको हत्या गरेपछि म्यानमारको सेनाले रोहिङ्ग्या विरुद्ध "क्लियरेन्स अपरेसन" सुरु गरेको थियो।<ref name="india_plans_to_deport">{{वेब स्रोत |युआरएल=http://www.aljazeera.com/news/2017/08/india-plans-deport-thousands-rohingya-refugees-170814110027809.html|शीर्षक=India plans to deport thousands of Rohingya refugees|वेबसाइट=www.aljazeera.com}}</ref><ref name="auto1">{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.unhcr.org/news/latest/2017/5/590990ff4/168000-rohingya-likely-fled-myanmar-since-2012-unhcr-report.html|शीर्षक=Over 168,000 Rohingya likely fled Myanmar since 2012 - UNHCR report|प्रथम=United Nations High Commissioner for|अन्तिम=Refugees|प्रकाशक=UNHCR }}</ref><ref name="auto1"/><ref name="emergency_response">{{वेब स्रोत|युआरएल=https://kopernik.info/project/rohingya-refugees-emergency-response-indonesia|शीर्षक=Rohingya Refugees Emergency Response, Indonesia - Kopernik|प्रकाशक=Kopernik}}</ref><ref name="myanmar_nationals">{{वेब स्रोत |मिति=25 January 2017 |शीर्षक=190,000 Myanmar nationals' get residency relief in Saudi Arabia |प्रकाशक=Al Arabiya English |युआरएल=http://english.alarabiya.net/en/News/gulf/2017/01/25/Over-190-000-Myanmar-nationals-granted-Saudi-residency.html}}</ref>.<ref name="identity_issue">{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.dawn.com/news/1165299|शीर्षक=Identity issue haunts Karachi's Rohingya population|अन्तिम=Rehman|प्रथम=Zia Ur|मिति=23 Feb 2015|कार्य=Dawn|पहुँचमिति=26 December 2016}}</ref> यस नरसंहारमा ४००-३००० रोहिङ्ग्याहरू मारिएका, हजारौँको सङ्ख्यामा घाइते भएका, यातना दिइएका र बलात्कारको शिकार बनेका थिए।<ref name="trappped_inside_camps">{{वेब स्रोत | युआरएल=https://www.theguardian.com/world/2012/dec/20/burma-rohingya-muslim-refugee-camps | शीर्षक=Trapped inside Burma's refugee camps, the Rohingya people call for recognition | प्रकाशक=The Guardian | मिति=20 December 2012 | पहुँचमिति=10 February 2015}}</ref><ref name="us_holocaust_museum_highlights">{{वेब स्रोत|शीर्षक=US Holocaust Museum highlights plight of Myanmar's downtrodden Rohingya Muslims| युआरएल=http://www.foxnews.com/us/2013/11/06/us-holocaust-museum-highlights-plight-myanmar-downtrodden-rohingya-muslims/ |मिति=6 November 2013|प्रकाशक=Associated Press|कार्य=Fox News Channel}}</ref> उनीहरूका घरहरू जलाइएको थियो भने ४,००,००० भन्दा बढी (म्यानमारमा रहेका कुल रोहिङ्ग्याहरूको ४० प्रतिशत जनसङ्ख्या) भागेर बङ्गलादेश पुगेका थिए।<ref name="we_will_kill_you_all_2017_09_17_reuters">Lone, Wa and Andrew R.C. Marshall, [https://uk.reuters.com/article/uk-myanmar-rohingya-exclusive/exclusive-we-will-kill-you-all-rohingya-villagers-in-myanmar-beg-for-safe-passage-idUKKCN1BS0PN "Exclusive - 'We will kill you all' - Rohingya villagers in Myanmar beg for safe passage,"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170917195557/https://uk.reuters.com/article/uk-myanmar-rohingya-exclusive/exclusive-we-will-kill-you-all-rohingya-villagers-in-myanmar-beg-for-safe-passage-idUKKCN1BS0PN |date=१७ सेप्टेम्बर २०१७ }} September 17, 2017, Reuters, retrieved September 17, 2017</ref><ref name="textbook_example_2017_09_12_wash_post">[https://www.washingtonpost.com/world/textbook-example-of-ethnic-cleansing--370000-rohingyas-flood-bangladesh-as-crisis-worsens/2017/09/12/24bf290e-8792-41e9-a769-c79d7326bed0_story.html "‘Textbook example of ethnic cleansing,’ 370,000 Rohingyas flood Bangladesh as crisis worsens,"] September 12, 2017, ''Washington Post'' retrieved September 12, 2017</ref><ref name="minorities_flee_2017_08_30_cbs">[https://www.hrw.org/news/2017/08/29/burma-satellite-data-indicate-burnings-rakhine-state "18,000 minorities flee deadly ethnic violence in Myanmar"], Aug. 30, 2017, CBS News, retrieved September 12, 2017</ref><ref name="rohingya_have_fled_2017_09_08_ny_times">[https://www.nytimes.com/2017/09/08/world/asia/myanmar-rohingya-refugees-270000.html?mcubz=1&mcubz=1 "270,000 Rohingya Have Fled Myanmar, U.N. Says,"] September 8, 2017, New York Times, retrieved September 12, 2017</ref><ref name="unhcr_reports_2017_09_08_ap_fox_news">[http://www.foxnews.com/world/2017/09/08/unhcr-reports-surge-in-rohingya-refugees-now-270000.html "UNHCR reports surge in Rohingya refugees, now 270,000,"] September 8, 2017, Associated Press on Fox News, retrieved September 12, 2017</ref> == व्युतपत्ति == आधुनिक रोहिङ्ग्या शब्द औपनिवेशिक र पूर्व-औपनिवेशिक शब्दहरू रुइङ्गा र रुवाङ्गाबाट उत्पन्न भएको थियो।<ref>{{cite web |url=http://www.burmalibrary.org/docs21/FCO-1952-12-31-The_Mujahid_Revolt_in_Arakan-en-red.pdf |title=The Mujahid revolt in Arakan|website=www.burmalibrary.org|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230530045429/https://www.burmalibrary.org/docs21/FCO-1952-12-31-The_Mujahid_Revolt_in_Arakan-en-red.pdf|archive-date=30 May 2023 |access-date=8 January 2020|date=31 December 1952}}</ref> रोहिङ्ग्याहरूले आफूहरूलाई रुइङ्गाको रूपमा उल्लेख गर्ने गर्दछन्। [[बर्मेली भाषा]]मा ({{भाषा-बर्मेली|ရိုဟင်ဂျာ }}) यो समुदायलाई रुवाइङ्गा भनिन्छ भने [[बङ्गाली भाषा|बङ्गाली]]मा रोहिङ्गा ({{भाषा-बङ्गाली|রোহিঙ্গা}}) भनिन्छ। "रोहिङ्ग्या" शब्द अराकान राज्यको शब्द राखङ्गा वा रोसाङ्गाबाट आएको हुन सक्छ। रोहिङ्ग्या शब्दको अर्थ "रोहाङको बासिन्दा" हुन जान्छ जुन अराकानको प्रारम्भिक एक इस्लामी नाम थियो।<ref>{{cite web |url=http://www.oed.com/view/Entry/275016;jsessionid=7C5F9903ED0D23A031507806D08686D8?redirectedFrom=Rohingya#eid |title=Rohingya etymology at Oxford Dictionary |publisher=Oxford University Press |access-date=11 February 2015}}</ref><ref name="Minar">{{Cite news |last1=Minar|first1=Sarwar J.|last2=Halim|first2=Abdul |title=Rohingya: Etymology, people and identity |url=http://dailyasianage.com/news/187981/?regenerate|access-date=17 February 2022 |work=The Asian Age |location=Bangladesh |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Sittwe burns |title=The most persecuted people on Earth? The Rohingyas |newspaper=The Economist |date=13 June 2015 |quote='Rohingya' simply means 'inhabitant of Rohang', the early Muslim name for Arakan.}}</ref> रोहिङ्ग्या शब्दको प्रयोग ऐतिहासिक रूपमा [[ब्रिटिस राज]]भन्दा पहिले देखि नै लिपिबद्ध गरिएको छ। सन् १७९९ मा फ्रान्सिस बुकाननले "बर्मेली साम्राज्यमा बोलिने केही भाषाहरूको तुलनात्मक शब्दावली" नामक एक लेख लेखेका थिए जसलाई माइकल चार्नीले फेला पारी सन् २००३ मा "एसओएएस बुलेटिन अफ बर्मा रिसर्च" नामक एक पुस्तक लेखी पुन: प्रकाशित गरेका थिए।<ref name="buchanan_burma">{{cite journal |last=Buchanan |first=Francis |year=1799 |title=A Comparative Vocabulary of Some of the Languages Spoken in the Burma Empire |url=http://www.soas.ac.uk/sbbr/editions/file64276.pdf |journal=Asiatic Researches |publisher=The Asiatic Society |volume=5 |pages=219–240 |access-date=9 July 2012 |archive-date=20 October 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121020051420/http://www.soas.ac.uk/sbbr/editions/file64276.pdf }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121020051420/http://www.soas.ac.uk/sbbr/editions/file64276.pdf |date=20 October 2012 }}</ref><ref name="Charney Arakan">{{cite news|last=Charney |first=Michael W.|title=A Comnparative vocabulary of some of the Languages Spoken in the Burma Empire |url=https://archive.org/details/AComparativeVocabularyOfSomeOfTheLanguagesSpokenInTheBurmaEmpire |work=SOAS Bulletin of Burma Research |date=8 April 2018 |access-date=8 April 2018}}</ref><ref name="leider_arakan">{{cite news|last=Leider |first=Jacques P.|title=Interview: History Behind Arakan State Conflict |url=http://www.irrawaddy.org/archives/8642 |work=The Irrawaddy |date=9 July 2012 |access-date=9 July 2012}}</ref> अराकानमा लामो समयदेखि बसोबास गर्दै आएका र आफूलाई रुइङ्गा वा अराकानका मूल निवासी भनिने मोहम्मदानहरू भनि उनले उल्लेख गरेका थिए। सन् १८११ को क्लासिकल जर्नलले "रुइङ्गा" लाई "बर्मा साम्राज्य" मा बोलिने भाषाहरूमध्ये एकको रूपमा पहिचान गरिएको थियो।<ref name="Salim">{{Cite web|url=http://heritagetimes.in/rohingya-crisis-a-historical-perspective/|title=ROHINGYA CRISIS: A HISTORICAL PERSPECTIVE|last=Salim|first=Saquib|website=HeritageTimes|date=20 September 2019|access-date=23 September 2019}}</ref> सन् १८१५ मा जोहान सेभेरिन वेटरले जर्मन भाषामा प्रकाशित भाषाहरूको सङ्ग्रहमा "रुइङ्गा"लाई एक जातीय समूहको रूपमा सूचीबद्ध गरेका थिए।<ref name=Inside24>{{cite book|title=The Rohingyas: Inside Myanmar's Hidden Genocide|publisher=Oxford University Press|first=Azeem |last=Ibrahim|pages=24–25}}</ref> जाक लिडरका अनुसार, ब्रिटिस औपनिवेशिक कालमा रोहिङ्ग्याहरूलाई "चटगाँइया" को रूपमा उल्लेख गरिएको थियो भने सन् १९९० को दशकसम्म उनीहरूलाई "बङ्गाली" को रूपमा उल्लेख गर्नु विवादास्पद थिएन।{{Sfn|Leider|2013|pp=210–211}} रोहिङ्ग्या समुदायले आफूहरूलाई प्रायः "रोहिङ्ग्या मुसलमान", "अराकानी मुसलमान" र "बर्मेली मुसलमान" भन्ने गरेको हुँदा रोहिङ्ग्या शब्दको प्रयोगमा कुनै अन्तर्राष्ट्रिय सहमति छैन भनेर लिडरले उल्लेख गरेका थिए। मानवशास्त्री क्रिस्टिना फिङ्कजस्ता सहित अन्यले रोहिङ्ग्यालाई जातीय पहिचानकर्ताको रूपमा नभई राजनीतिक पहिचानकर्ताको रूपमा प्रयोग गरेका छन्।<ref>{{cite web |title=About Rohingya Ethnic |url=http://flotilla2arakan.com/2016/12/16/aboutrohingyaethnic/ |website=Flotilla 2 Arakan |access-date=27 October 2017 |archive-date=29 October 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171029174826/http://flotilla2arakan.com/2016/12/16/aboutrohingyaethnic/ }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171029174826/http://flotilla2arakan.com/2016/12/16/aboutrohingyaethnic/ |date=29 October 2017 }}</ref> लेडरको विचारमा रोहिङ्ग्या एक राजनीतिक आन्दोलन हो जुन सन् १९५० को दशकमा राखिनमा "एक स्वायत्त इस्लाम क्षेत्र" सिर्जना गर्न सुरु भएको थियो। सन् १९४८ देखि १९६२ सम्म [[बर्मा]]मा प्रजातन्त्र रहँदाको बेला प्रधानमन्त्री उ नुको सरकारले मायु सीमा क्षेत्रमा शान्ति स्थापनाको प्रयासको एक अंशको रूपमा रेडियो सम्बोधनहरूमा "रोहिङ्ग्या" शब्दको प्रयोग गरेको थियो।<ref name=WaPo>{{cite news |first=Adam |last=Taylor |title=The battle over the word 'Rohingya' |url=https://www.washingtonpost.com/news/worldviews/wp/2016/04/29/the-battle-over-the-word-rohingya/ |newspaper=The Washington Post|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230309080456/https://www.washingtonpost.com/news/worldviews/wp/2016/04/29/the-battle-over-the-word-rohingya/|archive-date=9 March 2023}}</ref> यो शब्द बर्मेली रेडियोमा प्रसारण गरी बर्मेली शासकहरूको भाषणमा प्रयोग गरिएको थियो। अपरेसन किङ ड्रागनका कारण शरणार्थीहरूसम्बन्धी [[संयुक्त राष्ट्र शरणार्थी उच्च आयोग]]को एक प्रतिवेदनले पीडितहरूलाई "बङ्गाली मुसलमानहरू (रोहिङ्ग्या भनिने)" भनी उल्लेख गरेको थियो। यद्यपि, सन् १९९० को दशकसम्म रोहिङ्ग्या शब्दको व्यापक रूपमा प्रयोग गरिएको थिएन। हाल "रोहिङ्ग्या" नामको प्रयोगमा ध्रुवीकरण आएको छ। म्यानमारको सरकारले उक्त नाम प्रयोग गर्न अस्वीकार गरेको छ। सन् २०१४ को जनगणनामा म्यानमार सरकारले रोहिङ्ग्याहरूलाई आफूलाई "बङ्गाली" भनेर चिनाउन बाध्य पारेको थियो।<ref name=TimeRohingya>{{cite magazine |title=Why Burma is trying to stop people from using the name of its persecuted Muslim minority |url=https://time.com/4322396/burma-myanmar-rohingya-us-embassy-suu-kyi/ |magazine=Time (magazine) |first=Feliz |last=Solomon |date=9 May 2016 |access-date=8 January 2020 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230322011247/http://time.com/4322396/burma-myanmar-rohingya-us-embassy-suu-kyi/ |archive-date=22 March 2023 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190818043854/https://time.com/4322396/burma-myanmar-rohingya-us-embassy-suu-kyi/ |date=18 August 2019 }}</ref> जाक लिडरले राखिनका धेरै मुसलमानहरूले आफूलाई "रोहिङ्ग्या" को सट्टा "अराकानी मुसलमान" वा "राखाइनबाट आएका मुसलमानहरू" भन्न रुचाउँछन् भनि लेखेका थिए।<ref>{{cite news |url=http://blog.irrawaddy.org/2014/04/blog-post_52.html |title=The 'Rohingya' Identity – British experience in Arakan 1826–1948 |first=Derek |last=Tonkin |newspaper=The Irrawaddy |access-date=19 January 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150119082025/http://blog.irrawaddy.org/2014/04/blog-post_52.html |archive-date=19 January 2015 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150119082025/http://blog.irrawaddy.org/2014/04/blog-post_52.html |date=19 January 2015 }}</ref> याङ्गुनमा रहेको संयुक्त राज्य अमेरिकाको दूतावासले "रोहिङ्ग्या" नाम प्रयोग गर्न जारी राखेको छ। == जनशाङ्खिकि == रोहिङ्ग्याको रूपमा पहिचान गर्नेहरू सामान्यतया बङ्गलादेशसँग सीमा जोडिएको आराकानको सबैभन्दा उत्तरी बस्तीहरूमा बस्छन् जहाँ उनीहरू जनसङ्ख्याको ८०-९८% रहेको छ। एक सामान्य रोहिङ्ग्या परिवारमा चार वा पाँच जनासम्म जीवित बालबालिका रहेको भएतापनि दुर्लभ घटनाहरूमा २८ जनासम्मको परिवार सङ्ख्या भेटिएको थियो।<ref>{{cite news |url=http://www.aljazeera.com/indepth/features/2012/08/201288114724103607.html |title='Mass graves' for Myanmar's Rohingya |department=Features |publisher=Al Jazeera |date=9 August 2012 |access-date=18 October 2013}}</ref> म्यानमारको राष्ट्रिय औसतभन्दा ४६ प्रतिशत बढी बालबालिकाले रोहिङ्ग्या समुदायको प्रतिनिधित्व गर्दछन्। सन् २०१८ मा बङ्गलादेशमा १,२०,००० रोहिङ्ग्या महिलाहरूको कुल जनसङ्ख्याबाट ४८,००० रोहिङ्ग्या शिशुहरूको जन्म भएको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://www.scmp.com/news/asia/southeast-asia/article/2126991/48000-babies-will-be-born-rohingya-refugee-camps-year-aid|title=48,000 babies to be born in Rohingya refugee camps this year|date=5 January 2018|website=South China Morning Post|access-date=12 November 2019}}</ref> सन् २०१४ सम्मको तथ्याङ्क अनुसार लगभग १३ लाख रोहिङ्ग्याहरू म्यानमारमा बसोबास गर्ने गरेका थिए भने अनुमानित १० लाख भन्दा बढी विदेशमा बसोबास गर्ने गरेको पाइएको थियो। यदि रखाइन राज्यको कुल जनसङ्ख्याको ४० प्रतिशत वा विदेशी रोहिङ्ग्या जनसङ्ख्यालाई समावेश गर्ने हो भने ६० प्रतिशत हिस्सा उनीहरूले ओगटेका छन्। [[संयुक्त राष्ट्रसङ्घ]]को तथ्याङ्कअनुसार सन् २०१६ को डिसेम्बरसम्म विश्वको कुल राज्यविहीन जनसङ्ख्याको एक चौथाइ हिस्सा रोहिङ्ग्या समुदायले ओगटेको थियो।<ref>{{cite news|title=An army crackdown sends thousands fleeing in Myanmar |url=https://www.economist.com/news/asia/21727947-once-again-violence-wracks-rakhine-state-army-crackdown-sends-thousands-fleeing-myanmar |access-date=6 September 2017 |newspaper= The Economist |date=31 August 2017}}</ref> == धर्म == [[File:ROHINGYA (8093615213).jpg|thumb|left|[[मलेसिया]]को सेल्याङस्थित मदरसामा रोहिङ्ग्या अनाथहरू]] बर्माको रोहिङ्ग्या मुस्लिम जनसङ्ख्याका सदस्यहरूलाई देशको नागरिक नमानिएको तथ्यका कारण उनीहरूलाई बर्मेली सरकारले भेदभावबाट सुरक्षित राखेको छैन। तसर्थ, समुदायको धार्मिक स्वतन्त्रताको कमी, विशेष गरी कानुनी र राजनीतिक क्षेत्रमा चिन्ताहरू विद्यमान छन्।<ref name=":8">{{cite journal|title=The Rohingya Muslims in Myanmar: Past, Present, and Future|url=https://core.ac.uk/download/36692318.pdf|last=Abdelkader|first=Engy|date=1 July 2014|journal=Oregon Review of International Law |volume=15 |issue= |pages=393–412 |ssrn = 2277949}}</ref> बहुसङ्ख्यक रोहिङ्ग्या मानिसहरूले सुन्नी इस्लाम र सूफीवादको मिश्रण सहित [[इस्लाम धर्म|इस्लाम]]को अभ्यास गर्छन्।<ref>{{cite web |url=https://www.npr.org/sections/thetwo-way/2015/05/15/407048785/why-no-one-wants-the-rohingyas |title=Why No One Wants The Rohingyas |publisher=NPR |access-date=16 January 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231201011320/https://www.npr.org/sections/thetwo-way/2015/05/15/407048785/why-no-one-wants-the-rohingyas|archive-date=1 December 2023}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/world/2017/sep/02/rohingya-fleeing-myanmar-tales-ethnic-cleansing |title=Thousands of Rohingya flee Myanmar amid tales of ethnic cleansing|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230726033238/http://www.theguardian.com/world/2017/sep/02/rohingya-fleeing-myanmar-tales-ethnic-cleansing|archive-date=26 July 2023 |first=Jacob |last=Judah |date=2 September 2017 |newspaper=The Guardian |access-date=16 January 2018}}</ref><ref name="ReferenceA">{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-41291650|title=Bangladesh to restrict Rohingya movement|date=16 September 2017 |access-date=16 January 2018 |work=BBC News|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240225194649/https://www.bbc.com/news/world-asia-41291650|archive-date=25 February 2024}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.independent.co.uk/voices/rohingya-muslims-crisis-myanmar-burma-bangladesh-persecution-international-aid-a7944761.html |title=Bangladeshis should remember their own history when it comes to the fleeing Rohingya Muslims |date=13 September 2017 |newspaper=The Independent |access-date=16 January 2018}}</ref> रोहिङ्ग्या समुदायका महत्वपूर्ण अल्पसङ्ख्यकहरू [[हिन्दु धर्म]] र [[इसाई धर्म]]को अभ्यास गर्दछन्।<ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/cities/bengaluru/2022/jun/24/religious-conversionshits-rohingya-camp-in-bengaluru-2469108.html|title=Religious conversions hits Rohingya camp in Bengaluru|website=The New Indian Express|date=24 June 2022 }}</ref> सरकारले उनीहरूको शैक्षिक अवसरहरू सीमित गरेको फलस्वरूप धेरैले मौलिक इस्लामी अध्ययनलाई आफ्नो एकमात्र विकल्पको रूपमा पछ्याउँदछन्। अधिकांश गाउँहरूमा [[मस्जिद]] र मदरसाहरू छन्। परम्परागत रूपमा, [[पुरुष]]हरू मण्डलीमा प्रार्थना गर्दछन् भने महिलाहरूले घरमा प्रार्थना गर्दछन्।<ref>{{cite web|title=Rohingya Muslims – India Needs to Show Compassion|url=http://www.thetinyman.in/2017/09/rohingya-muslims-india-need-to-show.html|website=Tiny Man|access-date=27 October 2017}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171013214138/http://www.thetinyman.in/2017/09/rohingya-muslims-india-need-to-show.html |date=13 October 2017 }}</ref> मुसलमानहरूले प्रायः धार्मिक बाधाहरूको सामना गरिरहेको बेला बर्मामा अन्य व्यक्तिहरू जस्तै आफ्नो धर्मको अभ्यास गर्न सङ्घर्ष गरिरहेका छन्। यी सङ्घर्षहरू अनौपचारिक वा औपचारिक भएतापनि उपासनास्थलहरूको निर्माणको लागि स्वीकृति प्राप्त गर्न कठिनाइको रूपमा प्रकट भएका छन्। विगतमा पनि उनीहरूलाई आफ्नो धार्मिक आस्था सिकाएको र अभ्यास गरेको आरोपमा पक्राउ गरिएको थियो। == स्वास्थ्य == [[चित्र:4-year-old Anowar pictured with his mum and brother after being treated for diphtheria by the UK's Emergency Medical Team in Kutupalong, Bangladesh (28040394749).jpg|thumb|कुटुपालोङ शरणार्थी शिविरमा बेलायतको आपतकालीन मेडिकल टोलीले [[भ्यागुते रोग]]को उपचार गरेपछि रोहिङ्ग्या बालबालिकाहरू आफ्नी आमासँगै।]] रोहिङ्ग्यासमुदायले विभेद र स्वास्थ्य सेवामा अवरोधको सामना गरिरहेका छन्।<ref name="Ives 2016">{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2016/12/05/world/asia/rohingya-myanmar-health-care.html|title=Rohingya Face Health Care Bias in Parts of Asia, Study Finds|date=5 December 2016|work=The New York Times}}</ref> सन् २०१६ मा मेडिकल जर्नल द लसेन्टले प्रकाशित गरेको एक अध्ययन अनुसार म्यानमारका रोहिङ्ग्या बालबालिकाले जन्मजात कम तौल, कुपोषण, झाडापखाला र वयस्क भएपछि [[प्रजनन (पुनरुत्पादन)|प्रजनन]]मा अवरोधको सामना गरिरहेको खुलेको थियो। रोहिङ्ग्याको बाल मृत्युदर प्रति १,००० जीवित जन्ममा २२४ सम्म रहेको छ, जुन म्यानमारको बाँकीको (प्रति १,००० जीवित जन्ममा ५२) दरभन्दा ४ गुणा बढी र राखिन राज्यका अन्य गैर-रोहिङ्ग्या क्षेत्रहरूको भन्दा ३ गुणा (प्रति १,००० जीवित जन्ममा ७७) रहेको छ।