विकिपिडिया newiki https://ne.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%96%E0%A5%8D%E0%A4%AF_%E0%A4%AA%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%A0 MediaWiki 1.47.0-wmf.15 first-letter मीडिया विशेष वार्तालाप प्रयोगकर्ता प्रयोगकर्ता वार्ता विकिपिडिया विकिपिडिया वार्ता चित्र चित्र वार्ता मीडियाविकि मीडियाविकि वार्ता ढाँचा ढाँचा वार्ता मद्दत मद्दत वार्ता श्रेणी श्रेणी वार्ता पोर्टल पोर्टल वार्ता मस्यौदा मस्यौदा वार्ता TimedText TimedText talk मोड्युल मोड्युल वार्तालाप Event Event talk 0 1964 1369435 1368484 2026-08-12T18:35:24Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1369435 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | native_name = ''République française''<ref>The country's long name in its [[Languages of France|regional languages]] include: *{{lang-gsw|Französisch Republik}}; *{{lang-eu|Frantziako Errepublika}}; *{{lang-br|Republik C'hall}}; *{{lang-ca|República Francesa}}; *{{lang-co|Republica Francese}}; *{{lang-nl|Franse Republiek}}; *{{lang-frp|Rèpublica francêsa}}; *{{lang-de|Französische Republik}}; *[[Norman language|Norman]]: ''Républyique fraunceise''; *{{lang-oc|Republica Francesa}}; *[[Picard language|Picard]]: ''Républiquअन्तराष्ट्रिय e franchoèse''</ref> | conventional_long_name = फ्रान्सेली गणतन्त्र | common_name = फ्रान्स | official_languages = [[फ्रान्सेली भाषा|फ्रान्सेली]] | languages_type = क्षेत्रीय भाषाहरू<br>(आधिकरिक <br>तथा अन्य भाषाहरू) | languages = {{Collapsible list|title={{nbsp}} | [[Alsatian language|Alsatian]] | [[Basque language|Basque]] | [[Breton language|Breton]] | [[Bushi language|Bushi]] (Mayotte){{Smallsup|2}} | [[Catalan language|Catalan]] | [[Corsican language|Corsican]] | [[French-based creole languages|Creoles]]{{Smallsup|2}} | [[West Flemish language|Flemish]] | [[Franco-Provençal]] | [[Lorrain language|Lorrain]] | [[New Caledonian languages]]{{Smallsup|2}} | [[Occitan language|Occitan]] | [[Oïl languages|Oïl]] | [[Shimaore dialect]] (Mayotte){{Smallsup|2}} | [[Tahitian language|Tahitian]]{{Smallsup|2}}<ref>{{fr}} {{cite web|author=Ministère de la culture et de la communication – Délégation générale à la langue française et aux langues de France |url=http://www.culture.gouv.fr/culture/dglf/lang-reg/methodes-apprentissage/1langreg.htm |title=DGLF – Langues régionales et " trans-régionales " de France |publisher=Culture.gouv.fr |date= |accessdate=27 January 2010}}</ref>}} | demonym = फ्रान्सेली | national_motto = <br />''[[Liberté, égalité, fraternité|Liberté, Égalité, Fraternité]]''<br />(Liberty, Equality, Fraternity) | national_anthem = "[[La Marseillaise]]" <br /><center>[[चित्र:La Marseillaise.ogg]]</center> | image_flag = Flag of France (1794–1815, 1830–1974, 2020–present).svg | image_coat = Armoiries république française.svg | symbol_type = निसाना छाप (unofficial) | image_map = EU-France.svg | map_caption = {{map_caption |location_color=dark green |country=[[Metropolitan France]] |region=Europe |region_color=dark grey |subregion = the European Union |subregion_color= green |legend=EU-France.svg}} | image_map2 = Outre-mer en sans Terre Adelie.png | map_caption2 = <p style="margin-top:0;margin-bottom:-2px;line-height:1em;"><span style="font-size:11px;">Territory of the '''French Republic''' in the world<br />(excl. Antarctica where sovereignty is suspended)</span> | capital = [[पेरिस]] | latd = ४८ | latm = ५१.४ | latNS = N | longd = २ | longm = २१.०५ | longEW = E | largest_city = राजधानी | government_type = केन्द्रिकृत शासन प्रणाली, अर्ध-राष्ट्रपतिय प्रणाली, [[गणतन्त्र]] | leader_title1 = [[राष्ट्रपति]] | leader_title2 = [[प्रधानमन्त्री]] | leader_name1 = [[एमानुएल माक्रोँ|एमानुएल म्याक्रोन]] | leader_name2 = [[सेबास्टियन लेकोर्नु]] | legislature = [[फ्रान्सको संसद|संसद]] | upper_house = [[फ्रान्सको सिनेट|सिनेट]] | lower_house = [[फ्रान्सको राष्ट्रिय सभा|राष्ट्रिय सभा]] | sovereignty_type = [[फ्रान्सको इतिहास|निर्माण]] | sovereignty_note = | established_event1 = [[Francia]] | established_event2 = [[West Francia]] | established_event3 = [[Constitution of France|वर्तमान &nbsp;संविधान]] | established_date1 = ४८६ (Unification by [[Clovis I|Clovis]]) | established_date2 = ८४३ ([[Treaty of Verdun]]) | established_date3 = ५ अक्टोबर १९५८ ([[French Fifth Republic|5th Republic]]) | accessionEUdate = २५ मर्च १९५७ | EUseats = ७८ | FR_metropole = [[Metropolitan France|Metropolitan&nbsp;France]] | FR_IGN_area_km2 = ५५१६९५ | FR_IGN_area_rank = ४७^th | FR_IGN_area_magnitude = 1 E11 | FR_cadastre_area_magnitude = 1 E11 | FR_IGN_area_sq_mi = २१३०१० | FR_cadastre_area_km2 = ५४३९६५ | FR_cadastre_area_rank = ४७ अौँ | FR_cadastre_area_sq_mi = २१००२६ | area_km2 = ६७४८४३ | area_sq_mi = २६०५५८<!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | area_rank = ४१अौँ | area_magnitude = 1 E11 | FR_foot = <ref name=whole_territory>Whole territory of the French Republic, including all the [[overseas department]]s and [[Overseas territory (France)|territories]], but excluding the French territory of [[Adélie Land|Terre Adélie]] in [[Antarctica]] where sovereignty is suspended since the signing of the [[Antarctic Treaty]] in 1959.</ref> | FR_foot2 = <ref name=IGN_figure>{{fr}} French [[Institut Géographique National|National Geographic Institute]] data.</ref> | FR_foot3 = <ref name=cadastre_figure>French [[Land Register]] data, which exclude lakes, ponds and [[glacier]]s larger than 1&nbsp;km² (0.386&nbsp;sq&nbsp;mi or 247&nbsp;acres) as well as the estuaries of rivers.</ref> | FR_foot4 = <ref name=whole_territory /> | FR_foot5 = <ref name=metropolitan_France>[[Metropolitan France]] only.</ref> | FR_total_population_estimate = ६५,८२१,८८५<ref name=population /> | FR_total_population_estimate_year = २०११ | FR_total_population_estimate_rank = २० अौँ | FR_metropole_population = ६३,१३६,१८०<ref>{{fr}} {{cite web|url=http://www.insee.fr/fr/themes/detail.asp?reg_id=0&ref_id=bilan-demo&page=donnees-detaillees/bilan-demo/pop_age2.htm|title=Population totale par sexe et âge au 1er janvier 2011, France métropolitaine|first=[[Government of France]]|last=[[INSEE]]|accessdate=20 January 2011}}</ref> | FR_metropole_population_estimate_rank = २२ अौँ | population_density_km2 = 116 | population_density_sq_mi = ३०१ <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | population_density_rank = ८९अौँ | GDP_nominal = $२.५८२ ट्रिलियन<ref name=imf2/> | GDP_nominal_rank = | GDP_nominal_year = २०१० | GDP_nominal_per_capita = $४१,०१८<ref name=imf2/> | GDP_nominal_per_capita_rank = | GDP_PPP_year = २०१० | GDP_PPP = $२.१४५ ट्रिलियन<ref name=imf2>{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2011/01/weodata/weorept.aspx?sy=2008&ey=2011&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=132&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a=&pr.x=84&pr.y=6 |title=France|publisher=International Monetary Fund|accessdate=26 April 2011}}</ref> | GDP_PPP_rank = | GDP_PPP_per_capita = $३४,०७७<ref name=imf2/> | GDP_PPP_per_capita_rank = | Gini = 28.5 <!-- number only --> | Gini_year = २०१८ | Gini_change = decrease <!-- increase/decrease/steady --> | Gini_ref = <ref>{{cite web|url=https://ec.europa.eu/eurostat/tgm/table.do?tab=table&init=1&language=en&pcode=tessi190&plugin=1|title=Gini coefficient of equivalised disposable income – EU-SILC survey|publisher=Eurostat|website=ec.europa.eu/eurostat|access-date=15 October 2019}}</ref> | Gini_rank = | HDI = 0.901 <!-- number only --> | HDI_year = २०१९ <!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year --> | HDI_change = increase <!-- increase/decrease/steady --> | HDI_ref = <ref name="UNHDR">{{cite web|url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr2020.pdf|title=Human Development Report 2020|language=en|publisher=[[United Nations Development Programme]]|date=15 December 2020|access-date=15 December 2020}}</ref> | HDI_rank = २६औ | HDI_category = <span style="color:#090;">very&nbsp;high</span> | currency = [[Euro]],<ref>Whole of the French Republic except the overseas territories in the Pacific Ocean.</ref> [[CFP franc]]<ref>French overseas territories in the Pacific Ocean only.</ref><br />&nbsp; | currency_code = EUR,{{Spaces|4}}XPF | time_zone = CET<ref name=metropolitan_France /> | utc_offset = +१ | time_zone_DST = CEST<ref name=metropolitan_France /> | utc_offset_DST = +२ | drives_on = दायाँ | cctld = [[.fr]]<ref>In addition to [[.fr]], several other Internet TLDs are used in French overseas ''départements'' and territories: [[.re]], [[.mq]], [[.gp]], [[.tf]], [[.nc]], [[.pf]], [[.wf]], [[.pm]], [[.gf]] and [[.yt]]. France also uses [[.eu]], shared with other members of the European Union. The [[.cat]] domain is used in [[Catalan Countries|Catalan-speaking territories]].</ref> | calling_code = [[Telephone numbers in France|+३३]]{{Smallsup|1}} | ISO_3166-1_alpha2 = | ISO_3166-1_alpha3 = FRA | ISO_3166-1_numeric = | sport_code = FRA | vehicle_code = F | footnote1 = The overseas regions and collectivities form part of the [[French telephone numbering plan]], but have their own country calling codes: [[Guadeloupe]] +590; [[Martinique]] +596; [[French Guiana]] +594, [[Réunion]] and [[Mayotte]] +262; [[Saint Pierre and Miquelon]] +508. The overseas territories are not part of the French telephone numbering plan; their country calling codes are: [[New Caledonia]] +687, [[French Polynesia]] +689; [[Wallis and Futuna]] +681 | footnote2 = Spoken mainly in overseas territories }} '''फ्रान्स''' (फ्रान्सेली उच्चारण: फ्राँस) [[युरोप]]मा रहेको एक [[देश]] हो। यसको [[राजधानी]] [[पेरिस]] हो। फ्रान्समा धेरै महत्त्वपूर्ण सहरहरू छन्। जसमध्ये केही हुन् आभिग्नोन, [[वोधु]], लिज्ये, लिवोन, मार्सेइ, बोर्दो, र तुलुज। फ्रान्स शताब्दीऔँ देखि कला, विज्ञान, र दर्शनको अन्तराष्ट्रिय केन्द्रको रुपमा रहेको छ। फ्रान्स [[युनेस्को]] [[विश्व सम्पदा क्षेत्रहरूको सूची|विश्व सम्पदा]]को सङ्ख्यामा पाँचौ स्थानमा छ र प्रमुख पर्यटकीय गन्तब्य हो, २०१८ मा ८.९ करोड भन्दा अधिक विदेशी पर्यटक भित्राएको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://www.france24.com/en/20190517-france-tourism-record-number-visitors-tourists-despite-yellow-vests-paris|title=France posts new tourist record despite Yellow Vest unrest|date=17 May 2019|website=France 24}}</ref> फ्रान्स जीडीपीको आधारमा सातौ ठुलो अर्थतन्त्र भएको विकसित देश हो। विश्व मामिलामा फ्रान्स [[संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषदका स्थायी सदस्यहरू|संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषदको स्थायी सदस्य]] र आधिकारिक परमाणु हतियार भएको एक [[महाशक्ति]] हो<ref>Jack S. Levy, ''War in the Modern Great Power System, 1495–1975'', (2014) p. 29</ref>। फ्रान्स [[युरोपेली सङ्घ|युरोपेली युनियन]], युरोजोन्, <ref name="superficy">{{cite web|url=http://europa.eu/about-eu/countries/member-countries/france/index_en.htm|title=Europa Official Site&nbsp;– France|publisher=EU|accessdate=28 October 2014}}</ref> र [[जि-सेभेन|जी-सेभेन]], [[नाटो|उत्तर एट्लान्टिक सन्धि सङ्गठन]] / नेटो, [[विश्व व्यापार सङ्गठन]], [[संयुक्त राष्ट्र सङ्घ|संयुक्त राष्ट्रसङ्घ]]को संस्थापक तथा नेतृत्वदायी सदस्य हो। == जनसङ्ख्या == फ्रान्सेली जनता [[फ्रान्सेली भाषा]] बोल्दछन्। फ्रान्सका केही मानिसहरू [[बास्क]], [[ब्रेटन]], [[कातालान]], कोर्सिकान, [[जर्मन]], फ्लेमिस, ओक्थितान र आल्सातियन भाषाहरू बोल्दछन्। == भूगोल == == राजनीति == === सरकार === {| class="wikitable" style="text-align:left; float:left; margin-right:9px; margin-left:2px;" | style="text-align:left;" |[[चित्र:Emmanuel_Macron_(cropped).jpg|171x171px]] | style="text-align:left;" |[[चित्र:Portrait_Jean_Castex_(cropped).jpg|173x173px]] |- | style="text-align:center;" |[[एमानुएल माक्रोँ]]<small>राष्ट्रपति</small> | style="text-align:center;" |जँ क्यास्टेक्स प्रधानमन्त्री |} फ्रेन्च गणतन्त्र सुदृढ प्रजातान्त्रिक परिपाटी भएको एकात्मक अर्ध-राष्ट्रपतिय प्रजातान्त्रिक गणतन्त्र हो।<ref>{{cite web|url=http://www.democracyweb.org/limits/france.php|title=Constitutional Limits on Government: Country Studies – France|website=Democracy Web: Comparative studies in Freedom|archive-url=https://web.archive.org/web/20130828081904/http://democracyweb.org/limits/france.php|archive-date=28 August 2013|access-date=30 September 2013|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150321022455/http://www.democracyweb.org/limits/france.php |date=21 March 2015 }}</ref> यो पाँचौ गणराज्यको संबिधानको अनुमोदन २८ सेप्टेम्बर १९५८ मा [[जनमत सङ्ग्रह|जनमत सङ्ग्रहबाट]] गरिएको थियो।<ref>{{cite book|title=Contemporary France|page=[https://books.google.com/books?id=7L8cBQAAQBAJ&pg=PA95#v=onepage 95]|author=Helen Drake|date=2011|publisher=Palgrave Macmillan|doi=10.1007/978-0-230-36688-6|isbn=978-0-333-79243-8}}</ref> यसले कार्यपालिकाको अधिकारको सम्बन्ध संसदसंग बलियो संग जोडेको छ। कार्यकारी शाखामा दूई नेता हुन्छन्। यस गणराज्यका हालका राष्ट्रपति [[एमानुएल माक्रोँ]], राष्ट्र प्रमुख छन्। राष्ट्रपतिको निर्वाचन वालिग मतदान बाट ५ वर्षको (औपचारिक रुपमा ७ वर्ष) कार्यकालको लागि गरिन्छ।<ref>{{cite web|url=http://www.ladocumentationfrancaise.fr/dossiers/quinquennat/index.shtml|title=Le quinquennat : le référendum du 24 Septembre 2000|language=fr|trans-title=The 5-year term: referendum of 24 September 2000|archive-url=https://web.archive.org/web/20100812105736/http://www.ladocumentationfrancaise.fr/dossiers/quinquennat/index.shtml|archive-date=12 August 2010|url-status=live}}</ref> वर्तमान प्रधानमन्त्री जँ क्यास्टेक्स छन् र उनी सरकार प्रमुख हुन्। प्रधानमन्त्रीको चयन र नियुक्ति सरकारको नेतृत्वको लागि राष्ट्रपतिद्वारा हुन्छ। फ्रान्स [[युरोपेली सङ्घ|युरोपियन सङ्गठन]]को सदस्य हो र यस सङ्गठनको सबैभन्दा ठुलो राष्ट्र हो। फ्रान्स आफ्ना धेरै पुराना स्मारकहरू र एतिहासिक ठाँउहरूका कारणले धेरै प्रसिद्ध छ। जस्तै [[लुभ्र]] संग्राहालय, [[आइफल टावर]], विजयको गुम्वज, [[झिभेर्नी]], [[भेर्साइको दरबार]] र [[नोत्र दाम]]। फ्रान्सलाई 'क्षेत्र' र 'विभाग'मा राजनीतिक विभाजन गरिएको छ। == आन्तरिक राजनीति == फ्रान्समा [[दक्षिणपन्थी दल]] तथा [[समाजवादी दल]] प्रमुख राजनीतिक दल हुन्। === २००७ को फ्रान्सेली राष्ट्रपतिको चुनाव === '''''मुख्य पृष्ठ:[[२००७ को फ्रान्सेली राष्ट्रपतिको चुनाव]] ''''' फ्रान्समा [[६ मे|मे ६]] मा भएको राष्ट्रपति निर्वाचनमा दक्षिणपन्थी उम्मेद्वार [[निकोलस सार्कोजी|निकोला सार्कोजी]] विजयी भए। दोस्रो चरणको निर्वाचनमा उनले ५३ प्रतिशत मत हासिल गरे। यसैगरी उनका प्रतिद्वन्दी समाजवादी पार्टीका उम्मेद्वार [[सेगोलेन रोयल]]ले ४७ प्रतिशत मत हासिल गर्न सफल भइन। सेगोलेन रोयलको फ्रान्सको इतिहासमा पहिलो महिला राष्ट्रपति बन्ने सपना मे ६ को निर्वाचन संगै अन्त भएको छ। मे ६ आइतबार भएको निर्वाचनमा फ्रान्समा लगभग ८५ प्रतिशत मत खसेको थियो। यो निर्वाचनमा चार करोड ४५ लाख जनताले मतदानको अधिकार प्राप्त गरेका थिए। यसलाई फ्रान्सको इतिहासमै अत्यन्त उत्साहजनक मानिएको छ। === २०१७ को फ्रान्सेली राष्ट्रपतिको चुनाव === 8 मे २०१७ को आइतबार भएको दोश्रो तथा अन्तिम चरणको मतदानमा पूर्व अर्थ मन्त्री [[एमानुएल माक्रोँ|एमानुएल म्याक्रोन]] फ्रान्सको नयाँ राष्ट्रपतिको रूपमा विजयी भएकाथिए। उनले आफ्नी प्रतिद्वन्द्वी मारिन ल पेनलाई ठूलै अन्तरले हराएका छन्। प्रक्षेपण गरिएका नतीजाहरूका अनुसार म्याक्रोनले झण्डै ६५ प्रतिशत मत पाएका थिए। उनकी प्रतिद्वन्द्वी मारिन ल पेनले झण्डै ३५ प्रतिशत मत पाएकी छन्। === उम्मेदवार === * ३९ वर्षीय एमानुएल म्याक्रोनलाई पुरानो राजनीतिक वृत्तभन्दा बाहिरका उम्मेदवारको रूपमा हेरिएको थियो। मारिन ल पेन चाहिँं कट्टर दक्षिणपन्थी नेतृ हुन् र उनले आफू विजयी भएमा फ्रान्सको सीमा नियन्त्रण गर्ने बताएकी थिइन्। यो चुनावमा खुला मूल्य मान्यता र राजनीतिक संस्थापनलाई चुनौती दिने अर्को प्रमुख मुलुक फ्रान्स हुन्छ वा हुँदैन भनेर संसारले हेरिरहेको छ। युरोपेली सङ्घ छाडने पक्षमा ब्रिटिस मतदाताहरूको निर्णय र अमेरिकी राष्ट्रपतिको रूपमा डोनाल्ड ट्रम्पको चयनपछि फ्रान्सेली राजनीतिले कस्तो मोड लेला भनेर हेरिएको थियो। गत अप्रिल २३ मा भएको पहिलो चरणको मतदानमा कसैले पनि ५० प्रतिशतभन्दा बढी मत ल्याउन नसकेपछि अग्रस्थानमा रहेका म्याक्रोन र ल पेनबीच एक जनालाई छान्न आइतबार दोस्रो चरणको मतदान भएको हो। '''मुद्दा''' यो चुनावमा सबैभन्दा ठुलो मुद्दा [[बेरोजगारी]] रह्यो। २८ वटा इयु सदस्य मुलुकमध्ये फ्रान्समा सबैभन्दा धेरै—१० प्रतिशत -- बेरोजगारी दर छ। २५ वर्ष मुनिका प्रत्येक चार जनामा एक जना बेरोजगार छन्। सन् २००८ को [[आर्थिक मन्दी]] पछि फ्रान्सले निकै सुस्त प्रगति गरिरहेको छ। यस्तै श्रंखलावद्ध आतंकवादी आक्रमणपछि आप्रवासन र सुरक्षा पनि प्रमुख मुद्दा बनेका थिए। == धर्म == फ्रान्सको मुख्य [[धर्म]] [[रोमन क्याथोलिक]] भएता पनि फ्रान्स आधिकारिक रूपमा [[धर्म निरपेक्षता|धर्म निरपेक्ष]] छ। यहाँ कुनै पनि शैक्षिक संस्थाहरूमा धार्मिक सद्भभाव झल्किने चिह्नरू लगाउन पाइंदैन। == खेलकुद == फ्रान्सको सबैभन्दा प्रसिद्ध खेल '''फुटबल''' हो। यहाँ निकै धेरै आन्तरिक फूटवल क्लवहरू रहेका छन्। यस्ता क्लवहरू बच्चाहरूका निम्ति समेत बनाइएको छन्। साना बालबालिकाहरूलाई विद्यालयहरूमा फूटवल सिकाउने उदेश्यले हप्ताको कम्तीमा एक दिन फूटवल खेलको अभ्यास गराउन विद्यालयहरूमा साना इकाइका क्लवहरू समेत सक्रिय रहेका हुन्छन्। त्यसो त यहाँ अन्य खेलहरूपनि प्रख्यात छन्। == इतिहास == [[फ्रान्सको इतिहास]] निकै लामो छ। राजधानी [[पेरिस]] सहर एतिहासिक दृष्टिकोणले निकै सम्पन्न सहर हो। यो सहरमा ऐतिहासिक महत्त्वका दृष्टिले निकै भव्य र महत्त्वपूर्ण स्मारकहरू रहेका छन्। पहिलो र दोस्रो विश्व युद्धमा समेत बचेका यी ऐतिहासिक सम्पदाहरूको जगेर्ना गर्न सरकारले कुनै कसर बाकी राखेको छैन। शहरको बनावटमा पुरानै शैली झल्काउन सरकारले पेरिस लगायत मुख्य शहरहरूमा नया बनावटका घरहरू निर्माण गर्न दिएको छैन। === फ्रान्सेली राज्य क्रान्ति === मुख्य लेख: [[फ्रान्सेली राज्यक्रान्ति|फ्रान्सेली राज्य क्रान्ति]] राजा र जनताका बीचमा यस क्रममा नै सहर र ग्रामिण क्षेत्रका विभिन्न इलाकाहरूमा भिषण सङ्घर्ष भयो। राजा उक्त सङ्घर्षमा पराजित हुँदै जान थाले पछि वर्खास्त गरिएका प्रधानमन्त्रीलाई पुनःस्थापना गर्दै जनता समक्ष माफी माग्दै उक्त क्रान्तिलाई मान्यता दिन वाध्य भए। कुलिन वर्ग र पादरी वर्गका प्रतिनिधिहरूले समेत जनताका प्रतिनिधिहरूलाई समर्थन गर्न वाध्य भएका थिए। उक्त क्रान्ति मार्फत राजतन्त्र समाप्त भयो र केही समय पछि राजालाई माफ माग्न लगाएर संवैधानिक राजाको रूपमा पुनःस्थापना गराए। सहर र ग्रामिण क्षेत्रका विभिन्न इलाकाहरूमा विभिन्न कम्युन निर्माण गरिए र उक्त कम्युनहरूको एउटा छाता सङ्गठन फेडेरेसन बनाइयो। उक्त महान क्रान्तिमा प्रयोग गरिएको नारा ‘भातृत्व, समानता र स्वतन्त्रता’ प्रत्येक नागरिकहरूको मुखबाट कठस्त सुनिन्थ्यो। ‘यहाँबाट स्वतन्त्र धर्तीको सुरुवात हुन्छ’ भन्ने नारा देशका विभिन्न भागहरूमा टाँगिएको थियो। क्रान्ति पछिको निर्मित संविधानमा लेखिएको वाक्याशं ‘डिक्लेरेसन अफ दि राइटस, म्यान एण्ड दि सिटिजन’ झनै चर्चित थियो। सबै नागरिक जन्मले बराबर हुन्छन् , अधिकार सबैका लागि बराबर हुन्छ। अभिव्यक्तिको स्वतन्त्रता आम जनतामा सबैलाई बराबर हुन्छ भन्ने जस्ता प्रावधानहरू क्रान्ति पछिको संविधानमा उल्लेख गरेको कारण नै फ्रान्सेली राज्य क्रान्ति जनताको क्रान्ति अर्थात सार्थक क्रान्ति थियो भनेर भन्न सकिन्छ। उक्त संविधानमा फ्रान्सका राजा एउटा सार्वभौमसत्ता सम्पन्न राष्ट्रको केवल सेवक हो भन्ने कुरा उल्लेख गरिएका कारण फ्रान्स एउटा सार्वभौम स्वतन्त्र राष्ट्रको रूपमा रुपान्तरण हुन पुग्यो। क्रान्ति पछिको क्रान्तिकारी सरकारले भू–कर, व्यक्तिगत सम्पति माथिको कर, उद्योग तथा व्यापारका लागि लाइसेन्स आदि जस्ता कदम अगाडि सार्दै जनताका कामहरू अगाडि बढाउँदै लगे। यस क्रममा नै संविधान अन्तर्गत रहेका राजाले जनताका प्रतिनिधिहरू र तीनका कार्यक्रमहरूमा षड्यन्त्र गर्न थाले पछि लुई १६औँ राजालाई अन्ततः मृत्युदण्ड नै दिनु पर्‍यो। यसरी विश्वको क्रान्तिकारी इतिहासमा फ्रान्सको राज्यक्रान्ति अभुतपूर्व र अद्धितीय क्रान्तिको रूपमा इतिहासमा अङ्कित हुन पुग्यो। == अर्थतन्त्र == [[चित्र:La_Défense_Juin_2025.jpg|पाठ=La Défense, seen from the Eiffel Tower|अङ्गुठाकार|[[La Défense]] was in 2017 ranked by [[Ernst & Young]] as the leading [[central business district]] in continental Europe, and fourth in the world.<ref>{{cite web |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |date=November 2017 |title=The attractiveness of world-class business districts: Paris La Défense vs. its global competitors |url=https://www.ey.com/Publication/vwLUAssets/ey-the-attractiveness-of-world-class-business-districts/%24FILE/ey-the-attractiveness-of-world-class-business-districts.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200718045821/https://www.ey.com/Publication/vwLUAssets/ey-the-attractiveness-of-world-class-business-districts/$FILE/ey-the-attractiveness-of-world-class-business-districts.pdf |archive-date=18 July 2020 |access-date=24 May 2026 |publisher=[[Ernst & Young|EY]] }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200718045821/https://www.ey.com/Publication/vwLUAssets/ey-the-attractiveness-of-world-class-business-districts/$FILE/ey-the-attractiveness-of-world-class-business-districts.pdf |date=18 July 2020 }}</ref>]] फ्रान्समा सामाजिक बजार अर्थतन्त्र छ जसमा ठूलो सरकारी संलग्नता र विविध क्षेत्रहरू छन्। दुई शताब्दीको लागि, यो लगातार विश्वव्यापी रूपमा दस ठूला मध्ये स्थानमा रहेको छ; {{as of|2025|lc=yes}} यो क्रय शक्ति समानताका आधारमा विश्वको नवौं ठूलो र [[युरोपेली सङ्घ|युरोपेली युनियन]]मा जर्मनी पछि दोस्रो ठूलो हो।<ref name="data.worldbank.org">{{Cite web |title=GDP, PPP (current international $) |url=http://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.MKTP.PP.CD?order=wbapi_data_value_2014+wbapi_data_value+wbapi_data_value-last&sort=desc |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150704033414/http://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.MKTP.PP.CD?order=wbapi_data_value_2014+wbapi_data_value+wbapi_data_value-last&sort=desc |archive-date=4 July 2015 |access-date=1 November 2015 |publisher=The World Bank Group}}</ref> पर्याप्त आर्थिक शक्तिको साथ एक महान शक्ति मानिन्छ,<ref>Jack S. Levy, ''War in the Modern Great Power System, 1495–1975'', (2014) p. 29</ref> == बाहिरी लिङ्कहरू == * [http://www.francesouth.com/france_map.htm फ्रान्सको नक्सा र तस्विरहरू] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100526205037/http://www.francesouth.com/france_map.htm |date=2010-05-26 }} * [http://www.traveldir.org/france/ फ्रान्स यात्रा गाइड] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061018235436/http://www.traveldir.org/france/ |date=2006-10-18 }} * [http://www.pictures-europe.com/holidays-france.htm फ्रान्सको तस्विरहरू] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060709080033/http://www.pictures-europe.com/holidays-france.htm |date=2006-07-09 }} * [http://www.pictures-europe.com/map/map-france.htm फ्रान्सको नक्सा] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060709085051/http://www.pictures-europe.com/map/map-france.htm |date=2006-07-09 }} * [http://lebonnecoin.org/communes फ्रान्सेली प्रशासनिक एकाइहरू] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140502043311/http://lebonnecoin.org/communes |date=2014-05-02 }} * [http://meteo.15.growiktionary.org Weather forecast for France]{{Dead link|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ==यो पनि हेर्नुहोस्== {{युरोपेली सङ्घका सदस्यहरू}} {{G8}} <br clear="all"> {{Europe}} {{EU}} {{commons|france|फ्रान्स}} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{Commonscat|France}} [[श्रेणी:देशहरू]] [[श्रेणी:युरोप]] [[श्रेणी:फ्रान्सेली भाषा आधिकारिक भएका देश तथा क्षेत्रहरू]] k8tpsxjajmvri5trrubckxdt1jpl1he 0 6324 1369426 1369377 2026-08-12T15:50:11Z पर्वत सुवेदी 31224 /* */ 1369426 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|कोशी प्रदेशको एक उपमहानगरपालिका}} {{Infobox settlement | official_name = | native_name = | nicknames = | settlement_type = [[नेपालको प्रशासनिक विभाजन|उपमहानगरपालिका]] | motto = “शिक्षा, स्वास्थ्य, पर्यटन तथा व्यापारिक पूर्वाधार, बहुसाँस्कृतिक, आवासिय समृद्ध सहर” | image_skyline = Dharan Clock tower.jpg | imagesize = 250px | image_caption = धरान घण्टा घर | flag_size = 300px | pushpin_map = सुनसरी जिल्ला#Koshi#Nepal<!-- the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/ढाँचा:Location_map --> | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_mapsize = 300 | subdivision_type = देश | subdivision_name = {{झन्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[कोशी प्रदेश|कोशी]] | subdivision_type3 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name3 = [[सुनसरी जिल्ला|सुनसरी]] | established_title = | established_date = | established_title1 = स्थापित | established_date1 = २०१४ | established_title2 = उपमहानगरपालिकामा स्तरोन्नति | established_date2 = २०७३ | founder = रत्नप्रसाद श्रेष्ठ | parts_type = वडा सङ्ख्या | parts = २० | government_footnotes = <ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-1/district-sunsari/dharan?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक}}</ref> | government_type = | governing_body = | leader_title = [[नगरप्रमुख]] | leader_name = [[हर्क साम्पाङ]] <small> ([[स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ|स्वतन्त्र]]) | leader_title1 = [[उपप्रमुख]] | leader_name1 = अईन्द्र विक्रम बेघा <small> ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]) <!-- Area --------------------->| area_magnitude = | unit_pref = | area_footnotes = | area_total_km2 = 192.32 <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> | area_land_km2 = <!--See table @ ढाँचा:Infobox settlement for details on automatic unit conversion--> | area_water_km2 = 4.4 | area_total_sq_mi = | area_land_sq_mi = | area_water_sq_mi = | area_water_percent = | area_urban_km2 = | area_urban_sq_mi = | area_metro_km2 = | area_metro_sq_mi = | area_blank1_title = | area_blank1_km2 = | area_blank1_sq_mi = 166531 | population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes = | population_footnotes = | population_note = | population_total = 166531 | population_rank = [[नेपालका सहरहरूको सूची|पन्ध्रौँ (नेपाल)]]<br/> तेस्रो ([[कोशी प्रदेश]]) | population_density_km2 = auto | population_density_sq_mi = | population_metro = | population_density_metro_sq_mi = | population_urban = | population_density_urban_km2 = | population_density_urban_sq_mi = <!-- General information --> | population_blank1_title = जातीयता | population_blank1 = [[लिम्बू जाति|लिम्बू]], [[याक्खा जाति|याक्खा]], [[राई जाति|राई]], [[सुनुवार जाति|सुनुवार]], [[ब्राह्मण]], [[क्षेत्री]], [[नेवार जाति|नवार]], [[तामाङ जाति|तामाङ]], [[गुरुङ जाति|गुरुङ]] | demographics_type1 = भाषाहरू | demographics1_title1 = आधिकारिक | demographics1_info1 = [[नेपाली भाषा|नेपाली]] | demographics1_title2 = अतिरिक्त | demographics1_info2 = [[लिम्बू भाषा|लिम्बू]] <!-- General information --------------->| timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|26|49|0|N|87|17|0|E|region:NP|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> tags--> | elevation_max_point = [[भेडेटार]] नजिक | elevation_max_m = 1778 | elevation_min_point = तरहरामा | elevation_min_m = 119 <!-- Area/postal codes & others -------->| postal_code_type = हुलाक कोड | postal_code = ५६७०० (सुनसरी), ५६७०२ (मङ्गलबारे) | image_seal = | area_code_type = टेलफोन कोड | area_code = ०२५ | blank_name = | blank_info = | website = {{URL|http://www.dharan.gov.np}} | footnotes = }} '''धरान''' [[नेपाल]] को [[कोशी प्रदेश]] अन्तर्गत [[सुनसरी जिल्ला|सुनसरी]] जिल्लामा पर्ने एक उपमहानगरपालिका हो।<ref name="थप नगरपालिका">{{cite web | url=http://ujyaaloonline.com/news/38556/Nagarpalika/ | title=६१ वटा नगरपालिका र ७ वटा उपमहानगरपालिका थप (सूचीसहित) | accessdate=मङ्सिर १६,२०७१ }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141213045921/http://ujyaaloonline.com/news/38556/Nagarpalika/ |date=2014-12-13 }}</ref> <ref name="नेपालमा थप नगरपालिका ">{{cite web | url= http://www.nagariknews.com/main-story/story/28789.html | title= ६१ नगरपालिका र ७ उपमहानगरपालिका घोषणा (नाम र गाभिएका गाविससहित | accessdate=१६ मङ्सिर १६ २०७१}}</ref> यहाँ [[सुनुवार जाति|सुनुवार]], [[राई जाति|राई]], [[लिम्बू जाति|लिम्बू]], [[याक्खा जाति|याक्खा]] जनजातिहरूको बाहुल्यता रहेको छ तथापि विविध जाति तथा जनजातिहरूको बसोबास स्थल र कला, साहित्य, संस्कृति तथा खेलकुदको क्षेत्रमा ख्याति प्राप्त धरान वर्तमान आएर शिक्षा, स्वास्थ्य, पर्यटकीय तथा व्यापारिक पूर्वाधारयुक्त सुन्दर सहरको रूपमा विकास हुँदै पूर्वाञ्चलको मात्र नभइ नेपालकै नमुना सहर बन्न प्रयासरत छ। धरान [[महाभारत पर्वत शृङ्खला|महाभारत पर्वत शृङ्खला]]को छेउमा अवस्थित छ एवम् उत्तरको पहाड र दक्षिणको तराई आएर मिलेको ठाँउ हो। यसको ऊँचाई ११४८ फिट (३४९ मी.) छ। यो सहर तराई र पहाडी क्षेत्र बीच एउटा व्यापारिक केन्द्रको रूपमा छ। यो सहरमा पहिले पूर्वीय नेपालको लागि गोर्खा सैनिक भर्ती केन्द्रको रूपमा परिचित थियोे, जसको स्थापना सन् १९५३ मा भएको हो। धरानमा गोर्खा सैनिक भर्ती केन्द्र बन्द भई सकेको छ र त्यस भर्ती केन्द्रले उपयोग गरेको जग्गाजमिन एवम् स्थानको प्रयोग [[वी.पी. कोइराला स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान]]ले थप केही नयाँ भवनहरू निर्माण एवम् पुरानाहरूको मर्मतसम्भार गरी सन् १९९३ देखि भोगचलन गर्दै आइरहेको छ। नेपाल सरकारको मन्त्री परिषदले २०७१ वैशाख २५ गते धरान नगर पालिकामा [[पाँचकन्या]]लाई समावेश गरेको एवम् २०७१, मंगसीर १६ गते ६१ वटा नगरपालिका थप गर्ने र ७ वटा नगरपालिकालाई उपमहानगरपालिका बनाउने निर्णय गरेकोमा धरानलाई पनि नगरपालिकाबाट उपमहानगरपालिकामा विस्तार गरिएको हो। धरानलाई उपमहानगरपालिका घोषित गर्दा यसमा [[विष्णुपादुका]] गाविसलाई समावेश गरिएको छ। ==नामकरण== हालको आधुनिक धरान सहर रहेको स्थानमा पहिले घना जङ्गल रहेको र सो जङ्गल फँडानीका क्रममा काठ चिर्ने आरावालाहरूले तयार गर्ने गरेको धरान (धराप)बाट नै आजको धरान सहरको नामकरण भएको भन्ने भनाई छ। == इतिहास == गोर्खाली राजा [[पृथ्वीनारायण शाह]]ले एकिकरण गर्ने क्रममा नेपाल अधिराज्यमा गाभिनु भन्दा अगाडि धरान [[विजयपुर राज्य]] [[लिम्बुवान|लिम्बूवान]], (पल्लो किराँत) राज्यमा पर्दथियो। [[ बुद्धिकर्ण राय खेवाङ]] लिम्बूवान का अन्तिम [[लिम्बू जाति|लिम्बू]] राय /राजा हुन। वि.स. १९५० तिर घना जङ्गल फँडानी गरेर सानो बस्तीबाट सुरूवात भएको धरान, वि.स. १९५९ मा तत्कालीन राणा प्रधानमन्त्री [[चन्द्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा|चन्द्र शमशेर]]ले चन्द्रनगर (वर्तमान पुरानो बजार) र वि.सं १९९० को भुइँचालामा धरान ध्वस्त भएकाले [[जुद्ध शमशेर जङ्गबहादुर राणा|जुद्ध शमशेर]]ले जुद्ध नगर (हालको नयाँ बजार) बसालेको इतिहासमा पाइन्छ। वि.स. २०१० सालमा पूर्वाञ्चलको लागि ब्रिटिस गोर्खा भर्ती केन्द्र धरानमा स्थापना भए पछि मुख्य रूपमा धरानमा बसोबास तथा चहलपहल बढेको पाइन्छ। नेपाल गजेट (मार्ग ६ गते २०१६) मा धरान नगरपालिका घोषित भएको भनिएको छ। वि.सं. २०१७ मङ्सिर १ गते घोषणा भएको धरान नगरपालिकाको पहिलो नेतृत्व दिने व्यक्तित्वमा स्वर्गीय केदारनाथ खनाल (प्रमुख) र कृष्णप्रसाद श्रेष्ठ (उपप्रमुख) हुनुहुन्थ्यो। वि.स. २०१८ सालमा नेपाललाई १४ अञ्चल ७५ जिल्लामा विभाजन गर्दा कोशी अञ्चलको सदरमुकाम समेत घोषित भएको थियो। सुरूमा ११ वडाहरू मात्र रहेको धरानलाई वि.स. २०३५ सालमा पूर्वतर्फ रहेको बाँझगरा गाउँ पञ्चायत र पश्चिम तर्फ रहेको घोपा गाउँ पञ्चायतलाई गाभेर क्षेत्र विस्तार गरी १९ वडामा विभाजन गरियो र हालमा २७ वडासम्म कायम रहेकोमा वर्तमान २७ वडालाई समायोजन गरेर २० वटा वडा बनाईएको छ। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या १,६६,५३१ रहेको छ भने यहाँ ४२,३९६ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=1&district=13&municipality=1|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ धरान उपमहानगरपालिकाको वडागत तथ्याङ्क |- ! नयाँ वडा !! समावेश साविकका क्षेत्रहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || धरान (१, ४) || ४,९६२ || ०.४९ || १०१२६.५३ |- | २ || धरान (२,६) || २,२७५ || ०.१७ || १३३८२.३५ |- | ३ || धरान (३) || ४,६६२ || ०.१३ || ३५८६१.५४ |- | ४ || [[पाँचकन्या, सुनसरी|पाँचकन्या]] (४,६-९) || ३,७८३ || २३.०५ || १६४.१२ |- | ५ || [[पाँचकन्या, सुनसरी|पाँचकन्या]] (५) || १३,६५१ || १०.६४ || १२८३.०० |- | ६ || [[पाँचकन्या, सुनसरी|पाँचकन्या]] (१-३) || ८,४५५ || ४.६ || १८४२.३९ |- | ७ || धरान (७) || २,९६७ || ०.१९ || १५६१५.७९ |- | ८ || धरान (८) || १२,१२६ || १९.६२ || ६१८.०४ |- | ९ || धरान (९) || ३,५६४ || ०.२१ || १६९७१.४३ |- | १० || धरान (१०) || ४,६१२ || ०.२२ || २०९६३.६४ |- | ११ || धरान (११) || १७,१६८ || १.३५ || १२७१७.०४ |- | १२ || धरान (५, १२) || ३,०२९ || ०.२८ || १०८१७.८६ |- | १३ || धरान (१३) || ९,१३८ || ३.४ || २६८७.६५ |- | १४ || धरान (१४) || ४,८०३ || २.४७ || १९४४.५३ |- | १५ || धरान (१५) || २७,४४१ || २५.५४ || १०७४.४३ |- | १६ || धरान (१६) || १४,६६५ || १.४३ || १०२५५.२४ |- | १७ || धरान (१७) र [[विष्णुपादुका]] (४)|| १५,९१२ || १४.५९ || १०९०.६१ |- | १८ || धरान (१८) || ४,५७९ || ७.२१ || ६३५.०९ |- | १९ || धरान (१९) || ५,३१३ || २८.३ || १८७.७४ |- | २० || [[विष्णुपादुका]] (१-३,५-९) || ३,४२६ || ४८.७२ || ७०.३२ |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''१,६६,५३१''' || '''१९२.६१''' || '''८६४.६०''' |} == ऐतिहासिक एवम् धार्मिक महत्त्वका स्थलहरू == [[चित्र:Budhasubba.jpg|thumb|धरानमा रहेको बुढासुब्बा मन्दिर]] ऐतिहासिक महत्त्व बोकेको धरान सहरको सुरूवात विक्रम संवत्् १९५० तिर विजयपुर डाँडामुनिको घनाजङ्गल फाड्ने क्रमबाट सुरू भएको हो। पूर्वाञ्चल क्षेत्रको शैक्षिक केन्द्र एवम् व्यापारिक मार्ग तथा पर्यटकीय नगरी धरान चारकोसे जङ्गलदेखि उत्तर महाभारत डाँडादेखि दक्षिण र स्थानीय सर्दुखोलादेखि पूर्व तथा सेउती खोलादेखि पश्चिमतर्फको भू-भाग समुद्र सतहदेखि ३६५ मिटर माथिको उचाइमा छ। दुई हजार ११२ हेक्टर क्षेत्रफलमा फैलिएको धरानमा [[दन्तकाली मन्दिर|दन्तकाली]], [[बुढासुब्बा मन्दिर|बुढासुब्बा]], पञ्चकन्या, [[पिण्डेश्वर मन्दिर|पिण्डेश्वर]], विश्वकर्मा मन्दिर लगायत ३६ मठमन्दिर तथा देवस्थल छन्। == प्रमुख शैक्षिक प्रतिष्ठानहरू == [[महेन्द्र बहुमुखी क्याम्पस, धरान|महेन्द्र बहुमुखी क्याम्पस]], पिण्डेश्वर संस्कृत विद्यापीठ, [[केन्द्रीय प्रविधि क्याम्पस, धरान|केन्द्रीय प्रविधि क्याम्पस]], [[पूर्वाञ्चल इन्जिनियरिङ क्याम्पस]], [[वी.पी. कोइराला स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान]] लगायत अन्य थुप्रै सरकारी तथा निजी शैक्षिक संस्था यो सहरमा छन्। == प्रमुख आकर्षण केन्द्र == धरानभित्र तथा बाहिरबाट धरान भित्रिने पर्यटकहरू धरानको देखि केही माथि रहेको [[धनकुटा जिल्ला]]मा अवस्थित [[भेडेटार]] चढने गर्दछन, जहाबाट धरान नगर तथा [[सुनसरी जिल्ला|सुनसरी]] र [[मोरङ जिल्ला|मोरङ]] जिल्लाका अधिकांश स्थान देख्न सकिन्छ। धरान सहर भित्रै रहेको आकर्षक घन्टाघर तथा भुकम्प स्मारक धरानका गहना भएर रहेका छन। धरान [[कोशी टप्पु वन्यजन्तु आरक्ष]]को पूर्व दिशा तर्फको द्वार समेत रहेकाले पर्यटक आवागमन पनि भइनै रहेको हुन्छ। पूर्वाञ्चलको प्रमुख वाणिज्य केन्द्र धरान पूर्वाञ्चलको सबै भन्दा महत्त्वपूर्ण शिक्षा तथा स्वास्थ्यको पनि केन्द्र हो। धरान जनसङ्ख्याको गणितले नेपालका [[काठमाडौँ (स्पष्टता)|काठमाडौँ]], [[पोखरा महानगरपालिका|पोखरा]], [[ललितपुर जिल्ला|ललितपुर]], बिराटनगर र वीरगन्ज पछि छैठौ ठुलो सहर हो। धरानमा आधुनीक सहरमा हुनुपर्ने सञ्चार सुविधा, इमेल, इन्टरनेट, मोवाइल, एस टि डी, आइ एस डि लगायतका टेलीफोन सेवा तथा सबै प्रकारका यातायात सेवा उपलब्ध छन। धरानको टेलीफोन कोड ०२५ हो। यहाँ भारत सरकारको सहयोगमा २०२९ सालमा २०२ रोपनी औध्योगिक क्षेत्रमा स्थापना भएका २५ उद्योगमध्ये हालसम्म पनि आधीभन्दा बढी उद्योग सञ्चालनमा छन्। ==सन्दर्भ सूची== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[http://www.dharan.gov.np धरान नगरपालिकाको आधिकारीक वेबसाइट] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210121152638/http://www.dharan.gov.np/ |date=2021-01-21 }} {{सुनसरी जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} {{नेपालका महानगरीय नगरपालिकाहरू}} [[श्रेणी:नेपालका सहरहरू]] [[श्रेणी:नेपालका उपमहानगरपालिकाहरू]] e8y294k2sf09ilxdj3cuvidomkqqtwm 0 9263 1369416 1312150 2026-08-12T13:31:54Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1369416 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=जुन २०११}} {{Infobox Former Country | native_name = {{native name|nl|Nederlandse Antillen}}<br />{{native name|pap|Antia Hulandes}} | conventional_long_name = नेदरल्यान्डस एन्टिलस | common_name = नेदरल्यान्डस एन्टिलस | continent = North America | status = Federation | status_text = Former constituent country of the [[Kingdom of the Netherlands]] | image_flag = Flag of the Netherlands Antilles (1986-2010).svg | image_coat = Coat of arms of the Netherlands Antilles (1986-2010).svg | image_map = LocationNetherlandsAntillesWithAruba.png | government_type = Constitutional monarchy | national_motto = {{lang-la|Libertate unanimus}}<br />("Unified by freedom") | national_anthem = ''[[Wilhelmus|Het Wilhelmus]]'' (1954-1964)<br>''[[Tera di Solo y suave biento]]'' (१९६४-२०००)<br>''[[Anthem without a title]]'' (२०००-२०१०) | common_languages = [[Dutch language|Dutch]], [[English language|English]], [[Papiamento]]<ref>{{cite web|url=http://decentrale.regelgeving.overheid.nl/cvdr/XHTMLoutput/Actueel/Nederlandse%20Antillen/10499.html|title=Landsverordening officiële talen|date=28 March 2007|accessdate=5 January 2011|publisher=wetten.nl}}</ref> | demonym = Netherlands Antillean | capital = [[Willemstad]] | latd=१२ |latm=7 |latNS=N |longd=६८ |longm=56 |longEW=W | year_start = १९५४ | year_end = २०१० | date_start = १५ डिसेम्बर | date_end = १० अक्टोबर | event_end = Dissolution of the Netherlands Antilles | event2 = Secession of Aruba | date_event2 = १ जनवरी १९८६ | p1 = Curaçao and Dependencies | flag_p1 = Flag of the Netherlands.svg | s1 = Aruba | flag_s1 = Flag of Aruba.svg | s2 = Curaçao | flag_s2 = Flag of Curaçao.svg | s3 = Sint Maarten | flag_s3 = Flag of Sint Maarten.svg | s4 = Caribbean Netherlands | flag_s4 = Flag of the Netherlands.svg | currency = [[Netherlands Antillean guilder]] | cctld = [[.an]] | calling_code = ५९९ | legislature = Estates of the Netherlands Antilles |title_leader = [[Monarchy of the Netherlands|Queen]] | leader1 = [[Juliana of the Netherlands|Juliana]] | leader2 = [[Beatrix of the Netherlands|Beatrix]] | year_leader1 = १९५४-१९८० | year_leader2 = १९८०-२०१० | representative1 = Teun Struycken | representative2 = Cola Debrot | representative3 = René Römer | representative4 = Frits Goedgedrag | year_representative1 = १९५१-१९५६ | year_representative2 = १९६२-१९७० | year_representative3 = १९८३-१९९० | year_representative4 = २००२-२०१० | deputy1 = Efraïn Jonckheer | deputy2 = Juancho Evertsz | deputy3 = Emily de Jongh-Elhage | year_deputy1 = १९५४-१९६८ | year_deputy2 = १९७३-१९७७ | year_deputy3 = २००६-२०१० | stat_year1 = २००१ | stat_area1 = ८०० | stat_pop1 = १७५६५३ }} '''नेदरल्यान्डस एन्टिलस''' ([[डच भाषा|डच]]: ''Nederlandse Antillen'' {{IPA-nl|ˈneːdərˌlɑntsə ɑnˈtɪlə(n)||Nl-Nederlandse Antillen2.ogg|}}, [[पपियामेन्टु]]: ''Antia Hulandes''<ref>Papiamentu/Ingles Dikshonario, Ratzlaff, Betty; pg. 11</ref>) एक [[नेदरल्यान्ड]]को स्वशासित राष्ट्र हो । यसलाई पहिला नेदरल्यान्ड वेस्ट इंडीज अथवा डच एंटीलस/ वेस्ट इंडीज<ref name="bbc">{{cite web |url=http://www.bbc.co.uk/news/world-latin-america-11511355 |title=Status change means Dutch Antilles no longer exists |date=10 October 2010 |work=[[BBC News]] |publisher=[[BBC]] |accessdate=11 October 2010}}</ref> को नामबाट पनि चिनिन्थ्यो | यो राष्ट्र [[क्यारेबियन सागर]]मा [[कुरासाओ]] र [[बोनेर]] नामका दुई द्विप समूहहरू मिलेर बनेको छ | यो भेनेजुएलियाई तटको दक्षिण पूर्वमा स्थित छ | यस द्विपको अर्थव्यवस्था पर्यटन, अन्तरराष्ट्रिय वित्तीय सेवाहरू, अंतर्राष्ट्रिय वाणिज्य र शिपिंग र पेट्रोलियम माथि निर्भर गर्दछ | == जनसङ्ख्या == == इतिहास == == भूगोल == == राज्यनीति == == अर्थतन्त्र == == धर्म == == जीवनशैली == == अरु सम्बन्धित विषयहरू == ==नोटहरू== {{Reflist|2}} == सन्दर्भ सूची == * Borman, C. (२००५) ''[http://books.google.com/books?id=2-tZN0vj5QwC&lpg=PA24&ots=JAhhnKWBpG&hl=nl&pg=PP1#v=onepage&q&f=false Het Statuut voor het Koninkrijk]'', Deventer: Kluwer. * Oostindie, G. and Klinkers, I. (२००१) ''Het Koninkrijk inde Caraïben: een korte geschiedenis van het Nederlandse dekolonisatiebeleid १९४०-२०००''. Amsterdam: Amsterdam University Press. ==बाहिरी लिङ्कहरू== {{Sister project links|Netherlands Antilles}} ; सरकार * [http://www.gov.an GOV.an] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101018032207/http://www.gov.an/ |date=2010-10-18 }}&nbsp;– Main governmental site * [https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-n/netherlands-antilles.html Chief of State and Cabinet Members] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101228225426/https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-n/netherlands-antilles.html |date=2010-12-28 }} * [http://www.antillenhuis.nl Antillenhuis] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100616191350/http://www.antillenhuis.nl/ |date=2010-06-16 }}&nbsp;– Cabinet of the Netherlands Antilles' Plenipotentiary Minister in the Netherlands * [http://www.centralbank.an/ Central Bank] of the Netherlands Antilles ; सामान्य विबरण * {{CIA World Factbook link|nt|Netherlands Antilles}} * [http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/netherlandsantilles.htm Netherlands Antilles] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081025074859/http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/netherlandsantilles.htm |date=2008-10-25 }} from ''UCB Libraries GovPubs'' * {{dmoz|Regional/Caribbean/Netherlands_Antilles}} * {{Wikiatlas|Netherlands Antilles}} * {{wikivoyage|Netherlands Antilles}} {{Commonscat|Netherlands Antilles}} [[श्रेणी:अङ्ग्रेजी भाषा आधिकारिक भएका देश तथा क्षेत्रहरू]] nut96zly5yrthy1yiwi4fan2t0qppi9 0 12692 1369434 1311151 2026-08-12T18:23:45Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1369434 wikitext text/x-wiki {{taxobox |name = फापर |image = Flower from Himalayan.jpg | image_caption = फूल | image2 = Fagopyrum гречка.jpg | image2_caption = फल |regnum = [[वनस्पति]] |ordo = [[Caryophyllales]] |familia = [[Polygonaceae]] |genus = ''[[Fagopyrum]]'' |species = '''''F. esculentum''''' |binomial = ''Fagopyrum esculentum'' |binomial_authority = [[Conrad Moench|Moench]] |synonyms = {{Plainlist | style = margin-left: 1em; text-indent: -1em; | *''Polygonum fagopyrum'' <small>L. 1753</small> *''Fagopyrum cereale'' <small>Raf.</small> *''Fagopyrum dryandrii'' <small>Fenzl</small> *''Fagopyrum emarginatum'' <small>(Roth) [[Carl Meissner|Meisn.]] 1840</small> *''Fagopyrum emarginatum'' <small>Moench 1802</small> *''Fagopyrum fagopyrum'' <small>(L.) H.Karst., invalid tautonym</small> *''Fagopyrum polygonum'' <small>Macloskie</small> *''Fagopyrum sagittatum'' <small>Gilib.</small> *''Fagopyrum sarracenicum'' <small>Dumort.</small> *''Fagopyrum vulgare'' <small>Hill ex Druce 1913</small> *''Fagopyrum vulgare'' <small>T.Nees 1853</small> *''Polygonum emarginatum'' <small>Roth</small> }} |synonyms_ref = <ref>{{cite web |url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-2807310 |title=The Plant List: A Working List of All Plant Species |accessdate=3 October 2014 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191222073237/http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-2807310 |date=22 December 2019 }}</ref> }} '''फापर''' (अङ्ग्रेजी: Buckwheat) एक प्रकारको बोट हो जसका धेरै थरीहरू छन्, जसमा भन्दा अधिकतर जंगली छन्। यसका बीजलाई पिँधेर एक पिठो बनाइन्छ जसका भारतीय र अन्य क्षेत्रहरूका खानामा धेरैं प्रयोग छन्। अधिकतर पिठो अन्नहरूबाट बन्दछन् र अन्न अधिकतर घासका परिवारका बोटहरू हुन्छन्, फापर न त असली अन्न हो र न त वनस्पति परिवारमा हुने घास परिवारको एक थरीको सदस्य हो। फापर नेपालको हिमाली भेगका प्रमुख बालीहरु मध्ये एक हो। नेपालमा विशेष गरी रुकुम, रोल्पा, जाजरकोट, डोलखा, सोलुखुम्बु, कालीकोट, काभ्रे र ओखलढुंगा जिल्लाहरूमा फापरको खेती गरिन्छ। <ref>{{cite web |url=https://naya.com.np/post/p1620315950vhy00 |title=Buckwheat in Nepal |accessdate=12 May 2021}}</ref> ==फापर महत्त्व== फापरमा लागेको [[फूल]] उत्तर भारतमा नवरात्रिमा हिन्दू अनुयायी प्राय फापरका पिठोबाट बनेका चीजहरू खान्छन्, जस्तैको फापरको पूर्ण र फापरका पकौडा। पञ्जाबमा फापरलाई 'ओखला' भनिन्छ र यसका पिठोको धेरै प्रयोग गरिन्छ। ==फापरमा पाइने गुणकारी तत्वहरु== फापरमा प्रसस्त मात्रामा रेशादार तत्व, भिटामिन बि१, बि२ र बि६,प्रोटिन, खनिजका साथै एन्टिअक्सिडेन्ट पोलिफेनोल पाइन्छ। मासु नखाने साकाहारीका लागि फापर प्रोटिनको धनी स्रोत हो जसमा करिब १०–१२.५ प्रतिशत प्रोटिन पाइन्छ। फापरको प्रोटिनबाट शरीरलाई चाहिने आवश्यक धेरै एमिनो एसिडहरुप्राप्त हुन्छ। जनावरको मासु खाँदा कोलेस्टेरोल अनि अन्य अस्वस्थ्यकर चिल्लो पदार्थहरु पनि खान सकिने भएकाले हृदयसम्बन्धी रोगहरूको जोखिम बढ्न सक्छ। तर फापरमा कोलेस्टेरोल नपाइने हुँदा यो स्वास्थ्यका दृष्टिकोणबाट पनि एक उत्कृष्ट वनस्पतीय भोजन हो। फापरमा प्रसस्त मात्रामा पाइने खनिजहरु जस्तै जिंक, कपर, म्यागनेसियम शरीरलाई स्वास्थ्य राख्ने आवश्यक तत्वहरु हुन्। यसका अलावा “रुटिन” भनिने लाभदायक एन्टिअक्सिडेन्ट पोलिफेनोल फापरमा प्रसस्त पाइन्छ। तर रुटिनको मात्रा फापरको नुडलमा पिठोमाभन्दा कम हुने विज्ञहरूको भनाइ छ। फापरमा पाइने तत्वहरूको उपयोगिताको बारेमा धेरै अनुसन्धानपत्रहरु प्रकाशित छन्। फापरको पिठोको अर्को विशेषता भनेको गहुँ वा जौको पिठोमा पाइने ग्लुटेन भनिने प्रोटिन यसमा पाइँदैन। त्यसैले फापरको सेवन ग्लुटेन इनटोलेरेन्स अर्थात 'सेलियाक डिजिज' हुनेहरुका लागि लाभदायक मानिन्छ। अर्थात यो ग्लुटेनमुक्त खानेकुरा हो। ==फापर एक रोगनिरोधक== वास्तवमा मिलमा मिहिन गरी पिँधेर तयार गरेको मसिनो सेतो चामल नरम, मिठो भएपनि यसको अधिक सेवन स्वास्थ्यका लागि अहितकर मानिन्छ। त्यसमा पनि शारिरिक परिश्रम कम गर्ने तर फाइबर कम भएका मिठो, मसिनो खानेकुरा (नरम, गुलियो,चिल्लो पदार्थले भरपुर) बढी खानेहरूलाई मधुमेह रोग लाग्ने बढी सम्भावना हुनसक्छ। यसको विपरीत फाइबरयुक्त फापर कम ग्लाईसेमिक इन्डेक्स भएको खाद्यपदार्थमद्ये एक हो, जुन मधुमेहका लागि लाभदायक हुन्छ। कुन खानेकुरा कति छिटो शरीरभित्र प्रवेश गरेर रगतमा ग्लुकोजको मात्रा बढाउँछ भन्ने कुरा तिनीहरूको ग्लैसेमिक इन्डेक्सबाट बुझ्न सकिन्छ। एक रिपोर्टका अनुसार फापरको ग्लैसेमिक इन्डेक्स ३५ हो भने गहुँको ब्रेडको ६८ मानिन्छ। एक्सपेरिमेन्टल डायबटिक रीसर्चमा प्रकाशित एक लेखअनुसार टाइप २ मधुमेहका उपचारका लागि ताइवानमा फापर प्रयोग गरिन्छ। यसरी फापर मधुमेह रोग नियन्त्रणका लागि लाभदायक खानेकुरा हो। शरीरमा ग्लुकोज तह लगाउने मात्र होइन, फापरको सेवन रगतको कोलेस्टेरोल घटाउन पनि सहयोगी हुने एक वैज्ञानिक रिपोर्टले बताउँछ। जापानी अनुसन्धानकर्ताहरूले मुसामा गरेको अध्ययनअनुसार प्रोटिनयुक्त फापरको पिठोमा रगतमा कोलेस्टेरोल घटाउने र पित्तको पत्थरी हुनबाट बचाउने गुण हुन्छ, साथै यसको सेवनबाट मोटोपन पनि कम हुनसक्ने उनीहरूको राय छ। फापरमा पाइने फाइबर ग्लुकोज मेटाबोलिजममा प्रभावकारी हुन सक्छ । भनिन्छ, स्वस्थ्यकर जीवन जिउन वयस्क मानिसले २५–३८ ग्राम फाइबरको सेवन दिनहुँ गर्नुपर्छ। एक रिपोर्टका अनुसार एक कप फापरमा ४.५ ग्राम फाइबर पाइन्छ। यसरी फापरको सेवनबाट शरीरले प्रसस्त फाइबर प्राप्त गर्नसक्छ। फापरको सेवनबाट उमेरसँग हुने मानसिक चेतनाको कमी (कग्नेटिभ लस) लाई रोक्नसक्ने वैज्ञानिकहरूले अनुमान छ। यसरी मधुमेह, उच्च–रक्तचाप, कब्जियत, मोटोपन घटाउन र स्मरणशक्ति बढाउन फापर खानु लाभदायक हुन सक्छ। फापरको यति धेरै गुण भए पनि यसको सेवन सहरिया समाजमा यदाकदा मात्र गरिन्छ। हाम्रो समाजमा रोटी प्राय उपवास बस्दा खाइन्छ। मिलमा पिसेको धानको भात हाम्रो मुख्य खाना हो। भात नखाई कसरी बाँच्ने भन्ने आम धारणा छ र हामीले खाने चामल हाम्रो उत्पादनले नपुगेर आयात गर्नु परिरहेको अवस्था छ। फाइबर, र फाइटोकेमिकलहरु कम, तर नुन, चिल्लो बढी भएका अस्वस्थ्यकर खानेकुरा (तयारी खानेकुरा, जस्तै चाउचाउ) खाएर समाजमा रोगीहरूको समस्या बढ्दो छ। यो अवस्थामा आफ्नै देशमा उत्पादन हुने अनि घरमै पकाएर खानसक्ने फापर, कोदोको ढिँडो, रोटो खानु स्वस्थ्यका लागि हितकर हुन्छ। धेरैजसो हामी ढिँडो, रोटो खाँएरै हुर्किएका हौ। ढिडो,रोटो, खान हिचकिचाउनेले फापरको उम्रिएको टुसा (अंकुर) सलादको रूपमा खान सकिन्छ। यो एन्टिअक्सिडेन्टको धनी भएकाले अझै स्वस्थ्यकर खानेकुरा मानिन्छ। यसको अलावा फापरको पिठोबाट बनेको नुडल, कुकिज वा मफिन खान सकिन्छ। जापान जस्तो औद्योगिक मुलुकमा सोवाको उत्पादन गरेर विदेशमा समेत निर्यात गरेको देखिन्छ भने हामीले पनि प्रसस्त फापरको उत्पादन गरी नेपाललाई विश्वको प्रमुख फापर उत्पादक मुलुकको रूपमा चिनाउन सकिन्छ। फाइबर र एन्टिअक्सिडेन्टले भरपुर फापर जस्ता खानेकुराहरूको लोकप्रियता फंग्सनल फुडको रूपमा पश्चिमी मुलुकहरूमा बढेकाले नेपालको फापरले अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा नाम र दाम कमाउनसक्छ। ==यी पनि हेर्नुहोस== *[[फापरको रोटी]] == बाह्य कडीहरू == *[http://chezshuchi.com/Kuttu_Ki_Poorih.html फापरको पूर्ण] *[http://chezshuchi.com/Vrat_Ki_Sabjih.html व्रतको सब्जी/फापरको सब्जी] *[http://www.pressnote.in/Delhi-News_140093.html फापरको पिठोमा सरकारको नजर, जाँचको काम तेज] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111002174254/http://www.pressnote.in/Delhi-News_140093.html |date=2011-10-02 }} *[https://naya.com.np/post/p1620315950vhy00 Buckwheat in Nepal] == सन्दर्भ सामग्रीहरू == [[श्रेणी:अन्न]] [[श्रेणी:अन्नबाली]] [[श्रेणी:बाली]] [[श्रेणी:खाद्यान्न]] [[श्रेणी:नेपालमा पाइने वनस्पतिहरू]] [[श्रेणी:पोथ्रा]] [[श्रेणी:फूल फुल्ने वनस्पति]] <references /> pjrrri2vmicx2u00vp4w2sb3s55ways 0 14726 1369483 1309460 2026-08-13T08:47:18Z Prahlad Nepal 72094 1369483 wikitext text/x-wiki '''पूर्णबहादुर खड्का''' एक नेपाली राजनीतिज्ञ हुन्, जो नेपाली कांग्रेससँग आबद्ध छन्। उनले यसअघि नेपालको उपप्रधानमन्त्री तथा विभिन्न समयमा गृह र रक्षा मन्त्रीको रूपमा जिम्मेवारी सम्हालिसकेका {{Infobox officeholder | name = Purna Bahadur Khadka | native_name = {{nobold|पूर्ण बहादुर खड्का}} | office2 = Vice-president of [[Nepali Congress]] | alongside2 = [[Dhanraj Gurung]] | term_start2 = 16 December 2021 | president2 = [[Sher Bahadur Deuba]] | predecessor2 = [[Bimalendra Nidhi]] | office3 = [[Pratinidhi Sabha|Member of Parliament, Pratinidhi Sabha]] | term_start3 = 22 December 2022 | term_end3 = 12 September 2025 | constituency3 = [[Surkhet 1 (constituency)|Surkhet 1]] | party = [[Nepali Congress]] | other_party = | native_name_lang = ne | honorific_prefix = [[Honourable]] | honorific_suffix = [[Member of Parliament|MP]] | birth_date = {{birth date and age|1956|02|29|df=y}} | father = Prem Bahadur Khadka | mother = | spouse = Ratna Khadka | children = | education = [[Tribhuvan University]] | office = [[Deputy Prime Minister of Nepal]] | alongside = [[Narayan Kaji Shrestha]] | predecessor = [[Bishnu Prasad Paudel]] | president = [[Ram Chandra Paudel]] | prime_minister = [[Pushpa Kamal Dahal]] | term_start = 31 March 2023 | term_end = 4 March 2024 | vice_president = [[Ram Sahaya Yadav]] | office1 = [[Minister of Defence (Nepal)|Minister of Defence]] | president1 = [[Ram Chandra Paudel]] | prime_minister1 = [[Pushpa Kamal Dahal]] | vice_president1 = [[Ram Sahaya Yadav]] | term_start1 = 31 March 2023 | term_end1 = 4 March 2024 | predecessor1 = [[Pushpa Kamal Dahal]] | image = Purna Bahadur Khadka पूर्णबहादुर खड्का Member of Parliament, Pratinidhi Sabha (cropped).jpg | caption = Khadka in 2023 }} छन्। छ पटक सांसद बनिसकेका खड्काले नेपाली कांग्रेसको कार्यवाहक सभापतिको रूपमा समेत जिम्मेवारी सम्हाल्दै आएका छन्। २०७९ (२०२२) को आम निर्वाचनमा उनले सुर्खेत क्षेत्र नं. १ बाट निर्वाचन जितेका थिए। काठमाडौँमा सम्पन्न नेपाली कांग्रेसको १४औँ महाधिवेशनबाट उनी पार्टीको उपसभापति पदमा निर्वाचित भएका हुन्। == राजनीतिक यात्रा == खड्का लामो समयदेखि राष्ट्रिय राजनीतिमा सक्रिय छन्। सन् २०२२ को आम निर्वाचनमा उनले एमालेका उम्मेदवार ध्रुवकुमार शाहीलाई ११,६१९ मतान्तरले पराजित गर्दै सुर्खेत-१ बाट प्रतिनिधि सभा सदस्य जितेका थिए। रक्षा मन्त्रीको कार्यकालमा उनले भूकम्पपछिको पुनर्नर्माण र सङ्घीयता कार्यान्वयनको सन्दर्भमा रक्षा मन्त्रालयको रणनीतिक महत्त्वलाई जोड दिँदै संस्थागत कार्यसम्पादन सुदृढ गर्ने प्रतिबद्धता जनाएका थिए। त्यसपछि भएको मन्त्रिपरिषद् पुनर्गठनका क्रममा मार्च २०२४ मा उनी पदमुक्त भएका थिए। == पार्टी नेतृत्व == नेपाली कांग्रेसको १४औँ महाधिवेशनमा खड्का पार्टीको उपसभापतिमा निर्वाचित भएका थिए। सो महाधिवेशनबाट पार्टी इतिहासमै पहिलोपटक दुई जना उपसभापति निर्वाचित भएका हुन्। उनी गठबन्धन सरकार निर्माण तथा पार्टीका आन्तरिक छलफलहरूमा नेपाली कांग्रेसका प्रमुख वार्ताकारका रूपमा सक्रिय रहँदै आएका छन्। खड्का सुर्खेत, वीरेन्द्रनगर निवासी समानुपातिकतर्फ नेपाली कांग्रेसका सभासद समेत भएका थिए। उहाँ २०४८, २०५१ र २०५६ का तीनवटै संसदीय निर्वाचनमा सुर्खेत क्षेत्र नं. १बाट नेपाली कांग्रेसका उम्मेदवारका रूपमा निर्वाचित हुनुभएको हो। यसबीच उहाँले सूचना तथा सञ्चार मन्त्री र गृह मन्त्रीको जिम्मेदारी पटकपटक सम्हालिसक्नुभएको छ। लामो समयदेखि नेपाली कांग्रेसका केन्द्रीय सदस्य रहिआएका खड्का पार्टी विभाजन हुँदा ने.