<ref name="Mahmood2016">{{cite journal |author1=Mahmood |author2=Wroe |author3=Fuller |author4=Leaning|title= The Rohingya people of Myanmar: health, human rights, and identity |journal=Lancet |year=2016 |volume= 389|pages=1–10|url=http://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(16)00646-2/abstract |format=fee required |doi=10.1016/S0140-6736(16)00646-2 |pmid= 27916235 |issue=10081|s2cid=205981024 }}</ref> यस अध्ययनले ४०% रोहिङ्ग्या बालबालिकाहरू म्यानमारभित्र आन्तरिक रूपमा विस्थापित व्यक्तिहरूको शिविरमा झाडापखालाबाट पीडित छन् जुन बाँकी राखिनका बालबालिकाहरूमा [[झाडापखाला]] [[रोग]]को तुलनामा पाँच गुणा बढी दरमा पीडित रहेको पत्ता लागेको थियो। == मानवाधिकार र शरणार्थीको स्थिति == [[चित्र:Cox's Bazaar Refugee Camp (8539828824) (cropped).jpg|thumb| [[बङ्गलादेश]]को [[कक्सबाजार]] स्थित [[कुतुपालङ शरणार्थी शिविर]] यो शरणार्थी शिविर [[म्यानमार]]मा भएको अन्तरसाम्प्रदायिक हिंसाबाट जोगिन भागेका तीन लाख रोहिङ्ग्याहरूलाई आश्रय दिने तीन शिविरहरू मध्ये एक हो।]] [[चित्र:Police Checkpoint with Closed-Off Muslim (Rohingya) Area (Aung Mingalar) - Sittwe - Rakhaing (Arakan) State - Myanmar (Burma) (12232262756).jpg|thumb|सितवे प्रहरी जाँच केन्द्र]] रोहिङ्ग्या समुदायलाई "विश्वको सबैभन्दा कम खोजी गरिएको अल्पसङ्ख्यक" र "विश्वको सबैभन्दा उत्पीडनमा परेका मानिसहरूमध्ये एक"को रूपमा वर्णन गरिएको छ।<ref>{{cite news |first=Mark |last=Dummett |date=18 February 2010 |title=Bangladesh accused of 'crackdown' on Rohingya refugees |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/8521280.stm |work=BBC News |access-date=29 July 2012}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.unhcr.org/cgi-bin/texis/vtx/refdaily?pass=52fc6fbd5&id=4fe952205|title=Myanmar, Bangladesh leaders 'to discuss Rohingya' |agency=Agence France-Presse |date=25 June 2012 |access-date=29 July 2012}}</ref> मेदसाँ सँ फ्रोँतिएरले सन् २००७ मा रोहिङ्ग्या समुदायले सरकार र सेनाबाट सामना गर्नुपरेको भेदभाव र मानवाधिकारका चुनौतीहरूको आधारमा विश्वका शीर्ष १० सबैभन्दा कम खोजी भएका समुदायहरू मध्ये एक भएको दाबी गरेको थियो। "वास्तवमा, हाल म्यानमारमा (१३५) राष्ट्रिय जातिहरू बसोबास गर्दै आएको भएतापनि तथाकथित रोहिङ्ग्या मानिसहरू तीमध्येका होइनन् र ऐतिहासिक रूपमा म्यानमारमा कहिल्यै पनि 'रोहिङ्ग्या' जाति थिएनन्" भनि सन् १९९२ को फेब्रुअरीमा म्यानमारको विदेश मन्त्रालयले एक प्रेस विज्ञप्ति जारी गरी उक्त भनाइलाई सार्वजनिक गरेको थियो।<ref name=":9">{{cite web|url=https://dr.ntu.edu.sg/bitstream/handle/10220/5978/rsisc012-08.pdf?sequence=1&isAllowed=y|title=Rohingya Muslims: Myanmar's Forgotten People|last=Kyaw|first=Nyi Nyi|date=6 February 2008|website=Nanyang Technological University Library|access-date=5 October 2017|archive-date=19 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180919200055/https://dr.ntu.edu.sg/bitstream/handle/10220/5978/rsisc012-08.pdf?sequence=1&isAllowed=y|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180919200055/https://dr.ntu.edu.sg/bitstream/handle/10220/5978/rsisc012-08.pdf?sequence=1&isAllowed=y |date=19 September 2018 }}</ref> रोहिङ्ग्याहरू समुदायलाई आवतजावतको स्वतन्त्रताका साथै उच्च शिक्षा प्राप्त गर्ने अधिकारबाट पनि बञ्चित गरिएको छ। सन् १९८२ को राष्ट्रियता सम्बन्धी कानुन लागू भएदेखि नै उनीहरूलाई बर्मेली नागरिकताबाट बञ्चित गरिएको छ। सन् १९८२ को कानुनपछि म्यानमारमा विभिन्न प्रकारका नागरिकता प्राप्त भएका छन्।<ref>{{cite web|url=http://www.dandc.eu/en/article/myanmar-does-not-recognise-rohingya-citizens-ngo-expert-elaborates-our-interview|title="The world's most persecuted people" Katja Dombrowski interviews Johannes Kaltenbach (Malteser International) |date=3 April 2015 |publisher = In: D+C, Vol.42.2015:5 }}</ref> सर्वसाधारण नागरिकसँग रातो परिचयपत्र हुने गर्दथ्यो तर रोहिङ्ग्याहरूलाई सेतो परिचयपत्र दिइएको थियो जसले उनीहरूलाई अनिवार्य रूपमा बर्मामा बसोबास गर्ने विदेशीहरूको रूपमा वर्गीकृत गरेको थियो। रोहिङ्ग्यामाथि लगाइएका सीमा र प्रतिबन्धहरूलाई नागरिकताको यो भिन्नताले उनीहरूलाई केही सहज बनाएको थियो।<ref name="rohingya">{{cite news |first=Jonathan |last=Head |date=5 February 2009 |title=What drive the Rohingya to sea? |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/7872635.stm |work=BBC News |access-date=29 July 2012}}</ref> उदाहरणका लागि, सेतो परिचयपत्र प्राप्त गरेका रोहिङ्ग्याहरू सेनामा भर्ती हुन वा सरकारमा भाग लिन सक्दैनथे र उनीहरूले अवैध आप्रवासनको मुद्दाको पनि सामना गर्न पर्दनथ्यो। नागरिकता कानूनले सेनाद्वारा रोहिङ्ग्याविरुद्ध मानव अधिकार उल्लङ्घनको पनि महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको छ।<ref name=":10">{{Cite journal |last1=Grundy-Warr |first1=Carl |last2=Wong |first2=Elaine |date=Autumn 1997|title=Sanctuary Under a Plastic Sheet–The Unresolved Problem of Rohingya Refugees|url=http://www.mcrg.ac.in/WC_2015/Reading/D_Unresolved_Problem_Rohingya_Refugees.pdf |journal=IBRU Boundary and Security Bulletin|pages=79–91|via=MCRG}}</ref> उनीहरूलाई आधिकारिक अनुमति बिना यात्रा गर्न अनुमति दिइएको थिएन र पहिले दुई भन्दा बढी बच्चा नजन्माउने प्रतिबद्धतामा हस्ताक्षर गर्नु आवश्यक रहेतापनि उक्त कानुनलाई कडाईका साथ लागू गरिएको थिएन। उनीहरूलाई नियमित रूपमा जबर्जस्ती श्रमको (सामान्यतया, रोहिङ्ग्या पुरुषले हप्तामा एक दिन सैन्य वा सरकारी परियोजनाहरूमा काम गर्नुपर्दछ र हप्तामा एक रात चौकीदारी गर्नुपर्दछ) अधीनमा राखिएको थियो। हाल रोहिङ्ग्याहरूले धेरै खेतीयोग्य भूमि पनि गुमाएका छन् जसलाई सेनाले जफत गरी म्यानमारको अन्य ठाउँबाट त्यहाँ बसाइँ सरेर आएका बौद्ध धर्मवलम्बीहरूलाई दिइएको छ।{{Sfn|Crisis Group|2014|p=19}}<ref name="rohingya" /> रोहिङ्ग्या समुदाय विरुद्ध भएका मानव अधिकार उल्लङ्घनका लागि बर्मेली सेना आंशिक रूपमा जिम्मेवार छ। यी उल्लङ्घनहरूमा सम्पत्तिको विनाश, सम्पत्ति हडप्नु र छिमेकी देशमा जबर्जस्ती स्थानान्तरण गरिनु समावेश छ। सेनाले रखाइनमा रहेका रोहिङ्ग्याहरूलाई बङ्गलादेश जान बाध्य पार्दा मानव अधिकारको उल्लङ्घन भएको मानिन्छ। रोहिङ्ग्या मुसलमानहरू विरुद्ध हुने अन्य मानव अधिकार उल्लङ्घनहरूमा शारीरिक हिंसा र यौन हिंसा समावेश छन्। देशका सैन्य अधिकारीहरूले बर्मामा गरिने जनगणनाको भागको रूपमा यी उल्लङ्घनहरू आवश्यक रहेको र रोहिङ्ग्या मुसलमानहरूको राष्ट्रियता के हो भनेर पत्ता लगाउन सेनाले यी कार्यहरू गर्न आवश्यक रहेको बताएर यी उल्लङ्घनहरूलाई तर्कसङ्गत बनाएका थिए। एम्नेस्टी इन्टरनेसनलका अनुसार सन् १९७८ देखि बर्माको सैन्य तानाशाहीले रोहिङ्ग्याहरूलाई मानव अधिकार उल्लङ्घनको सिकार बनाएको र तीमध्ये धेरै छिमेकी बङ्गलादेशमा भागेका छन्।<ref name="Amn">{{cite web|url=https://www.amnesty.org/en/library/info/ASA16/005/2004/|title=Myanmar – The Rohingya Minority: Fundamental Rights Denied|publisher=Amnesty International|year=2004 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141213205322/http://www.amnesty.org/en/library/info/ASA16/005/2004|archive-date=13 December 2014|url-status=dead|access-date=11 February 2015}}</ref> रोहिङ्ग्या मुसलमानहरूलाई उनीहरूको घरबाट अन्य क्षेत्रहरूमा स्थानान्तरण गर्नुको कारण रखाइन अविकसित बनेको थियो भने रोहिङ्ग्या मुसलमान र बौद्धहरूबीचको द्वन्द्व र उनीहरूलाई सरकारले गरेको भेदभाव जस्ता कारकहरूका कारण रखाइल अविकसित हुन पुगेको थियो।<ref name=":11">{{cite web|url=http://www.burmalibrary.org/docs21/Abrar-NM-Repatriation_of_Rohingya_refugees-en.pdf|title=Repatriation of Rohingya Refugees|last=Abrar|first=C.R.|website=Burma Library|access-date=6 October 2017}}</ref> रोहिङ्ग्या समुदायका सदस्यहरू बङ्गलादेशमा विस्थापित भएपछि त्यहाँको [[बङ्गलादेश सरकार|सरकार]], गैरसरकारी संस्था र [[संयुक्त राष्ट्र शरणार्थी उच्च आयोग]]ले [[शरणार्थी]]हरूलाई आवास र भोजन प्रदान गरेर सहायता गरेको थियो। बाह्य सङ्गठनहरूले (सरकारद्वारा नियन्त्रित बाहेक) सहायताको खाँचो पर्ने मानिसहरूको सङ्ख्याका अत्याधिक भएका कारण यिनीहरूको सहयोग निकै महत्त्वपूर्ण रहेको छ। सन् २००५ मा शरणार्थी सम्बन्धी संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय उच्चा आयोगले बङ्गलादेशबाट रोहिङ्ग्याहरूलाई फिर्ता पठाउन बङ्गलादेश सरकारलाई सहयोग गरेको भएतापनि शरणार्थी शिविरहरूमा मानव अधिकार उल्लङ्घनको आरोपले यो प्रयासलाई खतरामा पारेको थियो।<ref>{{cite news |url=http://www.newagebd.com/2005/may/21/front.html#9 |title=UNHCR threatens to wind up Bangladesh operations |work=New Age |date=21 May 2005 |access-date=25 April 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090425140346/http://www.newagebd.com/2005/may/21/front.html |archive-date=25 April 2009 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090425140346/http://www.newagebd.com/2005/may/21/front.html#9 |date=25 April 2009 }}</ref> सन् २०१२ को साम्प्रदायिक दङ्गा भएको तीन वर्षपछि सन् २०१५ मा १ लाख ४० हजार रोहिङ्ग्याहरू शरणार्थी शिविरमा बसिरहेका थिए। [[संयुक्त राष्ट्रसङ्घ]]ले यसअघि [[म्यानमार]]मा सन् २०१२ मा भएको साम्प्रदायिक हिंसा र उत्पीडनको डरका कारण अधिकांश रोहिङ्ग्या शरणार्थीहरूलाई म्यानमारमा फर्कन सकिरहेका थिएनन्।<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-23077537|title=The unending plight of Burma's unwanted Rohingyas|last=Head|first=Jonathan|date=1 July 2013|access-date=11 February 2015}}</ref> बङ्गलादेश सरकारले रोहिङ्ग्या शरणार्थीलाई बङ्गलादेशमा बहिर्गमन हुन नदिन रोहिङ्ग्यालाई दिइने सहयोगको रकम घटाएको थियो।<ref>{{cite news|last=Dummett |first=Mark |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/7019882.stm |title=Asia-Pacific &#124; Burmese exiles in desperate conditions |work=BBC News |date=29 September 2007 |access-date=18 October 2013}}</ref> फेब्रुअरी २००९ मा समुद्रमा २१ दिन बिताएपछि मलक्काको जलसन्धिमा आचेनी नाविकहरूद्वारा धेरै रोहिङ्ग्या शरणार्थीहरूको उद्धार गरिएको थियो।<ref>{{cite web |url=http://epaper.kompas.com/ |title=Kompas – VirtualNEWSPAPER |publisher=Epaper.kompas.com |access-date=18 October 2013 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130620111958/http://epaper.kompas.com/ |date=20 June 2013 }}</ref> हजारौँ रोहिङ्ग्याहरू भागेर [[थाइल्यान्ड]]मा पनि पुगेका थिए। रोहिङ्ग्याहरूलाई थाइल्यान्डबाट खुला समुद्रमा खसालेको आरोप लाग्दै आएको छ। फेब्रुअरी २००९ मा, थाई सेनाले १९० रोहिङ्ग्या शरणार्थीहरूको डुङ्गालाई समुद्रमा खसालेको प्रमाण सार्वजनिक भएको थियो। इन्डोनेसियाली अधिकारीहरूले उद्धार गरेका शरणार्थीहरूको एउटा समूहले उनीहरूलाई थाई सेनाले पक्राउ गरी कुटपिट गरेको र त्यसपछि समुद्रमा छोडेको बताएका थिए।<ref>Rivers, Dan (12 February 2009). [http://edition.cnn.com/2009/WORLD/asiapcf/02/12/thailand.refugees.admission/index.html Thai PM admits boat people pushed out to sea], CNN</ref> सन् २००५ मा रोहिङ्ग्या शरणार्थीलाई स्वदेश फर्काउने कदम सुरु भएको थियो। सन् २००९ मा बङ्गलादेश सरकारले बर्मेली कूटनीतिज्ञहरूसँगको बैठकपछि देशभित्र शरणार्थी शिविरमा रहेका करिब नौ हजार रोहिङ्ग्यालाई म्यान्मार फर्काउने घोषणा गरेको थियो।<ref>{{cite news|url=http://www.zeenews.com/news591146.html|title=Myanmar to repatriate 9,000 Muslim refugees from B'desh |last=Press Trust of India|date=29 December 2009|publisher=Zee News}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.thedailystar.net/newDesign/news-details.php?nid=119694|title=Myanmar to take back 9,000 Rohingyas soon|date=30 December 2009|newspaper=The Daily Star (Bangladesh)}}</ref> १६ अक्टोबर २०११ मा, म्यानमारमा नयाँ सरकार गठन भएपछि रोहिङ्ग्या शरणार्थीहरूलाई फिर्ता लिन सहमत भएको थियो। यद्यपि, सन् २०१२ मा राखिने दङ्गाका कारण यी प्रत्यावर्तन प्रयासहरू अवरुद्ध भएका थिए।<ref>{{cite news|title=Myanmar to 'take back' Rohingya refugees|url=http://www.thedailystar.net/newDesign/news-details.php?nid=206713|newspaper=The Daily Star|date=16 October 2011}}</ref><ref>{{cite news |last1=Ahmed |first1=Akbar |last2=Akins |first2=Harrison |date= 1 December 2011 |title=Little help for the persecuted Rohingya of Burma |url=https://www.theguardian.com/commentisfree/belief/2011/dec/01/rohingya-burma?INTCMP=SRCH |newspaper=The Guardian |location=London |access-date=18 October 2013}}</ref> २९ मार्च २०१४ मा, बर्मेली सरकारले "रोहिङ्ग्या" शब्दमाथि प्रतिबन्ध लगाएपछि अल्पसङ्ख्यक समूहका सदस्यहरूलाई सन् २०१४ को म्यान्मार जनगणनामा "बङ्गाली" को रूपमा दर्ता हुन आदेश दिएको थियो भने यो जनगणना तीन दशकपछि आयोजित पहिलो जनगणना हो।<ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-international/no-registration-for-rohingya-in-myanmar-census/article5849870.ece |location=Chennai, India |work=The Hindu |title=No registration for 'Rohingya' in Myanmar census |date=30 March 2014}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-26807239 |title=Burma census bans people registering as Rohingya |work=BBC News |date=30 March 2014 |access-date=10 February 2015}}</ref> ७ मे २०१४ मा, संयुक्त राज्य अमेरिकाको प्रतिनिधि सभाले म्यानमारमा रोहिङ्ग्या मानिसहरूको उत्पीडन सम्बन्धी संयुक्त राज्य अमेरिकाको सदनको प्रस्ताव पारित गरेको थियो जसले म्यानमार सरकारलाई भेदभाव र उत्पीडन अन्त्य गर्न आह्वान गरेको थियो।<ref name="BurmaResoluHill">{{cite news|last=Marcos|first=Cristina|title=House passes resolution pressuring Burmese government to end genocide|url=https://thehill.com/blogs/floor-action/house/205545-house-passes-resolution-pressuring-burmese-government-to-end/|newspaper=The Hill|date=7 May 2014|access-date=8 May 2014}}</ref><ref name="418sum">{{cite web|title=H.Res. 418 – Summary|url=http://beta.congress.gov/bill/113th-congress/house-resolution/418|publisher=United States Congress|access-date=5 May 2014}}</ref> लन्डनको क्विन मेरी विश्वविद्यालयको अन्तर्राष्ट्रिय राज्य अपराध शाखाका अनुसन्धाताहरूले म्यानमार सरकार रोहिङ्ग्या विरुद्ध नरसंहारको सङ्गठित प्रक्रियाको अन्तिम चरणमा रहेको भनी सुझाव दिएको थियो। नोभेम्बर २०१६ मा, बङ्गलादेशमा संयुक्त राष्ट्रसङ्घका एक वरिष्ठ अधिकारीले म्यानमार माथि रोहिङ्ग्याहरूको जातीय सफायाको आरोप लगाएका थिए।<ref>{{cite news|title=Campaigns of violence towards Rohingya are highly organised and genocidal in intent|url=http://www.qmul.ac.uk/media/news/items/hss/165941.html|publisher=Queen Mary University of London|date=29 October 2015|access-date=2 November 2015|archive-date=7 November 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151107053930/http://www.qmul.ac.uk/media/news/items/hss/165941.html|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151107053930/http://www.qmul.ac.uk/media/news/items/hss/165941.html |date=7 November 2015 }}</ref><ref>{{cite news|last1=Mandel|first1=Seth|title=The Cautionary Tale of Samantha Power|url=https://www.commentarymagazine.com/articles/the-cautionary-tale-of-samantha-power/|access-date=19 January 2017|work=Commentary Magazine|quote=Rohingya, an ethnic Muslim minority currently being subjected to an unmistakable genocide}}</ref> तथापि यससम्बन्धी म्यानमारका संयुक्त राष्ट्रसङ्घका एक पूर्व शीर्ष अधिकारी चार्ल्स पेट्रीले टिप्पणी यस प्रकार छ; आज [नरसंहार] भन्ने शब्दप्रयोग गर्नु र विभाजनकारी हुनुले समस्या समाधान गर्ने प्रयासका अवसरहरू र विकल्पहरू उपलब्ध हुनेछैनन् भन्ने कुराको सुनिश्चित गर्दछ।<ref>{{cite news |last1=Ghosh |first1=Nirmal |title=Genocide 'not the issue' in Myanmar |url=https://www.asiaone.com/genocide-not-issue-myanmar |work=AsiaOne |date=2 November 2015 |language=en}}</ref> सेप्टेम्बर २०२० मा [[संयुक्त राष्ट्र मानवाधिकार उच्चायुक्त कार्यालय]]का आयुक्त मिसेल बास्लेले अन्तर्राष्ट्रिय अदालतले म्यानमारको नेतृत्वलाई नरसंहार रोक्न र डिसेम्बर २०१९ मा हत्या रोक्न आदेश दिए पनि रोहिङ्ग्याहरूको हत्या र अपहरण नरोकिने चेतावनी दिएकी थिइन्।<ref>{{cite news |title=Justice and the Rohingya people are the losers in Asia's new cold war |url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2020/sep/20/justice-and-the-rohingya-people-are-the-losers-in-asias-new-cold-war |work=the Guardian |date=20 September 2020 |language=en}}</ref> आर्थिक कठिनाइ र [[कोरोना भाइरस]]को महामारीका कारण [[मलेसिया]]जस्ता केही देशले रोहिङ्ग्या शरणार्थीको पुनर्स्थापनालाई अस्वीकार गर्दै उनीहरूलाई समुद्रमा फिर्ता पठाएका थिए।<ref>{{cite news |title=Malaysia Could Send Rohingya Detainees Back Out to Sea: Sources |url=https://www.nytimes.com/reuters/2020/06/18/world/asia/18reuters-myanmar-rohingya-malaysia.html |access-date=27 June 2020 |work=New York Times |agency=Reuters |date=18 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200627084505/https://www.nytimes.com/reuters/2020/06/18/world/asia/18reuters-myanmar-rohingya-malaysia.html |url-status=dead |archive-date=27 June 2020}}</ref><ref>{{cite news |last1=Latiff |first1=Rozanna |title=Malaysia can't take any more Rohingya refugees, PM says |url=https://mobile.reuters.com/article/amp/idUSKBN23X19Y |access-date=27 June 2020 |work=Reuters |date=26 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200627084813/https://mobile.reuters.com/article/amp/idUSKBN23X19Y|archive-date=27 June 2020}}</ref> मलेसियाली अधिकारीहरूले पनि लडाकू रोहिङ्ग्या समूहहरूले देशमा रोहिङ्ग्या शरणार्थीहरूबाट पैसा असुलेर चन्दा सङ्कलन गरिरहेकोमा चिन्ता व्यक्त गरेका थिए।<ref>{{cite news |last1=Chew |first1=Amy |title=Militant Rohingya group raises funds in Malaysia by extorting money from Muslim refugees |url=https://www.scmp.com/week-asia/geopolitics/article/3019396/militant-rohingya-group-raises-funds-malaysia-extorting-money |access-date=27 June 2020 |work=South China Morning Post |date=22 July 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200610232245/https://www.scmp.com/week-asia/geopolitics/article/3019396/militant-rohingya-group-raises-funds-malaysia-extorting-money |archive-date=10 June 2020}}</ref> २७ डिसेम्बर २०२३ मा, आचेमा अवस्थित अबुल्यातामा विश्वविद्यालय, बिना बङ्सा गेत्सेन्पेना विश्वविद्यालय र मुहम्मदिया आचे विश्वविद्यालयमा अध्ययनरत विद्यार्थीहरूले रोहिङ्ग्या शरणार्थीहरूको आश्रयस्थलमा आक्रमण गरी उनीहरूलाई निर्वासित गर्न माग गर्दै बान्दा आचे सहरको सम्मेलन केन्द्रबाट उनीहरूलाई बाहिर निकाल्न बाध्य पारेका थिए। विद्यार्थीहरूले भुइँमा बसेका र डरले रोइरहेका रोहिङ्ग्या पुरुष, महिला र बच्चाहरूको सामानमा लात हानेको पनि देखिएको थियो।<ref name="aj27Dec2023">{{Cite news |title=Indonesian students evict Rohingya from shelter demanding deportation |url=https://www.aljazeera.com/news/2023/12/27/indonesian-students-evict-rohingya-from-shelter-demanding-deportation |access-date=27 December 2023 |work=Al Jazeera |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=27 December 2023 |title=Ratusan Mahasiswa di Banda Aceh Gelar Demo Tolak Rohingya |url=https://www.liputan6.com/photo/read/5491486/ratusan-mahasiswa-di-banda-aceh-gelar-demo-tolak-rohingya |access-date=27 December 2023 |work=Liputan 6 |language=id}}</ref> उनीहरूले टायर बालेर "उनीहरूलाई बाहिर निकाल" र "आचेमा रोहिङ्ग्यालाई बहिस्कार गर" भन्दै नारा लगाएका थिए। == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == {{कमन्सश्रेणी}} [[श्रेणी:जातीय समूहहरू]] 6qmi23wk4uysofz9uasktzbdf276eez 0 151023 1368279 1367918 2026-08-02T07:23:13Z पर्वत सुवेदी 31224 पर्वत सुवेदीद्वारा [[मंगलबहादुर शाही]] पृष्ठलाई [[मङ्गलबहादुर शाही]]मा सारियो 1367918 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = | office = ५ औं [[कर्णाली प्रदेशको मुख्यमन्त्री]] | term_start = २०८३ साउन १३ | term_end = | president = | governor = [[यज्ञराज जोशी]] | predecessor = [[यामलाल कँडेल]] | successor = | party = [[नेपाली कम्युनिस्ट पार्टी]](२०८२-) <br>[[ नेकपा (माओवादी केन्द्र)]](२०७१-२०८२) <br>[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (क्रान्तिकारी माओवादी)|नेकपा(क्रान्तिकारी माओवादी)]](२०७०-२०७१)<br>नेकपा (माओवादी)<br>[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] (२०४७ -२०५९) | nationality = [[नेपाली]] }}'''मंगलबहादुर शाही''' (जन्म: १६ भदौ २०२५ ) एक नेपाली राजनीतिज्ञ हुन् जो २०८३ साउन १३ देखि [[कर्णाली प्रदेशको मुख्यमन्त्री|कर्णालीको ५ औं मुख्यमन्त्री]]को कायम छन्।<ref>{{Cite web |last=कटुवाल |first=ज्योति |date=श्रावण १३, २०८३ |title=कर्णालीका मुख्यमन्त्री शाहीले सम्हाले पदभार |url=https://ekantipur.com/karnali-pradesh/2026/07/29/karnali-chief-minister-shahi-takes-charge-36-39.html |access-date=2026-07-29 |website=Ekantipur |language=ne}}</ref> उनी [[नेपाली कम्युनिस्ट पार्टी]]को सदस्य हुन् । उनी २०७९ देखि मुगू २ क्षेत्रको प्रतिनिधित्व गर्ने [[कर्णाली प्रदेश सभा]]को सदस्य हुन् र [[राजकुमार शर्मा]] नेतृत्वको कर्णाली सरकारको भौतिक पूर्वाधार तथा सहकारी विकास मन्त्री भएर काम गरिसकेका छन्।<ref>{{Cite web |date=२०८३ साउन १२ |title=मंगलबहादुर शाही कर्णालीको पाँचौं मुख्यमन्त्री नियुक्त |url=https://www.onlinekhabar.com/2026/07/1984298/mangal-bahadur-shahi-appointed-as-the-fifth-chief-minister-of-karnali |access-date=2026-07-29 |website=Online Khabar |language=en-US}}</ref> == प्रारम्भिक जीवन == शाहीको जन्म १६ भदौ २०२५ मा मुगुको सोरुकोटमा भएको थियो । उनलेले ३ कक्षासम्म गाउँकै सोरुकोट प्राविमा पढे । उनले जुम्लाको चन्दननाथ माध्यमिक विद्यालयबाट एसएलसी गरे। यसपछि उनी काठमाडौँ मा नेपाल ल क्याम्पसमा भर्ना भए ।<ref>{{Cite web |last=खत्री |first=यज्ञ |title=मंगलबहादुर शाही : कर्णालीका सरप्राईज मुख्यमन्त्री |url=https://www.onlinekhabar.com/2026/07/1985124/mangal-bahadur-shahi-the-surprise-chief-minister-of-karnali |access-date=2026-07-30 |website=Online Khabar |language=en-US}}</ref> == राजनीति == २०४७ मा मार्क्सवादी र माले मिलेर एमाले बनेपछी उनी एमालेका सदस्य बने । २०५९ सालमा माओवादीको जिल्ला कमिटी सदस्य भएका थिए । २०७० सालमा [[मोहन बैद्य|मोहन वैद्य]]तिर लागेर चुनाव बहिष्कार गर्न अभियानमै हिडे । त्यस क्रममा १८ दिन हिरासतमा बस्नुपर्यो । २०७१ मा फेरि उनी माओवादीमा फर्किए। ==यो पनि हेर्नुहोस्== *[[कर्णाली प्रदेशको मुख्यमन्त्री]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:कर्णाली प्रदेश सभाका सदस्यहरू]] dkog05g6461m5czjzuhi1vo5kry2vcq 0 151095 1368256 1368200 2026-08-02T04:41:39Z HorizonEditor 79647 updated article 1368256 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Samrat Das | image = Samrat_das.png | native_name = सम्राट दास | birth_date = August 19, 1998 | birth_place = [[Sarlahi District|Sarlahi]], Nepal | citizenship = Nepal | occupation = Actor, Model | years_active = 2024–present | known_for = ''Pratibairam'', <br> ''Rang Kada'' }} '''सम्राट दास''' (English: [[:en:Samrat_Das|Samrat Das]], जन्म 19 अगस्ट 1998) [[नेपाली भाषा|नेपाली]] चलचित्र र म्युजिक भिडियो उद्योगमा सक्रिय नेपाली अभिनेता र मोडल हुन्।<ref name=":0" /> == करियर == === सङ्गीत भिडियोहरू === दासले सुरुमा नेपाली मनोरञ्जन मिडियाभित्र छोटो-ढाँचाका साङ्गीतिक चलचित्रहरूमा देखा पर्दै प्रोफाइल बनाए। उनले लोकप्रिय ट्र्याकहरू ''रङ्ग कडा'' (गरिमा शर्मा ) र आदत (गीता ढुंगाना र सरिता ढुंगाना सह-अभिनय) जस्ता लोकप्रिय म्युजिक भिडियो हरुमा अभिनयाँ गरेर आफ्नो अभिनयाँ यात्रा सुरु गरे  । उनले साङ्गीतिक फिल्म ''आफ्नै स्वार्थमा'' पनि क्यामियो उपस्थिति देखाए।<ref name=":3">{{Cite web |last=Setopati |first=सेतोपाटी कला :: |title=म्युजिकल फिल्म 'आफ्नै स्वार्थ' सार्वजनिक (भिडिओ) |url=https://www.setopati.com/art/music/342149/ |access-date=2026-07-26 |website=Setopati |language=en-US}}</ref> === चलचित्र डेब्यू === मे 2025 मा, दासलाई एक्सन फिचर फिल्म '''''प्रतिबैरम''' का'' लागि मुख्य भूमिकामा कास्ट गरिएको थियो। किंग्स वाईटी स्टुडियो र श्रीयन इन्टरटेनमेन्टको सहकार्यमा रेज इन्टरटेनमेन्टको ब्यानरमा निर्मित, यस चलचित्रले उनको म्युजिकल सर्टबाट मुख्य धाराको सिनेमामा रूपान्तरण गर्यो।<ref>{{Cite web |title='प्रतिवैरम' को प्रतीक्षामा सम्राट |url=https://www.hamropatro.com/news/detail/231846573372748 |access-date=2026-07-26 |website=www.hamropatro.com |language=en}}</ref> रोशन दास निर्देशित यो चलचित्र पूर्ण रूपमा मधेश क्षेत्रभित्र सेट गरिएको थियो र यसले स्थानीय सामाजिक-राजनीतिक मुद्दाहरू र चुनौतिहरूलाई हाइलाइट गरेको थियो। दासले आफ्नो परिवार र मधेश क्षेत्रको रक्षा गर्न अपराध र अन्यायसँग लडिरहेका एक युवाको चित्रण गरेका छन्। उनले अलीशा बास्कोटा, बिरेन्द्र कुशवाह र सुप्रग्या शर्मासँग अभिनेता रमेश बुढाथोकीसँग यस चलचित्रमा सहकार्य गरेका छन ।<ref name=":7">{{Cite web |title=चलचित्र 'प्रतिवैरम'को फर्स्टलुक पोस्टर सार्वजनिक,सम्राट दास र सुप्रज्ञा शर्माको सशक्त उपस्थिति |url=https://www.filmyfanda.com/news/3886 |access-date=2026-07-26 |website=www.filmyfanda.com}}</ref> == फिल्मोग्राफी == === चलचित्रहरू === {| class="wikitable sortable" !वर्ष !शीर्षक !भूमिका !निर्देशक !नोटहरू !रेफ्री। |- |2026 |''प्रतिबैरम'' |अर्बिन्द |रोशन दास |मुख्य भूमिका फिचर फिल्म |<ref name=":4">{{Cite web |title=Action-Packed Teaser of Film " Pratibairam" Released |url=https://english.artistkhabar.com/action-packed-teaser-of-film-pratibairam-released/ |access-date=2026-07-26 |website=ArtistKhabar English |language=en}}</ref><ref name=":5">{{Cite web |last=चित्रलहर |date=2025-12-25 |title=प्रतिवैरम फस्टलुकमा सम्राट र सुप्रज्ञा |url=https://chitralahar.com/38546 |access-date=2026-07-26 |website=CHITRALAHAR.COM |language=en-US}}</ref><ref name=":6">{{Cite web |title='प्रतिवैरम' को प्रतीक्षामा सम्राट |url=https://gorkhapatraonline.com/news/184849 |access-date=2026-07-26 |website=GorakhaPatra}}</ref><ref name=":7">{{Cite web |title=चलचित्र 'प्रतिवैरम'को फर्स्टलुक पोस्टर सार्वजनिक,सम्राट दास र सुप्रज्ञा शर्माको सशक्त उपस्थिति |url=https://www.filmyfanda.com/news/3886 |access-date=2026-07-26 |website=www.filmyfanda.com}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.filmyfanda.com/news/3886 "चलचित्र 'प्रतिवैरम'को फर्स्टलुक पोस्टर सार्वजनिक,सम्राट दास र सुप्रज्ञा शर्माको सशक्त उपस्थिति"]. ''www.filmyfanda.com''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2026-07-26</span></span>.</cite></ref> |} === सङ्गीत भिडियोहरू === {| class="wikitable sortable" !वर्ष !शीर्षक !सह-कलाकार !रेफ्री। |- |2024 |''रङ्ग कडा'' |गरिमा शर्मा |<ref>{{Cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=49H920OGHVw&list=RD49H920OGHVw|title=RANG KADA {{!}} Ft. Samrat Das, Garima Sharma {{!}} Manish Adhikari {{!}} New Nepali Song 2024 / 2080|date=2024-02-16|last=OSR Digital|access-date=2026-07-26}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nepal |first=Celebrity |date=2024-02-18 |title=मनिषको रंग कडामा गरीमा र सम्राट (भिडियो) |url=https://celebritynepal.com/archives/53606 |access-date=2026-07-26 |website=Celebrity Nepal |language=en-US}}</ref> |- |2024 |''आदत'' |गीता ढुंगाना, सरिता ढुंगाना |<ref>{{Cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=zc-XjixZ-kQ|title=Aadat - Pratap Das • Annu Chaudhary • Samrat Das • Gita Dhungana • Sarita Dhungana • New Nepali Song|date=2024-07-05|last=Saroj Pokharel|access-date=2026-07-26}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |date=2024-07-07 |title='आदत'मा सम्राट दास, गीता ढुंगाना र सरीता ढुंगानाको त्रिकोणात्मक प्रेम |url=https://parikalanews.com/?p=7723 |access-date=2026-07-26 |website=परिकलान्यूज |language=en-US}}</ref> |- |2024 |''आफनै स्वार्थ'' |नारायण बी. के., दीपेश घिमिरे, सरिता ढुंगाना |<ref>{{Cite web |title=दासको 'आफ्नै स्वार्थ' |url=https://gorkhapatraonline.com/news/127826 |access-date=2026-07-26 |website=GorakhaPatra}}</ref><ref name=":3">{{Cite web |last=Setopati |first=सेतोपाटी कला :: |title=म्युजिकल फिल्म 'आफ्नै स्वार्थ' सार्वजनिक (भिडिओ) |url=https://www.setopati.com/art/music/342149/ |access-date=2026-07-26 |website=Setopati |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFSetopati">Setopati, सेतोपाटी कला ::. [https://www.setopati.com/art/music/342149/ "म्युजिकल फिल्म 'आफ्नै स्वार्थ' सार्वजनिक (भिडिओ)"]. ''Setopati''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2026-07-26</span></span>.</cite><span class="cs1-maint citation-comment" data-ve-ignore=""><code class="cs1-code"><nowiki>{{</nowiki>[[ढाँचा:Cite web|cite web]]<nowiki>}}</nowiki></code>: CS1 maint: extra punctuation ([[:Category:CS1 maint: extra punctuation|link]])</span> [[Category:CS1 maint: extra punctuation]]</ref> |- |2025 |रमाउने मान्छे |बिजय पुन, सुरक्षा इटानी |<ref>{{Cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=peFV8KZ4shI&list=RDpeFV8KZ4shI|title=RAMAUNE MANCHHE - Ft. Surakshya Itani, Bijay Pun, Samrat Das {{!}} Cholakanta Bk {{!}} New Nepali Song 2025|date=2025-03-13|last=OSR Digital|access-date=2026-07-26}}</ref> |} == पुरस्कार == {| class="wikitable sortable" !एसएन !पुरस्कार !पुरस्कारको शीर्षक !परिणाम !सन्दर्भ |- |1 |पाँचौँ एपिक नेपाल म्युजिक अवार्ड 2081 |उत्कृष्ट आधुनिक म्युजिक भिडियो मोडल-पुरुष-आदत |विजयी |<ref>{{Cite web |date=2025-03-16 |title=पाँचौ एपिक नेपाल म्युजिक अवार्ड २०८१ मा लाईफटाइम एचिपमेन्ट अवार्ड कलाकार बसुन्धरा भुसाललाई |url=https://parichaya.com/bhusal-2/ |access-date=2026-07-26 |website=Parichay |language=en-US}}</ref> |- |2 |7th ज्योति फिल्म्स संगीत पुरस्कार |उत्कृष्ट म्युजिक भिडियो मोडल-पुरुष-आदत |विजयी |<ref>{{Cite web |title=ज्योति फिल्म्स म्युजिक अवार्डको सातौँ संस्करण सम्पन्न |url=https://www.farakpatra.com/2026/02/10/76083/ |access-date=2026-07-26 |website=FarakPatra |language=en-US}}</ref> |- |3 |दोस्रो जय प्रप्ति सङ्गीत पुरस्कार |उत्कृष्ट म्युजिक भिडियो मोडल-रङ्ग कडा |विजयी |<ref>{{Cite web |title=दोस्रो संस्करणको जय प्राप्ति म्युजिक अवार्ड सम्पन्न |url=https://ehimalayatimes.com/2024/06/242276/ |access-date=2026-07-26 |website=Himalaya Times |language=en-US}}</ref> |} == सन्दर्भहरू == {{Reflist}}{{Portal|Nepal|Biography|Film }} [[श्रेणी:सन् १९९८ मा जन्म]] [[श्रेणी:सर्लाही जिल्लाका मानिसहरू]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] hxjtitg48ohvxtrw0tkw269xjtuy0qa 1368257 1368256 2026-08-02T04:47:32Z HorizonEditor 79647 added citation 1368257 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Samrat Das | image = Samrat_das.png | native_name = सम्राट दास | birth_date = August 19, 1998 | birth_place = [[Sarlahi District|Sarlahi]], Nepal | citizenship = Nepal | occupation = Actor, Model | years_active = 2024–present | known_for = ''Pratibairam'', <br> ''Rang Kada'' }} '''सम्राट दास''' (English: [[:en:Samrat_Das|Samrat Das]], जन्म 19 अगस्ट 1998) [[नेपाली भाषा|नेपाली]] चलचित्र र म्युजिक भिडियो उद्योगमा सक्रिय नेपाली अभिनेता र मोडल हुन्।<ref>{{Cite web |title=Samrat Das - Nepali Actor {{!}} Biography, Movies & Filmography {{!}} The Film Nepal |url=https://www.thefilmnepal.com/artist/samrat-das |access-date=2026-08-02 |website=www.thefilmnepal.com |language=en-US}}</ref> == करियर == === सङ्गीत भिडियोहरू === दासले सुरुमा नेपाली मनोरञ्जन मिडियाभित्र छोटो-ढाँचाका साङ्गीतिक चलचित्रहरूमा देखा पर्दै प्रोफाइल बनाए। उनले लोकप्रिय ट्र्याकहरू ''रङ्ग कडा'' (गरिमा शर्मा ) र आदत (गीता ढुंगाना र सरिता ढुंगाना सह-अभिनय) जस्ता लोकप्रिय म्युजिक भिडियो हरुमा अभिनयाँ गरेर आफ्नो अभिनयाँ यात्रा सुरु गरे  । उनले साङ्गीतिक फिल्म ''आफ्नै स्वार्थमा'' पनि क्यामियो उपस्थिति देखाए।<ref name=":3">{{Cite web |last=Setopati |first=सेतोपाटी कला :: |title=म्युजिकल फिल्म 'आफ्नै स्वार्थ' सार्वजनिक (भिडिओ) |url=https://www.setopati.com/art/music/342149/ |access-date=2026-07-26 |website=Setopati |language=en-US}}</ref> === चलचित्र डेब्यू === मे 2025 मा, दासलाई एक्सन फिचर फिल्म '''''प्रतिबैरम''' का'' लागि मुख्य भूमिकामा कास्ट गरिएको थियो। किंग्स वाईटी स्टुडियो र श्रीयन इन्टरटेनमेन्टको सहकार्यमा रेज इन्टरटेनमेन्टको ब्यानरमा निर्मित, यस चलचित्रले उनको म्युजिकल सर्टबाट मुख्य धाराको सिनेमामा रूपान्तरण गर्यो।<ref>{{Cite web |title='प्रतिवैरम' को प्रतीक्षामा सम्राट |url=https://www.hamropatro.com/news/detail/231846573372748 |access-date=2026-07-26 |website=www.hamropatro.com |language=en}}</ref> रोशन दास निर्देशित यो चलचित्र पूर्ण रूपमा मधेश क्षेत्रभित्र सेट गरिएको थियो र यसले स्थानीय सामाजिक-राजनीतिक मुद्दाहरू र चुनौतिहरूलाई हाइलाइट गरेको थियो। दासले आफ्नो परिवार र मधेश क्षेत्रको रक्षा गर्न अपराध र अन्यायसँग लडिरहेका एक युवाको चित्रण गरेका छन्। उनले अलीशा बास्कोटा, बिरेन्द्र कुशवाह र सुप्रग्या शर्मासँग अभिनेता रमेश बुढाथोकीसँग यस चलचित्रमा सहकार्य गरेका छन ।<ref name=":7">{{Cite web |title=चलचित्र 'प्रतिवैरम'को फर्स्टलुक पोस्टर सार्वजनिक,सम्राट दास र सुप्रज्ञा शर्माको सशक्त उपस्थिति |url=https://www.filmyfanda.com/news/3886 |access-date=2026-07-26 |website=www.filmyfanda.com}}</ref> == फिल्मोग्राफी == === चलचित्रहरू === {| class="wikitable sortable" !वर्ष !शीर्षक !भूमिका !निर्देशक !नोटहरू !रेफ्री। |- |2026 |''प्रतिबैरम'' |अर्बिन्द |रोशन दास |मुख्य भूमिका फिचर फिल्म |<ref name=":4">{{Cite web |title=Action-Packed Teaser of Film " Pratibairam" Released |url=https://english.artistkhabar.com/action-packed-teaser-of-film-pratibairam-released/ |access-date=2026-07-26 |website=ArtistKhabar English |language=en}}</ref><ref name=":5">{{Cite web |last=चित्रलहर |date=2025-12-25 |title=प्रतिवैरम फस्टलुकमा सम्राट र सुप्रज्ञा |url=https://chitralahar.com/38546 |access-date=2026-07-26 |website=CHITRALAHAR.COM |language=en-US}}</ref><ref name=":6">{{Cite web |title='प्रतिवैरम' को प्रतीक्षामा सम्राट |url=https://gorkhapatraonline.com/news/184849 |access-date=2026-07-26 |website=GorakhaPatra}}</ref><ref name=":7">{{Cite web |title=चलचित्र 'प्रतिवैरम'को फर्स्टलुक पोस्टर सार्वजनिक,सम्राट दास र सुप्रज्ञा शर्माको सशक्त उपस्थिति |url=https://www.filmyfanda.com/news/3886 |access-date=2026-07-26 |website=www.filmyfanda.com}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.filmyfanda.com/news/3886 "चलचित्र 'प्रतिवैरम'को फर्स्टलुक पोस्टर सार्वजनिक,सम्राट दास र सुप्रज्ञा शर्माको सशक्त उपस्थिति"]. ''www.filmyfanda.com''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2026-07-26</span></span>.</cite></ref> |} === सङ्गीत भिडियोहरू === {| class="wikitable sortable" !वर्ष !शीर्षक !सह-कलाकार !रेफ्री। |- |2024 |''रङ्ग कडा'' |गरिमा शर्मा |<ref>{{Cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=49H920OGHVw&list=RD49H920OGHVw|title=RANG KADA {{!}} Ft. Samrat Das, Garima Sharma {{!}} Manish Adhikari {{!}} New Nepali Song 2024 / 2080|date=2024-02-16|last=OSR Digital|access-date=2026-07-26}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nepal |first=Celebrity |date=2024-02-18 |title=मनिषको रंग कडामा गरीमा र सम्राट (भिडियो) |url=https://celebritynepal.com/archives/53606 |access-date=2026-07-26 |website=Celebrity Nepal |language=en-US}}</ref> |- |2024 |''आदत'' |गीता ढुंगाना, सरिता ढुंगाना |<ref>{{Cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=zc-XjixZ-kQ|title=Aadat - Pratap Das • Annu Chaudhary • Samrat Das • Gita Dhungana • Sarita Dhungana • New Nepali Song|date=2024-07-05|last=Saroj Pokharel|access-date=2026-07-26}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |date=2024-07-07 |title='आदत'मा सम्राट दास, गीता ढुंगाना र सरीता ढुंगानाको त्रिकोणात्मक प्रेम |url=https://parikalanews.com/?p=7723 |access-date=2026-07-26 |website=परिकलान्यूज |language=en-US}}</ref> |- |2024 |''आफनै स्वार्थ'' |नारायण बी. के., दीपेश घिमिरे, सरिता ढुंगाना |<ref>{{Cite web |title=दासको 'आफ्नै स्वार्थ' |url=https://gorkhapatraonline.com/news/127826 |access-date=2026-07-26 |website=GorakhaPatra}}</ref><ref name=":3">{{Cite web |last=Setopati |first=सेतोपाटी कला :: |title=म्युजिकल फिल्म 'आफ्नै स्वार्थ' सार्वजनिक (भिडिओ) |url=https://www.setopati.com/art/music/342149/ |access-date=2026-07-26 |website=Setopati |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFSetopati">Setopati, सेतोपाटी कला ::. [https://www.setopati.com/art/music/342149/ "म्युजिकल फिल्म 'आफ्नै स्वार्थ' सार्वजनिक (भिडिओ)"]. ''Setopati''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2026-07-26</span></span>.</cite><span class="cs1-maint citation-comment" data-ve-ignore=""><code class="cs1-code"><nowiki>{{</nowiki>[[ढाँचा:Cite web|cite web]]<nowiki>}}</nowiki></code>: CS1 maint: extra punctuation ([[:Category:CS1 maint: extra punctuation|link]])</span> [[Category:CS1 maint: extra punctuation]]</ref> |- |2025 |रमाउने मान्छे |बिजय पुन, सुरक्षा इटानी |<ref>{{Cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=peFV8KZ4shI&list=RDpeFV8KZ4shI|title=RAMAUNE MANCHHE - Ft. Surakshya Itani, Bijay Pun, Samrat Das {{!}} Cholakanta Bk {{!}} New Nepali Song 2025|date=2025-03-13|last=OSR Digital|access-date=2026-07-26}}</ref> |} == पुरस्कार == {| class="wikitable sortable" !एसएन !पुरस्कार !पुरस्कारको शीर्षक !परिणाम !सन्दर्भ |- |1 |पाँचौँ एपिक नेपाल म्युजिक अवार्ड 2081 |उत्कृष्ट आधुनिक म्युजिक भिडियो मोडल-पुरुष-आदत |विजयी |<ref>{{Cite web |date=2025-03-16 |title=पाँचौ एपिक नेपाल म्युजिक अवार्ड २०८१ मा लाईफटाइम एचिपमेन्ट अवार्ड कलाकार बसुन्धरा भुसाललाई |url=https://parichaya.com/bhusal-2/ |access-date=2026-07-26 |website=Parichay |language=en-US}}</ref> |- |2 |7th ज्योति फिल्म्स संगीत पुरस्कार |उत्कृष्ट म्युजिक भिडियो मोडल-पुरुष-आदत |विजयी |<ref>{{Cite web |title=ज्योति फिल्म्स म्युजिक अवार्डको सातौँ संस्करण सम्पन्न |url=https://www.farakpatra.com/2026/02/10/76083/ |access-date=2026-07-26 |website=FarakPatra |language=en-US}}</ref> |- |3 |दोस्रो जय प्रप्ति सङ्गीत पुरस्कार |उत्कृष्ट म्युजिक भिडियो मोडल-रङ्ग कडा |विजयी |<ref>{{Cite web |title=दोस्रो संस्करणको जय प्राप्ति म्युजिक अवार्ड सम्पन्न |url=https://ehimalayatimes.com/2024/06/242276/ |access-date=2026-07-26 |website=Himalaya Times |language=en-US}}</ref> |} == सन्दर्भहरू == {{Reflist}}{{Portal|Nepal|Biography|Film }} [[श्रेणी:सन् १९९८ मा जन्म]] [[श्रेणी:सर्लाही जिल्लाका मानिसहरू]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] pxj0p0d4hxzjrq5ll48u799sb4l6z7q 1368258 1368257 2026-08-02T04:49:26Z HorizonEditor 79647 edited citation 1368258 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Samrat Das | image = Samrat_das.png | native_name = सम्राट दास | birth_date = August 19, 1998 | birth_place = [[Sarlahi District|Sarlahi]], Nepal | citizenship = Nepal | occupation = Actor, Model | years_active = 2024–present | known_for = ''Pratibairam'', <br> ''Rang Kada'' }} '''सम्राट दास''' (English: [[:en:Samrat_Das|Samrat Das]], जन्म 19 अगस्ट 1998) [[नेपाली भाषा|नेपाली]] चलचित्र र म्युजिक भिडियो उद्योगमा सक्रिय नेपाली अभिनेता र मोडल हुन्।<ref>{{Cite web |title=Samrat Das - Nepali Actor {{!}} Biography, Movies & Filmography {{!}} The Film Nepal |url=https://www.thefilmnepal.com/artist/samrat-das |access-date=2026-08-02 |website=www.thefilmnepal.com |language=en-US}}</ref> == करियर == === सङ्गीत भिडियोहरू === दासले सुरुमा नेपाली मनोरञ्जन मिडियाभित्र छोटो-ढाँचाका साङ्गीतिक चलचित्रहरूमा देखा पर्दै प्रोफाइल बनाए। उनले लोकप्रिय ट्र्याकहरू ''रङ्ग कडा'' (गरिमा शर्मा ) र आदत (गीता ढुंगाना र सरिता ढुंगाना सह-अभिनय) जस्ता लोकप्रिय म्युजिक भिडियो हरुमा अभिनयाँ गरेर आफ्नो अभिनयाँ यात्रा सुरु गरे  । उनले साङ्गीतिक फिल्म ''आफ्नै स्वार्थमा'' पनि क्यामियो उपस्थिति देखाए।<ref name=":3">{{Cite web |last=Setopati |first=सेतोपाटी कला :: |title=म्युजिकल फिल्म 'आफ्नै स्वार्थ' सार्वजनिक (भिडिओ) |url=https://www.setopati.com/art/music/342149/ |access-date=2026-07-26 |website=Setopati |language=en-US}}</ref> === चलचित्र डेब्यू === मे 2025 मा, दासलाई एक्सन फिचर फिल्म '''''प्रतिबैरम''' का'' लागि मुख्य भूमिकामा कास्ट गरिएको थियो। किंग्स वाईटी स्टुडियो र श्रीयन इन्टरटेनमेन्टको सहकार्यमा रेज इन्टरटेनमेन्टको ब्यानरमा निर्मित, यस चलचित्रले उनको म्युजिकल सर्टबाट मुख्य धाराको सिनेमामा रूपान्तरण गर्यो। रोशन दास निर्देशित यो चलचित्र पूर्ण रूपमा मधेश क्षेत्रभित्र सेट गरिएको थियो र यसले स्थानीय सामाजिक-राजनीतिक मुद्दाहरू र चुनौतिहरूलाई हाइलाइट गरेको थियो। दासले आफ्नो परिवार र मधेश क्षेत्रको रक्षा गर्न अपराध र अन्यायसँग लडिरहेका एक युवाको चित्रण गरेका छन्। उनले अलीशा बास्कोटा, बिरेन्द्र कुशवाह र सुप्रग्या शर्मासँग अभिनेता रमेश बुढाथोकीसँग यस चलचित्रमा सहकार्य गरेका छन ।