का. प्रजातान्त्रिकका पनि केन्द्रीय सदस्य हुनुहुन्थ्यो। २०३१ सालबाट राजनीतिक यात्रा शुरु गरेका उहाँले पटकपटक गरेर कुल पाँच महीना जेल जीवन बिताइसक्नुभएको छ। पूर्व राजा ज्ञानेन्द्रको शासनकालमा भएको प्रतिगमन विरोधी आन्दोलनमा सक्रिय रहँदा उहाँ नजरबन्द तथा थुनामा पर्नुभएको थियो। त्रिभुवन विश्वविद्यालयबाट राजनीतिशास्त्रका स्नातक पूर्णबहादुर खड्का एक छोराका पिता हुनुहुन्छ। समाजसेवामा उहाँको रुचि छ र व्यक्तिगत तवरमा तथा संघसंस्था मार्फत सामाजिक कार्यमा सक्रिय रहिआउनुभएको छ। संविधानसभामा उहाँले उठाउने अठोट गरेका प्रमुख दुई मुद्दा हुन्: क. राज्यको पुनःसंरचना, ख. सङ्घीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रलाई संस्थागत गर्नु। <ref>[http://www.nepalcaportal.org संविधान सभा निर्वाचन पोर्टल] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141218052452/http://nepalcaportal.org/ |date=2014-12-18 }}</ref> ==सन्दर्भ== {{reflist}} [[श्रेणी:संविधान सभा सदस्य]] [[श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरू]] [[श्रेणी:नेपालका रक्षा मन्त्रीहरू]] eaawbvwozek61qrfgz8tj1o555ve9na 1369489 1369483 2026-08-13T08:53:31Z Prahlad Nepal 72094 1369489 wikitext text/x-wiki '''पूर्णबहादुर खड्का''' एक नेपाली राजनीतिज्ञ हुन्, जो नेपाली कांग्रेससँग आबद्ध छन्। उनले यसअघि नेपालको उपप्रधानमन्त्री तथा विभिन्न समयमा गृह र रक्षा मन्त्रीको रूपमा जिम्मेवारी सम्हालिसकेका {{Infobox officeholder | name = पूर्णबहादुर खड्का | native_name = {{nobold|पूर्ण बहादुर खड्का}} | office2 = <nowiki>उपसभापति [नेपाली कांग्रेस]]</nowiki> | alongside2 = [[धनराज गुरुङ]] | term_start2 = 16 December 2021 | president2 = [[शेरबहादुर देउबा]] | predecessor2 = [[विमलेन्द्र निधि]] | office3 = [[प्रतिनिधि सभा]] | term_start3 = 22 December 2022 | term_end3 = 12 September 2025 | constituency3 = [[सुर्खेत-१ ]] निर्वाचन क्षेत्र | party = [[नेपाली काँग्रेस]] | other_party = | native_name_lang = ne | birth_date = {{birth date and age|1956|02|29|df=y}} | father = प्रेमबहादुर खड्का | mother = | spouse = रत्ना खड्का | children = | education = [[त्रिभुवन विश्वविद्यालय]] | office = [[पूर्वउपप्रधानमन्त्री]] | alongside = [[नारायणकाजि श्रेष्ठ]] | predecessor = [[विष्णुप्रसाद पौडेल]] | president = [[रामचन्द्र पौडेल]] | prime_minister = [[पुष्पकमल दाहाल]] | term_start = 31 March 2023 | term_end = 4 March 2024 | vice_president = [[रामसहायप्रसाद यादव]] | office1 = [[रक्षामन्त्री (नेपाल) ]] | president1 = [[रामचन्द्र पौडेल]] | prime_minister1 = [[पुष्पकमल दाहाल]] | vice_president1 = [[रामसहायप्रसाद यादव]] | term_start1 = 31 March 2023 | term_end1 = 4 March 2024 | predecessor1 = [[पुष्पकमल दाहाल]] | image = Purna Bahadur Khadka पूर्णबहादुर खड्का Member of Parliament, Pratinidhi Sabha (cropped).jpg | caption = Khadka in 2023 }} छन्। छ पटक सांसद बनिसकेका खड्काले नेपाली कांग्रेसको कार्यवाहक सभापतिको रूपमा समेत जिम्मेवारी सम्हाल्दै आएका छन्। २०७९ (२०२२) को आम निर्वाचनमा उनले सुर्खेत क्षेत्र नं. १ बाट निर्वाचन जितेका थिए। काठमाडौँमा सम्पन्न नेपाली कांग्रेसको १४औँ महाधिवेशनबाट उनी पार्टीको उपसभापति पदमा निर्वाचित भएका हुन्। == राजनीतिक यात्रा == खड्का लामो समयदेखि राष्ट्रिय राजनीतिमा सक्रिय छन्। सन् २०२२ को आम निर्वाचनमा उनले एमालेका उम्मेदवार ध्रुवकुमार शाहीलाई ११,६१९ मतान्तरले पराजित गर्दै सुर्खेत-१ बाट प्रतिनिधि सभा सदस्य जितेका थिए। रक्षा मन्त्रीको कार्यकालमा उनले भूकम्पपछिको पुनर्नर्माण र सङ्घीयता कार्यान्वयनको सन्दर्भमा रक्षा मन्त्रालयको रणनीतिक महत्त्वलाई जोड दिँदै संस्थागत कार्यसम्पादन सुदृढ गर्ने प्रतिबद्धता जनाएका थिए। त्यसपछि भएको मन्त्रिपरिषद् पुनर्गठनका क्रममा मार्च २०२४ मा उनी पदमुक्त भएका थिए। == पार्टी नेतृत्व == नेपाली कांग्रेसको १४औँ महाधिवेशनमा खड्का पार्टीको उपसभापतिमा निर्वाचित भएका थिए। सो महाधिवेशनबाट पार्टी इतिहासमै पहिलोपटक दुई जना उपसभापति निर्वाचित भएका हुन्। उनी गठबन्धन सरकार निर्माण तथा पार्टीका आन्तरिक छलफलहरूमा नेपाली कांग्रेसका प्रमुख वार्ताकारका रूपमा सक्रिय रहँदै आएका छन्। खड्का सुर्खेत, वीरेन्द्रनगर निवासी समानुपातिकतर्फ नेपाली कांग्रेसका सभासद समेत भएका थिए। उहाँ २०४८, २०५१ र २०५६ का तीनवटै संसदीय निर्वाचनमा सुर्खेत क्षेत्र नं. १बाट नेपाली कांग्रेसका उम्मेदवारका रूपमा निर्वाचित हुनुभएको हो। यसबीच उहाँले सूचना तथा सञ्चार मन्त्री र गृह मन्त्रीको जिम्मेदारी पटकपटक सम्हालिसक्नुभएको छ। लामो समयदेखि नेपाली कांग्रेसका केन्द्रीय सदस्य रहिआएका खड्का पार्टी विभाजन हुँदा ने.का. प्रजातान्त्रिकका पनि केन्द्रीय सदस्य हुनुहुन्थ्यो। २०३१ सालबाट राजनीतिक यात्रा शुरु गरेका उहाँले पटकपटक गरेर कुल पाँच महीना जेल जीवन बिताइसक्नुभएको छ। पूर्व राजा ज्ञानेन्द्रको शासनकालमा भएको प्रतिगमन विरोधी आन्दोलनमा सक्रिय रहँदा उहाँ नजरबन्द तथा थुनामा पर्नुभएको थियो। त्रिभुवन विश्वविद्यालयबाट राजनीतिशास्त्रका स्नातक पूर्णबहादुर खड्का एक छोराका पिता हुनुहुन्छ। समाजसेवामा उहाँको रुचि छ र व्यक्तिगत तवरमा तथा संघसंस्था मार्फत सामाजिक कार्यमा सक्रिय रहिआउनुभएको छ। संविधानसभामा उहाँले उठाउने अठोट गरेका प्रमुख दुई मुद्दा हुन्: क. राज्यको पुनःसंरचना, ख. सङ्घीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रलाई संस्थागत गर्नु। <ref>[http://www.nepalcaportal.org संविधान सभा निर्वाचन पोर्टल] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141218052452/http://nepalcaportal.org/ |date=2014-12-18 }}</ref> ==सन्दर्भ== {{reflist}} [[श्रेणी:संविधान सभा सदस्य]] [[श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरू]] [[श्रेणी:नेपालका रक्षा मन्त्रीहरू]] 95y6pviwd9qspvz56wr0j31yh0rdbl0 1369491 1369489 2026-08-13T08:56:42Z Prahlad Nepal 72094 1369491 wikitext text/x-wiki '''पूर्णबहादुर खड्का''' एक नेपाली राजनीतिज्ञ हुन्, जो नेपाली कांग्रेससँग आबद्ध छन्। उनले यसअघि नेपालको उपप्रधानमन्त्री तथा विभिन्न समयमा गृह र रक्षा मन्त्रीको रूपमा जिम्मेवारी सम्हालिसकेका {{Infobox officeholder | name = पूर्णबहादुर खड्का | native_name = {{nobold|पूर्ण बहादुर खड्का}} | office2 = <nowiki>उपसभापति [नेपाली कांग्रेस]]</nowiki> | alongside2 = [[धनराज गुरुङ]] | term_start2 = 16 December 2021 | president2 = [[शेरबहादुर देउबा]] | predecessor2 = [[विमलेन्द्र निधि]] | office3 = प्रतिनिधि सभा नेपाल | term_start3 = 22 December 2022 | term_end3 = 12 September 2025 | constituency3 = सुर्खेत-१, निर्वाचन क्षेत्र | party = [[नेपाली काँग्रेस]] | other_party = | native_name_lang = ne | birth_date = {{birth date and age|1956|02|29|df=y}} | father = प्रेमबहादुर खड्का | mother = | spouse = रत्ना खड्का | children = | education = [[त्रिभुवन विश्वविद्यालय]] | office = पूर्वउपप्रधानमन्त्री | alongside = नारायणकाजि श्रेष्ठ | predecessor = [[विष्णुप्रसाद पौडेल]] | president = [[रामचन्द्र पौडेल]] | prime_minister = [[पुष्पकमल दाहाल]] | term_start = 31 March 2023 | term_end = 4 March 2024 | vice_president = रामसहायप्रसाद यादव | office1 = रक्षामन्त्री | president1 = [[रामचन्द्र पौडेल]] | prime_minister1 = [[पुष्पकमल दाहाल]] | vice_president1 = रामसहायप्रसाद यादव | term_start1 = 31 March 2023 | term_end1 = 4 March 2024 | predecessor1 = [[पुष्पकमल दाहाल]] | image = Purna Bahadur Khadka पूर्णबहादुर खड्का Member of Parliament, Pratinidhi Sabha (cropped).jpg | caption = Khadka in 2023 }} छन्। छ पटक सांसद बनिसकेका खड्काले नेपाली कांग्रेसको कार्यवाहक सभापतिको रूपमा समेत जिम्मेवारी सम्हाल्दै आएका छन्। २०७९ (२०२२) को आम निर्वाचनमा उनले सुर्खेत क्षेत्र नं. १ बाट निर्वाचन जितेका थिए। काठमाडौँमा सम्पन्न नेपाली कांग्रेसको १४औँ महाधिवेशनबाट उनी पार्टीको उपसभापति पदमा निर्वाचित भएका हुन्। == राजनीतिक यात्रा == खड्का लामो समयदेखि राष्ट्रिय राजनीतिमा सक्रिय छन्। सन् २०२२ को आम निर्वाचनमा उनले एमालेका उम्मेदवार ध्रुवकुमार शाहीलाई ११,६१९ मतान्तरले पराजित गर्दै सुर्खेत-१ बाट प्रतिनिधि सभा सदस्य जितेका थिए। रक्षा मन्त्रीको कार्यकालमा उनले भूकम्पपछिको पुनर्नर्माण र सङ्घीयता कार्यान्वयनको सन्दर्भमा रक्षा मन्त्रालयको रणनीतिक महत्त्वलाई जोड दिँदै संस्थागत कार्यसम्पादन सुदृढ गर्ने प्रतिबद्धता जनाएका थिए। त्यसपछि भएको मन्त्रिपरिषद् पुनर्गठनका क्रममा मार्च २०२४ मा उनी पदमुक्त भएका थिए। == पार्टी नेतृत्व == नेपाली कांग्रेसको १४औँ महाधिवेशनमा खड्का पार्टीको उपसभापतिमा निर्वाचित भएका थिए। सो महाधिवेशनबाट पार्टी इतिहासमै पहिलोपटक दुई जना उपसभापति निर्वाचित भएका हुन्। उनी गठबन्धन सरकार निर्माण तथा पार्टीका आन्तरिक छलफलहरूमा नेपाली कांग्रेसका प्रमुख वार्ताकारका रूपमा सक्रिय रहँदै आएका छन्। खड्का सुर्खेत, वीरेन्द्रनगर निवासी समानुपातिकतर्फ नेपाली कांग्रेसका सभासद समेत भएका थिए। उहाँ २०४८, २०५१ र २०५६ का तीनवटै संसदीय निर्वाचनमा सुर्खेत क्षेत्र नं. १बाट नेपाली कांग्रेसका उम्मेदवारका रूपमा निर्वाचित हुनुभएको हो। यसबीच उहाँले सूचना तथा सञ्चार मन्त्री र गृह मन्त्रीको जिम्मेदारी पटकपटक सम्हालिसक्नुभएको छ। लामो समयदेखि नेपाली कांग्रेसका केन्द्रीय सदस्य रहिआएका खड्का पार्टी विभाजन हुँदा ने.का. प्रजातान्त्रिकका पनि केन्द्रीय सदस्य हुनुहुन्थ्यो। २०३१ सालबाट राजनीतिक यात्रा शुरु गरेका उहाँले पटकपटक गरेर कुल पाँच महीना जेल जीवन बिताइसक्नुभएको छ। पूर्व राजा ज्ञानेन्द्रको शासनकालमा भएको प्रतिगमन विरोधी आन्दोलनमा सक्रिय रहँदा उहाँ नजरबन्द तथा थुनामा पर्नुभएको थियो। त्रिभुवन विश्वविद्यालयबाट राजनीतिशास्त्रका स्नातक पूर्णबहादुर खड्का एक छोराका पिता हुनुहुन्छ। समाजसेवामा उहाँको रुचि छ र व्यक्तिगत तवरमा तथा संघसंस्था मार्फत सामाजिक कार्यमा सक्रिय रहिआउनुभएको छ। संविधानसभामा उहाँले उठाउने अठोट गरेका प्रमुख दुई मुद्दा हुन्: क. राज्यको पुनःसंरचना, ख. सङ्घीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रलाई संस्थागत गर्नु। <ref>[http://www.nepalcaportal.org संविधान सभा निर्वाचन पोर्टल] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141218052452/http://nepalcaportal.org/ |date=2014-12-18 }}</ref> ==सन्दर्भ== {{reflist}} [[श्रेणी:संविधान सभा सदस्य]] [[श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरू]] [[श्रेणी:नेपालका रक्षा मन्त्रीहरू]] te8xquoojifft9ezwn9uavf5wmh1b6f 1369493 1369491 2026-08-13T09:00:19Z Prahlad Nepal 72094 1369493 wikitext text/x-wiki '''पूर्णबहादुर खड्का''' एक नेपाली राजनीतिज्ञ हुन्, जो नेपाली कांग्रेससँग आबद्ध छन्। उनले यसअघि नेपालको उपप्रधानमन्त्री तथा विभिन्न समयमा गृह र रक्षा मन्त्रीको रूपमा जिम्मेवारी सम्हालिसकेका {{Infobox officeholder | name = पूर्णबहादुर खड्का | native_name = {{nobold|पूर्ण बहादुर खड्का}} | office2 = <nowiki>उपसभापति [नेपाली कांग्रेस]]</nowiki> | alongside2 = [[धनराज गुरुङ]] | term_start2 = 16 December 2021 | president2 = [[शेरबहादुर देउबा]] | predecessor2 = [[विमलेन्द्र निधि]] | office3 = प्रतिनिधि सभा नेपाल | term_start3 = 22 December 2022 | term_end3 = 12 September 2025 | constituency3 = सुर्खेत-१, निर्वाचन क्षेत्र | party = [[नेपाली काँग्रेस]] | other_party = | native_name_lang = ne | birth_date = {{birth date and age|1956|02|29|df=y}} | father = प्रेमबहादुर खड्का | mother = | spouse = रत्ना खड्का | children = | education = [[त्रिभुवन विश्वविद्यालय]] | office = पूर्वउपप्रधानमन्त्री | alongside = नारायणकाजि श्रेष्ठ | predecessor = [[विष्णुप्रसाद पौडेल]] | president = [[रामचन्द्र पौडेल]] | prime_minister = [[पुष्पकमल दाहाल]] | term_start = 31 March 2023 | term_end = 4 March 2024 | vice_president = रामसहायप्रसाद यादव | office1 = रक्षामन्त्री | president1 = [[रामचन्द्र पौडेल]] | prime_minister1 = [[पुष्पकमल दाहाल]] | vice_president1 = रामसहायप्रसाद यादव | term_start1 = 31 March 2023 | term_end1 = 4 March 2024 | predecessor1 = [[पुष्पकमल दाहाल]] | image = Purna Bahadur Khadka पूर्णबहादुर खड्का Member of Parliament, Pratinidhi Sabha (cropped).jpg | caption = Khadka in 2023 }} छन्। छ पटक सांसद बनिसकेका खड्काले नेपाली कांग्रेसको कार्यवाहक सभापतिको रूपमा समेत जिम्मेवारी सम्हाल्दै आएका छन्। २०७९ (२०२२) को आम निर्वाचनमा उनले सुर्खेत क्षेत्र नं. १ बाट निर्वाचन जितेका थिए। काठमाडौँमा सम्पन्न नेपाली कांग्रेसको १४औँ महाधिवेशनबाट उनी पार्टीको उपसभापति पदमा निर्वाचित भएका हुन्। == राजनीतिक यात्रा == खड्का लामो समयदेखि राष्ट्रिय राजनीतिमा सक्रिय छन्। सन् २०२२ को आम निर्वाचनमा उनले एमालेका उम्मेदवार ध्रुवकुमार शाहीलाई ११,६१९ मतान्तरले पराजित गर्दै सुर्खेत-१ बाट प्रतिनिधि सभा सदस्य जितेका थिए। रक्षा मन्त्रीको कार्यकालमा उनले भूकम्पपछिको पुनर्नर्माण र सङ्घीयता कार्यान्वयनको सन्दर्भमा रक्षा मन्त्रालयको रणनीतिक महत्त्वलाई जोड दिँदै संस्थागत कार्यसम्पादन सुदृढ गर्ने प्रतिबद्धता जनाएका थिए। त्यसपछि भएको मन्त्रिपरिषद् पुनर्गठनका क्रममा मार्च २०२४ मा उनी पदमुक्त भएका थिए। == पार्टी नेतृत्व == नेपाली कांग्रेसको १४औँ महाधिवेशनमा खड्का पार्टीको उपसभापतिमा निर्वाचित भएका थिए। सो महाधिवेशनबाट पार्टी इतिहासमै पहिलोपटक दुई जना उपसभापति निर्वाचित भएका हुन्। उनी गठबन्धन सरकार निर्माण तथा पार्टीका आन्तरिक छलफलहरूमा नेपाली कांग्रेसका प्रमुख वार्ताकारका रूपमा सक्रिय रहँदै आएका छन्। खड्का सुर्खेत, वीरेन्द्रनगर निवासी समानुपातिकतर्फ नेपाली कांग्रेसका सभासद समेत भएका थिए। उहाँ २०४८, २०५१ र २०५६ का तीनवटै संसदीय निर्वाचनमा सुर्खेत क्षेत्र नं. १बाट नेपाली कांग्रेसका उम्मेदवारका रूपमा निर्वाचित हुनुभएको हो। यसबीच उहाँले सूचना तथा सञ्चार मन्त्री र गृह मन्त्रीको जिम्मेदारी पटकपटक सम्हालिसक्नुभएको छ। लामो समयदेखि नेपाली कांग्रेसका केन्द्रीय सदस्य रहिआएका खड्का पार्टी विभाजन हुँदा ने.का. प्रजातान्त्रिकका पनि केन्द्रीय सदस्य हुनुहुन्थ्यो। २०३१ सालबाट राजनीतिक यात्रा शुरु गरेका उहाँले पटकपटक गरेर कुल पाँच महीना जेल जीवन बिताइसक्नुभएको छ। पूर्व राजा ज्ञानेन्द्रको शासनकालमा भएको प्रतिगमन विरोधी आन्दोलनमा सक्रिय रहँदा उहाँ नजरबन्द तथा थुनामा पर्नुभएको थियो। त्रिभुवन विश्वविद्यालयबाट राजनीतिशास्त्रका स्नातक पूर्णबहादुर खड्का एक छोराका पिता हुनुहुन्छ। समाजसेवामा उहाँको रुचि छ र व्यक्तिगत तवरमा तथा संघसंस्था मार्फत सामाजिक कार्यमा सक्रिय रहिआउनुभएको छ। संविधानसभामा उहाँले उठाउने अठोट गरेका प्रमुख दुई मुद्दा हुन्: क. राज्यको पुनःसंरचना, ख. सङ्घीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रलाई संस्थागत गर्नु। कर्णालीबाट कांग्रेसमा [[शिवराज जोशी]] र खड्का राष्ट्रिय राजनीतिमा निकै चर्चित नेता मानिन्छन । जोशीको जीवन पनि खुला किताब झैं सादगी छ । <ref>[http://www.nepalcaportal.org संविधान सभा निर्वाचन पोर्टल] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141218052452/http://nepalcaportal.org/ |date=2014-12-18 }}</ref> ==सन्दर्भ== {{reflist}} [[श्रेणी:संविधान सभा सदस्य]] [[श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरू]] [[श्रेणी:नेपालका रक्षा मन्त्रीहरू]] 2a0reb8a51sdkuagslg4xtlhs4c2zol 0 16276 1369460 1369388 2026-08-13T04:45:16Z Bishaldev100 28807 /* राजाहरू */ 1369460 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Country |native_name = |conventional_long_name = विजयपुर राज्य |common_name = विजयपुर |continent = एसिया |region = दक्षिण एसिया |country = नेपाल |government_type = राजतन्त्र |era =मध्यकाल |status = |event_start = स्थापना |year_start = वि.सं. १७४१ |date_start = |event1 = |date_event1 = |event2 = |date_event2 = |event_end = नेपाल अधिराज्यमा विलय |year_end = वि.सं. १८३१ |date_end = |p1 = मकवानपुर राज्य |p2 = |s1 = नेपाल अधिराज्य |flag_s1 = Flag of Nepal (1775–1962).svg |flag_type = |image_coat = |image_map = |capital = [[धरान]] |common_languages = [[नेपाली भाषा|खस भाषा]], लिम्बु, |religion= [[हिन्दु धर्म|हिन्दु]], | title_leader = राजा |leader1 = विधाताइन्द्र सेन |year_leader1 = वि.सं. १७४१ |leader2 = |year_leader2 = |leader3 = |year_leader3 = वि.सं. |today = {{flag|नेपाल}} <br>{{flag|भारत}} }} '''विजयपुर राज्य''' नेपालको एकिकरण पूर्व बिजयपुर [[लिम्बुवान]] राज्यको राजधानीको रुपमा प्रख्यात थियो। [[मोरङ जिल्ला|मोरङ]] जिल्ला [[सप्तकोशी नदी|कोशी नदी]]को पूर्व पट्टिको खेबाङ बंशी राजा द्वारा शासित राज्य थियो। हालको सिमाना अनुरूप नेपालको [[कोशी अञ्चल|कोशि]] र [[मेची अञ्चल]] यस राज्यमा पर्दथ्यो। लिम्बुवान को राजधानी विजयपुरलाई अहिले [[सुनसरी जिल्ला]]को [[धरान उपमहानगरपालिका|धरान]]लाई चिनिन्छ। इतिहास हेर्दा यो ठाउँ [[लिम्बुवान]] राज्यको राजधानीको रूपमा अवस्थिथ थियो। यो राज्यको अन्तिम [[लिम्बू जाति|लिम्बु]] राजा [[बुद्धिकर्ण राय खेवाङ]] हुन। विजयपुर राज्य प्रख्यात राज्य को नाममा चिनिन्छ किनकि प्राचिन नेपाल एकीकरण युगमा गोर्खाका राजा [[पृथ्वीनारायण शाह]]लाई समेत यो राज्यलाई जित्न गारो परेको थियो। == स्थापना == धेरै वर्षसम्म विजयपुर [[मकवानपुर राज्य]]अन्तर्गत पर्थ्यो। तर, मकवानपुर राजपरिवारमा भएको विवाद र खिचातानीपछि मकवानपुरबाट अलग्गिएर विजयपुर एक छुट्टै राज्य बन्न पुग्यो। मकवानपुरका राजा हरिहरइन्द्र सेन (वि.सं १७१८-१७४१) को छत्रपति सेन र शुभ सेन दुई छोरा थिए । छत्रपति सेनको बाबुसंग खटपट पर्दापर्दै बिते । हरिहरइन्द्र सेनपछी उनका जेठा छोरा तर्फका नाती विधाताइन्द्र सेन राजगद्दिको हकदार थिए । तर हरिहरइन्द्र सेनले आफ्ना अर्का छोरा शुभ सेनलाई उत्तराधिकारी घोषणा गरिदिए। आफ्ना बाजेको यस्तो निर्णयविरुद्ध विधाताइन्द्रले आफ्नो दलबलसहित विजयपुर क्षेत्र कब्जा गरे। वि.सं. १७४१ मा [[कोशी]]पूर्व विजयपुर छुट्टै स्वतन्त्र राज्यका रूपमा स्थापना भयो। शुभ सेनले [[ललितपुर राज्य|ललितपुर]], [[भक्तपुर राज्य|भक्तपुर]] र [[गोरखा राज्य|गोरखा]]को सहयोगमा विधाताइन्द्रबाट विजयपुर कब्जा प्रयास गरे पनि उनी सफल हुन सकेनन्।<ref>{{Cite web |title=विजयपुरका बुद्धिकर्ण राय कसरी मारिए? |url=https://www.annapurnapost.com/story/454790/ |access-date=2026-08-12 |website=Annapurna Post |language=Nepali}}</ref> किराती स्रोतका अनुसार [[लखनऊ|लखनउ]]का इस्फोरिया नवाव राजाले शुभसेन र विधाताइन्द्र सेनलाई पूर्णिया जिल्लाको सीमानाबारे छलफल गर्न भनी बोलाए । उनीहरू गएपछि दुवैलाई पक्राउ गरी मोरङ र मकवानपुर क्षेत्रमा आक्रमण गर्न मुसलमानी सेना पठाइयो । शौभाग्वश विजयपुरका चौतरा श्रीकान्त रायलाई मुसलमानीहरूले कड़ा पहरा नदिएको मौकापारी भाग्दै आफ्नो राज्यमा पुग्ने मौका मिल्यो । त्यसैले मोरङ्गी सेना दश प्रान्तका योद्धाहरू टक्सोगञ्ज (?) मा युद्ध भई किरातको विजय भयो। किरातहरूले पूर्णिया पुगी शुभाङ्ग सेनलाई मुक्त गराए भने पूर्णियाको आम्दानी दश प्रान्तका रायहरूले बाँडेर खाएको वर्णन पाइन्छ । पछि लखनौका मुगल बादशाह अहमद खानर दिल्लीका सम्राट मुहम्मद अजिमले ठूलो सेना पठाउँदापनि किरातहरूले विजय गरेको वर्णन पाइन्छ । मकवानपुरका राजा शुभ सेन र विजयपुरका राजा विधाताइन्द्र सेनलाई मुसलमानहरूले हरण गरेर लगेपछि शुभ सेनका दुई छोरा जेठा महिपति सेनलाई विजयपुरमा र कान्छा माणिक्य सेनलाई मकवानपुरको राजा बनाई अपहरित राजा विधाताइन्द्र सेनकी रानी राजेश्वरीले केही वर्षशासन गरे। त्यसै अन्तरालमा १७६३ वि. सं देखि १७७४ सम्म मकवानपुर र विजयपुरको संयुक्त शासन चलाएको जानकारी हुन्छ। अपहरित मकवानी राजा शुभसेन तथा विजयपुरे राजा विधाताइन्द्र सेन मुगलहरूको कैदबाट सम्झौता गरी छुट्न समर्थ भएका थिए ।   == गृहयुद्ध र पतन == {{मुख्य|लिम्बुवान–गोरखा युद्ध}} कामदत्त सेन [[पृथ्वीनारायण शाह]]का फुपुका छोरा भएकाले यिनीहरूबीच गहिरो मित्रभाव थियो। वि.सं. १८२६ मा बुद्धिकर्ण रायले कामदत्त सेनको हत्याका लागि सिक्किमको सहयोग लिएर कामदत्त सेनको हत्या गराए। त्यसपछी विजयपुरका नयाँ शासक [[बुद्धिकर्ण राय खेवाङ|बुद्धिकर्ण खेवाङ]] र गोर्खाबीच राम्रो सम्बन्ध भएन । पृथ्वी नारायण शाहले [[रामकृष्ण कुँवर]] र [[अभिमानसिंह बस्न्यात]]लाई विजयपुर फत्ते गर्न पठाए रामकृष्ण कुँवर र अमरसिंह थापाहरू पहाडी भागबाट पसेका थिए भने अभिमानसिंह बस्न्यात र पारथ भण्डारीहरू तराई भागबाट प्रवेश गरे। मध्यवर्षादको उर्लंदो भेलमा अभिमानसिंहले गोरखाली सेनालाई हात्तीबाट [[सप्तकोशी नदी|कोशी]] पार गराई विजयपुरमा हमला गरे। हमलापछि बुद्धिकर्ण भागे। ८५ जना लिम्बू सैनिकको मृत्यु भयो। विजयपुर गोरखालीको अधीनमा पुगेपछि १० लिम्बुवानका लिम्बूहरूले सरदार [[रामकृष्ण कुँवर]]लाई [[अरुण नदी|अरुण]] पार [[चैनपुर (स्पष्टता)|चैनपुर]]मा बोलाए । त्यसपछि अभिमानसिंह बस्न्यातको नेतृत्वको फौजले पल्लोकिरातमा पुगी उत्तरतिर तिब्बतको सिमाना र पूर्वमा [[तमोर नदी]]सम्म अधिकार गरे ।<ref>{{cite book|title=श्री ५ बडामहाराजाधिराज पृथ्वीनारायण शाहको संक्षिप्त जीवनी|author=[[बाबुराम आचार्य]]|page=४२१-४२२|date=२०६१|publisher=|isbn=|url=}}</ref> बस्नेतको नेतृत्वमा रहेको गोरखाली फौजले १८३१ साउन ५ गते विजयपुर हात लिए त्यो बेलाका हर्ताकर्ता बुद्धिकर्ण राय हात्तीमा सवार भई विजयपुरबाट भागे (आचार्य, २०६१:४२२)। उनी भागेपछि पृथ्वीनारायण शाहले लिम्बुवानका तीन अगुवा सुब्बाहरू सुन राय, कुम राय र जङ्ग रायलाई वि.सं. १८३१ साउन सुदी १ सोमबार (तदअनुसार साउन २७ गते)एक लालमोहर पठाई लिम्बूहरूको खायनपायन थामिदिएको र सेन राजाले जस्तै उनीहरूलाई भूमीमाथिको अधिकार पनि पहिलेजस्तै गरिदिएको लालमोहर गरिदिए<ref>{{Cite journal |last=राजवंशी |first=शंकरमान |title=प्राचीन नेपाल |journal=प्राचीन नेपाल |volume=३ |pages=२९-३०}}</ref>। यो लालमोहरलाई लिम्बूहरू आफूहरूसँग गोरखालीको सन्धि मान्छन्। लालमोहर गरिदिनुअघि गोरखाली भारदारहरूले नूनपानी छोएर लिम्बूहरूसँग वाचा गरेकोले लिम्बुवानमा यो सम्झौता नुनपानीको थितिको रूपमा पनि चर्चित छ। == राजाहरू == राजाहरू: <ref>{{Cite journal |last=नेपाल |first=ज्ञानमणि |date=२०७४ |title=नेपाल निरुक्त |journal=नेपाल निरुक्त |pages=२८०-८१}}</ref><ref>{{Cite web |title=Nepali Traditional States |url=https://www.worldstatesmen.org/Nepal_princes.html#Vijayapur |access-date=2026-08-13 |website=www.worldstatesmen.org}}</ref> * विधाताइन्द्र सेन * महीपति सेन * विसन्तर सेन (जगत सेन) * कामदत्त सेन (वि.सं. १८२६ मा हत्या) * रघुनाथ सेन * कर्ण सेन (चौदण्डीका राजा) ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[सेन राज्यहरू]] * [[चौदण्डि राज्य]] * [[पाल्पा राज्य]] * [[मकवानपुर राज्य]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:भूगोल]] [[श्रेणी:प्राचीन नेपालका राज्यहरू]] [[श्रेणी:सेन राज्यहरू]] k0brx4waf8h8mqp53v9p6trg8ulqtvx 1369492 1369460 2026-08-13T09:00:06Z Bishaldev100 28807 /* स्थापना */ 1369492 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Country |native_name = |conventional_long_name = विजयपुर राज्य |common_name = विजयपुर |continent = एसिया |region = दक्षिण एसिया |country = नेपाल |government_type = राजतन्त्र |era =मध्यकाल |status = |event_start = स्थापना |year_start = वि.सं. १७४१ |date_start = |event1 = |date_event1 = |event2 = |date_event2 = |event_end = नेपाल अधिराज्यमा विलय |year_end = वि.सं. १८३१ |date_end = |p1 = मकवानपुर राज्य |p2 = |s1 = नेपाल अधिराज्य |flag_s1 = Flag of Nepal (1775–1962).svg |flag_type = |image_coat = |image_map = |capital = [[धरान]] |common_languages = [[नेपाली भाषा|खस भाषा]], लिम्बु, |religion= [[हिन्दु धर्म|हिन्दु]], | title_leader = राजा |leader1 = विधाताइन्द्र सेन |year_leader1 = वि.सं. १७४१ |leader2 = |year_leader2 = |leader3 = |year_leader3 = वि.सं. |today = {{flag|नेपाल}} <br>{{flag|भारत}} }} '''विजयपुर राज्य''' नेपालको एकिकरण पूर्व बिजयपुर [[लिम्बुवान]] राज्यको राजधानीको रुपमा प्रख्यात थियो। [[मोरङ जिल्ला|मोरङ]] जिल्ला [[सप्तकोशी नदी|कोशी नदी]]को पूर्व पट्टिको खेबाङ बंशी राजा द्वारा शासित राज्य थियो। हालको सिमाना अनुरूप नेपालको [[कोशी अञ्चल|कोशि]] र [[मेची अञ्चल]] यस राज्यमा पर्दथ्यो। लिम्बुवान को राजधानी विजयपुरलाई अहिले [[सुनसरी जिल्ला]]को [[धरान उपमहानगरपालिका|धरान]]लाई चिनिन्छ। इतिहास हेर्दा यो ठाउँ [[लिम्बुवान]] राज्यको राजधानीको रूपमा अवस्थिथ थियो। यो राज्यको अन्तिम [[लिम्बू जाति|लिम्बु]] राजा [[बुद्धिकर्ण राय खेवाङ]] हुन। विजयपुर राज्य प्रख्यात राज्य को नाममा चिनिन्छ किनकि प्राचिन नेपाल एकीकरण युगमा गोर्खाका राजा [[पृथ्वीनारायण शाह]]लाई समेत यो राज्यलाई जित्न गारो परेको थियो। == स्थापना == धेरै वर्षसम्म विजयपुर [[मकवानपुर राज्य]]अन्तर्गत पर्थ्यो। तर, मकवानपुर राजपरिवारमा भएको विवाद र खिचातानीपछि मकवानपुरबाट अलग्गिएर विजयपुर एक छुट्टै राज्य बन्न पुग्यो। मकवानपुरका राजा हरिहरइन्द्र सेन (वि.सं १७१८-१७४१) को छत्रपति सेन र शुभ सेन दुई छोरा थिए । छत्रपति सेनको बाबुसंग खटपट पर्दापर्दै बिते । हरिहरइन्द्र सेनपछी उनका जेठा छोरा तर्फका नाती विधाताइन्द्र सेन राजगद्दिको हकदार थिए । तर हरिहरइन्द्र सेनले आफ्ना अर्का छोरा शुभ सेनलाई उत्तराधिकारी घोषणा गरिदिए। आफ्ना बाजेको यस्तो निर्णयविरुद्ध विधाताइन्द्रले आफ्नो दलबलसहित विजयपुर क्षेत्र कब्जा गरे। वि.सं. १७४१ मा [[कोशी]]पूर्व विजयपुर छुट्टै स्वतन्त्र राज्यका रूपमा स्थापना भयो। शुभ सेनले [[ललितपुर राज्य|ललितपुर]], [[भक्तपुर राज्य|भक्तपुर]] र [[गोरखा राज्य|गोरखा]]को सहयोगमा विधाताइन्द्रबाट विजयपुर कब्जा प्रयास गरे पनि उनी सफल हुन सकेनन्।<ref>{{Cite web |title=विजयपुरका बुद्धिकर्ण राय कसरी मारिए? |url=https://www.annapurnapost.com/story/454790/ |access-date=2026-08-12 |website=Annapurna Post |language=Nepali}}</ref> किराती स्रोतका अनुसार [[लखनऊ|लखनउ]]का इस्फोरिया नवाव राजाले शुभसेन र विधाताइन्द्र सेनलाई पूर्णिया जिल्लाको सीमानाबारे छलफल गर्न भनी बोलाए । उनीहरू गएपछि दुवैलाई पक्राउ गरी मोरङ र मकवानपुर क्षेत्रमा आक्रमण गर्न मुसलमानी सेना पठाइयो । शौभाग्वश विजयपुरका चौतरा श्रीकान्त रायलाई मुसलमानीहरूले कड़ा पहरा नदिएको मौकापारी भाग्दै आफ्नो राज्यमा पुग्ने मौका मिल्यो । त्यसैले मोरङ्गी सेना दश प्रान्तका योद्धाहरू टक्सोगञ्ज (?) मा युद्ध भई किरातको विजय भयो। किरातहरूले पूर्णिया पुगी शुभाङ्ग सेनलाई मुक्त गराए भने पूर्णियाको आम्दानी दश प्रान्तका रायहरूले बाँडेर खाएको वर्णन पाइन्छ । पछि लखनौका नवाव अहमद खान र दिल्लीका [[मुगल साम्राज्य|मुगल]] बादशाह मुहम्मद अजिमले ठूलो सेना पठाउँदापनि किरातहरूले विजय गरेको वर्णन पाइन्छ । मकवानपुरका राजा शुभ सेन र विजयपुरका राजा विधाताइन्द्र सेनलाई मुसलमानहरूले हरण गरेर लगेपछि शुभ सेनका दुई छोरा जेठा महिपति सेनलाई विजयपुरमा र कान्छा माणिक्य सेनलाई मकवानपुरको राजा बनाई अपहरित राजा विधाताइन्द्र सेनकी रानी राजेश्वरीले केही वर्षशासन गरे। त्यसै अन्तरालमा १७६३ वि. सं देखि १७७४ सम्म मकवानपुर र विजयपुरको संयुक्त शासन चलाएको जानकारी हुन्छ। अपहरित मकवानी राजा शुभसेन तथा विजयपुरे राजा विधाताइन्द्र सेन मुगलहरूको कैदबाट सम्झौता गरी छुट्न समर्थ भएका थिए ।   == गृहयुद्ध र पतन == {{मुख्य|लिम्बुवान–गोरखा युद्ध}} कामदत्त सेन [[पृथ्वीनारायण शाह]]का फुपुका छोरा भएकाले यिनीहरूबीच गहिरो मित्रभाव थियो। वि.सं. १८२६ मा बुद्धिकर्ण रायले कामदत्त सेनको हत्याका लागि सिक्किमको सहयोग लिएर कामदत्त सेनको हत्या गराए। त्यसपछी विजयपुरका नयाँ शासक [[बुद्धिकर्ण राय खेवाङ|बुद्धिकर्ण खेवाङ]] र गोर्खाबीच राम्रो सम्बन्ध भएन । पृथ्वी नारायण शाहले [[रामकृष्ण कुँवर]] र [[अभिमानसिंह बस्न्यात]]लाई विजयपुर फत्ते गर्न पठाए रामकृष्ण कुँवर र अमरसिंह थापाहरू पहाडी भागबाट पसेका थिए भने अभिमानसिंह बस्न्यात र पारथ भण्डारीहरू तराई भागबाट प्रवेश गरे। मध्यवर्षादको उर्लंदो भेलमा अभिमानसिंहले गोरखाली सेनालाई हात्तीबाट [[सप्तकोशी नदी|कोशी]] पार गराई विजयपुरमा हमला गरे। हमलापछि बुद्धिकर्ण भागे। ८५ जना लिम्बू सैनिकको मृत्यु भयो। विजयपुर गोरखालीको अधीनमा पुगेपछि १० लिम्बुवानका लिम्बूहरूले सरदार [[रामकृष्ण कुँवर]]लाई [[अरुण नदी|अरुण]] पार [[चैनपुर (स्पष्टता)|चैनपुर]]मा बोलाए । त्यसपछि अभिमानसिंह बस्न्यातको नेतृत्वको फौजले पल्लोकिरातमा पुगी उत्तरतिर तिब्बतको सिमाना र पूर्वमा [[तमोर नदी]]सम्म अधिकार गरे ।<ref>{{cite book|title=श्री ५ बडामहाराजाधिराज पृथ्वीनारायण शाहको संक्षिप्त जीवनी|author=[[बाबुराम आचार्य]]|page=४२१-४२२|date=२०६१|publisher=|isbn=|url=}}</ref> बस्नेतको नेतृत्वमा रहेको गोरखाली फौजले १८३१ साउन ५ गते विजयपुर हात लिए त्यो बेलाका हर्ताकर्ता बुद्धिकर्ण राय हात्तीमा सवार भई विजयपुरबाट भागे (आचार्य, २०६१:४२२)। उनी भागेपछि पृथ्वीनारायण शाहले लिम्बुवानका तीन अगुवा सुब्बाहरू सुन राय, कुम राय र जङ्ग रायलाई वि.सं. १८३१ साउन सुदी १ सोमबार (तदअनुसार साउन २७ गते)एक लालमोहर पठाई लिम्बूहरूको खायनपायन थामिदिएको र सेन राजाले जस्तै उनीहरूलाई भूमीमाथिको अधिकार पनि पहिलेजस्तै गरिदिएको लालमोहर गरिदिए<ref>{{Cite journal |last=राजवंशी |first=शंकरमान |title=प्राचीन नेपाल |journal=प्राचीन नेपाल |volume=३ |pages=२९-३०}}</ref>। यो लालमोहरलाई लिम्बूहरू आफूहरूसँग गोरखालीको सन्धि मान्छन्। लालमोहर गरिदिनुअघि गोरखाली भारदारहरूले नूनपानी छोएर लिम्बूहरूसँग वाचा गरेकोले लिम्बुवानमा यो सम्झौता नुनपानीको थितिको रूपमा पनि चर्चित छ। == राजाहरू == राजाहरू: <ref>{{Cite journal |last=नेपाल |first=ज्ञानमणि |date=२०७४ |title=नेपाल निरुक्त |journal=नेपाल निरुक्त |pages=२८०-८१}}</ref><ref>{{Cite web |title=Nepali Traditional States |url=https://www.worldstatesmen.org/Nepal_princes.html#Vijayapur |access-date=2026-08-13 |website=www.worldstatesmen.org}}</ref> * विधाताइन्द्र सेन * महीपति सेन * विसन्तर सेन (जगत सेन) * कामदत्त सेन (वि.सं. १८२६ मा हत्या) * रघुनाथ सेन * कर्ण सेन (चौदण्डीका राजा) ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[सेन राज्यहरू]] * [[चौदण्डि राज्य]] * [[पाल्पा राज्य]] * [[मकवानपुर राज्य]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:भूगोल]] [[श्रेणी:प्राचीन नेपालका राज्यहरू]] [[श्रेणी:सेन राज्यहरू]] ap46c6ufbov9p5iq1bmeohyhq34cu16 0 20478 1369533 1330303 2026-08-13T11:13:59Z Saroj 31493 Synced 1 category from enwiki ([[:m:User:Saroj/CatSync|CatSync]]) 1369533 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder |name = फिडेल क्यास्ट्रो |birth_name = फिदेल ऐलेजेन्द्रो कास्त्रो रुस |image = Fidel Castro.jpg |imagesize = |caption = |office = [[क्युबाको राष्ट्रपति|क्युबाको १७औँ राष्ट्रपति]] |primeminister = ''स्वयं'' |term_start = सन् १९७६ डिसेम्बर २ |term_end = सन् २००८ फेब्रुअरी २४ |vicepresident = [[राउल क्यास्ट्रो]] |predecessor = [[ओस्वाल्डो डोर्तिकोस तोर्रादो]] |successor = [[राउल क्यास्ट्रो]] |office2 = [[कम्युनिस्ट पार्टी अफ क्युबा]]को केन्द्रीय समितिको प्रथम सचिव |deputy2 = [[राउल क्यास्ट्रो]] |term_start2 = सन् १९६१ जुन २४ |term_end2 = सन् २०११ अप्रिल १९, |predecessor2 = [[ब्लास रोका कल्देरियो]] |successor2 = [[राउल क्यास्ट्रो]] |office3 = क्युबा मन्त्रिपरिषदको अध्यक्ष |president3 = ''स्वयं'' |term_start3 = सन् १९७६ डिसेम्बर २ |term_end3 = सन् २००८ फेब्रुअरी २४ |predecessor3 = ''स्वयं'' (प्रधानमन्त्रीको रूपमा) |successor3 = [[राउल क्यास्ट्रो]] |office4 = [[क्युबाको राष्ट्रपति|क्युबाको १६औँ राष्ट्रपति]] |president4 = [[म्यानुअल उर्रुतिया लियो]]<br/>[[ओस्वाल्डो डोर्तिकोस तोर्रादो]] |term_start4 = सन् १९५९ फेब्रुअरी १६ |term_end4 = सन् १९७६ डिसेम्बर २ |predecessor4 = [[जोस मिरो कादोना]] |successor4 = ''स्वयं'' (मन्त्रिपरिषदको अध्यक्षको रूपमा) |office5 = [[असंलग्न आन्दोलन|असंलग्न आन्दोलनको ७औँ र २३औँ महासचिव]] |term_start5 = सन् २००६ सेप्टेम्बर १६ |term_end5 = सन् २००८ फेब्रुअरी २४ |predecessor5 = [[अब्दुल्लाह अहमद बदावी]] |successor5 = [[राउल क्यास्ट्रो]] |term_start6 = सन् १९७९ सेप्टेम्बर १० |term_end6 = सन् १९८३ मार्च ६ |predecessor6 = [[जुनिअस रिचर्ड जयवर्धने]] |successor6 = [[नीलम संजीव रेड्डी]] |birth_date = सन् १९२६ अगस्ट १३ |birth_place = [[बिरान]], होल्गुइन प्रान्त, [[क्युबा गणतन्त्र (१९०२-१९५९)|क्युबा]] |death_date = {{Death date and age|2016|11|25|1926|8|13}} |death_place = [[हवाना]], क्युबा |party = [[पार्तिदो ओर्थोदोक्सो]]<br/>{{small|(१९४६–५२)}}<br/>[[एम-२६-७|२६ जुलाईको आन्दोलन]]<br/>{{small|(१९५३–६५)}}<br/>[[कम्युनिस्ट पार्टी अफ क्युबा]]<br/>{{small|(१९६५–२०१६)}} |relations = [[राउल क्यास्ट्रो|राउल]], [[रेमन क्यास्ट्रो रुस|रेमन]], [[जुयनिता क्यास्ट्रो|जुयनिता]] |spouse = [[मिर्ता डियाज बालार्ट]] {{small|(१९४८–५५)}}<br/>डालिया सोटो डेल भेल {{small|(१९८०–२०१६; मृत्यु पर्यन्त)}} |children = ९, [[एलिना फर्नान्डिज]] सहित |alma_mater = [[हवाना विश्वविद्यालय]] |residence = [[सेन्टियागो डे क्युबा प्रान्त|सेन्टियागो डे क्युबा]] |profession = वकिल |signature = Fidel Castro Signature.svg |footnotes = *जुलाई ३१बाट राष्ट्रपति अधिकार राउल क्यास्ट्रोलाई स्थानान्तरित गरेका थिए। }} '''फिडेल ऐलेजेन्ड्रो क्यास्ट्रो रूस''' ({{IPAc-en|ˈ|k|æ|s|t|r|oʊ}};<ref>[http://www.dictionary.com/browse/castro "Castro"]. ''[[Random House Webster's Unabridged Dictionary]]''.</ref> {{IPA-es|fiˈðel aleˈxandɾo ˈkastɾo ˈrus|am}} अनु. फिदेल ऐलेजेन्द्रो कास्त्रो रूस; सन् १९२६ अगस्ट १३ – सन् २०१६ नोभेम्बर २५) [[क्युबा]]को राजनीतिज्ञ तथा क्युबा क्रान्तिका प्राथमिक नेताहरू मध्येका एक थिए। उनी सन् १९५९ फेब्रुअरीदेखि सन् १९७६ डिसेम्बरसम्म क्युबाको प्रधानमन्त्री र फेरि क्युबाको राज्य परिषदको अध्यक्ष (राष्ट्रपति) भएका थिए। उनले सन् २००८ फेब्रुअरीमा आफ्नो पदबाट राजिनामा दिएका थिए। ==जीवनी== उनी एउटा धनी परिवारमा जन्मिएका थिए र उनले कानुनमा [[स्नातकोत्तर]] प्राप्त गरेका थिए। हबाना विश्वविद्धालयमा अध्ययन गर्दा उनले आफ्नो राजनीतिक जीवनको सुरूवात गरेका थिए र क्युबाको राजनीतिमा एक मान्यता प्राप्त व्यक्ति बनेका थिए। उनको राजनीतिक जीवन [[फुल्गेङ्कियो बतिस्ता]] शासन र [[संयुक्त राज्य अमेरिका]]को क्युबाको [[राष्ट्रहित]]मा राजनीतिक र कारपोरेट कम्पनीहरूको प्रभावको आलोचक रहेको छन् । उनलाई उत्साहजनक रूपमा, तर सीमित, समर्थक मिले र उनले अधिकारीहरूको ध्यान आकर्षित गर्‍यो ।<ref>{{cite book | last =DePalma | first =Anthony | year = 2006 | month = | url = | title =The Man Who Invented Fidel | publisher =Public Affairs}}</ref> उनले [[मोंकाडा बैरकों]]मा १९६३ मा असफल हमलाको नेतृत्व गरे जसपछि उनी गिरफ्तार भए, उनीमा मुद्दा चला, उनी जेलमा रहे र त्यस पछि रिहा गरिए.इसपछि बतिस्ताको क्युबामा हमलाको लागि मान्छेहरूलाई संगठित र प्रशिक्षित गर्नको लागि उनी [[मेक्सिको]]<ref name="The Spirit Of Moncada">{{cite web | last =Bockman | first =Larry James | authorlink = | coauthors = |date= | year = 1984 | month =April 1 | url =http://www.globalsecurity.org/military/library/report/1984/BLJ.htm | title =The Spirit Of Moncada: Fidel Castro's Rise To Power, 1953 - 1959 | work = | pages = | publisher = | language = | accessdate =2006-06-13 }}</ref><ref name="Sweig">{{cite book |first=Julia E. |last=Sweig |year=2002 | title=Inside the Cuban Revolution |publisher= Harvard University Press |isbn=0-674-00848-0}}</ref> पुगे । उनी र उनको क्रान्तिकारी साथीहरूले डिसेम्बर १९५६ मा मेक्सिको छोडिदिए दिए र पुन: क्युबा फर्किए । कास्त्रो क्युबाको क्रान्तिको माध्यमले [[संयुक्त राज्य अमेरिका|अमेरिका]] <ref>औडियो: [http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=98937598 क्युबा मार्क्स 50 इयर्स सिंस 'ट्रियम्फैंट रिवोल्यूशन]', जेसन ब्युबिएन द्धारा, ''NPR औल थिंग्स कन्सिडर्ड'' , 1 जनवरी 2009</ref> समर्थित [[फुल्गेंकियो बतिस्ता]]को तानाशाहीलाई फाली सत्तामा आए<ref>फुलजेंसियो बतिस्ताको लागि "[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/56027/Fulgencio-Batista इनसाइक्लोपीडिया ब्रिटैनिका]"मा प्रविष्टि</ref> र उसपछि शीघ्र नै [[क्युबाको प्रधानमन्त्री]] बने।<ref name="Castro sworn in as Cuban PM">{{cite web | url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/february/16/newsid_2544000/2544431.stm | title=1959: Castro sworn in as Cuban PM | publisher= BBC News | accessdate=2006-06-06 }}</ref> सन् १९६५ मा उनी क्युबाको कम्युनिस्ट पार्टीका प्रथम सचिव बने र क्युबाको [[एकदलीय राज्य|एक-दलीय]] समाजवादी गणतन्त्र बनाउनमा नेतृत्व दिए। १९७६ मा उनी क्युबाको राज्य परिषदराज्य परिषद र मन्त्रिपरिषदको अध्यक्ष (राष्ट्रपति) बने। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== {{Commonscat|Fidel Castro|फिदेल कास्त्रो}} {{NAMSecretary-General}} [[श्रेणी:फिडेल क्यास्ट्रो| ]] [[श्रेणी:कम्युनिष्ट शासक]] [[श्रेणी:क्युबाका राष्ट्रपतिहरू‎]] [[श्रेणी:क्युबाका प्रधानमन्त्रीहरू]] [[श्रेणी:शीत युद्धकालीन व्यक्तिहरू]] [[श्रेणी:मार्क्सवादी लेखकहरू]] [[श्रेणी:साम्राज्यवाद विरोधी]] [[श्रेणी:सन् २०१६ मा मृत्यु]] [[श्रेणी:सन् १९२६ मा जन्म]] [[श्रेणी:'कु' द्वारा सत्ता हासिल गर्ने नेताहरू]] 10xuau8a00qkud46ofk4w4wqyowy6mc 0 42803 1369458 1296064 2026-08-13T04:26:17Z ~2026-44463-29 80284 /* सन्दर्भ सामग्रीहरू */ 1369458 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- आधारभूत जानकारी --> |name = |other_name = |native_name = |nickname = |settlement_type = पूर्व गाविस |motto = <!-- चित्र र नक्सा--> |image_skyline = |image_caption = |image_flag = |image_seal = |image_map = <!-- NepalTanahunDistrictmap.png --> |mapsize = 300px |map_caption = तनहुँ जिल्लाका गाउँ विकास समितिहरूको नक्सा |pushpin_map = Nepal Gandaki Province#Nepal |pushpin_label_position = bottom |pushpin_mapsize = 300 |pushpin_map_caption = नेपालको नक्सामा {{पृष्ठको नाम}}को अवस्थिति <!-- अवस्थिति --> |subdivision_type = देश |subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} |subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] |subdivision_name1 = [[गण्डकी प्रदेश]] |subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] |subdivision_name2 = [[तनहुँ जिल्ला]] <!-- राजनीति --> |government_footnotes = |government_type = |leader_title = |leader_name = |leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> |leader_name1 = |established_title = <!-- Settled --> |established_date = <!-- क्षेत्रफल --> |unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> |area_footnotes = |area_total_km2 = 18.4 <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |area_total_sq_mi = <!-- जनसङ्ख्या --> |population_as_of = [[नेपालको एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०६८|वि.सं २०६८]] |population_footnotes = |population_note = |population_total = 3827 |population_density_km2 = auto |population_blank1_title = जातीयता |population_blank2_title = Religions <!-- साधारण जानकारी --> |timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय|नेपाली समय]] |utc_offset = +५:४५ |timezone_DST = |utc_offset_DST = |coordinates = {{coord|27.92|84.34|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-enwiki|display=inline,title}} |elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> |elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> |postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> |postal_code = |area_code = |blank_name = |blank_info = |website = |footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन]] अनुसार, [[पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र|पश्चिमाञ्चल]] विकास क्षेत्रको [[गण्डकी अञ्चल]], [[तनहुँ जिल्ला]]मा अवस्थित एक [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]] थियो। [[नेपालको एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०६८|एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८]]मा यहाँको जनसङ्ख्या ३८२७ रहेको थियो जसमध्ये १५७९ पुरुष र २२४८ महिला रहेका थिए भने यहाँ ९१७ घरधुरी रहेको थियो।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://cbs.gov.np/wp-content/upLoads/2019/07/pulationandhousing-census-2011.pdf|शीर्षक=राष्ट्रिय जनगणना २०६८| प्रकाशक=[[नेपाल सरकार]] '''केन्द्रिय तथ्याङ्क विभाग'''|प्रारूप=पिडिएफ |कार्य=राष्ट्रिय योजना आयोग सचिवालय}}</ref><ref name="नेपालको राष्ट्रिय जनगणना २०६८ (गाविस तह)">{{cite news|title=नेपालको राष्ट्रिय जनगणना २०६८ (गाविस तह)|url=http://elibrary.xyz/cbs/image/data/Population/VDC-Municipality%20in%20detail/VDC_Municipality.pdf|accessdate=नोभेम्बर २०१२|agency=नेपाल सरकार|publisher=[[राष्ट्रिय योजना आयोग (नेपाल)|राष्ट्रिय योजना आयोग]]|date=नोभेम्बर २०१२|ref=केन्द्रीय तथ्याङ्क विभाग}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304223834/http://elibrary.xyz/cbs/image/data/Population/VDC-Municipality%20in%20detail/VDC_Municipality.pdf |date=2016-03-04 }}</ref> यो हाल [[भिमाद नगरपालिका]]मा पर्दछ। किहुँको इतिहासला यो भिमाद नगरपालिकाको वडा नम्बर १ हो। '''किहुँ'''को इतिहास निकै पुरानो रहेकाे छ । नेपाल एकीकरण हुनुपूर्व यो क्षेत्र भिरकोट राज्यमा पर्दथ्यो । भिरकोटे राजाहरू हुक्का चिलिमका सोखी थिए र उनीहरू हुक्का खान आउँथे र उनीहरू हुक्कामाथि डाँडामा रहेको सतीकोट डाँडामा बस्दथे भन्ने किंवदन्ती रहेको छ । किहुँ भिरकोट राज्यको इलाका न‌‍‍. ४ मा समावेश थियो । पछि यो स्याङ्जा जिल्लामा समावेश भएको र त्यस्तै २०३२ साल वरिपरि तनहुँ जिल्लामा सवामेश भएको सरकारी तथ्याङ्कहरूले देखाउँछ । किहुँ’ नामाकरण कसरी रहन गयो भन्ने सन्दभर्ममा वास्तविक तथ्य जानकारी नभेटिए तापनि यस क्षेत्रभित्रका, किंवदन्ती, जनश्रुतिका भनाइलाई आधार मान्ने हो भने केवल २ प्रकारका भनाइहरूलाई आधार मान्न सकिने अवस्था रहेको छ । त्यसमध्ये पहिलो आधार भनेको हाल अरूणोदय गाविसको वडा नं. २ मा अवस्थित कोटबराही मन्दिरदेखि पूर्वतिरको तल्लो भेगको बस्तीहरूमा तत्कालीन अवस्थामा गुरुङहरूको बस्ती भएको र बस्तीहरूमा प्रशस्त मात्रामा पानीका मुलहरू भएको र गुरुङ भाषामा पानीलाई भनिने क्यु’ शब्द पछि अपभ्रंश भई किहुँ’ रहन गएको हो भन्ने एक थरिको भनाइ छ । त्यस्तै गरी अर्का थरीको भनाइ अनुसार, “यस क्षेत्रमा किम्बु काफल’ प्रशस्त पाइने हुँदा किम्बु’ शब्दको अपभ्रंश भई किहुँ’ रहन गएको हो” भन्नेभनाइ पनि स्थानीय स्तरमा सुन्न पाइन्छ । (स्रोत ः मनको बगैचा वर्ष १ अंक २, २०६४) ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{तनहुँ जिल्लाका गाविसहरू}} [[श्रेणी:तनहुँ जिल्लाका ठाउँहरू]] q8hovfnnjv2x1y5htzu376m1rp4t4m5 1369459 1369458 2026-08-13T04:27:11Z ~2026-44463-29 80284 /* सन्दर्भ सामग्रीहरू */ 1369459 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- आधारभूत जानकारी --> |name = |other_name = |native_name = |nickname = |settlement_type = पूर्व गाविस |motto = <!-- चित्र र नक्सा--> |image_skyline = |image_caption = |image_flag = |image_seal = |image_map = <!-- NepalTanahunDistrictmap.png --> |mapsize = 300px |map_caption = तनहुँ जिल्लाका गाउँ विकास समितिहरूको नक्सा |pushpin_map = Nepal Gandaki Province#Nepal |pushpin_label_position = bottom |pushpin_mapsize = 300 |pushpin_map_caption = नेपालको नक्सामा {{पृष्ठको नाम}}को अवस्थिति <!-- अवस्थिति --> |subdivision_type = देश |subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} |subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] |subdivision_name1 = [[गण्डकी प्रदेश]] |subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] |subdivision_name2 = [[तनहुँ जिल्ला]] <!-- राजनीति --> |government_footnotes = |government_type = |leader_title = |leader_name = |leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> |leader_name1 = |established_title = <!-- Settled --> |established_date = <!-- क्षेत्रफल --> |unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> |area_footnotes = |area_total_km2 = 18.4 <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |area_total_sq_mi = <!-- जनसङ्ख्या --> |population_as_of = [[नेपालको एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०६८|वि.सं २०६८]] |population_footnotes = |population_note = |population_total = 3827 |population_density_km2 = auto |population_blank1_title = जातीयता |population_blank2_title = Religions <!-- साधारण जानकारी --> |timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय|नेपाली समय]] |utc_offset = +५:४५ |timezone_DST = |utc_offset_DST = |coordinates = {{coord|27.92|84.34|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-enwiki|display=inline,title}} |elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> |elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> |postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> |postal_code = |area_code = |blank_name = |blank_info = |website = |footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन]] अनुसार, [[पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र|पश्चिमाञ्चल]] विकास क्षेत्रको [[गण्डकी अञ्चल]], [[तनहुँ जिल्ला]]मा अवस्थित एक [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]] थियो। [[नेपालको एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०६८|एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८]]मा यहाँको जनसङ्ख्या ३८२७ रहेको थियो जसमध्ये १५७९ पुरुष र २२४८ महिला रहेका थिए भने यहाँ ९१७ घरधुरी रहेको थियो।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://cbs.gov.np/wp-content/upLoads/2019/07/pulationandhousing-census-2011.pdf|शीर्षक=राष्ट्रिय जनगणना २०६८| प्रकाशक=[[नेपाल सरकार]] '''केन्द्रिय तथ्याङ्क विभाग'''|प्रारूप=पिडिएफ |कार्य=राष्ट्रिय योजना आयोग सचिवालय}}</ref><ref name="नेपालको राष्ट्रिय जनगणना २०६८ (गाविस तह)">{{cite news|title=नेपालको राष्ट्रिय जनगणना २०६८ (गाविस तह)|url=http://elibrary.xyz/cbs/image/data/Population/VDC-Municipality%20in%20detail/VDC_Municipality.pdf|accessdate=नोभेम्बर २०१२|agency=नेपाल सरकार|publisher=[[राष्ट्रिय योजना आयोग (नेपाल)|राष्ट्रिय योजना आयोग]]|date=नोभेम्बर २०१२|ref=केन्द्रीय तथ्याङ्क विभाग}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304223834/http://elibrary.xyz/cbs/image/data/Population/VDC-Municipality%20in%20detail/VDC_Municipality.pdf |date=2016-03-04 }}</ref> यो हाल [[भिमाद नगरपालिका]]मा पर्दछ। यो भिमाद नगरपालिकाको वडा नम्बर १ हो। '''किहुँ'''को इतिहास निकै पुरानो रहेकाे छ । नेपाल एकीकरण हुनुपूर्व यो क्षेत्र भिरकोट राज्यमा पर्दथ्यो । भिरकोटे राजाहरू हुक्का चिलिमका सोखी थिए र उनीहरू हुक्का खान आउँथे र उनीहरू हुक्कामाथि डाँडामा रहेको सतीकोट डाँडामा बस्दथे भन्ने किंवदन्ती रहेको छ । किहुँ भिरकोट राज्यको इलाका न‌‍‍. ४ मा समावेश थियो । पछि यो स्याङ्जा जिल्लामा समावेश भएको र त्यस्तै २०३२ साल वरिपरि तनहुँ जिल्लामा सवामेश भएको सरकारी तथ्याङ्कहरूले देखाउँछ । किहुँ’ नामाकरण कसरी रहन गयो भन्ने सन्दभर्ममा वास्तविक तथ्य जानकारी नभेटिए तापनि यस क्षेत्रभित्रका, किंवदन्ती, जनश्रुतिका भनाइलाई आधार मान्ने हो भने केवल २ प्रकारका भनाइहरूलाई आधार मान्न सकिने अवस्था रहेको छ । त्यसमध्ये पहिलो आधार भनेको हाल अरूणोदय गाविसको वडा नं. २ मा अवस्थित कोटबराही मन्दिरदेखि पूर्वतिरको तल्लो भेगको बस्तीहरूमा तत्कालीन अवस्थामा गुरुङहरूको बस्ती भएको र बस्तीहरूमा प्रशस्त मात्रामा पानीका मुलहरू भएको र गुरुङ भाषामा पानीलाई भनिने क्यु’ शब्द पछि अपभ्रंश भई किहुँ’ रहन गएको हो भन्ने एक थरिको भनाइ छ । त्यस्तै गरी अर्का थरीको भनाइ अनुसार, “यस क्षेत्रमा किम्बु काफल’ प्रशस्त पाइने हुँदा किम्बु’ शब्दको अपभ्रंश भई किहुँ’ रहन गएको हो” भन्नेभनाइ पनि स्थानीय स्तरमा सुन्न पाइन्छ । (स्रोत ः मनको बगैचा वर्ष १ अंक २, २०६४) ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{तनहुँ जिल्लाका गाविसहरू}} [[श्रेणी:तनहुँ जिल्लाका ठाउँहरू]] 7uqgdvnxlizirmcaitzb2zis2l094er 0 42923 1369495 1307068 2026-08-13T09:07:06Z Bishaldev100 28807 1369495 wikitext text/x-wiki {{Underlinked|date=मे २०१३}} {{Orphan|date=मे २०१३}} नेपालको इतिहासमा '''सेन राज्य''' भन्नाले एकीकरणभन्दा अगाडिको [[पाल्पा राज्य|पाल्पा]], [[मकवानपुर राज्य|मकवानपुर]], [[चौदण्डी]] र [[विजयपुर राज्य]] चिनिन्थे । पहाड र समथर तराई मैदानमा फैलिएकाले यी राज्यहरू समृद्ध राज्य मानिन्थ्यो । नेपालभित्र विभिन्न समयमा राज्यहरूको विस्तार र घन्टा लामो क्रममा सेनवंशको अझ बढी उल्लेख आउँदछ। भारतका चितौर र सिसौदियाका राजपुतहरूको सन्तानको रूपमा चिनिएका यस् सेनवंशी राजाहरूले आफ्नो समयमा उत्कृष्ट पराक्रम राजनीति र कुटनीतिको परिचय दिएको पाईन्छ। अजिलसेनका सन्तान तुलासेनले [[मकवानपुर राज्य]] स्थापना गरेपछि उनका सन्तानहरूले राज्य गरेको पाईन्छ। [[मुकुन्द सेन]] प्रथमले [[पाल्पा राज्य|पाल्पा]]को गद्दीमा आफू बसेपछि राज्य विस्तारको कार्य धेरै गरे इतिहासकारहरु। पाल्पाको सेन राजवंश मगर राजाहरु द्वारा हस्तलिखित ग्रन्थ 'नारदस्मृति' र सिक्किम मा लिखित इतिहास पुस्तकहरु र केसर लाइब्रेरी, १५१५ वी स (१५१०) मा राखिएको एउटा ताम्रपत्र को पांडुलिपिमा मुकुन्द सेनलाई पाल्पाका मगर राजा भनेर वर्णन गरिएको छ जसले १५८१ वी स (१५२४) मा काठमाडौं उपत्यकामा आक्रमण गरे। यस प्रकार, १th औं शताब्दीमा, काठमाण्डौ उपत्यकाका मल्ल राजाहरु पाल्पाबाट मगरहरुको आक्रमणको विरुद्ध लड्न एकजुट भए । [[बाबुराम आचार्य]]ले यिनको शासनकाल १५१८-१५५३ ई. तिर भएको उल्लेख गरेका छन्। मुकुन्द सेनका कान्छा छोरा लोहाङ सेनले सेन राज्यको विस्तार गरी कोशी नदीभन्दा पारी पुर्याएर विजयपुर पनि आफ्नो हातमा लिए। मुकुन्द सेनको पालामा सेन राज्यको ठूलो विस्तार भए पनि यिनले आफ्ना छोराहरूलाई राज्य बाँडिदिएर सेन राज्य विखण्डित भयो। यसै क्रममा आफुले जितेको राज्य विजयपुरमा लोहाङ सेन राजा भए। [[मकवानपुर राज्य|मकवानपुर]]मा मणिक सेनका छोरा हेमकर्ण सिंह राजा भएपछि राज्य टुकि्रने क्रममै सेन राज्यलाई टुक्र्याएर मणिक सेनका अर्का छोरा जगत सेन चौदण्डी माझ किरातका राजा भए। यी राजापछि पनि मकवानपुर चौदण्डी विजयपुरमा यिनीहरूकै सन्तानले क्रमैले शासन गदै गए तर पछि यी सेन वंशमा पनि धरै सन्तान भएकोले कचिङ्गल बढ्दै गयो र राज्य कमजोर हुदै गयो र वि.सं. १८१९ मा [[पृथ्वीनारायण शाह]]ले मकवानपुरमा विजय प्राप्त गरे। यसको ११ वर्षपछि वि.सं. १८२९ मा गोर्खाली फौजले [[चौदण्डी राज्य]] पनि [[नेपालको एकीकरण|नेपालमा एकिकरण]] गरेपछि यसबेलाका चौदण्डीका राजा कर्णसेन [[विजयपुर राज्य|विजयपुर]] पसे। यसबेला विजयपुरमा भने सेन बंशी अन्तिम राजा कामदत्त सेनको वि.सं.१८२४ मै हत्या गरेर [[ बुद्धिकर्ण राय खेवाङ]] बिजयपुरको राजा भै सकेको हुन्छ । [[श्रेणी:प्राचीन नेपालका राज्यहरू]] h5b2qlz7g886xqvinn4nikbr9pr8rnf 1369496 1369495 2026-08-13T09:07:36Z Bishaldev100 28807 1369496 wikitext text/x-wiki {{Underlinked|date=मे २०१३}} {{Orphan|date=मे २०१३}} नेपालको इतिहासमा '''सेन राज्य''' भन्नाले एकीकरणभन्दा अगाडिको [[पाल्पा राज्य|पाल्पा]], [[मकवानपुर राज्य|मकवानपुर]], [[चौदण्डी]] र [[विजयपुर राज्य]] चिनिन्थे । पहाड र समथर तराई मैदानमा फैलिएकाले यी राज्यहरू समृद्ध राज्य मानिन्थ्यो । नेपालभित्र विभिन्न समयमा राज्यहरूको विस्तार र घन्टा लामो क्रममा सेनवंशको अझ बढी उल्लेख आउँदछ। भारतका चितौर र सिसौदियाका राजपुतहरूको सन्तानको रूपमा चिनिएका यस् सेनवंशी राजाहरूले आफ्नो समयमा उत्कृष्ट पराक्रम राजनीति र कुटनीतिको परिचय दिएको पाईन्छ। अजिलसेनका सन्तान तुलासेनले [[मकवानपुर राज्य]] स्थापना गरेपछि उनका सन्तानहरूले राज्य गरेको पाईन्छ। [[मुकुन्द सेन]] प्रथमले [[पाल्पा राज्य|पाल्पा]]को गद्दीमा आफू बसेपछि राज्य विस्तारको कार्य धेरै गरे इतिहासकारहरु। पाल्पाको सेन राजवंश मगर राजाहरु द्वारा हस्तलिखित ग्रन्थ 'नारदस्मृति' र सिक्किम मा लिखित इतिहास पुस्तकहरु र केसर लाइब्रेरी, १५१५ वी स (१५१०) मा राखिएको एउटा ताम्रपत्र को पांडुलिपिमा मुकुन्द सेनलाई पाल्पाका मगर राजा भनेर वर्णन गरिएको छ जसले १५८१ वी स (१५२४) मा काठमाडौं उपत्यकामा आक्रमण गरे। यस प्रकार, १th औं शताब्दीमा, काठमाण्डौ उपत्यकाका मल्ल राजाहरु पाल्पाबाट मगरहरुको आक्रमणको विरुद्ध लड्न एकजुट भए । [[बाबुराम आचार्य]]ले यिनको शासनकाल १५१८-१५५३ ई. तिर भएको उल्लेख गरेका छन्। मुकुन्द सेनका कान्छा छोरा लोहाङ सेनले सेन राज्यको विस्तार गरी कोशी नदीभन्दा पारी पुर्याएर विजयपुर पनि आफ्नो हातमा लिए। मुकुन्द सेनको पालामा सेन राज्यको ठूलो विस्तार भए पनि यिनले आफ्ना छोराहरूलाई राज्य बाँडिदिएर सेन राज्य विखण्डित भयो। यसै क्रममा आफुले जितेको राज्य विजयपुरमा लोहाङ सेन राजा भए। [[मकवानपुर राज्य|मकवानपुर]]मा मणिक सेनका छोरा हेमकर्ण सिंह राजा भएपछि राज्य टुकि्रने क्रममै सेन राज्यलाई टुक्र्याएर मणिक सेनका अर्का छोरा जगत सेन चौदण्डी माझ किरातका राजा भए। यी राजापछि पनि मकवानपुर चौदण्डी विजयपुरमा यिनीहरूकै सन्तानले क्रमैले शासन गदै गए तर पछि यी सेन वंशमा पनि धरै सन्तान भएकोले कचिङ्गल बढ्दै गयो र राज्य कमजोर हुदै गयो र वि.सं. १८१९ मा [[पृथ्वीनारायण शाह]]ले मकवानपुरमा विजय प्राप्त गरे। यसको ११ वर्षपछि वि.सं. १८२९ मा गोर्खाली फौजले [[चौदण्डी राज्य]] पनि [[नेपालको एकीकरण|नेपालमा एकिकरण]] गरेपछि यसबेलाका चौदण्डीका राजा कर्णसेन [[विजयपुर राज्य|विजयपुर]] पसे। यसबेला विजयपुरमा भने सेन बंशी अन्तिम राजा कामदत्त सेनको वि.सं.१८२४ मै हत्या गरेर [[ बुद्धिकर्ण राय खेवाङ]] बिजयपुरको राजा भै सकेको हुन्छ । [[श्रेणी:प्राचीन नेपालका राज्यहरू]] [[श्रेणी:सेन राज्यहरू]] 6vtxkk3w46p54ukx0isafbzo6uqu38e 1369497 1369496 2026-08-13T09:08:30Z Bishaldev100 28807 1369497 wikitext text/x-wiki {{Underlinked|date=मे २०१३}} {{Orphan|date=मे २०१३}} [[चित्र:Nepal_Chaubisya_Rajyas_24_states_of_Nepal_before_unification.jpg|अङ्गुठाकार|320x320पिक्सेल|Nepal Chaubisya Rajyas 24 states of Nepal before unification]] नेपालको इतिहासमा '''सेन राज्य''' भन्नाले एकीकरणभन्दा अगाडिको [[पाल्पा राज्य|पाल्पा]], [[मकवानपुर राज्य|मकवानपुर]], [[चौदण्डी]] र [[विजयपुर राज्य]] चिनिन्थे । पहाड र समथर तराई मैदानमा फैलिएकाले यी राज्यहरू समृद्ध राज्य मानिन्थ्यो । नेपालभित्र विभिन्न समयमा राज्यहरूको विस्तार र घन्टा लामो क्रममा सेनवंशको अझ बढी उल्लेख आउँदछ। भारतका चितौर र सिसौदियाका राजपुतहरूको सन्तानको रूपमा चिनिएका यस् सेनवंशी राजाहरूले आफ्नो समयमा उत्कृष्ट पराक्रम राजनीति र कुटनीतिको परिचय दिएको पाईन्छ। अजिलसेनका सन्तान तुलासेनले [[मकवानपुर राज्य]] स्थापना गरेपछि उनका सन्तानहरूले राज्य गरेको पाईन्छ। [[मुकुन्द सेन]] प्रथमले [[पाल्पा राज्य|पाल्पा]]को गद्दीमा आफू बसेपछि राज्य विस्तारको कार्य धेरै गरे इतिहासकारहरु। पाल्पाको सेन राजवंश मगर राजाहरु द्वारा हस्तलिखित ग्रन्थ 'नारदस्मृति' र सिक्किम मा लिखित इतिहास पुस्तकहरु र केसर लाइब्रेरी, १५१५ वी स (१५१०) मा राखिएको एउटा ताम्रपत्र को पांडुलिपिमा मुकुन्द सेनलाई पाल्पाका मगर राजा भनेर वर्णन गरिएको छ जसले १५८१ वी स (१५२४) मा काठमाडौं उपत्यकामा आक्रमण गरे। यस प्रकार, १th औं शताब्दीमा, काठमाण्डौ उपत्यकाका मल्ल राजाहरु पाल्पाबाट मगरहरुको आक्रमणको विरुद्ध लड्न एकजुट भए । [[बाबुराम आचार्य]]ले यिनको शासनकाल १५१८-१५५३ ई. तिर भएको उल्लेख गरेका छन्। मुकुन्द सेनका कान्छा छोरा लोहाङ सेनले सेन राज्यको विस्तार गरी कोशी नदीभन्दा पारी पुर्याएर विजयपुर पनि आफ्नो हातमा लिए। मुकुन्द सेनको पालामा सेन राज्यको ठूलो विस्तार भए पनि यिनले आफ्ना छोराहरूलाई राज्य बाँडिदिएर सेन राज्य विखण्डित भयो। यसै क्रममा आफुले जितेको राज्य विजयपुरमा लोहाङ सेन राजा भए। [[मकवानपुर राज्य|मकवानपुर]]मा मणिक सेनका छोरा हेमकर्ण सिंह राजा भएपछि राज्य टुकि्रने क्रममै सेन राज्यलाई टुक्र्याएर मणिक सेनका अर्का छोरा जगत सेन चौदण्डी माझ किरातका राजा भए। यी राजापछि पनि मकवानपुर चौदण्डी विजयपुरमा यिनीहरूकै सन्तानले क्रमैले शासन गदै गए तर पछि यी सेन वंशमा पनि धरै सन्तान भएकोले कचिङ्गल बढ्दै गयो र राज्य कमजोर हुदै गयो र वि.सं. १८१९ मा [[पृथ्वीनारायण शाह]]ले मकवानपुरमा विजय प्राप्त गरे। यसको ११ वर्षपछि वि.सं. १८२९ मा गोर्खाली फौजले [[चौदण्डी राज्य]] पनि [[नेपालको एकीकरण|नेपालमा एकिकरण]] गरेपछि यसबेलाका चौदण्डीका राजा कर्णसेन [[विजयपुर राज्य|विजयपुर]] पसे। यसबेला विजयपुरमा भने सेन बंशी अन्तिम राजा कामदत्त सेनको वि.सं.