<ref name=":7">{{Cite web |title=चलचित्र 'प्रतिवैरम'को फर्स्टलुक पोस्टर सार्वजनिक,सम्राट दास र सुप्रज्ञा शर्माको सशक्त उपस्थिति |url=https://www.filmyfanda.com/news/3886 |access-date=2026-07-26 |website=www.filmyfanda.com}}</ref> == फिल्मोग्राफी == === चलचित्रहरू === {| class="wikitable sortable" !वर्ष !शीर्षक !भूमिका !निर्देशक !नोटहरू !रेफ्री। |- |2026 |''प्रतिबैरम'' |अर्बिन्द |रोशन दास |मुख्य भूमिका फिचर फिल्म |<ref name=":4">{{Cite web |title=Action-Packed Teaser of Film " Pratibairam" Released |url=https://english.artistkhabar.com/action-packed-teaser-of-film-pratibairam-released/ |access-date=2026-07-26 |website=ArtistKhabar English |language=en}}</ref><ref name=":5">{{Cite web |last=चित्रलहर |date=2025-12-25 |title=प्रतिवैरम फस्टलुकमा सम्राट र सुप्रज्ञा |url=https://chitralahar.com/38546 |access-date=2026-07-26 |website=CHITRALAHAR.COM |language=en-US}}</ref><ref name=":6">{{Cite web |title='प्रतिवैरम' को प्रतीक्षामा सम्राट |url=https://gorkhapatraonline.com/news/184849 |access-date=2026-07-26 |website=GorakhaPatra}}</ref><ref name=":7">{{Cite web |title=चलचित्र 'प्रतिवैरम'को फर्स्टलुक पोस्टर सार्वजनिक,सम्राट दास र सुप्रज्ञा शर्माको सशक्त उपस्थिति |url=https://www.filmyfanda.com/news/3886 |access-date=2026-07-26 |website=www.filmyfanda.com}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.filmyfanda.com/news/3886 "चलचित्र 'प्रतिवैरम'को फर्स्टलुक पोस्टर सार्वजनिक,सम्राट दास र सुप्रज्ञा शर्माको सशक्त उपस्थिति"]. ''www.filmyfanda.com''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2026-07-26</span></span>.</cite></ref> |} === सङ्गीत भिडियोहरू === {| class="wikitable sortable" !वर्ष !शीर्षक !सह-कलाकार !रेफ्री। |- |2024 |''रङ्ग कडा'' |गरिमा शर्मा |<ref>{{Cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=49H920OGHVw&list=RD49H920OGHVw|title=RANG KADA {{!}} Ft. Samrat Das, Garima Sharma {{!}} Manish Adhikari {{!}} New Nepali Song 2024 / 2080|date=2024-02-16|last=OSR Digital|access-date=2026-07-26}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nepal |first=Celebrity |date=2024-02-18 |title=मनिषको रंग कडामा गरीमा र सम्राट (भिडियो) |url=https://celebritynepal.com/archives/53606 |access-date=2026-07-26 |website=Celebrity Nepal |language=en-US}}</ref> |- |2024 |''आदत'' |गीता ढुंगाना, सरिता ढुंगाना |<ref>{{Cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=zc-XjixZ-kQ|title=Aadat - Pratap Das • Annu Chaudhary • Samrat Das • Gita Dhungana • Sarita Dhungana • New Nepali Song|date=2024-07-05|last=Saroj Pokharel|access-date=2026-07-26}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |date=2024-07-07 |title='आदत'मा सम्राट दास, गीता ढुंगाना र सरीता ढुंगानाको त्रिकोणात्मक प्रेम |url=https://parikalanews.com/?p=7723 |access-date=2026-07-26 |website=परिकलान्यूज |language=en-US}}</ref> |- |2024 |''आफनै स्वार्थ'' |नारायण बी. के., दीपेश घिमिरे, सरिता ढुंगाना |<ref>{{Cite web |title=दासको 'आफ्नै स्वार्थ' |url=https://gorkhapatraonline.com/news/127826 |access-date=2026-07-26 |website=GorakhaPatra}}</ref><ref name=":3">{{Cite web |last=Setopati |first=सेतोपाटी कला :: |title=म्युजिकल फिल्म 'आफ्नै स्वार्थ' सार्वजनिक (भिडिओ) |url=https://www.setopati.com/art/music/342149/ |access-date=2026-07-26 |website=Setopati |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFSetopati">Setopati, सेतोपाटी कला ::. [https://www.setopati.com/art/music/342149/ "म्युजिकल फिल्म 'आफ्नै स्वार्थ' सार्वजनिक (भिडिओ)"]. ''Setopati''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2026-07-26</span></span>.</cite><span class="cs1-maint citation-comment" data-ve-ignore=""><code class="cs1-code"><nowiki>{{</nowiki>[[ढाँचा:Cite web|cite web]]<nowiki>}}</nowiki></code>: CS1 maint: extra punctuation ([[:Category:CS1 maint: extra punctuation|link]])</span> [[Category:CS1 maint: extra punctuation]]</ref> |- |2025 |रमाउने मान्छे |बिजय पुन, सुरक्षा इटानी |<ref>{{Cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=peFV8KZ4shI&list=RDpeFV8KZ4shI|title=RAMAUNE MANCHHE - Ft. Surakshya Itani, Bijay Pun, Samrat Das {{!}} Cholakanta Bk {{!}} New Nepali Song 2025|date=2025-03-13|last=OSR Digital|access-date=2026-07-26}}</ref> |} == पुरस्कार == {| class="wikitable sortable" !एसएन !पुरस्कार !पुरस्कारको शीर्षक !परिणाम !सन्दर्भ |- |1 |पाँचौँ एपिक नेपाल म्युजिक अवार्ड 2081 |उत्कृष्ट आधुनिक म्युजिक भिडियो मोडल-पुरुष-आदत |विजयी |<ref>{{Cite web |date=2025-03-16 |title=पाँचौ एपिक नेपाल म्युजिक अवार्ड २०८१ मा लाईफटाइम एचिपमेन्ट अवार्ड कलाकार बसुन्धरा भुसाललाई |url=https://parichaya.com/bhusal-2/ |access-date=2026-07-26 |website=Parichay |language=en-US}}</ref> |- |2 |7th ज्योति फिल्म्स संगीत पुरस्कार |उत्कृष्ट म्युजिक भिडियो मोडल-पुरुष-आदत |विजयी |<ref>{{Cite web |title=ज्योति फिल्म्स म्युजिक अवार्डको सातौँ संस्करण सम्पन्न |url=https://www.farakpatra.com/2026/02/10/76083/ |access-date=2026-07-26 |website=FarakPatra |language=en-US}}</ref> |- |3 |दोस्रो जय प्रप्ति सङ्गीत पुरस्कार |उत्कृष्ट म्युजिक भिडियो मोडल-रङ्ग कडा |विजयी |<ref>{{Cite web |title=दोस्रो संस्करणको जय प्राप्ति म्युजिक अवार्ड सम्पन्न |url=https://ehimalayatimes.com/2024/06/242276/ |access-date=2026-07-26 |website=Himalaya Times |language=en-US}}</ref> |} == सन्दर्भहरू == {{Reflist}}{{Portal|Nepal|Biography|Film }} [[श्रेणी:सन् १९९८ मा जन्म]] [[श्रेणी:सर्लाही जिल्लाका मानिसहरू]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] rr6vi607zizmps63na2ysdffguz11id 1368259 1368258 2026-08-02T05:01:31Z HorizonEditor 79647 updated citations 1368259 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Samrat Das | image = Samrat_das.png | native_name = सम्राट दास | birth_date = August 19, 1998 | birth_place = [[Sarlahi District|Sarlahi]], Nepal | citizenship = Nepal | occupation = Actor, Model | years_active = 2024–present | known_for = ''Pratibairam'', <br> ''Rang Kada'' }} '''सम्राट दास''' (English: [[:en:Samrat_Das|Samrat Das]], जन्म 19 अगस्ट 1998) [[नेपाली भाषा|नेपाली]] चलचित्र र म्युजिक भिडियो उद्योगमा सक्रिय नेपाली अभिनेता र मोडल हुन्।<ref>{{Cite web |title=Samrat Das - Nepali Actor {{!}} Biography, Movies & Filmography {{!}} The Film Nepal |url=https://www.thefilmnepal.com/artist/samrat-das |access-date=2026-08-02 |website=www.thefilmnepal.com |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Pratibaim: A film on Madhes in the offing |url=https://risingnepaldaily.com/news/62147 |access-date=2026-08-02 |website=GorakhaPatra}}</ref> == करियर == === सङ्गीत भिडियोहरू === दासले सुरुमा नेपाली मनोरञ्जन मिडियाभित्र छोटो-ढाँचाका साङ्गीतिक चलचित्रहरूमा देखा पर्दै प्रोफाइल बनाए। उनले लोकप्रिय ट्र्याकहरू ''रङ्ग कडा'' (गरिमा शर्मा )<ref>{{Cite web |last=सम्राट |first=रंगसंसार :: मनिषको ‘रङ्ग कडा’मा गरीमा र |title=मनिषको ‘रङ्ग कडा’मा गरीमा र सम्राट |url=https://www.rangasansar.com/detail/8651/ |access-date=2026-08-02 |website=मनिषको ‘रङ्ग कडा’मा गरीमा र सम्राट}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-02-21 |title=रोशनको निर्देशनमा गरिमा र सम्राटको रोमान्स |url=https://dainiki.com/300469/ |access-date=2026-08-02 |website=Dainiki |language=en}}</ref> र आदत (गीता ढुंगाना र सरिता ढुंगाना सह-अभिनय)<ref name=":0">{{Cite web |date=2024-07-07 |title=‘आदत’मा सम्राट दास, गीता ढुंगाना र सरीता ढुंगानाको त्रिकोणात्मक प्रेम |url=https://parikalanews.com/?p=7723 |access-date=2026-08-02 |website=परिकलान्यूज |language=en-US}}</ref> जस्ता लोकप्रिय म्युजिक भिडियो हरुमा अभिनयाँ गरेर आफ्नो अभिनयाँ यात्रा सुरु गरे  । उनले साङ्गीतिक फिल्म ''आफ्नै स्वार्थमा'' पनि क्यामियो उपस्थिति देखाए।<ref>{{Cite web |last=Nepal |first=Beauty News |date=2024-10-23 |title=म्युजिकल भिडियो आफ्नै स्वार्थमा पारिवारिक कथा |url=https://beautynewsnepal.com/29118/ |access-date=2026-08-02 |website=Beauty News Nepal |language=en-US}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=Setopati |first=सेतोपाटी कला :: |title=म्युजिकल फिल्म 'आफ्नै स्वार्थ' सार्वजनिक (भिडिओ) |url=https://www.setopati.com/art/music/342149/ |access-date=2026-08-02 |website=Setopati |language=en-US}}</ref> === चलचित्र डेब्यू === मे 2025 मा, दासलाई एक्सन फिचर फिल्म '''''प्रतिबैरम''' का'' लागि मुख्य भूमिकामा कास्ट गरिएको थियो। किंग्स वाईटी स्टुडियो र श्रीयन इन्टरटेनमेन्टको सहकार्यमा रेज इन्टरटेनमेन्टको ब्यानरमा निर्मित, यस चलचित्रले उनको म्युजिकल सर्टबाट मुख्य धाराको सिनेमामा रूपान्तरण गर्यो।<ref>{{Cite web |last=Nepal |first=Celebrity |date=2025-12-31 |title=चलचित्र ‘प्रतिवैरम’ को एक्सन प्याक टिजर सार्वजनिक |url=https://celebritynepal.com/archives/63963 |access-date=2026-08-02 |website=Celebrity Nepal |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=‘प्रतिवैरम’ को प्रतीक्षामा सम्राट |url=https://www.hamropatro.com/news/detail/231846573372748 |access-date=2026-08-02 |website=www.hamropatro.com |language=en}}</ref> रोशन दास निर्देशित यो चलचित्र पूर्ण रूपमा मधेश क्षेत्रभित्र सेट गरिएको थियो र यसले स्थानीय सामाजिक-राजनीतिक मुद्दाहरू र चुनौतिहरूलाई हाइलाइट गरेको थियो।<ref name=":2">{{Cite web |last=चित्रलहर |date=2025-12-25 |title=प्रतिवैरम फस्टलुकमा सम्राट र सुप्रज्ञा |url=https://chitralahar.com/38546 |access-date=2026-08-02 |website=CHITRALAHAR.COM |language=en-US}}</ref> दासले आफ्नो परिवार र मधेश क्षेत्रको रक्षा गर्न अपराध र अन्यायसँग लडिरहेका एक युवाको चित्रण गरेका छन्। उनले अलीशा बास्कोटा, बिरेन्द्र कुशवाह र सुप्रग्या शर्मासँग अभिनेता रमेश बुढाथोकीसँग यस चलचित्रमा सहकार्य गरेका छन ।<ref name=":3">{{Cite web |title=‘प्रतिवैरम’ को प्रतीक्षामा सम्राट |url=https://gorkhapatraonline.com/news/184849 |access-date=2026-08-02 |website=GorakhaPatra}}</ref><ref name=":4">{{Cite web |title=चलचित्र ‘प्रतिवैरम’को फर्स्टलुक पोस्टर सार्वजनिक,सम्राट दास र सुप्रज्ञा शर्माको सशक्त उपस्थिति |url=https://www.filmyfanda.com/news/3886 |access-date=2026-08-02 |website=www.filmyfanda.com}}</ref> == फिल्मोग्राफी == === चलचित्रहरू === {| class="wikitable sortable" !वर्ष !शीर्षक !भूमिका !निर्देशक !नोटहरू !सन्दर्भहरू |- |2026 |''प्रतिबैरम'' |अर्बिन्द |रोशन दास |मुख्य भूमिका फिचर फिल्म |<ref name=":2" /><ref name=":3" /><ref name=":4" /><ref>{{Cite web |title=Action-Packed Teaser of Film ” Pratibairam” Released |url=https://english.artistkhabar.com/action-packed-teaser-of-film-pratibairam-released/ |access-date=2026-08-02 |website=ArtistKhabar English |language=en}}</ref> |} === सङ्गीत भिडियोहरू === {| class="wikitable sortable" !वर्ष !शीर्षक !सह-कलाकार !सन्दर्भहरू |- |2024 |''रङ्ग कडा'' |गरिमा शर्मा |<ref>{{Cite web |last=Nepal |first=Celebrity |date=2024-02-18 |title=मनिषको रंग कडामा गरीमा र सम्राट (भिडियो) |url=https://celebritynepal.com/archives/53606 |access-date=2026-08-02 |website=Celebrity Nepal |language=en-US}}</ref> |- |2024 |''आदत'' |गीता ढुंगाना, सरिता ढुंगाना |<ref name=":0" /> |- |2024 |''आफनै स्वार्थ'' |नारायण बी. के., दीपेश घिमिरे, सरिता ढुंगाना |<ref name=":1" /><ref>{{Cite web |title=दासको ‘आफ्नै स्वार्थ’ |url=https://gorkhapatraonline.com/news/127826 |access-date=2026-08-02 |website=GorakhaPatra}}</ref> |- |2025 |रमाउने मान्छे |बिजय पुन, सुरक्षा इटानी | |} == पुरस्कार == {| class="wikitable sortable" !एसएन !पुरस्कार !पुरस्कारको शीर्षक !परिणाम !सन्दर्भ |- |1 |पाँचौँ एपिक नेपाल म्युजिक अवार्ड 2081 |उत्कृष्ट आधुनिक म्युजिक भिडियो मोडल-पुरुष-आदत |विजयी |<ref>{{Cite web |date=2025-03-16 |title=पाँचौ एपिक नेपाल म्युजिक अवार्ड २०८१ मा लाईफटाइम एचिपमेन्ट अवार्ड कलाकार बसुन्धरा भुसाललाई |url=https://parichaya.com/bhusal-2/ |access-date=2026-08-02 |website=Parichay |language=en-US}}</ref> |- |2 |7th ज्योति फिल्म्स संगीत पुरस्कार |उत्कृष्ट म्युजिक भिडियो मोडल-पुरुष-आदत |विजयी |<ref>{{Cite web |title=ज्योति फिल्म्स म्युजिक अवार्डको सातौँ संस्करण सम्पन्न |url=https://www.farakpatra.com/2026/02/10/76083/ |access-date=2026-08-02 |website=FarakPatra |language=en-US}}</ref> |- |3 |दोस्रो जय प्रप्ति सङ्गीत पुरस्कार |उत्कृष्ट म्युजिक भिडियो मोडल-रङ्ग कडा |विजयी |<ref>{{Cite web |title=दोस्रो संस्करणको जय प्राप्ति म्युजिक अवार्ड सम्पन्न |url=https://ehimalayatimes.com/2024/06/242276/ |access-date=2026-08-02 |website=Himalaya Times |language=en-US}}</ref> |} == सन्दर्भहरू == {{Reflist}}{{Portal|Nepal|Biography|Film }} [[श्रेणी:सन् १९९८ मा जन्म]] [[श्रेणी:सर्लाही जिल्लाका मानिसहरू]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] qir828860swk9diltazllhg4sug2krg 1368262 1368259 2026-08-02T05:09:23Z HorizonEditor 79647 updated article 1368262 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Samrat Das | image = Samrat_das.png | native_name = सम्राट दास | birth_date = १९ अगस्ट १९९८ | birth_place = सर्लाही, नेपाल | citizenship = नेपाल | occupation = कलाकार, मोडल | years_active = २०२४ – हाल | known_for = प्रतिबैरम <br> रङ कडा }} '''सम्राट दास''' (English: [[:en:Samrat_Das|Samrat Das]], जन्म १९ अगस्ट १९९८ ) [[नेपाली भाषा|नेपाली]] चलचित्र र म्युजिक भिडियो उद्योगमा सक्रिय नेपाली अभिनेता र मोडल हुन्।<ref>{{Cite web |title=Samrat Das - Nepali Actor {{!}} Biography, Movies & Filmography {{!}} The Film Nepal |url=https://www.thefilmnepal.com/artist/samrat-das |access-date=2026-08-02 |website=www.thefilmnepal.com |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Pratibaim: A film on Madhes in the offing |url=https://risingnepaldaily.com/news/62147 |access-date=2026-08-02 |website=GorakhaPatra}}</ref> == करियर == === सङ्गीत भिडियोहरू === दासले सुरुमा नेपाली मनोरञ्जन मिडियाभित्र छोटो-ढाँचाका साङ्गीतिक चलचित्रहरूमा देखा पर्दै प्रोफाइल बनाए। उनले लोकप्रिय ट्र्याकहरू ''रङ्ग कडा'' (गरिमा शर्मा )<ref>{{Cite web |last=सम्राट |first=रंगसंसार :: मनिषको ‘रङ्ग कडा’मा गरीमा र |title=मनिषको ‘रङ्ग कडा’मा गरीमा र सम्राट |url=https://www.rangasansar.com/detail/8651/ |access-date=2026-08-02 |website=मनिषको ‘रङ्ग कडा’मा गरीमा र सम्राट}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-02-21 |title=रोशनको निर्देशनमा गरिमा र सम्राटको रोमान्स |url=https://dainiki.com/300469/ |access-date=2026-08-02 |website=Dainiki |language=en}}</ref> र आदत (गीता ढुंगाना र सरिता ढुंगाना सह-अभिनय)<ref name=":0">{{Cite web |date=2024-07-07 |title=‘आदत’मा सम्राट दास, गीता ढुंगाना र सरीता ढुंगानाको त्रिकोणात्मक प्रेम |url=https://parikalanews.com/?p=7723 |access-date=2026-08-02 |website=परिकलान्यूज |language=en-US}}</ref> जस्ता लोकप्रिय म्युजिक भिडियो हरुमा अभिनयाँ गरेर आफ्नो अभिनयाँ यात्रा सुरु गरे  । उनले साङ्गीतिक फिल्म ''आफ्नै स्वार्थमा'' पनि क्यामियो उपस्थिति देखाए।<ref>{{Cite web |last=Nepal |first=Beauty News |date=2024-10-23 |title=म्युजिकल भिडियो आफ्नै स्वार्थमा पारिवारिक कथा |url=https://beautynewsnepal.com/29118/ |access-date=2026-08-02 |website=Beauty News Nepal |language=en-US}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=Setopati |first=सेतोपाटी कला :: |title=म्युजिकल फिल्म 'आफ्नै स्वार्थ' सार्वजनिक (भिडिओ) |url=https://www.setopati.com/art/music/342149/ |access-date=2026-08-02 |website=Setopati |language=en-US}}</ref> === चलचित्र डेब्यू === मे 2025 मा, दासलाई एक्सन फिचर फिल्म '''''प्रतिबैरम''' का'' लागि मुख्य भूमिकामा कास्ट गरिएको थियो। किंग्स वाईटी स्टुडियो र श्रीयन इन्टरटेनमेन्टको सहकार्यमा रेज इन्टरटेनमेन्टको ब्यानरमा निर्मित, यस चलचित्रले उनको म्युजिकल सर्टबाट मुख्य धाराको सिनेमामा रूपान्तरण गर्यो।<ref>{{Cite web |last=Nepal |first=Celebrity |date=2025-12-31 |title=चलचित्र ‘प्रतिवैरम’ को एक्सन प्याक टिजर सार्वजनिक |url=https://celebritynepal.com/archives/63963 |access-date=2026-08-02 |website=Celebrity Nepal |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=‘प्रतिवैरम’ को प्रतीक्षामा सम्राट |url=https://www.hamropatro.com/news/detail/231846573372748 |access-date=2026-08-02 |website=www.hamropatro.com |language=en}}</ref> रोशन दास निर्देशित यो चलचित्र पूर्ण रूपमा मधेश क्षेत्रभित्र सेट गरिएको थियो र यसले स्थानीय सामाजिक-राजनीतिक मुद्दाहरू र चुनौतिहरूलाई हाइलाइट गरेको थियो।<ref name=":2">{{Cite web |last=चित्रलहर |date=2025-12-25 |title=प्रतिवैरम फस्टलुकमा सम्राट र सुप्रज्ञा |url=https://chitralahar.com/38546 |access-date=2026-08-02 |website=CHITRALAHAR.COM |language=en-US}}</ref> दासले आफ्नो परिवार र मधेश क्षेत्रको रक्षा गर्न अपराध र अन्यायसँग लडिरहेका एक युवाको चित्रण गरेका छन्। उनले अलीशा बास्कोटा, बिरेन्द्र कुशवाह र सुप्रग्या शर्मासँग अभिनेता रमेश बुढाथोकीसँग यस चलचित्रमा सहकार्य गरेका छन ।<ref name=":3">{{Cite web |title=‘प्रतिवैरम’ को प्रतीक्षामा सम्राट |url=https://gorkhapatraonline.com/news/184849 |access-date=2026-08-02 |website=GorakhaPatra}}</ref><ref name=":4">{{Cite web |title=चलचित्र ‘प्रतिवैरम’को फर्स्टलुक पोस्टर सार्वजनिक,सम्राट दास र सुप्रज्ञा शर्माको सशक्त उपस्थिति |url=https://www.filmyfanda.com/news/3886 |access-date=2026-08-02 |website=www.filmyfanda.com}}</ref> == फिल्मोग्राफी == === चलचित्रहरू === {| class="wikitable sortable" !वर्ष !शीर्षक !भूमिका !निर्देशक !नोटहरू !सन्दर्भहरू |- |2026 |''प्रतिबैरम'' |अर्बिन्द |रोशन दास |मुख्य भूमिका फिचर फिल्म |<ref name=":2" /><ref name=":3" /><ref name=":4" /><ref>{{Cite web |title=Action-Packed Teaser of Film ” Pratibairam” Released |url=https://english.artistkhabar.com/action-packed-teaser-of-film-pratibairam-released/ |access-date=2026-08-02 |website=ArtistKhabar English |language=en}}</ref> |} === सङ्गीत भिडियोहरू === {| class="wikitable sortable" !वर्ष !शीर्षक !सह-कलाकार !सन्दर्भहरू |- |2024 |''रङ्ग कडा'' |गरिमा शर्मा |<ref>{{Cite web |last=Nepal |first=Celebrity |date=2024-02-18 |title=मनिषको रंग कडामा गरीमा र सम्राट (भिडियो) |url=https://celebritynepal.com/archives/53606 |access-date=2026-08-02 |website=Celebrity Nepal |language=en-US}}</ref> |- |2024 |''आदत'' |गीता ढुंगाना, सरिता ढुंगाना |<ref name=":0" /> |- |2024 |''आफनै स्वार्थ'' |नारायण बी. के., दीपेश घिमिरे, सरिता ढुंगाना |<ref name=":1" /><ref>{{Cite web |title=दासको ‘आफ्नै स्वार्थ’ |url=https://gorkhapatraonline.com/news/127826 |access-date=2026-08-02 |website=GorakhaPatra}}</ref> |- |2025 |रमाउने मान्छे |बिजय पुन, सुरक्षा इटानी | |} == पुरस्कार == {| class="wikitable sortable" !एसएन !पुरस्कार !पुरस्कारको शीर्षक !परिणाम !