१८२४ मै हत्या गरेर [[ बुद्धिकर्ण राय खेवाङ]] बिजयपुरको राजा भै सकेको हुन्छ । [[श्रेणी:प्राचीन नेपालका राज्यहरू]] [[श्रेणी:सेन राज्यहरू]] 9o9opp5dh4hincvowxamanjc0ck79xb 1369514 1369497 2026-08-13T09:32:14Z Bishaldev100 28807 1369514 wikitext text/x-wiki {{Underlinked|date=मे २०१३}} {{Orphan|date=मे २०१३}} [[चित्र:Nepal_Chaubisya_Rajyas_24_states_of_Nepal_before_unification.jpg|अङ्गुठाकार|320x320पिक्सेल|Nepal Chaubisya Rajyas 24 states of Nepal before unification]] नेपालको इतिहासमा '''सेन राज्य''' भन्नाले एकीकरणभन्दा अगाडिको [[पाल्पा राज्य|पाल्पा]], [[मकवानपुर राज्य|मकवानपुर]], [[चौदण्डी]] र [[विजयपुर राज्य]] चिनिन्थे । पहाड र समथर तराई मैदानमा फैलिएकाले यी राज्यहरू समृद्ध राज्य मानिन्थ्यो । नेपालभित्र विभिन्न समयमा राज्यहरूको विस्तार र घन्टा लामो क्रममा सेनवंशको अझ बढी उल्लेख आउँदछ। भारतका चितौर र सिसौदियाका राजपुतहरूको सन्तानको रूपमा चिनिएका यस् सेनवंशी राजाहरूले आफ्नो समयमा उत्कृष्ट पराक्रम राजनीति र कुटनीतिको परिचय दिएको पाईन्छ। अजिलसेनका सन्तान तुलासेनले [[मकवानपुर राज्य]] स्थापना गरेपछि उनका सन्तानहरूले राज्य गरेको पाईन्छ। [[मुकुन्द सेन]] प्रथमले [[पाल्पा राज्य|पाल्पा]]को गद्दीमा आफू बसेपछि राज्य विस्तारको कार्य धेरै गरे इतिहासकारहरु। पाल्पाको सेन राजवंश मगर राजाहरु द्वारा हस्तलिखित ग्रन्थ 'नारदस्मृति' र सिक्किम मा लिखित इतिहास पुस्तकहरु र केसर लाइब्रेरी, १५१५ वी स (१५१०) मा राखिएको एउटा ताम्रपत्र को पांडुलिपिमा मुकुन्द सेनलाई पाल्पाका मगर राजा भनेर वर्णन गरिएको छ जसले १५८१ वी स (१५२४) मा काठमाडौं उपत्यकामा आक्रमण गरे। यस प्रकार, १th औं शताब्दीमा, काठमाण्डौ उपत्यकाका मल्ल राजाहरु पाल्पाबाट मगरहरुको आक्रमणको विरुद्ध लड्न एकजुट भए । [[बाबुराम आचार्य]]ले यिनको शासनकाल १५१८-१५५३ ई. तिर भएको उल्लेख गरेका छन्। मुकुन्द सेनका कान्छा छोरा लोहाङ सेनले सेन राज्यको विस्तार गरी कोशी नदीभन्दा पारी पुर्याएर विजयपुर पनि आफ्नो हातमा लिए। मुकुन्द सेनको पालामा सेन राज्यको ठूलो विस्तार भए पनि यिनले आफ्ना छोराहरूलाई राज्य बाँडिदिएर सेन राज्य विखण्डित भयो। यसै क्रममा आफुले जितेको राज्य विजयपुरमा लोहाङ सेन राजा भए। [[मकवानपुर राज्य|मकवानपुर]]मा मणिक सेनका छोरा हेमकर्ण सिंह राजा भएपछि राज्य टुकि्रने क्रममै सेन राज्यलाई टुक्र्याएर मणिक सेनका अर्का छोरा जगत सेन चौदण्डी माझ किरातका राजा भए। यी राजापछि पनि मकवानपुर चौदण्डी विजयपुरमा यिनीहरूकै सन्तानले क्रमैले शासन गदै गए तर पछि यी सेन वंशमा पनि धरै सन्तान भएकोले कचिङ्गल बढ्दै गयो र राज्य कमजोर हुदै गयो र वि.सं. १८१९ मा [[पृथ्वीनारायण शाह]]ले मकवानपुरमा विजय प्राप्त गरे। यसको ११ वर्षपछि वि.सं. १८२९ मा गोर्खाली फौजले [[चौदण्डी राज्य]] पनि [[नेपालको एकीकरण|नेपालमा एकिकरण]] गरेपछि यसबेलाका चौदण्डीका राजा कर्णसेन [[विजयपुर राज्य|विजयपुर]] पसे। यसबेला विजयपुरमा भने सेन बंशी अन्तिम राजा कामदत्त सेनको वि.सं.१८२४ मै हत्या गरेर [[ बुद्धिकर्ण राय खेवाङ]] बिजयपुरको राजा भै सकेको हुन्छ । == राज्यहरूको सूची == {| class="wikitable sortable" |+चौबिसी राज्यहरू !क्रम !राज्यहरू<ref>इतिहास कक्षा १०, पाठ्यक्रम विकास केन्द्र (पृष्ठ १५- १८)</ref> !स्थापना (वि.सं) !संस्थापक !अन्त !नोट !सन्दर्भ |- |१ |[[पाल्पा राज्य|पाल्पा]] |१५५० |राजा रुद्रसेन |वि.स. १८६१ |सेन वंशको स्थापना पाल्पाबाटै भएको थियो। पाल्पाले नायव बहादुर शाहलाई नेपाल एकीकरणमा सहयोग समेत गरेको थियो। | |- |२ |[[मकवानपुर राज्य|मकवानपुर]] |वि.सं. १६१० | |[[मकवानपुरको युद्ध (बि.सं. १८१९)|वि.सं. १८१९]] | | |- |३ |[[विजयपुर राज्य|विजयपुर]] |वि.सं. १७४१ | |वि.सं. १८३१ | | |- |४ |[[चौदण्डी]] |वि.सं.१७९० | |वि.सं. १८२९ |हेमकर्ण सेनले आफ्ना माहिला भाइ जगत सेनलाई मकवानपुरको पूर्वी क्षेत्र [[कमला नदी]]देखि कोशीसम्मको समथर भूभाग तलहट्टी र माझकिरात पहाडी भागसमेत रेखदेख गर्न लगाएका थिए । तर जगत सेनले माझ किरात क्षेत्रलाई हात पारेर त्यस ठाउँका स्वतन्त्र राजा भए । | |} == यो पनि हेर्नुहोस् == * [[बाइसे राज्यहरू]] [[श्रेणी:प्राचीन नेपालका राज्यहरू]] [[श्रेणी:सेन राज्यहरू]] itp9gly9rfqwliaiuxlt3u53hxs72a9 1369516 1369514 2026-08-13T09:38:36Z Bishaldev100 28807 /* राज्यहरूको सूची */ 1369516 wikitext text/x-wiki {{Underlinked|date=मे २०१३}} {{Orphan|date=मे २०१३}} [[चित्र:Nepal_Chaubisya_Rajyas_24_states_of_Nepal_before_unification.jpg|अङ्गुठाकार|320x320पिक्सेल|Nepal Chaubisya Rajyas 24 states of Nepal before unification]] नेपालको इतिहासमा '''सेन राज्य''' भन्नाले एकीकरणभन्दा अगाडिको [[पाल्पा राज्य|पाल्पा]], [[मकवानपुर राज्य|मकवानपुर]], [[चौदण्डी]] र [[विजयपुर राज्य]] चिनिन्थे । पहाड र समथर तराई मैदानमा फैलिएकाले यी राज्यहरू समृद्ध राज्य मानिन्थ्यो । नेपालभित्र विभिन्न समयमा राज्यहरूको विस्तार र घन्टा लामो क्रममा सेनवंशको अझ बढी उल्लेख आउँदछ। भारतका चितौर र सिसौदियाका राजपुतहरूको सन्तानको रूपमा चिनिएका यस् सेनवंशी राजाहरूले आफ्नो समयमा उत्कृष्ट पराक्रम राजनीति र कुटनीतिको परिचय दिएको पाईन्छ। अजिलसेनका सन्तान तुलासेनले [[मकवानपुर राज्य]] स्थापना गरेपछि उनका सन्तानहरूले राज्य गरेको पाईन्छ। [[मुकुन्द सेन]] प्रथमले [[पाल्पा राज्य|पाल्पा]]को गद्दीमा आफू बसेपछि राज्य विस्तारको कार्य धेरै गरे इतिहासकारहरु। पाल्पाको सेन राजवंश मगर राजाहरु द्वारा हस्तलिखित ग्रन्थ 'नारदस्मृति' र सिक्किम मा लिखित इतिहास पुस्तकहरु र केसर लाइब्रेरी, १५१५ वी स (१५१०) मा राखिएको एउटा ताम्रपत्र को पांडुलिपिमा मुकुन्द सेनलाई पाल्पाका मगर राजा भनेर वर्णन गरिएको छ जसले १५८१ वी स (१५२४) मा काठमाडौं उपत्यकामा आक्रमण गरे। यस प्रकार, १th औं शताब्दीमा, काठमाण्डौ उपत्यकाका मल्ल राजाहरु पाल्पाबाट मगरहरुको आक्रमणको विरुद्ध लड्न एकजुट भए । [[बाबुराम आचार्य]]ले यिनको शासनकाल १५१८-१५५३ ई. तिर भएको उल्लेख गरेका छन्। मुकुन्द सेनका कान्छा छोरा लोहाङ सेनले सेन राज्यको विस्तार गरी कोशी नदीभन्दा पारी पुर्याएर विजयपुर पनि आफ्नो हातमा लिए। मुकुन्द सेनको पालामा सेन राज्यको ठूलो विस्तार भए पनि यिनले आफ्ना छोराहरूलाई राज्य बाँडिदिएर सेन राज्य विखण्डित भयो। यसै क्रममा आफुले जितेको राज्य विजयपुरमा लोहाङ सेन राजा भए। [[मकवानपुर राज्य|मकवानपुर]]मा मणिक सेनका छोरा हेमकर्ण सिंह राजा भएपछि राज्य टुकि्रने क्रममै सेन राज्यलाई टुक्र्याएर मणिक सेनका अर्का छोरा जगत सेन चौदण्डी माझ किरातका राजा भए। यी राजापछि पनि मकवानपुर चौदण्डी विजयपुरमा यिनीहरूकै सन्तानले क्रमैले शासन गदै गए तर पछि यी सेन वंशमा पनि धरै सन्तान भएकोले कचिङ्गल बढ्दै गयो र राज्य कमजोर हुदै गयो र वि.सं. १८१९ मा [[पृथ्वीनारायण शाह]]ले मकवानपुरमा विजय प्राप्त गरे। यसको ११ वर्षपछि वि.सं. १८२९ मा गोर्खाली फौजले [[चौदण्डी राज्य]] पनि [[नेपालको एकीकरण|नेपालमा एकिकरण]] गरेपछि यसबेलाका चौदण्डीका राजा कर्णसेन [[विजयपुर राज्य|विजयपुर]] पसे। यसबेला विजयपुरमा भने सेन बंशी अन्तिम राजा कामदत्त सेनको वि.सं.१८२४ मै हत्या गरेर [[ बुद्धिकर्ण राय खेवाङ]] बिजयपुरको राजा भै सकेको हुन्छ । == राज्यहरूको सूची == {| class="wikitable sortable" |+चौबिसी राज्यहरू !क्रम !राज्यहरू<ref>इतिहास कक्षा १०, पाठ्यक्रम विकास केन्द्र (पृष्ठ १५- १८)</ref> !स्थापना (वि.सं) !संस्थापक !अन्त !नोट !सन्दर्भ |- |१ |[[पाल्पा राज्य|पाल्पा]] |१५५० |राजा रुद्रसेन |वि.स. १८६१ |सेन वंशको स्थापना पाल्पाबाटै भएको थियो। पाल्पाले नायव बहादुर शाहलाई [[नेपालको एकीकरण|नेपाल एकीकरण]]मा सहयोग समेत गरेको थियो। | |- |२ |[[तनहुँ राज्य|तनहुँ]] |विसं १६१० |भृङ्गी सेन |विसं १८४१ | | |- |३ |[[मकवानपुर राज्य|मकवानपुर]] |वि.सं. १६१० |लोहाङ सेन |[[मकवानपुरको युद्ध (बि.सं. १८१९)|वि.सं. १८१९]] | | |- |४ |[[विजयपुर राज्य|विजयपुर]] |वि.सं. १७४१ |विधाताइन्द्र सेन |वि.सं. १८३१ | | |- |४ |[[चौदण्डी]] |वि.सं.१७९० |जगत सेन |वि.सं. १८२९ |हेमकर्ण सेनले आफ्ना माहिला भाइ जगत सेनलाई मकवानपुरको पूर्वी क्षेत्र [[कमला नदी]]देखि कोशीसम्मको समथर भूभाग तलहट्टी र माझकिरात पहाडी भागसमेत रेखदेख गर्न लगाएका थिए । तर जगत सेनले माझ किरात क्षेत्रलाई हात पारेर त्यस ठाउँका स्वतन्त्र राजा भए । | |} == यो पनि हेर्नुहोस् == * [[बाइसे राज्यहरू]] [[श्रेणी:प्राचीन नेपालका राज्यहरू]] [[श्रेणी:सेन राज्यहरू]] iewc0usg8ozjrvdrjaa056as61vhk0l 1369517 1369516 2026-08-13T09:39:55Z Bishaldev100 28807 1369517 wikitext text/x-wiki {{Underlinked|date=मे २०१३}} {{Orphan|date=मे २०१३}} [[चित्र:Nepal_Chaubisya_Rajyas_24_states_of_Nepal_before_unification.jpg|अङ्गुठाकार|320x320पिक्सेल|Nepal Chaubisya Rajyas 24 states of Nepal before unification]] नेपालको इतिहासमा '''सेन राज्य''' भन्नाले एकीकरणभन्दा अगाडिको [[पाल्पा राज्य|पाल्पा]], [[मकवानपुर राज्य|मकवानपुर]], [[चौदण्डी]] र [[विजयपुर राज्य]] चिनिन्थे । पहाड र समथर तराई मैदानमा फैलिएकाले यी राज्यहरू समृद्ध राज्य मानिन्थ्यो। हालको नेपालभन्दा धेरै गुणा ठूला राज्य पाल्पा र मकवानपुर तथा पछि टुक्रिएर बनेका चौदण्डी, [[विजयपुर राज्य|विजयपुर]] जस्ता राज्य सेन राजाद्वारा शासित रहेको इतिहासकार बताउँछन् । विसं १००० तिर नेपाल पसेका सेनहरुको झण्डै ११०० वर्ष लामो इतिहास भए पनि सत्ताच्युत हुनुपरेका कारण कतिपय इतिहास पनि गर्भमै लुकेको आभास हुन्छ । इतिहासकारका मत बाझिएको तथा प्रस्ट्याउने तथ्यपूर्ण आधार फेला नपर्दा एघारौँ शताब्दीमा नेपाल प्रवेश गरेका तुला सेनदेखि पाल्पाका राजा मुकुन्द सेन प्रथमसम्मको वंशलता वा ऐतिहासिकता अन्योलग्रस्त नै छ। तर मुकुन्द सेनले सन्यास धारण गरेर छोरा-नातीहरुलाई राज्य बाँडेपछिको इतिहासको सारसंक्षेप भने अध्ययन गर्न पाइन्छ ।<ref>{{Cite news|url=https://www.satelitekhabar.com/details/6835|title=मकवानपुरका सेन राजाहरुको दुईसय नौ वर्ष|date=२०७८, आषाढ २३|work=स्याटलाईट खबर}}{{Dead link|date=April 2026|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> नेपालभित्र विभिन्न समयमा राज्यहरूको विस्तार र घन्टा लामो क्रममा सेनवंशको अझ बढी उल्लेख आउँदछ। भारतका चितौर र सिसौदियाका राजपुतहरूको सन्तानको रूपमा चिनिएका यस् सेनवंशी राजाहरूले आफ्नो समयमा उत्कृष्ट पराक्रम राजनीति र कुटनीतिको परिचय दिएको पाईन्छ। अजिलसेनका सन्तान तुलासेनले [[मकवानपुर राज्य]] स्थापना गरेपछि उनका सन्तानहरूले राज्य गरेको पाईन्छ। [[मुकुन्द सेन]] प्रथमले [[पाल्पा राज्य|पाल्पा]]को गद्दीमा आफू बसेपछि राज्य विस्तारको कार्य धेरै गरे इतिहासकारहरु। पाल्पाको सेन राजवंश मगर राजाहरु द्वारा हस्तलिखित ग्रन्थ 'नारदस्मृति' र सिक्किम मा लिखित इतिहास पुस्तकहरु र केसर लाइब्रेरी, १५१५ वी स (१५१०) मा राखिएको एउटा ताम्रपत्र को पांडुलिपिमा मुकुन्द सेनलाई पाल्पाका मगर राजा भनेर वर्णन गरिएको छ जसले १५८१ वी स (१५२४) मा काठमाडौं उपत्यकामा आक्रमण गरे। यस प्रकार, १th औं शताब्दीमा, काठमाण्डौ उपत्यकाका मल्ल राजाहरु पाल्पाबाट मगरहरुको आक्रमणको विरुद्ध लड्न एकजुट भए । [[बाबुराम आचार्य]]ले यिनको शासनकाल १५१८-१५५३ ई. तिर भएको उल्लेख गरेका छन्। मुकुन्द सेनका कान्छा छोरा लोहाङ सेनले सेन राज्यको विस्तार गरी कोशी नदीभन्दा पारी पुर्याएर विजयपुर पनि आफ्नो हातमा लिए। मुकुन्द सेनको पालामा सेन राज्यको ठूलो विस्तार भए पनि यिनले आफ्ना छोराहरूलाई राज्य बाँडिदिएर सेन राज्य विखण्डित भयो। यसै क्रममा आफुले जितेको राज्य विजयपुरमा लोहाङ सेन राजा भए। [[मकवानपुर राज्य|मकवानपुर]]मा मणिक सेनका छोरा हेमकर्ण सिंह राजा भएपछि राज्य टुकि्रने क्रममै सेन राज्यलाई टुक्र्याएर मणिक सेनका अर्का छोरा जगत सेन चौदण्डी माझ किरातका राजा भए। यी राजापछि पनि मकवानपुर चौदण्डी विजयपुरमा यिनीहरूकै सन्तानले क्रमैले शासन गदै गए तर पछि यी सेन वंशमा पनि धरै सन्तान भएकोले कचिङ्गल बढ्दै गयो र राज्य कमजोर हुदै गयो र वि.सं. १८१९ मा [[पृथ्वीनारायण शाह]]ले मकवानपुरमा विजय प्राप्त गरे। यसको ११ वर्षपछि वि.सं. १८२९ मा गोर्खाली फौजले [[चौदण्डी राज्य]] पनि [[नेपालको एकीकरण|नेपालमा एकिकरण]] गरेपछि यसबेलाका चौदण्डीका राजा कर्णसेन [[विजयपुर राज्य|विजयपुर]] पसे। यसबेला विजयपुरमा भने सेन बंशी अन्तिम राजा कामदत्त सेनको वि.सं.१८२४ मै हत्या गरेर [[ बुद्धिकर्ण राय खेवाङ]] बिजयपुरको राजा भै सकेको हुन्छ । == राज्यहरूको सूची == {| class="wikitable sortable" |+चौबिसी राज्यहरू !क्रम !राज्यहरू<ref>इतिहास कक्षा १०, पाठ्यक्रम विकास केन्द्र (पृष्ठ १५- १८)</ref> !स्थापना (वि.सं) !संस्थापक !अन्त !नोट !सन्दर्भ |- |१ |[[पाल्पा राज्य|पाल्पा]] |१५५० |राजा रुद्रसेन |वि.स. १८६१ |सेन वंशको स्थापना पाल्पाबाटै भएको थियो। पाल्पाले नायव बहादुर शाहलाई [[नेपालको एकीकरण|नेपाल एकीकरण]]मा सहयोग समेत गरेको थियो। | |- |२ |[[तनहुँ राज्य|तनहुँ]] |विसं १६१० |भृङ्गी सेन |विसं १८४१ | | |- |३ |[[मकवानपुर राज्य|मकवानपुर]] |वि.सं. १६१० |लोहाङ सेन |[[मकवानपुरको युद्ध (बि.सं. १८१९)|वि.सं. १८१९]] | | |- |४ |[[विजयपुर राज्य|विजयपुर]] |वि.सं. १७४१ |विधाताइन्द्र सेन |वि.सं. १८३१ | | |- |४ |[[चौदण्डी]] |वि.सं.१७९० |जगत सेन |वि.सं. १८२९ |हेमकर्ण सेनले आफ्ना माहिला भाइ जगत सेनलाई मकवानपुरको पूर्वी क्षेत्र [[कमला नदी]]देखि कोशीसम्मको समथर भूभाग तलहट्टी र माझकिरात पहाडी भागसमेत रेखदेख गर्न लगाएका थिए । तर जगत सेनले माझ किरात क्षेत्रलाई हात पारेर त्यस ठाउँका स्वतन्त्र राजा भए । | |} == यो पनि हेर्नुहोस् == * [[बाइसे राज्यहरू]] [[श्रेणी:प्राचीन नेपालका राज्यहरू]] [[श्रेणी:सेन राज्यहरू]] aitrb9km1lfrzzvi8h1jte2v1qja6sv 1369518 1369517 2026-08-13T09:50:00Z Bishaldev100 28807 /* राज्यहरूको सूची */ 1369518 wikitext text/x-wiki {{Underlinked|date=मे २०१३}} {{Orphan|date=मे २०१३}} [[चित्र:Nepal_Chaubisya_Rajyas_24_states_of_Nepal_before_unification.jpg|अङ्गुठाकार|320x320पिक्सेल|Nepal Chaubisya Rajyas 24 states of Nepal before unification]] नेपालको इतिहासमा '''सेन राज्य''' भन्नाले एकीकरणभन्दा अगाडिको [[पाल्पा राज्य|पाल्पा]], [[मकवानपुर राज्य|मकवानपुर]], [[चौदण्डी]] र [[विजयपुर राज्य]] चिनिन्थे । पहाड र समथर तराई मैदानमा फैलिएकाले यी राज्यहरू समृद्ध राज्य मानिन्थ्यो। हालको नेपालभन्दा धेरै गुणा ठूला राज्य पाल्पा र मकवानपुर तथा पछि टुक्रिएर बनेका चौदण्डी, [[विजयपुर राज्य|विजयपुर]] जस्ता राज्य सेन राजाद्वारा शासित रहेको इतिहासकार बताउँछन् । विसं १००० तिर नेपाल पसेका सेनहरुको झण्डै ११०० वर्ष लामो इतिहास भए पनि सत्ताच्युत हुनुपरेका कारण कतिपय इतिहास पनि गर्भमै लुकेको आभास हुन्छ । इतिहासकारका मत बाझिएको तथा प्रस्ट्याउने तथ्यपूर्ण आधार फेला नपर्दा एघारौँ शताब्दीमा नेपाल प्रवेश गरेका तुला सेनदेखि पाल्पाका राजा मुकुन्द सेन प्रथमसम्मको वंशलता वा ऐतिहासिकता अन्योलग्रस्त नै छ। तर मुकुन्द सेनले सन्यास धारण गरेर छोरा-नातीहरुलाई राज्य बाँडेपछिको इतिहासको सारसंक्षेप भने अध्ययन गर्न पाइन्छ ।<ref>{{Cite news|url=https://www.satelitekhabar.com/details/6835|title=मकवानपुरका सेन राजाहरुको दुईसय नौ वर्ष|date=२०७८, आषाढ २३|work=स्याटलाईट खबर}}{{Dead link|date=April 2026|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> नेपालभित्र विभिन्न समयमा राज्यहरूको विस्तार र घन्टा लामो क्रममा सेनवंशको अझ बढी उल्लेख आउँदछ। भारतका चितौर र सिसौदियाका राजपुतहरूको सन्तानको रूपमा चिनिएका यस् सेनवंशी राजाहरूले आफ्नो समयमा उत्कृष्ट पराक्रम राजनीति र कुटनीतिको परिचय दिएको पाईन्छ। अजिलसेनका सन्तान तुलासेनले [[मकवानपुर राज्य]] स्थापना गरेपछि उनका सन्तानहरूले राज्य गरेको पाईन्छ। [[मुकुन्द सेन]] प्रथमले [[पाल्पा राज्य|पाल्पा]]को गद्दीमा आफू बसेपछि राज्य विस्तारको कार्य धेरै गरे इतिहासकारहरु। पाल्पाको सेन राजवंश मगर राजाहरु द्वारा हस्तलिखित ग्रन्थ 'नारदस्मृति' र सिक्किम मा लिखित इतिहास पुस्तकहरु र केसर लाइब्रेरी, १५१५ वी स (१५१०) मा राखिएको एउटा ताम्रपत्र को पांडुलिपिमा मुकुन्द सेनलाई पाल्पाका मगर राजा भनेर वर्णन गरिएको छ जसले १५८१ वी स (१५२४) मा काठमाडौं उपत्यकामा आक्रमण गरे। यस प्रकार, १th औं शताब्दीमा, काठमाण्डौ उपत्यकाका मल्ल राजाहरु पाल्पाबाट मगरहरुको आक्रमणको विरुद्ध लड्न एकजुट भए । [[बाबुराम आचार्य]]ले यिनको शासनकाल १५१८-१५५३ ई. तिर भएको उल्लेख गरेका छन्। मुकुन्द सेनका कान्छा छोरा लोहाङ सेनले सेन राज्यको विस्तार गरी कोशी नदीभन्दा पारी पुर्याएर विजयपुर पनि आफ्नो हातमा लिए। मुकुन्द सेनको पालामा सेन राज्यको ठूलो विस्तार भए पनि यिनले आफ्ना छोराहरूलाई राज्य बाँडिदिएर सेन राज्य विखण्डित भयो। यसै क्रममा आफुले जितेको राज्य विजयपुरमा लोहाङ सेन राजा भए। [[मकवानपुर राज्य|मकवानपुर]]मा मणिक सेनका छोरा हेमकर्ण सिंह राजा भएपछि राज्य टुकि्रने क्रममै सेन राज्यलाई टुक्र्याएर मणिक सेनका अर्का छोरा जगत सेन चौदण्डी माझ किरातका राजा भए। यी राजापछि पनि मकवानपुर चौदण्डी विजयपुरमा यिनीहरूकै सन्तानले क्रमैले शासन गदै गए तर पछि यी सेन वंशमा पनि धरै सन्तान भएकोले कचिङ्गल बढ्दै गयो र राज्य कमजोर हुदै गयो र वि.सं. १८१९ मा [[पृथ्वीनारायण शाह]]ले मकवानपुरमा विजय प्राप्त गरे। यसको ११ वर्षपछि वि.सं. १८२९ मा गोर्खाली फौजले [[चौदण्डी राज्य]] पनि [[नेपालको एकीकरण|नेपालमा एकिकरण]] गरेपछि यसबेलाका चौदण्डीका राजा कर्णसेन [[विजयपुर राज्य|विजयपुर]] पसे। यसबेला विजयपुरमा भने सेन बंशी अन्तिम राजा कामदत्त सेनको वि.सं.१८२४ मै हत्या गरेर [[ बुद्धिकर्ण राय खेवाङ]] बिजयपुरको राजा भै सकेको हुन्छ । == राज्यहरूको सूची == {| class="wikitable sortable" |+चौबिसी राज्यहरू !क्रम !राज्यहरू<ref>इतिहास कक्षा १०, पाठ्यक्रम विकास केन्द्र (पृष्ठ १५- १८)</ref> !स्थापना (वि.सं) !संस्थापक !अन्त !नोट !सन्दर्भ |- |१ |[[पाल्पा राज्य|पाल्पा]] |१५५० |राजा रुद्रसेन |वि.स. १८६१ |खस राज्यको विघटन पछि रिब्दीकोटका [[सामन्त]] शासक रुद्र सेनले वि.सं. १५५० मा पाल्पा राज्यको स्थापना गरेका थिए। पाल्पा जिल्लाको प्रभास भन्ने ठाउँमा रहेको शिवालय जीर्णोद्वार गर्दा पाइएको एक शिलालेखमा बि. स १५४९ मा रुद्र सेना राजा भएको देखिएको छ।<ref>उक्त शिलालेखको पूर्ण पाठ यस्तो छ: " उ थम शिवाय मनुमिंद गते शाके १४१४ उदैए शुत्र च धर्मे (ण रु द्रा दि र सेन राजा)"</ref><ref>{{cite book|url=https://www.pustakalaya.org/media/uploads/op/pdf/KarnaBahadurBaniya2063BS_PalpaGauda.pdf/KarnaBahadurBaniya2063BS_PalpaGauda.pdf|title=पाल्पा गौडा: एक ऐतिहासिक अध्ययन|first=डा. कर्णबहादुर|last=बानियाँ क्षेत्री|publisher=फूलचोकी पब्लिकेशान एण्ड डिस्त्रिब्युसन प्रा. लि.|year=२०६३ बि.सं|page=15|isbn=99946-2-032-0}}</ref> सेन वंशको स्थापना पाल्पाबाटै भएको थियो। पाल्पाले नायव बहादुर शाहलाई [[नेपालको एकीकरण|नेपाल एकीकरण]]मा सहयोग समेत गरेको थियो। | |- |२ |[[तनहुँ राज्य|तनहुँ]] |विसं १६१० |भृङ्गी सेन |विसं १८४१ | | |- |३ |[[मकवानपुर राज्य|मकवानपुर]] |वि.सं. १६१० |लोहाङ सेन |[[मकवानपुरको युद्ध (बि.सं. १८१९)|वि.सं. १८१९]] | | |- |४ |[[विजयपुर राज्य|विजयपुर]] |वि.सं. १७४१ |विधाताइन्द्र सेन |वि.सं. १८३१ | | |- |४ |[[चौदण्डी]] |वि.सं.१७९० |जगत सेन |वि.सं. १८२९ |हेमकर्ण सेनले आफ्ना माहिला भाइ जगत सेनलाई मकवानपुरको पूर्वी क्षेत्र [[कमला नदी]]देखि कोशीसम्मको समथर भूभाग तलहट्टी र माझकिरात पहाडी भागसमेत रेखदेख गर्न लगाएका थिए । तर जगत सेनले माझ किरात क्षेत्रलाई हात पारेर त्यस ठाउँका स्वतन्त्र राजा भए । | |} == यो पनि हेर्नुहोस् == * [[बाइसे राज्यहरू]] [[श्रेणी:प्राचीन नेपालका राज्यहरू]] [[श्रेणी:सेन राज्यहरू]] aq4of10xmpp8uvkhiof3fyu5w1y4ggg 1369519 1369518 2026-08-13T09:50:37Z Bishaldev100 28807 /* यो पनि हेर्नुहोस् */ 1369519 wikitext text/x-wiki {{Underlinked|date=मे २०१३}} {{Orphan|date=मे २०१३}} [[चित्र:Nepal_Chaubisya_Rajyas_24_states_of_Nepal_before_unification.jpg|अङ्गुठाकार|320x320पिक्सेल|Nepal Chaubisya Rajyas 24 states of Nepal before unification]] नेपालको इतिहासमा '''सेन राज्य''' भन्नाले एकीकरणभन्दा अगाडिको [[पाल्पा राज्य|पाल्पा]], [[मकवानपुर राज्य|मकवानपुर]], [[चौदण्डी]] र [[विजयपुर राज्य]] चिनिन्थे । पहाड र समथर तराई मैदानमा फैलिएकाले यी राज्यहरू समृद्ध राज्य मानिन्थ्यो। हालको नेपालभन्दा धेरै गुणा ठूला राज्य पाल्पा र मकवानपुर तथा पछि टुक्रिएर बनेका चौदण्डी, [[विजयपुर राज्य|विजयपुर]] जस्ता राज्य सेन राजाद्वारा शासित रहेको इतिहासकार बताउँछन् । विसं १००० तिर नेपाल पसेका सेनहरुको झण्डै ११०० वर्ष लामो इतिहास भए पनि सत्ताच्युत हुनुपरेका कारण कतिपय इतिहास पनि गर्भमै लुकेको आभास हुन्छ । इतिहासकारका मत बाझिएको तथा प्रस्ट्याउने तथ्यपूर्ण आधार फेला नपर्दा एघारौँ शताब्दीमा नेपाल प्रवेश गरेका तुला सेनदेखि पाल्पाका राजा मुकुन्द सेन प्रथमसम्मको वंशलता वा ऐतिहासिकता अन्योलग्रस्त नै छ। तर मुकुन्द सेनले सन्यास धारण गरेर छोरा-नातीहरुलाई राज्य बाँडेपछिको इतिहासको सारसंक्षेप भने अध्ययन गर्न पाइन्छ ।<ref>{{Cite news|url=https://www.satelitekhabar.com/details/6835|title=मकवानपुरका सेन राजाहरुको दुईसय नौ वर्ष|date=२०७८, आषाढ २३|work=स्याटलाईट खबर}}{{Dead link|date=April 2026|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> नेपालभित्र विभिन्न समयमा राज्यहरूको विस्तार र घन्टा लामो क्रममा सेनवंशको अझ बढी उल्लेख आउँदछ। भारतका चितौर र सिसौदियाका राजपुतहरूको सन्तानको रूपमा चिनिएका यस् सेनवंशी राजाहरूले आफ्नो समयमा उत्कृष्ट पराक्रम राजनीति र कुटनीतिको परिचय दिएको पाईन्छ। अजिलसेनका सन्तान तुलासेनले [[मकवानपुर राज्य]] स्थापना गरेपछि उनका सन्तानहरूले राज्य गरेको पाईन्छ। [[मुकुन्द सेन]] प्रथमले [[पाल्पा राज्य|पाल्पा]]को गद्दीमा आफू बसेपछि राज्य विस्तारको कार्य धेरै गरे इतिहासकारहरु। पाल्पाको सेन राजवंश मगर राजाहरु द्वारा हस्तलिखित ग्रन्थ 'नारदस्मृति' र सिक्किम मा लिखित इतिहास पुस्तकहरु र केसर लाइब्रेरी, १५१५ वी स (१५१०) मा राखिएको एउटा ताम्रपत्र को पांडुलिपिमा मुकुन्द सेनलाई पाल्पाका मगर राजा भनेर वर्णन गरिएको छ जसले १५८१ वी स (१५२४) मा काठमाडौं उपत्यकामा आक्रमण गरे। यस प्रकार, १th औं शताब्दीमा, काठमाण्डौ उपत्यकाका मल्ल राजाहरु पाल्पाबाट मगरहरुको आक्रमणको विरुद्ध लड्न एकजुट भए । [[बाबुराम आचार्य]]ले यिनको शासनकाल १५१८-१५५३ ई. तिर भएको उल्लेख गरेका छन्। मुकुन्द सेनका कान्छा छोरा लोहाङ सेनले सेन राज्यको विस्तार गरी कोशी नदीभन्दा पारी पुर्याएर विजयपुर पनि आफ्नो हातमा लिए। मुकुन्द सेनको पालामा सेन राज्यको ठूलो विस्तार भए पनि यिनले आफ्ना छोराहरूलाई राज्य बाँडिदिएर सेन राज्य विखण्डित भयो। यसै क्रममा आफुले जितेको राज्य विजयपुरमा लोहाङ सेन राजा भए। [[मकवानपुर राज्य|मकवानपुर]]मा मणिक सेनका छोरा हेमकर्ण सिंह राजा भएपछि राज्य टुकि्रने क्रममै सेन राज्यलाई टुक्र्याएर मणिक सेनका अर्का छोरा जगत सेन चौदण्डी माझ किरातका राजा भए। यी राजापछि पनि मकवानपुर चौदण्डी विजयपुरमा यिनीहरूकै सन्तानले क्रमैले शासन गदै गए तर पछि यी सेन वंशमा पनि धरै सन्तान भएकोले कचिङ्गल बढ्दै गयो र राज्य कमजोर हुदै गयो र वि.सं. १८१९ मा [[पृथ्वीनारायण शाह]]ले मकवानपुरमा विजय प्राप्त गरे। यसको ११ वर्षपछि वि.सं. १८२९ मा गोर्खाली फौजले [[चौदण्डी राज्य]] पनि [[नेपालको एकीकरण|नेपालमा एकिकरण]] गरेपछि यसबेलाका चौदण्डीका राजा कर्णसेन [[विजयपुर राज्य|विजयपुर]] पसे। यसबेला विजयपुरमा भने सेन बंशी अन्तिम राजा कामदत्त सेनको वि.सं.१८२४ मै हत्या गरेर [[ बुद्धिकर्ण राय खेवाङ]] बिजयपुरको राजा भै सकेको हुन्छ । == राज्यहरूको सूची == {| class="wikitable sortable" |+चौबिसी राज्यहरू !क्रम !राज्यहरू<ref>इतिहास कक्षा १०, पाठ्यक्रम विकास केन्द्र (पृष्ठ १५- १८)</ref> !स्थापना (वि.सं) !संस्थापक !अन्त !नोट !सन्दर्भ |- |१ |[[पाल्पा राज्य|पाल्पा]] |१५५० |राजा रुद्रसेन |वि.स. १८६१ |खस राज्यको विघटन पछि रिब्दीकोटका [[सामन्त]] शासक रुद्र सेनले वि.सं. १५५० मा पाल्पा राज्यको स्थापना गरेका थिए। पाल्पा जिल्लाको प्रभास भन्ने ठाउँमा रहेको शिवालय जीर्णोद्वार गर्दा पाइएको एक शिलालेखमा बि. स १५४९ मा रुद्र सेना राजा भएको देखिएको छ।<ref>उक्त शिलालेखको पूर्ण पाठ यस्तो छ: " उ थम शिवाय मनुमिंद गते शाके १४१४ उदैए शुत्र च धर्मे (ण रु द्रा दि र सेन राजा)"</ref><ref>{{cite book|url=https://www.pustakalaya.org/media/uploads/op/pdf/KarnaBahadurBaniya2063BS_PalpaGauda.pdf/KarnaBahadurBaniya2063BS_PalpaGauda.pdf|title=पाल्पा गौडा: एक ऐतिहासिक अध्ययन|first=डा. कर्णबहादुर|last=बानियाँ क्षेत्री|publisher=फूलचोकी पब्लिकेशान एण्ड डिस्त्रिब्युसन प्रा. लि.|year=२०६३ बि.सं|page=15|isbn=99946-2-032-0}}</ref> सेन वंशको स्थापना पाल्पाबाटै भएको थियो। पाल्पाले नायव बहादुर शाहलाई [[नेपालको एकीकरण|नेपाल एकीकरण]]मा सहयोग समेत गरेको थियो। | |- |२ |[[तनहुँ राज्य|तनहुँ]] |विसं १६१० |भृङ्गी सेन |विसं १८४१ | | |- |३ |[[मकवानपुर राज्य|मकवानपुर]] |वि.सं. १६१० |लोहाङ सेन |[[मकवानपुरको युद्ध (बि.सं. १८१९)|वि.सं. १८१९]] | | |- |४ |[[विजयपुर राज्य|विजयपुर]] |वि.सं. १७४१ |विधाताइन्द्र सेन |वि.सं. १८३१ | | |- |४ |[[चौदण्डी]] |वि.सं.१७९० |जगत सेन |वि.सं. १८२९ |हेमकर्ण सेनले आफ्ना माहिला भाइ जगत सेनलाई मकवानपुरको पूर्वी क्षेत्र [[कमला नदी]]देखि कोशीसम्मको समथर भूभाग तलहट्टी र माझकिरात पहाडी भागसमेत रेखदेख गर्न लगाएका थिए । तर जगत सेनले माझ किरात क्षेत्रलाई हात पारेर त्यस ठाउँका स्वतन्त्र राजा भए । | |} == यो पनि हेर्नुहोस् == * [[बाइसे राज्यहरू]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:प्राचीन नेपालका राज्यहरू]] [[श्रेणी:सेन राज्यहरू]] fqb8cocdhhio8fltfabygpeaat8hqis 0 47468 1369503 1318750 2026-08-13T09:22:54Z Saroj 31493 [[विकिपिडिया:हटक्याट|हटक्याट]]द्वारा −[[श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरू]]; ±[[श्रेणी:नेपाली काङ्ग्रेसका राजनीतिज्ञहरू]]→[[श्रेणी:कर्णाली प्रदेशका नेपाली काङ्ग्रेसका राजनीतिज्ञहरू]] 1369503 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder |name = ऋषिकेश शाह |image =Rishikesh Shah with President JF Kennedy.jpg|thumb|राष्ट्रपति [[जोन एफ. केनेडी|जोन एफ केनेडी]] र ऋषिकेश शाह | imagesize = | caption = |office1 = [[राजसभा स्थायी समितिका सभापति]] |monarch1 = [[महेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा महेन्द्र]] |term_start1 = २०२० मंसिर २२ <ref>[http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=3420 २०२० मंसिर २२ नेपाल राजपत्र]</ref> |term_end1 = २०२१ आषाढ २१ <ref>[श्री ऋषिकेश शाहले राजसभामा स्थायी समितिको सदस्यबाट पद मुक्त भएको http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=10876 २०२१ आषाढ २१ नेपाल राजपत्र]</ref> |predecessor1 =[[कुँवर इन्द्रजीत सिंह|कुँवर इन्द्रजित सिंह]] |successor1 = - |known_for = [[संयुक्त राष्ट्र सङ्घ|संयुक्त राष्ट्रसङ्घ]]को नेपाल प्रथम स्थायी प्रतिनिधि |birth_date =१९८२ |birth_place =पाल्पा <ref>[http://www.huronnepal.org/home/president_1 ऋषिकेश शाह ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181211003551/http://www.huronnepal.org/home/president_1 |date=2018-12-11 }}</ref> |death_date = वि.सं २०५९ कार्तिक २७ |death_place = काठमान्डू |father = भिरकोटे राजा तारक बहादुर शाह |mother = रानी मदन दिव्येश्वरी शाह<ref>[https://web.archive.org/web/20021117122046/http://www.nepalnews.com.np/archive/2002/november/arc523.htm PM pays respects to Shaha]</ref> |party =[[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली कांग्रेस]] परित्याग |spouse = |alma_mater = |signature= }} '''ऋषिकेश शाह''' नेपालका पूर्वमन्त्री हुन्। यिनी २०१७ पुष १ गते [[महेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा महेन्द्र]]ले जननिर्वाचित प्रधानमन्त्री [[विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला|विश्वेश्वर प्रसाद कोइराला]] लाई हटाई निर्दलीय [[पञ्चायती व्यवस्था]] लागू गरेपछि मन्त्री भएका थिए। ==प्रारम्भिक जीवन== ऋषिकेश शाह [[भीरकोट राज्य|भिरकोटे राजा]] र जनरल प्रतापशमशेरकी छोरी मदनदिव्येश्वरीका पुत्र थिए। घर र मावल दुवै राजघराना भएकाले त्यसको असर ऋषिकेशको व्यक्तित्वमा पर्‍यो । उनले [[दार्जिलिङ]]को सेन्ट रोबर्ट्स हाइस्कुलबाट म्याट्रिक गरेर पटना विश्वविद्यालयबाट अंग्रेजी साहित्यमा र [[इलाहाबाद विश्वविद्यालय|इलाहावाद विश्वविद्यालय]]बाट राजनीतिशास्त्रमा स्नातकोत्तर गरे । अध्ययनसँगै जागिरे जीवनको खुड्किलो चढ्न पनि पारिवारिक पृष्ठभूमिले ऋषिकेशलाई साथ दियो । श्री ३ महाराज [[जुद्ध शमशेर जङ्गबहादुर राणा|जुद्धशमशेर]]को अनुग्रहबाट उनले [[त्रि-चन्द्र कलेज]]मा अध्यापन सुरु गरे । [[पद्म शमशेर जङ्गबहादुर राणा|पद्मशमशेर]]ले सत्तामा आएपछि उनलाई त्रिचन्द्र कलेजमा वार्षिक १८ सय रुपैयाँ तलबसहितको नियुक्ति दिए । शनिबारको दिन पद्मशमशेरलाई पत्रपत्रिका पढेर सुनाउने अतिरिक्त जिम्मेवारी पनि पाए । [[पद्म शमशेर जङ्गबहादुर राणा|पद्मशमशेर]]लाई प्रसन्न बनाएबापत वार्षिक २४ सय रुपैयाँ पाउने गरी ‘चिफ इन्सपेक्टर अफ स्कुल्स’ को जिम्मेवारीमा पदोन्नति भए <ref>(ऋषिकेश शाह, प्रारब्ध र पुरुषार्थ, सन् २०१४, पृ. ५३)</ref> ।<ref>[https://ekantipur.com/koseli/2019/12/21/157690548396336302.html बहुरंगी हृषीकेश]</ref> ==वृत्ति== === संयुक्त राष्ट्रसङ्घको स्थायी प्रतिनिधि === [[महेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा महेन्द्र]]ले उनलाई टपक्क टिपेर [[संयुक्त राष्ट्र सङ्घ|संयुक्त राष्ट्रसङ्घ]]को प्रथम स्थायी प्रतिनिधिमा सिफारसि गरेका थिए। उनी [[संयुक्त राष्ट्र सङ्घ|संयुक्त राष्ट्रसङ्घ]]को प्रथम स्थायी प्रतिनिधि थिए। सन् १९६० ताका अमेरिकी म्यागेजिन 'टाइम'को मुखपृष्ठमा संयुक्त राष्ट्र सङ्घका महासचिवका सम्भावित चार उम्मदेवारका तस्बिर छापियो। जसमा एक नेपाली कूटनीतिज्ञ हृषिकेश शाह थिए । सुकार्नो जस्ता नेताहरूको अन्तर्राष्ट्रिय छवि त ठूलो छ तर वास्तविक कामहरू गर्ने यिनीहरू हुन् भनेर नेपालका ऋषिकेश शाहसहित केहीको नाम लिएको छ।”<ref name=":0">{{Cite news|url=https://www.bbc.com/nepali/articles/cpw80nppn8no|title=संयुक्त राष्ट्रसङ्घमा नेपालको यात्राका 'अचम्म लाग्दा' प्रसङ्ग:ख्रुश्चेभलाई चुनौतीदेखि राष्ट्रसङ्घका महासचिवको विमान दुर्घटनाको जाँचको छानबिन गर्ने जिम्मेवारीसम्म|last=दाहाल|first=फणीन्द्र|work=बीबीसी न्यूज नेपाली}}</ref> सन् १९६१ सेप्टेम्बरमा [[संयुक्त राष्ट्रसङ्घका महासचिव]] [[डग हमरसल्ड|ड्याग होमरसोल्ड]]को विमान दुर्घटनामा निधन भयो। त्यो दुर्घटनाको छानबिन गर्न आयोग बनेको थियो। छानबिन समितिको अध्यक्ष शाहलाई बनाइएका थिए । २०१७ सालमा निर्वाचित सरकारको विघटन र संसदीय पद्धति समाप्त भएको बाह्र दिनपछि राजा महेन्द्रले उनलाई संयुक्त राष्ट्रसङ्घको स्थायी प्रतिनिधिबाट फिर्ता बोलाउँदै अर्थमन्त्री बनाएका थिए ।<ref>[https://www.kantipurdaily.com/literature/2014/03/17/385845.html हृषिकेशका क्रमभंग कथा]</ref> पूर्व परराष्ट्रमन्त्री [[भेषबहादुर थापा]]का अनुसार शाहको सक्रियता सराहनीय थियो र नेपालले तटस्थ भूमिका राष्ट्रसङ्घमा खेलिरहेको पुस्ट्याइँ उक्त अनुसन्धानको जिम्मेवारी दिइएको घटनाले गरेको थियो।<ref name=":0" /> === अर्थमन्त्री === [[संयुक्त राष्ट्र सङ्घ|संयुक्त राष्ट्रसङ्घ]]को स्थायी प्रतिनिधि हुँदै उनी अर्थमन्त्री र राजसभा स्थायी समितिको सभापतिमा मनोनीत भए। २०१७ सालको घटनाताका उनी तेस्रो महत्त्वपूर्ण ओहदामा थिए। [[नेपालको संविधान २०१९|२०१९ सालको संविधान]] पनि उनकै अध्यक्षतामा निर्माण भएको थियो।<ref>[http://nepal.ekantipur.com/news/2011-10-23/2881.html नेपाल साप्ताहिक- सुन्दरप्रसाद शाह 'दुःखी'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161224035630/http://nepal.ekantipur.com/news/2011-10-23/2881.html |date=2016-12-24 }}</ref> <ref>[https://www.jfklibrary.org/asset-viewer/archives/JFKWHP/1961/Month%2005/Day%2002/JFKWHP-1961-05-02-A MEETING WITH THE AMBASSADOR OF NEPAL, RISHIKESH SHAHA, 11:05AM]</ref> === राजसभा स्थायी समितिको सभापति === उनी अर्थमन्त्री र राजसभा स्थायी समितिको सभापतिमा मनोनीत भए। पछी राजा महेन्द्रले ऋषिकेश शाहलाई राजसभाको साधारण सदस्यसमेत नरहने गरी सभापतिबाट बर्खास्त नै गरे। == राजनीति प्रवेश == [[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली कांग्रेस]]बाट राजनीति थालेका शाह पछि पञ्चायत प्रवेश गरेका थिए । भारतीय संस्थापनसँग नजिक भएपछी शाहको पछि राजा मेहन्द्रसँग दूरी बढेको थियो ।<ref>[http://annapurnapost.com/news/55661 अन्नपूर्णपोस्ट]</ref> ==नेपाल मानव अधिकार सङ्गठन== [http://www.huronnepal.org/] ==नेपाल विश्व सम्बन्ध परिषद== [https://ncwa.org.np/] == वैवाहिक जीवन == ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== <references/> {{कमन्सश्रेणी|Rishikesh Shah}} [[श्रेणी:नेपाल सरकारका पूर्व मन्त्रीहरू]] [[श्रेणी:कर्णाली प्रदेशका नेपाली काङ्ग्रेसका राजनीतिज्ञहरू]] [[श्रेणी:विकिथन-४ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू]] [[श्रेणी:अमेरिकाको लागि नेपाली राजदुत]] [[श्रेणी:राजसभा स्थायी समितिका सभापतिहरू]] [[श्रेणी:संयुक्त राष्ट्र सङ्घमा नेपालको स्थायी प्रतिनिधिहरु]] [[श्रेणी:नेपालका अर्थ मन्त्रीहरू]] [[श्रेणी:नेपालका परराष्ट्र मन्त्रीहरू]] d7yt93kjmdltjerw4oaakafvv2ihqm5 1369513 1369503 2026-08-13T09:25:21Z Saroj 31493 Synced 1 category from enwiki ([[:m:User:Saroj/CatSync|CatSync]]) 1369513 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder |name = ऋषिकेश शाह |image =Rishikesh Shah with President JF Kennedy.jpg|thumb|राष्ट्रपति [[जोन एफ. केनेडी|जोन एफ केनेडी]] र ऋषिकेश शाह | imagesize = | caption = |office1 = [[राजसभा स्थायी समितिका सभापति]] |monarch1 = [[महेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा महेन्द्र]] |term_start1 = २०२० मंसिर २२ <ref>[http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=3420 २०२० मंसिर २२ नेपाल राजपत्र]</ref> |term_end1 = २०२१ आषाढ २१ <ref>[श्री ऋषिकेश शाहले राजसभामा स्थायी समितिको सदस्यबाट पद मुक्त भएको http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=10876 २०२१ आषाढ २१ नेपाल राजपत्र]</ref> |predecessor1 =[[कुँवर इन्द्रजीत सिंह|कुँवर इन्द्रजित सिंह]] |successor1 = - |known_for = [[संयुक्त राष्ट्र सङ्घ|संयुक्त राष्ट्रसङ्घ]]को नेपाल प्रथम स्थायी प्रतिनिधि |birth_date =१९८२ |birth_place =पाल्पा <ref>[http://www.huronnepal.org/home/president_1 ऋषिकेश शाह ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181211003551/http://www.huronnepal.org/home/president_1 |date=2018-12-11 }}</ref> |death_date = वि.सं २०५९ कार्तिक २७ |death_place = काठमान्डू |father = भिरकोटे राजा तारक बहादुर शाह |mother = रानी मदन दिव्येश्वरी शाह<ref>[https://web.archive.org/web/20021117122046/http://www.nepalnews.com.np/archive/2002/november/arc523.htm PM pays respects to Shaha]</ref> |party =[[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली कांग्रेस]] परित्याग |spouse = |alma_mater = |signature= }} '''ऋषिकेश शाह''' नेपालका पूर्वमन्त्री हुन्। यिनी २०१७ पुष १ गते [[महेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा महेन्द्र]]ले जननिर्वाचित प्रधानमन्त्री [[विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला|विश्वेश्वर प्रसाद कोइराला]] लाई हटाई निर्दलीय [[पञ्चायती व्यवस्था]] लागू गरेपछि मन्त्री भएका थिए। ==प्रारम्भिक जीवन== ऋषिकेश शाह [[भीरकोट राज्य|भिरकोटे राजा]] र जनरल प्रतापशमशेरकी छोरी मदनदिव्येश्वरीका पुत्र थिए। घर र मावल दुवै राजघराना भएकाले त्यसको असर ऋषिकेशको व्यक्तित्वमा पर्‍यो । उनले [[दार्जिलिङ]]को सेन्ट रोबर्ट्स हाइस्कुलबाट म्याट्रिक गरेर पटना विश्वविद्यालयबाट अंग्रेजी साहित्यमा र [[इलाहाबाद विश्वविद्यालय|इलाहावाद विश्वविद्यालय]]बाट राजनीतिशास्त्रमा स्नातकोत्तर गरे । अध्ययनसँगै जागिरे जीवनको खुड्किलो चढ्न पनि पारिवारिक पृष्ठभूमिले ऋषिकेशलाई साथ दियो । श्री ३ महाराज [[जुद्ध शमशेर जङ्गबहादुर राणा|जुद्धशमशेर]]को अनुग्रहबाट उनले [[त्रि-चन्द्र कलेज]]मा अध्यापन सुरु गरे । [[पद्म शमशेर जङ्गबहादुर राणा|पद्मशमशेर]]ले सत्तामा आएपछि उनलाई त्रिचन्द्र कलेजमा वार्षिक १८ सय रुपैयाँ तलबसहितको नियुक्ति दिए । शनिबारको दिन पद्मशमशेरलाई पत्रपत्रिका पढेर सुनाउने अतिरिक्त जिम्मेवारी पनि पाए । [[पद्म शमशेर जङ्गबहादुर राणा|पद्मशमशेर]]लाई प्रसन्न बनाएबापत वार्षिक २४ सय रुपैयाँ पाउने गरी ‘चिफ इन्सपेक्टर अफ स्कुल्स’ को जिम्मेवारीमा पदोन्नति भए <ref>(ऋषिकेश शाह, प्रारब्ध र पुरुषार्थ, सन् २०१४, पृ. ५३)</ref> ।<ref>[https://ekantipur.com/koseli/2019/12/21/157690548396336302.html बहुरंगी हृषीकेश]</ref> ==वृत्ति== === संयुक्त राष्ट्रसङ्घको स्थायी प्रतिनिधि === [[महेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा महेन्द्र]]ले उनलाई टपक्क टिपेर [[संयुक्त राष्ट्र सङ्घ|संयुक्त राष्ट्रसङ्घ]]को प्रथम स्थायी प्रतिनिधिमा सिफारसि गरेका थिए। उनी [[संयुक्त राष्ट्र सङ्घ|संयुक्त राष्ट्रसङ्घ]]को प्रथम स्थायी प्रतिनिधि थिए। सन् १९६० ताका अमेरिकी म्यागेजिन 'टाइम'को मुखपृष्ठमा संयुक्त राष्ट्र सङ्घका महासचिवका सम्भावित चार उम्मदेवारका तस्बिर छापियो। जसमा एक नेपाली कूटनीतिज्ञ हृषिकेश शाह थिए । सुकार्नो जस्ता नेताहरूको अन्तर्राष्ट्रिय छवि त ठूलो छ तर वास्तविक कामहरू गर्ने यिनीहरू हुन् भनेर नेपालका ऋषिकेश शाहसहित केहीको नाम लिएको छ।”<ref name=":0">{{Cite news|url=https://www.bbc.com/nepali/articles/cpw80nppn8no|title=संयुक्त राष्ट्रसङ्घमा नेपालको यात्राका 'अचम्म लाग्दा' प्रसङ्ग:ख्रुश्चेभलाई चुनौतीदेखि राष्ट्रसङ्घका महासचिवको विमान दुर्घटनाको जाँचको छानबिन गर्ने जिम्मेवारीसम्म|last=दाहाल|first=फणीन्द्र|work=बीबीसी न्यूज नेपाली}}</ref> सन् १९६१ सेप्टेम्बरमा [[संयुक्त राष्ट्रसङ्घका महासचिव]] [[डग हमरसल्ड|ड्याग होमरसोल्ड]]को विमान दुर्घटनामा निधन भयो। त्यो दुर्घटनाको छानबिन गर्न आयोग बनेको थियो। छानबिन समितिको अध्यक्ष शाहलाई बनाइएका थिए । २०१७ सालमा निर्वाचित सरकारको विघटन र संसदीय पद्धति समाप्त भएको बाह्र दिनपछि राजा महेन्द्रले उनलाई संयुक्त राष्ट्रसङ्घको स्थायी प्रतिनिधिबाट फिर्ता बोलाउँदै अर्थमन्त्री बनाएका थिए ।<ref>[https://www.kantipurdaily.com/literature/2014/03/17/385845.html हृषिकेशका क्रमभंग कथा]</ref> पूर्व परराष्ट्रमन्त्री [[भेषबहादुर थापा]]का अनुसार शाहको सक्रियता सराहनीय थियो र नेपालले तटस्थ भूमिका राष्ट्रसङ्घमा खेलिरहेको पुस्ट्याइँ उक्त अनुसन्धानको जिम्मेवारी दिइएको घटनाले गरेको थियो।<ref name=":0" /> === अर्थमन्त्री === [[संयुक्त राष्ट्र सङ्घ|संयुक्त राष्ट्रसङ्घ]]को स्थायी प्रतिनिधि हुँदै उनी अर्थमन्त्री र राजसभा स्थायी समितिको सभापतिमा मनोनीत भए। २०१७ सालको घटनाताका उनी तेस्रो महत्त्वपूर्ण ओहदामा थिए। [[नेपालको संविधान २०१९|२०१९ सालको संविधान]] पनि उनकै अध्यक्षतामा निर्माण भएको थियो।<ref>[http://nepal.ekantipur.com/news/2011-10-23/2881.html नेपाल साप्ताहिक- सुन्दरप्रसाद शाह 'दुःखी'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161224035630/http://nepal.ekantipur.com/news/2011-10-23/2881.html |date=2016-12-24 }}</ref> <ref>[https://www.jfklibrary.org/asset-viewer/archives/JFKWHP/1961/Month%2005/Day%2002/JFKWHP-1961-05-02-A MEETING WITH THE AMBASSADOR OF NEPAL, RISHIKESH SHAHA, 11:05AM]</ref> === राजसभा स्थायी समितिको सभापति === उनी अर्थमन्त्री र राजसभा स्थायी समितिको सभापतिमा मनोनीत भए। पछी राजा महेन्द्रले ऋषिकेश शाहलाई राजसभाको साधारण सदस्यसमेत नरहने गरी सभापतिबाट बर्खास्त नै गरे। == राजनीति प्रवेश == [[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली कांग्रेस]]बाट राजनीति थालेका शाह पछि पञ्चायत प्रवेश गरेका थिए । भारतीय संस्थापनसँग नजिक भएपछी शाहको पछि राजा मेहन्द्रसँग दूरी बढेको थियो ।<ref>[http://annapurnapost.com/news/55661 अन्नपूर्णपोस्ट]</ref> ==नेपाल मानव अधिकार सङ्गठन== [http://www.huronnepal.org/] ==नेपाल विश्व सम्बन्ध परिषद== [https://ncwa.org.np/] == वैवाहिक जीवन == ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== <references/> {{कमन्सश्रेणी|Rishikesh Shah}} [[श्रेणी:नेपाल सरकारका पूर्व मन्त्रीहरू]] [[श्रेणी:कर्णाली प्रदेशका नेपाली काङ्ग्रेसका राजनीतिज्ञहरू]] [[श्रेणी:विकिथन-४ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू]] [[श्रेणी:अमेरिकाको लागि नेपाली राजदुत]] [[श्रेणी:राजसभा स्थायी समितिका सभापतिहरू]] [[श्रेणी:संयुक्त राष्ट्र सङ्घमा नेपालको स्थायी प्रतिनिधिहरु]] [[श्रेणी:नेपालका अर्थ मन्त्रीहरू]] [[श्रेणी:नेपालका परराष्ट्र मन्त्रीहरू]] [[श्रेणी:सन् २००२ मा मृत्यु]] 5qzlkbb55lp3z3lmxxwqk498fh9m0nv 0 56846 1369407 1345869 2026-08-12T13:19:01Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1369407 wikitext text/x-wiki {{Infobox adult biography | name = नीना हार्टले | image= Nina Hartley AEE 2013.jpg | caption = १९ जनवरी २०१३ मा नीना हार्टले | birth_name = मारिया लुइस हर्टम्यान | birth_date = {{birth date|mf=yes|1959|3|11}} | birth_place = [[बर्केली, क्यालिफिर्निया]], संयुक्त राज्य | death_date = | death_place = | height = {{height|ft=5|in=4}}<ref name=AIPdaily>{{cite web|url= http://aipdaily.com/interview-with-nina-hartley/|title= Interview with Nina Hartley|accessdate= 2008-05-18|author= Christina|date= 2008-05-08|publisher= AIPdaily}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091108225707/http://aipdaily.com/interview-with-nina-hartley/ |date=2009-11-08 }}</ref> | weight = {{convert|140|lb|kg st|abbr=on}}<ref name=AIPdaily/> | eye_color = Blue | hair_color = Blonde | ethnicity = German, Swiss, Jewish<ref name=AIPdaily/> | alias = Nina Hartman, Nina Hartwell | number_of_films = 943 as actress, 17 as director (per [[Internet Adult Film Database|IAFD]])<ref name="iafd">{{iafd name|id=Hartley/gender=f}}</ref> _{as of May 2013} | website = http://www.nina.com/ | spelling = <!-- US for color, UK for colour --> |spouse=David (surname unknown; 1983-2000; divorced)<br>Ernest Greene (2003-present)}} '''नीना हार्टले'''<ref>{{cite news |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m1374/is_5_70/ai_n55224287 |work=Humanist |title=Atheism ethics & pornography: The Humanist interview with Nina Hartley |year=2010 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110609044042/http://findarticles.com/p/articles/mi_m1374/is_5_70/ai_n55224287/ |archivedate=June 9, 2011 |df= }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110609044042/http://findarticles.com/p/articles/mi_m1374/is_5_70/ai_n55224287/ |date=June 9, 2011 }}</ref> (जन्म '''मारिया लुइस हर्टम्यान''';<ref>{{cite news|url=http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=SJ&s_site=mercurynews&p_multi=SJ&p_theme=realcities&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0EB71A8441103964&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D&s_trackval=GooglePM|title=14 arrested in reported live Vegas sex show|accessdate=2010-02-14|date=1993-01-11|publisher=San Jose Mercury News}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220102215833/http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=SJ&s_site=mercurynews&p_multi=SJ&p_theme=realcities&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0EB71A8441103964&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D&s_trackval=GooglePM |date=2022-01-02 }}</ref> ११ मार्च १९५९) एक अमेरिकन [[अश्लील चलचित्रका कलाकार|अश्लील चलचित्र अभिनेत्री]] हुन ।<ref name=":0">TYT Interviews: [https://www.youtube.com/watch?v=s7zdMt40NzI "Legendary Pornstar Nina Hartley"] January 11, 2013, Retrieved April 13, 2014</ref><ref>{{cite web|url=http://www.californiabirthindex.org/birth/marie_l_hartman_born_1959_6899768|title=Marie L Hartman, Born 03/11/1959 in California|work=californiabirthindex.org|accessdate=June 7, 2016}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210225095055/https://www.californiabirthindex.org/birth/marie_l_hartman_born_1959_6899768 |date=February 25, 2021 }}</ref> ==सन्दर्भ सूची== <!-- this 'empty' section displays references defined elsewhere --> {{Reflist|33em}} ==बाहिरी कडी== {{Commons category}} * {{official website|http://www.nina.com}} * {{Twitter|ninaland}} [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:अमेरिकी अश्लील चलचित्र अभिनेत्रीहरू]] [[श्रेणी:विकी विमिन एडिटाथन २०१८ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू]] [[श्रेणी:एभिएन पुरस्कार विजेताहरू]] [[श्रेणी:एक्सबिज पुरस्कार विजेताहरू]] [[श्रेणी:अमेरिकी महिला कामुक नर्तकहरू]] [[श्रेणी:२१औँ शताब्दीका अमेरिकी अभिनेत्रीहरू]] [[श्रेणी:सन् १९५९ मा जन्म]] {{porn-actor-stub}} hstwzn5qc6mapy7n0izgllsfn9a42g7 0 58746 1369478 1029972 2026-08-13T08:33:29Z ~2026-44598-38 80288 /* */ २०२६ 1369478 wikitext text/x-wiki '''जु रोङजी''' १९२८ ~ २०२६ [[चीन]]को पूर्व [[प्रधानमन्त्री]], [[पिपल्स बैंक अफ चाइना|पिपल्स बैंक अफ चाइनाको]] [[पिपल्स बैंक अफ चाइना#गभर्नरहरूको_सूची|गभर्नर]] हुन् । ==बाहिरी लिङ्कहरू== ==यी पनि हेर्नुहोस्== *[[जनवादी गणतन्त्र चीनका प्रधानमन्त्री]] * [[जनवादी गणतन्त्र चीनका राष्ट्रपतिहरूको सूची]] * [[जनवादी गणतन्त्र चीनका सर्वोच्च नेता]] * [[पिपल्स बैंक अफ चाइना]] [[श्रेणी:चीनका प्रधानमन्त्रीहरू]] [[श्रेणी:चीनका राजनितिज्ञहरू]] [[श्रेणी:सन् १९२८ मा जन्म]] fitm8brynfnqturvn99r5tkd0e0kh8t 0 74497 1369439 1179050 2026-08-12T19:51:04Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1369439 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group |group = बुशमेन |image = [[File:Namibian Bushmen Girls.JPG|none|300px]] |caption = बुशमेनका बच्चा, [[नामिबिया]]. |poptime = 90,000 |popplace = [[बोत्स्वाना]] (55,000), [[नामिबिया]] (27,000), [[दक्षिण अफ्रिका]] (10,000), [[अंगला]] (<5,000), [[जिम्बाबे]] (1,200) |rels = [[सेन धर्म]] |langs = |related = }} '''बुशमेन''',अफ्रिकाको [[कालाहारी मरुभूमि]]मा बस्ने एक प्रमुख जनजाती हो। ==आहार== ==बस्त्र== [[वस्त्र]] को नाम नाममा धेरै गर्मीका कारण यिनीहरु शरीरमा थोरै हुन्छ। ==सांस्कृति== ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== {{Commons category}} {{wikisource1911Enc|Bushmen}} <!-- local organisations --> * [http://www.khwattu.org/ !Khwa ttu – San Education and Culture Centre] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190210085509/https://www.khwattu.org/ |date=2019-02-10 }} * [http://www.kuru.co.bw/ Kuru Family of Organisations] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070911175447/http://www.kuru.co.bw/ |date=2007-09-11 }} * [http://www.san.org.za/ South African San Institute] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210126091535/http://www.san.org.za/ |date=2021-01-26 }} * [http://www.wim-sa.org/ Working Group of Indigenous Minorities in Southern Africa (WIMSA)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150107215400/http://www.wim-sa.org/ |date=2015-01-07 }} <!-- international organisations --> * [http://www.bradshawfoundation.com/bushman/ Bradshaw Foundation – The San Bushmen of South Africa] * [http://www.culturalsurvival.org/country/botswana Cultural Survival – Botswana] * [http://www.culturalsurvival.org/country/namibia Cultural Survival – Namibia] * [http://www.iwgia.org/regions/africa International Work Group for Indigenous Affairs – Africa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170911082804/http://www.iwgia.org/regions/africa/ |date=2017-09-11 }} * [http://www.kalaharipeoples.org/ Kalahari Peoples Fund] * [http://www.survival-international.org/tribes/bushmen Survival International – Bushmen] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090917114950/http://www.survival-international.org/tribes/bushmen |date=2009-09-17 }} * [http://www.irinnews.org/report/64490/zimbabwe-the-san-help-themselves-out-of-poverty] {{विश्वका जनजातिहरू}} [[श्रेणी:अफ्रिका]] [[श्रेणी:जनजाति]] {{ठुटो}} bifjh3ps2o1ki2pesxwgsbjtq78s9k3 0 77525 1369406 1164612 2026-08-12T13:14:16Z Zafer 21034 Photo changed 1369406 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography |name = डर्क कुइट <br/><small>डर्क कुइज्ट</small> |image = Dirk Kuyt Fenerbahçe 20260805 (1) (cropped).JPG |caption = |fullname = डर्क कुइट<ref>{{cite web|title=FIFA World Cup South Africa 2010 – List of Players|url=http://www.fifa.com/mm/document/tournament/competition/01/22/85/78/fwc_2010_squadlists.pdf|publisher=Fédération Internationale de Football Association (FIFA)|accessdate=8 June 2013|format=[[Portable Document Format|PDF]]}}</ref> |dateofbirth = {{birth date and age|1980|7|22|df=y}} |cityofbirth = [[केट्वीज्क आन जी]], नेदरल्यान्ड |height = {{convert|1.84|m|abbr=on}}<ref>{{cite web|title=Dirk Kuyt|url=http://dailymail.touch-line.com/stats/?pStr=Player&plid=9936|work=Mail Online|publisher=Associated Newspapers|accessdate=9 June 2013}} {{Webarchive|url=https://archive.is/20130616062421/http://dailymail.touch-line.com/stats/?pStr=Player&plid=9936 |date=16 June 2013 }}</ref> |currentclub = [[फेयनुर्ड]] |clubnumber = |position = [[मध्यपङ्क्ति (फुटबल)|मध्यपंक्ति (फुटबल)]] |youthyears1 = १९८५–१९९८ |youthclubs1 = [[क्वीक ब्वाइज]] |years1 = १९९८–२००३ |clubs1 = [[FC Utrecht|Utrecht]] |caps1 = १६० |goals1 = ५१ |years2 = २००३–२००६ |clubs2 = [[फेयनुर्ड]] |caps2 = १०१ |goals2 = ७१ |years3 = २००६–२०१२ |clubs3 = [[लिभरपुल]] |caps3 = २०८ |goals3 = ५१ |years4 = २०१२–२०१५ |clubs4 = [[फेनरबेस]] |caps4 = १०० |goals4 = २६ |years5 = २०१५– |clubs5 = [[फेयनुर्ड]] |caps5 = ० |goals5 = ० |nationalyears1 = २००४–२०१४ |nationalteam1 = [[नेदरल्यान्ड राष्ट्रिय फुटबल टोली|नेदरल्यान्ड]] |nationalcaps1 = १०४ |nationalgoals1 = २४ |pcupdate = १९ मे २०१५ }} '''डर्क कुइट''' डच भकुन्डो खेलाडी हुन् । आफ्नो करियरको सुरूवात स्ट्राइकरको रूपमा गरे पनि पछि मध्यपंक्ति र विङ्गमा रमाउन थालेका कुइटलाई नेदरल्यान्डका अहिलेसम्मकै प्रतिभाहरूमध्ये सबभन्दा विश्वासिला मानिन्छ । कुनै समय डच लिगमा स्ट्राइकरको रूपमा तहल्का मच्चाएका कुइट हाल फेनरबेसबाट खेल्दछन भने राष्ट्रिय टिमबाट उनी अस्ताइसकेका छन् । ==सन्दर्भ सामग्री== [[श्रेणी:फुटबल खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:सन् १९८० मा जन्म]] 0aekh704smhgolsb1whaoubzj1dekmy 1369422 1369406 2026-08-12T13:44:46Z Saroj 31493 Synced 2 categories from enwiki ([[:m:User:Saroj/CatSync|CatSync]]) 1369422 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography |name = डर्क कुइट <br/><small>डर्क कुइज्ट</small> |image = Dirk Kuyt Fenerbahçe 20260805 (1) (cropped).JPG |caption = |fullname = डर्क कुइट<ref>{{cite web|title=FIFA World Cup South Africa 2010 – List of Players|url=http://www.fifa.com/mm/document/tournament/competition/01/22/85/78/fwc_2010_squadlists.pdf|publisher=Fédération Internationale de Football Association (FIFA)|accessdate=8 June 2013|format=[[Portable Document Format|PDF]]}}</ref> |dateofbirth = {{birth date and age|1980|7|22|df=y}} |cityofbirth = [[केट्वीज्क आन जी]], नेदरल्यान्ड |height = {{convert|1.84|m|abbr=on}}<ref>{{cite web|title=Dirk Kuyt|url=http://dailymail.touch-line.com/stats/?pStr=Player&plid=9936|work=Mail Online|publisher=Associated Newspapers|accessdate=9 June 2013}} {{Webarchive|url=https://archive.is/20130616062421/http://dailymail.touch-line.com/stats/?pStr=Player&plid=9936 |date=16 June 2013 }}</ref> |currentclub = [[फेयनुर्ड]] |clubnumber = |position = [[मध्यपङ्क्ति (फुटबल)|मध्यपंक्ति (फुटबल)]] |youthyears1 = १९८५–१९९८ |youthclubs1 = [[क्वीक ब्वाइज]] |years1 = १९९८–२००३ |clubs1 = [[FC Utrecht|Utrecht]] |caps1 = १६० |goals1 = ५१ |years2 = २००३–२००६ |clubs2 = [[फेयनुर्ड]] |caps2 = १०१ |goals2 = ७१ |years3 = २००६–२०१२ |clubs3 = [[लिभरपुल]] |caps3 = २०८ |goals3 = ५१ |years4 = २०१२–२०१५ |clubs4 = [[फेनरबेस]] |caps4 = १०० |goals4 = २६ |years5 = २०१५– |clubs5 = [[फेयनुर्ड]] |caps5 = ० |goals5 = ० |nationalyears1 = २००४–२०१४ |nationalteam1 = [[नेदरल्यान्ड राष्ट्रिय फुटबल टोली|नेदरल्यान्ड]] |nationalcaps1 = १०४ |nationalgoals1 = २४ |pcupdate = १९ मे २०१५ }} '''डर्क कुइट''' डच भकुन्डो खेलाडी हुन् । आफ्नो करियरको सुरूवात स्ट्राइकरको रूपमा गरे पनि पछि मध्यपंक्ति र विङ्गमा रमाउन थालेका कुइटलाई नेदरल्यान्डका अहिलेसम्मकै प्रतिभाहरूमध्ये सबभन्दा विश्वासिला मानिन्छ । कुनै समय डच लिगमा स्ट्राइकरको रूपमा तहल्का मच्चाएका कुइट हाल फेनरबेसबाट खेल्दछन भने राष्ट्रिय टिमबाट उनी अस्ताइसकेका छन् । ==सन्दर्भ सामग्री== [[श्रेणी:फुटबल खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:सन् १९८० मा जन्म]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:प्रिमियर लिगका खेलाडीहरू]] os2oqd28w2xf65ycapy548lolyqdn3s 0 78489 1369440 1199741 2026-08-12T19:59:56Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1369440 wikitext text/x-wiki [[File:Bourdeaux mixture.jpg|thumb|200px|अङ्गुरका पातहरूमा बोर्डो मिश्रणको प्रयोग]] '''बोर्डेक्स मिक्सचर''' वा '''वोर्डो मिश्रण''' (अङ्ग्रेजी: '''Bordeaux mixture''') [[चुन]] (स्लेक्ड लाईम; Ca(OH)₂) र नीलोतुथो (कपर सल्फेट; CuSO₄) घोलेर बनाइएको घोल हो । बगैँचा, फलफूलका फार्महरूमा [[ढुसी]] जन्य जीवाणुहरूबाट बच्नका लागि बोर्डो मिश्रणको प्रयोग गरिन्छ । रोग लाग्नु अघि नै प्रयोग गरेको खण्डमा मात्र मिश्रण प्रभावाकारी हुन्छ । उन्नाइसौँ शताब्दीमा पहिलो पटक [[फ्रान्स]]मा यो मिश्रण बनाइएको थियो । ==इतिहास== उन्नाइसौँ शताब्दीमा युरोपमा [[अङ्गुर|अङ्गुर]]मा थुप्रै रोगहरु देखिए । बोर्डेक्स विश्वविद्यालयका वनस्पति प्रध्यापक पियर्अ-मेरी-अलेक्सीस मिल्याडर्टले सडक छेउका अङ्गुरका बोटहरू स्वस्थ देखे । त्यहाँ बटुवाहरूलाई अङ्गुरको बोटबाट विकर्षण होस् भन्ने हेतुले चुन र निलो तुथो लगाएको पाए । पियर्अले, अरनेष्ट डेबिडसँग थप अनुसन्धान पछि आफ्नो नतिजा सन् १८८५ मा प्रकाशित गरेर मिश्रणको प्रयोगको प्रोत्साहन गरे । फ्रान्समा वोर्डो मिश्रणलाई मिलार्डेट-डेबिड ''टेर्टमेन्ट'' पनि भनिन्छ । ==मुख्य प्रयोग== यसको प्रयोग 'ढुसी'बाट हुने रोगहरूबाट बोटविरुवा बचाउन प्रयोग गरिन्छ । डढुवा (ब्लाईट), दादे (स्क्याब) र [[लाही किरा]] (एफिड्स) जस्ता रोग र किराहरूबाट बचाउन यसको प्रयोग गरिन्छ । यसलाई ''अर्गानिक'' कृषिमा प्रयोग गरिन्छ । ==बनाइने विधि== * १०० ग्राम चून र १०० ग्राम नीलोतुथो भिन्नै भिन्नै भाँडामा पिसिन्छ । सँगै १० लिटरको पानी पनि नापेर राखिन्छ । १% बोर्डेक्स मिक्स्चरका निम्ति एक किलो चुन, एक किलो निलोतुथो १०० लिटर पानीमा मिसाइने मात्रा हो । यसलाई बोटका जरा र काण्डमा प्रयोग गरिन्छ । ०.५% को बोर्डेक्स मिक्स्चर भने पातहरूमा बढी प्रयोग गरिन्छ । मिक्स्चरको pH न्युट्रल नै हुनुपर्छ । [[File:Calda Bordalesa.jpg|thumb|alt=blue-green liquid in a bucket|बोर्डेक्स मिक्स्चर बनाइने क्रममा, तयार भएपछि पनि यो हल्का निलो रङको हुन्छ । ]] * चून र नीलोतुथो भिन्नभिन्न भाँडामा अलिकति पानीमा घोलिन्छ । यसलाई १० लिटर पानीमा मिसाई पुन: घोलिन्छ । यो सिधै उमेर अनुसार १-१५ बोटलाई छर्न पुग्छ । * स्प्रे ट्यांकीमा भर्नलाई मसिनो कपडाद्वारा छानिन्छ । * यो विषादी ताजामा नै प्रयोग गरिन्छ ।<ref name=aa>{{cite book |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |title= कृषि विकास डायरी|url= |location= काठमाडौँ |publisher= नेपाल बीउ व्यवसायी सङ्घ|page= २००|date= सन् २०११-१२|isbn= |access-date= }}</ref> * फलामको भाँडाहरूको प्रयोग गरिनुहुन्न । * निलोतुथोलाई चुनको घोलमा मिसाइनुपर्छ नत्र यसको प्रभाव कम हुन्छ । * बोर्डेक्स पेस्ट पनि उहीँ ने भएपनि यसमा पानीको मात्रा कम हुन्छ, १०० ग्राम कपर सल्फेट, २०० ग्राम चून र ३०० एमएल पानीले तयार पार्न सकिन्छ । बोटविरुवामा कुनै किसिमको चोट वा काटिएको भागमा पेष्टको प्रयोग गर्न सकिन्छ । ==पद्धति == मिक्स्चरमा हुने (Cu²⁺) आयन्सले (क्युप्रिक हाइड्रोअक्साइडबाट प्राप्त हुने) ढुसीलाई हुर्कन नदिई जैविक प्रक्रियालाई असर गर्दछ । यसका निम्ति ढुसी लाग्नु भन्दा पहिलै मिक्स्चरको प्रयोग भएको हुनुपर्दछ । पानीले सजिलै पखालिन सक्ने हुनाले पनि त्यति उपयुक्त नहुन पनि सक्छ । साधारण रूपमा जाडोको समयमा मिक्स्चरको प्रयोग गर्न सकिन्छ, तर चिसो र बादल लागेको अवस्थामा प्रयोग नगर्दा नै उत्तम हुन्छ ।<ref>[http://www.ipm.ucdavis.edu/PMG/PESTNOTES/pn7481.html "Bordeaux Mixture"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090609084627/http://www.ipm.ucdavis.edu/PMG/PESTNOTES/pn7481.html |date=2009-06-09 }} @ Integrated Pest Management @ UC Davis.</ref> रासायनिक प्रक्रिया : CuSO₄ + Ca OH)₂= Cu(OH)₂ + CaSO₄ ==जोखिम== तामाको मात्रा बढी भएको अवस्थामा माछा, गाईवस्तु र माटोको गड्यौलालाई समेत असर गर्न सक्दछ । तर, अन्य विषादी भन्दा यो मिक्स्चर कम घातक हुन्छ । ==अन्य== *बोर्डो पेष्ट *बोर्डो पेन्ट *बुर्गुन्डी मिक्स्चर/मिश्रण (Burgundy Mixture) ==सन्दर्भ सामग्री == {{reflist}} ==बाह्य कडी== [[श्रेणी:कृषि]] 4lhtf70d08mzfbtqom4pc6h3dxdesqz 0 91444 1369398 1367188 2026-08-12T12:28:46Z पर्वत सुवेदी 31224 1369398 wikitext text/x-wiki नेपालमा सर्वाधिक आम्दानी गरेका चलचित्रहरूको यो सूची हो, जसको [[कुल आम्दानी|कुल राजस्व]] [[नेपाली रुपैयाँ]]मा प्रस्तुत गरिएको छ। यी बक्स अफिस विवरणहरू नेपालको चलचित्रसम्बन्धी नियमन गर्ने निकाय, [[चलचित्र विकास बोर्ड]]द्वारा प्रकाशित आधिकारिक प्रतिवेदन हुन्। बोर्डले [[काठमाडौँ उपत्यका]]मा २०७५ साउन २ देखि र त्यसको लगभग एक वर्षपछि देशका अन्य भागहरूमा डिजिटल बक्स अफिस प्रणाली लागू गर्दै रिपोर्टिङलाई व्यवस्थित गरेको थियो।<ref name="bosn">{{Cite web|url=https://thehimalayantimes.com/kathmandu/govt-introduces-box-office-system-in-film-sector|title=Govt introduces box office system in film sector|website=thehimalayantimes.com|date=17 July 2018 |language=en|access-date=2024-01-16}}</ref> तसर्थ, त्यसपश्चात प्रदर्शन भएका चलचित्रहरूको राजस्व बोर्डको केन्द्रीय सिनेमा व्यवस्थापन प्रणालीको आधिकारिक तथ्याङ्कमा आधारित छ।<ref>{{Cite web|title=‘रियल टाइम बक्सअफिस’ १६ असारदेखि|url=https://www.onlinekhabar.com/2025/06/1702998/real-time-box-office-from-16-ashar|website=अनलाइन खबर|access-date=2025-12-02|language=नेपाली}}</ref> == अवलोकन == नेपालको चलचित्र उद्योग अझै पनि अपेक्षाकृत रूपमा नयाँ छ। सुरुका दिनहरूमा, अधिकांश चलचित्रहरू शाही नेपाल चलचित्र संस्थान (स्थापना वि.सं २०२८) मार्फत सरकारद्वारा लगानी गरिएका थिए। तिनीहरूको ध्यान व्यावसायिक लक्ष्यहरू प्राप्त गर्नुभन्दा पनि नेपालको समृद्ध सांस्कृतिक सम्पदाको प्रदर्शन र संरक्षण गर्नुमा बढी थियो। यद्यपि, तिनीहरूको प्रयासले क्रमशः यस उद्योगको आधार तयार गरेको थियो र अन्ततः निजी निर्माताहरूका लागि बाटो खुला समेत गरेको थियो। पहिलो ठूलो मोड [[कुसुमे रुमाल (चलचित्र)|कुसुमे रुमाल]] (प्रदर्शन मिति: २०४२ असोज २९) सँगै आएको थियो, जसले २०५७ जेठ १ मा प्रदर्शनमा आएको चलचित्र [[दर्पण छायाँ]]द्वारा पछि नपारेसम्म बक्स अफिसको ताज ओगटेको थियो। सफलताको एक नयाँ युग वि.सं २०६८ मा सुरु भएको थियो,जहाँ अपराध थ्रिलर चलचित्र [[लुट (चलचित्र)|लुट]] घरेलु बक्स अफिसमा रु. ५ करोडको आँकडा पार गर्ने पहिलो नेपाली चलचित्र बनेको थियो। त्यसको दुई वर्षपछि, नाटक तथा थ्रिलर चलचित्र [[कोहिनुर (चलचित्र)|कोहिनुर]] (वि.सं २०७१) ले यो मापदण्डलाई दोब्बर बनाएको थियो र रु. १० करोडभन्दा बढी कमाउने पहिलो चलचित्र बन्दै नेपाली चलचित्रका लागि एक नयाँ विशाल मानक स्थापित गरेको थियो। यो कीर्तिमानलाई तुरुन्तै वि.सं २०७३ मा हास्य-नाटक चलचित्र [[छक्का पन्जा]]ले तोडेको थियो, जसले प्रभावशाली रूपमा रु. १६ करोड कमाएको थियो।<ref name="auto1">{{Cite web |title=Nepal's film industry going great guns|url=http://kathmandupost.ekantipur.com/news/2018-07-12/nepals-film-industry-going-great-guns.html|access-date=2019-05-25|website=kathmandupost.ekantipur.com|language=en}}</ref> अर्को ठूलो छलाङ वि.सं २०७९ मा प्रदर्शनमा आएको [[कबड्डी ४|कबड्डी ४: द फाइनल म्याच]] रु. २० करोड पार गर्ने पहिलो नेपाली चलचित्र बनेको थियो। सन् २०१७ को भारतीय हिट चलचित्र [[बाहुबली २: द कन्क्लुजन]] पछि नेपालमा यो उपलब्धि हासिल गर्ने यो दोस्रो चलचित्र मात्र थियो।२०८१ कात्तिक १ मा प्रदर्शनमा आएको, [[पूर्णबहादुरको सारङ्गी]]ले अभूतपूर्व व्यापार गर्दै नयाँ मानकहरू स्थापित गरेको थियो, जसले विशाल रु. ४० करोडको आँकडा पार गरेको थियो। यो उपलब्धि हासिल गर्ने पहिलो र एकमात्र चलचित्र हो, जसले वास्तवमै नेपाली चलचित्रका लागि नयाँ युगको सूत्रपात गरेको छ।<ref>{{Cite web |date=2022-06-07|title='कबड्डी ४'लाई ५ लाख दर्शकले हेरे, यी हुन् 'ब्लकबस्टर' हुनुका ८ कारण ul|url=https://www.onlinekhabar.com/2022/06/1138969|access-date=2022-06-07|website=[[अनलाइन खबर]]|language=नेपाली}}</ref><ref>{{Cite web |title='पूर्णबहादुरको सारंगी'ले २४ दिनसम्म कमायो साढे ४३ करोड |url=https://www.onlinekhabar.com/2024/11/1572637/poorna-bahadur-ko-sarangi-earned-43-and-a-half-crores-for-24-days |access-date=2024-11-25 |website=अनलाइन खबर |language=नेपाली}}</ref> == घरेलु चलचित्रहरू == यस सूचीमा नेपालमा रु. १० करोडभन्दा बढी कुल आम्दानी गर्ने घरेलु चलचित्रहरू समावेश छन्। बक्स अफिसका सबै तथ्याङ्कहरू [[चलचित्र विकास बोर्ड]]द्वारा प्रमाणित र प्रकाशित गरिएका हुन्। {| class="wikitable" |- |style="background:#b6fcb6;" |* |हलहरूमा अझै प्रदर्शन भइरहेका चलचित्रहरूलाई जनाउँछ |} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="margin:auto; margin:auto;" !scope="col" |क्रम !शीर्ष स्थान ! scope="col" |चलचित्र !scope="col" |वर्ष (वि.सं) !scope="col" |निर्देशक !scope="col" |कुल आम्दानी !scope="col" class="unsortable" | {{tooltip|सङ्दर्भ|सन्दर्भ सामग्रीहरू}} |- |१ |१ ! scope="row" | ''[[पूर्णबहादुरको सारङ्गी]]'' |२०२४ |सरोज पौडेल |रु. ४६ करोड ८७ लाख |<ref name=":0">{{Cite web |title=FDB honours 25 highest-grossing films |url=https://risingnepaldaily.com/news/64364 |access-date=2025-07-03 |website=GorakhaPatra}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |title=६० वर्षे इतिहासमा सर्वाधिक कमाइ गर्ने २५ नेपाली फिल्मको सूची सार्वजनिक |url=https://www.onlinekhabar.com/2025/06/1713178/list-of-25-highest-grossing-nepali-films-in-60-year-history-made-public |access-date=2025-07-03 |website=अनलाइन खबर|language=नेपाली}}</ref> |- |२ |१ ! scope="row" | ''[[कबड्डी ४|कबड्डी ४: द फाइनल म्याच]]'' |२०२२ |[[रामबाबु गुरुङ]] |रु. २१ करोड ४० लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |३ |२ ! scope="row" | ''[[१२ गाउँ]]'' |२०२४ |[[विराज भट्ट]] |रु. १९ करोड ९३ लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |४ |४ ! scope="row" style="background:#b6fcb6;" | ''[[गौँथली (चलचित्र)|गौँथली]] *'' |२०२६ |डा. कपिल रिजाल |रु. १९ करोड ७१ लाख |<ref>{{Cite web |title=Film Development Board {{!}} साप्ताहिक स्वदेशी चलचित्रको बक्स अफिस रिपोर्ट – मिति २०८३ श्रावण २४ गते आइतबार सम्मको आधिकारिक बक्स अफिस रिपोर्ट |url=https://film.gov.np/notices/363/ |access-date=2026-08-10 |website=film.gov.np}}</ref> |- |५ |४ ! scope="row" | ''[[परान (चलचित्र)|परान]]'' |२०२५ |दीपकप्रसाद आचार्य |रु. १७ करोड ७७ लाख |<ref name=":2">{{Cite web |title=यी हुन् २०८२ सालमा धेरै कमाउने १० नेपाली फिल्म (सूचीसहित) |url=https://www.onlinekhabar.com/2026/04/1906210/these-are-the-10-highest-grossing-nepali-films-of-2082-bs-with-list |access-date=2026-04-06 |website=अनलाइन खबर|language=नेपाली}}</ref> |- |६ |२ ! scope="row" | ''[[छक्का पञ्जा ४]]'' |२०२३ |हेमराज बीसी |रु. १७ करोड ५३ लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |७ |३ ! scope="row" | ''[[जारी (चलचित्र)|जारी]]'' |२०२३ |[[उपेन्द्र सुब्बा]] |रु. १७ करोड ४८ लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |८ |१ ! scope="row" | ''[[छक्का पञ्जा]]'' |२०१६ |[[दीपाश्री निरौला]] |रु. १६ करोड १० लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |९ |५ ! scope="row" | ''[[महाजात्रा]]'' |२०२४ |[[प्रदीप भट्टराई]] |रु. १५ करोड ६८ लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |१० |७ ! scope="row" | ''[[छक्का पन्जा ५]]'' |२०२४ |दीपाश्री निरौला |रु. १५ करोड २० लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |११ |१ ! scope="row" | ''[[कोहिनुर (चलचित्र)|कोहिनुर]]'' |२०१४ |आकाश अधिकारी |रु. १४ करोड ७५ लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |१२ |३ ! scope="row" | ''[[छक्का पन्जा २]]'' |२०१७ |दीपाश्री निरौला |रु. १४ करोड ५१ लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |१३ |१२ ! scope="row" | ''[[आ बाटा आमा]]'' |२०२६ |चन्द्र पन्त |रु. १३ करोड २० लाख |<ref>{{Cite web |title=Film Development Board {{!}} साप्ताहिक स्वदेशी चलचित्रको बक्स अफिस रिपोर्ट – मिति २०८२ चैत्र २८ गते शनिबार राति सम्मको आधिकारिक बक्स अफिस रिपोर्ट |url=https://film.gov.np/notices/306/ |access-date=2026-04-15 |website=film.gov.np}}</ref><ref>{{Cite web |title=यी हुन् धेरै कमाउने ३१ नेपाली फिल्म : कमाइ ४ अर्ब ३३ लाख रुपैयाँ |url=https://www.onlinekhabar.com/2026/07/1966722/these-are-the-31-highest-grossing-nepali-films-earnings-of-rs-4003361520 |access-date=2026-07-28 |website=अनलाइन खबर |language=en-US}}</ref> |- |१४ |४ ! scope="row" | ''[[शत्रु गते]]'' |२०१८ |[[प्रदीप भट्टराई]] |रु. १२ करोड ६५ लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |१५ |१२ ! scope="row" | ''[[जेरी अन टप]]'' |२०२५ |सुयोग गुरुङ |रु. १२ करोड २९ लाख |<ref name=":2" /> |- |१६ |१२ ! scope="row" | ''[[ऊनको स्वीटर]]'' |२०२५ |नवीन चौहान |रु. ११ करोड ४२ लाख |<ref name=":2" /> |- |१७ |२ ! scope="row" | ''[[कबड्डी कबड्डी]]'' |२०१५ |[[रामबाबु गुरुङ]] |रु. १० करोड ३५ लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |१८ |१० ! scope="row" | ''[[बोक्सीको घर]]'' |२०२४ |सुलक्ष्ण भारती |रु. १० करोड १० लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |} == विदेशी चलचित्रहरू == यस सूचीमा नेपालमा रु. १० करोडभन्दा बढी कुल आम्दानी (ग्रस) गर्ने विदेशी चलचित्रहरू समावेश छन्। {| class="wikitable" | style="background:#b6fcb6;" | * | हलहरूमा अझै प्रदर्शन भइरहेका चलचित्रहरूलाई जनाउँछ |} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="margin:auto; margin:auto;" !scope="col" |क्रम !scope="col" |चलचित्र !scope="col" |वर्ष (सन्) !scope="col" |निर्देशक !scope="col" |{{Tooltip|भाषा|मूल भाषा}} !scope="col" |कुल आम्दानी !scope="col" class="unsortable" | {{tooltip|सन्दर्भ |सन्दर्भ सामग्रीहरू}} |- |१ ! scope="row"|''[[पुष्पा २: द रुल]]'' |२०२४ |[[सुकुमार]] |[[तेलुगु भाषा|तेलुगु]] |रु. २६ करोड ४६ लाख |<ref name=":5">{{Cite web |last=Setopati |first=सेतोपाटी कला |title=यी हुन् यो वर्ष नेपालमा धेरै कमाइ गर्ने १० विदेशी फिल्म |url=https://www.setopati.com/art/bollywood/355807 |access-date=2025-04-18 |website=Setopati |language=en-US}}</ref><ref name=":4">{{Cite web |title=नेपालमा अहिलेसम्म धेरै कमाउने शीर्ष १० विदेशी फिल्ममा सबै भारतीय |url=https://www.onlinekhabar.com/2026/07/1969991/all-indian-films-in-the-top-10-highest-grossing-foreign-films-in-nepal-so-far |access-date=2026-07-28 |website=अनलाइन खबर |language=en-US}}</ref> |- |२ ! scope="row"|''[[बाहुबली २: द कन्क्लुजन]]'' |२०१७ |[[एस.एस. राजामौली]] |तेलुगु |रु. २३ करोड |<ref>{{Cite web |title=बुझिनसक्नु बजार |url=https://ekantipur.com/koseli/2017/05/20/20170520084654.html |access-date=2025-04-18 |website=ekantipur.com |language=ne}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title='कबड्डी ४' इतिहासकै सबैभन्दा बढी कमाइ गर्ने नेपाली फिल्म, अहिलेसम्म कति कमायो ? |url=https://saralrekha.com/detail/1819 |access-date=2025-04-18 |website=}}</ref> |- |३ ! scope="row"|''[[के.जी.एफ: च्याप्टर २|केजिएफ: च्याप्टर २]]'' |२०२२ |[[प्रशान्त नील]] |[[कन्नड भाषा|कन्नड]] |रु. १९ करोड ८० लाख |<ref name=":4" /><ref name=":JaariBoxOffice">{{Cite web |last= |first= |date=2023-07-21 |title=Box Office Success: Top-Grossing Films in Nepal's Last Financial Year 2079/80 |url=https://www.sharesansar.com/newsdetail/box-office-success-top-grossing-films-in-nepals-last-financial-year-207980-2023-07-21#:~:text=%2DShareSansar&text=76%20crore%2072%20lakh%2057,'%2C%20directed%20by%20Hemraj%20BC |access-date=2023-12-18 |website=sharesansar.com}}</ref> |- |४ ! scope="row"|''[[आरआरआर (चलचित्र)|आरआरआर]]'' |२०२२ |[[एस.एस. राजामौली]] |तेलुगु |रु. १७ करोड १२ लाख |<ref name=":4" /> |- |५ ! scope="row"|''[[एनिमल (भारतीय चलचित्र)|एनिमल]]'' |२०२३ |[[सन्दीप रेड्डी वांगा]] |[[हिन्दी भाषा|हिन्दी]] |रु. १६ करोड ५६ लाख |<ref name=":4" /> |- |६ ! scope="row"|''[[जवान (चलचित्र)|जवान]]'' |२०२३ |[[एटली कुमार|एटली]] |हिन्दी |रु. १४ करोड ३५ लाख |<ref name=":4" /> |- |७ ! scope="row"| ''[[धुरन्धर: द रिभेन्ज]]'' |२०२६ |[[आदित्य धर]] |हिन्दी |रु. १३ करोड ३९ लाख |<ref name=":4" /><ref name=":3" /> |- |८ ! scope="row"| ''[[पठान (चलचित्र)|पठान]]'' |२०२३ |[[सिद्धार्थ आनन्द]] |हिन्दी |रु. १३ करोड ३३ लाख |<ref name=":4" /><ref name=":JaariBoxOffice" /> |- |९ ! scope="row"| ''[[कल्की २८९८ एडी]]'' |२०२४ |[[नाग अश्विन]] |तेलुगु |रु. १२ करोड ५८ लाख |<ref name=":5" /> |- |१० ! scope="row"| ''[[कान्तारा: च्याप्टर १]]'' |२०२५ |[[ऋषभ शेट्टी]] |कन्नड |रु. १२ करोड ३५ लाख |<ref name=":3">{{Cite web |title=यी हुन् २०८२ सालमा नेपालमा धेरै कमाउने १० विदेशी फिल्म (सूचीसहित) |url=https://www.onlinekhabar.com/2026/04/1906263/these-are-the-10-highest-grossing-foreign-films-in-nepal-in-2082-bs-with-list |access-date=2026-04-06 |website=अनलाइन खबर |language=en-US}}</ref> |- |११ ! scope="row" | ''[[दङ्गल (चलचित्र)|दङ्गल]]'' |२०१६ |[[नितेश तिवारी]] |हिन्दी |रु. १० करोड ६५ लाख |<ref name=":Nff">{{Cite news |last= |first= |date=2017-01-07 |title=नेपाली बजारमा विदेशी चलचित्र |url=https://saptahik.com.np/cinema/2017/01/07/20170107124901 |access-date=2024-01-10 |website=saptahik.com.np}}</ref> |- |१२ ! scope="row"|''[[धुरन्धर]]'' |२०२५ |[[आदित्य धर]] |हिन्दी |रु. १० करोड ५१ लाख |<ref name=":3" /> |- |१३ ! scope="row"| ''[[सैयारा (चलचित्र)|सैयारा]]'' |२०२५ |[[मोहित सुरी]] |हिन्दी |रु. १० करोड १४ लाख |<ref name=":3" /> |} == वर्ष अनुसार सर्वाधिक आम्दानी गरेका चलचित्रहरू == यहाँ विक्रम सम्वत् २०६८ पछि प्रदर्शन भएका चलचित्रहरू मात्र सूचीकृत गरिएका छन्। {| class="wikitable" | style="background:#ffc;" | | विदेशी चलचित्रलाई जनाउँछ |} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="margin:auto; margin:auto;" !scope="col" |वर्ष (वि.सं) !scope="col" |चलचित्र !उत्पादन ! scope="col" |कुल आम्दानी<ref name=":1" /> |- |२०१२ !scope="row" | ''[[लुट (चलचित्र)|लुट]]'' |ब्ल्याक हर्स पिक्चर्स |रु. ५ करोड २० लाख |- |२०१३ !scope="row" style="background:#ffc;"|''[[धूम ३]]'' |[[यश राज फिल्म्स]] |रु. ६ करोड |- |२०१४ !scope="row" | ''[[कोहिनुर (चलचित्र)|कोहिनुर]]'' |नेपा मुभिज |रु. १४ करोड ७५ लाख |- |२०१५ !scope="row" |''[[कबड्डी कबड्डी]]'' |सिनेमा आर्ट |रु. १० करोड ३५ लाख |- |२०१६ !scope="row" | ''[[छक्का पन्जा]]'' |आमा सरस्वती मुभिज |रु. १६ करोड १० लाख |- |२०१७ !scope="row" style="background:#ffc;"| ''[[बाहुबली २: द कन्क्लुजन]]'' |[[आर्का मिडिया वर्क्स]] |रु. २३ करोड |- |२०१८ !scope="row" | ''[[शत्रु गते]]'' |महा सञ्चार |रु. १२ करोड ६५ लाख |- |२०१९ !scope="row" | ''[[छ माया छपक्कै]]'' |आमा सरस्वती मुभिज |रु. ९ करोड ९३ लाख |- |२०२० !scope="row" | ''[[सेन्टी भाइरस]]'' |सुबिहानी फिल्म्स |रु. ३ करोड ६० लाख |- |२०२१ !scope="row" style="background:#ffc;" | ''[[स्पाइडर-म्यान: नो वे होम]]'' |[[मार्वल स्टुडियोज]] |रु. ७ करोड ३० लाख |- |२०२२ !scope="row" | ''[[कबड्डी ४|कबड्डी ४: द फाइनल म्याच]]'' |बासुरी फिल्म्स |रु. २१ करोड ४० लाख |- |२०२३ !scope="row" | ''[[छक्का पञ्जा ४|छक्का पञ्जा ४]]'' |आमा सरस्वती मुभिज |रु. १७ करोड ५३ लाख |- |२०२४ ! scope="row" | ''[[पूर्णबहादुरको सारङ्गी]]'' |सेभेन सिज सिनेमा |रु. ४६ करोड ८७ लाख |- |२०२५ ! scope="row" | ''[[परान (चलचित्र)|परान]]'' |बाइस्कोप सिनेमा |रु. १७ करोड ७७ लाख |- |२०२६ ! scope="row" style="background:#b6fcb6;"| ''[[गौँथली (चलचित्र)|गौँथली]] *'' |आर्य इन्टरटेन्मेन्ट |रु. १९ करोड ७१ लाख |} == यो पनि हेर्नुहोस् == *[[सबैभन्दा महँगो नेपाली चलचित्रहरूको सूची]] == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} {{टिप्पणीसूची}} [[श्रेणी:नेपालको चलचित्र]] [[श्रेणी:नेपाल सम्बन्धित सूची]] 8fkgune38hmvygojl0zuj17olw454x8 1369399 1369398 2026-08-12T12:33:49Z पर्वत सुवेदी 31224 /* घरेलु चलचित्रहरू */ 1369399 wikitext text/x-wiki नेपालमा सर्वाधिक आम्दानी गरेका चलचित्रहरूको यो सूची हो, जसको [[कुल आम्दानी|कुल राजस्व]] [[नेपाली रुपैयाँ]]मा प्रस्तुत गरिएको छ। यी बक्स अफिस विवरणहरू नेपालको चलचित्रसम्बन्धी नियमन गर्ने निकाय, [[चलचित्र विकास बोर्ड]]द्वारा प्रकाशित आधिकारिक प्रतिवेदन हुन्। बोर्डले [[काठमाडौँ उपत्यका]]मा २०७५ साउन २ देखि र त्यसको लगभग एक वर्षपछि देशका अन्य भागहरूमा डिजिटल बक्स अफिस प्रणाली लागू गर्दै रिपोर्टिङलाई व्यवस्थित गरेको थियो।<ref name="bosn">{{Cite web|url=https://thehimalayantimes.com/kathmandu/govt-introduces-box-office-system-in-film-sector|title=Govt introduces box office system in film sector|website=thehimalayantimes.com|date=17 July 2018 |language=en|access-date=2024-01-16}}</ref> तसर्थ, त्यसपश्चात प्रदर्शन भएका चलचित्रहरूको राजस्व बोर्डको केन्द्रीय सिनेमा व्यवस्थापन प्रणालीको आधिकारिक तथ्याङ्कमा आधारित छ।<ref>{{Cite web|title=‘रियल टाइम बक्सअफिस’ १६ असारदेखि|url=https://www.onlinekhabar.com/2025/06/1702998/real-time-box-office-from-16-ashar|website=अनलाइन खबर|access-date=2025-12-02|language=नेपाली}}</ref> == अवलोकन == नेपालको चलचित्र उद्योग अझै पनि अपेक्षाकृत रूपमा नयाँ छ। सुरुका दिनहरूमा, अधिकांश चलचित्रहरू शाही नेपाल चलचित्र संस्थान (स्थापना वि.सं २०२८) मार्फत सरकारद्वारा लगानी गरिएका थिए। तिनीहरूको ध्यान व्यावसायिक लक्ष्यहरू प्राप्त गर्नुभन्दा पनि नेपालको समृद्ध सांस्कृतिक सम्पदाको प्रदर्शन र संरक्षण गर्नुमा बढी थियो। यद्यपि, तिनीहरूको प्रयासले क्रमशः यस उद्योगको आधार तयार गरेको थियो र अन्ततः निजी निर्माताहरूका लागि बाटो खुला समेत गरेको थियो। पहिलो ठूलो मोड [[कुसुमे रुमाल (चलचित्र)|कुसुमे रुमाल]] (प्रदर्शन मिति: २०४२ असोज २९) सँगै आएको थियो, जसले २०५७ जेठ १ मा प्रदर्शनमा आएको चलचित्र [[दर्पण छायाँ]]द्वारा पछि नपारेसम्म बक्स अफिसको ताज ओगटेको थियो। सफलताको एक नयाँ युग वि.सं २०६८ मा सुरु भएको थियो,जहाँ अपराध थ्रिलर चलचित्र [[लुट (चलचित्र)|लुट]] घरेलु बक्स अफिसमा रु. ५ करोडको आँकडा पार गर्ने पहिलो नेपाली चलचित्र बनेको थियो। त्यसको दुई वर्षपछि, नाटक तथा थ्रिलर चलचित्र [[कोहिनुर (चलचित्र)|कोहिनुर]] (वि.सं २०७१) ले यो मापदण्डलाई दोब्बर बनाएको थियो र रु. १० करोडभन्दा बढी कमाउने पहिलो चलचित्र बन्दै नेपाली चलचित्रका लागि एक नयाँ विशाल मानक स्थापित गरेको थियो। यो कीर्तिमानलाई तुरुन्तै वि.सं २०७३ मा हास्य-नाटक चलचित्र [[छक्का पन्जा]]ले तोडेको थियो, जसले प्रभावशाली रूपमा रु. १६ करोड कमाएको थियो।<ref name="auto1">{{Cite web |title=Nepal's film industry going great guns|url=http://kathmandupost.ekantipur.com/news/2018-07-12/nepals-film-industry-going-great-guns.html|access-date=2019-05-25|website=kathmandupost.ekantipur.com|language=en}}</ref> अर्को ठूलो छलाङ वि.सं २०७९ मा प्रदर्शनमा आएको [[कबड्डी ४|कबड्डी ४: द फाइनल म्याच]] रु. २० करोड पार गर्ने पहिलो नेपाली चलचित्र बनेको थियो। सन् २०१७ को भारतीय हिट चलचित्र [[बाहुबली २: द कन्क्लुजन]] पछि नेपालमा यो उपलब्धि हासिल गर्ने यो दोस्रो चलचित्र मात्र थियो।२०८१ कात्तिक १ मा प्रदर्शनमा आएको, [[पूर्णबहादुरको सारङ्गी]]ले अभूतपूर्व व्यापार गर्दै नयाँ मानकहरू स्थापित गरेको थियो, जसले विशाल रु. ४० करोडको आँकडा पार गरेको थियो। यो उपलब्धि हासिल गर्ने पहिलो र एकमात्र चलचित्र हो, जसले वास्तवमै नेपाली चलचित्रका लागि नयाँ युगको सूत्रपात गरेको छ।<ref>{{Cite web |date=2022-06-07|title='कबड्डी ४'लाई ५ लाख दर्शकले हेरे, यी हुन् 'ब्लकबस्टर' हुनुका ८ कारण ul|url=https://www.onlinekhabar.com/2022/06/1138969|access-date=2022-06-07|website=[[अनलाइन खबर]]|language=नेपाली}}</ref><ref>{{Cite web |title='पूर्णबहादुरको सारंगी'ले २४ दिनसम्म कमायो साढे ४३ करोड |url=https://www.onlinekhabar.com/2024/11/1572637/poorna-bahadur-ko-sarangi-earned-43-and-a-half-crores-for-24-days |access-date=2024-11-25 |website=अनलाइन खबर |language=नेपाली}}</ref> == घरेलु चलचित्रहरू == यस सूचीमा नेपालमा रु. १० करोडभन्दा बढी कुल आम्दानी गर्ने घरेलु चलचित्रहरू समावेश छन्। बक्स अफिसका सबै तथ्याङ्कहरू [[चलचित्र विकास बोर्ड]]द्वारा प्रमाणित र प्रकाशित गरिएका हुन्। {| class="wikitable" |- |style="background:#b6fcb6;" |* |हलहरूमा अझै प्रदर्शन भइरहेका चलचित्रहरूलाई जनाउँछ |} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="margin:auto; margin:auto;" !scope="col" |क्रम !शीर्ष स्थान ! scope="col" |चलचित्र !scope="col" |वर्ष (वि.सं) !scope="col" |निर्देशक !scope="col" |कुल आम्दानी !scope="col" class="unsortable" | {{tooltip|सङ्दर्भ|सन्दर्भ सामग्रीहरू}} |- |१ |१ ! scope="row" | ''[[पूर्णबहादुरको सारङ्गी]]'' |२०८१ |सरोज पौडेल |रु. ४६ करोड ८७ लाख |<ref name=":0">{{Cite web |title=FDB honours 25 highest-grossing films |url=https://risingnepaldaily.com/news/64364 |access-date=2025-07-03 |website=GorakhaPatra}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |title=६० वर्षे इतिहासमा सर्वाधिक कमाइ गर्ने २५ नेपाली फिल्मको सूची सार्वजनिक |url=https://www.onlinekhabar.com/2025/06/1713178/list-of-25-highest-grossing-nepali-films-in-60-year-history-made-public |access-date=2025-07-03 |website=अनलाइन खबर|language=नेपाली}}</ref> |- |२ |१ ! scope="row" | ''[[कबड्डी ४|कबड्डी ४: द फाइनल म्याच]]'' |२०७९ |[[रामबाबु गुरुङ]] |रु. २१ करोड ४० लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |३ |२ ! scope="row" | ''[[१२ गाउँ]]'' |२०८१ |[[विराज भट्ट]] |रु. १९ करोड ९३ लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |४ |४ ! scope="row" style="background:#b6fcb6;" | ''[[गौँथली (चलचित्र)|गौँथली]] *'' |२०८३ |डा. कपिल रिजाल |रु. १९ करोड ७१ लाख |<ref>{{Cite web |title=Film Development Board {{!}} साप्ताहिक स्वदेशी चलचित्रको बक्स अफिस रिपोर्ट – मिति २०८३ श्रावण २४ गते आइतबार सम्मको आधिकारिक बक्स अफिस रिपोर्ट |url=https://film.gov.np/notices/363/ |access-date=2026-08-10 |website=film.gov.np}}</ref> |- |५ |४ ! scope="row" | ''[[परान (चलचित्र)|परान]]'' |२०८२ |दीपकप्रसाद आचार्य |रु. १७ करोड ७७ लाख |<ref name=":2">{{Cite web |title=यी हुन् २०८२ सालमा धेरै कमाउने १० नेपाली फिल्म (सूचीसहित) |url=https://www.onlinekhabar.com/2026/04/1906210/these-are-the-10-highest-grossing-nepali-films-of-2082-bs-with-list |access-date=2026-04-06 |website=अनलाइन खबर|language=नेपाली}}</ref> |- |६ |२ ! scope="row" | ''[[छक्का पञ्जा ४]]'' |२०७९ |हेमराज बीसी |रु. १७ करोड ५३ लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |७ |३ ! scope="row" | ''[[जारी (चलचित्र)|जारी]]'' |२०८९ |[[उपेन्द्र सुब्बा]] |रु. १७ करोड ४८ लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |८ |१ ! scope="row" | ''[[छक्का पञ्जा]]'' |२०७३ |[[दीपाश्री निरौला]] |रु. १६ करोड १० लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |९ |५ ! scope="row" | ''[[महाजात्रा]]'' |२०८१ |[[प्रदीप भट्टराई]] |रु. १५ करोड ६८ लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |१० |७ ! scope="row" | ''[[छक्का पन्जा ५]]'' |२०८१ |दीपाश्री निरौला |रु. १५ करोड २० लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |११ |१ ! scope="row" | ''[[कोहिनुर (चलचित्र)|कोहिनुर]]'' |२०७१ |आकाश अधिकारी |रु. १४ करोड ७५ लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |१२ |३ ! scope="row" | ''[[छक्का पन्जा २]]'' |२०७४ |दीपाश्री निरौला |रु. १४ करोड ५१ लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |१३ |१२ ! scope="row" | ''[[आ बाटा आमा]]'' |२०८२ |चन्द्र पन्त |रु. १३ करोड २० लाख |<ref>{{Cite web |title=Film Development Board {{!}} साप्ताहिक स्वदेशी चलचित्रको बक्स अफिस रिपोर्ट – मिति २०८२ चैत्र २८ गते शनिबार राति सम्मको आधिकारिक बक्स अफिस रिपोर्ट |url=https://film.gov.np/notices/306/ |access-date=2026-04-15 |website=film.gov.np}}</ref><ref>{{Cite web |title=यी हुन् धेरै कमाउने ३१ नेपाली फिल्म : कमाइ ४ अर्ब ३३ लाख रुपैयाँ |url=https://www.onlinekhabar.com/2026/07/1966722/these-are-the-31-highest-grossing-nepali-films-earnings-of-rs-4003361520 |access-date=2026-07-28 |website=अनलाइन खबर |language=en-US}}</ref> |- |१४ |४ ! scope="row" | ''[[शत्रु गते]]'' |२०७४ |[[प्रदीप भट्टराई]] |रु. १२ करोड ६५ लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |१५ |१२ ! scope="row" | ''[[जेरी अन टप]]'' |२०८२ |सुयोग गुरुङ |रु. १२ करोड २९ लाख |<ref name=":2" /> |- |१६ |१२ ! scope="row" | ''[[ऊनको स्वीटर]]'' |२०८२ |नवीन चौहान |रु. ११ करोड ४२ लाख |<ref name=":2" /> |- |१७ |२ ! scope="row" | ''[[कबड्डी कबड्डी]]'' |२०७२ |[[रामबाबु गुरुङ]] |रु. १० करोड ३५ लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |१८ |१० ! scope="row" | ''[[बोक्सीको घर]]'' |२०८१ |सुलक्ष्ण भारती |रु. १० करोड १० लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |} == विदेशी चलचित्रहरू == यस सूचीमा नेपालमा रु. १० करोडभन्दा बढी कुल आम्दानी (ग्रस) गर्ने विदेशी चलचित्रहरू समावेश छन्। {| class="wikitable" | style="background:#b6fcb6;" | * | हलहरूमा अझै प्रदर्शन भइरहेका चलचित्रहरूलाई जनाउँछ |} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="margin:auto; margin:auto;" !scope="col" |क्रम !scope="col" |चलचित्र !scope="col" |वर्ष (सन्) !scope="col" |निर्देशक !scope="col" |{{Tooltip|भाषा|मूल भाषा}} !scope="col" |कुल आम्दानी !scope="col" class="unsortable" | {{tooltip|सन्दर्भ |सन्दर्भ सामग्रीहरू}} |- |१ ! scope="row"|''[[पुष्पा २: द रुल]]'' |२०२४ |[[सुकुमार]] |[[तेलुगु भाषा|तेलुगु]] |रु. २६ करोड ४६ लाख |<ref name=":5">{{Cite web |last=Setopati |first=सेतोपाटी कला |title=यी हुन् यो वर्ष नेपालमा धेरै कमाइ गर्ने १० विदेशी फिल्म |url=https://www.setopati.com/art/bollywood/355807 |access-date=2025-04-18 |website=Setopati |language=en-US}}</ref><ref name=":4">{{Cite web |title=नेपालमा अहिलेसम्म धेरै कमाउने शीर्ष १० विदेशी फिल्ममा सबै भारतीय |url=https://www.onlinekhabar.com/2026/07/1969991/all-indian-films-in-the-top-10-highest-grossing-foreign-films-in-nepal-so-far |access-date=2026-07-28 |website=अनलाइन खबर |language=en-US}}</ref> |- |२ ! scope="row"|''[[बाहुबली २: द कन्क्लुजन]]'' |२०१७ |[[एस.एस. राजामौली]] |तेलुगु |रु. २३ करोड |<ref>{{Cite web |title=बुझिनसक्नु बजार |url=https://ekantipur.com/koseli/2017/05/20/20170520084654.html |access-date=2025-04-18 |website=ekantipur.com |language=ne}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title='कबड्डी ४' इतिहासकै सबैभन्दा बढी कमाइ गर्ने नेपाली फिल्म, अहिलेसम्म कति कमायो ? |url=https://saralrekha.com/detail/1819 |access-date=2025-04-18 |website=}}</ref> |- |३ ! scope="row"|''[[के.जी.एफ: च्याप्टर २|केजिएफ: च्याप्टर २]]'' |२०२२ |[[प्रशान्त नील]] |[[कन्नड भाषा|कन्नड]] |रु. १९ करोड ८० लाख |<ref name=":4" /><ref name=":JaariBoxOffice">{{Cite web |last= |first= |date=2023-07-21 |title=Box Office Success: Top-Grossing Films in Nepal's Last Financial Year 2079/80 |url=https://www.sharesansar.com/newsdetail/box-office-success-top-grossing-films-in-nepals-last-financial-year-207980-2023-07-21#:~:text=%2DShareSansar&text=76%20crore%2072%20lakh%2057,'%2C%20directed%20by%20Hemraj%20BC |access-date=2023-12-18 |website=sharesansar.com}}</ref> |- |४ ! scope="row"|''[[आरआरआर (चलचित्र)|आरआरआर]]'' |२०२२ |[[एस.एस. राजामौली]] |तेलुगु |रु. १७ करोड १२ लाख |<ref name=":4" /> |- |५ ! scope="row"|''[[एनिमल (भारतीय चलचित्र)|एनिमल]]'' |२०२३ |[[सन्दीप रेड्डी वांगा]] |[[हिन्दी भाषा|हिन्दी]] |रु. १६ करोड ५६ लाख |<ref name=":4" /> |- |६ ! scope="row"|''[[जवान (चलचित्र)|जवान]]'' |२०२३ |[[एटली कुमार|एटली]] |हिन्दी |रु. १४ करोड ३५ लाख |<ref name=":4" /> |- |७ ! scope="row"| ''[[धुरन्धर: द रिभेन्ज]]'' |२०२६ |[[आदित्य धर]] |हिन्दी |रु. १३ करोड ३९ लाख |<ref name=":4" /><ref name=":3" /> |- |८ ! scope="row"| ''[[पठान (चलचित्र)|पठान]]'' |२०२३ |[[सिद्धार्थ आनन्द]] |हिन्दी |रु. १३ करोड ३३ लाख |<ref name=":4" /><ref name=":JaariBoxOffice" /> |- |९ ! scope="row"| ''[[कल्की २८९८ एडी]]'' |२०२४ |[[नाग अश्विन]] |तेलुगु |रु. १२ करोड ५८ लाख |<ref name=":5" /> |- |१० ! scope="row"| ''[[कान्तारा: च्याप्टर १]]'' |२०२५ |[[ऋषभ शेट्टी]] |कन्नड |रु. १२ करोड ३५ लाख |<ref name=":3">{{Cite web |title=यी हुन् २०८२ सालमा नेपालमा धेरै कमाउने १० विदेशी फिल्म (सूचीसहित) |url=https://www.onlinekhabar.com/2026/04/1906263/these-are-the-10-highest-grossing-foreign-films-in-nepal-in-2082-bs-with-list |access-date=2026-04-06 |website=अनलाइन खबर |language=en-US}}</ref> |- |११ ! scope="row" | ''[[दङ्गल (चलचित्र)|दङ्गल]]'' |२०१६ |[[नितेश तिवारी]] |हिन्दी |रु. १० करोड ६५ लाख |<ref name=":Nff">{{Cite news |last= |first= |date=2017-01-07 |title=नेपाली बजारमा विदेशी चलचित्र |url=https://saptahik.com.np/cinema/2017/01/07/20170107124901 |access-date=2024-01-10 |website=saptahik.com.np}}</ref> |- |१२ ! scope="row"|''[[धुरन्धर]]'' |२०२५ |[[आदित्य धर]] |हिन्दी |रु. १० करोड ५१ लाख |<ref name=":3" /> |- |१३ ! scope="row"| ''[[सैयारा (चलचित्र)|सैयारा]]'' |२०२५ |[[मोहित सुरी]] |हिन्दी |रु. १० करोड १४ लाख |<ref name=":3" /> |} == वर्ष अनुसार सर्वाधिक आम्दानी गरेका चलचित्रहरू == यहाँ विक्रम सम्वत् २०६८ पछि प्रदर्शन भएका चलचित्रहरू मात्र सूचीकृत गरिएका छन्। {| class="wikitable" | style="background:#ffc;" | | विदेशी चलचित्रलाई जनाउँछ |} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="margin:auto; margin:auto;" !scope="col" |वर्ष (वि.सं) !scope="col" |चलचित्र !उत्पादन ! scope="col" |कुल आम्दानी<ref name=":1" /> |- |२०१२ !scope="row" | ''[[लुट (चलचित्र)|लुट]]'' |ब्ल्याक हर्स पिक्चर्स |रु. ५ करोड २० लाख |- |२०१३ !scope="row" style="background:#ffc;"|''[[धूम ३]]'' |[[यश राज फिल्म्स]] |रु. ६ करोड |- |२०१४ !scope="row" | ''[[कोहिनुर (चलचित्र)|कोहिनुर]]'' |नेपा मुभिज |रु. १४ करोड ७५ लाख |- |२०१५ !scope="row" |''[[कबड्डी कबड्डी]]'' |सिनेमा आर्ट |रु. १० करोड ३५ लाख |- |२०१६ !scope="row" | ''[[छक्का पन्जा]]'' |आमा सरस्वती मुभिज |रु. १६ करोड १० लाख |- |२०१७ !scope="row" style="background:#ffc;"| ''[[बाहुबली २: द कन्क्लुजन]]'' |[[आर्का मिडिया वर्क्स]] |रु. २३ करोड |- |२०१८ !scope="row" | ''[[शत्रु गते]]'' |महा सञ्चार |रु. १२ करोड ६५ लाख |- |२०१९ !scope="row" | ''[[छ माया छपक्कै]]'' |आमा सरस्वती मुभिज |रु. ९ करोड ९३ लाख |- |२०२० !scope="row" | ''[[सेन्टी भाइरस]]'' |सुबिहानी फिल्म्स |रु. ३ करोड ६० लाख |- |२०२१ !scope="row" style="background:#ffc;" | ''[[स्पाइडर-म्यान: नो वे होम]]'' |[[मार्वल स्टुडियोज]] |रु. ७ करोड ३० लाख |- |२०२२ !scope="row" | ''[[कबड्डी ४|कबड्डी ४: द फाइनल म्याच]]'' |बासुरी फिल्म्स |रु. २१ करोड ४० लाख |- |२०२३ !scope="row" | ''[[छक्का पञ्जा ४|छक्का पञ्जा ४]]'' |आमा सरस्वती मुभिज |रु. १७ करोड ५३ लाख |- |२०२४ ! scope="row" | ''[[पूर्णबहादुरको सारङ्गी]]'' |सेभेन सिज सिनेमा |रु. ४६ करोड ८७ लाख |- |२०२५ ! scope="row" | ''[[परान (चलचित्र)|परान]]'' |बाइस्कोप सिनेमा |रु. १७ करोड ७७ लाख |- |२०२६ ! scope="row" style="background:#b6fcb6;"| ''[[गौँथली (चलचित्र)|गौँथली]] *'' |आर्य इन्टरटेन्मेन्ट |रु. १९ करोड ७१ लाख |} == यो पनि हेर्नुहोस् == *[[सबैभन्दा महँगो नेपाली चलचित्रहरूको सूची]] == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} {{टिप्पणीसूची}} [[श्रेणी:नेपालको चलचित्र]] [[श्रेणी:नेपाल सम्बन्धित सूची]] fvf7peexgetjuvmihrpcsrothf1qohb 1369400 1369399 2026-08-12T12:37:23Z पर्वत सुवेदी 31224 /* वर्ष अनुसार सर्वाधिक आम्दानी गरेका चलचित्रहरू */ 1369400 wikitext text/x-wiki नेपालमा सर्वाधिक आम्दानी गरेका चलचित्रहरूको यो सूची हो, जसको [[कुल आम्दानी|कुल राजस्व]] [[नेपाली रुपैयाँ]]मा प्रस्तुत गरिएको छ। यी बक्स अफिस विवरणहरू नेपालको चलचित्रसम्बन्धी नियमन गर्ने निकाय, [[चलचित्र विकास बोर्ड]]द्वारा प्रकाशित आधिकारिक प्रतिवेदन हुन्। बोर्डले [[काठमाडौँ उपत्यका]]मा २०७५ साउन २ देखि र त्यसको लगभग एक वर्षपछि देशका अन्य भागहरूमा डिजिटल बक्स अफिस प्रणाली लागू गर्दै रिपोर्टिङलाई व्यवस्थित गरेको थियो।<ref name="bosn">{{Cite web|url=https://thehimalayantimes.com/kathmandu/govt-introduces-box-office-system-in-film-sector|title=Govt introduces box office system in film sector|website=thehimalayantimes.com|date=17 July 2018 |language=en|access-date=2024-01-16}}</ref> तसर्थ, त्यसपश्चात प्रदर्शन भएका चलचित्रहरूको राजस्व बोर्डको केन्द्रीय सिनेमा व्यवस्थापन प्रणालीको आधिकारिक तथ्याङ्कमा आधारित छ।<ref>{{Cite web|title=‘रियल टाइम बक्सअफिस’ १६ असारदेखि|url=https://www.onlinekhabar.com/2025/06/1702998/real-time-box-office-from-16-ashar|website=अनलाइन खबर|access-date=2025-12-02|language=नेपाली}}</ref> == अवलोकन == नेपालको चलचित्र उद्योग अझै पनि अपेक्षाकृत रूपमा नयाँ छ। सुरुका दिनहरूमा, अधिकांश चलचित्रहरू शाही नेपाल चलचित्र संस्थान (स्थापना वि.सं २०२८) मार्फत सरकारद्वारा लगानी गरिएका थिए। तिनीहरूको ध्यान व्यावसायिक लक्ष्यहरू प्राप्त गर्नुभन्दा पनि नेपालको समृद्ध सांस्कृतिक सम्पदाको प्रदर्शन र संरक्षण गर्नुमा बढी थियो। यद्यपि, तिनीहरूको प्रयासले क्रमशः यस उद्योगको आधार तयार गरेको थियो र अन्ततः निजी निर्माताहरूका लागि बाटो खुला समेत गरेको थियो। पहिलो ठूलो मोड [[कुसुमे रुमाल (चलचित्र)|कुसुमे रुमाल]] (प्रदर्शन मिति: २०४२ असोज २९) सँगै आएको थियो, जसले २०५७ जेठ १ मा प्रदर्शनमा आएको चलचित्र [[दर्पण छायाँ]]द्वारा पछि नपारेसम्म बक्स अफिसको ताज ओगटेको थियो। सफलताको एक नयाँ युग वि.सं २०६८ मा सुरु भएको थियो,जहाँ अपराध थ्रिलर चलचित्र [[लुट (चलचित्र)|लुट]] घरेलु बक्स अफिसमा रु. ५ करोडको आँकडा पार गर्ने पहिलो नेपाली चलचित्र बनेको थियो। त्यसको दुई वर्षपछि, नाटक तथा थ्रिलर चलचित्र [[कोहिनुर (चलचित्र)|कोहिनुर]] (वि.सं २०७१) ले यो मापदण्डलाई दोब्बर बनाएको थियो र रु. १० करोडभन्दा बढी कमाउने पहिलो चलचित्र बन्दै नेपाली चलचित्रका लागि एक नयाँ विशाल मानक स्थापित गरेको थियो। यो कीर्तिमानलाई तुरुन्तै वि.सं २०७३ मा हास्य-नाटक चलचित्र [[छक्का पन्जा]]ले तोडेको थियो, जसले प्रभावशाली रूपमा रु. १६ करोड कमाएको थियो।<ref name="auto1">{{Cite web |title=Nepal's film industry going great guns|url=http://kathmandupost.ekantipur.com/news/2018-07-12/nepals-film-industry-going-great-guns.html|access-date=2019-05-25|website=kathmandupost.ekantipur.com|language=en}}</ref> अर्को ठूलो छलाङ वि.सं २०७९ मा प्रदर्शनमा आएको [[कबड्डी ४|कबड्डी ४: द फाइनल म्याच]] रु. २० करोड पार गर्ने पहिलो नेपाली चलचित्र बनेको थियो। सन् २०१७ को भारतीय हिट चलचित्र [[बाहुबली २: द कन्क्लुजन]] पछि नेपालमा यो उपलब्धि हासिल गर्ने यो दोस्रो चलचित्र मात्र थियो।२०८१ कात्तिक १ मा प्रदर्शनमा आएको, [[पूर्णबहादुरको सारङ्गी]]ले अभूतपूर्व व्यापार गर्दै नयाँ मानकहरू स्थापित गरेको थियो, जसले विशाल रु. ४० करोडको आँकडा पार गरेको थियो। यो उपलब्धि हासिल गर्ने पहिलो र एकमात्र चलचित्र हो, जसले वास्तवमै नेपाली चलचित्रका लागि नयाँ युगको सूत्रपात गरेको छ।<ref>{{Cite web |date=2022-06-07|title='कबड्डी ४'लाई ५ लाख दर्शकले हेरे, यी हुन् 'ब्लकबस्टर' हुनुका ८ कारण ul|url=https://www.onlinekhabar.com/2022/06/1138969|access-date=2022-06-07|website=[[अनलाइन खबर]]|language=नेपाली}}</ref><ref>{{Cite web |title='पूर्णबहादुरको सारंगी'ले २४ दिनसम्म कमायो साढे ४३ करोड |url=https://www.onlinekhabar.com/2024/11/1572637/poorna-bahadur-ko-sarangi-earned-43-and-a-half-crores-for-24-days |access-date=2024-11-25 |website=अनलाइन खबर |language=नेपाली}}</ref> == घरेलु चलचित्रहरू == यस सूचीमा नेपालमा रु. १० करोडभन्दा बढी कुल आम्दानी गर्ने घरेलु चलचित्रहरू समावेश छन्। बक्स अफिसका सबै तथ्याङ्कहरू [[चलचित्र विकास बोर्ड]]द्वारा प्रमाणित र प्रकाशित गरिएका हुन्। {| class="wikitable" |- |style="background:#b6fcb6;" |* |हलहरूमा अझै प्रदर्शन भइरहेका चलचित्रहरूलाई जनाउँछ |} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="margin:auto; margin:auto;" !scope="col" |क्रम !शीर्ष स्थान ! scope="col" |चलचित्र !scope="col" |वर्ष (वि.सं) !scope="col" |निर्देशक !scope="col" |कुल आम्दानी !scope="col" class="unsortable" | {{tooltip|सङ्दर्भ|सन्दर्भ सामग्रीहरू}} |- |१ |१ ! scope="row" | ''[[पूर्णबहादुरको सारङ्गी]]'' |२०८१ |सरोज पौडेल |रु. ४६ करोड ८७ लाख |<ref name=":0">{{Cite web |title=FDB honours 25 highest-grossing films |url=https://risingnepaldaily.com/news/64364 |access-date=2025-07-03 |website=GorakhaPatra}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |title=६० वर्षे इतिहासमा सर्वाधिक कमाइ गर्ने २५ नेपाली फिल्मको सूची सार्वजनिक |url=https://www.onlinekhabar.com/2025/06/1713178/list-of-25-highest-grossing-nepali-films-in-60-year-history-made-public |access-date=2025-07-03 |website=अनलाइन खबर|language=नेपाली}}</ref> |- |२ |१ ! scope="row" | ''[[कबड्डी ४|कबड्डी ४: द फाइनल म्याच]]'' |२०७९ |[[रामबाबु गुरुङ]] |रु. २१ करोड ४० लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |३ |२ ! scope="row" | ''[[१२ गाउँ]]'' |२०८१ |[[विराज भट्ट]] |रु. १९ करोड ९३ लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |४ |४ ! scope="row" style="background:#b6fcb6;" | ''[[गौँथली (चलचित्र)|गौँथली]] *'' |२०८३ |डा. कपिल रिजाल |रु. १९ करोड ७१ लाख |<ref>{{Cite web |title=Film Development Board {{!}} साप्ताहिक स्वदेशी चलचित्रको बक्स अफिस रिपोर्ट – मिति २०८३ श्रावण २४ गते आइतबार सम्मको आधिकारिक बक्स अफिस रिपोर्ट |url=https://film.gov.np/notices/363/ |access-date=2026-08-10 |website=film.gov.np}}</ref> |- |५ |४ ! scope="row" | ''[[परान (चलचित्र)|परान]]'' |२०८२ |दीपकप्रसाद आचार्य |रु. १७ करोड ७७ लाख |<ref name=":2">{{Cite web |title=यी हुन् २०८२ सालमा धेरै कमाउने १० नेपाली फिल्म (सूचीसहित) |url=https://www.onlinekhabar.com/2026/04/1906210/these-are-the-10-highest-grossing-nepali-films-of-2082-bs-with-list |access-date=2026-04-06 |website=अनलाइन खबर|language=नेपाली}}</ref> |- |६ |२ ! scope="row" | ''[[छक्का पञ्जा ४]]'' |२०७९ |हेमराज बीसी |रु. १७ करोड ५३ लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |७ |३ ! scope="row" | ''[[जारी (चलचित्र)|जारी]]'' |२०८९ |[[उपेन्द्र सुब्बा]] |रु. १७ करोड ४८ लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |८ |१ ! scope="row" | ''[[छक्का पञ्जा]]'' |२०७३ |[[दीपाश्री निरौला]] |रु. १६ करोड १० लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |९ |५ ! scope="row" | ''[[महाजात्रा]]'' |२०८१ |[[प्रदीप भट्टराई]] |रु. १५ करोड ६८ लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |१० |७ ! scope="row" | ''[[छक्का पन्जा ५]]'' |२०८१ |दीपाश्री निरौला |रु. १५ करोड २० लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |११ |१ ! scope="row" | ''[[कोहिनुर (चलचित्र)|कोहिनुर]]'' |२०७१ |आकाश अधिकारी |रु. १४ करोड ७५ लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |१२ |३ ! scope="row" | ''[[छक्का पन्जा २]]'' |२०७४ |दीपाश्री निरौला |रु. १४ करोड ५१ लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |१३ |१२ ! scope="row" | ''[[आ बाटा आमा]]'' |२०८२ |चन्द्र पन्त |रु. १३ करोड २० लाख |<ref>{{Cite web |title=Film Development Board {{!}} साप्ताहिक स्वदेशी चलचित्रको बक्स अफिस रिपोर्ट – मिति २०८२ चैत्र २८ गते शनिबार राति सम्मको आधिकारिक बक्स अफिस रिपोर्ट |url=https://film.gov.np/notices/306/ |access-date=2026-04-15 |website=film.gov.np}}</ref><ref>{{Cite web |title=यी हुन् धेरै कमाउने ३१ नेपाली फिल्म : कमाइ ४ अर्ब ३३ लाख रुपैयाँ |url=https://www.onlinekhabar.com/2026/07/1966722/these-are-the-31-highest-grossing-nepali-films-earnings-of-rs-4003361520 |access-date=2026-07-28 |website=अनलाइन खबर |language=en-US}}</ref> |- |१४ |४ ! scope="row" | ''[[शत्रु गते]]'' |२०७४ |[[प्रदीप भट्टराई]] |रु. १२ करोड ६५ लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |१५ |१२ ! scope="row" | ''[[जेरी अन टप]]'' |२०८२ |सुयोग गुरुङ |रु. १२ करोड २९ लाख |<ref name=":2" /> |- |१६ |१२ ! scope="row" | ''[[ऊनको स्वीटर]]'' |२०८२ |नवीन चौहान |रु. ११ करोड ४२ लाख |<ref name=":2" /> |- |१७ |२ ! scope="row" | ''[[कबड्डी कबड्डी]]'' |२०७२ |[[रामबाबु गुरुङ]] |रु. १० करोड ३५ लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |१८ |१० ! scope="row" | ''[[बोक्सीको घर]]'' |२०८१ |सुलक्ष्ण भारती |रु. १० करोड १० लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |} == विदेशी चलचित्रहरू == यस सूचीमा नेपालमा रु. १० करोडभन्दा बढी कुल आम्दानी (ग्रस) गर्ने विदेशी चलचित्रहरू समावेश छन्। {| class="wikitable" | style="background:#b6fcb6;" | * | हलहरूमा अझै प्रदर्शन भइरहेका चलचित्रहरूलाई जनाउँछ |} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="margin:auto; margin:auto;" !scope="col" |क्रम !scope="col" |चलचित्र !scope="col" |वर्ष (सन्) !scope="col" |निर्देशक !scope="col" |{{Tooltip|भाषा|मूल भाषा}} !scope="col" |कुल आम्दानी !scope="col" class="unsortable" | {{tooltip|सन्दर्भ |सन्दर्भ सामग्रीहरू}} |- |१ ! scope="row"|''[[पुष्पा २: द रुल]]'' |२०२४ |[[सुकुमार]] |[[तेलुगु भाषा|तेलुगु]] |रु. २६ करोड ४६ लाख |<ref name=":5">{{Cite web |last=Setopati |first=सेतोपाटी कला |title=यी हुन् यो वर्ष नेपालमा धेरै कमाइ गर्ने १० विदेशी फिल्म |url=https://www.setopati.com/art/bollywood/355807 |access-date=2025-04-18 |website=Setopati |language=en-US}}</ref><ref name=":4">{{Cite web |title=नेपालमा अहिलेसम्म धेरै कमाउने शीर्ष १० विदेशी फिल्ममा सबै भारतीय |url=https://www.onlinekhabar.com/2026/07/1969991/all-indian-films-in-the-top-10-highest-grossing-foreign-films-in-nepal-so-far |access-date=2026-07-28 |website=अनलाइन खबर |language=en-US}}</ref> |- |२ ! scope="row"|''[[बाहुबली २: द कन्क्लुजन]]'' |२०१७ |[[एस.एस. राजामौली]] |तेलुगु |रु. २३ करोड |<ref>{{Cite web |title=बुझिनसक्नु बजार |url=https://ekantipur.com/koseli/2017/05/20/20170520084654.html |access-date=2025-04-18 |website=ekantipur.com |language=ne}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title='कबड्डी ४' इतिहासकै सबैभन्दा बढी कमाइ गर्ने नेपाली फिल्म, अहिलेसम्म कति कमायो ? |url=https://saralrekha.com/detail/1819 |access-date=2025-04-18 |website=}}</ref> |- |३ ! scope="row"|''[[के.जी.एफ: च्याप्टर २|केजिएफ: च्याप्टर २]]'' |२०२२ |[[प्रशान्त नील]] |[[कन्नड भाषा|कन्नड]] |रु. १९ करोड ८० लाख |<ref name=":4" /><ref name=":JaariBoxOffice">{{Cite web |last= |first= |date=2023-07-21 |title=Box Office Success: Top-Grossing Films in Nepal's Last Financial Year 2079/80 |url=https://www.sharesansar.com/newsdetail/box-office-success-top-grossing-films-in-nepals-last-financial-year-207980-2023-07-21#:~:text=%2DShareSansar&text=76%20crore%2072%20lakh%2057,'%2C%20directed%20by%20Hemraj%20BC |access-date=2023-12-18 |website=sharesansar.com}}</ref> |- |४ ! scope="row"|''[[आरआरआर (चलचित्र)|आरआरआर]]'' |२०२२ |[[एस.एस. राजामौली]] |तेलुगु |रु. १७ करोड १२ लाख |<ref name=":4" /> |- |५ ! scope="row"|''[[एनिमल (भारतीय चलचित्र)|एनिमल]]'' |२०२३ |[[सन्दीप रेड्डी वांगा]] |[[हिन्दी भाषा|हिन्दी]] |रु. १६ करोड ५६ लाख |<ref name=":4" /> |- |६ ! scope="row"|''[[जवान (चलचित्र)|जवान]]'' |२०२३ |[[एटली कुमार|एटली]] |हिन्दी |रु. १४ करोड ३५ लाख |<ref name=":4" /> |- |७ ! scope="row"| ''[[धुरन्धर: द रिभेन्ज]]'' |२०२६ |[[आदित्य धर]] |हिन्दी |रु. १३ करोड ३९ लाख |<ref name=":4" /><ref name=":3" /> |- |८ ! scope="row"| ''[[पठान (चलचित्र)|पठान]]'' |२०२३ |[[सिद्धार्थ आनन्द]] |हिन्दी |रु. १३ करोड ३३ लाख |<ref name=":4" /><ref name=":JaariBoxOffice" /> |- |९ ! scope="row"| ''[[कल्की २८९८ एडी]]'' |२०२४ |[[नाग अश्विन]] |तेलुगु |रु. १२ करोड ५८ लाख |<ref name=":5" /> |- |१० ! scope="row"| ''[[कान्तारा: च्याप्टर १]]'' |२०२५ |[[ऋषभ शेट्टी]] |कन्नड |रु. १२ करोड ३५ लाख |<ref name=":3">{{Cite web |title=यी हुन् २०८२ सालमा नेपालमा धेरै कमाउने १० विदेशी फिल्म (सूचीसहित) |url=https://www.onlinekhabar.com/2026/04/1906263/these-are-the-10-highest-grossing-foreign-films-in-nepal-in-2082-bs-with-list |access-date=2026-04-06 |website=अनलाइन खबर |language=en-US}}</ref> |- |११ ! scope="row" | ''[[दङ्गल (चलचित्र)|दङ्गल]]'' |२०१६ |[[नितेश तिवारी]] |हिन्दी |रु. १० करोड ६५ लाख |<ref name=":Nff">{{Cite news |last= |first= |date=2017-01-07 |title=नेपाली बजारमा विदेशी चलचित्र |url=https://saptahik.com.np/cinema/2017/01/07/20170107124901 |access-date=2024-01-10 |website=saptahik.com.np}}</ref> |- |१२ ! scope="row"|''[[धुरन्धर]]'' |२०२५ |[[आदित्य धर]] |हिन्दी |रु. १० करोड ५१ लाख |<ref name=":3" /> |- |१३ ! scope="row"| ''[[सैयारा (चलचित्र)|सैयारा]]'' |२०२५ |[[मोहित सुरी]] |हिन्दी |रु. १० करोड १४ लाख |<ref name=":3" /> |} == वर्ष अनुसार सर्वाधिक आम्दानी गरेका चलचित्रहरू == यहाँ विक्रम सम्वत् २०६८ पछि प्रदर्शन भएका चलचित्रहरू मात्र सूचीकृत गरिएका छन्। {| class="wikitable" | style="background:#ffc;" | | विदेशी चलचित्रलाई जनाउँछ |} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="margin:auto; margin:auto;" !scope="col" |वर्ष (वि.सं) !scope="col" |चलचित्र !उत्पादन ! scope="col" |कुल आम्दानी<ref name=":1" /> |- |२०६८ !scope="row" | ''[[लुट (चलचित्र)|लुट]]'' |ब्ल्याक हर्स पिक्चर्स |रु. ५ करोड २० लाख |- |२०७० !scope="row" style="background:#ffc;"|''[[धूम ३]]'' |[[यश राज फिल्म्स]] |रु. ६ करोड |- |२०७१ !scope="row" | ''[[कोहिनुर (चलचित्र)|कोहिनुर]]'' |नेपा मुभिज |रु. १४ करोड ७५ लाख |- |२०७२ !scope="row" |''[[कबड्डी कबड्डी]]'' |सिनेमा आर्ट |रु. १० करोड ३५ लाख |- |२०७३ !scope="row" | ''[[छक्का पन्जा]]'' |आमा सरस्वती मुभिज |रु. १६ करोड १० लाख |- |२०७४ !scope="row" style="background:#ffc;"| ''[[बाहुबली २: द कन्क्लुजन]]'' |[[आर्का मिडिया वर्क्स]] |रु. २३ करोड |- |२०७४ !scope="row" | ''[[शत्रु गते]]'' |महा सञ्चार |रु. १२ करोड ६५ लाख |- |२०७६ !scope="row" | ''[[छ माया छपक्कै]]'' |आमा सरस्वती मुभिज |रु. ९ करोड ९३ लाख |- |२०७६ !scope="row" | ''[[सेन्टी भाइरस]]'' |सुबिहानी फिल्म्स |रु. ३ करोड ६० लाख |- |'''२०७८''' !scope="row" style="background:#ffc;" | ''[[स्पाइडर-म्यान: नो वे होम]]'' |[[मार्वल स्टुडियोज]] |रु. ७ करोड ३० लाख |- |२०७९ !scope="row" | ''[[कबड्डी ४|कबड्डी ४: द फाइनल म्याच]]'' |बासुरी फिल्म्स |रु. २१ करोड ४० लाख |- |२०७९ !scope="row" | ''[[छक्का पञ्जा ४|छक्का पञ्जा ४]]'' |आमा सरस्वती मुभिज |रु. १७ करोड ५३ लाख |- |२०८१ ! scope="row" | ''[[पूर्णबहादुरको सारङ्गी]]'' |सेभेन सिज सिनेमा |रु. ४६ करोड ८७ लाख |- |२०८२ ! scope="row" | ''[[परान (चलचित्र)|परान]]'' |बाइस्कोप सिनेमा |रु. १७ करोड ७७ लाख |- |२०८३ ! scope="row" style="background:#b6fcb6;"| ''[[गौँथली (चलचित्र)|गौँथली]] *'' |आर्य इन्टरटेन्मेन्ट |रु. १९ करोड ७१ लाख |} == यो पनि हेर्नुहोस् == *[[सबैभन्दा महँगो नेपाली चलचित्रहरूको सूची]] == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} {{टिप्पणीसूची}} [[श्रेणी:नेपालको चलचित्र]] [[श्रेणी:नेपाल सम्बन्धित सूची]] t2qn0l8143qwt51175vnvch2ir2ep3k 1369401 1369400 2026-08-12T12:37:41Z पर्वत सुवेदी 31224 1369401 wikitext text/x-wiki नेपालमा सर्वाधिक आम्दानी गरेका चलचित्रहरूको यो सूची हो, जसको [[कुल आम्दानी|कुल राजस्व]] [[नेपाली रुपैयाँ]]मा प्रस्तुत गरिएको छ। यी बक्स अफिस विवरणहरू नेपालको चलचित्रसम्बन्धी नियमन गर्ने निकाय, [[चलचित्र विकास बोर्ड]]द्वारा प्रकाशित आधिकारिक प्रतिवेदन हुन्। बोर्डले [[काठमाडौँ उपत्यका]]मा २०७५ साउन २ देखि र त्यसको लगभग एक वर्षपछि देशका अन्य भागहरूमा डिजिटल बक्स अफिस प्रणाली लागू गर्दै रिपोर्टिङलाई व्यवस्थित गरेको थियो।<ref name="bosn">{{Cite web|url=https://thehimalayantimes.com/kathmandu/govt-introduces-box-office-system-in-film-sector|title=Govt introduces box office system in film sector|website=thehimalayantimes.com|date=17 July 2018 |language=en|access-date=2024-01-16}}</ref> तसर्थ, त्यसपश्चात प्रदर्शन भएका चलचित्रहरूको राजस्व बोर्डको केन्द्रीय सिनेमा व्यवस्थापन प्रणालीको आधिकारिक तथ्याङ्कमा आधारित छ।<ref>{{Cite web|title=‘रियल टाइम बक्सअफिस’ १६ असारदेखि|url=https://www.onlinekhabar.com/2025/06/1702998/real-time-box-office-from-16-ashar|website=अनलाइन खबर|access-date=2025-12-02|language=नेपाली}}</ref> == अवलोकन == नेपालको चलचित्र उद्योग अझै पनि अपेक्षाकृत रूपमा नयाँ छ। सुरुका दिनहरूमा, अधिकांश चलचित्रहरू शाही नेपाल चलचित्र संस्थान (स्थापना वि.सं २०२८) मार्फत सरकारद्वारा लगानी गरिएका थिए। तिनीहरूको ध्यान व्यावसायिक लक्ष्यहरू प्राप्त गर्नुभन्दा पनि नेपालको समृद्ध सांस्कृतिक सम्पदाको प्रदर्शन र संरक्षण गर्नुमा बढी थियो। यद्यपि, तिनीहरूको प्रयासले क्रमशः यस उद्योगको आधार तयार गरेको थियो र अन्ततः निजी निर्माताहरूका लागि बाटो खुला समेत गरेको थियो। पहिलो ठूलो मोड [[कुसुमे रुमाल (चलचित्र)|कुसुमे रुमाल]] (प्रदर्शन मिति: २०४२ असोज २९) सँगै आएको थियो, जसले २०५७ जेठ १ मा प्रदर्शनमा आएको चलचित्र [[दर्पण छायाँ]]द्वारा पछि नपारेसम्म बक्स अफिसको ताज ओगटेको थियो। सफलताको एक नयाँ युग वि.सं २०६८ मा सुरु भएको थियो,जहाँ अपराध थ्रिलर चलचित्र [[लुट (चलचित्र)|लुट]] घरेलु बक्स अफिसमा रु. ५ करोडको आँकडा पार गर्ने पहिलो नेपाली चलचित्र बनेको थियो। त्यसको दुई वर्षपछि, नाटक तथा थ्रिलर चलचित्र [[कोहिनुर (चलचित्र)|कोहिनुर]] (वि.सं २०७१) ले यो मापदण्डलाई दोब्बर बनाएको थियो र रु. १० करोडभन्दा बढी कमाउने पहिलो चलचित्र बन्दै नेपाली चलचित्रका लागि एक नयाँ विशाल मानक स्थापित गरेको थियो। यो कीर्तिमानलाई तुरुन्तै वि.सं २०७३ मा हास्य-नाटक चलचित्र [[छक्का पन्जा]]ले तोडेको थियो, जसले प्रभावशाली रूपमा रु. १६ करोड कमाएको थियो।<ref name="auto1">{{Cite web |title=Nepal's film industry going great guns|url=http://kathmandupost.ekantipur.com/news/2018-07-12/nepals-film-industry-going-great-guns.html|access-date=2019-05-25|website=kathmandupost.ekantipur.com|language=en}}</ref> अर्को ठूलो छलाङ वि.सं २०७९ मा प्रदर्शनमा आएको [[कबड्डी ४|कबड्डी ४: द फाइनल म्याच]] रु. २० करोड पार गर्ने पहिलो नेपाली चलचित्र बनेको थियो। सन् २०१७ को भारतीय हिट चलचित्र [[बाहुबली २: द कन्क्लुजन]] पछि नेपालमा यो उपलब्धि हासिल गर्ने यो दोस्रो चलचित्र मात्र थियो।२०८१ कात्तिक १ मा प्रदर्शनमा आएको, [[पूर्णबहादुरको सारङ्गी]]ले अभूतपूर्व व्यापार गर्दै नयाँ मानकहरू स्थापित गरेको थियो, जसले विशाल रु. ४० करोडको आँकडा पार गरेको थियो। यो उपलब्धि हासिल गर्ने पहिलो र एकमात्र चलचित्र हो, जसले वास्तवमै नेपाली चलचित्रका लागि नयाँ युगको सूत्रपात गरेको छ।<ref>{{Cite web |date=2022-06-07|title='कबड्डी ४'लाई ५ लाख दर्शकले हेरे, यी हुन् 'ब्लकबस्टर' हुनुका ८ कारण ul|url=https://www.onlinekhabar.com/2022/06/1138969|access-date=2022-06-07|website=[[अनलाइन खबर]]|language=नेपाली}}</ref><ref>{{Cite web |title='पूर्णबहादुरको सारंगी'ले २४ दिनसम्म कमायो साढे ४३ करोड |url=https://www.onlinekhabar.com/2024/11/1572637/poorna-bahadur-ko-sarangi-earned-43-and-a-half-crores-for-24-days |access-date=2024-11-25 |website=अनलाइन खबर |language=नेपाली}}</ref> == घरेलु चलचित्रहरू == यस सूचीमा नेपालमा रु. १० करोडभन्दा बढी कुल आम्दानी गर्ने घरेलु चलचित्रहरू समावेश छन्। बक्स अफिसका सबै तथ्याङ्कहरू [[चलचित्र विकास बोर्ड]]द्वारा प्रमाणित र प्रकाशित गरिएका हुन्। {| class="wikitable" |- |style="background:#b6fcb6;" |* |हलहरूमा अझै प्रदर्शन भइरहेका चलचित्रहरूलाई जनाउँछ |} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="margin:auto; margin:auto;" !scope="col" |क्रम !शीर्ष स्थान ! scope="col" |चलचित्र !scope="col" |वर्ष (वि.सं) !scope="col" |निर्देशक !scope="col" |कुल आम्दानी !scope="col" class="unsortable" | {{tooltip|सङ्दर्भ|सन्दर्भ सामग्रीहरू}} |- |१ |१ ! scope="row" | ''[[पूर्णबहादुरको सारङ्गी]]'' |२०८१ |सरोज पौडेल |रु. ४६ करोड ८७ लाख |<ref name=":0">{{Cite web |title=FDB honours 25 highest-grossing films |url=https://risingnepaldaily.com/news/64364 |access-date=2025-07-03 |website=GorakhaPatra}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |title=६० वर्षे इतिहासमा सर्वाधिक कमाइ गर्ने २५ नेपाली फिल्मको सूची सार्वजनिक |url=https://www.onlinekhabar.com/2025/06/1713178/list-of-25-highest-grossing-nepali-films-in-60-year-history-made-public |access-date=2025-07-03 |website=अनलाइन खबर|language=नेपाली}}</ref> |- |२ |१ ! scope="row" | ''[[कबड्डी ४|कबड्डी ४: द फाइनल म्याच]]'' |२०७९ |[[रामबाबु गुरुङ]] |रु. २१ करोड ४० लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |३ |२ ! scope="row" | ''[[१२ गाउँ]]'' |२०८१ |[[विराज भट्ट]] |रु. १९ करोड ९३ लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |४ |४ ! scope="row" style="background:#b6fcb6;" | ''[[गौँथली (चलचित्र)|गौँथली]] *'' |२०८३ |डा. कपिल रिजाल |रु. १९ करोड ७१ लाख |<ref>{{Cite web |title=Film Development Board {{!}} साप्ताहिक स्वदेशी चलचित्रको बक्स अफिस रिपोर्ट – मिति २०८३ श्रावण २४ गते आइतबार सम्मको आधिकारिक बक्स अफिस रिपोर्ट |url=https://film.gov.np/notices/363/ |access-date=2026-08-10 |website=film.gov.np}}</ref> |- |५ |४ ! scope="row" | ''[[परान (चलचित्र)|परान]]'' |२०८२ |दीपकप्रसाद आचार्य |रु. १७ करोड ७७ लाख |<ref name=":2">{{Cite web |title=यी हुन् २०८२ सालमा धेरै कमाउने १० नेपाली फिल्म (सूचीसहित) |url=https://www.onlinekhabar.com/2026/04/1906210/these-are-the-10-highest-grossing-nepali-films-of-2082-bs-with-list |access-date=2026-04-06 |website=अनलाइन खबर|language=नेपाली}}</ref> |- |६ |२ ! scope="row" | ''[[छक्का पञ्जा ४]]'' |२०७९ |हेमराज बीसी |रु. १७ करोड ५३ लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |७ |३ ! scope="row" | ''[[जारी (चलचित्र)|जारी]]'' |२०८९ |[[उपेन्द्र सुब्बा]] |रु. १७ करोड ४८ लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |८ |१ ! scope="row" | ''[[छक्का पञ्जा]]'' |२०७३ |[[दीपाश्री निरौला]] |रु. १६ करोड १० लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |९ |५ ! scope="row" | ''[[महाजात्रा]]'' |२०८१ |[[प्रदीप भट्टराई]] |रु. १५ करोड ६८ लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |१० |७ ! scope="row" | ''[[छक्का पन्जा ५]]'' |२०८१ |दीपाश्री निरौला |रु. १५ करोड २० लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |११ |१ ! scope="row" | ''[[कोहिनुर (चलचित्र)|कोहिनुर]]'' |२०७१ |आकाश अधिकारी |रु. १४ करोड ७५ लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |१२ |३ ! scope="row" | ''[[छक्का पन्जा २]]'' |२०७४ |दीपाश्री निरौला |रु. १४ करोड ५१ लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |१३ |१२ ! scope="row" | ''[[आ बाटा आमा]]'' |२०८२ |चन्द्र पन्त |रु. १३ करोड २० लाख |<ref>{{Cite web |title=Film Development Board {{!}} साप्ताहिक स्वदेशी चलचित्रको बक्स अफिस रिपोर्ट – मिति २०८२ चैत्र २८ गते शनिबार राति सम्मको आधिकारिक बक्स अफिस रिपोर्ट |url=https://film.gov.np/notices/306/ |access-date=2026-04-15 |website=film.gov.np}}</ref><ref>{{Cite web |title=यी हुन् धेरै कमाउने ३१ नेपाली फिल्म : कमाइ ४ अर्ब ३३ लाख रुपैयाँ |url=https://www.onlinekhabar.com/2026/07/1966722/these-are-the-31-highest-grossing-nepali-films-earnings-of-rs-4003361520 |access-date=2026-07-28 |website=अनलाइन खबर |language=en-US}}</ref> |- |१४ |४ ! scope="row" | ''[[शत्रु गते]]'' |२०७४ |[[प्रदीप भट्टराई]] |रु. १२ करोड ६५ लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |१५ |१२ ! scope="row" | ''[[जेरी अन टप]]'' |२०८२ |सुयोग गुरुङ |रु. १२ करोड २९ लाख |<ref name=":2" /> |- |१६ |१२ ! scope="row" | ''[[ऊनको स्वीटर]]'' |२०८२ |नवीन चौहान |रु. ११ करोड ४२ लाख |<ref name=":2" /> |- |१७ |२ ! scope="row" | ''[[कबड्डी कबड्डी]]'' |२०७२ |[[रामबाबु गुरुङ]] |रु. १० करोड ३५ लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |१८ |१० ! scope="row" | ''[[बोक्सीको घर]]'' |२०८१ |सुलक्ष्ण भारती |रु. १० करोड १० लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |} == विदेशी चलचित्रहरू == यस सूचीमा नेपालमा रु. १० करोडभन्दा बढी कुल आम्दानी (ग्रस) गर्ने विदेशी चलचित्रहरू समावेश छन्। {| class="wikitable" | style="background:#b6fcb6;" | * | हलहरूमा अझै प्रदर्शन भइरहेका चलचित्रहरूलाई जनाउँछ |} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="margin:auto; margin:auto;" !scope="col" |क्रम !scope="col" |चलचित्र !scope="col" |वर्ष (सन्) !scope="col" |निर्देशक !scope="col" |{{Tooltip|भाषा|मूल भाषा}} !scope="col" |कुल आम्दानी !scope="col" class="unsortable" | {{tooltip|सन्दर्भ |सन्दर्भ सामग्रीहरू}} |- |१ ! scope="row"|''[[पुष्पा २: द रुल]]'' |२०२४ |[[सुकुमार]] |[[तेलुगु भाषा|तेलुगु]] |रु. २६ करोड ४६ लाख |<ref name=":5">{{Cite web |last=Setopati |first=सेतोपाटी कला |title=यी हुन् यो वर्ष नेपालमा धेरै कमाइ गर्ने १० विदेशी फिल्म |url=https://www.setopati.com/art/bollywood/355807 |access-date=2025-04-18 |website=Setopati |language=en-US}}</ref><ref name=":4">{{Cite web |title=नेपालमा अहिलेसम्म धेरै कमाउने शीर्ष १० विदेशी फिल्ममा सबै भारतीय |url=https://www.onlinekhabar.com/2026/07/1969991/all-indian-films-in-the-top-10-highest-grossing-foreign-films-in-nepal-so-far |access-date=2026-07-28 |website=अनलाइन खबर |language=en-US}}</ref> |- |२ ! scope="row"|''[[बाहुबली २: द कन्क्लुजन]]'' |२०१७ |[[एस.