सन्दर्भ |- |1 |पाँचौँ एपिक नेपाल म्युजिक अवार्ड 2081 |उत्कृष्ट आधुनिक म्युजिक भिडियो मोडल-पुरुष-आदत |विजयी |<ref>{{Cite web |date=2025-03-16 |title=पाँचौ एपिक नेपाल म्युजिक अवार्ड २०८१ मा लाईफटाइम एचिपमेन्ट अवार्ड कलाकार बसुन्धरा भुसाललाई |url=https://parichaya.com/bhusal-2/ |access-date=2026-08-02 |website=Parichay |language=en-US}}</ref> |- |2 |7th ज्योति फिल्म्स संगीत पुरस्कार |उत्कृष्ट म्युजिक भिडियो मोडल-पुरुष-आदत |विजयी |<ref>{{Cite web |title=ज्योति फिल्म्स म्युजिक अवार्डको सातौँ संस्करण सम्पन्न |url=https://www.farakpatra.com/2026/02/10/76083/ |access-date=2026-08-02 |website=FarakPatra |language=en-US}}</ref> |- |3 |दोस्रो जय प्रप्ति सङ्गीत पुरस्कार |उत्कृष्ट म्युजिक भिडियो मोडल-रङ्ग कडा |विजयी |<ref>{{Cite web |title=दोस्रो संस्करणको जय प्राप्ति म्युजिक अवार्ड सम्पन्न |url=https://ehimalayatimes.com/2024/06/242276/ |access-date=2026-08-02 |website=Himalaya Times |language=en-US}}</ref> |} == सन्दर्भहरू == {{Reflist}}{{Portal|Nepal|Biography|Film }} [[श्रेणी:सन् १९९८ मा जन्म]] [[श्रेणी:सर्लाही जिल्लाका मानिसहरू]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] rhpb3p0xezwfd0wtx9edxwbgaph4wnp 1368272 1368262 2026-08-02T05:35:41Z HorizonEditor 79647 updated article 1368272 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Samrat Das | image = Samrat_das.png | native_name = सम्राट दास | birth_date = १९ अगस्ट १९९८ | birth_place = सर्लाही, नेपाल | citizenship = नेपाल | occupation = कलाकार, मोडल | years_active = २०२४ – हाल | known_for = प्रतिबैरम <br> रङ कडा }} '''सम्राट दास''' (English: [[:en:Samrat_Das|Samrat Das]], जन्म १९ अगस्ट १९९८ ) [[नेपाली भाषा|नेपाली]] चलचित्र र म्युजिक भिडियो उद्योगमा सक्रिय नेपाली अभिनेता र मोडल हुन्।<ref>{{Cite web |title=Samrat Das - Nepali Actor {{!}} Biography, Movies & Filmography {{!}} The Film Nepal |url=https://www.thefilmnepal.com/artist/samrat-das |access-date=2026-08-02 |website=www.thefilmnepal.com |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Pratibaim: A film on Madhes in the offing |url=https://risingnepaldaily.com/news/62147 |access-date=2026-08-02 |website=GorakhaPatra}}</ref> == करियर == === सङ्गीत भिडियोहरू === दासले सुरुमा नेपाली मनोरञ्जन मिडियाभित्र छोटो-ढाँचाका साङ्गीतिक चलचित्रहरूमा देखा पर्दै प्रोफाइल बनाए। उनले लोकप्रिय ट्र्याकहरू ''रङ्ग कडा'' (गरिमा शर्मा )<ref>{{Cite web |last=सम्राट |first=रंगसंसार :: मनिषको ‘रङ्ग कडा’मा गरीमा र |title=मनिषको ‘रङ्ग कडा’मा गरीमा र सम्राट |url=https://www.rangasansar.com/detail/8651/ |access-date=2026-08-02 |website=मनिषको ‘रङ्ग कडा’मा गरीमा र सम्राट}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-02-21 |title=रोशनको निर्देशनमा गरिमा र सम्राटको रोमान्स |url=https://dainiki.com/300469/ |access-date=2026-08-02 |website=Dainiki |language=en}}</ref> र आदत (गीता ढुंगाना र सरिता ढुंगाना सह-अभिनय)<ref name=":0">{{Cite web |date=2024-07-07 |title=‘आदत’मा सम्राट दास, गीता ढुंगाना र सरीता ढुंगानाको त्रिकोणात्मक प्रेम |url=https://parikalanews.com/?p=7723 |access-date=2026-08-02 |website=परिकलान्यूज |language=en-US}}</ref> जस्ता लोकप्रिय म्युजिक भिडियो हरुमा अभिनय गरेर आफ्नो अभिनय यात्रा सुरु गरे  । उनले साङ्गीतिक फिल्म ''आफ्नै स्वार्थमा'' पनि क्यामियो उपस्थिति देखाए।<ref>{{Cite web |last=Nepal |first=Beauty News |date=2024-10-23 |title=म्युजिकल भिडियो आफ्नै स्वार्थमा पारिवारिक कथा |url=https://beautynewsnepal.com/29118/ |access-date=2026-08-02 |website=Beauty News Nepal |language=en-US}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=Setopati |first=सेतोपाटी कला :: |title=म्युजिकल फिल्म 'आफ्नै स्वार्थ' सार्वजनिक (भिडिओ) |url=https://www.setopati.com/art/music/342149/ |access-date=2026-08-02 |website=Setopati |language=en-US}}</ref> === चलचित्र डेब्यू === मे 2025 मा, दासलाई एक्सन फिचर फिल्म '''''प्रतिबैरम''' का'' लागि मुख्य भूमिकामा कास्ट गरिएको थियो। किंग्स वाईटी स्टुडियो र श्रीयन इन्टरटेनमेन्टको सहकार्यमा रेज इन्टरटेनमेन्टको ब्यानरमा निर्मित, यस चलचित्रले उनको म्युजिकल सर्टबाट मुख्य धाराको सिनेमामा रूपान्तरण गर्यो।<ref>{{Cite web |last=Nepal |first=Celebrity |date=2025-12-31 |title=चलचित्र ‘प्रतिवैरम’ को एक्सन प्याक टिजर सार्वजनिक |url=https://celebritynepal.com/archives/63963 |access-date=2026-08-02 |website=Celebrity Nepal |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=‘प्रतिवैरम’ को प्रतीक्षामा सम्राट |url=https://www.hamropatro.com/news/detail/231846573372748 |access-date=2026-08-02 |website=www.hamropatro.com |language=en}}</ref> रोशन दास निर्देशित यो चलचित्र पूर्ण रूपमा मधेश क्षेत्रभित्र सेट गरिएको थियो र यसले स्थानीय सामाजिक-राजनीतिक मुद्दाहरू र चुनौतिहरूलाई हाइलाइट गरेको थियो।<ref name=":2">{{Cite web |last=चित्रलहर |date=2025-12-25 |title=प्रतिवैरम फस्टलुकमा सम्राट र सुप्रज्ञा |url=https://chitralahar.com/38546 |access-date=2026-08-02 |website=CHITRALAHAR.COM |language=en-US}}</ref> दासले आफ्नो परिवार र मधेश क्षेत्रको रक्षा गर्न अपराध र अन्यायसँग लडिरहेका एक युवाको चित्रण गरेका छन्। उनले अलीशा बास्कोटा, बिरेन्द्र कुशवाह र सुप्रग्या शर्मासँग अभिनेता रमेश बुढाथोकीसँग यस चलचित्रमा सहकार्य गरेका छन ।<ref name=":3">{{Cite web |title=‘प्रतिवैरम’ को प्रतीक्षामा सम्राट |url=https://gorkhapatraonline.com/news/184849 |access-date=2026-08-02 |website=GorakhaPatra}}</ref><ref name=":4">{{Cite web |title=चलचित्र ‘प्रतिवैरम’को फर्स्टलुक पोस्टर सार्वजनिक,सम्राट दास र सुप्रज्ञा शर्माको सशक्त उपस्थिति |url=https://www.filmyfanda.com/news/3886 |access-date=2026-08-02 |website=www.filmyfanda.com}}</ref> == फिल्मोग्राफी == === चलचित्रहरू === {| class="wikitable sortable" !वर्ष !शीर्षक !भूमिका !निर्देशक !नोटहरू !सन्दर्भहरू |- |2026 |''प्रतिबैरम'' |अर्बिन्द |रोशन दास |मुख्य भूमिका फिचर फिल्म |<ref name=":2" /><ref name=":3" /><ref name=":4" /><ref>{{Cite web |title=Action-Packed Teaser of Film ” Pratibairam” Released |url=https://english.artistkhabar.com/action-packed-teaser-of-film-pratibairam-released/ |access-date=2026-08-02 |website=ArtistKhabar English |language=en}}</ref> |} === सङ्गीत भिडियोहरू === {| class="wikitable sortable" !वर्ष !शीर्षक !सह-कलाकार !सन्दर्भहरू |- |2024 |''रङ्ग कडा'' |गरिमा शर्मा |<ref>{{Cite web |last=Nepal |first=Celebrity |date=2024-02-18 |title=मनिषको रंग कडामा गरीमा र सम्राट (भिडियो) |url=https://celebritynepal.com/archives/53606 |access-date=2026-08-02 |website=Celebrity Nepal |language=en-US}}</ref> |- |2024 |''आदत'' |गीता ढुंगाना, सरिता ढुंगाना |<ref name=":0" /> |- |2024 |''आफनै स्वार्थ'' |नारायण बी. के., दीपेश घिमिरे, सरिता ढुंगाना |<ref name=":1" /><ref>{{Cite web |title=दासको ‘आफ्नै स्वार्थ’ |url=https://gorkhapatraonline.com/news/127826 |access-date=2026-08-02 |website=GorakhaPatra}}</ref> |- |2025 |रमाउने मान्छे |बिजय पुन, सुरक्षा इटानी | |} == पुरस्कार == {| class="wikitable sortable" !एसएन !पुरस्कार !पुरस्कारको शीर्षक !परिणाम !सन्दर्भ |- |1 |पाँचौँ एपिक नेपाल म्युजिक अवार्ड 2081 |उत्कृष्ट आधुनिक म्युजिक भिडियो मोडल-पुरुष-आदत |विजयी |<ref>{{Cite web |date=2025-03-16 |title=पाँचौ एपिक नेपाल म्युजिक अवार्ड २०८१ मा लाईफटाइम एचिपमेन्ट अवार्ड कलाकार बसुन्धरा भुसाललाई |url=https://parichaya.com/bhusal-2/ |access-date=2026-08-02 |website=Parichay |language=en-US}}</ref> |- |2 |7th ज्योति फिल्म्स संगीत पुरस्कार |उत्कृष्ट म्युजिक भिडियो मोडल-पुरुष-आदत |विजयी |<ref>{{Cite web |title=ज्योति फिल्म्स म्युजिक अवार्डको सातौँ संस्करण सम्पन्न |url=https://www.farakpatra.com/2026/02/10/76083/ |access-date=2026-08-02 |website=FarakPatra |language=en-US}}</ref> |- |3 |दोस्रो जय प्रप्ति सङ्गीत पुरस्कार |उत्कृष्ट म्युजिक भिडियो मोडल-रङ्ग कडा |विजयी |<ref>{{Cite web |title=दोस्रो संस्करणको जय प्राप्ति म्युजिक अवार्ड सम्पन्न |url=https://ehimalayatimes.com/2024/06/242276/ |access-date=2026-08-02 |website=Himalaya Times |language=en-US}}</ref> |} == सन्दर्भहरू == {{Reflist}}{{Portal|Nepal|Biography|Film }} [[श्रेणी:सन् १९९८ मा जन्म]] [[श्रेणी:सर्लाही जिल्लाका मानिसहरू]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] sglkdx1xrlshxfyy0m6r0syrg5x0vgz 0 151097 1368234 2026-08-01T14:34:52Z NicaMariaTeodora2012 80075 "[[:en:Special:Redirect/revision/1364594997|MCND]]"पृष्ठलाई अनुवाद गरि सृजना गरियो 1368234 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist|Name=एमसिएन्डडी|image=MCND on ARATV 2020.jpg|image_size=|Landscape=yes|alt=|caption=सन् २०२० मा ARATV मा एमसिएन्डडी|Alias=|Origin=[[सोल]], दक्षिण कोरिया|Genre=[[के-पप]]|Years_active={{start date|2020}}—वर्तमान|Label=टी.ओ.पी. मिडिया|Current_members=* क्यासल जे * बिक * मिन्जे * ह्विजुन * विन|website={{URL|1=https://www.itopgroup.com/bbs/page.php?hid=MCND|2=itopgroup.com/MCND}}}} एमसिएन्डडी ({{Korean|엠씨엔디|3=Emssiendi}}) एक दक्षिण कोरियाली केटाहरूको ब्यान्ड हो जुन शीर्ष मिडिया बनाएको हो। समूहमा पाँच सदस्यहरू छन्ः क्यासल जे, बिक, मिन्जे, ह्विजुन र विन।<ref>{{Cite web |title=신인 그룹 MCND, 프리 데뷔 후 음원 발매 '남다른 행보' |url=https://m.entertain.naver.com/home/article/018/0004547572 |access-date=2026-08-01 |website=m.entertain.naver.com |language=ko}}</ref> तिनीहरूले फेब्रुअरी २७, २०२० मा विस्तारित नाटक (EP) ''Into the Ice Age'' साथ डेब्यू गरे।<ref>{{Cite web |date=2020-02-28 |title=MCND, 데뷔 동시 글로벌 인기 ‘깜짝’…해외 언론까지 관심 |url=https://sports.donga.com/article/all/20200228/99919804/1 |access-date=2026-08-01 |website=스포츠동아 |language=ko}}</ref> == सदस्यहरू == *  क्यासल जे *   बिक *   मिन्जे *   ह्विजुन *   विन == सन्दर्भहरू == <references /> {{प्राधिकरण नियन्त्रण}} [[श्रेणी:दक्षिण कोरियाली युवा साङ्गीतिक समूहहरू]] hd2wwjvrf0fw9bk71pfxf7mxgt2rq77 1368241 1368234 2026-08-01T19:56:59Z 1000mm 62673 शीमे वि:सा५ 1368241 wikitext text/x-wiki ==[[:ढाँचा:शीमे]] [[विकिपिडिया:शीघ्र मेट्नुपर्ने आधार|शीघ्र मेट्नुपर्ने]]मा मनोनित== [[File:Ambox warning pn.svg|48px|left|alt=|link=]] यस [[:ढाँचा:शीमे]] पृष्ठलाई शीघ्र मेटाउन अनुरोध गर्दै एक चिनो राखिएको छ। यो निम्न कारणका लागि गरिएको छ: <blockquote>वि:सा५</blockquote> [[विकिपिडिया:शीघ्र मेट्नुपर्ने आधार|शीघ्र मेटाउने मापदण्ड]] अन्तर्गत, केहि मापदण्ड पूरा गर्ने पृष्ठ कुनै पनि समय मेटिनेछ। यदि तपाईँलाई लाग्छ पृष्ठलाई यस कारणले मेटाउनु हुँदैन, तपाईँ '''नामाङ्कन विरोध गर्न''' [[:ढाँचा:शीमे|पृष्ठमा गएर]] आफ्नो विचार राख्नुहोला। यसले तपाईँलाई पृष्ठ किन मेटाउनु हुँदैन वर्णन गर्ने अवसर दिनेछ। यद्यपि, याद रहोस्, एक पटक पृष्ठ शीघ्र मेटाउन अङ्कित भएमा, यो तत्काल मेटाइनेछ। कृपया पृष्ठबाट शीघ्र मेटाउने चिनो आफैंले नहटाउनुहोला, तर विकिपिडियाको [[विकिपिडिया:नीति तथा दिशानिर्देशहरूको सूची|नीति तथा दिशानिर्देशहरू]] अनुरूप जानकारी थप्न नहिचकिचाउनुहोला। यदि पृष्ठ मेटिसकिएको, र भविष्यका सन्दर्भ वा सुधारको लागि तपाईँ मेटाइएको सामग्री पुनःप्राप्त गर्न चाहनुहुन्छ भने, कृपया {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=%E0%A4%A2%E0%A4%BE%E0%A4%81%E0%A4%9A%E0%A4%BE%3A%E0%A4%B6%E0%A5%80%E0%A4%AE%E0%A5%87|मेटाउने प्रशासकलाई सम्पर्क गर्न सक्नुहुन्छ}}, वा यदि तपाईँले पहिल्यै त्यसो गरिसक्नुभएमा, एउटा अनुरोध तपाईँ [[विकिपिडिया:मेटाइएको संशोधन|यहाँ राख्न सक्नुहुन्छ]]। <!-- Template:Db-reason-notice --> [[User:1000mm|1000mm]] ([[User talk:1000mm|कुरा गर्नुहोस्]]) ०१:४१, २ अगस्ट २०२६ (नेपाली समय) {{Infobox musical artist|Name=एमसिएन्डडी|image=MCND on ARATV 2020.jpg|image_size=|Landscape=yes|alt=|caption=सन् २०२० मा ARATV मा एमसिएन्डडी|Alias=|Origin=[[सोल]], दक्षिण कोरिया|Genre=[[के-पप]]|Years_active={{start date|2020}}—वर्तमान|Label=टी.ओ.पी. मिडिया|Current_members=* क्यासल जे * बिक * मिन्जे * ह्विजुन * विन|website={{URL|1=https://www.itopgroup.com/bbs/page.php?hid=MCND|2=itopgroup.com/MCND}}}} एमसिएन्डडी ({{Korean|엠씨엔디|3=Emssiendi}}) एक दक्षिण कोरियाली केटाहरूको ब्यान्ड हो जुन शीर्ष मिडिया बनाएको हो। समूहमा पाँच सदस्यहरू छन्ः क्यासल जे, बिक, मिन्जे, ह्विजुन र विन।<ref>{{Cite web |title=신인 그룹 MCND, 프리 데뷔 후 음원 발매 '남다른 행보' |url=https://m.entertain.naver.com/home/article/018/0004547572 |access-date=2026-08-01 |website=m.entertain.naver.com |language=ko}}</ref> तिनीहरूले फेब्रुअरी २७, २०२० मा विस्तारित नाटक (EP) ''Into the Ice Age'' साथ डेब्यू गरे।<ref>{{Cite web |date=2020-02-28 |title=MCND, 데뷔 동시 글로벌 인기 ‘깜짝’…해외 언론까지 관심 |url=https://sports.donga.com/article/all/20200228/99919804/1 |access-date=2026-08-01 |website=스포츠동아 |language=ko}}</ref> == सदस्यहरू == *  क्यासल जे *   बिक *   मिन्जे *   ह्विजुन *   विन == सन्दर्भहरू == <references /> {{प्राधिकरण नियन्त्रण}} [[श्रेणी:दक्षिण कोरियाली युवा साङ्गीतिक समूहहरू]] s9occtje93pdfbln0t2pc637l6921tc 6 151098 1368242 2026-08-01T19:59:02Z ParasharSarthak 69944 1368242 wikitext text/x-wiki == Summary == {{Non-free use rationale poster | Article = Baiju Bawra (film) | Use = Infobox | Source = http://assets.osianama.com/ecatalogue/2014-09-12-Greatest-Indian-Show-On-Earth/130/index.html }} == Licensing == {{Non-free film poster|image_has_rationale=yes|1950s Indian film posters}} [[Category:Film posters for Hindi-language films]] m28qa9n8ezqwx4sarcxznjj97kwk8jq 3 151099 1368247 2026-08-02T02:52:41Z नेपाली विकिपिडिया स्वागत 28168 [[ढाँचा:नमस्ते|स्वागतम्]] 1368247 wikitext text/x-wiki ==विकिपिडियामा स्वागत छ!== <div style="width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|1px|3px|rgba(0, 0, 0, 0.35)}} {{border-radius|2px}}"> <div style="overflow:hidden; height:auto; background: #fff; width: 100%; padding-bottom:18px;"> <div style="font-size: 36px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 1.2em;">नमस्ते, नबराज सुनारज्यू</div> <div style="font-size: 24px; padding-top: 0px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; color: #666; "> [[नेपाली विकिपिडिया]]मा हार्दिक [[विकिपिडिया:स्वागत|स्वागत]] छ! </div></div> <div style="vertical-align:middle; color: black; background-color:#fff"> <div style="display: flex; flex-flow: row wrap; background-color:#EAECF0; padding: 10px; padding-left: 25px; "> <div style="font-size: 18px; padding-top: 0px; margin-left: 0px; text-align: center; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.5em; color: #111; "> हालसम्म नेपाली विकिपिडियामा [[विशेष:Statistics|२९,९९५]] लेखहरू छन्। यसलाई बढाउन तपाईंको योगदानको आवश्यकता रहेको छ। आउनुहोस् तपाईं हामी सबै मिलेर नेपाली विकिपिडियालाई विश्वका अन्य प्रमुख [[:meta:List_of_Wikipedias/ne|भाषाका विकिपिडिया जत्ति कै धनी]] बनाऔँ। विकिपिडियाले कुनै पनि व्यक्तिलाई सम्पादन गर्ने अधिकार दिन्छ। मलाई आशा छ कि तपाईंले यहाँ मन पराउनुहुन्छ र योगदान गर्ने निर्णय गर्नुहुन्छ।</div> <div style="flex: 1 1 300px;"><br/> <div style="font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;">[[चित्र:Symbol support2 vote.svg|25px|alt=|link=]] सुरुवात</div> <div style="font-size: 15px;"> * पहिले [[विकिपिडिया:विकिपिडियाको बारेमा|विकिपिडियाको परिचय पृष्ठ]] पढ्नुहोस्। * तपाईंले कसरी [[मद्दत:सहायता विषयसूचि|विकिपिडियामा योगदान गर्न सक्नुहुन्छ]] जान्नुहोस्। * आफ्नो परिचय दिनको लागि तपाईंको [[प्रयोगकर्ता:नबराज सुनार|प्रयोगकर्ता पृष्ठ]] बनाउनुहोला ताकि हामी तपाईंलाई अझ राम्रोसँग चिन्न सक्छौँ। (परिचय दिइरहनु आवश्यक नै भने छैन) </div> </div> <div style="flex: 1 1 300px;"><br/> <div style="font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;">[[चित्र:Artículo bueno-blue.svg|25px|alt=|link=]] सुझावहरू</div> <div style="font-size: 15px;"> * कृपया [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/वार्तालाप पृष्ठ|वार्तालाप पृष्ठ]]मा चारवटा वक्र (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) प्रयोग गरि हस्ताक्षर गर्नुहोला। यसो गर्नाले वार्तालाप पृष्ठमा स्वत: तपाईंको नाम, वार्ता पृष्ठसूत्र र मिति थपिने छ। * यदि तपाईंलाई विकिपिडियामा केही समस्या परेको छ भने आफ्नो वार्तालाप पृष्ठमा <code>'''<nowiki>{{मद्दत}}</nowiki>'''</code> राख्नु होला। हाम्रा प्रयोगकर्ताहरूले तपाईंको समस्याको समाधान बताउने छन्। * नयाँ पृष्ठहरू [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सम्पादन|सम्पादन गर्दा]] वा [[विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|सिर्जना गर्दा]], [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सन्दर्भ|सन्दर्भ]]हरू थप्दा वा मेटाउँदा गल्ती गर्न डराउनु पर्दैन किनकि गल्ती जो कोहीबाट हुन् सक्छ। </div> </div> </div> <div style="padding: 10px; padding-left: 25px; "> <div style="text-align: center;"> {{clickable button 2|विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|कसरी लेख बनाउने?|class=mw-ui-constructive center}} </div> <div style="text-align: center;"> {{clickable button 2|विकिपिडिया:चिया घर|यदि तपाईंसँग प्रश्नहरू छन् भने यहाँ सोध्नुहोस्|class=mw-ui-constructive center}} </div> </div> </div> </div> '''स्वागतम्''', हामी नेपाली विकिपिडियामा तपाईंको सम्पादनको लागि पर्खिरहेका छौँ! -- [[User:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|नेपाली विकिपिडिया स्वागत]] ([[User talk:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|कुरा गर्नुहोस्]]) ०८:३७, २ अगस्ट २०२६ (नेपाली समय) rgoszbz3l8lsh7m8l1t4dcujk790brl 3 151100 1368248 2026-08-02T02:57:45Z नेपाली विकिपिडिया स्वागत 28168 [[ढाँचा:नमस्ते|स्वागतम्]] 1368248 wikitext text/x-wiki ==विकिपिडियामा स्वागत छ!== <div style="width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|1px|3px|rgba(0, 0, 0, 0.35)}} {{border-radius|2px}}"> <div style="overflow:hidden; height:auto; background: #fff; width: 100%; padding-bottom:18px;"> <div style="font-size: 36px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 1.2em;">नमस्ते, ओमनाथ गाैतमज्यू</div> <div style="font-size: 24px; padding-top: 0px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; color: #666; "> [[नेपाली विकिपिडिया]]मा हार्दिक [[विकिपिडिया:स्वागत|स्वागत]] छ! </div></div> <div style="vertical-align:middle; color: black; background-color:#fff"> <div style="display: flex; flex-flow: row wrap; background-color:#EAECF0; padding: 10px; padding-left: 25px; "> <div style="font-size: 18px; padding-top: 0px; margin-left: 0px; text-align: center; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.5em; color: #111; "> हालसम्म नेपाली विकिपिडियामा [[विशेष:Statistics|२९,९९५]] लेखहरू छन्। यसलाई बढाउन तपाईंको योगदानको आवश्यकता रहेको छ। आउनुहोस् तपाईं हामी सबै मिलेर नेपाली विकिपिडियालाई विश्वका अन्य प्रमुख [[:meta:List_of_Wikipedias/ne|भाषाका विकिपिडिया जत्ति कै धनी]] बनाऔँ। विकिपिडियाले कुनै पनि व्यक्तिलाई सम्पादन गर्ने अधिकार दिन्छ। मलाई आशा छ कि तपाईंले यहाँ मन पराउनुहुन्छ र योगदान गर्ने निर्णय गर्नुहुन्छ।</div> <div style="flex: 1 1 300px;"><br/> <div style="font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;">[[चित्र:Symbol support2 vote.svg|25px|alt=|link=]] सुरुवात</div> <div style="font-size: 15px;"> * पहिले [[विकिपिडिया:विकिपिडियाको बारेमा|विकिपिडियाको परिचय पृष्ठ]] पढ्नुहोस्। * तपाईंले कसरी [[मद्दत:सहायता विषयसूचि|विकिपिडियामा योगदान गर्न सक्नुहुन्छ]] जान्नुहोस्। * आफ्नो परिचय दिनको लागि तपाईंको [[प्रयोगकर्ता:ओमनाथ गाैतम|प्रयोगकर्ता पृष्ठ]] बनाउनुहोला ताकि हामी तपाईंलाई अझ राम्रोसँग चिन्न सक्छौँ। (परिचय दिइरहनु आवश्यक नै भने छैन) </div> </div> <div style="flex: 1 1 300px;"><br/> <div style="font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;">[[चित्र:Artículo bueno-blue.svg|25px|alt=|link=]] सुझावहरू</div> <div style="font-size: 15px;"> * कृपया [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/वार्तालाप पृष्ठ|वार्तालाप पृष्ठ]]मा चारवटा वक्र (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) प्रयोग गरि हस्ताक्षर गर्नुहोला। यसो गर्नाले वार्तालाप पृष्ठमा स्वत: तपाईंको नाम, वार्ता पृष्ठसूत्र र मिति थपिने छ। * यदि तपाईंलाई विकिपिडियामा केही समस्या परेको छ भने आफ्नो वार्तालाप पृष्ठमा <code>'''<nowiki>{{मद्दत}}</nowiki>'''</code> राख्नु होला। हाम्रा प्रयोगकर्ताहरूले तपाईंको समस्याको समाधान बताउने छन्। * नयाँ पृष्ठहरू [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सम्पादन|सम्पादन गर्दा]] वा [[विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|सिर्जना गर्दा]], [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सन्दर्भ|सन्दर्भ]]हरू थप्दा वा मेटाउँदा गल्ती गर्न डराउनु पर्दैन किनकि गल्ती जो कोहीबाट हुन् सक्छ। </div> </div> </div> <div style="padding: 10px; padding-left: 25px; "> <div style="text-align: center;"> {{clickable button 2|विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|कसरी लेख बनाउने?