एस. राजामौली]] |तेलुगु |रु. २३ करोड |<ref>{{Cite web |title=बुझिनसक्नु बजार |url=https://ekantipur.com/koseli/2017/05/20/20170520084654.html |access-date=2025-04-18 |website=ekantipur.com |language=ne}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title='कबड्डी ४' इतिहासकै सबैभन्दा बढी कमाइ गर्ने नेपाली फिल्म, अहिलेसम्म कति कमायो ? |url=https://saralrekha.com/detail/1819 |access-date=2025-04-18 |website=}}</ref> |- |३ ! scope="row"|''[[के.जी.एफ: च्याप्टर २|केजिएफ: च्याप्टर २]]'' |२०२२ |[[प्रशान्त नील]] |[[कन्नड भाषा|कन्नड]] |रु. १९ करोड ८० लाख |<ref name=":4" /><ref name=":JaariBoxOffice">{{Cite web |last= |first= |date=2023-07-21 |title=Box Office Success: Top-Grossing Films in Nepal's Last Financial Year 2079/80 |url=https://www.sharesansar.com/newsdetail/box-office-success-top-grossing-films-in-nepals-last-financial-year-207980-2023-07-21#:~:text=%2DShareSansar&text=76%20crore%2072%20lakh%2057,'%2C%20directed%20by%20Hemraj%20BC |access-date=2023-12-18 |website=sharesansar.com}}</ref> |- |४ ! scope="row"|''[[आरआरआर (चलचित्र)|आरआरआर]]'' |२०२२ |[[एस.एस. राजामौली]] |तेलुगु |रु. १७ करोड १२ लाख |<ref name=":4" /> |- |५ ! scope="row"|''[[एनिमल (भारतीय चलचित्र)|एनिमल]]'' |२०२३ |[[सन्दीप रेड्डी वांगा]] |[[हिन्दी भाषा|हिन्दी]] |रु. १६ करोड ५६ लाख |<ref name=":4" /> |- |६ ! scope="row"|''[[जवान (चलचित्र)|जवान]]'' |२०२३ |[[एटली कुमार|एटली]] |हिन्दी |रु. १४ करोड ३५ लाख |<ref name=":4" /> |- |७ ! scope="row"| ''[[धुरन्धर: द रिभेन्ज]]'' |२०२६ |[[आदित्य धर]] |हिन्दी |रु. १३ करोड ३९ लाख |<ref name=":4" /><ref name=":3" /> |- |८ ! scope="row"| ''[[पठान (चलचित्र)|पठान]]'' |२०२३ |[[सिद्धार्थ आनन्द]] |हिन्दी |रु. १३ करोड ३३ लाख |<ref name=":4" /><ref name=":JaariBoxOffice" /> |- |९ ! scope="row"| ''[[कल्की २८९८ एडी]]'' |२०२४ |[[नाग अश्विन]] |तेलुगु |रु. १२ करोड ५८ लाख |<ref name=":5" /> |- |१० ! scope="row"| ''[[कान्तारा: च्याप्टर १]]'' |२०२५ |[[ऋषभ शेट्टी]] |कन्नड |रु. १२ करोड ३५ लाख |<ref name=":3">{{Cite web |title=यी हुन् २०८२ सालमा नेपालमा धेरै कमाउने १० विदेशी फिल्म (सूचीसहित) |url=https://www.onlinekhabar.com/2026/04/1906263/these-are-the-10-highest-grossing-foreign-films-in-nepal-in-2082-bs-with-list |access-date=2026-04-06 |website=अनलाइन खबर |language=en-US}}</ref> |- |११ ! scope="row" | ''[[दङ्गल (चलचित्र)|दङ्गल]]'' |२०१६ |[[नितेश तिवारी]] |हिन्दी |रु. १० करोड ६५ लाख |<ref name=":Nff">{{Cite news |last= |first= |date=2017-01-07 |title=नेपाली बजारमा विदेशी चलचित्र |url=https://saptahik.com.np/cinema/2017/01/07/20170107124901 |access-date=2024-01-10 |website=saptahik.com.np}}</ref> |- |१२ ! scope="row"|''[[धुरन्धर]]'' |२०२५ |[[आदित्य धर]] |हिन्दी |रु. १० करोड ५१ लाख |<ref name=":3" /> |- |१३ ! scope="row"| ''[[सैयारा (चलचित्र)|सैयारा]]'' |२०२५ |[[मोहित सुरी]] |हिन्दी |रु. १० करोड १४ लाख |<ref name=":3" /> |} == वर्ष अनुसार सर्वाधिक आम्दानी गरेका चलचित्रहरू == यहाँ विक्रम सम्वत् २०६८ पछि प्रदर्शन भएका चलचित्रहरू मात्र सूचीकृत गरिएका छन्। {| class="wikitable" | style="background:#ffc;" | | विदेशी चलचित्रलाई जनाउँछ |} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="margin:auto; margin:auto;" !scope="col" |वर्ष (वि.सं) !scope="col" |चलचित्र !उत्पादन ! scope="col" |कुल आम्दानी<ref name=":1" /> |- |२०६८ !scope="row" | ''[[लुट (चलचित्र)|लुट]]'' |ब्ल्याक हर्स पिक्चर्स |रु. ५ करोड २० लाख |- |२०७० !scope="row" style="background:#ffc;"|''[[धूम ३]]'' |[[यश राज फिल्म्स]] |रु. ६ करोड |- |२०७१ !scope="row" | ''[[कोहिनुर (चलचित्र)|कोहिनुर]]'' |नेपा मुभिज |रु. १४ करोड ७५ लाख |- |२०७२ !scope="row" |''[[कबड्डी कबड्डी]]'' |सिनेमा आर्ट |रु. १० करोड ३५ लाख |- |२०७३ !scope="row" | ''[[छक्का पन्जा]]'' |आमा सरस्वती मुभिज |रु. १६ करोड १० लाख |- |२०७४ !scope="row" style="background:#ffc;"| ''[[बाहुबली २: द कन्क्लुजन]]'' |[[आर्का मिडिया वर्क्स]] |रु. २३ करोड |- |२०७४ !scope="row" | ''[[शत्रु गते]]'' |महा सञ्चार |रु. १२ करोड ६५ लाख |- |२०७६ !scope="row" | ''[[छ माया छपक्कै]]'' |आमा सरस्वती मुभिज |रु. ९ करोड ९३ लाख |- |२०७६ !scope="row" | ''[[सेन्टी भाइरस]]'' |सुबिहानी फिल्म्स |रु. ३ करोड ६० लाख |- |२०७८ !scope="row" style="background:#ffc;" | ''[[स्पाइडर-म्यान: नो वे होम]]'' |[[मार्वल स्टुडियोज]] |रु. ७ करोड ३० लाख |- |२०७९ !scope="row" | ''[[कबड्डी ४|कबड्डी ४: द फाइनल म्याच]]'' |बासुरी फिल्म्स |रु. २१ करोड ४० लाख |- |२०७९ !scope="row" | ''[[छक्का पञ्जा ४|छक्का पञ्जा ४]]'' |आमा सरस्वती मुभिज |रु. १७ करोड ५३ लाख |- |२०८१ ! scope="row" | ''[[पूर्णबहादुरको सारङ्गी]]'' |सेभेन सिज सिनेमा |रु. ४६ करोड ८७ लाख |- |२०८२ ! scope="row" | ''[[परान (चलचित्र)|परान]]'' |बाइस्कोप सिनेमा |रु. १७ करोड ७७ लाख |- |२०८३ ! scope="row" style="background:#b6fcb6;"| ''[[गौँथली (चलचित्र)|गौँथली]] *'' |आर्य इन्टरटेन्मेन्ट |रु. १९ करोड ७१ लाख |} == यो पनि हेर्नुहोस् == *[[सबैभन्दा महँगो नेपाली चलचित्रहरूको सूची]] == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} {{टिप्पणीसूची}} [[श्रेणी:नेपालको चलचित्र]] [[श्रेणी:नेपाल सम्बन्धित सूची]] 8k3mljvd5qwz6bq8lnk296tf6rdb9f1 1369484 1369401 2026-08-13T08:49:04Z पर्वत सुवेदी 31224 /* घरेलु चलचित्रहरू */ 1369484 wikitext text/x-wiki नेपालमा सर्वाधिक आम्दानी गरेका चलचित्रहरूको यो सूची हो, जसको [[कुल आम्दानी|कुल राजस्व]] [[नेपाली रुपैयाँ]]मा प्रस्तुत गरिएको छ। यी बक्स अफिस विवरणहरू नेपालको चलचित्रसम्बन्धी नियमन गर्ने निकाय, [[चलचित्र विकास बोर्ड]]द्वारा प्रकाशित आधिकारिक प्रतिवेदन हुन्। बोर्डले [[काठमाडौँ उपत्यका]]मा २०७५ साउन २ देखि र त्यसको लगभग एक वर्षपछि देशका अन्य भागहरूमा डिजिटल बक्स अफिस प्रणाली लागू गर्दै रिपोर्टिङलाई व्यवस्थित गरेको थियो।<ref name="bosn">{{Cite web|url=https://thehimalayantimes.com/kathmandu/govt-introduces-box-office-system-in-film-sector|title=Govt introduces box office system in film sector|website=thehimalayantimes.com|date=17 July 2018 |language=en|access-date=2024-01-16}}</ref> तसर्थ, त्यसपश्चात प्रदर्शन भएका चलचित्रहरूको राजस्व बोर्डको केन्द्रीय सिनेमा व्यवस्थापन प्रणालीको आधिकारिक तथ्याङ्कमा आधारित छ।<ref>{{Cite web|title=‘रियल टाइम बक्सअफिस’ १६ असारदेखि|url=https://www.onlinekhabar.com/2025/06/1702998/real-time-box-office-from-16-ashar|website=अनलाइन खबर|access-date=2025-12-02|language=नेपाली}}</ref> == अवलोकन == नेपालको चलचित्र उद्योग अझै पनि अपेक्षाकृत रूपमा नयाँ छ। सुरुका दिनहरूमा, अधिकांश चलचित्रहरू शाही नेपाल चलचित्र संस्थान (स्थापना वि.सं २०२८) मार्फत सरकारद्वारा लगानी गरिएका थिए। तिनीहरूको ध्यान व्यावसायिक लक्ष्यहरू प्राप्त गर्नुभन्दा पनि नेपालको समृद्ध सांस्कृतिक सम्पदाको प्रदर्शन र संरक्षण गर्नुमा बढी थियो। यद्यपि, तिनीहरूको प्रयासले क्रमशः यस उद्योगको आधार तयार गरेको थियो र अन्ततः निजी निर्माताहरूका लागि बाटो खुला समेत गरेको थियो। पहिलो ठूलो मोड [[कुसुमे रुमाल (चलचित्र)|कुसुमे रुमाल]] (प्रदर्शन मिति: २०४२ असोज २९) सँगै आएको थियो, जसले २०५७ जेठ १ मा प्रदर्शनमा आएको चलचित्र [[दर्पण छायाँ]]द्वारा पछि नपारेसम्म बक्स अफिसको ताज ओगटेको थियो। सफलताको एक नयाँ युग वि.सं २०६८ मा सुरु भएको थियो,जहाँ अपराध थ्रिलर चलचित्र [[लुट (चलचित्र)|लुट]] घरेलु बक्स अफिसमा रु. ५ करोडको आँकडा पार गर्ने पहिलो नेपाली चलचित्र बनेको थियो। त्यसको दुई वर्षपछि, नाटक तथा थ्रिलर चलचित्र [[कोहिनुर (चलचित्र)|कोहिनुर]] (वि.सं २०७१) ले यो मापदण्डलाई दोब्बर बनाएको थियो र रु. १० करोडभन्दा बढी कमाउने पहिलो चलचित्र बन्दै नेपाली चलचित्रका लागि एक नयाँ विशाल मानक स्थापित गरेको थियो। यो कीर्तिमानलाई तुरुन्तै वि.सं २०७३ मा हास्य-नाटक चलचित्र [[छक्का पन्जा]]ले तोडेको थियो, जसले प्रभावशाली रूपमा रु. १६ करोड कमाएको थियो।<ref name="auto1">{{Cite web |title=Nepal's film industry going great guns|url=http://kathmandupost.ekantipur.com/news/2018-07-12/nepals-film-industry-going-great-guns.html|access-date=2019-05-25|website=kathmandupost.ekantipur.com|language=en}}</ref> अर्को ठूलो छलाङ वि.सं २०७९ मा प्रदर्शनमा आएको [[कबड्डी ४|कबड्डी ४: द फाइनल म्याच]] रु. २० करोड पार गर्ने पहिलो नेपाली चलचित्र बनेको थियो। सन् २०१७ को भारतीय हिट चलचित्र [[बाहुबली २: द कन्क्लुजन]] पछि नेपालमा यो उपलब्धि हासिल गर्ने यो दोस्रो चलचित्र मात्र थियो।२०८१ कात्तिक १ मा प्रदर्शनमा आएको, [[पूर्णबहादुरको सारङ्गी]]ले अभूतपूर्व व्यापार गर्दै नयाँ मानकहरू स्थापित गरेको थियो, जसले विशाल रु. ४० करोडको आँकडा पार गरेको थियो। यो उपलब्धि हासिल गर्ने पहिलो र एकमात्र चलचित्र हो, जसले वास्तवमै नेपाली चलचित्रका लागि नयाँ युगको सूत्रपात गरेको छ।<ref>{{Cite web |date=2022-06-07|title='कबड्डी ४'लाई ५ लाख दर्शकले हेरे, यी हुन् 'ब्लकबस्टर' हुनुका ८ कारण ul|url=https://www.onlinekhabar.com/2022/06/1138969|access-date=2022-06-07|website=[[अनलाइन खबर]]|language=नेपाली}}</ref><ref>{{Cite web |title='पूर्णबहादुरको सारंगी'ले २४ दिनसम्म कमायो साढे ४३ करोड |url=https://www.onlinekhabar.com/2024/11/1572637/poorna-bahadur-ko-sarangi-earned-43-and-a-half-crores-for-24-days |access-date=2024-11-25 |website=अनलाइन खबर |language=नेपाली}}</ref> == घरेलु चलचित्रहरू == यस सूचीमा नेपालमा रु. १० करोडभन्दा बढी कुल आम्दानी गर्ने घरेलु चलचित्रहरू समावेश छन्। बक्स अफिसका सबै तथ्याङ्कहरू [[चलचित्र विकास बोर्ड]]द्वारा प्रमाणित र प्रकाशित गरिएका हुन्। {| class="wikitable" |- |style="background:#b6fcb6;" |* |हलहरूमा अझै प्रदर्शन भइरहेका चलचित्रहरूलाई जनाउँछ |} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="margin:auto; margin:auto;" !scope="col" |क्रम !शीर्ष स्थान ! scope="col" |चलचित्र !scope="col" |वर्ष (वि.सं) !scope="col" |निर्देशक !scope="col" |कुल आम्दानी !scope="col" class="unsortable" | {{tooltip|सङ्दर्भ|सन्दर्भ सामग्रीहरू}} |- |१ |१ ! scope="row" | ''[[पूर्णबहादुरको सारङ्गी]]'' |२०८१ |सरोज पौडेल |रु. ४६ करोड ८७ लाख |<ref name=":0">{{Cite web |title=FDB honours 25 highest-grossing films |url=https://risingnepaldaily.com/news/64364 |access-date=2025-07-03 |website=GorakhaPatra}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |title=६० वर्षे इतिहासमा सर्वाधिक कमाइ गर्ने २५ नेपाली फिल्मको सूची सार्वजनिक |url=https://www.onlinekhabar.com/2025/06/1713178/list-of-25-highest-grossing-nepali-films-in-60-year-history-made-public |access-date=2025-07-03 |website=अनलाइन खबर|language=नेपाली}}</ref> |- |४ |४ ! scope="row" style="background:#b6fcb6;" | ''[[गौँथली (चलचित्र)|गौँथली]] *'' |२०८३ |डा. कपिल रिजाल |रु. १९ करोड ७१ लाख |<ref>{{Cite web |title=Film Development Board {{!}} साप्ताहिक स्वदेशी चलचित्रको बक्स अफिस रिपोर्ट – मिति २०८३ श्रावण २४ गते आइतबार सम्मको आधिकारिक बक्स अफिस रिपोर्ट |url=https://film.gov.np/notices/363/ |access-date=2026-08-10 |website=film.gov.np}}</ref> |- |२ |१ ! scope="row" | ''[[कबड्डी ४|कबड्डी ४: द फाइनल म्याच]]'' |२०७९ |[[रामबाबु गुरुङ]] |रु. २१ करोड ४० लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |३ |२ ! scope="row" | ''[[१२ गाउँ]]'' |२०८१ |[[विराज भट्ट]] |रु. १९ करोड ९३ लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |५ |४ ! scope="row" | ''[[परान (चलचित्र)|परान]]'' |२०८२ |दीपकप्रसाद आचार्य |रु. १७ करोड ७७ लाख |<ref name=":2">{{Cite web |title=यी हुन् २०८२ सालमा धेरै कमाउने १० नेपाली फिल्म (सूचीसहित) |url=https://www.onlinekhabar.com/2026/04/1906210/these-are-the-10-highest-grossing-nepali-films-of-2082-bs-with-list |access-date=2026-04-06 |website=अनलाइन खबर|language=नेपाली}}</ref> |- |६ |२ ! scope="row" | ''[[छक्का पञ्जा ४]]'' |२०७९ |हेमराज बीसी |रु. १७ करोड ५३ लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |७ |३ ! scope="row" | ''[[जारी (चलचित्र)|जारी]]'' |२०८९ |[[उपेन्द्र सुब्बा]] |रु. १७ करोड ४८ लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |८ |१ ! scope="row" | ''[[छक्का पञ्जा]]'' |२०७३ |[[दीपाश्री निरौला]] |रु. १६ करोड १० लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |९ |५ ! scope="row" | ''[[महाजात्रा]]'' |२०८१ |[[प्रदीप भट्टराई]] |रु. १५ करोड ६८ लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |१० |७ ! scope="row" | ''[[छक्का पन्जा ५]]'' |२०८१ |दीपाश्री निरौला |रु. १५ करोड २० लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |११ |१ ! scope="row" | ''[[कोहिनुर (चलचित्र)|कोहिनुर]]'' |२०७१ |आकाश अधिकारी |रु. १४ करोड ७५ लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |१२ |३ ! scope="row" | ''[[छक्का पन्जा २]]'' |२०७४ |दीपाश्री निरौला |रु. १४ करोड ५१ लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |१३ |१२ ! scope="row" | ''[[आ बाटा आमा]]'' |२०८२ |चन्द्र पन्त |रु. १३ करोड २० लाख |<ref>{{Cite web |title=Film Development Board {{!}} साप्ताहिक स्वदेशी चलचित्रको बक्स अफिस रिपोर्ट – मिति २०८२ चैत्र २८ गते शनिबार राति सम्मको आधिकारिक बक्स अफिस रिपोर्ट |url=https://film.gov.np/notices/306/ |access-date=2026-04-15 |website=film.gov.np}}</ref><ref>{{Cite web |title=यी हुन् धेरै कमाउने ३१ नेपाली फिल्म : कमाइ ४ अर्ब ३३ लाख रुपैयाँ |url=https://www.onlinekhabar.com/2026/07/1966722/these-are-the-31-highest-grossing-nepali-films-earnings-of-rs-4003361520 |access-date=2026-07-28 |website=अनलाइन खबर |language=en-US}}</ref> |- |१४ |४ ! scope="row" | ''[[शत्रु गते]]'' |२०७४ |[[प्रदीप भट्टराई]] |रु. १२ करोड ६५ लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |१५ |१२ ! scope="row" | ''[[जेरी अन टप]]'' |२०८२ |सुयोग गुरुङ |रु. १२ करोड २९ लाख |<ref name=":2" /> |- |१६ |१२ ! scope="row" | ''[[ऊनको स्वीटर]]'' |२०८२ |नवीन चौहान |रु. ११ करोड ४२ लाख |<ref name=":2" /> |- |१७ |२ ! scope="row" | ''[[कबड्डी कबड्डी]]'' |२०७२ |[[रामबाबु गुरुङ]] |रु. १० करोड ३५ लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |१८ |१० ! scope="row" | ''[[बोक्सीको घर]]'' |२०८१ |सुलक्ष्ण भारती |रु. १० करोड १० लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |} == विदेशी चलचित्रहरू == यस सूचीमा नेपालमा रु. १० करोडभन्दा बढी कुल आम्दानी (ग्रस) गर्ने विदेशी चलचित्रहरू समावेश छन्। {| class="wikitable" | style="background:#b6fcb6;" | * | हलहरूमा अझै प्रदर्शन भइरहेका चलचित्रहरूलाई जनाउँछ |} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="margin:auto; margin:auto;" !scope="col" |क्रम !scope="col" |चलचित्र !scope="col" |वर्ष (सन्) !scope="col" |निर्देशक !scope="col" |{{Tooltip|भाषा|मूल भाषा}} !scope="col" |कुल आम्दानी !scope="col" class="unsortable" | {{tooltip|सन्दर्भ |सन्दर्भ सामग्रीहरू}} |- |१ ! scope="row"|''[[पुष्पा २: द रुल]]'' |२०२४ |[[सुकुमार]] |[[तेलुगु भाषा|तेलुगु]] |रु. २६ करोड ४६ लाख |<ref name=":5">{{Cite web |last=Setopati |first=सेतोपाटी कला |title=यी हुन् यो वर्ष नेपालमा धेरै कमाइ गर्ने १० विदेशी फिल्म |url=https://www.setopati.com/art/bollywood/355807 |access-date=2025-04-18 |website=Setopati |language=en-US}}</ref><ref name=":4">{{Cite web |title=नेपालमा अहिलेसम्म धेरै कमाउने शीर्ष १० विदेशी फिल्ममा सबै भारतीय |url=https://www.onlinekhabar.com/2026/07/1969991/all-indian-films-in-the-top-10-highest-grossing-foreign-films-in-nepal-so-far |access-date=2026-07-28 |website=अनलाइन खबर |language=en-US}}</ref> |- |२ ! scope="row"|''[[बाहुबली २: द कन्क्लुजन]]'' |२०१७ |[[एस.एस. राजामौली]] |तेलुगु |रु. २३ करोड |<ref>{{Cite web |title=बुझिनसक्नु बजार |url=https://ekantipur.com/koseli/2017/05/20/20170520084654.html |access-date=2025-04-18 |website=ekantipur.com |language=ne}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title='कबड्डी ४' इतिहासकै सबैभन्दा बढी कमाइ गर्ने नेपाली फिल्म, अहिलेसम्म कति कमायो ? |url=https://saralrekha.com/detail/1819 |access-date=2025-04-18 |website=}}</ref> |- |३ ! scope="row"|''[[के.जी.एफ: च्याप्टर २|केजिएफ: च्याप्टर २]]'' |२०२२ |[[प्रशान्त नील]] |[[कन्नड भाषा|कन्नड]] |रु. १९ करोड ८० लाख |<ref name=":4" /><ref name=":JaariBoxOffice">{{Cite web |last= |first= |date=2023-07-21 |title=Box Office Success: Top-Grossing Films in Nepal's Last Financial Year 2079/80 |url=https://www.sharesansar.com/newsdetail/box-office-success-top-grossing-films-in-nepals-last-financial-year-207980-2023-07-21#:~:text=%2DShareSansar&text=76%20crore%2072%20lakh%2057,'%2C%20directed%20by%20Hemraj%20BC |access-date=2023-12-18 |website=sharesansar.com}}</ref> |- |४ ! scope="row"|''[[आरआरआर (चलचित्र)|आरआरआर]]'' |२०२२ |[[एस.एस. राजामौली]] |तेलुगु |रु. १७ करोड १२ लाख |<ref name=":4" /> |- |५ ! scope="row"|''[[एनिमल (भारतीय चलचित्र)|एनिमल]]'' |२०२३ |[[सन्दीप रेड्डी वांगा]] |[[हिन्दी भाषा|हिन्दी]] |रु. १६ करोड ५६ लाख |<ref name=":4" /> |- |६ ! scope="row"|''[[जवान (चलचित्र)|जवान]]'' |२०२३ |[[एटली कुमार|एटली]] |हिन्दी |रु. १४ करोड ३५ लाख |<ref name=":4" /> |- |७ ! scope="row"| ''[[धुरन्धर: द रिभेन्ज]]'' |२०२६ |[[आदित्य धर]] |हिन्दी |रु. १३ करोड ३९ लाख |<ref name=":4" /><ref name=":3" /> |- |८ ! scope="row"| ''[[पठान (चलचित्र)|पठान]]'' |२०२३ |[[सिद्धार्थ आनन्द]] |हिन्दी |रु. १३ करोड ३३ लाख |<ref name=":4" /><ref name=":JaariBoxOffice" /> |- |९ ! scope="row"| ''[[कल्की २८९८ एडी]]'' |२०२४ |[[नाग अश्विन]] |तेलुगु |रु. १२ करोड ५८ लाख |<ref name=":5" /> |- |१० ! scope="row"| ''[[कान्तारा: च्याप्टर १]]'' |२०२५ |[[ऋषभ शेट्टी]] |कन्नड |रु. १२ करोड ३५ लाख |<ref name=":3">{{Cite web |title=यी हुन् २०८२ सालमा नेपालमा धेरै कमाउने १० विदेशी फिल्म (सूचीसहित) |url=https://www.onlinekhabar.com/2026/04/1906263/these-are-the-10-highest-grossing-foreign-films-in-nepal-in-2082-bs-with-list |access-date=2026-04-06 |website=अनलाइन खबर |language=en-US}}</ref> |- |११ ! scope="row" | ''[[दङ्गल (चलचित्र)|दङ्गल]]'' |२०१६ |[[नितेश तिवारी]] |हिन्दी |रु. १० करोड ६५ लाख |<ref name=":Nff">{{Cite news |last= |first= |date=2017-01-07 |title=नेपाली बजारमा विदेशी चलचित्र |url=https://saptahik.com.np/cinema/2017/01/07/20170107124901 |access-date=2024-01-10 |website=saptahik.com.np}}</ref> |- |१२ ! scope="row"|''[[धुरन्धर]]'' |२०२५ |[[आदित्य धर]] |हिन्दी |रु. १० करोड ५१ लाख |<ref name=":3" /> |- |१३ ! scope="row"| ''[[सैयारा (चलचित्र)|सैयारा]]'' |२०२५ |[[मोहित सुरी]] |हिन्दी |रु. १० करोड १४ लाख |<ref name=":3" /> |} == वर्ष अनुसार सर्वाधिक आम्दानी गरेका चलचित्रहरू == यहाँ विक्रम सम्वत् २०६८ पछि प्रदर्शन भएका चलचित्रहरू मात्र सूचीकृत गरिएका छन्। {| class="wikitable" | style="background:#ffc;" | | विदेशी चलचित्रलाई जनाउँछ |} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="margin:auto; margin:auto;" !scope="col" |वर्ष (वि.सं) !scope="col" |चलचित्र !उत्पादन ! scope="col" |कुल आम्दानी<ref name=":1" /> |- |२०६८ !scope="row" | ''[[लुट (चलचित्र)|लुट]]'' |ब्ल्याक हर्स पिक्चर्स |रु. ५ करोड २० लाख |- |२०७० !scope="row" style="background:#ffc;"|''[[धूम ३]]'' |[[यश राज फिल्म्स]] |रु. ६ करोड |- |२०७१ !scope="row" | ''[[कोहिनुर (चलचित्र)|कोहिनुर]]'' |नेपा मुभिज |रु. १४ करोड ७५ लाख |- |२०७२ !scope="row" |''[[कबड्डी कबड्डी]]'' |सिनेमा आर्ट |रु. १० करोड ३५ लाख |- |२०७३ !scope="row" | ''[[छक्का पन्जा]]'' |आमा सरस्वती मुभिज |रु. १६ करोड १० लाख |- |२०७४ !scope="row" style="background:#ffc;"| ''[[बाहुबली २: द कन्क्लुजन]]'' |[[आर्का मिडिया वर्क्स]] |रु. २३ करोड |- |२०७४ !scope="row" | ''[[शत्रु गते]]'' |महा सञ्चार |रु. १२ करोड ६५ लाख |- |२०७६ !scope="row" | ''[[छ माया छपक्कै]]'' |आमा सरस्वती मुभिज |रु. ९ करोड ९३ लाख |- |२०७६ !scope="row" | ''[[सेन्टी भाइरस]]'' |सुबिहानी फिल्म्स |रु. ३ करोड ६० लाख |- |२०७८ !scope="row" style="background:#ffc;" | ''[[स्पाइडर-म्यान: नो वे होम]]'' |[[मार्वल स्टुडियोज]] |रु. ७ करोड ३० लाख |- |२०७९ !scope="row" | ''[[कबड्डी ४|कबड्डी ४: द फाइनल म्याच]]'' |बासुरी फिल्म्स |रु. २१ करोड ४० लाख |- |२०७९ !scope="row" | ''[[छक्का पञ्जा ४|छक्का पञ्जा ४]]'' |आमा सरस्वती मुभिज |रु. १७ करोड ५३ लाख |- |२०८१ ! scope="row" | ''[[पूर्णबहादुरको सारङ्गी]]'' |सेभेन सिज सिनेमा |रु. ४६ करोड ८७ लाख |- |२०८२ ! scope="row" | ''[[परान (चलचित्र)|परान]]'' |बाइस्कोप सिनेमा |रु. १७ करोड ७७ लाख |- |२०८३ ! scope="row" style="background:#b6fcb6;"| ''[[गौँथली (चलचित्र)|गौँथली]] *'' |आर्य इन्टरटेन्मेन्ट |रु. १९ करोड ७१ लाख |} == यो पनि हेर्नुहोस् == *[[सबैभन्दा महँगो नेपाली चलचित्रहरूको सूची]] == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} {{टिप्पणीसूची}} [[श्रेणी:नेपालको चलचित्र]] [[श्रेणी:नेपाल सम्बन्धित सूची]] n9o1sjx6tx3z4hakgvpbc3pv18dp3y0 1369485 1369484 2026-08-13T08:49:52Z पर्वत सुवेदी 31224 /* घरेलु चलचित्रहरू */ 1369485 wikitext text/x-wiki नेपालमा सर्वाधिक आम्दानी गरेका चलचित्रहरूको यो सूची हो, जसको [[कुल आम्दानी|कुल राजस्व]] [[नेपाली रुपैयाँ]]मा प्रस्तुत गरिएको छ। यी बक्स अफिस विवरणहरू नेपालको चलचित्रसम्बन्धी नियमन गर्ने निकाय, [[चलचित्र विकास बोर्ड]]द्वारा प्रकाशित आधिकारिक प्रतिवेदन हुन्। बोर्डले [[काठमाडौँ उपत्यका]]मा २०७५ साउन २ देखि र त्यसको लगभग एक वर्षपछि देशका अन्य भागहरूमा डिजिटल बक्स अफिस प्रणाली लागू गर्दै रिपोर्टिङलाई व्यवस्थित गरेको थियो।<ref name="bosn">{{Cite web|url=https://thehimalayantimes.com/kathmandu/govt-introduces-box-office-system-in-film-sector|title=Govt introduces box office system in film sector|website=thehimalayantimes.com|date=17 July 2018 |language=en|access-date=2024-01-16}}</ref> तसर्थ, त्यसपश्चात प्रदर्शन भएका चलचित्रहरूको राजस्व बोर्डको केन्द्रीय सिनेमा व्यवस्थापन प्रणालीको आधिकारिक तथ्याङ्कमा आधारित छ।<ref>{{Cite web|title=‘रियल टाइम बक्सअफिस’ १६ असारदेखि|url=https://www.onlinekhabar.com/2025/06/1702998/real-time-box-office-from-16-ashar|website=अनलाइन खबर|access-date=2025-12-02|language=नेपाली}}</ref> == अवलोकन == नेपालको चलचित्र उद्योग अझै पनि अपेक्षाकृत रूपमा नयाँ छ। सुरुका दिनहरूमा, अधिकांश चलचित्रहरू शाही नेपाल चलचित्र संस्थान (स्थापना वि.सं २०२८) मार्फत सरकारद्वारा लगानी गरिएका थिए। तिनीहरूको ध्यान व्यावसायिक लक्ष्यहरू प्राप्त गर्नुभन्दा पनि नेपालको समृद्ध सांस्कृतिक सम्पदाको प्रदर्शन र संरक्षण गर्नुमा बढी थियो। यद्यपि, तिनीहरूको प्रयासले क्रमशः यस उद्योगको आधार तयार गरेको थियो र अन्ततः निजी निर्माताहरूका लागि बाटो खुला समेत गरेको थियो। पहिलो ठूलो मोड [[कुसुमे रुमाल (चलचित्र)|कुसुमे रुमाल]] (प्रदर्शन मिति: २०४२ असोज २९) सँगै आएको थियो, जसले २०५७ जेठ १ मा प्रदर्शनमा आएको चलचित्र [[दर्पण छायाँ]]द्वारा पछि नपारेसम्म बक्स अफिसको ताज ओगटेको थियो। सफलताको एक नयाँ युग वि.सं २०६८ मा सुरु भएको थियो,जहाँ अपराध थ्रिलर चलचित्र [[लुट (चलचित्र)|लुट]] घरेलु बक्स अफिसमा रु. ५ करोडको आँकडा पार गर्ने पहिलो नेपाली चलचित्र बनेको थियो। त्यसको दुई वर्षपछि, नाटक तथा थ्रिलर चलचित्र [[कोहिनुर (चलचित्र)|कोहिनुर]] (वि.सं २०७१) ले यो मापदण्डलाई दोब्बर बनाएको थियो र रु. १० करोडभन्दा बढी कमाउने पहिलो चलचित्र बन्दै नेपाली चलचित्रका लागि एक नयाँ विशाल मानक स्थापित गरेको थियो। यो कीर्तिमानलाई तुरुन्तै वि.सं २०७३ मा हास्य-नाटक चलचित्र [[छक्का पन्जा]]ले तोडेको थियो, जसले प्रभावशाली रूपमा रु. १६ करोड कमाएको थियो।<ref name="auto1">{{Cite web |title=Nepal's film industry going great guns|url=http://kathmandupost.ekantipur.com/news/2018-07-12/nepals-film-industry-going-great-guns.html|access-date=2019-05-25|website=kathmandupost.ekantipur.com|language=en}}</ref> अर्को ठूलो छलाङ वि.सं २०७९ मा प्रदर्शनमा आएको [[कबड्डी ४|कबड्डी ४: द फाइनल म्याच]] रु. २० करोड पार गर्ने पहिलो नेपाली चलचित्र बनेको थियो। सन् २०१७ को भारतीय हिट चलचित्र [[बाहुबली २: द कन्क्लुजन]] पछि नेपालमा यो उपलब्धि हासिल गर्ने यो दोस्रो चलचित्र मात्र थियो।२०८१ कात्तिक १ मा प्रदर्शनमा आएको, [[पूर्णबहादुरको सारङ्गी]]ले अभूतपूर्व व्यापार गर्दै नयाँ मानकहरू स्थापित गरेको थियो, जसले विशाल रु. ४० करोडको आँकडा पार गरेको थियो। यो उपलब्धि हासिल गर्ने पहिलो र एकमात्र चलचित्र हो, जसले वास्तवमै नेपाली चलचित्रका लागि नयाँ युगको सूत्रपात गरेको छ।<ref>{{Cite web |date=2022-06-07|title='कबड्डी ४'लाई ५ लाख दर्शकले हेरे, यी हुन् 'ब्लकबस्टर' हुनुका ८ कारण ul|url=https://www.onlinekhabar.com/2022/06/1138969|access-date=2022-06-07|website=[[अनलाइन खबर]]|language=नेपाली}}</ref><ref>{{Cite web |title='पूर्णबहादुरको सारंगी'ले २४ दिनसम्म कमायो साढे ४३ करोड |url=https://www.onlinekhabar.com/2024/11/1572637/poorna-bahadur-ko-sarangi-earned-43-and-a-half-crores-for-24-days |access-date=2024-11-25 |website=अनलाइन खबर |language=नेपाली}}</ref> == घरेलु चलचित्रहरू == यस सूचीमा नेपालमा रु. १० करोडभन्दा बढी कुल आम्दानी गर्ने घरेलु चलचित्रहरू समावेश छन्। बक्स अफिसका सबै तथ्याङ्कहरू [[चलचित्र विकास बोर्ड]]द्वारा प्रमाणित र प्रकाशित गरिएका हुन्। {| class="wikitable" |- |style="background:#b6fcb6;" |* |हलहरूमा अझै प्रदर्शन भइरहेका चलचित्रहरूलाई जनाउँछ |} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="margin:auto; margin:auto;" !scope="col" |क्रम !शीर्ष स्थान ! scope="col" |चलचित्र !scope="col" |वर्ष (वि.सं) !scope="col" |निर्देशक !scope="col" |कुल आम्दानी !scope="col" class="unsortable" | {{tooltip|सङ्दर्भ|सन्दर्भ सामग्रीहरू}} |- |१ |१ ! scope="row" | ''[[पूर्णबहादुरको सारङ्गी]]'' |२०८१ |सरोज पौडेल |रु. ४६ करोड ८७ लाख |<ref name=":0">{{Cite web |title=FDB honours 25 highest-grossing films |url=https://risingnepaldaily.com/news/64364 |access-date=2025-07-03 |website=GorakhaPatra}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |title=६० वर्षे इतिहासमा सर्वाधिक कमाइ गर्ने २५ नेपाली फिल्मको सूची सार्वजनिक |url=https://www.onlinekhabar.com/2025/06/1713178/list-of-25-highest-grossing-nepali-films-in-60-year-history-made-public |access-date=2025-07-03 |website=अनलाइन खबर|language=नेपाली}}</ref> |- |२ |२ ! scope="row" style="background:#b6fcb6;" | ''[[गौँथली (चलचित्र)|गौँथली]] *'' |२०८३ |डा. कपिल रिजाल |रु. १९ करोड ७१ लाख |<ref>{{Cite web |title=Film Development Board {{!}} साप्ताहिक स्वदेशी चलचित्रको बक्स अफिस रिपोर्ट – मिति २०८३ श्रावण २४ गते आइतबार सम्मको आधिकारिक बक्स अफिस रिपोर्ट |url=https://film.gov.np/notices/363/ |access-date=2026-08-10 |website=film.gov.np}}</ref> |- |२ |१ ! scope="row" | ''[[कबड्डी ४|कबड्डी ४: द फाइनल म्याच]]'' |२०७९ |[[रामबाबु गुरुङ]] |रु. २१ करोड ४० लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |३ |२ ! scope="row" | ''[[१२ गाउँ]]'' |२०८१ |[[विराज भट्ट]] |रु. १९ करोड ९३ लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |५ |४ ! scope="row" | ''[[परान (चलचित्र)|परान]]'' |२०८२ |दीपकप्रसाद आचार्य |रु. १७ करोड ७७ लाख |<ref name=":2">{{Cite web |title=यी हुन् २०८२ सालमा धेरै कमाउने १० नेपाली फिल्म (सूचीसहित) |url=https://www.onlinekhabar.com/2026/04/1906210/these-are-the-10-highest-grossing-nepali-films-of-2082-bs-with-list |access-date=2026-04-06 |website=अनलाइन खबर|language=नेपाली}}</ref> |- |६ |२ ! scope="row" | ''[[छक्का पञ्जा ४]]'' |२०७९ |हेमराज बीसी |रु. १७ करोड ५३ लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |७ |३ ! scope="row" | ''[[जारी (चलचित्र)|जारी]]'' |२०८९ |[[उपेन्द्र सुब्बा]] |रु. १७ करोड ४८ लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |८ |१ ! scope="row" | ''[[छक्का पञ्जा]]'' |२०७३ |[[दीपाश्री निरौला]] |रु. १६ करोड १० लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |९ |५ ! scope="row" | ''[[महाजात्रा]]'' |२०८१ |[[प्रदीप भट्टराई]] |रु. १५ करोड ६८ लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |१० |७ ! scope="row" | ''[[छक्का पन्जा ५]]'' |२०८१ |दीपाश्री निरौला |रु. १५ करोड २० लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |११ |१ ! scope="row" | ''[[कोहिनुर (चलचित्र)|कोहिनुर]]'' |२०७१ |आकाश अधिकारी |रु. १४ करोड ७५ लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |१२ |३ ! scope="row" | ''[[छक्का पन्जा २]]'' |२०७४ |दीपाश्री निरौला |रु. १४ करोड ५१ लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |१३ |१२ ! scope="row" | ''[[आ बाटा आमा]]'' |२०८२ |चन्द्र पन्त |रु. १३ करोड २० लाख |<ref>{{Cite web |title=Film Development Board {{!}} साप्ताहिक स्वदेशी चलचित्रको बक्स अफिस रिपोर्ट – मिति २०८२ चैत्र २८ गते शनिबार राति सम्मको आधिकारिक बक्स अफिस रिपोर्ट |url=https://film.gov.np/notices/306/ |access-date=2026-04-15 |website=film.gov.np}}</ref><ref>{{Cite web |title=यी हुन् धेरै कमाउने ३१ नेपाली फिल्म : कमाइ ४ अर्ब ३३ लाख रुपैयाँ |url=https://www.onlinekhabar.com/2026/07/1966722/these-are-the-31-highest-grossing-nepali-films-earnings-of-rs-4003361520 |access-date=2026-07-28 |website=अनलाइन खबर |language=en-US}}</ref> |- |१४ |४ ! scope="row" | ''[[शत्रु गते]]'' |२०७४ |[[प्रदीप भट्टराई]] |रु. १२ करोड ६५ लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |१५ |१२ ! scope="row" | ''[[जेरी अन टप]]'' |२०८२ |सुयोग गुरुङ |रु. १२ करोड २९ लाख |<ref name=":2" /> |- |१६ |१२ ! scope="row" | ''[[ऊनको स्वीटर]]'' |२०८२ |नवीन चौहान |रु. ११ करोड ४२ लाख |<ref name=":2" /> |- |१७ |२ ! scope="row" | ''[[कबड्डी कबड्डी]]'' |२०७२ |[[रामबाबु गुरुङ]] |रु. १० करोड ३५ लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |१८ |१० ! scope="row" | ''[[बोक्सीको घर]]'' |२०८१ |सुलक्ष्ण भारती |रु. १० करोड १० लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |} == विदेशी चलचित्रहरू == यस सूचीमा नेपालमा रु. १० करोडभन्दा बढी कुल आम्दानी (ग्रस) गर्ने विदेशी चलचित्रहरू समावेश छन्। {| class="wikitable" | style="background:#b6fcb6;" | * | हलहरूमा अझै प्रदर्शन भइरहेका चलचित्रहरूलाई जनाउँछ |} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="margin:auto; margin:auto;" !scope="col" |क्रम !scope="col" |चलचित्र !scope="col" |वर्ष (सन्) !scope="col" |निर्देशक !scope="col" |{{Tooltip|भाषा|मूल भाषा}} !scope="col" |कुल आम्दानी !scope="col" class="unsortable" | {{tooltip|सन्दर्भ |सन्दर्भ सामग्रीहरू}} |- |१ ! scope="row"|''[[पुष्पा २: द रुल]]'' |२०२४ |[[सुकुमार]] |[[तेलुगु भाषा|तेलुगु]] |रु. २६ करोड ४६ लाख |<ref name=":5">{{Cite web |last=Setopati |first=सेतोपाटी कला |title=यी हुन् यो वर्ष नेपालमा धेरै कमाइ गर्ने १० विदेशी फिल्म |url=https://www.setopati.com/art/bollywood/355807 |access-date=2025-04-18 |website=Setopati |language=en-US}}</ref><ref name=":4">{{Cite web |title=नेपालमा अहिलेसम्म धेरै कमाउने शीर्ष १० विदेशी फिल्ममा सबै भारतीय |url=https://www.onlinekhabar.com/2026/07/1969991/all-indian-films-in-the-top-10-highest-grossing-foreign-films-in-nepal-so-far |access-date=2026-07-28 |website=अनलाइन खबर |language=en-US}}</ref> |- |२ ! scope="row"|''[[बाहुबली २: द कन्क्लुजन]]'' |२०१७ |[[एस.एस. राजामौली]] |तेलुगु |रु. २३ करोड |<ref>{{Cite web |title=बुझिनसक्नु बजार |url=https://ekantipur.com/koseli/2017/05/20/20170520084654.html |access-date=2025-04-18 |website=ekantipur.com |language=ne}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title='कबड्डी ४' इतिहासकै सबैभन्दा बढी कमाइ गर्ने नेपाली फिल्म, अहिलेसम्म कति कमायो ? |url=https://saralrekha.com/detail/1819 |access-date=2025-04-18 |website=}}</ref> |- |३ ! scope="row"|''[[के.जी.एफ: च्याप्टर २|केजिएफ: च्याप्टर २]]'' |२०२२ |[[प्रशान्त नील]] |[[कन्नड भाषा|कन्नड]] |रु. १९ करोड ८० लाख |<ref name=":4" /><ref name=":JaariBoxOffice">{{Cite web |last= |first= |date=2023-07-21 |title=Box Office Success: Top-Grossing Films in Nepal's Last Financial Year 2079/80 |url=https://www.sharesansar.com/newsdetail/box-office-success-top-grossing-films-in-nepals-last-financial-year-207980-2023-07-21#:~:text=%2DShareSansar&text=76%20crore%2072%20lakh%2057,'%2C%20directed%20by%20Hemraj%20BC |access-date=2023-12-18 |website=sharesansar.com}}</ref> |- |४ ! scope="row"|''[[आरआरआर (चलचित्र)|आरआरआर]]'' |२०२२ |[[एस.एस. राजामौली]] |तेलुगु |रु. १७ करोड १२ लाख |<ref name=":4" /> |- |५ ! scope="row"|''[[एनिमल (भारतीय चलचित्र)|एनिमल]]'' |२०२३ |[[सन्दीप रेड्डी वांगा]] |[[हिन्दी भाषा|हिन्दी]] |रु. १६ करोड ५६ लाख |<ref name=":4" /> |- |६ ! scope="row"|''[[जवान (चलचित्र)|जवान]]'' |२०२३ |[[एटली कुमार|एटली]] |हिन्दी |रु. १४ करोड ३५ लाख |<ref name=":4" /> |- |७ ! scope="row"| ''[[धुरन्धर: द रिभेन्ज]]'' |२०२६ |[[आदित्य धर]] |हिन्दी |रु. १३ करोड ३९ लाख |<ref name=":4" /><ref name=":3" /> |- |८ ! scope="row"| ''[[पठान (चलचित्र)|पठान]]'' |२०२३ |[[सिद्धार्थ आनन्द]] |हिन्दी |रु. १३ करोड ३३ लाख |<ref name=":4" /><ref name=":JaariBoxOffice" /> |- |९ ! scope="row"| ''[[कल्की २८९८ एडी]]'' |२०२४ |[[नाग अश्विन]] |तेलुगु |रु. १२ करोड ५८ लाख |<ref name=":5" /> |- |१० ! scope="row"| ''[[कान्तारा: च्याप्टर १]]'' |२०२५ |[[ऋषभ शेट्टी]] |कन्नड |रु. १२ करोड ३५ लाख |<ref name=":3">{{Cite web |title=यी हुन् २०८२ सालमा नेपालमा धेरै कमाउने १० विदेशी फिल्म (सूचीसहित) |url=https://www.onlinekhabar.com/2026/04/1906263/these-are-the-10-highest-grossing-foreign-films-in-nepal-in-2082-bs-with-list |access-date=2026-04-06 |website=अनलाइन खबर |language=en-US}}</ref> |- |११ ! scope="row" | ''[[दङ्गल (चलचित्र)|दङ्गल]]'' |२०१६ |[[नितेश तिवारी]] |हिन्दी |रु. १० करोड ६५ लाख |<ref name=":Nff">{{Cite news |last= |first= |date=2017-01-07 |title=नेपाली बजारमा विदेशी चलचित्र |url=https://saptahik.com.np/cinema/2017/01/07/20170107124901 |access-date=2024-01-10 |website=saptahik.com.np}}</ref> |- |१२ ! scope="row"|''[[धुरन्धर]]'' |२०२५ |[[आदित्य धर]] |हिन्दी |रु. १० करोड ५१ लाख |<ref name=":3" /> |- |१३ ! scope="row"| ''[[सैयारा (चलचित्र)|सैयारा]]'' |२०२५ |[[मोहित सुरी]] |हिन्दी |रु. १० करोड १४ लाख |<ref name=":3" /> |} == वर्ष अनुसार सर्वाधिक आम्दानी गरेका चलचित्रहरू == यहाँ विक्रम सम्वत् २०६८ पछि प्रदर्शन भएका चलचित्रहरू मात्र सूचीकृत गरिएका छन्। {| class="wikitable" | style="background:#ffc;" | | विदेशी चलचित्रलाई जनाउँछ |} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="margin:auto; margin:auto;" !scope="col" |वर्ष (वि.सं) !scope="col" |चलचित्र !उत्पादन ! scope="col" |कुल आम्दानी<ref name=":1" /> |- |२०६८ !scope="row" | ''[[लुट (चलचित्र)|लुट]]'' |ब्ल्याक हर्स पिक्चर्स |रु. ५ करोड २० लाख |- |२०७० !scope="row" style="background:#ffc;"|''[[धूम ३]]'' |[[यश राज फिल्म्स]] |रु. ६ करोड |- |२०७१ !scope="row" | ''[[कोहिनुर (चलचित्र)|कोहिनुर]]'' |नेपा मुभिज |रु. १४ करोड ७५ लाख |- |२०७२ !scope="row" |''[[कबड्डी कबड्डी]]'' |सिनेमा आर्ट |रु. १० करोड ३५ लाख |- |२०७३ !scope="row" | ''[[छक्का पन्जा]]'' |आमा सरस्वती मुभिज |रु. १६ करोड १० लाख |- |२०७४ !scope="row" style="background:#ffc;"| ''[[बाहुबली २: द कन्क्लुजन]]'' |[[आर्का मिडिया वर्क्स]] |रु. २३ करोड |- |२०७४ !scope="row" | ''[[शत्रु गते]]'' |महा सञ्चार |रु. १२ करोड ६५ लाख |- |२०७६ !scope="row" | ''[[छ माया छपक्कै]]'' |आमा सरस्वती मुभिज |रु. ९ करोड ९३ लाख |- |२०७६ !scope="row" | ''[[सेन्टी भाइरस]]'' |सुबिहानी फिल्म्स |रु. ३ करोड ६० लाख |- |२०७८ !scope="row" style="background:#ffc;" | ''[[स्पाइडर-म्यान: नो वे होम]]'' |[[मार्वल स्टुडियोज]] |रु. ७ करोड ३० लाख |- |२०७९ !scope="row" | ''[[कबड्डी ४|कबड्डी ४: द फाइनल म्याच]]'' |बासुरी फिल्म्स |रु. २१ करोड ४० लाख |- |२०७९ !scope="row" | ''[[छक्का पञ्जा ४|छक्का पञ्जा ४]]'' |आमा सरस्वती मुभिज |रु. १७ करोड ५३ लाख |- |२०८१ ! scope="row" | ''[[पूर्णबहादुरको सारङ्गी]]'' |सेभेन सिज सिनेमा |रु. ४६ करोड ८७ लाख |- |२०८२ ! scope="row" | ''[[परान (चलचित्र)|परान]]'' |बाइस्कोप सिनेमा |रु. १७ करोड ७७ लाख |- |२०८३ ! scope="row" style="background:#b6fcb6;"| ''[[गौँथली (चलचित्र)|गौँथली]] *'' |आर्य इन्टरटेन्मेन्ट |रु. १९ करोड ७१ लाख |} == यो पनि हेर्नुहोस् == *[[सबैभन्दा महँगो नेपाली चलचित्रहरूको सूची]] == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} {{टिप्पणीसूची}} [[श्रेणी:नेपालको चलचित्र]] [[श्रेणी:नेपाल सम्बन्धित सूची]] 7tl8o8oeqkgkrm7wrwm5fp89mwmxdej 1369486 1369485 2026-08-13T08:50:27Z पर्वत सुवेदी 31224 /* घरेलु चलचित्रहरू */ 1369486 wikitext text/x-wiki नेपालमा सर्वाधिक आम्दानी गरेका चलचित्रहरूको यो सूची हो, जसको [[कुल आम्दानी|कुल राजस्व]] [[नेपाली रुपैयाँ]]मा प्रस्तुत गरिएको छ। यी बक्स अफिस विवरणहरू नेपालको चलचित्रसम्बन्धी नियमन गर्ने निकाय, [[चलचित्र विकास बोर्ड]]द्वारा प्रकाशित आधिकारिक प्रतिवेदन हुन्। बोर्डले [[काठमाडौँ उपत्यका]]मा २०७५ साउन २ देखि र त्यसको लगभग एक वर्षपछि देशका अन्य भागहरूमा डिजिटल बक्स अफिस प्रणाली लागू गर्दै रिपोर्टिङलाई व्यवस्थित गरेको थियो।<ref name="bosn">{{Cite web|url=https://thehimalayantimes.com/kathmandu/govt-introduces-box-office-system-in-film-sector|title=Govt introduces box office system in film sector|website=thehimalayantimes.com|date=17 July 2018 |language=en|access-date=2024-01-16}}</ref> तसर्थ, त्यसपश्चात प्रदर्शन भएका चलचित्रहरूको राजस्व बोर्डको केन्द्रीय सिनेमा व्यवस्थापन प्रणालीको आधिकारिक तथ्याङ्कमा आधारित छ।<ref>{{Cite web|title=‘रियल टाइम बक्सअफिस’ १६ असारदेखि|url=https://www.onlinekhabar.com/2025/06/1702998/real-time-box-office-from-16-ashar|website=अनलाइन खबर|access-date=2025-12-02|language=नेपाली}}</ref> == अवलोकन == नेपालको चलचित्र उद्योग अझै पनि अपेक्षाकृत रूपमा नयाँ छ। सुरुका दिनहरूमा, अधिकांश चलचित्रहरू शाही नेपाल चलचित्र संस्थान (स्थापना वि.सं २०२८) मार्फत सरकारद्वारा लगानी गरिएका थिए। तिनीहरूको ध्यान व्यावसायिक लक्ष्यहरू प्राप्त गर्नुभन्दा पनि नेपालको समृद्ध सांस्कृतिक सम्पदाको प्रदर्शन र संरक्षण गर्नुमा बढी थियो। यद्यपि, तिनीहरूको प्रयासले क्रमशः यस उद्योगको आधार तयार गरेको थियो र अन्ततः निजी निर्माताहरूका लागि बाटो खुला समेत गरेको थियो। पहिलो ठूलो मोड [[कुसुमे रुमाल (चलचित्र)|कुसुमे रुमाल]] (प्रदर्शन मिति: २०४२ असोज २९) सँगै आएको थियो, जसले २०५७ जेठ १ मा प्रदर्शनमा आएको चलचित्र [[दर्पण छायाँ]]द्वारा पछि नपारेसम्म बक्स अफिसको ताज ओगटेको थियो। सफलताको एक नयाँ युग वि.सं २०६८ मा सुरु भएको थियो,जहाँ अपराध थ्रिलर चलचित्र [[लुट (चलचित्र)|लुट]] घरेलु बक्स अफिसमा रु. ५ करोडको आँकडा पार गर्ने पहिलो नेपाली चलचित्र बनेको थियो। त्यसको दुई वर्षपछि, नाटक तथा थ्रिलर चलचित्र [[कोहिनुर (चलचित्र)|कोहिनुर]] (वि.सं २०७१) ले यो मापदण्डलाई दोब्बर बनाएको थियो र रु. १० करोडभन्दा बढी कमाउने पहिलो चलचित्र बन्दै नेपाली चलचित्रका लागि एक नयाँ विशाल मानक स्थापित गरेको थियो। यो कीर्तिमानलाई तुरुन्तै वि.सं २०७३ मा हास्य-नाटक चलचित्र [[छक्का पन्जा]]ले तोडेको थियो, जसले प्रभावशाली रूपमा रु. १६ करोड कमाएको थियो।<ref name="auto1">{{Cite web |title=Nepal's film industry going great guns|url=http://kathmandupost.ekantipur.com/news/2018-07-12/nepals-film-industry-going-great-guns.html|access-date=2019-05-25|website=kathmandupost.ekantipur.com|language=en}}</ref> अर्को ठूलो छलाङ वि.सं २०७९ मा प्रदर्शनमा आएको [[कबड्डी ४|कबड्डी ४: द फाइनल म्याच]] रु. २० करोड पार गर्ने पहिलो नेपाली चलचित्र बनेको थियो। सन् २०१७ को भारतीय हिट चलचित्र [[बाहुबली २: द कन्क्लुजन]] पछि नेपालमा यो उपलब्धि हासिल गर्ने यो दोस्रो चलचित्र मात्र थियो।२०८१ कात्तिक १ मा प्रदर्शनमा आएको, [[पूर्णबहादुरको सारङ्गी]]ले अभूतपूर्व व्यापार गर्दै नयाँ मानकहरू स्थापित गरेको थियो, जसले विशाल रु. ४० करोडको आँकडा पार गरेको थियो। यो उपलब्धि हासिल गर्ने पहिलो र एकमात्र चलचित्र हो, जसले वास्तवमै नेपाली चलचित्रका लागि नयाँ युगको सूत्रपात गरेको छ।<ref>{{Cite web |date=2022-06-07|title='कबड्डी ४'लाई ५ लाख दर्शकले हेरे, यी हुन् 'ब्लकबस्टर' हुनुका ८ कारण ul|url=https://www.onlinekhabar.com/2022/06/1138969|access-date=2022-06-07|website=[[अनलाइन खबर]]|language=नेपाली}}</ref><ref>{{Cite web |title='पूर्णबहादुरको सारंगी'ले २४ दिनसम्म कमायो साढे ४३ करोड |url=https://www.onlinekhabar.com/2024/11/1572637/poorna-bahadur-ko-sarangi-earned-43-and-a-half-crores-for-24-days |access-date=2024-11-25 |website=अनलाइन खबर |language=नेपाली}}</ref> == घरेलु चलचित्रहरू == यस सूचीमा नेपालमा रु. १० करोडभन्दा बढी कुल आम्दानी गर्ने घरेलु चलचित्रहरू समावेश छन्। बक्स अफिसका सबै तथ्याङ्कहरू [[चलचित्र विकास बोर्ड]]द्वारा प्रमाणित र प्रकाशित गरिएका हुन्। {| class="wikitable" |- |style="background:#b6fcb6;" |* |हलहरूमा अझै प्रदर्शन भइरहेका चलचित्रहरूलाई जनाउँछ |} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="margin:auto; margin:auto;" !scope="col" |क्रम !शीर्ष स्थान ! scope="col" |चलचित्र !scope="col" |वर्ष (वि.सं) !scope="col" |निर्देशक !scope="col" |कुल आम्दानी !scope="col" class="unsortable" | {{tooltip|सङ्दर्भ|सन्दर्भ सामग्रीहरू}} |- |१ |१ ! scope="row" | ''[[पूर्णबहादुरको सारङ्गी]]'' |२०८१ |सरोज पौडेल |रु. ४६ करोड ८७ लाख |<ref name=":0">{{Cite web |title=FDB honours 25 highest-grossing films |url=https://risingnepaldaily.com/news/64364 |access-date=2025-07-03 |website=GorakhaPatra}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |title=६० वर्षे इतिहासमा सर्वाधिक कमाइ गर्ने २५ नेपाली फिल्मको सूची सार्वजनिक |url=https://www.onlinekhabar.com/2025/06/1713178/list-of-25-highest-grossing-nepali-films-in-60-year-history-made-public |access-date=2025-07-03 |website=अनलाइन खबर|language=नेपाली}}</ref> |- |२ |२ ! scope="row" style="background:#b6fcb6;" | ''[[गौँथली (चलचित्र)|गौँथली]] *'' |२०८३ |डा. कपिल रिजाल |रु. २१ करोड ४४ लाख |<ref>{{Cite web |title=Film Development Board {{!}} साप्ताहिक स्वदेशी चलचित्रको बक्स अफिस रिपोर्ट – मिति २०८३ श्रावण २४ गते आइतबार सम्मको आधिकारिक बक्स अफिस रिपोर्ट |url=https://film.gov.np/notices/363/ |access-date=2026-08-10 |website=film.gov.np}}</ref> |- |२ |१ ! scope="row" | ''[[कबड्डी ४|कबड्डी ४: द फाइनल म्याच]]'' |२०७९ |[[रामबाबु गुरुङ]] |रु. २१ करोड ४० लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |३ |२ ! scope="row" | ''[[१२ गाउँ]]'' |२०८१ |[[विराज भट्ट]] |रु. १९ करोड ९३ लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |५ |४ ! scope="row" | ''[[परान (चलचित्र)|परान]]'' |२०८२ |दीपकप्रसाद आचार्य |रु. १७ करोड ७७ लाख |<ref name=":2">{{Cite web |title=यी हुन् २०८२ सालमा धेरै कमाउने १० नेपाली फिल्म (सूचीसहित) |url=https://www.onlinekhabar.com/2026/04/1906210/these-are-the-10-highest-grossing-nepali-films-of-2082-bs-with-list |access-date=2026-04-06 |website=अनलाइन खबर|language=नेपाली}}</ref> |- |६ |२ ! scope="row" | ''[[छक्का पञ्जा ४]]'' |२०७९ |हेमराज बीसी |रु. १७ करोड ५३ लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |७ |३ ! scope="row" | ''[[जारी (चलचित्र)|जारी]]'' |२०८९ |[[उपेन्द्र सुब्बा]] |रु. १७ करोड ४८ लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |८ |१ ! scope="row" | ''[[छक्का पञ्जा]]'' |२०७३ |[[दीपाश्री निरौला]] |रु. १६ करोड १० लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |९ |५ ! scope="row" | ''[[महाजात्रा]]'' |२०८१ |[[प्रदीप भट्टराई]] |रु. १५ करोड ६८ लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |१० |७ ! scope="row" | ''[[छक्का पन्जा ५]]'' |२०८१ |दीपाश्री निरौला |रु. १५ करोड २० लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |११ |१ ! scope="row" | ''[[कोहिनुर (चलचित्र)|कोहिनुर]]'' |२०७१ |आकाश अधिकारी |रु. १४ करोड ७५ लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |१२ |३ ! scope="row" | ''[[छक्का पन्जा २]]'' |२०७४ |दीपाश्री निरौला |रु. १४ करोड ५१ लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |१३ |१२ ! scope="row" | ''[[आ बाटा आमा]]'' |२०८२ |चन्द्र पन्त |रु. १३ करोड २० लाख |<ref>{{Cite web |title=Film Development Board {{!}} साप्ताहिक स्वदेशी चलचित्रको बक्स अफिस रिपोर्ट – मिति २०८२ चैत्र २८ गते शनिबार राति सम्मको आधिकारिक बक्स अफिस रिपोर्ट |url=https://film.gov.np/notices/306/ |access-date=2026-04-15 |website=film.gov.np}}</ref><ref>{{Cite web |title=यी हुन् धेरै कमाउने ३१ नेपाली फिल्म : कमाइ ४ अर्ब ३३ लाख रुपैयाँ |url=https://www.onlinekhabar.com/2026/07/1966722/these-are-the-31-highest-grossing-nepali-films-earnings-of-rs-4003361520 |access-date=2026-07-28 |website=अनलाइन खबर |language=en-US}}</ref> |- |१४ |४ ! scope="row" | ''[[शत्रु गते]]'' |२०७४ |[[प्रदीप भट्टराई]] |रु. १२ करोड ६५ लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |१५ |१२ ! scope="row" | ''[[जेरी अन टप]]'' |२०८२ |सुयोग गुरुङ |रु. १२ करोड २९ लाख |<ref name=":2" /> |- |१६ |१२ ! scope="row" | ''[[ऊनको स्वीटर]]'' |२०८२ |नवीन चौहान |रु. ११ करोड ४२ लाख |<ref name=":2" /> |- |१७ |२ ! scope="row" | ''[[कबड्डी कबड्डी]]'' |२०७२ |[[रामबाबु गुरुङ]] |रु. १० करोड ३५ लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |१८ |१० ! scope="row" | ''[[बोक्सीको घर]]'' |२०८१ |सुलक्ष्ण भारती |रु. १० करोड १० लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |} == विदेशी चलचित्रहरू == यस सूचीमा नेपालमा रु. १० करोडभन्दा बढी कुल आम्दानी (ग्रस) गर्ने विदेशी चलचित्रहरू समावेश छन्। {| class="wikitable" | style="background:#b6fcb6;" | * | हलहरूमा अझै प्रदर्शन भइरहेका चलचित्रहरूलाई जनाउँछ |} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="margin:auto; margin:auto;" !scope="col" |क्रम !scope="col" |चलचित्र !scope="col" |वर्ष (सन्) !scope="col" |निर्देशक !scope="col" |{{Tooltip|भाषा|मूल भाषा}} !scope="col" |कुल आम्दानी !scope="col" class="unsortable" | {{tooltip|सन्दर्भ |सन्दर्भ सामग्रीहरू}} |- |१ ! scope="row"|''[[पुष्पा २: द रुल]]'' |२०२४ |[[सुकुमार]] |[[तेलुगु भाषा|तेलुगु]] |रु. २६ करोड ४६ लाख |<ref name=":5">{{Cite web |last=Setopati |first=सेतोपाटी कला |title=यी हुन् यो वर्ष नेपालमा धेरै कमाइ गर्ने १० विदेशी फिल्म |url=https://www.setopati.com/art/bollywood/355807 |access-date=2025-04-18 |website=Setopati |language=en-US}}</ref><ref name=":4">{{Cite web |title=नेपालमा अहिलेसम्म धेरै कमाउने शीर्ष १० विदेशी फिल्ममा सबै भारतीय |url=https://www.onlinekhabar.com/2026/07/1969991/all-indian-films-in-the-top-10-highest-grossing-foreign-films-in-nepal-so-far |access-date=2026-07-28 |website=अनलाइन खबर |language=en-US}}</ref> |- |२ ! scope="row"|''[[बाहुबली २: द कन्क्लुजन]]'' |२०१७ |[[एस.एस. राजामौली]] |तेलुगु |रु. २३ करोड |<ref>{{Cite web |title=बुझिनसक्नु बजार |url=https://ekantipur.com/koseli/2017/05/20/20170520084654.html |access-date=2025-04-18 |website=ekantipur.com |language=ne}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title='कबड्डी ४' इतिहासकै सबैभन्दा बढी कमाइ गर्ने नेपाली फिल्म, अहिलेसम्म कति कमायो ? |url=https://saralrekha.com/detail/1819 |access-date=2025-04-18 |website=}}</ref> |- |३ ! scope="row"|''[[के.जी.एफ: च्याप्टर २|केजिएफ: च्याप्टर २]]'' |२०२२ |[[प्रशान्त नील]] |[[कन्नड भाषा|कन्नड]] |रु. १९ करोड ८० लाख |<ref name=":4" /><ref name=":JaariBoxOffice">{{Cite web |last= |first= |date=2023-07-21 |title=Box Office Success: Top-Grossing Films in Nepal's Last Financial Year 2079/80 |url=https://www.sharesansar.com/newsdetail/box-office-success-top-grossing-films-in-nepals-last-financial-year-207980-2023-07-21#:~:text=%2DShareSansar&text=76%20crore%2072%20lakh%2057,'%2C%20directed%20by%20Hemraj%20BC |access-date=2023-12-18 |website=sharesansar.com}}</ref> |- |४ ! scope="row"|''[[आरआरआर (चलचित्र)|आरआरआर]]'' |२०२२ |[[एस.एस. राजामौली]] |तेलुगु |रु. १७ करोड १२ लाख |<ref name=":4" /> |- |५ ! scope="row"|''[[एनिमल (भारतीय चलचित्र)|एनिमल]]'' |२०२३ |[[सन्दीप रेड्डी वांगा]] |[[हिन्दी भाषा|हिन्दी]] |रु. १६ करोड ५६ लाख |<ref name=":4" /> |- |६ ! scope="row"|''[[जवान (चलचित्र)|जवान]]'' |२०२३ |[[एटली कुमार|एटली]] |हिन्दी |रु. १४ करोड ३५ लाख |<ref name=":4" /> |- |७ ! scope="row"| ''[[धुरन्धर: द रिभेन्ज]]'' |२०२६ |[[आदित्य धर]] |हिन्दी |रु. १३ करोड ३९ लाख |<ref name=":4" /><ref name=":3" /> |- |८ ! scope="row"| ''[[पठान (चलचित्र)|पठान]]'' |२०२३ |[[सिद्धार्थ आनन्द]] |हिन्दी |रु. १३ करोड ३३ लाख |<ref name=":4" /><ref name=":JaariBoxOffice" /> |- |९ ! scope="row"| ''[[कल्की २८९८ एडी]]'' |२०२४ |[[नाग अश्विन]] |तेलुगु |रु. १२ करोड ५८ लाख |<ref name=":5" /> |- |१० ! scope="row"| ''[[कान्तारा: च्याप्टर १]]'' |२०२५ |[[ऋषभ शेट्टी]] |कन्नड |रु. १२ करोड ३५ लाख |<ref name=":3">{{Cite web |title=यी हुन् २०८२ सालमा नेपालमा धेरै कमाउने १० विदेशी फिल्म (सूचीसहित) |url=https://www.onlinekhabar.com/2026/04/1906263/these-are-the-10-highest-grossing-foreign-films-in-nepal-in-2082-bs-with-list |access-date=2026-04-06 |website=अनलाइन खबर |language=en-US}}</ref> |- |११ ! scope="row" | ''[[दङ्गल (चलचित्र)|दङ्गल]]'' |२०१६ |[[नितेश तिवारी]] |हिन्दी |रु. १० करोड ६५ लाख |<ref name=":Nff">{{Cite news |last= |first= |date=2017-01-07 |title=नेपाली बजारमा विदेशी चलचित्र |url=https://saptahik.com.np/cinema/2017/01/07/20170107124901 |access-date=2024-01-10 |website=saptahik.com.np}}</ref> |- |१२ ! scope="row"|''[[धुरन्धर]]'' |२०२५ |[[आदित्य धर]] |हिन्दी |रु. १० करोड ५१ लाख |<ref name=":3" /> |- |१३ ! scope="row"| ''[[सैयारा (चलचित्र)|सैयारा]]'' |२०२५ |[[मोहित सुरी]] |हिन्दी |रु. १० करोड १४ लाख |<ref name=":3" /> |} == वर्ष अनुसार सर्वाधिक आम्दानी गरेका चलचित्रहरू == यहाँ विक्रम सम्वत् २०६८ पछि प्रदर्शन भएका चलचित्रहरू मात्र सूचीकृत गरिएका छन्। {| class="wikitable" | style="background:#ffc;" | | विदेशी चलचित्रलाई जनाउँछ |} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="margin:auto; margin:auto;" !scope="col" |वर्ष (वि.सं) !scope="col" |चलचित्र !उत्पादन ! scope="col" |कुल आम्दानी<ref name=":1" /> |- |२०६८ !scope="row" | ''[[लुट (चलचित्र)|लुट]]'' |ब्ल्याक हर्स पिक्चर्स |रु. ५ करोड २० लाख |- |२०७० !scope="row" style="background:#ffc;"|''[[धूम ३]]'' |[[यश राज फिल्म्स]] |रु. ६ करोड |- |२०७१ !scope="row" | ''[[कोहिनुर (चलचित्र)|कोहिनुर]]'' |नेपा मुभिज |रु. १४ करोड ७५ लाख |- |२०७२ !scope="row" |''[[कबड्डी कबड्डी]]'' |सिनेमा आर्ट |रु. १० करोड ३५ लाख |- |२०७३ !scope="row" | ''[[छक्का पन्जा]]'' |आमा सरस्वती मुभिज |रु. १६ करोड १० लाख |- |२०७४ !scope="row" style="background:#ffc;"| ''[[बाहुबली २: द कन्क्लुजन]]'' |[[आर्का मिडिया वर्क्स]] |रु. २३ करोड |- |२०७४ !scope="row" | ''[[शत्रु गते]]'' |महा सञ्चार |रु. १२ करोड ६५ लाख |- |२०७६ !scope="row" | ''[[छ माया छपक्कै]]'' |आमा सरस्वती मुभिज |रु. ९ करोड ९३ लाख |- |२०७६ !scope="row" | ''[[सेन्टी भाइरस]]'' |सुबिहानी फिल्म्स |रु. ३ करोड ६० लाख |- |२०७८ !scope="row" style="background:#ffc;" | ''[[स्पाइडर-म्यान: नो वे होम]]'' |[[मार्वल स्टुडियोज]] |रु. ७ करोड ३० लाख |- |२०७९ !scope="row" | ''[[कबड्डी ४|कबड्डी ४: द फाइनल म्याच]]'' |बासुरी फिल्म्स |रु. २१ करोड ४० लाख |- |२०७९ !scope="row" | ''[[छक्का पञ्जा ४|छक्का पञ्जा ४]]'' |आमा सरस्वती मुभिज |रु. १७ करोड ५३ लाख |- |२०८१ ! scope="row" | ''[[पूर्णबहादुरको सारङ्गी]]'' |सेभेन सिज सिनेमा |रु. ४६ करोड ८७ लाख |- |२०८२ ! scope="row" | ''[[परान (चलचित्र)|परान]]'' |बाइस्कोप सिनेमा |रु. १७ करोड ७७ लाख |- |२०८३ ! scope="row" style="background:#b6fcb6;"| ''[[गौँथली (चलचित्र)|गौँथली]] *'' |आर्य इन्टरटेन्मेन्ट |रु. १९ करोड ७१ लाख |} == यो पनि हेर्नुहोस् == *[[सबैभन्दा महँगो नेपाली चलचित्रहरूको सूची]] == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} {{टिप्पणीसूची}} [[श्रेणी:नेपालको चलचित्र]] [[श्रेणी:नेपाल सम्बन्धित सूची]] l0nr57xk8j447nhh6zjbxz2f0cx4m0u 1369487 1369486 2026-08-13T08:51:30Z पर्वत सुवेदी 31224 /* घरेलु चलचित्रहरू */ 1369487 wikitext text/x-wiki नेपालमा सर्वाधिक आम्दानी गरेका चलचित्रहरूको यो सूची हो, जसको [[कुल आम्दानी|कुल राजस्व]] [[नेपाली रुपैयाँ]]मा प्रस्तुत गरिएको छ। यी बक्स अफिस विवरणहरू नेपालको चलचित्रसम्बन्धी नियमन गर्ने निकाय, [[चलचित्र विकास बोर्ड]]द्वारा प्रकाशित आधिकारिक प्रतिवेदन हुन्। बोर्डले [[काठमाडौँ उपत्यका]]मा २०७५ साउन २ देखि र त्यसको लगभग एक वर्षपछि देशका अन्य भागहरूमा डिजिटल बक्स अफिस प्रणाली लागू गर्दै रिपोर्टिङलाई व्यवस्थित गरेको थियो।<ref name="bosn">{{Cite web|url=https://thehimalayantimes.com/kathmandu/govt-introduces-box-office-system-in-film-sector|title=Govt introduces box office system in film sector|website=thehimalayantimes.com|date=17 July 2018 |language=en|access-date=2024-01-16}}</ref> तसर्थ, त्यसपश्चात प्रदर्शन भएका चलचित्रहरूको राजस्व बोर्डको केन्द्रीय सिनेमा व्यवस्थापन प्रणालीको आधिकारिक तथ्याङ्कमा आधारित छ।<ref>{{Cite web|title=‘रियल टाइम बक्सअफिस’ १६ असारदेखि|url=https://www.onlinekhabar.com/2025/06/1702998/real-time-box-office-from-16-ashar|website=अनलाइन खबर|access-date=2025-12-02|language=नेपाली}}</ref> == अवलोकन == नेपालको चलचित्र उद्योग अझै पनि अपेक्षाकृत रूपमा नयाँ छ। सुरुका दिनहरूमा, अधिकांश चलचित्रहरू शाही नेपाल चलचित्र संस्थान (स्थापना वि.सं २०२८) मार्फत सरकारद्वारा लगानी गरिएका थिए। तिनीहरूको ध्यान व्यावसायिक लक्ष्यहरू प्राप्त गर्नुभन्दा पनि नेपालको समृद्ध सांस्कृतिक सम्पदाको प्रदर्शन र संरक्षण गर्नुमा बढी थियो। यद्यपि, तिनीहरूको प्रयासले क्रमशः यस उद्योगको आधार तयार गरेको थियो र अन्ततः निजी निर्माताहरूका लागि बाटो खुला समेत गरेको थियो। पहिलो ठूलो मोड [[कुसुमे रुमाल (चलचित्र)|कुसुमे रुमाल]] (प्रदर्शन मिति: २०४२ असोज २९) सँगै आएको थियो, जसले २०५७ जेठ १ मा प्रदर्शनमा आएको चलचित्र [[दर्पण छायाँ]]द्वारा पछि नपारेसम्म बक्स अफिसको ताज ओगटेको थियो। सफलताको एक नयाँ युग वि.सं २०६८ मा सुरु भएको थियो,जहाँ अपराध थ्रिलर चलचित्र [[लुट (चलचित्र)|लुट]] घरेलु बक्स अफिसमा रु. ५ करोडको आँकडा पार गर्ने पहिलो नेपाली चलचित्र बनेको थियो। त्यसको दुई वर्षपछि, नाटक तथा थ्रिलर चलचित्र [[कोहिनुर (चलचित्र)|कोहिनुर]] (वि.सं २०७१) ले यो मापदण्डलाई दोब्बर बनाएको थियो र रु. १० करोडभन्दा बढी कमाउने पहिलो चलचित्र बन्दै नेपाली चलचित्रका लागि एक नयाँ विशाल मानक स्थापित गरेको थियो। यो कीर्तिमानलाई तुरुन्तै वि.सं २०७३ मा हास्य-नाटक चलचित्र [[छक्का पन्जा]]ले तोडेको थियो, जसले प्रभावशाली रूपमा रु. १६ करोड कमाएको थियो।<ref name="auto1">{{Cite web |title=Nepal's film industry going great guns|url=http://kathmandupost.ekantipur.com/news/2018-07-12/nepals-film-industry-going-great-guns.html|access-date=2019-05-25|website=kathmandupost.ekantipur.com|language=en}}</ref> अर्को ठूलो छलाङ वि.सं २०७९ मा प्रदर्शनमा आएको [[कबड्डी ४|कबड्डी ४: द फाइनल म्याच]] रु. २० करोड पार गर्ने पहिलो नेपाली चलचित्र बनेको थियो। सन् २०१७ को भारतीय हिट चलचित्र [[बाहुबली २: द कन्क्लुजन]] पछि नेपालमा यो उपलब्धि हासिल गर्ने यो दोस्रो चलचित्र मात्र थियो।२०८१ कात्तिक १ मा प्रदर्शनमा आएको, [[पूर्णबहादुरको सारङ्गी]]ले अभूतपूर्व व्यापार गर्दै नयाँ मानकहरू स्थापित गरेको थियो, जसले विशाल रु. ४० करोडको आँकडा पार गरेको थियो। यो उपलब्धि हासिल गर्ने पहिलो र एकमात्र चलचित्र हो, जसले वास्तवमै नेपाली चलचित्रका लागि नयाँ युगको सूत्रपात गरेको छ।<ref>{{Cite web |date=2022-06-07|title='कबड्डी ४'लाई ५ लाख दर्शकले हेरे, यी हुन् 'ब्लकबस्टर' हुनुका ८ कारण ul|url=https://www.onlinekhabar.com/2022/06/1138969|access-date=2022-06-07|website=[[अनलाइन खबर]]|language=नेपाली}}</ref><ref>{{Cite web |title='पूर्णबहादुरको सारंगी'ले २४ दिनसम्म कमायो साढे ४३ करोड |url=https://www.onlinekhabar.com/2024/11/1572637/poorna-bahadur-ko-sarangi-earned-43-and-a-half-crores-for-24-days |access-date=2024-11-25 |website=अनलाइन खबर |language=नेपाली}}</ref> == घरेलु चलचित्रहरू == यस सूचीमा नेपालमा रु. १० करोडभन्दा बढी कुल आम्दानी गर्ने घरेलु चलचित्रहरू समावेश छन्। बक्स अफिसका सबै तथ्याङ्कहरू [[चलचित्र विकास बोर्ड]]द्वारा प्रमाणित र प्रकाशित गरिएका हुन्। {| class="wikitable" |- |style="background:#b6fcb6;" |* |हलहरूमा अझै प्रदर्शन भइरहेका चलचित्रहरूलाई जनाउँछ |} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="margin:auto; margin:auto;" !scope="col" |क्रम !शीर्ष स्थान ! scope="col" |चलचित्र !scope="col" |वर्ष (वि.सं) !scope="col" |निर्देशक !scope="col" |कुल आम्दानी !scope="col" class="unsortable" | {{tooltip|सङ्दर्भ|सन्दर्भ सामग्रीहरू}} |- |१ |१ ! scope="row" | ''[[पूर्णबहादुरको सारङ्गी]]'' |२०८१ |सरोज पौडेल |रु. ४६ करोड ८७ लाख |<ref name=":0">{{Cite web |title=FDB honours 25 highest-grossing films |url=https://risingnepaldaily.com/news/64364 |access-date=2025-07-03 |website=GorakhaPatra}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |title=६० वर्षे इतिहासमा सर्वाधिक कमाइ गर्ने २५ नेपाली फिल्मको सूची सार्वजनिक |url=https://www.onlinekhabar.com/2025/06/1713178/list-of-25-highest-grossing-nepali-films-in-60-year-history-made-public |access-date=2025-07-03 |website=अनलाइन खबर|language=नेपाली}}</ref> |- |२ |२ ! scope="row" style="background:#b6fcb6;" | ''[[गौँथली (चलचित्र)|गौँथली]] *'' |२०८३ |डा. कपिल रिजाल |रु. २१ करोड ४४ लाख |<ref>{{Cite web |title=‘गौंथली’ बन्यो दोस्रो धेरै कमाउने नेपाली फिल्म, ‘कबड्डी ४’ लाई उछिन्यो|url=https://www.onlinekhabar.com/2026/08/1995012/gauthali-becomes-the-second-highest-grossing-nepali-film-surpassing-kabaddi-4 |access-date=२०८३ साउन २८ |website=अनलाइन खबर}}</ref> |- |२ |१ ! scope="row" | ''[[कबड्डी ४|कबड्डी ४: द फाइनल म्याच]]'' |२०७९ |[[रामबाबु गुरुङ]] |रु. २१ करोड ४० लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |३ |२ ! scope="row" | ''[[१२ गाउँ]]'' |२०८१ |[[विराज भट्ट]] |रु. १९ करोड ९३ लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |५ |४ ! scope="row" | ''[[परान (चलचित्र)|परान]]'' |२०८२ |दीपकप्रसाद आचार्य |रु. १७ करोड ७७ लाख |<ref name=":2">{{Cite web |title=यी हुन् २०८२ सालमा धेरै कमाउने १० नेपाली फिल्म (सूचीसहित) |url=https://www.onlinekhabar.com/2026/04/1906210/these-are-the-10-highest-grossing-nepali-films-of-2082-bs-with-list |access-date=2026-04-06 |website=अनलाइन खबर|language=नेपाली}}</ref> |- |६ |२ ! scope="row" | ''[[छक्का पञ्जा ४]]'' |२०७९ |हेमराज बीसी |रु. १७ करोड ५३ लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |७ |३ ! scope="row" | ''[[जारी (चलचित्र)|जारी]]'' |२०८९ |[[उपेन्द्र सुब्बा]] |रु. १७ करोड ४८ लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |८ |१ ! scope="row" | ''[[छक्का पञ्जा]]'' |२०७३ |[[दीपाश्री निरौला]] |रु. १६ करोड १० लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |९ |५ ! scope="row" | ''[[महाजात्रा]]'' |२०८१ |[[प्रदीप भट्टराई]] |रु. १५ करोड ६८ लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |१० |७ ! scope="row" | ''[[छक्का पन्जा ५]]'' |२०८१ |दीपाश्री निरौला |रु. १५ करोड २० लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |११ |१ ! scope="row" | ''[[कोहिनुर (चलचित्र)|कोहिनुर]]'' |२०७१ |आकाश अधिकारी |रु. १४ करोड ७५ लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |१२ |३ ! scope="row" | ''[[छक्का पन्जा २]]'' |२०७४ |दीपाश्री निरौला |रु. १४ करोड ५१ लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |१३ |१२ ! scope="row" | ''[[आ बाटा आमा]]'' |२०८२ |चन्द्र पन्त |रु. १३ करोड २० लाख |<ref>{{Cite web |title=Film Development Board {{!}} साप्ताहिक स्वदेशी चलचित्रको बक्स अफिस रिपोर्ट – मिति २०८२ चैत्र २८ गते शनिबार राति सम्मको आधिकारिक बक्स अफिस रिपोर्ट |url=https://film.gov.np/notices/306/ |access-date=2026-04-15 |website=film.gov.np}}</ref><ref>{{Cite web |title=यी हुन् धेरै कमाउने ३१ नेपाली फिल्म : कमाइ ४ अर्ब ३३ लाख रुपैयाँ |url=https://www.onlinekhabar.com/2026/07/1966722/these-are-the-31-highest-grossing-nepali-films-earnings-of-rs-4003361520 |access-date=2026-07-28 |website=अनलाइन खबर |language=en-US}}</ref> |- |१४ |४ ! scope="row" | ''[[शत्रु गते]]'' |२०७४ |[[प्रदीप भट्टराई]] |रु. १२ करोड ६५ लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |१५ |१२ ! scope="row" | ''[[जेरी अन टप]]'' |२०८२ |सुयोग गुरुङ |रु. १२ करोड २९ लाख |<ref name=":2" /> |- |१६ |१२ ! scope="row" | ''[[ऊनको स्वीटर]]'' |२०८२ |नवीन चौहान |रु. ११ करोड ४२ लाख |<ref name=":2" /> |- |१७ |२ ! scope="row" | ''[[कबड्डी कबड्डी]]'' |२०७२ |[[रामबाबु गुरुङ]] |रु. १० करोड ३५ लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |१८ |१० ! scope="row" | ''[[बोक्सीको घर]]'' |२०८१ |सुलक्ष्ण भारती |रु. १० करोड १० लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |} == विदेशी चलचित्रहरू == यस सूचीमा नेपालमा रु. १० करोडभन्दा बढी कुल आम्दानी (ग्रस) गर्ने विदेशी चलचित्रहरू समावेश छन्। {| class="wikitable" | style="background:#b6fcb6;" | * | हलहरूमा अझै प्रदर्शन भइरहेका चलचित्रहरूलाई जनाउँछ |} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="margin:auto; margin:auto;" !scope="col" |क्रम !scope="col" |चलचित्र !scope="col" |वर्ष (सन्) !scope="col" |निर्देशक !scope="col" |{{Tooltip|भाषा|मूल भाषा}} !scope="col" |कुल आम्दानी !scope="col" class="unsortable" | {{tooltip|सन्दर्भ |सन्दर्भ सामग्रीहरू}} |- |१ ! scope="row"|''[[पुष्पा २: द रुल]]'' |२०२४ |[[सुकुमार]] |[[तेलुगु भाषा|तेलुगु]] |रु. २६ करोड ४६ लाख |<ref name=":5">{{Cite web |last=Setopati |first=सेतोपाटी कला |title=यी हुन् यो वर्ष नेपालमा धेरै कमाइ गर्ने १० विदेशी फिल्म |url=https://www.setopati.com/art/bollywood/355807 |access-date=2025-04-18 |website=Setopati |language=en-US}}</ref><ref name=":4">{{Cite web |title=नेपालमा अहिलेसम्म धेरै कमाउने शीर्ष १० विदेशी फिल्ममा सबै भारतीय |url=https://www.onlinekhabar.com/2026/07/1969991/all-indian-films-in-the-top-10-highest-grossing-foreign-films-in-nepal-so-far |access-date=2026-07-28 |website=अनलाइन खबर |language=en-US}}</ref> |- |२ ! scope="row"|''[[बाहुबली २: द कन्क्लुजन]]'' |२०१७ |[[एस.एस. राजामौली]] |तेलुगु |रु. २३ करोड |<ref>{{Cite web |title=बुझिनसक्नु बजार |url=https://ekantipur.com/koseli/2017/05/20/20170520084654.html |access-date=2025-04-18 |website=ekantipur.com |language=ne}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title='कबड्डी ४' इतिहासकै सबैभन्दा बढी कमाइ गर्ने नेपाली फिल्म, अहिलेसम्म कति कमायो ? |url=https://saralrekha.com/detail/1819 |access-date=2025-04-18 |website=}}</ref> |- |३ ! scope="row"|''[[के.जी.एफ: च्याप्टर २|केजिएफ: च्याप्टर २]]'' |२०२२ |[[प्रशान्त नील]] |[[कन्नड भाषा|कन्नड]] |रु. १९ करोड ८० लाख |<ref name=":4" /><ref name=":JaariBoxOffice">{{Cite web |last= |first= |date=2023-07-21 |title=Box Office Success: Top-Grossing Films in Nepal's Last Financial Year 2079/80 |url=https://www.sharesansar.com/newsdetail/box-office-success-top-grossing-films-in-nepals-last-financial-year-207980-2023-07-21#:~:text=%2DShareSansar&text=76%20crore%2072%20lakh%2057,'%2C%20directed%20by%20Hemraj%20BC |access-date=2023-12-18 |website=sharesansar.com}}</ref> |- |४ ! scope="row"|''[[आरआरआर (चलचित्र)|आरआरआर]]'' |२०२२ |[[एस.एस. राजामौली]] |तेलुगु |रु. १७ करोड १२ लाख |<ref name=":4" /> |- |५ ! scope="row"|''[[एनिमल (भारतीय चलचित्र)|एनिमल]]'' |२०२३ |[[सन्दीप रेड्डी वांगा]] |[[हिन्दी भाषा|हिन्दी]] |रु. १६ करोड ५६ लाख |<ref name=":4" /> |- |६ ! scope="row"|''[[जवान (चलचित्र)|जवान]]'' |२०२३ |[[एटली कुमार|एटली]] |हिन्दी |रु. १४ करोड ३५ लाख |<ref name=":4" /> |- |७ ! scope="row"| ''[[धुरन्धर: द रिभेन्ज]]'' |२०२६ |[[आदित्य धर]] |हिन्दी |रु. १३ करोड ३९ लाख |<ref name=":4" /><ref name=":3" /> |- |८ ! scope="row"| ''[[पठान (चलचित्र)|पठान]]'' |२०२३ |[[सिद्धार्थ आनन्द]] |हिन्दी |रु. १३ करोड ३३ लाख |<ref name=":4" /><ref name=":JaariBoxOffice" /> |- |९ ! scope="row"| ''[[कल्की २८९८ एडी]]'' |२०२४ |[[नाग अश्विन]] |तेलुगु |रु. १२ करोड ५८ लाख |<ref name=":5" /> |- |१० ! scope="row"| ''[[कान्तारा: च्याप्टर १]]'' |२०२५ |[[ऋषभ शेट्टी]] |कन्नड |रु. १२ करोड ३५ लाख |<ref name=":3">{{Cite web |title=यी हुन् २०८२ सालमा नेपालमा धेरै कमाउने १० विदेशी फिल्म (सूचीसहित) |url=https://www.onlinekhabar.com/2026/04/1906263/these-are-the-10-highest-grossing-foreign-films-in-nepal-in-2082-bs-with-list |access-date=2026-04-06 |website=अनलाइन खबर |language=en-US}}</ref> |- |११ ! scope="row" | ''[[दङ्गल (चलचित्र)|दङ्गल]]'' |२०१६ |[[नितेश तिवारी]] |हिन्दी |रु. १० करोड ६५ लाख |<ref name=":Nff">{{Cite news |last= |first= |date=2017-01-07 |title=नेपाली बजारमा विदेशी चलचित्र |url=https://saptahik.com.np/cinema/2017/01/07/20170107124901 |access-date=2024-01-10 |website=saptahik.com.np}}</ref> |- |१२ ! scope="row"|''[[धुरन्धर]]'' |२०२५ |[[आदित्य धर]] |हिन्दी |रु. १० करोड ५१ लाख |<ref name=":3" /> |- |१३ ! scope="row"| ''[[सैयारा (चलचित्र)|सैयारा]]'' |२०२५ |[[मोहित सुरी]] |हिन्दी |रु. १० करोड १४ लाख |<ref name=":3" /> |} == वर्ष अनुसार सर्वाधिक आम्दानी गरेका चलचित्रहरू == यहाँ विक्रम सम्वत् २०६८ पछि प्रदर्शन भएका चलचित्रहरू मात्र सूचीकृत गरिएका छन्। {| class="wikitable" | style="background:#ffc;" | | विदेशी चलचित्रलाई जनाउँछ |} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="margin:auto; margin:auto;" !scope="col" |वर्ष (वि.सं) !scope="col" |चलचित्र !उत्पादन ! scope="col" |कुल आम्दानी<ref name=":1" /> |- |२०६८ !scope="row" | ''[[लुट (चलचित्र)|लुट]]'' |ब्ल्याक हर्स पिक्चर्स |रु. ५ करोड २० लाख |- |२०७० !scope="row" style="background:#ffc;"|''[[धूम ३]]'' |[[यश राज फिल्म्स]] |रु. ६ करोड |- |२०७१ !scope="row" | ''[[कोहिनुर (चलचित्र)|कोहिनुर]]'' |नेपा मुभिज |रु. १४ करोड ७५ लाख |- |२०७२ !scope="row" |''[[कबड्डी कबड्डी]]'' |सिनेमा आर्ट |रु. १० करोड ३५ लाख |- |२०७३ !scope="row" | ''[[छक्का पन्जा]]'' |आमा सरस्वती मुभिज |रु. १६ करोड १० लाख |- |२०७४ !scope="row" style="background:#ffc;"| ''[[बाहुबली २: द कन्क्लुजन]]'' |[[आर्का मिडिया वर्क्स]] |रु. २३ करोड |- |२०७४ !scope="row" | ''[[शत्रु गते]]'' |महा सञ्चार |रु. १२ करोड ६५ लाख |- |२०७६ !scope="row" | ''[[छ माया छपक्कै]]'' |आमा सरस्वती मुभिज |रु. ९ करोड ९३ लाख |- |२०७६ !scope="row" | ''[[सेन्टी भाइरस]]'' |सुबिहानी फिल्म्स |रु. ३ करोड ६० लाख |- |२०७८ !scope="row" style="background:#ffc;" | ''[[स्पाइडर-म्यान: नो वे होम]]'' |[[मार्वल स्टुडियोज]] |रु. ७ करोड ३० लाख |- |२०७९ !scope="row" | ''[[कबड्डी ४|कबड्डी ४: द फाइनल म्याच]]'' |बासुरी फिल्म्स |रु. २१ करोड ४० लाख |- |२०७९ !scope="row" | ''[[छक्का पञ्जा ४|छक्का पञ्जा ४]]'' |आमा सरस्वती मुभिज |रु. १७ करोड ५३ लाख |- |२०८१ ! scope="row" | ''[[पूर्णबहादुरको सारङ्गी]]'' |सेभेन सिज सिनेमा |रु. ४६ करोड ८७ लाख |- |२०८२ ! scope="row" | ''[[परान (चलचित्र)|परान]]'' |बाइस्कोप सिनेमा |रु. १७ करोड ७७ लाख |- |२०८३ ! scope="row" style="background:#b6fcb6;"| ''[[गौँथली (चलचित्र)|गौँथली]] *'' |आर्य इन्टरटेन्मेन्ट |रु. १९ करोड ७१ लाख |} == यो पनि हेर्नुहोस् == *[[सबैभन्दा महँगो नेपाली चलचित्रहरूको सूची]] == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} {{टिप्पणीसूची}} [[श्रेणी:नेपालको चलचित्र]] [[श्रेणी:नेपाल सम्बन्धित सूची]] 1rtpmeys24ebjbxhmjg2vgmxg7gqw3f 1369488 1369487 2026-08-13T08:53:27Z पर्वत सुवेदी 31224 /* वर्ष अनुसार सर्वाधिक आम्दानी गरेका चलचित्रहरू */ 1369488 wikitext text/x-wiki नेपालमा सर्वाधिक आम्दानी गरेका चलचित्रहरूको यो सूची हो, जसको [[कुल आम्दानी|कुल राजस्व]] [[नेपाली रुपैयाँ]]मा प्रस्तुत गरिएको छ। यी बक्स अफिस विवरणहरू नेपालको चलचित्रसम्बन्धी नियमन गर्ने निकाय, [[चलचित्र विकास बोर्ड]]द्वारा प्रकाशित आधिकारिक प्रतिवेदन हुन्। बोर्डले [[काठमाडौँ उपत्यका]]मा २०७५ साउन २ देखि र त्यसको लगभग एक वर्षपछि देशका अन्य भागहरूमा डिजिटल बक्स अफिस प्रणाली लागू गर्दै रिपोर्टिङलाई व्यवस्थित गरेको थियो।<ref name="bosn">{{Cite web|url=https://thehimalayantimes.com/kathmandu/govt-introduces-box-office-system-in-film-sector|title=Govt introduces box office system in film sector|website=thehimalayantimes.com|date=17 July 2018 |language=en|access-date=2024-01-16}}</ref> तसर्थ, त्यसपश्चात प्रदर्शन भएका चलचित्रहरूको राजस्व बोर्डको केन्द्रीय सिनेमा व्यवस्थापन प्रणालीको आधिकारिक तथ्याङ्कमा आधारित छ।<ref>{{Cite web|title=‘रियल टाइम बक्सअफिस’ १६ असारदेखि|url=https://www.onlinekhabar.com/2025/06/1702998/real-time-box-office-from-16-ashar|website=अनलाइन खबर|access-date=2025-12-02|language=नेपाली}}</ref> == अवलोकन == नेपालको चलचित्र उद्योग अझै पनि अपेक्षाकृत रूपमा नयाँ छ। सुरुका दिनहरूमा, अधिकांश चलचित्रहरू शाही नेपाल चलचित्र संस्थान (स्थापना वि.सं २०२८) मार्फत सरकारद्वारा लगानी गरिएका थिए। तिनीहरूको ध्यान व्यावसायिक लक्ष्यहरू प्राप्त गर्नुभन्दा पनि नेपालको समृद्ध सांस्कृतिक सम्पदाको प्रदर्शन र संरक्षण गर्नुमा बढी थियो। यद्यपि, तिनीहरूको प्रयासले क्रमशः यस उद्योगको आधार तयार गरेको थियो र अन्ततः निजी निर्माताहरूका लागि बाटो खुला समेत गरेको थियो। पहिलो ठूलो मोड [[कुसुमे रुमाल (चलचित्र)|कुसुमे रुमाल]] (प्रदर्शन मिति: २०४२ असोज २९) सँगै आएको थियो, जसले २०५७ जेठ १ मा प्रदर्शनमा आएको चलचित्र [[दर्पण छायाँ]]द्वारा पछि नपारेसम्म बक्स अफिसको ताज ओगटेको थियो। सफलताको एक नयाँ युग वि.सं २०६८ मा सुरु भएको थियो,जहाँ अपराध थ्रिलर चलचित्र [[लुट (चलचित्र)|लुट]] घरेलु बक्स अफिसमा रु. ५ करोडको आँकडा पार गर्ने पहिलो नेपाली चलचित्र बनेको थियो। त्यसको दुई वर्षपछि, नाटक तथा थ्रिलर चलचित्र [[कोहिनुर (चलचित्र)|कोहिनुर]] (वि.सं २०७१) ले यो मापदण्डलाई दोब्बर बनाएको थियो र रु. १० करोडभन्दा बढी कमाउने पहिलो चलचित्र बन्दै नेपाली चलचित्रका लागि एक नयाँ विशाल मानक स्थापित गरेको थियो। यो कीर्तिमानलाई तुरुन्तै वि.सं २०७३ मा हास्य-नाटक चलचित्र [[छक्का पन्जा]]ले तोडेको थियो, जसले प्रभावशाली रूपमा रु. १६ करोड कमाएको थियो।<ref name="auto1">{{Cite web |title=Nepal's film industry going great guns|url=http://kathmandupost.ekantipur.com/news/2018-07-12/nepals-film-industry-going-great-guns.html|access-date=2019-05-25|website=kathmandupost.ekantipur.com|language=en}}</ref> अर्को ठूलो छलाङ वि.सं २०७९ मा प्रदर्शनमा आएको [[कबड्डी ४|कबड्डी ४: द फाइनल म्याच]] रु. २० करोड पार गर्ने पहिलो नेपाली चलचित्र बनेको थियो। सन् २०१७ को भारतीय हिट चलचित्र [[बाहुबली २: द कन्क्लुजन]] पछि नेपालमा यो उपलब्धि हासिल गर्ने यो दोस्रो चलचित्र मात्र थियो।२०८१ कात्तिक १ मा प्रदर्शनमा आएको, [[पूर्णबहादुरको सारङ्गी]]ले अभूतपूर्व व्यापार गर्दै नयाँ मानकहरू स्थापित गरेको थियो, जसले विशाल रु. ४० करोडको आँकडा पार गरेको थियो। यो उपलब्धि हासिल गर्ने पहिलो र एकमात्र चलचित्र हो, जसले वास्तवमै नेपाली चलचित्रका लागि नयाँ युगको सूत्रपात गरेको छ।<ref>{{Cite web |date=2022-06-07|title='कबड्डी ४'लाई ५ लाख दर्शकले हेरे, यी हुन् 'ब्लकबस्टर' हुनुका ८ कारण ul|url=https://www.onlinekhabar.com/2022/06/1138969|access-date=2022-06-07|website=[[अनलाइन खबर]]|language=नेपाली}}</ref><ref>{{Cite web |title='पूर्णबहादुरको सारंगी'ले २४ दिनसम्म कमायो साढे ४३ करोड |url=https://www.onlinekhabar.com/2024/11/1572637/poorna-bahadur-ko-sarangi-earned-43-and-a-half-crores-for-24-days |access-date=2024-11-25 |website=अनलाइन खबर |language=नेपाली}}</ref> == घरेलु चलचित्रहरू == यस सूचीमा नेपालमा रु. १० करोडभन्दा बढी कुल आम्दानी गर्ने घरेलु चलचित्रहरू समावेश छन्। बक्स अफिसका सबै तथ्याङ्कहरू [[चलचित्र विकास बोर्ड]]द्वारा प्रमाणित र प्रकाशित गरिएका हुन्। {| class="wikitable" |- |style="background:#b6fcb6;" |* |हलहरूमा अझै प्रदर्शन भइरहेका चलचित्रहरूलाई जनाउँछ |} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="margin:auto; margin:auto;" !scope="col" |क्रम !शीर्ष स्थान ! scope="col" |चलचित्र !scope="col" |वर्ष (वि.सं) !scope="col" |निर्देशक !scope="col" |कुल आम्दानी !scope="col" class="unsortable" | {{tooltip|सङ्दर्भ|सन्दर्भ सामग्रीहरू}} |- |१ |१ ! scope="row" | ''[[पूर्णबहादुरको सारङ्गी]]'' |२०८१ |सरोज पौडेल |रु. ४६ करोड ८७ लाख |<ref name=":0">{{Cite web |title=FDB honours 25 highest-grossing films |url=https://risingnepaldaily.com/news/64364 |access-date=2025-07-03 |website=GorakhaPatra}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |title=६० वर्षे इतिहासमा सर्वाधिक कमाइ गर्ने २५ नेपाली फिल्मको सूची सार्वजनिक |url=https://www.onlinekhabar.com/2025/06/1713178/list-of-25-highest-grossing-nepali-films-in-60-year-history-made-public |access-date=2025-07-03 |website=अनलाइन खबर|language=नेपाली}}</ref> |- |२ |२ ! scope="row" style="background:#b6fcb6;" | ''[[गौँथली (चलचित्र)|गौँथली]] *'' |२०८३ |डा. कपिल रिजाल |रु. २१ करोड ४४ लाख |<ref>{{Cite web |title=‘गौंथली’ बन्यो दोस्रो धेरै कमाउने नेपाली फिल्म, ‘कबड्डी ४’ लाई उछिन्यो|url=https://www.onlinekhabar.com/2026/08/1995012/gauthali-becomes-the-second-highest-grossing-nepali-film-surpassing-kabaddi-4 |access-date=२०८३ साउन २८ |website=अनलाइन खबर}}</ref> |- |२ |१ ! scope="row" | ''[[कबड्डी ४|कबड्डी ४: द फाइनल म्याच]]'' |२०७९ |[[रामबाबु गुरुङ]] |रु. २१ करोड ४० लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |३ |२ ! scope="row" | ''[[१२ गाउँ]]'' |२०८१ |[[विराज भट्ट]] |रु. १९ करोड ९३ लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |५ |४ ! scope="row" | ''[[परान (चलचित्र)|परान]]'' |२०८२ |दीपकप्रसाद आचार्य |रु. १७ करोड ७७ लाख |<ref name=":2">{{Cite web |title=यी हुन् २०८२ सालमा धेरै कमाउने १० नेपाली फिल्म (सूचीसहित) |url=https://www.onlinekhabar.com/2026/04/1906210/these-are-the-10-highest-grossing-nepali-films-of-2082-bs-with-list |access-date=2026-04-06 |website=अनलाइन खबर|language=नेपाली}}</ref> |- |६ |२ ! scope="row" | ''[[छक्का पञ्जा ४]]'' |२०७९ |हेमराज बीसी |रु. १७ करोड ५३ लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |७ |३ ! scope="row" | ''[[जारी (चलचित्र)|जारी]]'' |२०८९ |[[उपेन्द्र सुब्बा]] |रु. १७ करोड ४८ लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |८ |१ ! scope="row" | ''[[छक्का पञ्जा]]'' |२०७३ |[[दीपाश्री निरौला]] |रु. १६ करोड १० लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |९ |५ ! scope="row" | ''[[महाजात्रा]]'' |२०८१ |[[प्रदीप भट्टराई]] |रु. १५ करोड ६८ लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |१० |७ ! scope="row" | ''[[छक्का पन्जा ५]]'' |२०८१ |दीपाश्री निरौला |रु. १५ करोड २० लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |११ |१ ! scope="row" | ''[[कोहिनुर (चलचित्र)|कोहिनुर]]'' |२०७१ |आकाश अधिकारी |रु. १४ करोड ७५ लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |१२ |३ ! scope="row" | ''[[छक्का पन्जा २]]'' |२०७४ |दीपाश्री निरौला |रु. १४ करोड ५१ लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |१३ |१२ ! scope="row" | ''[[आ बाटा आमा]]'' |२०८२ |चन्द्र पन्त |रु. १३ करोड २० लाख |<ref>{{Cite web |title=Film Development Board {{!}} साप्ताहिक स्वदेशी चलचित्रको बक्स अफिस रिपोर्ट – मिति २०८२ चैत्र २८ गते शनिबार राति सम्मको आधिकारिक बक्स अफिस रिपोर्ट |url=https://film.gov.np/notices/306/ |access-date=2026-04-15 |website=film.gov.np}}</ref><ref>{{Cite web |title=यी हुन् धेरै कमाउने ३१ नेपाली फिल्म : कमाइ ४ अर्ब ३३ लाख रुपैयाँ |url=https://www.onlinekhabar.com/2026/07/1966722/these-are-the-31-highest-grossing-nepali-films-earnings-of-rs-4003361520 |access-date=2026-07-28 |website=अनलाइन खबर |language=en-US}}</ref> |- |१४ |४ ! scope="row" | ''[[शत्रु गते]]'' |२०७४ |[[प्रदीप भट्टराई]] |रु. १२ करोड ६५ लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |१५ |१२ ! scope="row" | ''[[जेरी अन टप]]'' |२०८२ |सुयोग गुरुङ |रु. १२ करोड २९ लाख |<ref name=":2" /> |- |१६ |१२ ! scope="row" | ''[[ऊनको स्वीटर]]'' |२०८२ |नवीन चौहान |रु. ११ करोड ४२ लाख |<ref name=":2" /> |- |१७ |२ ! scope="row" | ''[[कबड्डी कबड्डी]]'' |२०७२ |[[रामबाबु गुरुङ]] |रु. १० करोड ३५ लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |१८ |१० ! scope="row" | ''[[बोक्सीको घर]]'' |२०८१ |सुलक्ष्ण भारती |रु. १० करोड १० लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |} == विदेशी चलचित्रहरू == यस सूचीमा नेपालमा रु. १० करोडभन्दा बढी कुल आम्दानी (ग्रस) गर्ने विदेशी चलचित्रहरू समावेश छन्। {| class="wikitable" | style="background:#b6fcb6;" | * | हलहरूमा अझै प्रदर्शन भइरहेका चलचित्रहरूलाई जनाउँछ |} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="margin:auto; margin:auto;" !scope="col" |क्रम !scope="col" |चलचित्र !scope="col" |वर्ष (सन्) !scope="col" |निर्देशक !scope="col" |{{Tooltip|भाषा|मूल भाषा}} !scope="col" |कुल आम्दानी !scope="col" class="unsortable" | {{tooltip|सन्दर्भ |सन्दर्भ सामग्रीहरू}} |- |१ ! scope="row"|''[[पुष्पा २: द रुल]]'' |२०२४ |[[सुकुमार]] |[[तेलुगु भाषा|तेलुगु]] |रु. २६ करोड ४६ लाख |<ref name=":5">{{Cite web |last=Setopati |first=सेतोपाटी कला |title=यी हुन् यो वर्ष नेपालमा धेरै कमाइ गर्ने १० विदेशी फिल्म |url=https://www.setopati.com/art/bollywood/355807 |access-date=2025-04-18 |website=Setopati |language=en-US}}</ref><ref name=":4">{{Cite web |title=नेपालमा अहिलेसम्म धेरै कमाउने शीर्ष १० विदेशी फिल्ममा सबै भारतीय |url=https://www.onlinekhabar.com/2026/07/1969991/all-indian-films-in-the-top-10-highest-grossing-foreign-films-in-nepal-so-far |access-date=2026-07-28 |website=अनलाइन खबर |language=en-US}}</ref> |- |२ ! scope="row"|''[[बाहुबली २: द कन्क्लुजन]]'' |२०१७ |[[एस.एस. राजामौली]] |तेलुगु |रु. २३ करोड |<ref>{{Cite web |title=बुझिनसक्नु बजार |url=https://ekantipur.com/koseli/2017/05/20/20170520084654.html |access-date=2025-04-18 |website=ekantipur.com |language=ne}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title='कबड्डी ४' इतिहासकै सबैभन्दा बढी कमाइ गर्ने नेपाली फिल्म, अहिलेसम्म कति कमायो ? |url=https://saralrekha.com/detail/1819 |access-date=2025-04-18 |website=}}</ref> |- |३ ! scope="row"|''[[के.जी.एफ: च्याप्टर २|केजिएफ: च्याप्टर २]]'' |२०२२ |[[प्रशान्त नील]] |[[कन्नड भाषा|कन्नड]] |रु. १९ करोड ८० लाख |<ref name=":4" /><ref name=":JaariBoxOffice">{{Cite web |last= |first= |date=2023-07-21 |title=Box Office Success: Top-Grossing Films in Nepal's Last Financial Year 2079/80 |url=https://www.sharesansar.com/newsdetail/box-office-success-top-grossing-films-in-nepals-last-financial-year-207980-2023-07-21#:~:text=%2DShareSansar&text=76%20crore%2072%20lakh%2057,'%2C%20directed%20by%20Hemraj%20BC |access-date=2023-12-18 |website=sharesansar.com}}</ref> |- |४ ! scope="row"|''[[आरआरआर (चलचित्र)|आरआरआर]]'' |२०२२ |[[एस.एस. राजामौली]] |तेलुगु |रु. १७ करोड १२ लाख |<ref name=":4" /> |- |५ ! scope="row"|''[[एनिमल (भारतीय चलचित्र)|एनिमल]]'' |२०२३ |[[सन्दीप रेड्डी वांगा]] |[[हिन्दी भाषा|हिन्दी]] |रु. १६ करोड ५६ लाख |<ref name=":4" /> |- |६ ! scope="row"|''[[जवान (चलचित्र)|जवान]]'' |२०२३ |[[एटली कुमार|एटली]] |हिन्दी |रु. १४ करोड ३५ लाख |<ref name=":4" /> |- |७ ! scope="row"| ''[[धुरन्धर: द रिभेन्ज]]'' |२०२६ |[[आदित्य धर]] |हिन्दी |रु. १३ करोड ३९ लाख |<ref name=":4" /><ref name=":3" /> |- |८ ! scope="row"| ''[[पठान (चलचित्र)|पठान]]'' |२०२३ |[[सिद्धार्थ आनन्द]] |हिन्दी |रु. १३ करोड ३३ लाख |<ref name=":4" /><ref name=":JaariBoxOffice" /> |- |९ ! scope="row"| ''[[कल्की २८९८ एडी]]'' |२०२४ |[[नाग अश्विन]] |तेलुगु |रु. १२ करोड ५८ लाख |<ref name=":5" /> |- |१० ! scope="row"| ''[[कान्तारा: च्याप्टर १]]'' |२०२५ |[[ऋषभ शेट्टी]] |कन्नड |रु. १२ करोड ३५ लाख |<ref name=":3">{{Cite web |title=यी हुन् २०८२ सालमा नेपालमा धेरै कमाउने १० विदेशी फिल्म (सूचीसहित) |url=https://www.onlinekhabar.com/2026/04/1906263/these-are-the-10-highest-grossing-foreign-films-in-nepal-in-2082-bs-with-list |access-date=2026-04-06 |website=अनलाइन खबर |language=en-US}}</ref> |- |११ ! scope="row" | ''[[दङ्गल (चलचित्र)|दङ्गल]]'' |२०१६ |[[नितेश तिवारी]] |हिन्दी |रु. १० करोड ६५ लाख |<ref name=":Nff">{{Cite news |last= |first= |date=2017-01-07 |title=नेपाली बजारमा विदेशी चलचित्र |url=https://saptahik.com.np/cinema/2017/01/07/20170107124901 |access-date=2024-01-10 |website=saptahik.com.np}}</ref> |- |१२ ! scope="row"|''[[धुरन्धर]]'' |२०२५ |[[आदित्य धर]] |हिन्दी |रु. १० करोड ५१ लाख |<ref name=":3" /> |- |१३ ! scope="row"| ''[[सैयारा (चलचित्र)|सैयारा]]'' |२०२५ |[[मोहित सुरी]] |हिन्दी |रु. १० करोड १४ लाख |<ref name=":3" /> |} == वर्ष अनुसार सर्वाधिक आम्दानी गरेका चलचित्रहरू == यहाँ विक्रम सम्वत् २०६८ पछि प्रदर्शन भएका चलचित्रहरू मात्र सूचीकृत गरिएका छन्। {| class="wikitable" | style="background:#ffc;" | | विदेशी चलचित्रलाई जनाउँछ |} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="margin:auto; margin:auto;" !scope="col" |वर्ष (वि.सं) !scope="col" |चलचित्र !उत्पादन ! scope="col" |कुल आम्दानी<ref name=":1" /> |- |२०६८ !scope="row" | ''[[लुट (चलचित्र)|लुट]]'' |ब्ल्याक हर्स पिक्चर्स |रु. ५ करोड २० लाख |- |२०७० !scope="row" style="background:#ffc;"|''[[धूम ३]]'' |[[यश राज फिल्म्स]] |रु. ६ करोड |- |२०७१ !scope="row" | ''[[कोहिनुर (चलचित्र)|कोहिनुर]]'' |नेपा मुभिज |रु. १४ करोड ७५ लाख |- |२०७२ !scope="row" |''[[कबड्डी कबड्डी]]'' |सिनेमा आर्ट |रु. १० करोड ३५ लाख |- |२०७३ !scope="row" | ''[[छक्का पन्जा]]'' |आमा सरस्वती मुभिज |रु. १६ करोड १० लाख |- |२०७४ !scope="row" style="background:#ffc;"| ''[[बाहुबली २: द कन्क्लुजन]]'' |[[आर्का मिडिया वर्क्स]] |रु. २३ करोड |- |२०७४ !scope="row" | ''[[शत्रु गते]]'' |महा सञ्चार |रु. १२ करोड ६५ लाख |- |२०७६ !scope="row" | ''[[छ माया छपक्कै]]'' |आमा सरस्वती मुभिज |रु. ९ करोड ९३ लाख |- |२०७६ !scope="row" | ''[[सेन्टी भाइरस]]'' |सुबिहानी फिल्म्स |रु. ३ करोड ६० लाख |- |२०७८ !scope="row" style="background:#ffc;" | ''[[स्पाइडर-म्यान: नो वे होम]]'' |[[मार्वल स्टुडियोज]] |रु. ७ करोड ३० लाख |- |२०७९ !scope="row" | ''[[कबड्डी ४|कबड्डी ४: द फाइनल म्याच]]'' |बासुरी फिल्म्स |रु. २१ करोड ४० लाख |- |२०७९ !scope="row" | ''[[छक्का पञ्जा ४|छक्का पञ्जा ४]]'' |आमा सरस्वती मुभिज |रु. १७ करोड ५३ लाख |- |२०८१ ! scope="row" | ''[[पूर्णबहादुरको सारङ्गी]]'' |सेभेन सिज सिनेमा |रु. ४६ करोड ८७ लाख |- |२०८२ ! scope="row" | ''[[परान (चलचित्र)|परान]]'' |बाइस्कोप सिनेमा |रु. १७ करोड ७७ लाख |- |२०८३ ! scope="row" style="background:#b6fcb6;"| ''[[गौँथली (चलचित्र)|गौँथली]] *'' |आर्य इन्टरटेन्मेन्ट |रु. २१ करोड ४४ लाख |} == यो पनि हेर्नुहोस् == *[[सबैभन्दा महँगो नेपाली चलचित्रहरूको सूची]] == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} {{टिप्पणीसूची}} [[श्रेणी:नेपालको चलचित्र]] [[श्रेणी:नेपाल सम्बन्धित सूची]] tucngk68h8ggh1lozd7o1udh7mruwce 1369490 1369488 2026-08-13T08:55:22Z पर्वत सुवेदी 31224 /* वर्ष अनुसार सर्वाधिक आम्दानी गरेका चलचित्रहरू */ 1369490 wikitext text/x-wiki नेपालमा सर्वाधिक आम्दानी गरेका चलचित्रहरूको यो सूची हो, जसको [[कुल आम्दानी|कुल राजस्व]] [[नेपाली रुपैयाँ]]मा प्रस्तुत गरिएको छ। यी बक्स अफिस विवरणहरू नेपालको चलचित्रसम्बन्धी नियमन गर्ने निकाय, [[चलचित्र विकास बोर्ड]]द्वारा प्रकाशित आधिकारिक प्रतिवेदन हुन्। बोर्डले [[काठमाडौँ उपत्यका]]मा २०७५ साउन २ देखि र त्यसको लगभग एक वर्षपछि देशका अन्य भागहरूमा डिजिटल बक्स अफिस प्रणाली लागू गर्दै रिपोर्टिङलाई व्यवस्थित गरेको थियो।<ref name="bosn">{{Cite web|url=https://thehimalayantimes.com/kathmandu/govt-introduces-box-office-system-in-film-sector|title=Govt introduces box office system in film sector|website=thehimalayantimes.com|date=17 July 2018 |language=en|access-date=2024-01-16}}</ref> तसर्थ, त्यसपश्चात प्रदर्शन भएका चलचित्रहरूको राजस्व बोर्डको केन्द्रीय सिनेमा व्यवस्थापन प्रणालीको आधिकारिक तथ्याङ्कमा आधारित छ।<ref>{{Cite web|title=‘रियल टाइम बक्सअफिस’ १६ असारदेखि|url=https://www.onlinekhabar.com/2025/06/1702998/real-time-box-office-from-16-ashar|website=अनलाइन खबर|access-date=2025-12-02|language=नेपाली}}</ref> == अवलोकन == नेपालको चलचित्र उद्योग अझै पनि अपेक्षाकृत रूपमा नयाँ छ। सुरुका दिनहरूमा, अधिकांश चलचित्रहरू शाही नेपाल चलचित्र संस्थान (स्थापना वि.सं २०२८) मार्फत सरकारद्वारा लगानी गरिएका थिए। तिनीहरूको ध्यान व्यावसायिक लक्ष्यहरू प्राप्त गर्नुभन्दा पनि नेपालको समृद्ध सांस्कृतिक सम्पदाको प्रदर्शन र संरक्षण गर्नुमा बढी थियो। यद्यपि, तिनीहरूको प्रयासले क्रमशः यस उद्योगको आधार तयार गरेको थियो र अन्ततः निजी निर्माताहरूका लागि बाटो खुला समेत गरेको थियो। पहिलो ठूलो मोड [[कुसुमे रुमाल (चलचित्र)|कुसुमे रुमाल]] (प्रदर्शन मिति: २०४२ असोज २९) सँगै आएको थियो, जसले २०५७ जेठ १ मा प्रदर्शनमा आएको चलचित्र [[दर्पण छायाँ]]द्वारा पछि नपारेसम्म बक्स अफिसको ताज ओगटेको थियो। सफलताको एक नयाँ युग वि.सं २०६८ मा सुरु भएको थियो,जहाँ अपराध थ्रिलर चलचित्र [[लुट (चलचित्र)|लुट]] घरेलु बक्स अफिसमा रु. ५ करोडको आँकडा पार गर्ने पहिलो नेपाली चलचित्र बनेको थियो। त्यसको दुई वर्षपछि, नाटक तथा थ्रिलर चलचित्र [[कोहिनुर (चलचित्र)|कोहिनुर]] (वि.सं २०७१) ले यो मापदण्डलाई दोब्बर बनाएको थियो र रु. १० करोडभन्दा बढी कमाउने पहिलो चलचित्र बन्दै नेपाली चलचित्रका लागि एक नयाँ विशाल मानक स्थापित गरेको थियो। यो कीर्तिमानलाई तुरुन्तै वि.सं २०७३ मा हास्य-नाटक चलचित्र [[छक्का पन्जा]]ले तोडेको थियो, जसले प्रभावशाली रूपमा रु. १६ करोड कमाएको थियो।<ref name="auto1">{{Cite web |title=Nepal's film industry going great guns|url=http://kathmandupost.ekantipur.com/news/2018-07-12/nepals-film-industry-going-great-guns.html|access-date=2019-05-25|website=kathmandupost.ekantipur.com|language=en}}</ref> अर्को ठूलो छलाङ वि.सं २०७९ मा प्रदर्शनमा आएको [[कबड्डी ४|कबड्डी ४: द फाइनल म्याच]] रु. २० करोड पार गर्ने पहिलो नेपाली चलचित्र बनेको थियो। सन् २०१७ को भारतीय हिट चलचित्र [[बाहुबली २: द कन्क्लुजन]] पछि नेपालमा यो उपलब्धि हासिल गर्ने यो दोस्रो चलचित्र मात्र थियो।२०८१ कात्तिक १ मा प्रदर्शनमा आएको, [[पूर्णबहादुरको सारङ्गी]]ले अभूतपूर्व व्यापार गर्दै नयाँ मानकहरू स्थापित गरेको थियो, जसले विशाल रु. ४० करोडको आँकडा पार गरेको थियो। यो उपलब्धि हासिल गर्ने पहिलो र एकमात्र चलचित्र हो, जसले वास्तवमै नेपाली चलचित्रका लागि नयाँ युगको सूत्रपात गरेको छ।<ref>{{Cite web |date=2022-06-07|title='कबड्डी ४'लाई ५ लाख दर्शकले हेरे, यी हुन् 'ब्लकबस्टर' हुनुका ८ कारण ul|url=https://www.onlinekhabar.com/2022/06/1138969|access-date=2022-06-07|website=[[अनलाइन खबर]]|language=नेपाली}}</ref><ref>{{Cite web |title='पूर्णबहादुरको सारंगी'ले २४ दिनसम्म कमायो साढे ४३ करोड |url=https://www.onlinekhabar.com/2024/11/1572637/poorna-bahadur-ko-sarangi-earned-43-and-a-half-crores-for-24-days |access-date=2024-11-25 |website=अनलाइन खबर |language=नेपाली}}</ref> == घरेलु चलचित्रहरू == यस सूचीमा नेपालमा रु. १० करोडभन्दा बढी कुल आम्दानी गर्ने घरेलु चलचित्रहरू समावेश छन्। बक्स अफिसका सबै तथ्याङ्कहरू [[चलचित्र विकास बोर्ड]]द्वारा प्रमाणित र प्रकाशित गरिएका हुन्। {| class="wikitable" |- |style="background:#b6fcb6;" |* |हलहरूमा अझै प्रदर्शन भइरहेका चलचित्रहरूलाई जनाउँछ |} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="margin:auto; margin:auto;" !scope="col" |क्रम !शीर्ष स्थान ! scope="col" |चलचित्र !scope="col" |वर्ष (वि.सं) !scope="col" |निर्देशक !scope="col" |कुल आम्दानी !scope="col" class="unsortable" | {{tooltip|सङ्दर्भ|सन्दर्भ सामग्रीहरू}} |- |१ |१ ! scope="row" | ''[[पूर्णबहादुरको सारङ्गी]]'' |२०८१ |सरोज पौडेल |रु. ४६ करोड ८७ लाख |<ref name=":0">{{Cite web |title=FDB honours 25 highest-grossing films |url=https://risingnepaldaily.com/news/64364 |access-date=2025-07-03 |website=GorakhaPatra}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |title=६० वर्षे इतिहासमा सर्वाधिक कमाइ गर्ने २५ नेपाली फिल्मको सूची सार्वजनिक |url=https://www.onlinekhabar.com/2025/06/1713178/list-of-25-highest-grossing-nepali-films-in-60-year-history-made-public |access-date=2025-07-03 |website=अनलाइन खबर|language=नेपाली}}</ref> |- |२ |२ ! scope="row" style="background:#b6fcb6;" | ''[[गौँथली (चलचित्र)|गौँथली]] *'' |२०८३ |डा. कपिल रिजाल |रु. २१ करोड ४४ लाख |<ref>{{Cite web |title=‘गौंथली’ बन्यो दोस्रो धेरै कमाउने नेपाली फिल्म, ‘कबड्डी ४’ लाई उछिन्यो|url=https://www.onlinekhabar.com/2026/08/1995012/gauthali-becomes-the-second-highest-grossing-nepali-film-surpassing-kabaddi-4 |access-date=२०८३ साउन २८ |website=अनलाइन खबर}}</ref> |- |२ |१ ! scope="row" | ''[[कबड्डी ४|कबड्डी ४: द फाइनल म्याच]]'' |२०७९ |[[रामबाबु गुरुङ]] |रु. २१ करोड ४० लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |३ |२ ! scope="row" | ''[[१२ गाउँ]]'' |२०८१ |[[विराज भट्ट]] |रु. १९ करोड ९३ लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |५ |४ ! scope="row" | ''[[परान (चलचित्र)|परान]]'' |२०८२ |दीपकप्रसाद आचार्य |रु. १७ करोड ७७ लाख |<ref name=":2">{{Cite web |title=यी हुन् २०८२ सालमा धेरै कमाउने १० नेपाली फिल्म (सूचीसहित) |url=https://www.onlinekhabar.com/2026/04/1906210/these-are-the-10-highest-grossing-nepali-films-of-2082-bs-with-list |access-date=2026-04-06 |website=अनलाइन खबर|language=नेपाली}}</ref> |- |६ |२ ! scope="row" | ''[[छक्का पञ्जा ४]]'' |२०७९ |हेमराज बीसी |रु. १७ करोड ५३ लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |७ |३ ! scope="row" | ''[[जारी (चलचित्र)|जारी]]'' |२०८९ |[[उपेन्द्र सुब्बा]] |रु. १७ करोड ४८ लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |८ |१ ! scope="row" | ''[[छक्का पञ्जा]]'' |२०७३ |[[दीपाश्री निरौला]] |रु. १६ करोड १० लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |९ |५ ! scope="row" | ''[[महाजात्रा]]'' |२०८१ |[[प्रदीप भट्टराई]] |रु. १५ करोड ६८ लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |१० |७ ! scope="row" | ''[[छक्का पन्जा ५]]'' |२०८१ |दीपाश्री निरौला |रु. १५ करोड २० लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |११ |१ ! scope="row" | ''[[कोहिनुर (चलचित्र)|कोहिनुर]]'' |२०७१ |आकाश अधिकारी |रु. १४ करोड ७५ लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |१२ |३ ! scope="row" | ''[[छक्का पन्जा २]]'' |२०७४ |दीपाश्री निरौला |रु. १४ करोड ५१ लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |१३ |१२ ! scope="row" | ''[[आ बाटा आमा]]'' |२०८२ |चन्द्र पन्त |रु. १३ करोड २० लाख |<ref>{{Cite web |title=Film Development Board {{!}} साप्ताहिक स्वदेशी चलचित्रको बक्स अफिस रिपोर्ट – मिति २०८२ चैत्र २८ गते शनिबार राति सम्मको आधिकारिक बक्स अफिस रिपोर्ट |url=https://film.gov.np/notices/306/ |access-date=2026-04-15 |website=film.gov.np}}</ref><ref>{{Cite web |title=यी हुन् धेरै कमाउने ३१ नेपाली फिल्म : कमाइ ४ अर्ब ३३ लाख रुपैयाँ |url=https://www.onlinekhabar.com/2026/07/1966722/these-are-the-31-highest-grossing-nepali-films-earnings-of-rs-4003361520 |access-date=2026-07-28 |website=अनलाइन खबर |language=en-US}}</ref> |- |१४ |४ ! scope="row" | ''[[शत्रु गते]]'' |२०७४ |[[प्रदीप भट्टराई]] |रु. १२ करोड ६५ लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |१५ |१२ ! scope="row" | ''[[जेरी अन टप]]'' |२०८२ |सुयोग गुरुङ |रु. १२ करोड २९ लाख |<ref name=":2" /> |- |१६ |१२ ! scope="row" | ''[[ऊनको स्वीटर]]'' |२०८२ |नवीन चौहान |रु. ११ करोड ४२ लाख |<ref name=":2" /> |- |१७ |२ ! scope="row" | ''[[कबड्डी कबड्डी]]'' |२०७२ |[[रामबाबु गुरुङ]] |रु. १० करोड ३५ लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |१८ |१० ! scope="row" | ''[[बोक्सीको घर]]'' |२०८१ |सुलक्ष्ण भारती |रु. १० करोड १० लाख |<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |} == विदेशी चलचित्रहरू == यस सूचीमा नेपालमा रु. १० करोडभन्दा बढी कुल आम्दानी (ग्रस) गर्ने विदेशी चलचित्रहरू समावेश छन्। {| class="wikitable" | style="background:#b6fcb6;" | * | हलहरूमा अझै प्रदर्शन भइरहेका चलचित्रहरूलाई जनाउँछ |} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="margin:auto; margin:auto;" !scope="col" |क्रम !scope="col" |चलचित्र !scope="col" |वर्ष (सन्) !scope="col" |निर्देशक !scope="col" |{{Tooltip|भाषा|मूल भाषा}} !scope="col" |कुल आम्दानी !scope="col" class="unsortable" | {{tooltip|सन्दर्भ |सन्दर्भ सामग्रीहरू}} |- |१ ! scope="row"|''[[पुष्पा २: द रुल]]'' |२०२४ |[[सुकुमार]] |[[तेलुगु भाषा|तेलुगु]] |रु. २६ करोड ४६ लाख |<ref name=":5">{{Cite web |last=Setopati |first=सेतोपाटी कला |title=यी हुन् यो वर्ष नेपालमा धेरै कमाइ गर्ने १० विदेशी फिल्म |url=https://www.setopati.com/art/bollywood/355807 |access-date=2025-04-18 |website=Setopati |language=en-US}}</ref><ref name=":4">{{Cite web |title=नेपालमा अहिलेसम्म धेरै कमाउने शीर्ष १० विदेशी फिल्ममा सबै भारतीय |url=https://www.onlinekhabar.com/2026/07/1969991/all-indian-films-in-the-top-10-highest-grossing-foreign-films-in-nepal-so-far |access-date=2026-07-28 |website=अनलाइन खबर |language=en-US}}</ref> |- |२ ! scope="row"|''[[बाहुबली २: द कन्क्लुजन]]'' |२०१७ |[[एस.एस. राजामौली]] |तेलुगु |रु. २३ करोड |<ref>{{Cite web |title=बुझिनसक्नु बजार |url=https://ekantipur.com/koseli/2017/05/20/20170520084654.html |access-date=2025-04-18 |website=ekantipur.com |language=ne}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title='कबड्डी ४' इतिहासकै सबैभन्दा बढी कमाइ गर्ने नेपाली फिल्म, अहिलेसम्म कति कमायो ? |url=https://saralrekha.com/detail/1819 |access-date=2025-04-18 |website=}}</ref> |- |३ ! scope="row"|''[[के.जी.एफ: च्याप्टर २|केजिएफ: च्याप्टर २]]'' |२०२२ |[[प्रशान्त नील]] |[[कन्नड भाषा|कन्नड]] |रु. १९ करोड ८० लाख |<ref name=":4" /><ref name=":JaariBoxOffice">{{Cite web |last= |first= |date=2023-07-21 |title=Box Office Success: Top-Grossing Films in Nepal's Last Financial Year 2079/80 |url=https://www.sharesansar.com/newsdetail/box-office-success-top-grossing-films-in-nepals-last-financial-year-207980-2023-07-21#:~:text=%2DShareSansar&text=76%20crore%2072%20lakh%2057,'%2C%20directed%20by%20Hemraj%20BC |access-date=2023-12-18 |website=sharesansar.com}}</ref> |- |४ ! scope="row"|''[[आरआरआर (चलचित्र)|आरआरआर]]'' |२०२२ |[[एस.एस. राजामौली]] |तेलुगु |रु. १७ करोड १२ लाख |<ref name=":4" /> |- |५ ! scope="row"|''[[एनिमल (भारतीय चलचित्र)|एनिमल]]'' |२०२३ |[[सन्दीप रेड्डी वांगा]] |[[हिन्दी भाषा|हिन्दी]] |रु. १६ करोड ५६ लाख |<ref name=":4" /> |- |६ ! scope="row"|''[[जवान (चलचित्र)|जवान]]'' |२०२३ |[[एटली कुमार|एटली]] |हिन्दी |रु. १४ करोड ३५ लाख |<ref name=":4" /> |- |७ ! scope="row"| ''[[धुरन्धर: द रिभेन्ज]]'' |२०२६ |[[आदित्य धर]] |हिन्दी |रु. १३ करोड ३९ लाख |<ref name=":4" /><ref name=":3" /> |- |८ ! scope="row"| ''[[पठान (चलचित्र)|पठान]]'' |२०२३ |[[सिद्धार्थ आनन्द]] |हिन्दी |रु. १३ करोड ३३ लाख |<ref name=":4" /><ref name=":JaariBoxOffice" /> |- |९ ! scope="row"| ''[[कल्की २८९८ एडी]]'' |२०२४ |[[नाग अश्विन]] |तेलुगु |रु. १२ करोड ५८ लाख |<ref name=":5" /> |- |१० ! scope="row"| ''[[कान्तारा: च्याप्टर १]]'' |२०२५ |[[ऋषभ शेट्टी]] |कन्नड |रु. १२ करोड ३५ लाख |<ref name=":3">{{Cite web |title=यी हुन् २०८२ सालमा नेपालमा धेरै कमाउने १० विदेशी फिल्म (सूचीसहित) |url=https://www.onlinekhabar.com/2026/04/1906263/these-are-the-10-highest-grossing-foreign-films-in-nepal-in-2082-bs-with-list |access-date=2026-04-06 |website=अनलाइन खबर |language=en-US}}</ref> |- |११ ! scope="row" | ''[[दङ्गल (चलचित्र)|दङ्गल]]'' |२०१६ |[[नितेश तिवारी]] |हिन्दी |रु. १० करोड ६५ लाख |<ref name=":Nff">{{Cite news |last= |first= |date=2017-01-07 |title=नेपाली बजारमा विदेशी चलचित्र |url=https://saptahik.com.np/cinema/2017/01/07/20170107124901 |access-date=2024-01-10 |website=saptahik.com.np}}</ref> |- |१२ ! scope="row"|''[[धुरन्धर]]'' |२०२५ |[[आदित्य धर]] |हिन्दी |रु. १० करोड ५१ लाख |<ref name=":3" /> |- |१३ ! scope="row"| ''[[सैयारा (चलचित्र)|सैयारा]]'' |२०२५ |[[मोहित सुरी]] |हिन्दी |रु. १० करोड १४ लाख |<ref name=":3" /> |} == वर्ष अनुसार सर्वाधिक आम्दानी गरेका चलचित्रहरू == यहाँ विक्रम सम्वत् २०६८ पछि प्रदर्शन भएका चलचित्रहरू मात्र सूचीकृत गरिएका छन्। {| class="wikitable" | style="background:#ffc;" | | विदेशी चलचित्रलाई जनाउँछ |} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="margin:auto; margin:auto;" !scope="col" |वर्ष (वि.सं) !scope="col" |चलचित्र !उत्पादन ! scope="col" |कुल आम्दानी<ref name=":1" /> |- |२०६८ !scope="row" | ''[[लुट (चलचित्र)|लुट]]'' |ब्ल्याक हर्स पिक्चर्स |रु. ५ करोड २० लाख |- |२०७० !scope="row" style="background:#ffc;"|''[[धूम ३]]'' |[[यश राज फिल्म्स]] |रु. ६ करोड |- |२०७१ !scope="row" | ''[[कोहिनुर (चलचित्र)|कोहिनुर]]'' |नेपा मुभिज |रु. १४ करोड ७५ लाख |- |२०७२ !scope="row" |''[[कबड्डी कबड्डी]]'' |सिनेमा आर्ट |रु. १० करोड ३५ लाख |- |२०७३ !scope="row" | ''[[छक्का पन्जा]]'' |आमा सरस्वती मुभिज |रु. १६ करोड १० लाख |- |२०७४ !scope="row" style="background:#ffc;"| ''[[बाहुबली २: द कन्क्लुजन]]'' |[[आर्का मिडिया वर्क्स]] |रु. २३ करोड |- |२०७४ !scope="row" | ''[[शत्रु गते]]'' |मह सञ्चार |रु. १२ करोड ६५ लाख |- |२०७६ !scope="row" | ''[[छ माया छपक्कै]]'' |आमा सरस्वती मुभिज |रु. ९ करोड ९३ लाख |- |२०७६ !scope="row" | ''[[सेन्टी भाइरस]]'' |सुबिहानी फिल्म्स |रु. ३ करोड ६० लाख |- |२०७८ !scope="row" style="background:#ffc;" | ''[[स्पाइडर-म्यान: नो वे होम]]'' |[[मार्भल स्टुडियोज]] |रु. ७ करोड ३० लाख |- |२०७९ !scope="row" | ''[[कबड्डी ४|कबड्डी ४: द फाइनल म्याच]]'' |बासुरी फिल्म्स |रु. २१ करोड ४० लाख |- |२०७९ !scope="row" | ''[[छक्का पन्जा ४|छक्का पञ्जा ४]]'' |आमा सरस्वती मुभिज |रु. १७ करोड ५३ लाख |- |२०८१ ! scope="row" | ''[[पूर्णबहादुरको सारङ्गी]]'' |सेभेन सिज सिनेमा |रु. ४६ करोड ८७ लाख |- |२०८२ ! scope="row" | ''[[परान (चलचित्र)|परान]]'' |बाइस्कोप सिनेमा |रु. १७ करोड ७७ लाख |- |२०८३ ! scope="row" style="background:#b6fcb6;"| ''[[गौँथली (चलचित्र)|गौँथली]] *'' |आर्य इन्टरटेन्मेन्ट |रु. २१ करोड ४४ लाख |} == यो पनि हेर्नुहोस् == *[[सबैभन्दा महँगो नेपाली चलचित्रहरूको सूची]] == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} {{टिप्पणीसूची}} [[श्रेणी:नेपालको चलचित्र]] [[श्रेणी:नेपाल सम्बन्धित सूची]] d5sj63178z3s2mofrj9id877pwjx8qn 0 91738 1369444 1166697 2026-08-12T20:34:23Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1369444 wikitext text/x-wiki {{अशुद्ध}} {{Infobox women's national cricket team | country_name = भारत | image_file = Flag of India.svg | image_size = 200px | image_caption = | nickname = | association = [[भारतीय क्रिकेट नियन्त्रण बोर्ड|बिसिसिआई]] | icc_status = पूर्ण सदस्य | icc_member_year = १९२६ | icc_status2 = | icc_member_year2 = | icc_status3 = | icc_member_year3 = | icc_region = एसिया | current_coach = {{flagicon|IND}} पूर्णिमा राव | current_captain = [[मिताली राज]] टेस्ट, वनडे [[हरमनप्रीत कौर]] टी२० | first_match = | first_test = {{flagicon|India}} '''भारत''' विरुद्ध {{crw-rt|West Indies}}<br/>([[बेङ्गलोर]]; ३१ अक्टोबर १९७६) | first_odi = {{flagicon|India}} '''भारत''' विरुद्ध {{crw-rt|England}}<br/>([[कलकता]]; १ जनवरी १९७८) | first_t20i = {{flagicon|India}} '''भारत''' विरुद्ध {{crw-rt|England}}<br/>([[डर्बी]]; ५ अगस्ट २००६) | wc_apps = ८ | wc_first = १९७८ | wc_best = रनर अप (२००५) | wcq_apps = | wcq_first = | wcq_best = | wt20_apps = ४ | wt20_first = २००९ | wt20_best = फाइनल २०१६ | wt20q_apps = | wt20q_first = | wt20q_best = | asofdate = २५ नोभेम्बर २०१६ }} '''भारतीय महिला क्रिकेट टिम''' ({{lang-en|'''India women's national cricket team'''}}) जसलाई '''विमन इन ब्लु''' को नामले समेत चिनिने भारतको राष्ट्रिय महिला क्रिकेट टिम हो । यस क्रिकेट टिमको सञ्चालन [[भारतीय क्रिकेट नियन्त्रण बोर्ड|बिसिसिआई]]ले गर्दछ ।<ref>{{cite web|url = http://cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/ENG/1911_ENG_India_in_England_1911.html|title = India in England, 1911|work = Cricket Archive|accessdate = 7 December 2009}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090318074148/http://cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/ENG/1911_ENG_India_in_England_1911.html |date=18 March 2009 }}</ref><ref>{{cite news|url = http://findarticles.com/p/articles/mi_m2279/is_1998_Nov/ai_53542832/pg_3|title = Cricket and Politics in Colonial India|work = Ramachandra Guha|accessdate = 7 December 2009|year = 1998}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040916072154/http://www.findarticles.com/p/articles/mi_m2279/is_1998_Nov/ai_53542832 |date=16 September 2004 }}</ref>भारतीय महिला क्रिकेट टिमले पहिलो [[टेस्ट क्रिकेट]] म्याच ३१ अक्टोबर १९७६ मा [[बेङ्गलोर]]मा [[वेस्ट इन्डिज महिला क्रिकेट टिम]] विरुद्ध खेलेको थियो भने आफ्नो पहिलो [[एकदिवसीय अन्तर्राष्ट्रिय]] १ जनवरी १९७८ मा [[कोलकाता]]मा [[इङ्ल्यान्ड महिला क्रिकेट टिम]] विरुद्ध खेलेको थियो र पहिलो [[ट्वान्टी२०|ट्वेन्टी-ट्वेन्टी]] म्याच ५ अगस्ट २००६ मा [[डर्बी]]मा इङ्ल्यान्ड विरुद्ध खेलेको थियो ।<ref>{{Cite book|last= Downing|first= Clement|title= A History of the Indian Wars|year= 1978|page=189|oclc=5905776}}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} [[श्रेणी:भारतीय महिला क्रिकेट टिम]] [[श्रेणी:महिला क्रिकेट टिमहरू]] [[श्रेणी:विकी विमिन एडिटाथन २०१७ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू]] 0hqrinq77i2wftjdhqm1uihlb6qd40q 0 92070 1369437 1354686 2026-08-12T19:43:22Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1369437 wikitext text/x-wiki {{Infobox temple | name = बुढा सुब्बा मन्दिर | image = Budhasubba.jpg | image_alt = | caption = बुढा सुब्बा मन्दिर | pushpin_map = नेपाल | map_caption = नेपालको नक्सामा बुढासुब्बा मन्दिर |latd=26 |latm=49 |lats=0 |latNS=N |longd=87 |longm=16 |longs=0 |longEW=E | coordinates_region = NP | coordinates_display= title | other_names = | proper_name = बुढा सुब्बा मन्दिर | devanagari = बुढा सुब्बा मन्दिर | sanskrit_translit = | tamil = | marathi = | bengali = | country = [[नेपाल]] | state/province = [[कोशी अञ्चल|कोशी]] | district = [[सुनसरी जिल्ला|सुनसरी]] | location = [[धरान उपमहानगरपालिका|धरान]], [[बिजयपुर]] | elevation_m = ३४९ | primary_deity_God = बुढा सुब्बा मन्दिर | primary_deity_Goddess = | utsava_deity_God = | utsava_deity_Goddess= | Direction_posture = | Pushakarani = | Vimanam = | Poets = | Prathyaksham = | important_festivals= | architecture = [[छाने शैली|प्यागोडा]] | number_of_temples = | number_of_monuments= | inscriptions = | date_built = | creator = | website = }} '''बुढा सुब्बा मन्दिर''' वा '''बुढा सुब्बा''' [[नेपाल]]को पूर्वमा अवस्थित [[सुनसरी जिल्ला]]को [[धरान उपमहानगरपालिका]]को [[बिजयपुर]]मा रहेको छ। दन्तकाली देखि केही पूर्व सेउती खोलाको डिलमाथि रहेको उक्त स्थानमा टुप्पा नभएका बाँसहरू पाइन्छन् जसलाई बूढासुब्बाले [[गुलेली|गुलेलीले मट्याङ्ग्रा]] हानेर टुप्पा भाचिदिएको भन्ने मान्यता राखिन्छ। [[धरान उपमहानगरपालिका|धरान]] बिजयपुरको बूढासुब्बा स्थान किराती तथा गैरकिरातीहरूका लागि महत्त्वपूर्ण मन्दिर मानिन्छ। बूढासुब्बा मन्दिरभित्र दुईवटा माटाका ढिस्काहरु छन् जसलाई बूढासुब्बाको रूपमा पूजा आजा गर्ने चलन छ। त्यी ढिस्का नै बुढासुब्बाको समाधीस्थल हो। यो मन्दिरको थप विशेषता भनेको टुप्पो नभएको बाँसहरूको बीचमा रहनु पनि हो। बूढासुब्बा मन्दिरमा प्रत्येक शनिवारका दिन ठूलो भिडभाड हुने गर्दछ। उक्त दिन बूढासुब्बालाई कुखुराका भाले र सुँगुरको बलि दिने गरिन्छ। नेपालका विभिन्न स्थानमा बसोबास गर्ने जाति जनजति आफ्नो मनोकामना सिद्धिका लागि भाकल गर्ने र सो प्राप्त भएमा पशुबलि चढाउने प्रथा रहिआएको पाइन्छ। विशेष गरी शनिवारका दिन [[कुखुरा]], [[सुँगुर]], आदि बली दिएर पूजा अर्चना गर्ने देश विदेशका भक्तजनहरूको घुईंचो लाग्ने गर्दछ। <ref>{{Cite web|url=https://www.hellotravel.com/nepal/budha-subba-temple|title=Budha Subba Temple 2019, #2 top things to do in dharan, eastern development region, reviews, best time to visit, photo gallery {{!}} HelloTravel Nepal|website=www.hellotravel.com|access-date=2019-07-29}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190729082851/https://www.hellotravel.com/nepal/budha-subba-temple |date=2019-07-29 }}</ref><ref name=":0">http://xnepali.net/movies/budha-subba-temple-dharan-bijayapur/{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name=":5">{{Cite web|url=http://www.gorkhapatraonline.com/news/27770|title=बुढासुब्बा मन्दिरको गाथा|last=घिमिरे|first=अशोक|date=|website=|publisher=gorkhapatraonline.com|accessdate=july 29, 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://blastkhabar.com/news/2016/04/28/1050.html|title=कसम बुढासुब्बा,भाले चढाउँछु !|last=|first=योगेशबाबु काफ्ले|date=|website=|publisher=http://blastkhabar.com|accessdate=July29, 2019}}</ref> व्यवस्थित रूपमा वि.सं. २०१५ देखि बुढासुब्बा मन्दिरमा पँजा हुँदै आएको बुझिन्छ।<ref name=":5" /> इतिहासकार [[इमानसिंह चेम्जोङ|इमान सिंह चेम्जोङ]]का अनुसार विजयपुर राजा बिजय नारायण राय खेवाङको पालामा [[लिम्बुवान]] (पल्लो किरात) राज्यको राजधानी थियो। राजा बिजय नारायणकाे नाम बाट नै विजयपुर नाम रहन गएकाे मानिन्छ । ।<ref name=":2">{{Cite web|url=https://wagle.com.np/2010/09/21/beloved-bamboos-of-budha-subba-in-bijaypur-dharan/|title=Beloved Bamboos of Budha Subba in Bijaypur (Dharan)|date=2010-09-21|website=Wagle Street Journal|language=ne-NP|access-date=2019-07-29}}</ref> == स्थान == बुद्ध सुब्बा मन्दिर देश की राजधानी [[काठमाडौँ]] शहर के पूर्वमा लगभग १३६ मील (वा २२० किमी) को दूरीमा धरानमा स्थित छ। <ref name=":3">{{Cite web|url=https://yakthungkirati.blogspot.com/2017/05/budha-subba-temple.html|title=Yakthung: Budha Subba Temple|last=Unknown|date=2017-05-16|website=Yakthung|access-date=2019-07-29}}</ref> दन्तकाली देखि केही पूर्व सेउती खोलाको डिलमाथि यो मन्दिर रहेको छ। == उत्पत्ति == === कथा === बुढा सुब्बा र उनकी बहिनी सुब्बिनी पहाडमा गुलेली र मट्यांग्राले सिकार खेल्ने गर्थे । एकदिन भूलवश उनीहरूले कागलाई गुलेली ताक्दा बाँसको टुप्पोलाई मट्यांग्राले लाग्यो । त्यस दिनदेखि बाँसको टुप्पो बढेन र त्यसपछि विजयपुरमा कहिल्यै काग आएनन् । त्यसका कारण बुढासुब्बाले सिकार खेल्न छोडे र आफ्नो गुलेलीलाई माटोमा पुरिदिए । त्यसपछि बुढा सुब्बाले त्यहीँ ध्यान गरे, जहाँ अहिले बुढा सुब्बाको मन्दिर छ । उनकी बहिनी सुब्बिनीको मन्दिर छेउमै छ।<ref name=":2" /><ref name=":4">{{Cite web|url=http://bossnepal.com/a-place-for-pilgrimage-and-true-love/|title=A Place for Pilgrimage and True Love|website=Boss Nepal|language=en-US|access-date=2019-07-29}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190729082851/http://bossnepal.com/a-place-for-pilgrimage-and-true-love/ |date=2019-07-29 }}</ref><ref name=":6">{{Cite web|url=https://www.healthpostnepal.com/2019/02/23/4991/|title=गन्तव्य बुढासुब्बा-धागो बाँध्दै रमाउँदै|last=|first=कृष्ण मल्ल|date=|website=|publisher=healthpostnepal.com|accessdate=July 29, 2019}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190729114922/https://www.healthpostnepal.com/2019/02/23/4991/ |date=July 29, 2019 }}</ref><ref name=":7">{{Cite web|url=https://www.onlinekhabar.com/2018/02/659363|title=नाम बुढासुब्बा, काम जवानको डेटिङ !|last=|first=अनलाइनखबर|date=|website=|publisher=अनलाइनखबर|accessdate=29 July, 2019}}</ref> === इतिहास === इतिहासकार [[इमानसिंह चेम्जोङ]]को भनाइ अनुसार यो [[मोरङ जिल्ला|मोरङ]]का अन्तिम [[लिम्बू जाति|लिम्बु]] राजा [[बुद्धिकर्ण राय खेवाङ]]काेे समाधिस्थल हो । नेपालको एकीकरणताका [[पृथ्वीनारायण शाह]]बाट विजयपुर लगायत [[लिम्बुवान]] (पल्लो किरात) क्षेत्रको एकीकरण गर्ने क्रममा उनलाई कुटनीतिक रूपले विजयपुरमा मारिएको हुनाले उनका जनताहरूले राजाको मृतआत्माको चिरशान्तीका लागि समाधिस्थल निर्माण गरे । स्थानीय [[लिम्बू जाति|लिम्बु]] मानिसहरूको अनुसार बुद्धीकर्ण राय खेवाङ आत्मा भएर मानिसहरूको मद्दत गर्न थाले । स्थानीय लिम्बुहरूले राजाको आत्माको राम्रो प्रभाव पार्ने भएर उनको समाधिस्थल (हालको बुढा सुब्बा मन्दिर) पूजा आजा गर्न थाले (सुब्बा वा हांगको अर्थ [[लिम्बू भाषा|लिम्बु भाषा]]मा राजा हुन्छ)।