|class=mw-ui-constructive center}} </div> <div style="text-align: center;"> {{clickable button 2|विकिपिडिया:चिया घर|यदि तपाईंसँग प्रश्नहरू छन् भने यहाँ सोध्नुहोस्|class=mw-ui-constructive center}} </div> </div> </div> </div> '''स्वागतम्''', हामी नेपाली विकिपिडियामा तपाईंको सम्पादनको लागि पर्खिरहेका छौँ! -- [[User:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|नेपाली विकिपिडिया स्वागत]] ([[User talk:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|कुरा गर्नुहोस्]]) ०८:४२, २ अगस्ट २०२६ (नेपाली समय) au709h7r22gvi9pk9obn13dx30yu7t7 0 151101 1368249 2026-08-02T04:24:06Z Nirjal stha 14613 "[[:en:Special:Redirect/revision/1339521468|Ronnie Coleman]]"पृष्ठलाई अनुवाद गरि सृजना गरियो 1368249 wikitext text/x-wiki   '''रोनाल्ड डिन कोलम्यान''' (जन्म: मे १३, १९६४) एक अमेरिकी पूर्व व्यावसायिक बडीबिल्डर हुन्, उनलाई सबै समयका महान् बडीबिल्डरमध्ये एक मानिन्छ। '''"द किङ"''' उपनामले परिचित कोलम्यानले लि ह्यानलीसँग संयुक्त रूपमा सर्वाधिक आठ पटक '''मिस्टर ओलम्पिया''' उपाधि जित्ने कीर्तिमान कायम गरेका छन्। उनले लगातार आठ वर्षसम्म मिस्टर ओलम्पिया सहित आईएफबिबिका २६ वटा व्यासायिक उपाधि जितेका छन्। उत्कृष्ट शारीरिक आकार, उच्चस्तरीय मांसपेशीको परिभाषा, प्रभावशाली शरीरका विभिन्न अंगहरूको विकास तथा अत्यन्तै भारी तौलका प्रशिक्षणका लागि उनी प्रसिद्ध छन्, जसका कारण उनलाई सबै समयका सबैभन्दा शक्तिशाली मिस्टर ओलम्पिया मानिन्छ।<ref>{{Cite web |last=Greg Merritt |date=May 24, 2022 |title=THE 9 STRONGEST BODYBUILDERS OF ALL TIME |url=https://www.muscleandfitness.com/flexonline/ifbb/9-strongest-bodybuilders-all-time/ |access-date=May 24, 2022 |website=Muscleandfitness.com}}</ref> कोलम्यानलाई सन् २०१६ मा '''इन्टरनेसनल स्पोर्ट्स हल अफ फेम'''मा समावेश गरिएको थियो। सन् २०२१ मा उनलाई '''अर्नोल्ड क्लासिक लाइफटाइम अचिभमेन्ट अवार्ड'''बाट सम्मानित गरिएको थियो।<ref>{{Cite web |last=Roger Lockridge |date=September 26, 2021 |title=Eight-Time Mr. Olympia Ronnie Coleman Receives Arnold Classic Lifetime Achievement Award |url=https://barbend.com/ronnie-coleman-2021-arnold-classic-lifetime-achievement-award/ |access-date=July 14, 2023 |website=www.barbend.com}}</ref> == प्रारम्भिक जीवन == '''रोनी डिन कोलम्यान'''को जन्म मे १३, १९६४ मा [[अमेरिका]]को [[लुइजियाना]] राज्यको मोनरोमा एड कोलम्यान र जेसी बेन्टन कोलम्यानका सन्तानका रूपमा भएको थियो। उनको पालनपोषण कडा परिश्रम र प्रतिबद्धतालाई महत्त्व दिने परिवारमा भएको थियो। उनले सन् १९८९ मा ग्राम्बलिंग प्रादेशिक विश्वविद्यालयबाट लेखाशास्त्रमा स्नातक उपाधि कम लाउडे प्राप्त गरेका थिए। विश्वविद्यालयमा अध्ययनरत रहँदा उनले ग्राम्बलिंग प्रादेशिक विश्वविद्यालय फुटबल टोलीबाट हल अफ फेम प्रशिक्षक एडि रोविनसनको प्रशिक्षणमा मिडल लाइनब्याकरका रूपमा वाक-अन खेलाडी भएर खेलेका थिए। स्नातक गरेपछि उनले लेखापालको रूपमा काम पाउन सकेनन् र त्यसको सट्टा डोमिनोज पिज्जामा काम गर्न थाले। आर्थिक अवस्था अत्यन्त कमजोर भएकाले कार्यालयबाहिर खानासमेत किन्न गाह्रो पर्ने हुँदा उनले त्यहाँ काम गर्दा उपलब्ध हुने निःशुल्क पिज्जा दैनिक खाने गर्थे। त्यसपछि उनी अमेरिकाको टेक्सास राज्यको आर्लिङ्टन नगरमा प्रहरी अधिकारी बनेका थिए। उनले सन् १९८९ देखि २००० सम्म नियमित प्रहरी अधिकारीका रूपमा सेवा गरे र त्यसपछि सन् २००३ सम्म जगेडा प्रहरी अधिकारीका रूपमा कार्यरत रहे।<ref>{{Cite web |last=Campbell |first=Elizabeth |date=April 10, 2012 |title=Appeals court rules Arlington sperm donor doesn't owe child support |url=http://www.star-telegram.com/2012/04/09/3871461/appeals-court-rules-arlington.html#storylink=cpy |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131203015538/http://www.star-telegram.com/2012/04/09/3871461/appeals-court-rules-arlington.html#storylink=cpy |archive-date=December 3, 2013 |access-date=September 13, 2013 |website=star-telegram.com}}</ref> कोलम्यानका साथी अधिकारी गुस्ताभो अर्लोट्टाले उनलाई एमेच्योर बडीबिल्डर ब्रायन डबसनको स्वामित्वमा रहेको 'मेट्रोफ्लेक्स जिम' मा भाग लिन सुझाउ दिए। डोब्सनले कोलम्यानलाई निःशुल्क आजीवन सदस्यता प्रस्ताव गरे यदि उनले डोब्सनलाई आगामी 1990 मिस्टर टेक्सास बडीबिल्डिङ प्रतियोगिताका लागि तालिम दिन अनुमति दिए। श्री टेक्सासका लागि प्रशिक्षणपछि कोलम्यानले हेभिवेट र समग्र दुवै विधामा पहिलो स्थान प्राप्त गरे। उनले डोब्सनलाई पनि हराउन सफल भए। त्यसपछि उनले 1990 एनपीसी नेसनलमा भाग लिए, हेभिवेट डिभिजनमा तेस्रो स्थान जिते। == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{Reflist}} [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:सन् १९६४ मा जन्म]] hkff6mxpiiptw3wtzgftme2wkgks7un 1368250 1368249 2026-08-02T04:29:38Z Nirjal stha 14613 1368250 wikitext text/x-wiki {{Infobox bodybuilder | name = रोनी कोलम्यान | image = Ronnie Coleman Invited Guest.jpg | caption =सन् २०१४ मा रोनी कोलम्यान | nickname = द किङ | birth_date = {{Birth date and age|1964|05|13}} | birth_place = मोनरो, [[लुइजियाना]], [[अमेरिका]] | height = {{convert|5|ft|11|in|cm|abbr=on}}<ref name="RonnieBio">{{cite web|title=Ronnie Coleman|url=http://www.bodybuildingpro.com/ronniecoleman.html|website=bodybuildingpro.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20200808022900/http://www.bodybuildingpro.com/ronniecoleman.html|archive-date=August 8, 2020|access-date=March 20, 2022}}</ref> | weight = Contest: {{convert|287-300|lb|kg|0|abbr=on}}<br />Off season: {{convert|315-330|lb|kg|abbr=on}}<ref name="RonnieBio"/><ref name="bb">{{cite web |title=Ronnie Coleman Pro Bodybuilding Profile |url=https://www.bodybuilding.com/fun/bodybuilders-ronnie.htm |website=Bodybuilding.com |access-date=March 30, 2022 |language=en |date=October 11, 2015}}</ref><ref name="FitnessVolt">{{cite web |last=Hall |first=Derek |date=November 7, 2021 |url=https://fitnessvolt.com/ronnie-coleman-330lb-mass-monster/ |title=Ronnie Coleman Flashes Back To Time As A 330lb Mass Monster: 'This Is The Biggest I've Ever Been!' |website=Fitness volt |access-date=March 30, 2022}}</ref> | firstproshow = आईएफबिबि आईएफबीबी विश्व एमेच्योर च्याम्पियनसिप | firstproshowyear = १९९२ | bestwin = मिस्टर ओलम्पिया | bestwinyear = १९९८–२००५ | predecessor = | successor = | yesorretiredyear = }} '''रोनाल्ड डिन कोलम्यान''' (जन्म: मे १३, १९६४) एक अमेरिकी पूर्व व्यावसायिक बडीबिल्डर हुन्, उनलाई सबै समयका महान् बडीबिल्डरमध्ये एक मानिन्छ। '''"द किङ"''' उपनामले परिचित कोलम्यानले लि ह्यानलीसँग संयुक्त रूपमा सर्वाधिक आठ पटक '''मिस्टर ओलम्पिया''' उपाधि जित्ने कीर्तिमान कायम गरेका छन्। उनले लगातार आठ वर्षसम्म मिस्टर ओलम्पिया सहित आईएफबिबिका २६ वटा व्यासायिक उपाधि जितेका छन्। उत्कृष्ट शारीरिक आकार, उच्चस्तरीय मांसपेशीको परिभाषा, प्रभावशाली शरीरका विभिन्न अंगहरूको विकास तथा अत्यन्तै भारी तौलका प्रशिक्षणका लागि उनी प्रसिद्ध छन्, जसका कारण उनलाई सबै समयका सबैभन्दा शक्तिशाली मिस्टर ओलम्पिया मानिन्छ।<ref>{{Cite web |last=Greg Merritt |date=May 24, 2022 |title=THE 9 STRONGEST BODYBUILDERS OF ALL TIME |url=https://www.muscleandfitness.com/flexonline/ifbb/9-strongest-bodybuilders-all-time/ |access-date=May 24, 2022 |website=Muscleandfitness.com}}</ref> कोलम्यानलाई सन् २०१६ मा '''इन्टरनेसनल स्पोर्ट्स हल अफ फेम'''मा समावेश गरिएको थियो। सन् २०२१ मा उनलाई '''अर्नोल्ड क्लासिक लाइफटाइम अचिभमेन्ट अवार्ड'''बाट सम्मानित गरिएको थियो।<ref>{{Cite web |last=Roger Lockridge |date=September 26, 2021 |title=Eight-Time Mr. Olympia Ronnie Coleman Receives Arnold Classic Lifetime Achievement Award |url=https://barbend.com/ronnie-coleman-2021-arnold-classic-lifetime-achievement-award/ |access-date=July 14, 2023 |website=www.barbend.com}}</ref> == प्रारम्भिक जीवन == '''रोनी डिन कोलम्यान'''को जन्म मे १३, १९६४ मा [[अमेरिका]]को [[लुइजियाना]] राज्यको मोनरोमा एड कोलम्यान र जेसी बेन्टन कोलम्यानका सन्तानका रूपमा भएको थियो। उनको पालनपोषण कडा परिश्रम र प्रतिबद्धतालाई महत्त्व दिने परिवारमा भएको थियो। उनले सन् १९८९ मा ग्राम्बलिंग प्रादेशिक विश्वविद्यालयबाट लेखाशास्त्रमा स्नातक उपाधि कम लाउडे प्राप्त गरेका थिए। विश्वविद्यालयमा अध्ययनरत रहँदा उनले ग्राम्बलिंग प्रादेशिक विश्वविद्यालय फुटबल टोलीबाट हल अफ फेम प्रशिक्षक एडि रोविनसनको प्रशिक्षणमा मिडल लाइनब्याकरका रूपमा वाक-अन खेलाडी भएर खेलेका थिए। स्नातक गरेपछि उनले लेखापालको रूपमा काम पाउन सकेनन् र त्यसको सट्टा डोमिनोज पिज्जामा काम गर्न थाले। आर्थिक अवस्था अत्यन्त कमजोर भएकाले कार्यालयबाहिर खानासमेत किन्न गाह्रो पर्ने हुँदा उनले त्यहाँ काम गर्दा उपलब्ध हुने निःशुल्क पिज्जा दैनिक खाने गर्थे। त्यसपछि उनी अमेरिकाको टेक्सास राज्यको आर्लिङ्टन नगरमा प्रहरी अधिकारी बनेका थिए। उनले सन् १९८९ देखि २००० सम्म नियमित प्रहरी अधिकारीका रूपमा सेवा गरे र त्यसपछि सन् २००३ सम्म जगेडा प्रहरी अधिकारीका रूपमा कार्यरत रहे।<ref>{{Cite web |last=Campbell |first=Elizabeth |date=April 10, 2012 |title=Appeals court rules Arlington sperm donor doesn't owe child support |url=http://www.star-telegram.com/2012/04/09/3871461/appeals-court-rules-arlington.html#storylink=cpy |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131203015538/http://www.star-telegram.com/2012/04/09/3871461/appeals-court-rules-arlington.html#storylink=cpy |archive-date=December 3, 2013 |access-date=September 13, 2013 |website=star-telegram.com}}</ref> कोलम्यानका साथी अधिकारी गुस्ताभो अर्लोट्टाले उनलाई एमेच्योर बडीबिल्डर ब्रायन डबसनको स्वामित्वमा रहेको 'मेट्रोफ्लेक्स जिम' मा भाग लिन सुझाउ दिए। डोब्सनले कोलम्यानलाई निःशुल्क आजीवन सदस्यता प्रस्ताव गरे यदि उनले डोब्सनलाई आगामी 1990 मिस्टर टेक्सास बडीबिल्डिङ प्रतियोगिताका लागि तालिम दिन अनुमति दिए। श्री टेक्सासका लागि प्रशिक्षणपछि कोलम्यानले हेभिवेट र समग्र दुवै विधामा पहिलो स्थान प्राप्त गरे। उनले डोब्सनलाई पनि हराउन सफल भए। त्यसपछि उनले 1990 एनपीसी नेसनलमा भाग लिए, हेभिवेट डिभिजनमा तेस्रो स्थान जिते। == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{Reflist}} [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:सन् १९६४ मा जन्म]] qgw550yyl415ifurohdvhe5d4ozzc6z 10 151102 1368251 2026-08-02T04:30:23Z Nirjal stha 14613 नयाँ पृष्ठ: {{Infobox | bodyclass = vcard | child = {{Yesno|{{{child|{{{embed|no}}}}}}}} | aboveclass = fn | above = {{#ifeq:{{Yesno|{{{child|{{{embed|no}}}}}}}}|yes||{{#if: {{{name|}}} | {{{name}}} | {{PAGENAMEBASE}} }}}} | subheader = {{#if:{{{native_name|}}}|{{#if:{{{native_name_lang|}}}|<div class="nickname" lang="{{{native_name_lang}}}">}}{{{native_name}}}{{#if:{{{native_name_lang|}}}|</div>}} }} | subheader2 = {{#switch:{{lc:{{{gender|}}}}} |male|m=... 1368251 wikitext text/x-wiki {{Infobox | bodyclass = vcard | child = {{Yesno|{{{child|{{{embed|no}}}}}}}} | aboveclass = fn | above = {{#ifeq:{{Yesno|{{{child|{{{embed|no}}}}}}}}|yes||{{#if: {{{name|}}} | {{{name}}} | {{PAGENAMEBASE}} }}}} | subheader = {{#if:{{{native_name|}}}|{{#if:{{{native_name_lang|}}}|<div class="nickname" lang="{{{native_name_lang}}}">}}{{{native_name}}}{{#if:{{{native_name_lang|}}}|</div>}} }} | subheader2 = {{#switch:{{lc:{{{gender|}}}}} |male|m=&nbsp;<span role="img" class="gender" aria-label="Male" title="Male">&#9794;</span> |female|f=&nbsp;<span role="img" class="gender" aria-label="Female" title="Female">&#9792;</span> |#default= }} <span class="role">{{#if:{{{role|}}}|{{{role}}}|[[Professional bodybuilder|Professional bodybuilder]]}}</span> | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image_size|}}}|sizedefault=frameless|upright=1|alt={{{alt|}}}|suppressplaceholder=yes}} | caption = {{{caption|}}} | header1 = {{#if: {{{full_name|}}}{{{nickname|}}}{{{birth_date|}}}{{{birth_place|}}}{{{death_date|}}}{{{death_place|}}}{{{ne|}}}{{{nee|}}} | Personal info }} | class2 = nickname | label2 = Nickname | data2 = {{{nickname|}}} | label4 = Né | data4 = {{{ne|}}} | label5 = Née | data5 = {{{nee|}}} | label6 = Full&nbsp;name | data6 = {{{full_name|}}} | label7 = Born | data7 = {{br separated entries |1={{#if:{{{birth_name|}}}|<span class="nickname">{{{birth_name|}}}</span>}} |2={{#invoke:person date|birth}} |3={{#if:{{{birth_place|}}}|<span class="birthplace">{{{birth_place|}}}</span>}} }} | label8 = Died | data8 = {{br separated entries |1={{#invoke:person date|death}} |2={{#if:{{{death_place|}}}|<span class="deathplace">{{{death_place|}}}</span>}} }} | header9 = Best statistics | label10 = Bench press | data10 = {{{bench_press|}}} | label11 = Biceps | data11 = {{{biceps|}}} | label12 = Body fat percentage | data12 = {{{body_fat_percentage|}}} | label13 = Calves | data13 = {{{calves|}}} | label14 = Chest | data14 = {{{chest|}}} | label15 = Contest weight | data15 = {{{contest_weight|}}} | label16 = Forearm | data16 = {{{forearm|}}} | label17 = Height | data17 = {{#if: {{{height|}}} | {{Infobox person/height| {{{height}}} }} }} | label18 = Hips | data18 = {{{hips|}}} | label19 = Neck | data19 = {{{neck|}}} | label20 = Off-season weight | data20 = {{{off_season_weight|}}} | label21 = Quads | data21 = {{{quads|}}} | label22 = Shoulders | data22 = {{{shoulders|}}} | label23 = Thighs | data23 = {{{thighs|}}} | label24 = Waist | data24 = {{{waist|}}} | label25 = Weight | data25 = {{#if: {{{weight|}}} | {{Infobox person/weight| {{{weight}}} }} }} | header26 = {{#if: {{{firstproshow|}}}{{{bestwin|}}}{{{predecessor|}}}{{{successor|}}}{{{active|}}}{{{yesorretiredyear|}}}{{{pro_years|}}}{{{coach|}}}{{{coaches|}}}{{{protege|}}}{{{proteges|}}} | Professional (Pro) career }} | label27 = Pro-debut | data27 = {{#if: {{{firstproshow|}}}{{{firstproshowyear|}}}|{{cslist|{{{firstproshow|}}}|{{{firstproshowyear|}}}}}}} | label28 = Best win | data28 = {{#if: {{{bestwin|}}}{{{bestwinyear|}}}|{{cslist|{{{bestwin|}}}|{{{bestwinyear|}}}}}}} | label29 = Best wins | data29 = {{#if: {{{bestwins|}}}{{{bestwinyears|}}}|{{cslist|{{{bestwins|}}}|{{{bestwinyears|}}}}}}} | label30 = Predecessor | data30 = {{{predecessor|}}} | label31 = Predecessors | data31 = {{{predecessors|}}} | label32 = Successor | data32 = {{{successor|}}} | label33 = Successors | data33 = {{{successors|}}} | label34 = Pro years | data34 = {{{pro_years|}}} | label35 = Active | data35 = {{{active|{{{yesorretiredyear|}}}}}} | label36 = Coach | data36 = {{{coach|}}} | label37 = Coaches | data37 = {{{coaches|}}} | label38 = Protégé | data38 = {{{protege|}}} | label39 = Protégés | data39 = {{{proteges|}}} | data40 = {{{module|}}} | header41 = {{Infobox medal templates | medals = {{{medals| {{{medaltemplates| }}} }}} | title = {{{medals-title| {{{medaltemplates-title| }}} }}} | expand = {{#ifeq: {{lc: {{{medals-expand| {{{medaltemplates-expand| {{{show-medals| }}} }}} }}} }}|no||yes}} }} | data42 = {{{module2|}}} }}{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox bodybuilder with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox bodybuilder]] with unknown parameter "_VALUE_"|ignoreblank=y| active | alt | bestwin | bestwinyear | bestwins | bestwinyears | birth_date | birth_place | caption | child | death_date | death_place | embed | firstproshow | firstproshowyear | full_name | gender | height | image | image_size | medals | medals-expand | medals-title | medaltemplates | medaltemplates-expand | medaltemplates-title | module | module2 | name | native_name | native_name_lang | nickname | predecessor | role | show-medals | successor | weight | yesorretiredyear | birth_name | ne | nee | bench_press | biceps | body_fat_percentage | calves | chest | contest_weight | forearm | hips | neck | off_season_weight | quads | shoulders | thighs | waist | best_wins | predecessors | successors | pro_years | coach | coaches | protege | proteges| active | alt | bestwin | bestwinyear | birth_date | birth_place | caption | child | death_date | death_place | embed | firstproshow | firstproshowyear | full_name | gender | height | image | image_size | medals | medals-expand | medals-title | medaltemplates | medaltemplates-expand | medaltemplates-title | module | module2 | name | native_name | native_name_lang | nickname | predecessor | role | show-medals | successor | weight | yesorretiredyear }}<noinclude> {{documentation}}<!-- Please add categories to the /doc subpage, not here. --> </noinclude> a6phi0v553lyd8j0ptomr31zqfs6wam 1368252 1368251 2026-08-02T04:31:34Z Nirjal stha 14613 1368252 wikitext text/x-wiki {{Infobox | bodyclass = vcard | child = {{Yesno|{{{child|{{{embed|no}}}}}}}} | aboveclass = fn | above = {{#ifeq:{{Yesno|{{{child|{{{embed|no}}}}}}}}|yes||{{#if: {{{name|}}} | {{{name}}} | {{PAGENAMEBASE}} }}}} | subheader = {{#if:{{{native_name|}}}|{{#if:{{{native_name_lang|}}}|<div class="nickname" lang="{{{native_name_lang}}}">}}{{{native_name}}}{{#if:{{{native_name_lang|}}}|</div>}} }} | subheader2 = {{#switch:{{lc:{{{gender|}}}}} |male|m=&nbsp;<span role="img" class="gender" aria-label="Male" title="Male">&#9794;</span> |female|f=&nbsp;<span role="img" class="gender" aria-label="Female" title="Female">&#9792;</span> |#default= }} <span class="role">{{#if:{{{role|}}}|{{{role}}}|[[Professional bodybuilder|Professional bodybuilder]]}}</span> | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image_size|}}}|sizedefault=frameless|upright=1|alt={{{alt|}}}|suppressplaceholder=yes}} | caption = {{{caption|}}} | header1 = {{#if: {{{full_name|}}}{{{nickname|}}}{{{birth_date|}}}{{{birth_place|}}}{{{death_date|}}}{{{death_place|}}}{{{ne|}}}{{{nee|}}} | Personal info }} | class2 = nickname | label2 = उपनाम | data2 = {{{nickname|}}} | label4 = Né | data4 = {{{ne|}}} | label5 = Née | data5 = {{{nee|}}} | label6 = Full&nbsp;name | data6 = {{{full_name|}}} | label7 = जन्म | data7 = {{br separated entries |1={{#if:{{{birth_name|}}}|<span class="nickname">{{{birth_name|}}}</span>}} |2={{#invoke:person date|birth}} |3={{#if:{{{birth_place|}}}|<span class="birthplace">{{{birth_place|}}}</span>}} }} | label8 = मृत्यु | data8 = {{br separated entries |1={{#invoke:person date|death}} |2={{#if:{{{death_place|}}}|<span class="deathplace">{{{death_place|}}}</span>}} }} | header9 = मुख्य तथ्यांक | label10 = Bench press | data10 = {{{bench_press|}}} | label11 = Biceps | data11 = {{{biceps|}}} | label12 = Body fat percentage | data12 = {{{body_fat_percentage|}}} | label13 = Calves | data13 = {{{calves|}}} | label14 = Chest | data14 = {{{chest|}}} | label15 = Contest weight | data15 = {{{contest_weight|}}} | label16 = Forearm | data16 = {{{forearm|}}} | label17 = Height | data17 = {{#if: {{{height|}}} | {{Infobox person/height| {{{height}}} }} }} | label18 = Hips | data18 = {{{hips|}}} | label19 = Neck | data19 = {{{neck|}}} | label20 = Off-season weight | data20 = {{{off_season_weight|}}} | label21 = Quads | data21 = {{{quads|}}} | label22 = Shoulders | data22 = {{{shoulders|}}} | label23 = Thighs | data23 = {{{thighs|}}} | label24 = Waist | data24 = {{{waist|}}} | label25 = Weight | data25 = {{#if: {{{weight|}}} | {{Infobox person/weight| {{{weight}}} }} }} | header26 = {{#if: {{{firstproshow|}}}{{{bestwin|}}}{{{predecessor|}}}{{{successor|}}}{{{active|}}}{{{yesorretiredyear|}}}{{{pro_years|}}}{{{coach|}}}{{{coaches|}}}{{{protege|}}}{{{proteges|}}} | Professional (Pro) career }} | label27 = Pro-debut | data27 = {{#if: {{{firstproshow|}}}{{{firstproshowyear|}}}|{{cslist|{{{firstproshow|}}}|{{{firstproshowyear|}}}}}}} | label28 = Best win | data28 = {{#if: {{{bestwin|}}}{{{bestwinyear|}}}|{{cslist|{{{bestwin|}}}|{{{bestwinyear|}}}}}}} | label29 = Best wins | data29 = {{#if: {{{bestwins|}}}{{{bestwinyears|}}}|{{cslist|{{{bestwins|}}}|{{{bestwinyears|}}}}}}} | label30 = Predecessor | data30 = {{{predecessor|}}} | label31 = Predecessors | data31 = {{{predecessors|}}} | label32 = Successor | data32 = {{{successor|}}} | label33 = Successors | data33 = {{{successors|}}} | label34 = Pro years | data34 = {{{pro_years|}}} | label35 = Active | data35 = {{{active|{{{yesorretiredyear|}}}}}} | label36 = Coach | data36 = {{{coach|}}} | label37 = Coaches | data37 = {{{coaches|}}} | label38 = Protégé | data38 = {{{protege|}}} | label39 = Protégés | data39 = {{{proteges|}}} | data40 = {{{module|}}} | header41 = {{Infobox medal templates | medals = {{{medals| {{{medaltemplates| }}} }}} | title = {{{medals-title| {{{medaltemplates-title| }}} }}} | expand = {{#ifeq: {{lc: {{{medals-expand| {{{medaltemplates-expand| {{{show-medals| }}} }}} }}} }}|no||yes}} }} | data42 = {{{module2|}}} }}{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox bodybuilder with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox bodybuilder]] with unknown parameter "_VALUE_"|ignoreblank=y| active | alt | bestwin | bestwinyear | bestwins | bestwinyears | birth_date | birth_place | caption | child | death_date | death_place | embed | firstproshow | firstproshowyear | full_name | gender | height | image | image_size | medals | medals-expand | medals-title | medaltemplates | medaltemplates-expand | medaltemplates-title | module | module2 | name | native_name | native_name_lang | nickname | predecessor | role | show-medals | successor | weight | yesorretiredyear | birth_name | ne | nee | bench_press | biceps | body_fat_percentage | calves | chest | contest_weight | forearm | hips | neck | off_season_weight | quads | shoulders | thighs | waist | best_wins | predecessors | successors | pro_years | coach | coaches | protege | proteges| active | alt | bestwin | bestwinyear | birth_date | birth_place | caption | child | death_date | death_place | embed | firstproshow | firstproshowyear | full_name | gender | height | image | image_size | medals | medals-expand | medals-title | medaltemplates | medaltemplates-expand | medaltemplates-title | module | module2 | name | native_name | native_name_lang | nickname | predecessor | role | show-medals | successor | weight | yesorretiredyear }}<noinclude> {{documentation}}<!