<ref name=":5" /><ref name=":2" /><ref name=":3" /><ref name=":4" /><ref name=":6" /><ref name=":7" /> === किराँतेश्वर === बुढा सुब्बालाई हिन्दुहरुले किराँतेश्वरको रूपमा पनि पुज्ने गरेका छन। कसैका अनुसार भगवान शिव र देवी पार्वतीलाई हाङ्साम र युमामाङको भेषमा किरात राजा र रानी भइ शिकार गर्ने क्रममा विजयपुर आइपुगेका थिए जहाँ उनीहरूले आफ्ना धनुहरू रखेर तपस्या गरे। त्यस बेला कलियुगको आरम्भ भएको उनीहरूले बुझे र अन्तरध्यान भए । धनुबाट टुप्पा बिनाका बाँस अंकुरित भए ।<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.allnepal.com/travel_info/budhasubba/|title=Budhasubba|website=Nature Trail Travels & Tours, Trekking & Expeditions|language=en-US|access-date=2019-07-29}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190729082847/https://www.allnepal.com/travel_info/budhasubba/ |date=2019-07-29 }}</ref> === एकलब्य === कुनै समयमा बिरयोद्धा एकलब्य घुम्दैघुम्दै यस स्थानमा आई विश्राम अवस्थामा समाधिस्थ भएछन् । उनका अनुयायीहरूले उनको उक्त समाधिस्थललाई माटोले पुरिदिएको र पछि त्यसलाई बुढा सुब्बाको नाम दिई सिद्धपीठको रूपमा पँजा गर्दै प्रचार प्रसारसमेत गर्न थालेका श्रुतिकथा छन् । <ref name=":5" /><ref name=":1" /> == बाँसमा लेख्ने र माला बाध्ने चलन == मन्दिर आसपासमा भएका बाँसमा पहिला–पहिला नाम लेख्ने चलन थियो । बाँसमा नाम लेख्दा प्रेमी प्रेमिकाको माया प्रेम सफल हुन्छ भन्ने किमादन्ती रहेकाले मन्दिरमा दर्शन गर्न आएका युवायुवतीले बाँसमा नाम लेखेर मात्र फर्कन्थे । तर, बाँसमा नाम लेख्ने क्रम बढेसँगै बाँस मर्न थालेपछि बाँसलाई संक्षरण गर्न नाम लेख्न मन्दिर समितिले रोक लगाएको छ । अहिले बुढा सुब्बा मन्दिरमा पुजा गरी बाँसमा धागो बाँध्रने चलन छ । यसरी धागो बाध्दा प्रेमी प्रेमिकाहरूको प्रेम सफल हुन्छ भन्ने चलन छ ।<ref name=":0" /><ref name=":4" /><ref name=":7" /> यही बुढासुब्बा मन्दिरभित्रको प्रेमिल प्रचलनलाई सम्बोधन गर्दै ‘गुराँसको फेदमुनि’ बोलको गीतमै भनीएकाे छ- ''आजै गई बुढासुब्बा लेखौँ नाम बाँसैमा !'' ''कत्ति बस्नु म तिमी आउने आशैमा।।''<ref>{{Cite web|url=http://www.nepalisongchord.com/song/Guransa_ko_phed_muni|title=Guransa ko phed muni|website=www.nepalisongchord.com|access-date=2019-07-29}}</ref> <br /> === चित्र दीर्घा === <gallery> File:Budhasubba Tample Dharan.jpg File:Budhasubba Dharan4.jpg File:Budasubba Temple Dharan Sunsari Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg File:Budasubba Temple Dharan Sunsari Nepal Rajesh Dhungana (3).jpg Budasubba Temple Dharan Sunsari Nepal Rajesh Dhungana (4).jpg Budasubba Temple Dharan Sunsari Nepal Rajesh Dhungana (1).jpg File:Budhasubba Tample Dharan11.jpg </gallery> ==यो पनि हेर्नुहोस्== ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== {{सुनसरी जिल्लाका ऐतिहासिक, धार्मिक तथा पर्यटकीय स्थलहरू}} {{नेपालका मन्दिरहरू}} [[श्रेणी:नेपालका मन्दिरहरू]] [[श्रेणी:पर्यटकीय स्थलहरू]] eb6ujzd6c4fry8yhijz50h5qd2vj1of 3 95472 1369537 1368543 2026-08-13T11:21:27Z Prahlad Nepal 72094 /* डायमण्ड जोशी पृष्ठको सुरक्षा हटाउने (Unprotect) अनुरोध */ नयाँ खण्ड 1369537 wikitext text/x-wiki {|style="border:2px solid blue; width:100%;" cellpadding="5" cellspacing="5" |- |[[File:Namaste.gif|100px|left|नमस्ते]] [[File:How to write in Nepali wiki.ogv ‎|400px|right|thumb|सम्पादन सहायताका लागि यो भिडियो हेर्नुहोस्।]] '''नमस्ते!<br/> {{PAGENAME}} ज्यू''' समस्त [[विकिपिडिया]] समुदायको तर्फबाट तपाईँलाई [[मुख्य पृष्ठ|नेपाली विकिपिडिया]]मा हार्दिक [[विकिपीडिया:स्वागत/नव आगन्तुक|स्वागत]] छ। विकिपिडिया एउटा खुला [[विश्वकोष|विश्वकोश]] हो जसमा विभिन्न विषयका जानकारीहरू सङ्ग्रहित हुन्छन्। *हालसम्म नेपाली विकिपिडियामा '''{{NUMBEROFARTICLES}}''' लेखहरू छन्। यसलाई बढाउन तपाईँ हामी सबैको योगदानको आवश्यकता रहेको छ। आउनुहोस् हामी सबै मिलेर नेपाली विकिपिडियालाई विश्वका अन्य प्रमुख भाषाका विकिपिडिया जत्ति कै धनी बनाऔँ। *विकिपिडियाले कुनै पनि व्यक्तिलाई [[विकिपीडिया:स्वशिक्षा/सम्पादन|सम्पादन]] गर्ने अधिकार दिन्छ। तपाईँ पनि यहाँ नयाँ लेख लेख्न अथवा पहिले देखि नै भएका लेखमा सामग्री थप्न सक्नुहुन्छ, तर विकिपिडियामा तपाईँद्वारा सृजना गरिएका कुनै पनि [[विज्ञापन]] वा [[आत्मकथा]] स्वीकृत हुँदैन। *सबैभन्दा पहिले दुईवटा लेख [[विकिपीडिया:प्राय सोधिने प्रश्नहरू|प्राय सोधिने प्रश्नहरू]] र [[विकिपीडिया:स्वशिक्षा|स्वशिक्षा]] पढ्नुहोस् अथवा [http://www.youtube.com/watch?v=Ucm583Rd3Cs यो भिडियो हेर्नुहोस्]। *आफ्नो परिचय दिनको लागि तपाईँको [[:user:{{PAGENAME}}|प्रयोगकर्ता पृष्ठ]] बनाउनुहोला। '''(परिचय दिइरहनु आवश्यक नै भने छैन)''' *विकिपिडियामा नयाँ लेख लेख्न तथा भएका लेखहरू सम्पादन गर्न यहाँलाई केही अप्ठ्यारो परे अथवा विकीको विषयमा केही प्रश्न, सुझाव, गुनासो आदि भएमा [[विकिपीडिया:चौतारी|चौतारी]] अथवा [[विकिपीडिया:प्रश्नहरू|प्रश्नहरू]] पृष्ठ सम्पादन गरेर आफ्नो प्रश्न, सुझाव आदि राख्नु होला। *विकिपिडिया सम्बन्धी सामान्य जानकारीहरूका लागि [[विकिपीडिया:स्वशिक्षा|परिचय]] पृष्ठ हेर्नुहोस्। *कुनै सहयोग चाहिएमा [[विकिपीडिया:सहायता|सहायता]] पृष्ठ हेर्नुहोस्। *परीक्षणको लागि [{{fullurl:Special:Mypage/प्रयोगस्थल|action=edit&preload=Template:User_Sandbox/preload}} आफ्नो प्रयोगस्थल] पृष्ठमा अभ्यास गर्नुहोस। {|class="wikitable" style="background:#CBCFF4; border:0pix solid; text-align:left; width:50%;" |- |rowspan=5| [[चित्र:Wiki Nepal.png|100px|center]] |bgcolor="CBCFF7"|[[विकिपीडिया:स्वागत|<font size="+1"> स्वागत</font>]] |- style="background:CBCFF5;" |[[विकिपीडिया:नेपाली दुतावास|<font size="+1">विकिपीडिया:नेपाली दूतावास</font>]] |- style="background:#CBCFF3;" |<font size="+1"> [[विकिपीडिया:प्रयोगस्थल|प्रयोगस्थल]]</font> |- style="background:CBCFF6;" |<font size="+1"> [[विकिपीडिया:चौतारी|चौतारी]] |- style="background:CBCFF7;" |<font size="+1"> [[Help:सहायता विषयसूचि|सहायता]] |- |} *हामीलाई विश्वास छ तपाईँले एउटा विकिपिडियन बनेर यहाँका लेखहरू सम्पादन गर्न रमाईलो मान्नु हुनेछ। *कृपया वार्तालाप पृष्ठमा चारवटा वक्र (<nowiki>~~~~</nowiki>) प्रयोग गरि हस्ताक्षर गर्नुहोला। यसो गर्नाले वार्तालाप पृष्ठमा स्वत: तपाईँको नाम, वार्ता पृष्ठको लिङ्क र मिति थपिने छ। *यदि तपाईँलाई विकिपिडियामा केही समस्या परेको छ भने आफ्नो वार्तालाप पृष्ठमा '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' राख्नु होला। कसैले तपाईँको समस्याको समाधान बताउने छ। *अन्य समस्याको लागि [[Special:ListAdmins|प्रबन्धक]]हरूसँग सम्पर्क राख्न सक्नुहुन्छ। <b>धन्यवाद!</b> </font> |} - --[[Image:Smiley.svg|15px]][[User:Ram Prasad Joshee|'''<font color="#FF4500">आर॰पी॰</font> <font color="#008000">जोशी</font>''']] [[User_talk:Ram Prasad Joshee|<font color="#2C39BB">वार्ता</font>]] १६:३५, २७ नोभेम्बर २०१७ (युटिसी(UTC)) == तपाईंको लागि एक बार्नस्टार! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[चित्र:Barnstar of Diligence Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''अथक मेहनती बार्नस्टार''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | नेपाली विकिपिडियामा अथक मिहनतका साथ निरन्तर सम्पादन गर्दै आउनु भएकोले तपाईंको मिहनतको कदर स्वरुप यो बार्नस्टार तपाईंको पृष्ठमा राखिएको छ । [[File:Rp signature.jpg|40px|link=User:Ram Prasad Joshee]] <big><span style="border:1px solid #0000ff;padding:1px;">[[User_talk:Ram Prasad Joshee|<font style="color:red;background:silver;"> &nbsp;वार्ता&nbsp;</font>]] </span></big> २१:४४, ७ जुन २०१८ (युटिसी(UTC)) |} == लेखहरू सम्बन्धमा == नमस्ते {{User|Prbtsubedi12345}} ज्यू, नेपाली विकिपिडियामा सक्रिय योगदानको लागि धन्यवाद । तपाईद्वारा निर्माण गरिएका लेखहरू साना, असपष्ट, स्रोतहीन, विकीडेटासँग नजोडिएको, अङ्ग्रेजी भाषाको प्रयोग तथा मेसिनले अनुवादित रहेको कारणले ध्यानाकर्षण भएको अवगत गराउन चाहन्छु । कृपया तपाईले निर्माण गर्नुभएका पृष्ठहरूमा अर्थपूर्ण सामग्रीका साथै अन्य मापदण्डहरू थपेर त्यसलाई यथाशीघ्र सुधार गर्न अनुरोध गर्दछु । धन्यवाद --[[Image:Star_प्रमुख.png|30px]][[User:बिप्लब आनन्द|'''<font color="#008000"><b>बिप्लब आनन्द</b></font>''']] [[User_talk:बिप्लब आनन्द|(<small>'''म सँग कुरा गर्नुहोस'''</small>)]] १७:४६, १३ जुन २०१८ (युटिसी(UTC)) == पून: लेखहरू सम्बन्धमा == {{ping|Prbtsubedi12345}} तपाइलाई यस अघि पनि विकिपिडिया प्रवन्धकले '''तपाईद्वारा निर्माण गरिएका लेखहरू साना, असपष्ट, स्रोतहीन, विकीडेटासँग नजोडिएको, अङ्ग्रेजी भाषाको प्रयोग तथा मेसिनले अनुवादित रहेको र उक्त पृष्ठहरूमा अर्थपूर्ण सामग्रीका साथै अन्य मापदण्डहरू थपेर त्यसलाई सुधार गर्न''' अनुरोध गरिएकोमा, तपाइले सो कुराको वास्ता नगरी पुन पटक पटक मेसिनद्वारा अनुवादित लेखहरू निर्माण गर्दै जानु भएकोले यथाशिघ्र यस्तो कार्य रोकी त्यस्ता पृष्ठहरू सुधार गर्न तिर लाग्न अनुरोध गर्दछु, अन्यथा विकिपिडिया प्रवन्धकले तपाईलाई सम्पादन गर्नबाट रोक लगाउन सक्ने कुरा पनि जानकारी गराइन्छ । विकिपिडियामा तपाइले गर्नु भएको राम्रा सम्पादनहरूको लागि धन्यवाद ! - [[User:Nirmal Dulal|<span style="text-shadow:gray 3px 3px 2px;"><font color="#000">'''''निर्मल दुलाल'''''</font></span>]]&nbsp;[[User Talk:Nirmal Dulal|<span style="text-shadow:gray 3px 3px 2px;">^{(<font color="#0272FD">कुरा गर्नुहोस</font>)}</span>]] ०६:०९, १५ जुन २०१८ (युटिसी(UTC)) == विकी लभ्स मोन्युमेन्ट्स २०१८ == [[File:Wiki Loves Monuments Nepal Logo.png|विकी लभ्स मोन्युमेन्ट्स|right|75px]] विकी लभ्स मोन्युमेन्ट्स २०१८ सम्बन्धमा भई रहेको छलफलमा [[विकिपिडिया:चौतारी (प्रस्ताव)#विकी लभ्स मोन्युमेन्ट्स २०१८|यहाँ]] गई आफ्नो विचार राख्नु हुन अनुरोध गर्दछु । <!-- Message sent by User:Nabin K. Sapkota@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Nabin_K._Sapkota/Mass_Message_Users_List&oldid=658128 --> ==धन्यवाद== धन्यवाद सर।तर [[ब्लडी म्यारी]] को बारेमा तपाईंलाई थाहा भएका तथ्यहरू थप गरिदिनु होला है सर।(भूपेन ११:०५, २१ अक्टोबर २०१८ (युटिसी(UTC))) ==आशा छ== हिमाल जी NTC मा कत्तिको सस्तो पर्छ इन्टरनेट सम्पुर्ण जानकारी दिनुहोला है।Ncell बाट wiki सम्पादन गर्न गर्दा र नेट चलाउदा जोगि नै हुन लागीयो।मैले पनि अब NTC चलाउने सोचमा छु।अनि पढाइ कहाँ सम्म पुर्याउनु भयो।Twitter ma hajur lai flowe gare ko chu.malai pani garnu hola .tesai bata mgs garau la. धन्यवाद। ==आशा छ== हिमाल जी NTC मा कत्तिको सस्तो पर्छ इन्टरनेट सम्पुर्ण जानकारी दिनुहोला है।Ncell बाट wiki सम्पादन गर्न गर्दा र नेट चलाउदा जोगि नै हुन लागीयो।मैले पनि अब NTC चलाउने सोचमा छु।अनि पढाइ कहाँ सम्म पुर्याउनु भयो।Twitter ma hajur lai flowe gare ko chu.malai pani garnu hola .tesai bata mgs garau la. अनि wiki camp 2018 lahan मा जानू हुन्छ कि हुदैन। सम्पूर्णको एक मुस्त जानकारी दिनुहोला है। धन्यवाद। ==उत्तर== मैले NTC number लिएपछि मेरो नम्बर दिउला।तर अहिले यहि wiki को मेरो मेसेज पेजमा मेरा प्रश्नहरूको सम्पुर्ण उत्तरहरू दिनु होस् न।हुदैन। ==एक मुस्कान== {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[चित्र:Smiley.svg|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''तपाइको मेहनत को लागि एक मुस्कान''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | नमस्कार {{PAGENAME}} ज्यू! नेपाली विकिमा तपाइले धेरै योगदानहरु दिनुभएको छ यस्को लागि धेरै-धेरै '''धन्यबाद''' । नेपाली विकिमा यस्ता राम्रा कामहरु जारी राख्नु होला,तपाइका हरेक कामहरु विकिका लागि निक्कै जरुरी छन ।धन्यबाद ! (भूपेन्द्र श्रेष्ठ `भूपेन´ ०३:४९, २२ अक्टोबर २०१८ (युटिसी(UTC))) |} ==खेल== अह! हेरेन ==कुरा== अनि हजुरले अहिले विकि के बाट चलाउनु भएको छ।वाइफाई कि डाटाबाट (भूपेन्द्र श्रेष्ठ `भूपेन´ ०३:५८, २२ अक्टोबर २०१८ (युटिसी(UTC))) == डाटा == सधै डाटा नेपाल टेलिकमको अहिले दसौं अफर छ ६ रुपैया मा ३६ एमबी ६ बजे देखि ६ बजे सम्म [[User:पर्वत सुबेदी|पर्वत सुबेदी]] ([[User talk:पर्वत सुबेदी|कुरा गर्ने]]) ०४:०२, २२ अक्टोबर २०१८ (युटिसी(UTC)) == तपाईंको लागि एक बार्नस्टार! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[चित्र:Minor Barnstar Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''सामान्य बार्नस्टार''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | तपाईंको योगदानको मूल्यांकन गर्दै सम्मानार्थ यो बार्नस्टार प्रदान गरेको छु । [[User:Devraj poudel|Devraj poudel]] ([[User talk:Devraj poudel|कुरा गर्ने]]) १२:४९, २८ अक्टोबर २०१८ (युटिसी(UTC)) |} == [[विकिपिडिया:विकिपिडिया एसियाली महिना|विकिपिडिया एसियाली महिना २०१८]]मा सहभागिताको लागी आ == <br clear="all"> <div style="width: 99%; padding:15px; color: #111; {{box-shadow|0|0|6px|rgba(0, 0, 0, 0.55)}} {{border-radius|2px}}"> [[चित्र:Wikipedia Asian Month Logo.svg|right|200px|]] '''[[विकिपिडिया:विकिपिडिया एसियाली महिना २०१८|विकिपिडिया एसियाली महिना]]'''मा तपाईलाई स्वागत छ र आज देखि यो कार्यक्रमको शुभारम्भ भई सकेको छ । यस कार्यक्रम सम्बन्धी केही जानकारी देहाय बमोजिम रहेको छ । * तपाईको लेखलाई '''[[toollabs:fountain/editathons/asian-month-2018-ne/add|यस औजार]]''' मार्फत पेश गर्नुहोला । कृपया माथि दाँयाको ''''लगइन''''मा थिच्नुहोला र OAuth ले बाँकी कार्य गर्नेछ । तपाईले इन्टरफेसको भाषालाई समेत माथि दाँयाबाट परिवर्तन गर्न सक्नुहुनेछ । * तपाईले आफ्नो लेख पेश गरे पश्चात उक्त औजारले लेखमा एउटा ढाँचा थप गरि दिनेछ तथा आयोजकहरूले पूनरावलोकनको लागी आवश्यक चिन्ह समेत थप गरि दिनेछ । तपाईले '''[[toollabs:fountain/editathons/asian-month-2018-ne|आफ्नो प्रगती लाई यस औजारको प्रयोगबाट]]''' हेर्न सक्नु हुनेछ, जसले तपाईको कतिवटा स्विकारयोग्य लेखहरू छन् भने देखाउने छ । * सहभागीहरू मध्ये जसको स्विकारयोग्य ४ लेखहरू भएको खण्डमा निजले विकिपिडिया एसियाली महिना पोस्टकार्ड प्राप्त गर्नेछन् । यदि तपाईले १५ वटा स्विकारयोग्य लेख बनाउनु भएको खण्डमा विशेष पोस्टकार्ड प्राप्त गर्नु हुनेछ । नेपाली विकिपिडियामा सर्वाधिक स्विकारयोग्य लेख तयार गर्ने विकिपिडियनलाई "विकिपिडिया एसियाली राजदुत"को रूपमा सम्मान गरिनेछ र निजलाई पोस्टकार्डको अलावा हस्तारक्ष भएको प्रमाणपत्र समेत प्रदान गरिनेछ । * यदि तपाईले औजारको पहुँचमा समस्या भएमा तपाईले '''[[विकिपिडिया:विकिपिडिया एसियाली महिना/सहभागीहरू|यस पृष्ठमा]]''' रहेको तपाईको प्रयोगकर्ता नामसँग पेश गर्न सक्नु हुनेछ । * यदि तपाईका कुनै प्रश्न भए, तपाईले [[विकिपिडिया:विकिपिडिया एसियाली महिना/प्रश्नउत्तर|प्रश्न तथा जबाफ]] पृष्ठ हेर्न सक्नुहुनेछ वा विकिपिडिया एसियाली महिनाको वार्ता पृष्ठमा राख्न सक्नु हुनेछ । '''कृपया नोट गर्नु होला १ नोभेम्बर २०१८ देखि ३० नोभेम्बर २०१८ (UTC) सम्म गरिएको सम्पादन मात्र गणना हुने छ ।''' </br> <span style="position: absolute; right: 0px;">आयोजकहरूको तर्फबाट -- [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|कुरा गर्ने]]) १६:००, १ नोभेम्बर २०१८ (युटिसी(UTC))</span> </br> </div> <!-- Message sent by User:Nirjal stha@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Nirjal_stha/list&oldid=681744 --> == विकिपिडिया एसियाली महिना २०१८ == [[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|150px|right]]विकिपिडिया एसियाली महिना २०१८ मा उत्साहजन सहभागिताको लागी धन्यवाद ! यस कार्यक्रमको पहिलो ११ दिनमा '''५३''' बटा लेखहरू तयार भई सकेको छ । यसमा कार्यक्रममा अझ थप लेखहरू तयार गर्नको लागी सहभागी मित्रहरूलाई अाग्रह गर्दछौं । * विकिपिडिया एसियाली महिना २०१८ सम्बन्धी '''[[विकिपिडिया:विकिपिडिया एसियाली महिना २०१८/तथ्यांक|तथ्यांक]]''' हेर्नुहोस् । * लेख तयार गर्न सहजताको लागी '''[[विकिपिडिया:विकिपिडिया एसियाली महिना २०१८/सम्भावित लेख शिर्षक|सम्भावित लेख शिर्षक]]''' हेर्नुहोस् । आयोजन समूहको तर्फबाट [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|कुरा गर्ने]]) ०३:५४, १२ नोभेम्बर २०१८ (युटिसी(UTC)) <!-- Message sent by User:Nirjal stha@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Nirjal_stha/list&oldid=683028 --> == धन्यवाद ! == [[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|100px|right]] '''विकिपिडिया एसियाली महिना २०१८ '''को अन्तिम हप्तामा आइपुग्दा करिब '''१०९''' राम्रा लेखहरू तयार भएको सहर्ष जानकारी दिन चाहन्छौ । नोभेम्बर महिना भरी सञ्चालन हुने यस कार्यक्रममा बाँँकी रहेको ७ दिनमा अझ बढी भन्दा बढी लेखहरू तयार गर्नुहुन अनुरोध गर्दछौं । आयोजक समितिको तर्फबाट [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|कुरा गर्ने]]) ०४:५८, २४ नोभेम्बर २०१८ (युटिसी(UTC)) <!-- Message sent by User:Nirjal stha@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Nirjal_stha/list&oldid=684509 --> == सम्पादक बार्नस्टार == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Editors Barnstar Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''सम्पादक बार्नस्टार''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | नेपाली विकिपिडियामा गर्नु भएको अनेक सम्पादन, राम्रो छाटकाँट, अनेक नयाँ लेख लेखन र अनवरत योगदानको सम्मान स्वरूप -[[User:Nirjal stha|Nirjal stha]] ([[User talk:Nirjal stha|कुरा गर्ने]]) ०४:४१, १ डिसेम्बर २०१८ (युटिसी(UTC)) |} == फोटो सम्बन्धि == मदन पुरस्कार पुस्तकालय को फोटोहरू "public domain" मा upload गर्न मिल्छ कि मिल्दैन? [[User:ReddevilsBivek|ReddevilsBivek]] ([[User talk:ReddevilsBivek|कुरा गर्ने]]) ०५:२७, १३ डिसेम्बर २०१८ (युटिसी(UTC)) [[User:Nirjal stha|Nirjal stha]] ([[User talk:Nirjal stha|कुरा गर्ने]]) ०८:५७, १७ डिसेम्बर २०१८ (युटिसी(UTC)) == विकिपिडिया एसियाली महिना २०१८ == <div style="margin-right:1em; float:right;">[[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|150px|center|link=]]</div> विकिपिडिया एसियाली महिना २०१८ का सहभागि विकिपिडियन मित्रहरू, २०१८ को संस्करणमा विकिपिडिया एसियाली महिनामा '''१७० वटा''' पृष्ठहरू तयार भई यो कार्यक्रम सफलता पूर्वक सम्पन्न भएको छ । यस कार्यक्रममा ४ वटा भन्दा बढी लेख तयार गर्ने सहभागि मित्रहरूलाई विकिपिडिया एसियाली महिना २०१८ पोस्टकार्ड पठाउने तथा यस कार्यक्रममा सबैभन्दा बढी लेख तयार गर्ने सहभागीलाई विकिपिडिया एसियाली महिना राजदूतको रूपमा चयन गरि प्रमाण पत्र समेत प्रदान गर्ने गरिन्छ । तसर्थ कृपया पोस्टकार्ड तथा प्रमाणपत्रहरूको लागी '''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScoZU2jEj-ndH3fLwhwG0YBc99fPiWZIfBB1UlvqTawqTEsMA/viewform यहाँ]''' आफ्नो जानकारी मिति १० जनवरी २०१९ सम्ममा राखि दिनु हुन अनुरोध गर्दछौं । आयोजक समुहको तर्फवाट [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|कुरा गर्ने]]) ०३:४३, २१ डिसेम्बर २०१८ (युटिसी(UTC)) <!-- Message sent by User:Nirjal stha@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Nirjal_stha/list&oldid=694091 --> [[User:Janak Bhatta|Janak Bhatta]] ([[User talk:Janak Bhatta|कुरा गर्ने]]) ०३:१२, २४ डिसेम्बर २०१८ (युटिसी(UTC)) == प्रमुख लेख आवेदन समीक्षा == <h3>आदरणिय सम्पादक साथीहरू,</h3> {{प्रमुख चिन्ह|100px}} '''फेब्रुअरी, २०१९''' को प्रमुख लेखको लागी आवेदक '''[[User:हिमाल सुबेदी|हिमाल सुबेदी]]''' बाट '''[[गुजराणवाला]]''' लेख प्रमुख लेखको आवेदन प्राप्त भई '''[[विकिपीडिया:प्रमुख लेख/प्रमुख लेख समन्वय समिति|प्रमुख लेख समन्वय समिति]]''' बाट सो लेख '''[[विकिपीडिया:प्रमुख लेख/मापदण्ड|प्रमुख लेखका मापदण्ड]]''' अनुसार भए नभएको पूनरावलोकन गरि मतदातको लागी सिफारिस भएकोले, '''[[विकिपीडिया:प्रमुख लेख/आवेदनहरू/गुजराणवाला]]''' मा आफ्नो मत प्रदान गरि निर्णयमा सहयोग गरि दिनु हुन अनुरोध गर्दछौं । '''[[विकिपीडिया:प्रमुख लेख/प्रमुख लेख समन्वय समिति|प्रमुख लेख समन्वय समिति]]''' को तर्फबाट - [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|कुरा गर्ने]]) १४:५८, २७ डिसेम्बर २०१८ (युटिसी(UTC)) <!-- Message sent by User:Nirjal stha@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Nirjal_stha/list&oldid=695537 --> ==राम्रो== मेरो हिजोको योजना थियो २०१५ राष्ट्रिय लिगमा तथ्य थप गर्ने तर २०१७ धनगढी लिग थप गरे । अब २/३ मा नेपाल राष्ट्रिय लिग र सबै संस्करणहरू सकेसम्मको तथ्यपुर्ण हुनेछ । ([[File:Wikipedia-logo-v2.svg|25px]] {{country data NEP|flagicon/core|variant=|size=}} [[प्रयोगकर्ता:श्रेष्ठ भूपेन्द्र|''''भूपेन्द्र श्रेष्ठ `भूपेन´ I 💘 NEPAL'']] [[चित्र:User Bhupendra Shrestha.jpg|25px]] १६:५३, १३ जनवरी २०१९ (युटिसी(UTC))) == प्रमुख लेख आवेदन समीक्षा == <h3>आदरणिय सम्पादक साथीहरू,</h3> {{प्रमुख चिन्ह|100px}} '''मार्च, २०१९''' को प्रमुख लेखको लागि आवेदक '''[[User:हिमाल सुबेदी|हिमाल सुबेदी]]''' बाट '''[[डकडकगो]]''' लेख प्रमुख लेखको आवेदन प्राप्त भई '''[[विकिपीडिया:प्रमुख लेख/प्रमुख लेख समन्वय समिति|प्रमुख लेख समन्वय समिति]]''' बाट सो लेख '''[[विकिपीडिया:प्रमुख लेख/मापदण्ड|प्रमुख लेखका मापदण्ड]]''' अनुसार भए नभएको पूनरावलोकन गरि मतदातको लागि सिफारिस भएकोले, '''[[विकिपीडिया:प्रमुख लेख/आवेदनहरू/डकडकगो]]''' मा आफ्नो मत प्रदान गरि निर्णयमा सहयोग गरि दिनु हुन अनुरोध गर्दछौं। '''[[विकिपीडिया:प्रमुख लेख/प्रमुख लेख समन्वय समिति|प्रमुख लेख समन्वय समिति]]''' को तर्फबाट - [[User:Biplab Anand|Biplab Anand]] ([[User talk:Biplab Anand|वार्ता]]) १०:४२, १४ जनवरी २०१९ (युटिसी(UTC)) <!-- Message sent by User:Biplab Anand@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Biplab_Anand/lists&oldid=700382 --> == प्रमुख लेख आवेदन समीक्षा == <h3>आदरणिय सम्पादक साथीहरू,</h3> {{प्रमुख चिन्ह|30px}} आवेदक '''[[User:हिमाल सुबेदी|हिमाल सुबेदी]]'''ले निम्नलिखित लेखहरूलाई प्रमुख लेख बन्नको लागि [[विकिपिडिया:प्रमुख लेख/आवेदनहरू|आवेदन]] गरेको हुनाले '''[[विकिपीडिया:प्रमुख लेख/प्रमुख लेख समन्वय समिति|प्रमुख लेख समन्वय समिति]]''' बाट सो लेखहरू '''[[विकिपीडिया:प्रमुख लेख/मापदण्ड|प्रमुख लेखका मापदण्ड]]''' अनुसार भए नभएको पूनरावलोकन गरि मतदातको लागि सिफारिस भएकोले, निम्नलिखित लेखहरूमा आफ्नो मत प्रदान गरि निर्णयमा सहयोग गरि दिनु हुन अनुरोध गर्दछौं।<br /> * [[विकिपिडिया:प्रमुख लेख/आवेदनहरू/पानासोनिक]] * [[विकिपिडिया:प्रमुख लेख/आवेदनहरू/सेथ राेलिन्स]] * [[विकिपिडिया:प्रमुख लेख/आवेदनहरू/डिन एम्ब्राेज]] * [[विकिपिडिया:प्रमुख लेख/आवेदनहरू/लियाम पेन]] '''[[विकिपीडिया:प्रमुख लेख/प्रमुख लेख समन्वय समिति|प्रमुख लेख समन्वय समिति]]''' को तर्फबाट -[[User:Biplab Anand|Biplab Anand]] ([[User talk:Biplab Anand|वार्ता]]) १०:२९, १६ जनवरी २०१९ (युटिसी(UTC)) <!-- Message sent by User:Biplab Anand@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Biplab_Anand/lists&oldid=700382 --> == विकी कार्यशाला-नेपाल २०१८ प्रतिवेदन == नमस्ते ! प्रतिवेदनको लिङ्कहरू यस प्रकार छन् : * [[:meta:Wikicamp Nepal 2018/Participation/पर्वत सुबेदी|Wikicamp Nepal 2018/Participation/पर्वत सुबेदी]] * [[:meta:Wikicamp Nepal 2018/Participation/हिमाल सुबेदी|Wikicamp Nepal 2018/Participation/हिमाल सुबेदी]] धन्यवाद ! &mdash;&nbsp;[[User:Tulsi Bhagat|<font color="black">'''तुल्सी भगत'''</font>]] <small>([[Special:Contributions/Tulsi Bhagat|<font color="black">योगदान</font>]] &#124; [[User talk:Tulsi Bhagat|<font color="black">वार्ता</font>]])</small> १३:०५, १८ जनवरी २०१९ (युटिसी(UTC)) == नेपालीकरण == यहाँ नेपाली नै छ तर https://meta.m.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikicamp_Nepal_2018/Participation&mobileaction=toggle_view_mobile यो लिङ्कमा गई नेपालीमा राख्दिनुपो भनेको त। [[User:पर्वत सुबेदी|पर्वत सुबेदी]] ([[User talk:पर्वत सुबेदी|कुरा गर्ने]]) १३:१२, १८ जनवरी २०१९ (युटिसी(UTC)) * {{Done}} &mdash;&nbsp;[[User:Tulsi Bhagat|<font color="black">'''तुल्सी भगत'''</font>]] <small>([[Special:Contributions/Tulsi Bhagat|<font color="black">योगदान</font>]] &#124; [[User talk:Tulsi Bhagat|<font color="black">वार्ता</font>]])</small> १३:१६, १८ जनवरी २०१९ (युटिसी(UTC)) ==सल्लाह== पर्वत [[बिग्रेड ब्वाइज क्लब]] र [[ब्वाइज युनियन क्लब]] के दुई छुट्टाछुट्टै क्लब हो कि एउटै नेपाली फुटबल क्लब हो । ( [[प्रयोगकर्ता:श्रेष्ठ भूपेन्द्र|''''भूपेन्द्र श्रेष्ठ `भूपेन´'''']] १४:१०, २० जनवरी २०१९ (युटिसी(UTC))) == फरक क्लब == ब्वाइज युनियन क्लब बि डिभिजनको क्लब हो भने ब्रिगेड ब्वाइज ए डिभिजन क्लब हो।[[User:पर्वत सुबेदी|पर्वत सुबेदी]] ([[User talk:पर्वत सुबेदी|कुरा गर्ने]]) १४:१४, २० जनवरी २०१९ (युटिसी(UTC)) ==गल्ती== उसो भए २०७५ सालको लिगमा धगल्ती भएछ क्यारे, बिग्रेड को ठाउँमा ब्वाइज क्लब लेखिएछ। ( [[प्रयोगकर्ता:श्रेष्ठ भूपेन्द्र|''''भूपेन्द्र श्रेष्ठ `भूपेन´'''']] १४:२३, २० जनवरी २०१९ (युटिसी(UTC))) == सच्याउने सम्बन्धमा == तत्काल सच्चाउनु पर्ने भयोन्त ह्याँ अब[[User:पर्वत सुबेदी|पर्वत सुबेदी]] ([[User talk:पर्वत सुबेदी|कुरा गर्ने]]) १४:२६, २० जनवरी २०१९ (युटिसी(UTC)) ==हुन्छ== सकेसम्म हुन्छ। ( [[प्रयोगकर्ता:श्रेष्ठ भूपेन्द्र|''''भूपेन्द्र श्रेष्ठ `भूपेन´'''']] १४:२८, २० जनवरी २०१९ (युटिसी(UTC))) == अन्तरमोहडा सम्पादक अधिकार प्रदान गर्ने प्रक्रिया == [[विकिपिडिया:टिप्पणीको लागि अनुरोध/अन्तरमोहडा सम्पादक अधिकार प्रदान गर्ने प्रक्रिया|अन्तरमोहडा सम्पादक अधिकार प्रदान गर्ने प्रक्रिया]]बारे भइरहेको टिप्पणीमा सहभागी हुन् हार्दीक अनुरोध छ । धन्यवाद ! &mdash;&nbsp;[[User:Tulsi Bhagat|<font color="black">'''तुल्सी भगत'''</font>]] <small>([[Special:Contributions/Tulsi Bhagat|<font color="black">योगदान</font>]] &#124; [[User talk:Tulsi Bhagat|<font color="black">वार्ता</font>]])</small> --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|कुरा गर्ने]]) ०५:५०, २५ जनवरी २०१९ (युटिसी(UTC)) <!-- Message sent by User:Tulsi Bhagat@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Tulsi_Bhagat/Mass_Message_Users_List&oldid=704022 --> == यहाँको इमेल ठेगाना सम्बन्धमा == पर्वत सुबेदी जी यहाँको भाषा प्रेम र नेपाली विकिपिडियामा योगदान प्रशंसनीय छ। तपाईँले थुप्रै उत्कृष्ट लेखहरू लेख्नुभएको छ। तर तपाईँको लेखनशैली तथा सम्पादनको तरिकालाई हेर्दा अङ्ग्रेजी भाषा प्रतिको घृणा प्रष्ट झल्किन्छ। हो म पनि मान्छु कि कुनै पनि भाषा बोल्दा वा लेख्दा शुद्ध बोल्नु वा लेख्नु पर्छ तर कतिपय यस्ता कुराहरू छन् जहाँ अङ्ग्रेजीको प्रयोगलाई नकार्न सकिन्न। जस्तै: तपाईँले आफ्नो परिचय सँगै दिनुभएको इमेल ठेगाना '''पर्वत सुबेदी @ यानडेक्स डटकम''' देवनागरीमा लेख्न उपयुक्त हुँदैन। किनकि यस ठेगानामा इमेल पठाउँदा तपाईँले कुनै पनि हालतमा इमेल पाउनुहुने छैन्; यो एक अनाधिकृत इमेल ठेगाना हो। तसर्थ यस इमेल ठेगानालाई अङ्ग्रेजी अक्षरहरूमैं लेख्न सही हुन्छ र यही अनुरूप सच्याउन आग्रह गर्छु। यही उदाहरण मार्फत आवश्यक र अपरिहार्य रहेको ठाउँमा अङ्ग्रेजी शब्व वा अक्षरको प्रयोग गर्न मेरो सुझाव छ। धन्यवाद!--[[User:Nirajan pant|Nirajan pant]] ([[User talk:Nirajan pant|कुरा गर्ने]]) १७:००, ११ फेब्रुअरी २०१९ (युटिसी(UTC)) == [[:चित्र:Sandeep-1024x745.png]] == यस चित्रको प्रतिलिपि अधिकारको बारेमा कुनै जानकारी उपलब्ध छैन। यदि प्रतिलिपि अधिकारको बारेमा चित्रमा कुनै सूचना नदिए यस चित्रलाई तुरुन्त मेटाइनेछ। '''धन्यवाद!''' &mdash;&nbsp;[[User:Tulsi Bhagat|<font color="black">'''तुल्सी भगत'''</font>]] <small>([[Special:Contributions/Tulsi Bhagat|<font color="black">योगदान</font>]] &#124; [[User talk:Tulsi Bhagat|<font color="black">वार्ता</font>]])</small> १३:३६, १२ फेब्रुअरी २०१९ (युटिसी(UTC)) ==इमो== पर्वत सर तत्काल अहिले इमोमा आउन सक्नु हुन्छ । धन्यवाद ! ( [[प्रयोगकर्ता:श्रेष्ठ भूपेन्द्र|''''भूपेन्द्र श्रेष्ठ `भूपेन´'''']] १६:४४, १५ फेब्रुअरी २०१९ (युटिसी(UTC))) == छिटो निर्णय लिनु पर्ने भएकोले == अप्रेल महिनामा प्रमुख लेख बनाउनको लागि परेका सबै लेखहरू अयोग्य ठहरिएका कारण हामीले आज तिन तारिख सम्म पनि प्रमुख लेख परिवर्तन गर्न सकेनौं । प्रमुख लेख समन्वय समितिका सदस्यका तर्फबाट प्रमुख लेखको लागि परेका आवेदनहरूबाट छानेर [[विकिपिडिया:प्रमुख लेख/आवेदनहरू/ठूलो घाउँके हावासील|एक अर्को लेख]] मत दानको लागि सिफारिस गरिएको छ । अतः छिटो छलफल गरेर आजै प्रमुख लेख परिवर्तन गर्नु पर्ने भएकाले [[विकिपिडिया:प्रमुख लेख/आवेदनहरू|यहाँ]] आफ्नो मत राखेर निर्णय लिनु होला भन्ने पूर्ण अनुरोध छ । [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|कुरा गर्ने]]) ०२:४३, ३ अप्रिल २०१९ (युटिसी(UTC)) <!-- Message sent by User:Ram Prasad Joshee@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Nirjal_stha/list&oldid=695537 --> == छिटो निर्णय लिनु पर्ने भएकोले == अप्रेल महिनामा प्रमुख लेख बनाउनको लागि परेका सबै लेखहरू अयोग्य ठहरिएका कारण हामीले आज तिन तारिख सम्म पनि प्रमुख लेख परिवर्तन गर्न सकेनौं । प्रमुख लेख समन्वय समितिका सदस्यका तर्फबाट प्रमुख लेखको लागि परेका आवेदनहरूबाट छानेर [[विकिपिडिया:प्रमुख लेख/आवेदनहरू/ठूलो घाउँके हावासील|एक अर्को लेख]] मत दानको लागि सिफारिस गरिएको छ । अतः छिटो छलफल गरेर आजै प्रमुख लेख परिवर्तन गर्नु पर्ने भएकाले [[विकिपिडिया:प्रमुख लेख/आवेदनहरू|यहाँ]] आफ्नो मत राखेर निर्णय लिनु होला भन्ने पूर्ण अनुरोध छ । [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|कुरा गर्ने]]) ०२:४९, ३ अप्रिल २०१९ (युटिसी(UTC)) <!-- Message sent by User:Ram Prasad Joshee@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Biplab_Anand/lists&oldid=700382 --> == छिटो निर्णय लिनु पर्ने भएकोले == अप्रेल महिनामा प्रमुख लेख बनाउनको लागि परेका सबै लेखहरू अयोग्य ठहरिएका कारण हामीले आज तिन तारिख सम्म पनि प्रमुख लेख परिवर्तन गर्न सकेनौं । प्रमुख लेख समन्वय समितिका सदस्यका तर्फबाट प्रमुख लेखको लागि परेका आवेदनहरूबाट छानेर [[विकिपिडिया:प्रमुख लेख/आवेदनहरू/ठूलो घाउँके हावासील|एक अर्को लेख]] मत दानको लागि सिफारिस गरिएको छ । अतः छिटो छलफल गरेर आजै प्रमुख लेख परिवर्तन गर्नु पर्ने भएकाले [[विकिपिडिया:प्रमुख लेख/आवेदनहरू|यहाँ]] आफ्नो मत राखेर निर्णय लिनु होला भन्ने पूर्ण अनुरोध छ । [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|कुरा गर्ने]]) ०२:५१, ३ अप्रिल २०१९ (युटिसी(UTC)) <!-- Message sent by User:Ram Prasad Joshee@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Tulsi_Bhagat/Mass_Message_Users_List&oldid=704022 --> == तपाईंको लागि एक बार्नस्टार! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[चित्र:Rosetta Barnstar Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''रोजेटा बार्नस्टार''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | विगत लामो समय देखि अनवरत रुपमा नेपाली विकिपिडियाका धेरै लेखहरू अनुवाद गर्दै आउनु भएकोमा तपाईंको कठोर परिश्रमको कदर स्वरुप तपाईंको पृष्ठमा यो अनुवादक बार्नस्टर प्रदान गरिएको छ, स्विकार्नुहोला । [[File:Rp signature.jpg|40px|link=User:Ram Prasad Joshee]] <big><span style="border:1px solid #0000ff;padding:1px;">[[User_talk:Ram Prasad Joshee|<font style="color:red;background:silver;"> &nbsp;वार्ता&nbsp;</font>]] </span></big> २०:३२, ४ मे २०१९ (युटिसी(UTC)) |} == Wikicamp Nepal 2018/19 == '''Hello {{BASEPAGENAME}},'''<br /> <small>'''Sorry for writing in English.'''</small><br /> We are glad, you are the part of [[:m:WCN2018|WCN2018]]. So, you are WCNian. Congratulations! \o/ The Wikicamp Nepal team is currently discussing on the value and planning process of Wikicamp Nepal 2018/19, and is open until 31 May 2019. The goals are to (1) build a shared understanding of the value of Wikicamp Nepal to help guide camp planning and evaluation, and (2) gather broad community input on what new form(s) Wikicamp Nepal 2019 could take. We'd like to hear from you on [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdymN5vLn4CNYu_sz_2pvdV380eigXqRwy-u5NK2xt6_X8BPw/viewform this multilingual survey form]. Select your language and please send us your response! If you have any question(s), feel free to contact: wikicampnepal[at]gmail.com or leave a message at: [[:m:Talk:Wikicamp Nepal 2018|Talk:Wikicamp Nepal 2018]]. Kindly help us spread and translate this message! Many thanks,<br /> &mdash;&nbsp;[[User:Tulsi Bhagat|<font color="black">'''Tulsi Bhagat'''</font>]] <small>([[Special:Contributions/Tulsi Bhagat|<font color="black">contribs</font>]] &#124; [[User talk:Tulsi Bhagat|<font color="black">talk</font>]])</small>,<br /> [[:m:Wikicamp Nepal 2018/Team|WCN2018 Organizing Team]]; Message sent using [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|कुरा गर्ने]]) ०४:४३, १७ मे २०१९ (युटिसी(UTC)) <!-- Message sent by User:Tulsi Bhagat@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tulsi_Bhagat/Mass_Message_Users_List&oldid=19103078 --> == जानकारी == तपाईलाई नेपाली विकिपिडियामा अंग्रेजी भाषाको कुनै पनि प्रयोग हुन नहुने लाग्छ भने समुदायमा छलफल गरौ र समुदायको निर्णय अनुसार गरौला । [[User:Nirjal stha|Nirjal stha]] ([[User talk:Nirjal stha|कुरा गर्ने]]) १७:०१, २६ जुन २०१९ (युटिसी(UTC)) == पृष्ठ सम्पादन गरेको विषयमा == नमस्ते पर्वत ज्यू,<br> नेपाली विकिपिडियामा [[विकिपिडिया:चौतारी_(विविध)#नेपाली_स्थान,_व्यक्ति,_संस्था_अादीको_पृष्ठमा_अङ्ग्रेजी_भाषाको_प्रयोग_सम्बन्धमा|नेपाली स्थान, व्यक्ति, संस्था आदीको पृष्ठमा अङ्ग्रेजी भाषाको प्रयोग सम्बन्धमा]] चौतारीमा छलफल हुँदै गर्दा मैले भर्खरै सृजना गरेको [[भेडे खुर्सानी]] नामक पृष्ठबाट अङ्ग्रेजी शीर्षकमा रहेको '''Bell pepper''' साथै अन्य केही अङ्ग्रेजी शब्दहरू किन हटाउनुभएको हो मैले पटक्कै बुझ्न सकिन? कृप्या यथार्थ र भरपर्दो कारण दिनहुन अनुरोध गर्दछु। धन्यवाद--[[User:बिप्लब आनन्द|'''<font color="#008000"><b>बिप्लब आनन्द</b></font>''']] [[User_talk:बिप्लब आनन्द|(<small>'''म सँग कुरा गर्नुहोस'''</small>)]] १०:३९, २७ जुन २०१९ (युटिसी(UTC)) :पर्वत जी! यस विषयमा चलिरहेको छलफल चौतारीमा नसकिएको कारणले हालको लागि तपाइको सम्पादनलाई फर्काइएको छ । छलफल सकिएपछि यसलाई परिणाम अनुसार परिवर्तन गरिने छ । त्यसैले कृपया यस लेखमा भएको अङ्ग्रेजी शब्दलाई अहिलेको लागि नमेट्न अनुरोध गर्दछु । धन्यवाद ।- [[User:Saroj Uprety|Saroj Uprety]] ([[User talk:Saroj Uprety|कुरा गर्ने]]) १५:२१, २८ जुन २०१९ (युटिसी(UTC)) == अङ्ग्रेजी शब्द मेटाएको विषय == विप्लव ज्यु, नेपाली विकिपिडिया सम्पादक वा पाठक सबैले अङ्ग्रेजी बुझ्छन् र जान्दछन् भन्ने हुँदैन जस्तै मैले सामान्य अङ्ग्रेजी मात्र पढ्न र बुभ्न सक्छु। नेपाली विकिपिडियामा अङ्ग्रेजी शब्द राख्ने वा प्रतिलिपी गर्ने हो भने नेपाली विकिपिडियाको अस्तित्व रहदैन। अङ्ग्रेजीले अघिको खुर्सानीको पृष्ठमा नेपाली कहिँकतै प्रयोग भएको छैन तर हामीले भने अन्य कुनै भाषाको प्रयोग गरि नेपाली भाषालाई निकै कमजोर र अन्य भाषालाई महान बनाउँदै आइरहेका छौँ र मेरो एउटा प्रश्न के छ भने किन हामीले अङ्ग्रेजी भाषा नेपाली पृष्ठमा राखेका छौँ? यसको उदेश्य के छ? के अरु भाषाले पनि नेपाली भाषालाई ठाउँ दिएका छन् त? नेपालीमा बन्ने सबै पृष्ठ अङ्ग्रेजीबाट अनुवादीत हुन्छ भन्ने भ्रम पनि हामीमा छ। हामीले अहिले सम्म अङ्ग्रेजी विकिपिडियाले जे गर्यो त्यो गर्दै आएका छौँ। अघिको खुर्सानीको पृष्ठ अङ्ग्रेजीमा बेल पेपर कि के चाहिँ पो हुदो रहेछ तपाईले भनेर थाह पाएँ तपाईले मलाई जसरी अङ्ग्रेजी भाषा अप्रत्यक्ष रूपमा मलाई सिकाउँदै हुनुहुन्छ म त्यही हो रोक्न चाहने। हामी भाषाप्रति अलिकति संबेदनसिल हुने भए यो समस्य कहिल्यै पनि आउदैन। [[User:पर्वत सुबेदी|पर्वत सुबेदी]] ([[User talk:पर्वत सुबेदी|कुरा गर्ने]]) ११:२७, २७ जुन २०१९ (युटिसी(UTC)) == जानकारी सम्बन्धमा == नमस्ते {{PAGENAME}} ज्यू, नेपाली विकिपिडियाको [[विकिपिडिया:प्रबन्धक सूचनापाटी#शीघ्रातिशीघ्र निर्णयको लागि अनुरोध|प्रबन्धक सूचनापाटी]]मा नयाँ छलफल सुरू गरिएको हुनाले सो छलफलको निर्णय नआउञ्जेलसम्मका लागि तपाईद्वारा यस विकिपिडियामा रहेको [[विकिपिडिया:पञ्च स्तम्भ|पञ्च स्तम्भ]]को पालना गर्नुपर्नेछ साथै विकिपिडिया समुदायमा रहेको नीति विपरित कुनै पनि अनावश्यक काममा तपाईको संलग्नता रहेको पाइएमा तपाईलाई तत्काल विकिपिडिया सम्पादन गर्नबाट रोक लगाइने व्यहोरा जानकारी गराउन चाहन्छु। धन्यवाद--[[User:बिप्लब आनन्द|'''<font color="#008000"><b>बिप्लब आनन्द</b></font>''']] [[User_talk:बिप्लब आनन्द|(<small>'''म सँग कुरा गर्नुहोस'''</small>)]] ०८:०६, २८ जुन २०१९ (युटिसी(UTC)) == शीघ्रातिशीघ्र माफी माग्न आह्वान == '''नमस्ते पर्वतज्यु,''' ''प्रयोगकर्तालाई निषेध गर्ने छलफल''को [[Special:Diff/736286|निष्कर्ष आइसकेको]] छ। कृपया! हजुरलाई अनुरोध गर्दछु [[विकिपिडिया:प्रबन्धक सूचनापाटी#शीघ्रातिशीघ्र निर्णयको लागि अनुरोध|यहाँ गएर]] अनुच्छेदको तल्लो भागमा आफ्नो माफीनामा राख्नुहोला। माफीनामा नआएको खण्डमा हजुरलाई छलफलमा भने बमोजिम कम्तीमा १ महिनासम्मको लागि विकिपिडियाबाट निषेध गरिनेछ र निषेध फुकुवा गर्न निवेदन पनि राख्न पाउनु हुनेछैन। '''धन्यवाद!''' &mdash;&nbsp;[[User:Tulsi Bhagat|<font color="black">'''तुल्सी भगत'''</font>]] <small>([[Special:Contributions/Tulsi Bhagat|<font color="black">योगदान</font>]] &#124; [[User talk:Tulsi Bhagat|<font color="black">वार्ता</font>]])</small> ०४:४३, ४ जुलाई २०१९ (युटिसी(UTC)) == विकी क्याम्प नेपाल आयोजक सम्बन्धमा == विकी क्याम्प नेपाल आयोजनमा एक गैह्रसरकारी संस्थाको संलग्नता भएको भन्ने सम्बन्धमा भई रहेको छलफलमा [[विकिपिडिया:चौतारी_(विविध)#विकी_क्याम्प_नेपाल_आयोजक_सम्बन्धमा|यहाँ]] गई आफ्नो विचार राख्नु हुन अनुरोध गर्दछु ।-[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|कुरा गर्ने]]) १८:४२, १० अगस्त २०१९ (युटिसी(UTC)) <!-- Message sent by User:Nabin K. Sapkota@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Nabin_K._Sapkota/Mass_Message_Users_List&oldid=740008 --> == छलफल: मेटाउनको लागि नामाङ्कन == नमस्ते, [[विकिपिडिया:चौतारी (विविध)#मेटाउनको लागि नामाङ्कन|मेटाउनको लागि नामाङ्कन]]बारे भइरहेको छलफलमा सहभागी भई टिप्पणी राखिदिनु हुन् हार्दीक अनुरोध गर्द छु। धन्यवाद! --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|कुरा गर्ने]]) ०६:२६, २४ अगस्त २०१९ (युटिसी(UTC)) <!-- Message sent by User:Tulsi Bhagat@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Tulsi_Bhagat/Mass_Message_Users_List&oldid=741365 --> == '''विकिथन-८''' == {{fmbox | image = [[चित्र:Wikithon 2018.png|90px|link=]] | imageright= [[File:Wikipedia-logo-ne.png|60px|link=]] | style = | textstyle = | text = <center> २०७६ सालको दशैं-तिहार-छठको अवसर पारेर नेपाली विकिपिडियाले २०७६ असोज १५ गतेदेखि कार्तिक १६ (छठ) सम्म आठौँ <big>'''नेपाली [[विकिपिडिया:विकिथन|विकिथन]] कार्यक्रम'''</big> आयोजना गरेको छ। , सहभागी हुन चाहने विकिपिडियनहरूले '''[[विकिपिडिया:विकिथन-८/सहभागीहरू|सहभागीताको लागि आफ्नो नाम दर्ता]] गराउनको लागी अनुरोध गरिन्छ । थप जानकारीको लागी [[विकिपिडिया:विकिथन-८|विकिथन-८]] मा हेर्नुहोस् ।</center> }} <!-- Message sent by User:Nabin K. Sapkota@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Nabin_K._Sapkota/Mass_Message_Users_List&oldid=740008 --> == विकिपिडिया एसियाली महिना आमन्त्रण == <div style="width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|0|6px|rgba(0, 0, 0, 0.55)}} {{border-radius|2px}}"> <div style="overflow:hidden; height:auto; background: #fff; width: 100%; padding-bottom:18px;"> <div style="font-size: 36px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 1.2em;">[[विकिपिडिया:विकिपिडिया एसियाली महिना २०१९‎|विकिपिडिया एसियाली महिना]]<div style="margin-right:1em; float:right;">[[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|right|200px|link=]]</div></div> <div style="font-size: 24px; padding-top: 0px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; color: #666; "> गत वर्ष विकिपिडिया एसियाली महिनामा भाग लिनु भएकोमा धन्यवाद, र आशा गर्दछु कि तपाईंले यसको आनन्द लिनुभयो । पछिल्ला चार बर्षमा २,००० भन्दा बढी विकिपिडिया सम्पादकहरू द्वारा ६० भन्दा बढी भाषा-विशिष्ट विकिपिडियामा २८,००० भन्दा बढी उच्च-गुणका लेखहरू थपिएका छन् । निस्सन्देह, विकिपिडिया एसियाली महिना सबैभन्दा ठूलो वार्षिक विकिपिडिया अनलाइन सम्पादन कार्यक्रम हो, र तपाईंले यसलाई बनाउनु भएको हो । हामी यो नोभेम्बरमा यस कार्यक्रमलाई फेरि आयोजना गर्दैछौं, र तपाईंलाई हामीसँग फेरि सामेल हुन आमन्त्रित गर्न चाहन्छौं । यो वर्ष, हाम्रो मापदण्ड उही हो । यदि तपाईंले ४ लेख बनाउनु भयो भने पोस्टकार्ड प्राप्त गर्नुहुनेछ । लेखहरू ३,००० बाइट्स र ३०० शब्दहरू भन्दा बढी हुनु आवश्यक छ । हामी हाम्रो पोष्टकार्ड पठाउने प्रक्रियामा पनि सुधार गर्दैछौं, उदाहरणका लागि अहिले पोष्टकार्ड बनाउँदैछौं, र अन्य भाषाको प्रतीक्षा नगरीकन कार्यक्रम समाप्त भएपछि ठेगाना संकलन गर्दैछौं । प्रत्येक विकिपिडियामा सबैभन्दा धेरै लेखहरू बनाउने विकिपिडियनहरूलाई "विकिपिडिया एसियाली राजदूतहरू" भनेर सम्मान गरिनेछ । हामी राजदूत प्रमाणपत्रको दुबै डिजिटल प्रतिलिपि र कागज प्रतिलिपि पठाउनेछौं । <div style="text-align:center;"> <!-- Please edit the "URL" accordingly, especially the "section" number; thanks --> {{Clickable button 2|साइन अप गर्नुहोस्|url={{fullurl:{{{link|विकिपिडिया:विकिपिडिया एसियाली महिना २०१९/सहभागीहरू}}}|action=edit}} |class=mw-ui-progressive}} </div> विचारका लागि धन्यवाद! --[[User:Saroj Uprety|सरोज उप्रेती]] ([[User talk:Saroj Uprety|कुरा गर्ने]])<br /> </div> </div> </div> — [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|कुरा गर्ने]]) ०९:३७, ३१ अक्टोबर २०१९ (युटिसी(UTC)) <!-- Message sent by User:Saroj Uprety@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Saroj_Uprety/SampleInvitation&oldid=19508878 --> == Wikipedia Asian Month 2019 == <div style="border:8px orange ridge;padding:6px;> [[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|right|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''{{int:please-translate}}'' Greetings! Thank you for organizing '''Wikipedia Asian Month 2019''' for your local Wikipedia language. For rules and guidelines, refer to [[:m:Wikipedia Asian Month 2019/Organiser Guidelines|this page]] on Meta. To reach out for support for the contest or ask any query, reach out to us on our [[:m:Talk:Wikipedia Asian Month 2019|Contact Us]] page. Our [[:m:Wikipedia Asian Month 2019/International Team|International Team]] will be assisting you through out the contest duration. Thank you for your efforts in making this project successful. Best wishes, [[:m:Wikipedia Asian Month 2019/International Team|WAM 2019 International Team]] ::::Stay Updated [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/wikiasianmonth/|50x50px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikiasianmonth|50x50px]] </div></div> --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|कुरा गर्ने]]) ११:४६, २ नोभेम्बर २०१९ (युटिसी(UTC)) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/WAM&oldid=19515825 --> == Extension of Wikipedia Asian Month contest == In consideration of a week-long internet block in Iran, [[:m:Wikipedia Asian Month 2019|Wikipedia Asian Month 2019]] contest has been extended for a week past November. The articles submitted till 7th December 2019, 23:59 UTC will be accepted by the fountain tools of the participating wikis. Please help us translate and spread this message in your local language. [[:m:Wikipedia Asian Month 2019/International Team|Wikipedia Asian Month international team]]. --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|कुरा गर्ने]]) १४:१२, २७ नोभेम्बर २०१९ (युटिसी(UTC)) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/WAM&oldid=19592097 --> == What's Next (WAM)! == Congratulations! The Wikipedia Asian Month has ended successfully and you've done amazing work of organizing. What we've got and what's next? *We have a total of 10,186 articles made during this edition and it's the highest of all time. *Make sure you judge all articles before December 20th, Once you finish the judging, please update [[:m:Wikipedia Asian Month 2019/Status|this page]]. *There will be two round of address collection scheduled: December 22th and December 27th 2019. *Please report the local Wikipedia Asian Ambassador (who has most accepted articles) on [[:m:Wikipedia Asian Month 2019/Ambassadors|this page]], if the 2nd participants have more than 30 accepted articles, you will have two ambassadors. *In case you wondering how can you use the WAM tool (Fountain) in your own contest, contact the developer [[user:Ле Лой|Le Loy]] for more information. Best wishes, [[:Wikipedia Asian Month 2019/International Team|Wikipedia Asian Month International Team]] --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|कुरा गर्ने]]) १७:३०, १४ डिसेम्बर २०१९ (युटिसी(UTC)) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/WAM&oldid=19638067 --> == WAM 2019 Postcard == Dear Participants and Organizers, Congratulations! It's WAM's honor to have you all participated in [[:m:Wikipedia Asian Month 2019|Wikipedia Asian Month 2019]], the fifth edition of WAM. Your achievements were fabulous, and all the articles you created make the world can know more about Asia in different languages! Here we, the WAM International team, would like to say thank you for your contribution also cheer for you that you are eligible for the postcard of Wikipedia Asian Month 2019. Please kindly fill [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdX75AmuQcIpt2BmiTSNKt5kLfMMJUePLzGcbg5ouUKQFNF5A/viewform the form], let the postcard can send to you asap! Cheers! Thank you and best regards, [[:m:Wikipedia Asian Month 2019/International Team|Wikipedia Asian Month International Team]] --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|कुरा गर्ने]]) ०८:१६, ३ जनवरी २०२० (युटिसी(UTC)) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WAM_2019_Postcard&oldid=19671656 --> == WAM 2019 Postcard == [[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|right|200px|Wikipedia Asian Month 2019|link=:m:Wikipedia Asian Month 2019]] Dear Participants and Organizers, Kindly remind you that we only collect the information for [[:m:Wikipedia Asian Month 2019|WAM]] postcard 31/01/2019 UTC 23:59. If you haven't filled [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdX75AmuQcIpt2BmiTSNKt5kLfMMJUePLzGcbg5ouUKQFNF5A/viewform the google form], please fill it asap. If you already completed the form, please stay tun, wait for the postcard and tracking emails. Cheers! Thank you and best regards, [[:m:Wikipedia Asian Month 2019/International Team|Wikipedia Asian Month International Team]] 2020.01 [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|कुरा गर्ने]]) २०:५८, २० जनवरी २०२० (युटिसी(UTC)) <!-- Message sent by User:-revi@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WAM_2019_Postcard&oldid=19732202 --> == प्रमुख लेख आवेदन सम्बन्धमा == नमस्ते {{USERPAGE}}ज्यू,<br> नेपाली विकिपिडियामा प्रमुख लेखको लागि प्राप्त [[विकिपिडिया:प्रमुख लेख/आवेदनहरू|आवेदनहरू]]लाई समीक्षा गरि आफ्नो मात राख्नुहुन अनुरोध गर्दछु। प्रमुख लेख समन्वय समितिको तर्फबाट--[[User:Biplab Anand|Biplab Anand]] ०९:०६, ११ फेब्रुअरी २०२० (युटिसी(UTC)) <!-- Message sent by User:Biplab Anand@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Biplab_Anand/lists&oldid=770358 --> == प्रस्तावित विकि क्याम्प नेपाल २०२० == विकिमिडियन मित्रहरू बीच छलफल, अन्तर विकि समन्वय तथा विकि समुदायको प्राथमिकता तथा चुनौतीहरूको बारेमा सहकार्यको लागी नेपालमा बोलिने भाषाहरूको समुदायहरूको सम्मेलन '''विकि क्याम्प नेपालको दोश्रो संस्करण'''-'''विकि क्याम्प नेपाल २०२०''' यही नोभेम्बर २०२० मा आयोजनाको लागी [https://meta.wikimedia.org/wiki/Grants:Conference/WikiCamp_Nepal_2020#Discussion मेटा]मा प्रस्ताव राखिएकोले कृपया सो प्रस्वातमा तपाईको सहमति राखि दिनु हुन अनुरोध गर्दछौं । - आयोजक समुह <!-- Message sent by User:Nirjal stha@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Nirjal_stha/list&oldid=771238 --> == <big>'''विकिकार्यशाला नेपाल २०२० समुदाय संलग्नता सर्वेक्षण'''मा सहभागिताको लागि निमन्त्रणा</big> == यो समुदाय संलग्नता सर्वेक्षणमा सहभागिताको लागि निमन्त्रणा हो, जुन विकिकार्यशाला नेपाल २०२० को आयोजनाको लागि विकिमिडिया फाउण्डेसनमा पेश गरिने आवेदनको मुख्य अङ्ग हो। यी प्रश्नहरूले विकिमिडियामा तपाईँको अनुभव, आवश्यकता, चुनौती, तथा विकिकार्यशाला नेपाल २०२० बाट अपेक्षाहरू सम्बन्धी जानकारीहरू हासिल गर्न सहयोग गर्नेछन्। यी प्रतिक्रियाहरूले विकिकार्यशालाको उद्देश्य तथा कार्यक्रमको प्रारूप थप स्पष्ट पार्न मद्दत गर्नेछ। <div class="notice metadata" id="stub" style="margin:auto; padding:5px; text-align: center; background-color: #ffffff; border: solid 1px #99CCFF; border-left: 8px solid #99CCFF;"> [[File:Form OneDrive icon.svg|25px]] '''सर्वेक्षण फाराम [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeJE3o-lTsCalCrKU3TDRr1jGYZZ1qp6GNagC3Y2GAXy1muVQ/viewform यहाँ] उपलब्ध छ'''। <span style="padding-left:250px;">सर्वेक्षण फाराम '''२५ फेब्रुअरी २०२०''' सम्म खुला रहनेछ।</span></div> आयोजक समूह <!-- Message sent by User:Nirjal stha@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Nirjal_stha/list&oldid=771359 --> == तपाईंको लागि एक बार्नस्टार! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[चित्र:Barnstar of Diligence Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''अथक मेहनती बार्नस्टार''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | प्रमुख लेखहरूमा राम्रो कार्यको लागि धन्यवाद। [[User:BRPever|<span style="color:#FF00FF;">B</span><span style="color:#FF7E00;">R</span><span style="color:#00A300;">P</span>]]'''^{<small>[[User talk:BRPever|'' ever'']]</small>}''' १३:१२, २५ फेब्रुअरी २०२० (+0545) |} == WAM 2019 Postcard: All postcards are postponed due to the postal system shut down == [[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|right|200px|Wikipedia Asian Month 2019|link=:m:Wikipedia Asian Month 2019]] Dear all participants and organizers, Since the outbreak of COVID-19, all the postcards are postponed due to the shut down of the postal system all over the world. Hope all the postcards can arrive as soon as the postal system return and please take good care. Best regards, [[:m:Wikipedia Asian Month 2019/International Team|Wikipedia Asian Month International Team]] 2020.03 <!-- Message sent by User:Aldnonymous@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WAM_2019_Postcard&oldid=19882731 --> == विकिपिडिया नीति सम्बन्धमा == नमस्ते विकी मित्र,<br> विकिपिडियाको नीति र दिशानिर्देशभित्र पर्ने एक महत्वपूर्ण नीति— [[विकिपिडिया:लेख शीर्षकहरू]] तैयारी अवस्थामा रहेकोले सो पृष्ठमा प्रस्ताव गरिएका बुँदाहरूलाई अध्ययन गरि कृप्या आफ्नो धारणा [[विकिपिडिया:चौतारी (नीति)#विकिपिडिया:लेखशीर्षकहरू|यहाँ]] व्यक्त गर्न अनुरोध गर्दछु। धन्यवाद--[[User:Biplab Anand|बिप्लब आनन्द]] ०८:५७, १८ अप्रिल २०२० (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Biplab Anand@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Biplab_Anand/lists&oldid=791027 --> == [[ढाँचा:Soccerbase season|ढाँचा आयात संबन्धित]] == कृपया! ढाँचा आयात गर्न [[विकिपिडिया:पृष्ठ आयातको लागि अनुरोध|यहाँ]] अनुरोध गर्नु होला। कुनै विकिपिडियाबाट सिधा पेस्ट नगरिदिनुहोला। धन्यवाद! — [[User:Tulsi Bhagat|<span style="color:black">'''तुलसी भगत'''</span>]] ^{[&nbsp;[[Special:Contribs/Tulsi Bhagat|<span style="color:black">योगदान</span>]] &#124; [[User talk:Tulsi Bhagat|<span style="color:black">वार्ता</span>]]&nbsp;]} १२:०८, १८ अप्रिल २०२० (नेपाली समय) == सारांश बारेमा == नमस्ते पर्वतज्यू, कृपया! पृष्ठको सबै सामाग्रीहरू हटाउदै वा पृष्ठ खाली गरीँदै गर्दा—सारांशमा उपयुक्त कारण राखिदिनु हुन् अनुरोध गर्द छु। धन्यवाद! — [[User:Tulsi Bhagat|<span style="color:black">'''तुलसी भगत'''</span>]] ^{[&nbsp;[[Special:Contribs/Tulsi Bhagat|<span style="color:black">योगदान</span>]] &#124; [[User talk:Tulsi Bhagat|<span style="color:black">वार्ता</span>]]&nbsp;]} १३:०८, २६ अप्रिल २०२० (नेपाली समय) == विकिपिडिया नीति सम्बन्धमा == नमस्ते विकी मित्र,<br> विकिपिडिया चौतारीमा प्रस्ताव गरिएको निम्न नीति सुधार प्रस्तावहरू— [[विकिपिडिया:चौतारी_(नीति)#अन्य_प्रयोगकर्ता_अधिकारको_लागि_निवेदनको_लागि_समयसीमा|अन्य प्रयोगकर्ता अधिकारको लागि निवेदनको लागि समयसीमा]] र [[विकिपिडिया:चौतारी_(नीति)#पृष्ठ_स्थानान्तरण_सम्बन्धी_सहायता_पृष्ठको_आवश्यकता|पृष्ठ स्थानान्तरण सम्बन्धी सहायता पृष्ठको आवश्यकता]] माथि कृप्या आफ्नो धारणा व्यक्त गर्न अनुरोध गर्दछु। धन्यवाद--[[User:Biplab Anand|बिप्लब आनन्द]] ०८:१५, ७ मे २०२० (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Biplab Anand@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Biplab_Anand/lists&oldid=791027 --> == जोसेफ स्टालिन: खण्ड एक सामान्य परिवारका थिए स्टालिन सम्बन्धमा == [[प्रयोगकर्ता:पर्वत सुबेदी|पर्वत सुबेदी]]ले यस लेखको [https://ne.wikipedia.org/wiki/जोसेफ_स्टालिन#एक_सामान्य_परिवारका_थिए_स्टालिन|एक सामान्य परिवारका थिए स्टालिन] खण्डलाई <b>प्रतिलिपि साभार</b>को आरोप लगाउनु भएको छ। यसको थप प्रमाण सहित पुष्टी गर्नु भए थप स्पष्ट हुने थियो। यस पृष्ठको [https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9C%E0%A5%8B%E0%A4%B8%E0%A5%87%E0%A4%AB_%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%A8&action=history|इतिहास] हेर्दा सो खण्ड २२:४१, १२ फेब्रुअरी २०१८‎ मा [[प्रयोगकर्ता:Bishaldev100|Bishaldev]] बाट थप गरिएको थाहा हुन्छ। भने लोकपाटि डट कममा [https://lokpati.com/2018/24/4198|को हुन् स्टालिन ? यस्तो छ स्टालिनको अर्थ (रोचक जीवनी)]मा Oct 24, 2018 साभार भएको छ। त्यस्तै शिलापत्र डट कम मा [https://shilapatra.com/detail/17096|जोसेफ स्टालिन : हिरो पनि भिलेन पनि !]मा सोमबार, पुस ७, २०७६, ११:३३:०० प्रकाशित भएको थियो। त्यसकारण यसलाई थप स्पष्ट बनाउन आग्रह गर्न चाहन्छु। धन्यवाद । [[प्रयोगकर्ता:Bishaldev100|Bishaldev]] Bishaldev १०:१९, २५ मे २०२० (नेपाली समय) == सम्पादन रद्द गरिएको == [[डिजिटल हिमालय]] र [[हिमालय टेलिभिजन]] छुट्टाछुट्टै विषयवस्तु भएकोले तपाईद्वारा [[डिजिटल हिमालय]]लाई [[हिमालय टेलिभिजन]]मा निर्देशित गरिएको [https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=डिजिटल_हिमालय&curid=99915&diff=811712&oldid=677858 सम्पादन] रद्द गरिएको छ। पुनर्निर्देशित गर्दा ध्यान पुर्याउन हुन अनुरोध छ।