-- Please add categories to the /doc subpage, not here. --> </noinclude> cbezanha9eoolwrvkak3qlyacl0dvtk 1368253 1368252 2026-08-02T04:33:17Z Nirjal stha 14613 1368253 wikitext text/x-wiki {{Infobox | bodyclass = vcard | child = {{Yesno|{{{child|{{{embed|no}}}}}}}} | aboveclass = fn | above = {{#ifeq:{{Yesno|{{{child|{{{embed|no}}}}}}}}|yes||{{#if: {{{name|}}} | {{{name}}} | {{PAGENAMEBASE}} }}}} | subheader = {{#if:{{{native_name|}}}|{{#if:{{{native_name_lang|}}}|<div class="nickname" lang="{{{native_name_lang}}}">}}{{{native_name}}}{{#if:{{{native_name_lang|}}}|</div>}} }} | subheader2 = {{#switch:{{lc:{{{gender|}}}}} |male|m=&nbsp;<span role="img" class="gender" aria-label="Male" title="Male">&#9794;</span> |female|f=&nbsp;<span role="img" class="gender" aria-label="Female" title="Female">&#9792;</span> |#default= }} <span class="role">{{#if:{{{role|}}}|{{{role}}}|[[Professional bodybuilder|Professional bodybuilder]]}}</span> | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image_size|}}}|sizedefault=frameless|upright=1|alt={{{alt|}}}|suppressplaceholder=yes}} | caption = {{{caption|}}} | header1 = {{#if: {{{full_name|}}}{{{nickname|}}}{{{birth_date|}}}{{{birth_place|}}}{{{death_date|}}}{{{death_place|}}}{{{ne|}}}{{{nee|}}} | Personal info }} | class2 = nickname | label2 = उपनाम | data2 = {{{nickname|}}} | label4 = Né | data4 = {{{ne|}}} | label5 = Née | data5 = {{{nee|}}} | label6 = Full&nbsp;name | data6 = {{{full_name|}}} | label7 = जन्म | data7 = {{br separated entries |1={{#if:{{{birth_name|}}}|<span class="nickname">{{{birth_name|}}}</span>}} |2={{#invoke:person date|birth}} |3={{#if:{{{birth_place|}}}|<span class="birthplace">{{{birth_place|}}}</span>}} }} | label8 = मृत्यु | data8 = {{br separated entries |1={{#invoke:person date|death}} |2={{#if:{{{death_place|}}}|<span class="deathplace">{{{death_place|}}}</span>}} }} | header9 = प्रख्यात तथ्यांक | label10 = Bench press | data10 = {{{bench_press|}}} | label11 = Biceps | data11 = {{{biceps|}}} | label12 = Body fat percentage | data12 = {{{body_fat_percentage|}}} | label13 = Calves | data13 = {{{calves|}}} | label14 = Chest | data14 = {{{chest|}}} | label15 = Contest weight | data15 = {{{contest_weight|}}} | label16 = Forearm | data16 = {{{forearm|}}} | label17 = उचाई | data17 = {{#if: {{{height|}}} | {{Infobox person/height| {{{height}}} }} }} | label18 = Hips | data18 = {{{hips|}}} | label19 = Neck | data19 = {{{neck|}}} | label20 = Off-season weight | data20 = {{{off_season_weight|}}} | label21 = Quads | data21 = {{{quads|}}} | label22 = Shoulders | data22 = {{{shoulders|}}} | label23 = Thighs | data23 = {{{thighs|}}} | label24 = Waist | data24 = {{{waist|}}} | label25 = वजन | data25 = {{#if: {{{weight|}}} | {{Infobox person/weight| {{{weight}}} }} }} | header26 = {{#if: {{{firstproshow|}}}{{{bestwin|}}}{{{predecessor|}}}{{{successor|}}}{{{active|}}}{{{yesorretiredyear|}}}{{{pro_years|}}}{{{coach|}}}{{{coaches|}}}{{{protege|}}}{{{proteges|}}} | Professional (Pro) career }} | label27 = व्यावसायिक जीवनको शुरूवात | data27 = {{#if: {{{firstproshow|}}}{{{firstproshowyear|}}}|{{cslist|{{{firstproshow|}}}|{{{firstproshowyear|}}}}}}} | label28 = प्रख्यात जीत | data28 = {{#if: {{{bestwin|}}}{{{bestwinyear|}}}|{{cslist|{{{bestwin|}}}|{{{bestwinyear|}}}}}}} | label29 = Best wins | data29 = {{#if: {{{bestwins|}}}{{{bestwinyears|}}}|{{cslist|{{{bestwins|}}}|{{{bestwinyears|}}}}}}} | label30 = Predecessor | data30 = {{{predecessor|}}} | label31 = Predecessors | data31 = {{{predecessors|}}} | label32 = Successor | data32 = {{{successor|}}} | label33 = Successors | data33 = {{{successors|}}} | label34 = Pro years | data34 = {{{pro_years|}}} | label35 = Active | data35 = {{{active|{{{yesorretiredyear|}}}}}} | label36 = Coach | data36 = {{{coach|}}} | label37 = Coaches | data37 = {{{coaches|}}} | label38 = Protégé | data38 = {{{protege|}}} | label39 = Protégés | data39 = {{{proteges|}}} | data40 = {{{module|}}} | header41 = {{Infobox medal templates | medals = {{{medals| {{{medaltemplates| }}} }}} | title = {{{medals-title| {{{medaltemplates-title| }}} }}} | expand = {{#ifeq: {{lc: {{{medals-expand| {{{medaltemplates-expand| {{{show-medals| }}} }}} }}} }}|no||yes}} }} | data42 = {{{module2|}}} }}{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox bodybuilder with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox bodybuilder]] with unknown parameter "_VALUE_"|ignoreblank=y| active | alt | bestwin | bestwinyear | bestwins | bestwinyears | birth_date | birth_place | caption | child | death_date | death_place | embed | firstproshow | firstproshowyear | full_name | gender | height | image | image_size | medals | medals-expand | medals-title | medaltemplates | medaltemplates-expand | medaltemplates-title | module | module2 | name | native_name | native_name_lang | nickname | predecessor | role | show-medals | successor | weight | yesorretiredyear | birth_name | ne | nee | bench_press | biceps | body_fat_percentage | calves | chest | contest_weight | forearm | hips | neck | off_season_weight | quads | shoulders | thighs | waist | best_wins | predecessors | successors | pro_years | coach | coaches | protege | proteges| active | alt | bestwin | bestwinyear | birth_date | birth_place | caption | child | death_date | death_place | embed | firstproshow | firstproshowyear | full_name | gender | height | image | image_size | medals | medals-expand | medals-title | medaltemplates | medaltemplates-expand | medaltemplates-title | module | module2 | name | native_name | native_name_lang | nickname | predecessor | role | show-medals | successor | weight | yesorretiredyear }}<noinclude> {{documentation}}<!-- Please add categories to the /doc subpage, not here. --> </noinclude> 9lnz1kc6i1wcjlvrakf6g9not4wehbq 1368254 1368253 2026-08-02T04:35:44Z Nirjal stha 14613 1368254 wikitext text/x-wiki {{Infobox | bodyclass = vcard | child = {{Yesno|{{{child|{{{embed|no}}}}}}}} | aboveclass = fn | above = {{#ifeq:{{Yesno|{{{child|{{{embed|no}}}}}}}}|yes||{{#if: {{{name|}}} | {{{name}}} | {{PAGENAMEBASE}} }}}} | subheader = {{#if:{{{native_name|}}}|{{#if:{{{native_name_lang|}}}|<div class="nickname" lang="{{{native_name_lang}}}">}}{{{native_name}}}{{#if:{{{native_name_lang|}}}|</div>}} }} | subheader2 = {{#switch:{{lc:{{{gender|}}}}} |male|m=&nbsp;<span role="img" class="gender" aria-label="Male" title="Male">&#9794;</span> |female|f=&nbsp;<span role="img" class="gender" aria-label="Female" title="Female">&#9792;</span> |#default= }} <span class="role">{{#if:{{{role|}}}|{{{role}}}|[[Professional bodybuilder|Professional bodybuilder]]}}</span> | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image_size|}}}|sizedefault=frameless|upright=1|alt={{{alt|}}}|suppressplaceholder=yes}} | caption = {{{caption|}}} | header1 = {{#if: {{{full_name|}}}{{{nickname|}}}{{{birth_date|}}}{{{birth_place|}}}{{{death_date|}}}{{{death_place|}}}{{{ne|}}}{{{nee|}}} | Personal info }} | class2 = nickname | label2 = उपनाम | data2 = {{{nickname|}}} | label4 = Né | data4 = {{{ne|}}} | label5 = Née | data5 = {{{nee|}}} | label6 = Full&nbsp;name | data6 = {{{full_name|}}} | label7 = जन्म | data7 = {{br separated entries |1={{#if:{{{birth_name|}}}|<span class="nickname">{{{birth_name|}}}</span>}} |2={{#invoke:person date|birth}} |3={{#if:{{{birth_place|}}}|<span class="birthplace">{{{birth_place|}}}</span>}} }} | label8 = मृत्यु | data8 = {{br separated entries |1={{#invoke:person date|death}} |2={{#if:{{{death_place|}}}|<span class="deathplace">{{{death_place|}}}</span>}} }} | header9 = प्रख्यात तथ्यांक | label10 = Bench press | data10 = {{{bench_press|}}} | label11 = Biceps | data11 = {{{biceps|}}} | label12 = Body fat percentage | data12 = {{{body_fat_percentage|}}} | label13 = Calves | data13 = {{{calves|}}} | label14 = छाति | data14 = {{{chest|}}} | label15 = प्रतियोगिता वजन | data15 = {{{contest_weight|}}} | label16 = Forearm | data16 = {{{forearm|}}} | label17 = उचाई | data17 = {{#if: {{{height|}}} | {{Infobox person/height| {{{height}}} }} }} | label18 = Hips | data18 = {{{hips|}}} | label19 = Neck | data19 = {{{neck|}}} | label20 = अफ सिजन वजन | data20 = {{{off_season_weight|}}} | label21 = Quads | data21 = {{{quads|}}} | label22 = Shoulders | data22 = {{{shoulders|}}} | label23 = Thighs | data23 = {{{thighs|}}} | label24 = Waist | data24 = {{{waist|}}} | label25 = वजन | data25 = {{#if: {{{weight|}}} | {{Infobox person/weight| {{{weight}}} }} }} | header26 = {{#if: {{{firstproshow|}}}{{{bestwin|}}}{{{predecessor|}}}{{{successor|}}}{{{active|}}}{{{yesorretiredyear|}}}{{{pro_years|}}}{{{coach|}}}{{{coaches|}}}{{{protege|}}}{{{proteges|}}} | Professional (Pro) career }} | label27 = व्यावसायिक जीवनको शुरूवात | data27 = {{#if: {{{firstproshow|}}}{{{firstproshowyear|}}}|{{cslist|{{{firstproshow|}}}|{{{firstproshowyear|}}}}}}} | label28 = प्रख्यात जीत | data28 = {{#if: {{{bestwin|}}}{{{bestwinyear|}}}|{{cslist|{{{bestwin|}}}|{{{bestwinyear|}}}}}}} | label29 = Best wins | data29 = {{#if: {{{bestwins|}}}{{{bestwinyears|}}}|{{cslist|{{{bestwins|}}}|{{{bestwinyears|}}}}}}} | label30 = Predecessor | data30 = {{{predecessor|}}} | label31 = Predecessors | data31 = {{{predecessors|}}} | label32 = Successor | data32 = {{{successor|}}} | label33 = Successors | data33 = {{{successors|}}} | label34 = Pro years | data34 = {{{pro_years|}}} | label35 = Active | data35 = {{{active|{{{yesorretiredyear|}}}}}} | label36 = Coach | data36 = {{{coach|}}} | label37 = Coaches | data37 = {{{coaches|}}} | label38 = Protégé | data38 = {{{protege|}}} | label39 = Protégés | data39 = {{{proteges|}}} | data40 = {{{module|}}} | header41 = {{Infobox medal templates | medals = {{{medals| {{{medaltemplates| }}} }}} | title = {{{medals-title| {{{medaltemplates-title| }}} }}} | expand = {{#ifeq: {{lc: {{{medals-expand| {{{medaltemplates-expand| {{{show-medals| }}} }}} }}} }}|no||yes}} }} | data42 = {{{module2|}}} }}{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox bodybuilder with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox bodybuilder]] with unknown parameter "_VALUE_"|ignoreblank=y| active | alt | bestwin | bestwinyear | bestwins | bestwinyears | birth_date | birth_place | caption | child | death_date | death_place | embed | firstproshow | firstproshowyear | full_name | gender | height | image | image_size | medals | medals-expand | medals-title | medaltemplates | medaltemplates-expand | medaltemplates-title | module | module2 | name | native_name | native_name_lang | nickname | predecessor | role | show-medals | successor | weight | yesorretiredyear | birth_name | ne | nee | bench_press | biceps | body_fat_percentage | calves | chest | contest_weight | forearm | hips | neck | off_season_weight | quads | shoulders | thighs | waist | best_wins | predecessors | successors | pro_years | coach | coaches | protege | proteges| active | alt | bestwin | bestwinyear | birth_date | birth_place | caption | child | death_date | death_place | embed | firstproshow | firstproshowyear | full_name | gender | height | image | image_size | medals | medals-expand | medals-title | medaltemplates | medaltemplates-expand | medaltemplates-title | module | module2 | name | native_name | native_name_lang | nickname | predecessor | role | show-medals | successor | weight | yesorretiredyear }}<noinclude> {{documentation}}<!-- Please add categories to the /doc subpage, not here. --> </noinclude> mehpwnyysubhvp9eraq8l1a8eszpxhq 1368255 1368254 2026-08-02T04:37:10Z Nirjal stha 14613 1368255 wikitext text/x-wiki {{Infobox | bodyclass = vcard | child = {{Yesno|{{{child|{{{embed|no}}}}}}}} | aboveclass = fn | above = {{#ifeq:{{Yesno|{{{child|{{{embed|no}}}}}}}}|yes||{{#if: {{{name|}}} | {{{name}}} | {{PAGENAMEBASE}} }}}} | subheader = {{#if:{{{native_name|}}}|{{#if:{{{native_name_lang|}}}|<div class="nickname" lang="{{{native_name_lang}}}">}}{{{native_name}}}{{#if:{{{native_name_lang|}}}|</div>}} }} | subheader2 = {{#switch:{{lc:{{{gender|}}}}} |male|m=&nbsp;<span role="img" class="gender" aria-label="Male" title="Male">&#9794;</span> |female|f=&nbsp;<span role="img" class="gender" aria-label="Female" title="Female">&#9792;</span> |#default= }} <span class="role">{{#if:{{{role|}}}|{{{role}}}|[[Professional bodybuilder|Professional bodybuilder]]}}</span> | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image_size|}}}|sizedefault=frameless|upright=1|alt={{{alt|}}}|suppressplaceholder=yes}} | caption = {{{caption|}}} | header1 = {{#if: {{{full_name|}}}{{{nickname|}}}{{{birth_date|}}}{{{birth_place|}}}{{{death_date|}}}{{{death_place|}}}{{{ne|}}}{{{nee|}}} | Personal info }} | class2 = nickname | label2 = उपनाम | data2 = {{{nickname|}}} | label4 = Né | data4 = {{{ne|}}} | label5 = Née | data5 = {{{nee|}}} | label6 = Full&nbsp;name | data6 = {{{full_name|}}} | label7 = जन्म | data7 = {{br separated entries |1={{#if:{{{birth_name|}}}|<span class="nickname">{{{birth_name|}}}</span>}} |2={{#invoke:person date|birth}} |3={{#if:{{{birth_place|}}}|<span class="birthplace">{{{birth_place|}}}</span>}} }} | label8 = मृत्यु | data8 = {{br separated entries |1={{#invoke:person date|death}} |2={{#if:{{{death_place|}}}|<span class="deathplace">{{{death_place|}}}</span>}} }} | header9 = प्रख्यात तथ्यांक | label10 = Bench press | data10 = {{{bench_press|}}} | label11 = Biceps | data11 = {{{biceps|}}} | label12 = Body fat percentage | data12 = {{{body_fat_percentage|}}} | label13 = Calves | data13 = {{{calves|}}} | label14 = छाति | data14 = {{{chest|}}} | label15 = प्रतियोगिता वजन | data15 = {{{contest_weight|}}} | label16 = Forearm | data16 = {{{forearm|}}} | label17 = उचाई | data17 = {{#if: {{{height|}}} | {{Infobox person/height| {{{height}}} }} }} | label18 = Hips | data18 = {{{hips|}}} | label19 = Neck | data19 = {{{neck|}}} | label20 = अफ सिजन वजन | data20 = {{{off_season_weight|}}} | label21 = Quads | data21 = {{{quads|}}} | label22 = Shoulders | data22 = {{{shoulders|}}} | label23 = Thighs | data23 = {{{thighs|}}} | label24 = Waist | data24 = {{{waist|}}} | label25 = वजन | data25 = {{#if: {{{weight|}}} | {{Infobox person/weight| {{{weight}}} }} }} | header26 = {{#if: {{{firstproshow|}}}{{{bestwin|}}}{{{predecessor|}}}{{{successor|}}}{{{active|}}}{{{yesorretiredyear|}}}{{{pro_years|}}}{{{coach|}}}{{{coaches|}}}{{{protege|}}}{{{proteges|}}} | व्यवसायिक खेल जीवन }} | label27 = व्यावसायिक जीवनको शुरूवात | data27 = {{#if: {{{firstproshow|}}}{{{firstproshowyear|}}}|{{cslist|{{{firstproshow|}}}|{{{firstproshowyear|}}}}}}} | label28 = प्रख्यात जीत | data28 = {{#if: {{{bestwin|}}}{{{bestwinyear|}}}|{{cslist|{{{bestwin|}}}|{{{bestwinyear|}}}}}}} | label29 = Best wins | data29 = {{#if: {{{bestwins|}}}{{{bestwinyears|}}}|{{cslist|{{{bestwins|}}}|{{{bestwinyears|}}}}}}} | label30 = Predecessor | data30 = {{{predecessor|}}} | label31 = Predecessors | data31 = {{{predecessors|}}} | label32 = Successor | data32 = {{{successor|}}} | label33 = Successors | data33 = {{{successors|}}} | label34 = Pro years | data34 = {{{pro_years|}}} | label35 = Active | data35 = {{{active|{{{yesorretiredyear|}}}}}} | label36 = Coach | data36 = {{{coach|}}} | label37 = Coaches | data37 = {{{coaches|}}} | label38 = Protégé | data38 = {{{protege|}}} | label39 = Protégés | data39 = {{{proteges|}}} | data40 = {{{module|}}} | header41 = {{Infobox medal templates | medals = {{{medals| {{{medaltemplates| }}} }}} | title = {{{medals-title| {{{medaltemplates-title| }}} }}} | expand = {{#ifeq: {{lc: {{{medals-expand| {{{medaltemplates-expand| {{{show-medals| }}} }}} }}} }}|no||yes}} }} | data42 = {{{module2|}}} }}{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox bodybuilder with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox bodybuilder]] with unknown parameter "_VALUE_"|ignoreblank=y| active | alt | bestwin | bestwinyear | bestwins | bestwinyears | birth_date | birth_place | caption | child | death_date | death_place | embed | firstproshow | firstproshowyear | full_name | gender | height | image | image_size | medals | medals-expand | medals-title | medaltemplates | medaltemplates-expand | medaltemplates-title | module | module2 | name | native_name | native_name_lang | nickname | predecessor | role | show-medals | successor | weight | yesorretiredyear | birth_name | ne | nee | bench_press | biceps | body_fat_percentage | calves | chest | contest_weight | forearm | hips | neck | off_season_weight | quads | shoulders | thighs | waist | best_wins | predecessors | successors | pro_years | coach | coaches | protege | proteges| active | alt | bestwin | bestwinyear | birth_date | birth_place | caption | child | death_date | death_place | embed | firstproshow | firstproshowyear | full_name | gender | height | image | image_size | medals | medals-expand | medals-title | medaltemplates | medaltemplates-expand | medaltemplates-title | module | module2 | name | native_name | native_name_lang | nickname | predecessor | role | show-medals | successor | weight | yesorretiredyear }}<noinclude> {{documentation}}<!-- Please add categories to the /doc subpage, not here. --> </noinclude> 3h4qx9i3xqezposg5gxttwr96xdayda 3 151103 1368273 2026-08-02T06:20:43Z नेपाली विकिपिडिया स्वागत 28168 [[ढाँचा:नमस्ते|स्वागतम्]] 1368273 wikitext text/x-wiki ==विकिपिडियामा स्वागत छ!== <div style="width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|1px|3px|rgba(0, 0, 0, 0.35)}} {{border-radius|2px}}"> <div style="overflow:hidden; height:auto; background: #fff; width: 100%; padding-bottom:18px;"> <div style="font-size: 36px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 1.2em;">नमस्ते, Kishor kumar shresthaज्यू</div> <div style="font-size: 24px; padding-top: 0px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; color: #666; "> [[नेपाली विकिपिडिया]]मा हार्दिक [[विकिपिडिया:स्वागत|स्वागत]] छ! </div></div> <div style="vertical-align:middle; color: black; background-color:#fff"> <div style="display: flex; flex-flow: row wrap; background-color:#EAECF0; padding: 10px; padding-left: 25px; "> <div style="font-size: 18px; padding-top: 0px; margin-left: 0px; text-align: center; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.5em; color: #111; "> हालसम्म नेपाली विकिपिडियामा [[विशेष:Statistics|२९,९९६]] लेखहरू छन्। यसलाई बढाउन तपाईंको योगदानको आवश्यकता रहेको छ। आउनुहोस् तपाईं हामी सबै मिलेर नेपाली विकिपिडियालाई विश्वका अन्य प्रमुख [[:meta:List_of_Wikipedias/ne|भाषाका विकिपिडिया जत्ति कै धनी]] बनाऔँ। विकिपिडियाले कुनै पनि व्यक्तिलाई सम्पादन गर्ने अधिकार दिन्छ। मलाई आशा छ कि तपाईंले यहाँ मन पराउनुहुन्छ र योगदान गर्ने निर्णय गर्नुहुन्छ।</div> <div style="flex: 1 1 300px;"><br/> <div style="font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;">[[चित्र:Symbol support2 vote.svg|25px|alt=|link=]] सुरुवात</div> <div style="font-size: 15px;"> * पहिले [[विकिपिडिया:विकिपिडियाको बारेमा|विकिपिडियाको परिचय पृष्ठ]] पढ्नुहोस्। * तपाईंले कसरी [[मद्दत:सहायता विषयसूचि|विकिपिडियामा योगदान गर्न सक्नुहुन्छ]] जान्नुहोस्। * आफ्नो परिचय दिनको लागि तपाईंको [[प्रयोगकर्ता:Kishor kumar shrestha|प्रयोगकर्ता पृष्ठ]] बनाउनुहोला ताकि हामी तपाईंलाई अझ राम्रोसँग चिन्न सक्छौँ। (परिचय दिइरहनु आवश्यक नै भने छैन) </div> </div> <div style="flex: 1 1 300px;"><br/> <div style="font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;">[[चित्र:Artículo bueno-blue.svg|25px|alt=|link=]] सुझावहरू</div> <div style="font-size: 15px;"> * कृपया [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/वार्तालाप पृष्ठ|वार्तालाप पृष्ठ]]मा चारवटा वक्र (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) प्रयोग गरि हस्ताक्षर गर्नुहोला। यसो गर्नाले वार्तालाप पृष्ठमा स्वत: तपाईंको नाम, वार्ता पृष्ठसूत्र र मिति थपिने छ। * यदि तपाईंलाई विकिपिडियामा केही समस्या परेको छ भने आफ्नो वार्तालाप पृष्ठमा <code>'''<nowiki>{{मद्दत}}</nowiki>'''</code> राख्नु होला। हाम्रा प्रयोगकर्ताहरूले तपाईंको समस्याको समाधान बताउने छन्। * नयाँ पृष्ठहरू [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सम्पादन|सम्पादन गर्दा]] वा [[विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|सिर्जना गर्दा]], [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सन्दर्भ|सन्दर्भ]]हरू थप्दा वा मेटाउँदा गल्ती गर्न डराउनु पर्दैन किनकि गल्ती जो कोहीबाट हुन् सक्छ। </div> </div> </div> <div style="padding: 10px; padding-left: 25px; "> <div style="text-align: center;"> {{clickable button 2|विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|कसरी लेख बनाउने?|class=mw-ui-constructive center}} </div> <div style="text-align: center;"> {{clickable button 2|विकिपिडिया:चिया घर|यदि तपाईंसँग प्रश्नहरू छन् भने यहाँ सोध्नुहोस्|class=mw-ui-constructive center}} </div> </div> </div> </div> '''स्वागतम्''', हामी नेपाली विकिपिडियामा तपाईंको सम्पादनको लागि पर्खिरहेका छौँ! -- [[User:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|नेपाली विकिपिडिया स्वागत]] ([[User talk:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|कुरा गर्नुहोस्]]) १२:०५, २ अगस्ट २०२६ (नेपाली समय) f1og2jycokzxblndzvqi1gp3qmrc4yf 0 151104 1368274 2026-08-02T06:35:48Z Saroj 31493 नयाँ लेख 1368274 wikitext text/x-wiki {{Infobox food | name = साम्भर | image = Pumpkin sambar.JPG | image_size = 250px | caption = | country = [[भारत]] | region = [[दक्षिण भारत]] | creator = | type = मसलेदार शाकाहारी [[करी]] | served = तातो | main_ingredient = [[तित्री]]को [[झोल]], [[दाल]], [[तरकारी]] | variations = | calories = | other = }} '''साम्भर''' [[दाल]]मा आधारित मसलेदार तरकारीयुक्त [[करी]] वा [[स्ट्यु]] हो, जुन [[रहर (दाल)|रहरको दाल]] र [[तित्री]]को [[झोल]] प्रयोग गरी पकाइन्छ। यसको उत्पत्ति [[दक्षिण भारतीय व्यञ्जन]]मा भएको हो र यो भारतका अन्य भागहरूमा पनि खाइन्छ। == इतिहास == साम्भरको अभिलेखित इतिहास अस्पष्ट छ।<ref name="SB_2023"/> [[विजयनगर साम्राज्य]]का राजा [[कृष्णदेवराय]]द्वारा रचित [[तेलगु भाषा|तेलुगु]] कविता ''[[अमुक्तमाल्यदा]]'' (लगभग १५१७) को श्लोक २.९८ मा "''sambarampuchintapandu''" शब्दको उल्लेख गरिएको छ। आन्ध्र विश्वविद्यालयका श्रीनिवास सिस्टलाद्वारा सन् २०१० मा गरिएको अनुवादअनुसार, उक्त कवितामा हालको [[तमिलनाडु]]को श्रीविल्लिपुथुरमा पेरियालवारकी पत्नीले यात्राका लागि तयार पारेको भोजनको वर्णन गर्दै "छुट्टाछुट्टै प्याकमा राखिएका साम्भरका सामग्री, गुड र तित्रीको लेदो" को उल्लेख गरिएको छ। बहुजनपल्ली सीतारामाचार्युलुको ''शब्दरत्नाकरमु'' (१८८५) शब्दकोश र वेदम वेङ्कटराय शास्त्रीद्वारा सन् १९२७ मा प्रकाशित उक्त कविताको टीकाले पनि यस शब्दको यही अर्थ लगाएका छन्। त्यसैले सिस्टलाले १६औँ शताब्दीसम्म आइपुग्दा साम्भर तमिल भोजन परम्पराको अभिन्न अंश भइसकेको हुनुपर्ने अनुमान गरेका छन्।<ref>{{cite web |author=Srinivas Sistla |title=Arey O Samba! Who invented Sambar? |url=https://www.newindianexpress.com/opinions/2021/Apr/27/arey-o-samba-who-invented-sambar-2295329.html |date=2021-04-27 |publisher=The New Indian Express |access-date=2025-06-20 }}</ref> खाद्य इतिहासकार के. टी. आचाय (१९९४) का अनुसार, साम्भरको सबैभन्दा पुरानो उपलब्ध उल्लेख वर्तमान [[कर्नाटक]] क्षेत्रमा १७औँ शताब्दीमा "हुलि" नामबाट पाइन्छ।<ref>{{cite book |last=Prasad |first=G. J. V. |chapter=Idli, Dosai, Sambar, Coffee: Consuming Tamil Identity |editor1=Shweta Rao Garg |editor2=Deepti Gupta |title=The English Paradigm in India: Essays in Language, Literature and Culture |chapter-url=https://books.google.com/books?id=kHk2DwAAQBAJ&pg=PA99 |year=2017 |publisher=Springer Singapore |isbn=978-981-10-5332-0 |pages=98–99 |access-date=18 May 2018 |archive-date=26 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231026084034/https://books.google.com/books?id=kHk2DwAAQBAJ&pg=PA99#v=onepage&q&f=false |url-status=live }}</ref><ref>{{cite book |last=Achaya |first=K. T. |author-link=K. T. Achaya |title=Indian Food: A Historical Companion |year=1994 |publisher=Oxford University Press |url=https://books.google.com/books?id=ZNDgAAAAMAAJ&q=%22huli+the+modern%22 |isbn=9780195628456 |page=119 }}</ref> सन् १६४८ मा कन्नड विद्वान गोविन्द वैद्यद्वारा रचित ''कन्थीरव नरसराज विजय'' ग्रन्थमा हुलि (पुलि) (शाब्दिक अर्थ: "अमिलोपन" को उल्लेख गरिएको छ। यसमा तरकारी र रहरको दाल प्रयोग गरी बनाइने, आधुनिक साम्भरसँग मिल्दोजुल्दो एक प्रकारको तरकारी झोलको वर्णन गरिएको छ।<ref name="SB_2023">{{cite book |last=Bhattacharyya |first=Sourish |chapter=Sambar |editor1=Colleen Taylor Sen |editor2=Sourish Bhattacharyya |editor3=Helen Saberi |title=The Bloomsbury Handbook of Indian Cuisine |year=2023 |publisher=Bloomsbury |isbn=9781350128651 |page=330 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=AzysEAAAQBAJ&pg=PT416 }}</ref> एउटा [[किंवदन्ती]]अनुसार, साम्भर पहिलो पटक तञ्जावुरको मराठा राज्यमा शहूजी प्रथम (शासनकाल: सन् १६८४–१७१२) को शासनकालमा बनाइएको थियो।<ref name="SB_2023"/> किंवदन्तीअनुसार, [[सम्भाजी]]को भ्रमणका बेला राजा वा उनका शाही भान्सेले परम्परागत ''अमटी'' (दालको झोल) मा प्रयोग हुने कोकमको सट्टा तित्री प्रयोग गरे र त्यसमा केही तरकारी पनि थपे। यसरी तयार भएको उक्त तरकारी झोललाई सम्भाजीको नामबाट ''साम्भर'' वा ''सम्भार'' नाम दिइयो।<ref>{{Cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/life-style/food-news/the-story-of-how-popular-south-indian-sambar-was-invented-recipe-inside/photostory/100445358.cms |title=The story of how popular South Indian Sambar was invented; recipe inside |date=23 May 2023 |access-date=22 October 2024 |work=[[The Times of India]] }}</ref><ref>{{Cite news |date=30 March 2012 |title=A tale of two sambhars |url=https://www.thehindu.com/news/cities/chennai/chen-columns/a-tale-of-two-sambhars/article3262394.ece |access-date=22 May 2024 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> सौरिश भट्टाचार्यले ''द ब्लुम्सबरी ह्यान्डबुक अफ इन्डियन कुजिन'' (२०२३) मा शहूजी प्रथम र सम्भाजीका पिता आपसमा सौतेनी दाजुभाइ भए पनि उनीहरूबीच राम्रो सम्बन्ध नरहेको उल्लेख गरेका छन्। त्यसैले उनले यस किंवदन्तीको विश्वसनीयता कमजोर रहेको टिप्पणी गरेका छन्। यद्यपि, भट्टाचार्यका अनुसार शहूजीले दुई परिवारबीच सौहार्दपूर्ण सम्बन्ध स्थापना गर्ने आफ्नो प्रयासको एक भागस्वरूप उक्त परिकारको नाम सम्भाजीको नामबाट राखेको हुन सक्ने सम्भावना पनि रहेको छ।<ref name="SB_2023"/> == क्षेत्रीय विविधता == साम्भरको पिरोपन खाने व्यक्तिको रुचि र क्षेत्रीय परम्पराअनुसार फरक–फरक हुन सक्छ। यो प्रायः [[डोसा]] वा [[इडली]]सँग खाइन्छ। धेरैजसो यसलाई भातमा मिसाएर मुरुक्कु वा आलुको चिप्सजस्ता कुरकुरा परिकारसँग पनि खाने गरिन्छ। साम्भर तमिलनाडुको भोजन परम्पराको एक प्रमुख परिकार हो। भारतका दक्षिणी राज्यहरू—[[कर्नाटक]], [[आन्ध्र प्रदेश]], [[तेलङ्गाना]], [[केरल]] र [[तमिलनाडु]]—मा साम्भर दालसँगै विभिन्न तरकारी वा नरिवल प्रयोग गरी बनाइन्छ। प्रत्येक क्षेत्रको साम्भर बनाउने आफ्नै शैली छ। एउटै प्रकारका तरकारी प्रयोग गरिए पनि मसला, अन्य सामग्री र बनाउने विधि भने क्षेत्रअनुसार फरक–फरक हुन्छन्।<ref>{{cite web |url=https://hebbarskitchen.com/south-indian-vegetable-sambar-recipe/|title=Sambar Recipe South Indian Vegetable Sambar in Cooker – 15 Mins |author=Hebbars kitchen |access-date=4 April 2023 |archive-date=4 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230404163538/https://hebbarskitchen.com/south-indian-vegetable-sambar-recipe/|url-status=live}}</ref> कर्नाटकको तटीय [[तुलु भाषा|तुलु]]भाषी क्षेत्रमा ''कोड्डेल'' (साम्भर) बनाउन मुख्य रूपमा नरिवल प्रयोग गरिन्छ। किसिएको नरिवललाई मसलासँग पिसेर लेदो बनाइन्छ, जसलाई उमालेका तरकारीमा मिसाइन्छ।<ref>{{cite web |url=https://www.dnaindia.com/lifestyle/report-the-sambar-saga-on-the-provenance-and-many-variations-of-a-south-indian-staple-2117363 |title=The sambar saga: On the provenance and many variations of a south Indian staple |author=DNA, English Daily Newspaper |access-date=5 August 2023 |archive-date=4 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230804184345/https://www.dnaindia.com/lifestyle/report-the-sambar-saga-on-the-provenance-and-many-variations-of-a-south-indian-staple-2117363|url-status=live}}</ref> [[कन्नड भाषा|कन्नड]]भाषी क्षेत्रमा यसलाई ''सारु'' भनिन्छ।<ref>{{Cite web |last=Aruna |date=2017-01-14 |title=Hitikida Avarekalu Saaru: A Winter Recipe from Karnataka |url=https://aahaaramonline.com/hitikida-avarekalu-saaru-recipe-karnataka/ |access-date=2025-11-19 |website=ãhãram}}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{commons category|Sambar (dish)}} {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:केरलको खाना]] [[श्रेणी:दक्षिण भारतीय खाना]] [[श्रेणी:भारतीय खाना]] 4mtj1frksn576k6to2iobldp0faueds 1 151105 1368275 2026-08-02T06:37:37Z Saroj 31493 नयाँ पृष्ठ: {{translated page|en|Sambar (dish)|version=1367277807}} 1368275 wikitext text/x-wiki {{translated page|en|Sambar (dish)|version=1367277807}} 40w0lawqb1468efsl4mbn3v6tt033n2 0 151106 1368280 2026-08-02T07:23:13Z पर्वत सुवेदी 31224 पर्वत सुवेदीद्वारा [[मंगलबहादुर शाही]] पृष्ठलाई [[मङ्गलबहादुर शाही]]मा सारियो 1368280 wikitext text/x-wiki #अनुप्रेषण [[मङ्गलबहादुर शाही]] c1xd1uvebvfrqakxbozc7va6k0tcjff 10 151107 1368281 2026-08-02T07:27:33Z पर्वत सुवेदी 31224 नयाँ पृष्ठ: <includeonly>{{{{{♥|safesubst:}}}#invoke:उमेर|age_generic|template=age_yd_nts}}</includeonly><noinclude>{{documentation}}</noinclude> 1368281 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{{{{♥|safesubst:}}}#invoke:उमेर|age_generic|template=age_yd_nts}}</includeonly><noinclude>{{documentation}}</noinclude> d6bd64grhkvskioi256soyyg53wxnum 1368282 1368281 2026-08-02T07:28:00Z पर्वत सुवेदी 31224 /* */ 1368282 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{{{{♥|safesubst:}}}#invoke:उमेर|उमेर|template=age_yd_nts}}</includeonly><noinclude>{{documentation}}</noinclude> gign4bxbnoo4l6lo0dyojby22s5s2fn 1368283 1368282 2026-08-02T07:29:36Z पर्वत सुवेदी 31224 /* */ 1368283 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#ifeq: {{{disp|}}} | table | nowrap style=text-align:right {{!}} {{#time: j M Y | {{{1|}}} }} {{!!}} nowrap style=text-align:right {{!}} {{#if: {{{2|}}} | {{#time: j M Y | {{{2}}} }} | {{center|Living}} }} {{!!}} }}{{{{{♥|safesubst:}}}#invoke:उमेर|उमेरtemplate=ढाँचा:उमेर वर्ष र दिन}}</includeonly><noinclude>{{documentation}}</noinclude> nei4b7e5p8bvyreqhpieic3nfum9pbj 1368284 1368283 2026-08-02T07:29:55Z पर्वत सुवेदी 31224 /* */ 1368284 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#ifeq: {{{disp|}}} | table | nowrap style=text-align:right {{!}} {{#time: j M Y | {{{1|}}} }} {{!!}} nowrap style=text-align:right {{!}} {{#if: {{{2|}}} | {{#time: j M Y | {{{2}}} }} | {{center|Living}} }} {{!!}} }}{{{{{♥|safesubst:}}}#invoke:उमेर|उमेर|template=ढाँचा:उमेर वर्ष र दिन}}</includeonly><noinclude>{{documentation}}</noinclude> do0qhnn6yer0u20hltaoxbt3faszjs2 1368285 1368284 2026-08-02T07:32:02Z पर्वत सुवेदी 31224 /* */ 1368285 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#ifeq: {{{disp|}}} | table | nowrap style=text-align:right {{!}} {{#time: j F Y | {{{1|}}}-{{{2|}}}-{{{3|}}} }} {{!!}} nowrap style=text-align:right {{!}} {{#if: {{{4|}}} | {{#time: j F Y | {{{4}}}-{{{5}}}-{{{6}}} }} | {{center|जीवित}} }} {{!!}} }}{{#invoke:उमेर|उमेर|{{{1|}}}|{{{2|}}}|{{{3|}}}|{{{4|}}}|{{{5|}}}|{{{6|}}}}}{{noinclude|}}</includeonly><noinclude>{{documentation}}</noinclude> 9ka4q24fmcai56fo3bn3x3dkne4p0e9 1368286 1368285 2026-08-02T07:33:03Z पर्वत सुवेदी 31224 /* */ 1368286 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#ifeq: {{{disp|}}} | table | nowrap style=text-align:right {{!}} {{#time: j F Y | {{{1|}}}-{{{2|}}}-{{{3|}}} }} {{!!}} nowrap style=text-align:right {{!}} {{#if: {{{4|}}} | {{#time: j F Y | {{{4}}}-{{{5}}}-{{{6}}} }} | {{center|जीवित}} }} {{!!}} }}{{#invoke:उमेर|उमेर|{{{1|}}}|{{{2|}}}|{{{3|}}}|{{{4|}}}|{{{5|}}}|{{{6|}}}}} </includeonly><noinclude>{{documentation}}</noinclude> bwch584e1wfvxq0ndqfw2z8e4hkmnf1 1368287 1368286 2026-08-02T07:36:05Z पर्वत सुवेदी 31224 /* */ 1368287 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{{{{♥|safesubst:}}}#invoke:age|age_generic|template=age_yd_nts}}</includeonly><noinclude>{{documentation}}</noinclude> 4wdr4xxevvc2w4thg8tbp0s32bujp34 0 151108 1368290 2026-08-02T08:02:59Z Saroj 31493 नयाँ लेख 1368290 wikitext text/x-wiki {{Infobox food | name = पुलिसेरी | image = File:Pulissery.jpg | caption = कचौरामा परोसिएको पुलिसेरी | alternate_name = पुलिसेरी, मोरु करी | country = [[भारत]] | region = [[केरल]] | national_cuisine = [[केरलको खाना]] | type = [[करी]] | main_ingredient = अमिलो [[दही]] वा [[मही]], [[नरिवल]], [[जीरा]], [[बेसार]], हरियो [[खुर्सानी]] | similar_dish = [[कढी]], [[कालन]] }} '''पुलिसेरी''' दक्षिण भारतीय राज्य [[केरल]]को [[दही]] वा [[मही]]मा आधारित एक प्रकारको [[करी]] हो। यसलाई अमिलो दही वा महीमा [[नरिवल]], [[जीरा]], [[बेसार]] र हरियो [[खुर्सानी]]को पिसेको लेदो मिसाएर तयार गरिन्छ। अन्त्यमा [[तोरी]]का दाना, [[मेथी]], सुक्खा रातो खुर्सानी र कढीपत्ताको झान दिएर यसको स्वाद बढाइन्छ।<ref name="kt-food" /> यो करीको स्वाद हल्का अमिलो हुन्छ र यसलाई प्रायः [[भात]]सँग खाइन्छ। केही क्षेत्रहरूमा यसको विभिन्न प्रकार पाइन्छन्, जसलाई ''मोरु करी'' (अर्थात् महीको करी) पनि भनिन्छ।<ref name="gulfnews" /> पुलिसेरी केरलको परम्परागत शाकाहारी भोज [[सद्य]]को एक सामान्य परिकार हो, जुन परम्परागत रूपमा केराको पातमा परोसिन्छ।<ref name="kt-sadya" /> == व्युत्पत्ति == पुलिसेरी नाम [[मलयालम भाषा|मलयालम]] शब्द ''पुलि'' बाट आएको हो, जसको अर्थ अमिलोपन वा [[तित्री]] हुन्छ। यो नाम यस परिकारको आधार बन्ने अमिलो दही वा महीको टर्रो स्वादलाई जनाउँछ। == तयारी == नरिवलको चाना, जीरा, बेसार र हरियो खुर्सानीलाई राम्ररी पिसेर चिल्लो मसला तयार गरिन्छ। त्यसपछि यो मसला प्रायः कुनै तरकारी वा फलसँग पकाइन्छ, जसले गर्दा नरिवलको काँचो स्वाद हट्छ। त्यसपछि अमिलो दही वा मही मिसाइन्छ र करीलाई हल्का तताइन्छ। सामान्यतया दही अन्त्यतिर हाल्ने र त्यसपछि मिश्रणलाई उमाल्न नदिने गरिन्छ, किनकि उमाल्दा दही फाट्न सक्छ।<ref name="gulfnews" /> तयार भएको करीमा अन्त्यमा नरिवलको तेलमा तोरीका दाना, मेथी, सुक्खा रातो खुर्सानी, साना प्याज र कढीपत्ता झानेर हालिन्छ।<ref name="kt-food" /> == प्रकारहरू == पुलिसेरीका धेरै प्रकारहरू पाइन्छन्, जसमा दही वा महीको आधारमा पकाइने तरकारी वा फलअनुसार भिन्नता हुन्छ। सामान्य प्रकारहरूमा पाकेको [[आँप]] (''माम्बाझा पुलिसेरी''), [[भुइँकटहर]], पाकेको प्लान्टेन र [[कुभिण्डो]] (''कुम्बालङ्गा पुलिसेरी'') प्रयोग गरिन्छ।<ref name="kt-sadya" /><ref name="gulfnews" /> आँप र भुइँकटहरबाट बनाइने फलमा आधारित प्रकारहरू गुलियो-अमिलो स्वादका हुन्छन् भने तरकारीमा आधारित प्रकारहरू अपेक्षाकृत हल्का स्वादका हुन्छन्। केरलका विभिन्न क्षेत्रअनुसार यसको रुचि फरक–फरक पाइन्छ। सामान्यतया दक्षिणी केरलका केही भागहरूमा पुलिसेरीभन्दा पातलो कालन बढी रुचाइन्छ भने थालास्सेरी वरपरको क्षेत्रमा कुभिन्डोबाट बनाइने ''पुलिनकरी'' विशेष लोकप्रिय छ।<ref name="kt-sadya" /> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist|refs= <ref name="kt-food">{{cite web |title=Pulissery |work=Kerala Tourism |url=https://www.keralatourism.org/kerala-food/pulisshery/182/ |access-date=2026-07-24}}</ref> <ref name="kt-sadya">{{cite web |title=Onasadya |work=Kerala Tourism |url=https://www.keralatourism.org/onam/ona-sadya/sadya |access-date=2026-07-24}}</ref> <ref name="gulfnews">{{cite web |title=Video guide to making special Kumbalanga Pulissery or Kerala-style ash gourd curry |work=Gulf News |url=https://gulfnews.com/gulfnews/food/guide-cooking/video-guide-to-making-special-kumbalanga-pulissery-or-kerala-style-ash-gourd-curry-1.1682927361850 |access-date=2026-07-24}}</ref> }} [[श्रेणी:केरलको खाना]] [[श्रेणी:भारतीय खाना]] sqaitf8x27nm6f0goo25bbtdhddm00l 1 151109 1368291 2026-08-02T08:03:42Z Saroj 31493 नयाँ पृष्ठ: {{translated page|en|Pulissery|version=1365743938}} 1368291 wikitext text/x-wiki {{translated page|en|Pulissery|version=1365743938}} nx6ey79odaivvzsah99ekax6qvej2z0