--[[User:Nirajan pant|Nirajan pant]] ([[User talk:Nirajan pant|कुरा गर्ने]]) २१:५४, २५ मे २०२० (नेपाली समय) ==पृष्ठ सार्ने बारे== पर्वत सुबेदी ज्यू। अरूले बनाएको पृष्ठ, उक्त पृष्ठको वार्तालापमा छलफल नगरी नसार्नु होला। -<b>[[File:Krish Signature.png|50px|link=User:Krish Dulal]][[User:Krish Dulal|<font color="#0000FF">'''DU'''</font>]][[User:Krish Dulal|<font color="#FF0000">'''LAL'''</font>]] ([[User talk:Krish Dulal|मसँग कुरा गर्नुहोस्]])</b> २०:०७, ३ जुन २०२० (नेपाली समय) == पृष्ठ सार्ने सम्बन्धमा सल्लाह सुझाव == नमस्ते {{U|पर्वत सुबेदी}} ज्यू,<br> नेपाली विकिपिडियामा विगत २ वर्षदेखि निरन्तर सम्पादन गर्दै आउनुभएकोमा धन्यवाद दिन चाहन्छु। यहाँले नेपाली विकिपिडियाको [[वि:प्रमुख लेख|प्रमुख लेख]] व्यवस्थापन तथा निर्माणमा देखाउनुभएको उर्जा र गतिशीलता सराहनीय रहेको कारणले नै यहाँलाई समुदायिक छलफलद्वारा ढाँचा सम्पादकको अधिकार दिइएको थियो। नेपाली विकिपिडियामा लेखहरूको शीर्षक कस्तो हुनुपर्छ वा राख्ने सम्बन्धमा नीति नभएकोले समुदायले [[वि:लेख शीर्षक|लेख शीर्षक]] नीतिलाई [[:Special:Diff/808429|बहुमतले पास]] गरि लागू गर्नुका साथै [[वि:स्थानान्तरण|स्थानान्तरण]] सम्बन्धी सहायता पृष्ठ निर्माण नभएसम्मको लागि छलफलको आधारमा मात्र पृष्ठको [[:Special:Diff/814282|शीर्षक परिवर्तन]] गर्नुपर्ने नीति बनाएको यहाँलाई अवगत नै हुनुपर्ने हो। विकिपिडिया जो सुकैले सम्पादन गर्न सक्ने स्वतन्त्र थलो भएतापनि समुदायले लागू गरिसकेको नीति र नियमलाई पालना गर्ने दायित्वपनि हामि सबैको हो। तपाईँ सक्रिय तथा विश्वनीय प्रयोगकर्ता हुनुका साथै यस विकिपिडियामा विशेष अधिकार राख्नुभएको छ जसको प्रयोग सन्तुलित र न्यायोचित हुनुपर्छ। सबै प्रयोगकर्ताहरूको आ-आफ्नो विशेष काम गर्ने शैली र व्यवहार भएतापनि सबैजना समुदायको नीति र नियमको अधीनमा रहेका छन्। अस्ति तपाईँले [[:Special:Diff/810217|यो पृष्ठ]] सारेकोले {{U|Krish Dulal}} ज्यूद्वारा सुझाव सन्देश पाउनुभएको थियो। पृष्ठको शीर्षकलाई परिवर्तन गर्नको लागि वार्तालाप मात्रै विकल्प भएकोले (नीति लागू) तपाईँले अब उपरान्त कुनैपनि पृष्ठलाई बिना छलफल सार्नुभएको लग देखिएमा [[विकिपिडिया:प्रबन्धक|प्रबन्धक]]ले यहाँसँग रहेको ढाँचा सम्पादकको अधिकार हटाउने व्यहोरा जानकारी गराउन चाहन्छु। ढाँचा तथा मोड्युललाई देवनागरी शीर्षकमा राख्ने वा नराख्ने विषयमा सामुदायिक छलफल हुनुपर्छ गरिनुपर्छ तर समुदायको कुनै ठोस निर्णय नआएसम्म पहिलदेखि चलिआएको विकी परम्परालाई नै प्राथमिकता दिनुपर्ने सर्वमान्य तर्क छ। तपाईँसँग विश्वका विभिन्न भाषाको ज्ञान भएतापनि तपाईँले सोझै बिना कुनै वार्तालाप गरि पृष्ठको शीर्षक सुधार गर्नुभएमा (मुख्यतया पछाडि [[:Special:Log/move/पर्वत_सुबेदी|अनुप्रेषण नराखि]] सार्ने क्रिया गरेको देखिएको छ) त्यो एकल निर्णय सरह देखिन्छ तसर्थ यस विषयमा अबदेखि सजग भएर नीति नियम पुगाएर मात्रै क्रिया गर्न सल्लाह दिन चाहन्छु। विकिपिडिया सम्पादनकर्ताको लागि विकिपिडियाको पृष्ठ जति महत्वपूर्ण हुन्छ त्यस पृष्ठको इतिहास त्योभन्दा बढि महत्वपूर्ण हुन्छ तसर्थ पृष्ठ सार्नुपूर्व विभिन्न पक्ष औल्याउनुपर्ने हुन्छ। पृष्ठ बनाउनुहोस्, सल्लाह सुझाव लिनुहोस्/दिनुहोस्, सामुदायिक वार्तालापमा सहभागी हुनुहोस् र नेपाली विकिपिडियाको गहिराईलाई बढाउने जुन परिवर्तनकारी सोच/प्रण लिनुभएको छ त्यसलाई पूरा गर्ने दिशामा अगाडि बढ्नुहोस्। यहाँ हुने कुनै पनि सामुदायिक वार्तालापको निर्णय तपाईँले सोचेको समयमा नआउला यसको अर्थ तपाईँले आफ्नो धैर्यता गुमाइदिने कि निर्णयको लागि पर्खिने- अवश्यपनि निर्णयको लागि पर्खिनुपर्छ। हामि सबैले अन्ततः यो विकिपिडियालाई सबै पक्षबाट स्तरीय बनाउने कोसिस गर्दैछौँ यसमा सबैको सहयोगको आवश्यकता छ। अन्त्यमा, हामि सबै यहाँ एउटै सोच लिएर अगाडि बढ्दै यात्रा गरिरहेका छौँ तसर्थ मेरो सल्लाहलाई आत्मसात गर्दै विकिपिडियामा आफ्नो योगदानलाई निरन्तरता दिदैँ अगाडि बढ्नुहुनेछ भनि आशासहित धन्यवाद--[[User:Biplab Anand|'''<font color="#008000"><b>बिप्लब आनन्द</b></font>''']] [[User_talk:Biplab Anand|(<small>'''म सँग कुरा गर्नुहोस'''</small>)]] २०:५५, १३ जुन २०२० (नेपाली समय) ==[[:चित्र:हाम्रो पात्रोको प्रतिक.png]] [[विकिपिडिया:शीघ्र मेट्नुपर्ने आधार|शीघ्र मेट्नुपर्ने]]मा मनोनित== [[File:Ambox warning pn.svg|48px|left|alt=|link=]] यस [[:चित्र:हाम्रो पात्रोको प्रतिक.png]] पृष्ठलाई शीघ्र मेटाउन अनुरोध गर्दै एक चिनो राखिएको छ। यो निम्न कारणका लागि गरिएको छ: <blockquote>{{{2}}}</blockquote> [[विकिपिडिया:शीघ्र मेट्नुपर्ने आधार|शीघ्र मेटाउने मापदण्ड]] अन्तर्गत, केहि मापदण्ड पूरा गर्ने पृष्ठ कुनै पनि समय मेटिनेछ। यदि तपाईँलाई लाग्छ पृष्ठलाई यस कारणले मेटाउनु हुँदैन, तपाईँ '''नामाङ्कन विरोध गर्न''' [[:चित्र:हाम्रो पात्रोको प्रतिक.png|पृष्ठमा गएर]] आफ्नो विचार राख्नुहोला। यसले तपाईँलाई पृष्ठ किन मेटाउनु हुँदैन वर्णन गर्ने अवसर दिनेछ। यद्यपि, याद रहोस्, एक पटक पृष्ठ शीघ्र मेटाउन अङ्कित भएमा, यो तत्काल मेटाइनेछ। कृपया पृष्ठबाट शीघ्र मेटाउने चिनो आफैंले नहटाउनुहोला, तर विकिपिडियाको [[विकिपिडिया:नीति तथा दिशानिर्देशहरूको सूची|नीति तथा दिशानिर्देशहरू]] अनुरूप जानकारी थप्न नहिचकिचाउनुहोला। यदि पृष्ठ मेटिसकिएको, र भविष्यका सन्दर्भ वा सुधारको लागि तपाईँ मेटाइएको सामग्री पुनःप्राप्त गर्न चाहनुहुन्छ भने, कृपया {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=%E0%A4%9A%E0%A4%BF%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0%3A%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%8B+%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%8B%E0%A4%95%E0%A5%8B+%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%A4%E0%A4%BF%E0%A4%95.png|मेटाउने प्रशासकलाई सम्पर्क गर्न सक्नुहुन्छ}}, वा यदि तपाईँले पहिल्यै त्यसो गरिसक्नुभएमा, एउटा अनुरोध तपाईँ [[विकिपिडिया:मेटाइएको संशोधन|यहाँ राख्न सक्नुहुन्छ]]। <!-- Template:Db-reason-notice --><!-- Template:Db-csd-notice-custom --> [[User:Biplab Anand|'''<font color="#008000"><b>बिप्लब आनन्द</b></font>''']] [[User_talk:Biplab Anand|(<small>'''म सँग कुरा गर्नुहोस'''</small>)]] १७:४९, १५ जुन २०२० (नेपाली समय) == Digital Postcards and Certifications == [[File:Wikipedia_Asian_Month_Logo.svg|link=M:Wikipedia_Asian_Month_2019|right|217x217px|Wikipedia Asian Month 2019]] Dear Participants and Organizers, Because of the COVID19 pandemic, there are a lot of countries’ international postal systems not reopened yet. We would like to send all the participants digital postcards and digital certifications for organizers to your email account in the upcoming weeks. For the paper ones, we will track the latest status of the international postal systems of all the countries and hope the postcards and certifications can be delivered to your mailboxes as soon as possible. Take good care and wish you all the best. <small>This message was sent by [[:m:Wikipedia Asian Month 2019/International Team|Wikipedia Asian Month International Team]] via [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|कुरा गर्ने]]) ००:४३, २१ जुन २०२० (नेपाली समय)</small> <!-- Message sent by User:Martin Urbanec@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WAM_2019_Postcard&oldid=20024482 --> == चेतावनी == नमस्कार, केही दिन अघि मैले तपाईंलाई चेतावनी दिएको थिए कि विकिपिडियामा पहिले नै अवस्थित नयाँ लेख सिर्जना नगर्नुहोस्। तर तपाईंले हिजो उही गल्ती गर्नुभयो जुन विकिपिडियामा अनुमति छैन। तपाईंले लेखको गलत नाम बारेमा पनि छलफल गर्नुभएन र लेखको नयाँ नाम पनि गलत छ र अवस्थित लेख सहि थियो। पृष्ठ सिर्जनाकर्ताको क्रेडिट प्राप्त गर्न कृपया त्यस्ता गतिविधिहरू नगर्नुहोस्। धन्यवाद- [[User:Saroj Uprety|Saroj Uprety]] ([[User talk:Saroj Uprety|कुरा गर्ने]]) १३:३२, १ जुलाई २०२० (नेपाली समय) == मुख्य पृष्ठ सम्पादन == कृपया [[विकिपिडिया:प्रमुख समाचार/उम्मेदवार|नामांकन]] नगरी [[ढाँचा:प्रमुख समाचार‎]]मा नयाँ समाचार थप नगर्नुहोस्। तपाइँले टेम्प्लेट सम्पादक अधिकार पाउनु भएको सोच्दै, कृपया मुख्य पृष्ठहरू छलफल नगरी सम्पादन नगर्नुहोस्।- [[User:Saroj Uprety|Saroj Uprety]] ([[User talk:Saroj Uprety|कुरा गर्ने]]) १६:५७, १ जुलाई २०२० (नेपाली समय) ==[[:विकिपिडिया:प्रमुख लेख/आवेदनहरू/लेखको शीर्षक]] [[विकिपिडिया:शीघ्र मेट्नुपर्ने आधार|शीघ्र मेट्नुपर्ने]]मा मनोनित== [[File:Information icon4.svg|48px|left|alt=|link=]] {{Quote box|quote=<p>यदि यो तपाईँले सृजना गर्नुभएको पहिलो लेख हो भने, तपाईँ [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा|लेखन सहयोग स्वशिक्षा]] पढ्न सक्नुहुन्छ।</p><p>लेख सृजना गर्न मद्दत गर्ने [[विकिपिडिया:लेख विजार्ड|लेख सहायिका]] पनि तपाईँ प्रयोग गर्न सक्नुहुन्छ।</p>|width=20%|align=right}} नमस्कार, तथा तपाईँलाई विकिपिडियामा स्वागत छ। तपाईँद्वारा सृजित पृष्ठ, [[:विकिपिडिया:प्रमुख लेख/आवेदनहरू/लेखको शीर्षक]], परिक्षण पृष्ठ सरह, [[वि:शीमे#सा२|सा२]] अन्तर्गत चिह्नित गरिएकोले मेटाइयो वा शीघ्र मेटाइनेछ भनि यो सूचित गरिन्छ। तपाईँले गर्न चाहनुहुने कुनै पनि अन्य परीक्षणहरूको लागि कृपया [[विकिपिडिया:प्रयोगस्थल|प्रयोगस्थल]]को प्रयोग गर्नुहोला। यदि तपाईँ हाम्रो ज्ञानकोशमा योगदान पुर्‍याउने बारेमा बढी जान्न चाहानुहुन्छ भने [[विकिपिडिया:स्वागत/नव आगन्तुक|स्वागत]] पृष्ठमा हेर्नुहोस्। यदि तपाईँलाई लाग्छ पृष्ठलाई यस कारणले मेटाउनु हुँदैन, तपाईँ '''नामाङ्कन विरोध गर्न''' [[:विकिपिडिया:प्रमुख लेख/आवेदनहरू/लेखको शीर्षक|पृष्ठमा गएर]] आफ्नो विचार राख्नुहोला। यसले तपाईँलाई पृष्ठ किन मेटाउनु हुँदैन वर्णन गर्ने अवसर दिनेछ। यद्यपि, याद रहोस्, एक पटक पृष्ठ शीघ्र मेटाउन अङ्कित भएमा, यो तत्काल मेटाइनेछ। कृपया पृष्ठबाट शीघ्र मेटाउने चिनो आफैंले नहटाउनुहोला, तर विकिपिडियाको [[विकिपिडिया:नीति तथा दिशानिर्देशहरूको सूची|नीति तथा दिशानिर्देशहरू]] अनुरूप जानकारी थप्न नहिचकिचाउनुहोला। यदि पृष्ठ मेटिसकिएको, र भविष्यका सन्दर्भ वा सुधारको लागि तपाईँ मेटाइएको सामग्री पुनःप्राप्त गर्न चाहनुहुन्छ भने, कृपया {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%AA%E0%A4%BF%E0%A4%A1%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE%3A%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%96+%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%96%2F%E0%A4%86%E0%A4%B5%E0%A5%87%E0%A4%A6%E0%A4%A8%E0%A4%B9%E0%A4%B0%E0%A5%82%2F%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%96%E0%A4%95%E0%A5%8B+%E0%A4%B6%E0%A5%80%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%95|मेटाउने प्रशासकलाई सम्पर्क गर्न सक्नुहुन्छ}}, वा यदि तपाईँले पहिल्यै त्यसो गरिसक्नुभएमा, एउटा अनुरोध तपाईँ [[विकिपिडिया:मेटाइएको संशोधन|यहाँ राख्न सक्नुहुन्छ]]। <!-- Template:Db-test-notice --><!-- Template:Db-csd-notice-custom --> [[User:Saroj Uprety|Saroj Uprety]] ([[User talk:Saroj Uprety|कुरा गर्ने]]) १८:३३, २० जुलाई २०२० (नेपाली समय) == तपाईँको लेख [[चिली]]== [[Image:Information.svg|25px|alt=Information icon]] तपाईलाई स्वागत छ र विकिपिडियामा [[Special:Contributions/पर्वत सुबेदी|हजुरको योगदान]]का the page [[:चिली]] लागि धन्यवाद ! तपाईले विकिपिडियामा थप गर्नुभएको पृष्ठ ''नेपाली'' संस्करणमा छ । यो नेपाली भाषाको लेख होइन । यस लेखलाई नेपालीमा अनुवाद गर्न हामी तपाईंलाई अनुरोध गर्दछौं । विदेशी भाषाका पृष्ठहरू यहाँ राखिनेछैनन् र यदि तिनीहरू नेपालीमा अनुवाद नगरिए [[वि:शिमे|मेटिनेछन्]] । धन्यवाद ! <!-- Template:uw-notenglish --> [[User:Biplab Anand|'''<font color="#008000"><b>बिप्लब आनन्द</b></font>''']] [[User_talk:Biplab Anand|(<small>'''म सँग कुरा गर्नुहोस'''</small>)]] १७:१९, १२ अगस्त २०२० (नेपाली समय) == लेख सुधार सम्पादनथन प्रतियोगितामा सहभागिताको लागि आमन्त्रण == {{fmbox | image = [[File:Article Improvement Edit-a-thon logo.svg|110px|link=]] | imageright= [[File:Wikipedia-logo-v2-ne.svg|110px|link=]] | style = | textstyle = | text = <center> नेपाली विकिपिडियामा वि.सं. २०७७ असोज १ गतेदेखि वि.सं. २०७७ असोज ३० गतेसम्म यस विकिपिडियाको लेखहरू सुधार गर्न <big>'''[[विकिपिडिया:लेख सुधार सम्पादनथन|लेख सुधार सम्पादनथन]]'''</big> प्रतियोगिता सञ्चालन हुन गइरहेकोले प्रतियगितामा सहभागी हुनका लागि आफ्नो नाम '''[[विकिपिडिया:लेख सुधार सम्पादनथन/सहभागीहरू|सहभागी सूचीमा]]''' राख्न हार्दिक अनुरोध गर्दछौँ।</center>--आयोजन समितिको तर्फबाट [[User:Biplab Anand|बिप्लब आनन्द]] ([[प्रयोगकर्ता_वार्ता:Biplab Anand|वार्ता]]) }} <!-- Message sent by User:Biplab Anand@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Biplab_Anand/lists&oldid=910906 --> == लेख सुधार सम्पादनथन प्रतियोगितामा सहभागिताको लागि आमन्त्रण == {{fmbox | image = [[File:Article Improvement Edit-a-thon logo.svg|110px|link=]] | imageright= [[File:Wikipedia-logo-v2-ne.svg|110px|link=]] | style = | textstyle = | text = <center> नेपाली विकिपिडियामा वि.सं. २०७७ असोज १ गतेदेखि वि.सं. २०७७ असोज ३० गतेसम्म यस विकिपिडियाको लेखहरू सुधार गर्न <big>'''[[विकिपिडिया:लेख सुधार सम्पादनथन|लेख सुधार सम्पादनथन]]'''</big> प्रतियोगिता सञ्चालन हुन गइरहेकोले प्रतियगितामा सहभागी हुनका लागि आफ्नो नाम '''[[विकिपिडिया:लेख सुधार सम्पादनथन/सहभागीहरू|सहभागी सूचीमा]]''' राख्न हार्दिक अनुरोध गर्दछौँ।</center>--आयोजन समितिको तर्फबाट [[User:Biplab Anand|बिप्लब आनन्द]] ([[प्रयोगकर्ता_वार्ता:Biplab Anand|वार्ता]]) }} <!-- Message sent by User:Biplab Anand@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Biplab_Anand/lists&oldid=910906 --> == Wikipedia Asian Month 2020 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">[[File:Wikipedia_Asian_Month_Logo.svg|link=m:Wikipedia_Asian_Month_2020|right|217x217px|Wikipedia Asian Month 2020]] Hi WAM organizers and participants! Hope you are all doing well! Now is the time to sign up for [[:m:Wikipedia Asian Month 2020|Wikipedia Asian Month 2020]], which will take place in this November. '''For organizers:''' Here are the [[:m:Wikipedia Asian Month 2020/Organiser Guidelines|basic guidance and regulations]] for organizers. Please remember to: # use '''[https://fountain.toolforge.org/editathons/ Fountain tool]''' (you can find the [[:m:Fountain tool|usage guidance]] easily on meta page), or else you and your participants’ will not be able to receive the prize from WAM team. # Add your language projects and organizer list to the [[:m:Wikipedia Asian Month 2020#Communities and Organizers|meta page]] before '''October 29th, 2020'''. # Inform your community members WAM 2020 is coming soon!!! # If you want WAM team to share your event information on [https://www.facebook.com/wikiasianmonth/ Facebook] / [https://twitter.com/wikiasianmonth twitter], or you want to share your WAM experience/ achievements on our blog, feel free to send an email to info@asianmonth.wiki or PM us via facebook. If you want to hold a thematic event that is related to WAM, a.k.a. [[:m:Wikipedia Asian Month 2020#Subcontests|WAM sub-contest]]. The process is the same as the language one. '''For participants:''' Here are the [[:m:Wikipedia Asian Month 2020#How to Participate in Contest|event regulations]] and [[:m:Wikipedia Asian Month/QA|Q&A information]]. Just join us! Let’s edit articles and win the prizes! '''Here are some updates from WAM team:''' # Due to the [[:m:COVID-19|COVID-19]] pandemic, this year we hope all the Edit-a-thons are online not physical ones. # The international postal systems are not stable enough at the moment, WAM team have decided to send all the qualified participants/ organizers extra digital postcards/ certifications. (You will still get the paper ones!) # Our team has created a [[:m:Wikipedia Asian Month 2020/WAM2020 postcards and certification deliver progress (for tracking)|meta page]] so that everyone tracking the progress and the delivery status. If you have any suggestions or thoughts, feel free to reach out the WAM team via emailing '''info@asianmonth.wiki''' or discuss on the meta talk page. If it’s urgent, please contact the leader directly ('''jamie@asianmonth.wiki'''). Hope you all have fun in Wikipedia Asian Month 2020 Sincerely yours, [[:m:Wikipedia Asian Month 2020/International Team|Wikipedia Asian Month International Team]] 2020.10</div> <!-- Message sent by User:KOKUYO@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WAM_2020&oldid=20508138 --> == लेख सुधार सम्पादनथन प्रतियोगिताको तथ्याङ्क अद्यावधिक == {{fmbox | image = [[File:Article Improvement Edit-a-thon logo.svg|110px|link=]] | imageright= [[File:Wikipedia-logo-v2-ne.svg|110px|link=]] | style = | textstyle = | text = <center> नेपाली विकिपिडियामा सञ्चालन भइरहेको <big>'''[[विकिपिडिया:लेख सुधार सम्पादनथन|लेख सुधार सम्पादनथन]]'''</big> प्रतियोगितामा सहभागी भइ योगदान दिनुभएकोले यहाँलाई हार्दिक धन्यवाद दिन चाहन्छौँ। प्रतियोगितामा हालसम्म भएको योगदानको आधारमा [[विकिपिडिया:लेख सुधार सम्पादनथन/नतिजा|तथ्याङ्क तालिका]] अद्यावधिक गरिएकोले यहाँले योगदान गर्नुभएको लेखमा कुनै किसिमको समस्या भएमा त्यसलाई समीक्षा गरी यथाशीघ्र सुधार गर्नुहोला। धन्यवाद</center>--आयोजन समितिको तर्फबाट [[User:Biplab Anand|बिप्लब आनन्द]] ([[प्रयोगकर्ता_वार्ता:Biplab Anand|वार्ता]]) }} <!-- Message sent by User:Biplab Anand@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Biplab_Anand/lists&oldid=937052 --> == विकिमिडिया रणनीति कार्यशाला- नेपालमा उपस्थिति सम्बन्धमा == नमस्ते {{PAGENAME}} ज्यू,<br> विकिमिडिया रणनीति अभियानको [[:m:Strategy/Wikimedia movement/2018-20/Transition/Global Conversations|विश्वव्यापी वार्तालाप]] यहि नोभेम्बर २१ र २२ (पहिलो चरण) तथा डिसेम्बर ५ र ६ (दोस्रो चरण)मा हुन गइरहेको यहाँलाई जानकारी नै होला। यसै सन्दर्भमा सो विश्वव्यापी वार्तालापमा नेपाली विकिपिडिया समुदायको तर्फबाट सहभागी हुने प्रयोगकर्ताहरूले विश्वव्यापी विकिमिडिया अभियानमा नेपाली विकिपिडिया समुदायको उपस्थिति स्तरीय तरिकाले प्रस्तुत गर्नुपर्ने हुन्छ। यसकारण नेपाली विकिपिडिया समुदाय तथा दक्षिण एसियाली विकिमिडिया रणनीति अभियानका सदस्य [[:m:User:Marajozkee|राजीव दत्त]]सँगको सहकार्यमा नेपाली विकिपिडियाका सदस्यहरू सम्मिलित अनलाइन विकिमिडिया रणनीति कार्यशाला आयोजना गरेर यो समुदायको विभिन्न पक्ष तथा विकिमिडिया रणनीति अभियानसँग सम्बन्धित बुँदाहरूमाथि छलफल गर्नको लागि यहाँको उपस्थितिको लागि यो सूचना पठाइएको जानकारी गराउन चाहन्छु।<br> * मिति: सन् २०२० नोभेम्बर २० बेलुका ७ बजे * दर्ता गर्नुहोस्: [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdqF5iHzdcth-bxAqNT-sXmaS4jHn4rdKVQ3yU86bT5CbF0wQ/viewform?vc=0&c=0&w=1&flr=0&urp=gmail_link&gxids=7628 गुगल फर्म] नेपाली विकिपिडिया समुदायको तर्फबाट- [[User:Biplab Anand|बिप्लब आनन्द]] <!-- Message sent by User:Biplab Anand@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Biplab_Anand/lists&oldid=937052 --> == विश्वव्यापी आचार संहिता (छोटकरी रूप: युसिओसी)को दोस्रो चरण सम्बन्धमा == {{fmbox | image =[[File:Wikipedia-logo-v2-ne.svg|60px|link=]] | imageright= | style = | textstyle = | text = <center>'''सबै विकिमिडिया परियोजना र अभियान भित्र स्वीकार्य व्यवहारको एउटा सार्वभौमिक मापदण्ड प्रदान गर्न र विकिपिडियालाई एउटा सुरक्षित स्थान बनाउनको लागि [[:m:Universal Code of Conduct/ne|विश्वव्यापी आचार संहिता]]लाई समुदायमा कसरी लागु गर्ने सम्बन्धमा यस विकिपिडियाको [[विकिपिडिया:चौतारी_(नीति)#विश्वव्यापी_आचार_संहिता_(छोटकरी_रूप:_युसिओसी)को_दोस्रो_चरण_सम्बन्धमा|चौतारी]]मा छलफल भइरहेकोले आफ्नो सुझाव राख्नुहुन अनुरोध गर्दछौँ।'''</center> }} --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|कुरा गर्ने]]) ११:१३, २० जनवरी २०२१ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Saroj Uprety@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Saroj_Uprety/MassMessage&oldid=985625 --> == A barnstar for you! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[चित्र:Special Barnstar Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''The Special Barnstar''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | नेपालसँग सम्बन्धित विषयहरूको बारेमा यहाँको योगदान स्वरूप-- [[User:Biplab Anand|'''<font color="#008000"><b>बिप्लब आनन्द</b></font>''']] [[User_talk:Biplab Anand|(<small>'''म सँग कुरा गर्नुहोस'''</small>)]] १२:११, २३ जनवरी २०२१ (नेपाली समय) |} == विश्वव्यापी आचार संहिता (छोटकरी रूप: युसिओसी)को दोस्रो चरण सम्बन्धमा == {{fmbox | image =[[File:Wikipedia-logo-v2-ne.svg|60px|link=]] | imageright= | style = | textstyle = | text = <div class="center">'''सबै विकिमिडिया परियोजना र अभियान भित्र स्वीकार्य व्यवहारको एउटा सार्वभौमिक मापदण्ड प्रदान गर्न र विकिपिडियालाई एउटा सुरक्षित स्थान बनाउनको लागि [[:m:Universal Code of Conduct/ne|विश्वव्यापी आचार संहिता]]लाई समुदायमा कसरी लागु गर्ने सम्बन्धमा यस विकिपिडियाको [[विकिपिडिया:चौतारी_(नीति)#विश्वव्यापी_आचार_संहिता_(छोटकरी_रूप:_युसिओसी)को_दोस्रो_चरण_सम्बन्धमा|चौतारी]]मा छलफल भइरहेकोले आफ्नो सुझाव राख्नुहुन अनुरोध गर्दछौँ।'''</div> }} --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|कुरा गर्ने]]) १९:२५, २६ जनवरी २०२१ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Saroj Uprety@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Biplab_Anand/MassMessage&oldid=988353 --> == युसिओसी सम्बन्धी अनलाइन सामुदायिक बैठक सम्बन्धमा == नमस्ते<br> सबै विकिमिडिया परियोजना र अभियान भित्र स्वीकार्य व्यवहारको एउटा सार्वभौमिक मापदण्ड प्रदान गर्न र विकिपिडियालाई एउटा सुरक्षित स्थान बनाउनको लागि [[:m:Universal Code of Conduct/ne|विश्वव्यापी आचार संहिता]]लाई समुदायमा कसरी लागु गर्ने सम्बन्धमा सन् २०२१ फेब्रुअरी ११ मा अनलाइन सामुदायिक बैठक हुने भएकोले सहभागी हुनको लागि कृपया यो [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScOrPrBMFBqVozzWc2zsE53xrCJdQpVKQMK6QZI3zLhB8gWmQ/viewform गुगल फारम] भर्नहुन अनुरोध गर्दछु।--[[User:BAnand (WMF)|BAnand (WMF)]] ([[User_talk:BAnand (WMF)|talk]]) 02:47, 10 February 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:BAnand (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=MassMessage/Lists/Nepali_Community&oldid=21091650 --> == विश्वव्यापी आचार संहिता सर्वेक्षण फारम == नमस्ते,<br> सबै विकिमिडिया परियोजना र अभियान भित्र स्वीकार्य व्यवहारको एउटा सार्वभौमिक मापदण्ड प्रदान गर्न र विकिपिडियालाई एउटा सुरक्षित स्थान बनाउनको लागि [[:m:Universal Code of Conduct/ne|विश्वव्यापी आचार संहिता]]लाई समुदायमा कसरी लागु गर्ने सम्बन्धमा सर्वेक्षण भइरहेकोले आजै [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfi47HhE6cieY_BGETK9lMSy32uJ9ArtJ3y3BbNaAWjOFiliQ/viewform यो फारम] भर्नहुन अनुरोध गर्दछु।--[[User:BAnand (WMF)|BAnand (WMF)]] ([[User talk:BAnand (WMF)|talk]]) <!-- Message sent by User:BAnand (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=MassMessage/Lists/Nepali_Community&oldid=21129898 --> == विकिमिडिया फाउन्डेसन सामुदायिक समिति सिट: प्रतिक्रियाको लागि बैठक == विकिमिडिया फाउन्डेसन न्यासी समितिले सन् २०२१ फेब्रुअरी १ देखि मार्च १ सम्म सामुदायिक चयन प्रक्रियाहरूको बारेमा प्रतिक्रियाको लागि बैठकको आयोजना गरिरहेको छ। विकिमिडिया फाउन्डेसन र विकिमिडिया अभियान विगत १० बर्षमा लगभग पाँच गुणाले वृद्धि भएको छ भने यसको समितिको संरचना र प्रक्रियाहरू मूल रूपमा उस्तै रहिरहेको छ। वर्तमान समितिको संरचनामा हाम्रो क्षमता, प्रदर्शन, र अभियानको विविधता अनुसार प्रतिनिधित्वको अभाव एउटा समस्याको रूपमा रहेको छ। प्रत्यक्ष निर्वाचनले गर्दा अग्रणी भाषा समुदायका उम्मेदवारहरूको पक्ष लिने गरेको छ र उनीहरूको सीप र अनुभवद्वारा समिति सदस्यको रूपमा सेवा दिन कतिको सान्दर्भिक हुन सक्छ वा समितिको विशिष्ट उत्तरदायित्वहरू निर्वाह गर्ने क्षमतामा योगदान पुर्‍याइरहेको छ। तथ्यहरूलाई नियाल्दा वर्तमान प्रक्रियाहरूले उत्तर अमेरिका र पश्चिम युरोपका स्वयंसेवकहरूको पक्ष लिएको छ। वास्तवमा भन्ने हो भने, दक्षिण एसियाबाट अहिलेसम्मको इतिहासमा हेर्दा जम्मा एक जना सदस्यले मात्र समितिमा स्थान बनाउन सकेको छ। आउँदो महिनाहरूमा हामीलाई तीन सामुदायिक सिटहरू नवीकरण गर्नुपर्नेछ र नयाँ सिटमा तीन थप समुदायिक सदस्यहरू नियुक्त गर्नुपर्नेछ। यो प्रतिक्रियात्मक बैठकमा हामीहरू सबै मिलेर हाम्रो अभियानलाई कसरी प्रतिनिधित्व गर्ने र अनुभव, सीप, र विश्वासका साथ अन्तरदृष्टिसहित तैयार भएका उम्मेदवारहरू छनौट गर्न प्रारूप रेखा तयार गर्न सक्छौं? यस सम्बन्धमा, प्रस्तावित विचारहरूमाथि छलफल गर्न र हामी हाम्रो विचारहरू साझा गर्न, प्रतिक्रिया दिन र प्रक्रियामा योगदान दिनको लागि सामुदायिक छलफल गर्नु राम्रो हुनेछ। यसै विषयमा छलफल गर्न, हामीले यही मार्च १३ को साँझ ७ बजे देखि ८ बजेसम्म बैठक आयोजित भइरहेको छ। बैठकको कडी निम्नलिखित रहेको छ: https://meet.google.com/ugf-xyyk-ifi नेपालसँग सम्बन्धित भाषाहरूमा योगदान पुर्‍याइरहेका सम्पूर्ण भाषाका विकिपिडियन र विकिमिडियनलाई यो बैठकमा आफ्नो विचार राख्न स्वागत गरिन्छ। धन्यवाद, [[User:KCVelaga (WMF)]], ११:४२, ७ मार्च २०२१ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:KCVelaga (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Temp&oldid=21193233 --> == महत्वपूर्ण सामुदायिक छलफलमा सहभागिताको लागि आह्वान == नमस्ते, आदरणीय नेपाली विकिपिडिया सम्पादनकर्ता मित्र<br> नेपाली विकिपिडियाको [[विकिपिडिया:चौतारी_(नीति)#फाउन्डेसन_अनुदान_सम्बन्धमा_सामुदायिक_परामर्श|चौतारी]]मा महत्वपूर्ण सामुदायिक छलफल भइरहेकोले कृपया सहभागी भई आफ्नो महत्वपूर्ण मत राख्नुहोला। धन्यवाद <!-- Message sent by User:Biplab Anand@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Biplab_Anand/MassMessage&oldid=988353 --> == अनुदान विषयमा केन्द्रीय नीति नियम == नमस्ते आदरणीय सम्पादक मित्र,<br> '''[[विकिपिडिया:चौतारी_(नीति)#अनुदान_विषयमा_केन्द्रीय_नीति_नियम|अनुदान]]'''को विषयमा एउटा केन्द्रीय नीति नियम बनाउनको लागि नेपाली विकिपिडियाको चौतारीमा छलफल भइरहेकोले कृपया आफ्नो अमूल्य सुझाव राख्नहुन अनुरोध गर्दछु। धन्यवाद <!-- Message sent by User:Biplab Anand@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Biplab_Anand/MassMessage&oldid=1005419 --> == राजा - [[रणबहादुर शाह]] को मुख्तियारी सम्बन्धमा == पर्वत जी नमस्ते! [https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%95%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%A7%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%AE%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%B9%E0%A4%B0%E0%A5%82%E0%A4%95%E0%A5%8B_%E0%A4%B8%E0%A5%82%E0%A4%9A%E0%A5%80&curid=1567&diff=1007220&oldid=1007203 "नेपालका प्रधानमन्त्रीहरूको सूची"] मा तपाईंले राजा रणबहादुर शाहको मुख्तियारी सुरु भएको मिति "१८६२ फागुन सुदि ८" लाई "१८६२ फागुन ८" मा परिवर्तन गर्नुभएको रहेछ। के तपाईंले यो पात्रो पञ्चाङ्गको हिसाब अनुसार परिवर्तन गर्नु भएको हो? किनभने फागुन सुदि ८ सधैं फागुन ८ नहुन पनि सक्छ। उदाहरणको लागि आजको मिति बि.सं. २०७८ जेष्ठ २ गते यो अनुसार २०७८ वैशाख सुदि ४ हुन आउँछ। यो मिति भनेको चन्द्रमाको पक्ष अनुसारको मिति हो। यस अनुसार शुक्ल पक्षलाई सुदि भनिन्छ भने कृष्ण पक्षलाई वदि भनिन्छ। अर्को कुरा त्यस मितिमा त्यहाँ [[राजाराम सुवेदी]] "नेपालको तथ्य इतिहास" को सन्दर्भ सामग्री उल्लेख गरिएको छ। के तपाईंले त्यस पुस्तक अनुसार मिति नमिलेको भएको परिवर्तन गर्नु भएको हो। उक्त पुस्तकको पृष्ठ २०१ मा वि.सं. १८६२ फागुन सुदि ८ मा रणबहादुर शाह आफ्नै छोरा गीर्वाणयुद्धवीरविक्रम शाहदेवका मुख्तियार भए। भन्ने कुरा उल्लेख गरिएको छ। यदि यो घटना १८६२ फागुन ८ मा भएको भए त्यसलाई प्रमाणित गर्ने सन्दर्भ सामग्री उल्लेख पनि गर्नुहोला। [[user:bishaldev100|Bishal Shrestha]] Bishaldev १९:४५, १६ मे २०२१ (नेपाली समय) == अनुदान विषयमा केन्द्रीय नीति नियम == नमस्ते आदरणीय सम्पादक मित्र,<br> '''[[विकिपिडिया:चौतारी_(नीति)#अनुदान_विषयमा_केन्द्रीय_नीति_नियम|अनुदान]]'''को विषयमा एउटा केन्द्रीय नीति नियम बनाउनको लागि नेपाली विकिपिडियाको चौतारीमा छलफल भइरहेकोले कृपया आफ्नो अमूल्य सुझाव राख्नहुन अनुरोध गर्दछु। धन्यवाद --समुदायको तर्फबाट [[User:Biplab Anand|बिप्लब आनन्द]] ११:१०, ९ जुन २०२१ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Biplab Anand@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Biplab_Anand/MassMessage&oldid=1005419 --> == [Wikimedia Foundation elections 2021] Candidates meet with South Asia + ESEAP communities == Hello, As you may already know, the [[:m:Wikimedia_Foundation_elections/2021|2021 Wikimedia Foundation Board of Trustees elections]] are from 4 August 2021 to 17 August 2021. Members of the Wikimedia community have the opportunity to elect four candidates to a three-year term. After a three-week-long Call for Candidates, there are [[:m:Template:WMF elections candidate/2021/candidates gallery|20 candidates for the 2021 election]]. An <u>event for community members to know and interact with the candidates</u> is being organized. During the event, the candidates will briefly introduce themselves and then answer questions from community members. The event details are as follows: *Date: 31 July 2021 (Saturday) *Timings: [https://zonestamp.toolforge.org/1627727412 check in your local time] :*Bangladesh: 4:30 pm to 7:00 pm :*India & Sri Lanka: 4:00 pm to 6:30 pm :*Nepal: 4:15 pm to 6:45 pm :*Pakistan & Maldives: 3:30 pm to 6:00 pm * Live interpretation is being provided in Hindi. *'''Please register using [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSflJge3dFia9ejDG57OOwAHDq9yqnTdVD0HWEsRBhS4PrLGIg/viewform?usp=sf_link this form] For more details, please visit the event page at [[:m:Wikimedia Foundation elections/2021/Meetings/South Asia + ESEAP|Wikimedia Foundation elections/2021/Meetings/South Asia + ESEAP]]. Hope that you are able to join us, [[:m:User:KCVelaga (WMF)|KCVelaga (WMF)]], १२:१७, २३ जुलाई २०२१ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:KCVelaga (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Temp&oldid=21774692 --> == Wikipedia Asian Month 2021 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Hi [[m:Wikipedia Asian Month|Wikipedia Asian Month]] organizers and participants! Hope you are all doing well! Now is the time to sign up for [[Wikipedia Asian Month 2021]], which will take place in this November. '''For organizers:''' Here are the [[m:Wikipedia Asian Month 2021/Rules|basic guidance and regulations]] for organizers. Please remember to: # use '''[https://fountain.toolforge.org/editathons/ Fountain tool]''' (you can find the [[m:Wikipedia Asian Month/Fountain tool|usage guidance]] easily on meta page), or else you and your participants' will not be able to receive the prize from Wikipedia Asian Month team. # Add your language projects and organizer list to the [[m:Template:Wikipedia Asian Month 2021 Communities and Organizers|meta page]] before '''October 29th, 2021'''. # Inform your community members Wikipedia Asian Month 2021 is coming soon!!! # If you want Wikipedia Asian Month team to share your event information on [https://www.facebook.com/wikiasianmonth Facebook] / [https://twitter.com/wikiasianmonth Twitter], or you want to share your Wikipedia Asian Month experience / achievements on [https://asianmonth.wiki/ our blog], feel free to send an email to [mailto:info@asianmonth.wiki info@asianmonth.wiki] or PM us via Facebook. If you want to hold a thematic event that is related to Wikipedia Asian Month, a.k.a. [[m:Wikipedia Asian Month 2021/Events|Wikipedia Asian Month sub-contest]]. The process is the same as the language one. '''For participants:''' Here are the [[m:Wikipedia Asian Month 2021/Rules#How to Participate in Contest?|event regulations]] and [[m:Wikipedia Asian Month 2021/FAQ|Q&A information]]. Just join us! Let's edit articles and win the prizes! '''Here are some updates from Wikipedia Asian Month team:''' # Due to the [[m:COVID-19|COVID-19]] pandemic, this year we hope all the Edit-a-thons are online not physical ones. # The international postal systems are not stable enough at the moment, Wikipedia Asian Month team have decided to send all the qualified participants/ organizers extra digital postcards/ certifications. (You will still get the paper ones!) # Our team has created a [[m:Wikipedia Asian Month 2021/Postcards and Certification|meta page]] so that everyone tracking the progress and the delivery status. If you have any suggestions or thoughts, feel free to reach out the Wikipedia Asian Month team via emailing '''[Mailto:info@asianmonth.wiki info@asianmonth.wiki]''' or discuss on the meta talk page. If it's urgent, please contact the leader directly ('''[Mailto:&#x20;Jamie@asianmonth.wiki jamie@asianmonth.wiki]'''). Hope you all have fun in Wikipedia Asian Month 2021 Sincerely yours, [[m:Wikipedia Asian Month 2021/Team#International Team|Wikipedia Asian Month International Team]], 2021.10 </div> <!-- Message sent by User:Reke@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikipedia_Asian_Month_Organisers&oldid=20538644 --> == Request == Hello. An IP user has uploaded the article [[अजरबैजानी भाषा]], but some sections remain untranslated. Can you translate them from English into Nepali? Yours sincerely, [[User:Multituberculata|Multituberculata]] ([[User talk:Multituberculata|कुरा गर्ने]]) १६:२१, २ नोभेम्बर २०२१ (नेपाली समय) {{ping|Multituberculata}} [[अजरबैजानी भाषा]]मा केही सामग्री थप गरेको राखेको छु एकपटक हेरेर प्रतिक्रिया दिनुहोला। [[प्रयोगकर्ता:पर्वत सुबेदी|'''<font color="#FF7F00"><b>पर्वत सुबेदी</b></font>''']] [[प्रयोगकर्ता वार्ता:पर्वत सुबेदी|(<small>'''कुरा गर्ने'''</small>)]] २१:२०, ३ नोभेम्बर २०२१ (नेपाली समय) :Thank you very much! [[User:Multituberculata|Multituberculata]] ([[User talk:Multituberculata|कुरा गर्ने]]) २०:५६, ४ नोभेम्बर २०२१ (नेपाली समय) == पृष्ठ सारिएको सम्बन्धित == नमस्ते पर्वतज्यू, पृष्ठ सार्दै गर्दा ध्यान दिनुहोला, पृष्ठमा अरू पृष्ठहरू जोडिएको हुन्छन् अनि लिङ्क रातो हुन् जान्छ, जस्तैः [[विशेष:WhatLinksHere/गूगल प्ले]], [[विशेष:WhatLinksHere/खलंगा]], [[:श्रेणी:गूगल]], [[विशेष:WhatLinksHere/गूगल अनुवाद]]...। अधिकारको उपयोग सही तरिकाले गर्नु हुन् यहाँलाई आग्रह गर्द छु। धन्यवाद! &mdash;&nbsp;[[User:Tulsi|<span style="color:#000000; font-weight:bold;">तुलसी</span>]]&nbsp;[[User talk:Tulsi|<span style="color:#FF0000; font-weight:bold;">२४*७</span>]] २०:४९, ५ सेप्टेम्बर २०२२ (नेपाली समय) :[[प्रयोगकर्ता:Tulsi|@Tulsi]] एकैपटकमा त्यो रातो कसरी हटाउने हो? [[प्रयोगकर्ता:पर्वत सुबेदी|'''<font color="#FF7F00"><b>पर्वत सुबेदी</b></font>''']] [[प्रयोगकर्ता वार्ता:पर्वत सुबेदी|(<small>'''कुरा गर्ने'''</small>)]] २०:५६, ५ सेप्टेम्बर २०२२ (नेपाली समय) ::[[विकिपिडिया:बोटहरू|बोट]] खाताको सहयोगले गर्न सकिन्छ तर नेपाली विकिमा बोटको कमी हुनाले त्यो आफैले गर्नुपर्ने वाध्यता भएको छ। त्यसैले ख्याल गरी पृष्ठ सार्नु होला। धन्यवाद! &mdash;&nbsp;[[User:Tulsi|<span style="color:#000000; font-weight:bold;">तुलसी</span>]]&nbsp;[[User talk:Tulsi|<span style="color:#FF0000; font-weight:bold;">२४*७</span>]] ०९:२४, ६ सेप्टेम्बर २०२२ (नेपाली समय) == पृष्ठ हेरिएको तथ्याङ्क == यो हेर्नुहोस् [https://pageviews.wmcloud.org/topviews/?project=ne.wikipedia.org&platform=all-access&date=last-year&excludes=] धन्यवाद--[[प्रयोगकर्ता:बडा काजी|<span style="color:#008080">'''बडा काजी'''</span>]] ^{([[प्रयोगकर्ता वार्ता:बडा काजी|'''कुरा गर्नुहोस्''']])} २२:२१, १२ अक्टोबर २०२२ (नेपाली समय) == You are invited to join/orginize Wikipedia Asain Month 2022 ! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">[[File:Wikipedia_Asian_Month_Logo.svg|link=m:Wikipedia_Asian_Month_2022|right|217x217px|Wikipedia Asian Month 2022]] Hi WAM organizers and participants! Hope you are all doing well! Now is the time to sign up for [[:m:Wikipedia Asian Month 2022|Wikipedia Asian Month 2022]], which will take place in this November. '''For organizers:''' Here are the [[:m:Wikipedia_Asian_Month_2022/Rules|basic guidance and regulations]] for organizers. Please remember to: # use '''[https://outreachdashboard.wmflabs.org/campaigns/wikipedia_asian_month_2022/overview/ Wikipedia Asian Month 2022 Programs & Events Dashboard.]''' , or else you and your participants’ will not be able to receive the prize from WAM team. # Add your language projects and organizer list to the [[:m:Wikipedia Asian Month 2022#Communities and Organizers|meta page]] 1 week before '''your campaign start date'''. # Inform your community members WAM 2022 is coming!!! # If you want WAM team to share your event information on [https://www.facebook.com/wikiasianmonth/ Facebook] / [https://twitter.com/wikiasianmonth twitter], or you want to share your WAM experience/ achievements on our blog, feel free to send an email to info@asianmonth.wiki. If you want to hold a thematic event that is related to WAM, a.k.a. [[:m:Wikipedia Asian Month 2022#Subcontests|WAM sub-contest]]. The process is the same as the language one. '''For participants:''' Here are the [[:m:Wikipedia Asian Month 2022#How to Participate in Contest|event regulations]] and [[:m:Wikipedia_Asian_Month_2022/FAQ|Q&A information]]. Just join us! Let’s edit articles and win the prizes! '''Here are some updates from WAM team:''' # Based on the [[:m:COVID-19|COVID-19]] pandemic situation in different region, this year we still suggest all the Edit-a-thons are online, but you are more then welcome to organize local offline events. # The international postal systems are not stable, WAM team have decided to send all the qualified participants/ organizers a [[:m:Wikipedia Asian Month 2022/Barnstars|digital Barnstars]]. If you have any suggestions or thoughts, feel free to reach out the WAM team via emailing '''info@asianmonth.wiki''' or discuss on the meta talk page. If it’s urgent, please contact the leader directly ('''reke@wikimedia.tw'''). Hope you all have fun in Wikipedia Asian Month 2022 Sincerely yours, [[:m:Wikipedia_Asian_Month_2022/Team|Wikipedia Asian Month International Team]] 2022.10</div> </div> <!-- Message sent by User:Joycewikiwiki@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikipedia_Asian_Month_Organisers&oldid=23975688 --> ==[[:वार्तालाप:नेपाल भाषा]]को बारेमा यो बहस हेर्नु होला== [[File:Symbol watching blue lashes high contrast.svg|25px|link=|alt=]]&nbsp;[[:वार्तालाप:नेपाल भाषा]]मा भएको छलफलमा सहभागी हुन निमन्त्रणा छ। [[प्रयोगकर्ता:बडा काजी|<span style="color:#008080">'''बडा काजी'''</span>]] ^{([[प्रयोगकर्ता वार्ता:बडा काजी|'''कुरा गर्नुहोस्''']])} १८:४०, २५ अक्टोबर २०२२ (नेपाली समय)<!-- [[Template:Please see]] --> == तपाईंको लागि एक कप चिया! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[चित्र:Meissen-teacup pinkrose01.jpg|120px]] |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | प्रबन्धक भएकोमा बधाई छ। [[प्रयोगकर्ता:बडा काजी|<span style="color:#008080">'''बडा काजी'''</span>]] ^{([[प्रयोगकर्ता वार्ता:बडा काजी|'''कुरा गर्नुहोस्''']])} २०:०५, २ नोभेम्बर २०२२ (नेपाली समय) |} == अनुरोध == कृपया मलाई [[विकिपिडिया:समीक्षक|समीक्षक]] र [[विकिपिडिया:ढाँचा सम्पादकहरू|ढाँचा सम्पादक]] अधिकार दिनुहुन्छ। म पुराना ढाँचाहरू अद्यावधिक गर्ने र सम्पादन सूचनाहरू सिर्जना गर्ने काम गरिरहेको छु। धन्यवाद [[प्रयोगकर्ता:बडा काजी|<span style="color:#008080">'''बडा काजी'''</span>]] ^{([[प्रयोगकर्ता वार्ता:बडा काजी|'''कुरा गर्नुहोस्''']])} १८:२८, ३ नोभेम्बर २०२२ (नेपाली समय) {{ping|बडा काजी}}, अधिकारको लागि [[विकिपिडिया:विशेषाधिकार निवेदन]]मा गई र अनुरोध गर्नुहोला। [[प्रयोगकर्ता:पर्वत सुबेदी|'''<font color="#FF7F00"><b>पर्वत सुबेदी</b></font>''']] [[प्रयोगकर्ता वार्ता:पर्वत सुबेदी|(<small>'''कुरा गर्ने'''</small>)]] १८:३२, ३ नोभेम्बर २०२२ (नेपाली समय) == सारिएका पृष्ठहरू सम्बन्धित == नमस्ते पर्वतज्यू, पृष्ठ सार्दै गर्दा ध्यान दिनुहोला, पृष्ठमा अरू पृष्ठहरू जोडिएको हुन्छन् अनि लिङ्क रातो हुन् जान्छ, जस्तैः [[विशेष:WhatLinksHere/३ फाल्गुण]], [[विशेष:WhatLinksHere/७ फाल्गुण]], [[विशेष:WhatLinksHere/६ श्रावण]]...। अधिकारको उपयोग गर्दा सबै कुरालाई ध्यानमा राखेर मात्र प्रयोग गर्नु हुन् यहाँलाई आग्रह गर्द छु। धन्यवाद! &mdash;&nbsp;[[User:Tulsi|<span style="color:#000000; font-weight:bold;">तुलसी</span>]]&nbsp;[[User talk:Tulsi|<span style="color:#FF0000; font-weight:bold;">२४*७</span>]] १३:५३, ४ नोभेम्बर २०२२ (नेपाली समय) :{{ping|Tulsi}} यसलाई पछि बोटको प्रयोग गरेर मिलाउँदै लैजाने हो र अनि अर्को कुरा यहाँ मलाई वार्ता लेख्नुको सट्टामा तपाईले पनि मिलाउन सक्नुहुनेछ। [[प्रयोगकर्ता:पर्वत सुबेदी|'''<font color="#FF7F00"><b>पर्वत सुबेदी</b></font>''']] [[प्रयोगकर्ता वार्ता:पर्वत सुबेदी|(<small>'''कुरा गर्ने'''</small>)]] १६:३४, ४ नोभेम्बर २०२२ (नेपाली समय) ::पछि गर्ने विचारले गर्दा नै अहिले हजारौं लेखहरू सामग्री नभएको हुनाले मेटाउने अवस्था आएको छ। मलाई फुर्सद छैन अरुको गल्ती सुधार गर्दै बस्नु। सुधार गर्नसक्नु हुन्न भने कृपया पृष्ठ नसार्नु अनुरोध गर्द छु। धन्यवाद! &mdash;&nbsp;[[User:Tulsi|<span style="color:#000000; font-weight:bold;">तुलसी</span>]]&nbsp;[[User talk:Tulsi|<span style="color:#FF0000; font-weight:bold;">२४*७</span>]] २०:२५, ४ नोभेम्बर २०२२ (नेपाली समय) #{{ping|Tulsi}} त्यो जोडिएको पृष्ठ महिना भन्ने ढाँचालेे गर्दा जोडिएको देखिएको मात्र हो। महिना सम्बन्धित पृष्ठमा कुनै सामग्री नभएका लेखहरू हुन् यी भनेका यस्ता सबै पृष्ठहरू मेट्ने हो। सम्बन्धित पृष्ठ मेटिए पछि सबै खाली हुनेछ अनि म यो तत्काल सम्पादन गर्दै छु कम्तिमा सुधार हुन केही दिन त दिनुस् ताकी म सुधार गर्न सकूँ सम्बन्धित पृष्ठहरू।[[प्रयोगकर्ता:पर्वत सुबेदी|'''<font color="#FF7F00"><b>पर्वत सुबेदी</b></font>''']] [[प्रयोगकर्ता वार्ता:पर्वत सुबेदी|(<small>'''कुरा गर्ने'''</small>)]] २२:०४, ४ नोभेम्बर २०२२ (नेपाली समय) == [[User:रमा देवी ढकाल|रमा देवी ढकाल]]बाट प्रश्न (२१:५८, १३ नोभेम्बर २०२२) == नमस्ते ..संयुक्त राष्ट्र संघमा बढि भिटो प्रयोग गर्ने देश कुन हो? --[[User:रमा देवी ढकाल|रमा देवी ढकाल]] ([[User talk:रमा देवी ढकाल|कुरा गर्नुहोस्]]) २१:५८, १३ नोभेम्बर २०२२ (नेपाली समय) {{Ping|रमा देवी ढकाल}}, सबैभन्दा बढी भिटो अधिकार प्रयोग गर्ने राष्ट्र रुस (१२१ पटक) हो।[[प्रयोगकर्ता:पर्वत सुबेदी|'''<font color="#FF7F00"><b>पर्वत सुबेदी</b></font>''']] [[प्रयोगकर्ता वार्ता:पर्वत सुबेदी|(<small>'''कुरा गर्ने'''</small>)]] २२:०१, १३ नोभेम्बर २०२२ (नेपाली समय) == शीमे चिन्हित पृष्ठहरू == नमस्ते पर्वतजी, पृष्ठहरू मेटाउँदा उपयुक्त [[वि:शीमे]] आधार उल्लेख गरेर पृष्ठहरू मेटाउन् अनुरोध गर्द छु किनभने अरू प्रयोगकर्तालाई बुझ्न सहजहोस् कि यस कारण पृष्ठ मेटाईको छ। धन्यवाद! &mdash;&nbsp;[[User:Tulsi|<span style="color:#000000; font-weight:bold;">तुलसी</span>]]&nbsp;[[User talk:Tulsi|<span style="color:#FF0000; font-weight:bold;">२४*७</span>]] १६:०८, १६ नोभेम्बर २०२२ (नेपाली समय) :{{Ping|Tulsi}}, शीमे चिन्ह लगाउँदा अनुरोधकर्ताले कारण सहित चिन्ह लगाएको हुन्छ र पृष्ठ पनि सोही कारण अनुसार नै मेटिन्छ। जस्तै सामग्री रहित भनेर शीमे चिन्ह लगाइएको छ भने रित्ता श्रेणी भनेर त पृष्ठ मेटिन्न नि। [[प्रयोगकर्ता:पर्वत सुबेदी|'''<font color="#FF7F00"><b>पर्वत सुबेदी</b></font>''']] [[प्रयोगकर्ता वार्ता:पर्वत सुबेदी|(<small>'''कुरा गर्ने'''</small>)]] ०८:११, १७ नोभेम्बर २०२२ (नेपाली समय) ::...सोही कारण अनुसार नै मेटिन्छ भने सोही कारण उल्लेख गर्नु नि, "शीमे चिन्हित पृष्ठहरू" किन उल्लेख गर्नु पर्यो। उपयुक्त [[वि:शीमे|शीमे आधार]] उल्लेख गर्दा राम्रो। मेटिएको पृष्ठको इतिहास प्रबन्धकले मात्र देख्न मिल्छ अनि "शीमे चिन्हित पृष्ठहरू" उल्लेख गरेर मेटाउनु भयो भने अरू प्रयोगकर्तालाई के आधारमा मेटिएको हो कसरी थाहा हुन्छ? जे उचित् लाग्छ त्यही गर्नु। तपाईको बुझाईको लागि धन्यवाद। &mdash;&nbsp;[[User:Tulsi|<span style="color:#000000; font-weight:bold;">तुलसी</span>]]&nbsp;[[User talk:Tulsi|<span style="color:#FF0000; font-weight:bold;">२४*७</span>]] ०८:५९, १७ नोभेम्बर २०२२ (नेपाली समय) == WikiConference India 2023: Program submissions and Scholarships form are now open == Dear Wikimedian, We are really glad to inform you that '''[[:m:WikiConference India 2023|WikiConference India 2023]]''' has been successfully funded and it will take place from 3 to 5 March 2023. The theme of the conference will be '''Strengthening the Bonds'''. We also have exciting updates about the Program and Scholarships. The applications for scholarships and program submissions are already open! You can find the form for scholarship '''[[:m:WikiConference India 2023/Scholarships|here]]''' and for program you can go '''[[:m:WikiConference India 2023/Program Submissions|here]]'''. For more information and regular updates please visit the Conference [[:m:WikiConference India 2023|Meta page]]. If you have something in mind you can write on [[:m:Talk:WikiConference India 2023|talk page]]. ‘‘‘Note’’’: Scholarship form and the Program submissions will be open from '''11 November 2022, 00:00 IST''' and the last date to submit is '''27 November 2022, 23:59 IST'''. Regards [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|कुरा गर्नुहोस्]]) १७:१०, १६ नोभेम्बर २०२२ (नेपाली समय) (on behalf of the WCI Organizing Committee) <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_scholarships_and_program&oldid=24082246 --> == WikiConference India 2023: Help us organize! == Dear Wikimedian, You may already know that the third iteration of [[:m:WikiConference_India_2023|WikiConference India]] is happening in March 2023. We have recently opened [[:m:WikiConference_India_2023/Scholarships|scholarship applications]] and [[:m:WikiConference_India_2023/Program_Submissions|session submissions for the program]]. As it is a huge conference, we will definitely need help with organizing. As you have been significantly involved in contributing to Wikimedia projects related to Indic languages, we wanted to reach out to you and see if you are interested in helping us. We have different teams that might interest you, such as communications, scholarships, programs, event management etc. If you are interested, please fill in [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdN7EpOETVPQJ6IG6OX_fTUwilh7MKKVX75DZs6Oj6SgbP9yA/viewform?usp=sf_link this form]. Let us know if you have any questions on the [[:m:Talk: WikiConference_India_2023|event talk page]]. Thank you [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|कुरा गर्नुहोस्]]) २१:०६, १८ नोभेम्बर २०२२ (नेपाली समय) (on behalf of the WCI Organizing Committee) <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_organizing_teams&oldid=24094749 --> == WikiConference India 2023: Open Community Call and Extension of program and scholarship submissions deadline == Dear Wikimedian, Thank you for supporting Wiki Conference India 2023. We are humbled by the number of applications we have received and hope to learn more about the work that you all have been doing to take the movement forward. In order to offer flexibility, we have recently extended our deadline for the Program and Scholarships submission- you can find all the details on our [[:m:WikiConference India 2023|Meta Page]]. COT is working hard to ensure we bring together a conference that is truly meaningful and impactful for our movement and one that brings us all together. With an intent to be inclusive and transparent in our process, we are committed to organizing community sessions at regular intervals for sharing updates and to offer an opportunity to the community for engagement and review. Following the same, we are hosting the first Open Community Call on the 3rd of December, 2022. We wish to use this space to discuss the progress and answer any questions, concerns or clarifications, about the conference and the Program/Scholarships. Please add the following to your respective calendars and we look forward to seeing you on the call * '''WCI 2023 Open Community Call''' * '''Date''': 3rd December 2022 * '''Time''': 1800-1900 (IST) * '''Google Link'''': https://meet.google.com/cwa-bgwi-ryx Furthermore, we are pleased to share the email id of the conference contact@wikiconferenceindia.org which is where you could share any thoughts, inputs, suggestions, or questions and someone from the COT will reach out to you. Alternatively, leave us a message on the Conference [[:m:Talk:WikiConference India 2023|talk page]]. Regards [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|कुरा गर्नुहोस्]]) २२:०६, २ डिसेम्बर २०२२ (नेपाली समय) On Behalf of, WCI 2023 Core organizing team. <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_scholarships_and_program&oldid=24083503 --> == टोगग == @[[User:पर्वत सुबेदी|पर्वत सुबेदी]] नमस्ते, तपाईंले यो लेख मेटाउनुभयो किनभने यसमा पर्याप्त जानकारी थिएन। अब यसलाई मस्यौदाको रूपमा सारिएको छ के तपाईं थप जानकारी थपेर यसलाई फेरि लेख बनाउन सक्नुहुन्छ? [[User:ARDITGILA|ARDITGILA]] ([[User talk:ARDITGILA|कुरा गर्नुहोस्]]) ०१:०४, ३ डिसेम्बर २०२२ (नेपाली समय) == हिन्दु धर्म == नमस्ते! कृपया [[हिन्दु धर्म]] पृष्ठबाट सम्पादन सुरक्षा हटाउनुहोस्। धन्यवाद [[प्रयोगकर्ता:बडा काजी|<span style="color:#008080">'''बडा काजी'''</span>]] ^{([[प्रयोगकर्ता वार्ता:बडा काजी|'''कुरा गर्नुहोस्''']])} १९:१८, ६ डिसेम्बर २०२२ (नेपाली समय) == [[User:रमा देवी ढकाल|रमा देवी ढकाल]]बाट प्रश्न (२०:१५, १० डिसेम्बर २०२२) == नमस्ते 🙏 प्रश्न:हाल बृहस्पतिका कति ग्रहहरु छन.? --[[User:रमा देवी ढकाल|रमा देवी ढकाल]] ([[User talk:रमा देवी ढकाल|कुरा गर्नुहोस्]]) २०:१५, १० डिसेम्बर २०२२ (नेपाली समय) == WikiConference India 2023:WCI2023 Open Community call on 18 December 2022 == Dear Wikimedian, As you may know, we are hosting regular calls with the communities for [[:m:WikiConference India 2023|WikiConference India 2023]]. This message is for the second Open Community Call which is scheduled on the 18th of December, 2022 (Today) from 7:00 to 8:00 pm to answer any questions, concerns, or clarifications, take inputs from the communities, and give a few updates related to the conference from our end. Please add the following to your respective calendars and we look forward to seeing you on the call. * [WCI 2023] Open Community Call * Date: 18 December 2022 * Time: 1900-2000 [7 pm to 8 pm] (IST) * Google Link: https://meet.google.com/wpm-ofpx-vei Furthermore, we are pleased to share the telegram group created for the community members who are interested to be a part of WikiConference India 2023 and share any thoughts, inputs, suggestions, or questions. Link to join the telegram group: https://t.me/+X9RLByiOxpAyNDZl. Alternatively, you can also leave us a message on the [[:m:Talk:WikiConference India 2023|Conference talk page]]. Regards [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|कुरा गर्नुहोस्]]) १३:५६, १८ डिसेम्बर २०२२ (नेपाली समय) <small> On Behalf of, WCI 2023 Organizing team </small> <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_organizing_teams&oldid=24099166 --> == Hello == I have been translated a page to Nepalese but you have deleted it some minutes ago, Please tell me how is it possible that the topic be here? I need your guide thanks! [[User:Jjff1|Jjff1]] ([[User talk:Jjff1|कुरा गर्नुहोस्]]) १८:४२, २९ डिसेम्बर २०२२ (नेपाली समय) == समीक्षक == कृपया, मेरो समीक्षक अधिकारलाई हटाएर [[विकिपिडिया:गस्तीगर्ने प्रयोगकर्ता|गस्तीगर्ने प्रयोगकर्ता]]सँग बदल्दिनु न। धन्यवाद [[प्रयोगकर्ता:बडा काजी|<span style="color:#008080">'''बडा काजी'''</span>]] ^{([[प्रयोगकर्ता वार्ता:बडा काजी|'''कुरा गर्नुहोस्''']])} १९:४८, ८ फेब्रुअरी २०२३ (नेपाली समय) ==चित्र:Mohammad Ali of Bogra.jpg मा फाइल स्रोतको समस्या== [[File:Copyright-problem.svg|64px|left|alt=|link=]] '''[[:चित्र:Mohammad Ali of Bogra.jpg]]''' अपलोड गर्नु भएकोमा धन्यवाद । यध्यपि, अहिले यसमा '''प्रतिलिपि अधिकार''' र '''इजाजतपत्र''' जानकारी हराइरहेको छ । विकिपिडियाले [[विकिपिडिया:प्रतिलिपि अधिकार|प्रतिलिपि अधिकार]]लाई धेरै गम्भीर रूपमा लिन्छ । स्वीकार्य इजाजतपत्र र एक प्रमाणित स्रोतको उल्लेख नभएमा यो चाँडै मेटाइनेछ । कृपया, [[:चित्र:Mohammad Ali of Bogra.jpg|फाइल विवरण पृष्ठ]] सम्पादन गरेर यो जानकारी थप गर्नुहोस् । विकिपिडियामा तपाईले कस्ता तस्वीर अपलोड गर्न सक्नुहुन्छ वा सक्नुहुन्न, कृपया [[विकिपिडिया:चित्र प्रयोग नीति#तस्बिर अपलोड|चित्र प्रयोग नीति]]को अध्यान गर्नुहोला । यदि फाइल पहिले नै मेटिएको रहेछ भने, [[विकिपिडिया:नमेटाउनका लागि अनुरोधहरू|नमेटाउनको लागी अनुरोध]] गरि, समस्या समाधानका लागी एक मौका सोध्न सक्नुहुन्छ ।<!-- Template:You can request undeletion --> तपाईंले अपलोड गर्नुभएका अन्य फाईलहरू उचित नीति अनुरूप ट्याग गरिए-नगरिएको [{{fullurl:Special:Log|type=upload&user=%E0%A4%AA%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%A4_%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%AC%E0%A5%87%E0%A4%A6%E0%A5%80}} यहाँ] निश्चित गर्नुहोस् । तपाईंको सहयोगको लागि पुनः धन्यवाद । <!-- Template:Di-no license-notice --> [[User:Fade258|Fade258]] ([[User talk:Fade258|कुरा गर्नुहोस्]]) २२:१८, २३ फेब्रुअरी २०२३ (नेपाली समय) == [[User:Vrm Maithili|Vrm Maithili]]बाट प्रश्न (२०:५१, २२ मार्च २०२३) == नमस्कार --[[User:Vrm Maithili|Vrm Maithili]] ([[User talk:Vrm Maithili|कुरा गर्नुहोस्]]) २०:५१, २२ मार्च २०२३ (नेपाली समय) == [[User:शलहेश फुलवारी राजनीतिक दल|शलहेश फुलवारी राजनीतिक दल]]बाट प्रश्न (१४:१६, १८ सेप्टेम्बर २०२३) == मैले नेपाल मा नाया राजनीतिक दल खोल्न गइरहेको छु त्यास कारण मैले तपाईं लाई सल्लाहकार राखेको छु । म बाट कुनै गल्ती भयो भने तपाई मलाई जानकारी गराउन सक्नुपर्छ । --[[User:शलहेश फुलवारी राजनीतिक दल|शलहेश फुलवारी राजनीतिक दल]] ([[User talk:शलहेश फुलवारी राजनीतिक दल|कुरा गर्नुहोस्]]) १४:१६, १८ सेप्टेम्बर २०२३ (नेपाली समय) == [[User:शलहेश फुलवारी राजनीतिक दल|शलहेश फुलवारी राजनीतिक दल]]बाट प्रश्न (०९:१७, १९ सेप्टेम्बर २०२३) == यो देशमा भ्राष्ट्राचार वेथिति अन्त कहिले हुनेछन् ?? --[[User:शलहेश फुलवारी राजनीतिक दल|शलहेश फुलवारी राजनीतिक दल]] ([[User talk:शलहेश फुलवारी राजनीतिक दल|कुरा गर्नुहोस्]]) ०९:१७, १९ सेप्टेम्बर २०२३ (नेपाली समय) == [[प्रयोगकर्ता:शलहेश फुलवारी राजनीतिक दल]]मा [[User:शलहेश फुलवारी राजनीतिक दल|शलहेश फुलवारी राजनीतिक दल]]को प्रश्न (१८:११, १९ सेप्टेम्बर २०२३) == नमस्कार सर । तपाईं मलाइ सम्पर्क गर्न सक्नुहुनेछ भने 9845233497 मा फोन गर्न सक्नु हुनेछ । --[[User:शलहेश फुलवारी राजनीतिक दल|शलहेश फुलवारी राजनीतिक दल]] ([[User talk:शलहेश फुलवारी राजनीतिक दल|कुरा गर्नुहोस्]]) १८:११, १९ सेप्टेम्बर २०२३ (नेपाली समय) == ५०,००० लेख प्रतियोगिता == <div style="color:#c9c6bd; box-shadow: 0 20px 20px rgba(0, 0, 0, 0.900); border-radius: 20px;"> <div style="position: relative; background: #DC143C; width: 100%; padding:5px;"> <div style="text-align:center; font-size: 36px; margin-top: 15px;margin-left: 26px; font-family: 'Verdana'; line-height: 1.5em;">नमस्ते, <span style="color: #ebe6d8">'''{{safesubst:<noinclude />BASEPAGENAME}}'''ज्यू!</span> तपाईंलाई नयाँ '''{{Uline|c=#ebe6d8|{{Coloredlink|#ebe6d8|विकिपिडिया:५० हजार लेखहरू|५०,००० लेख प्रतियोगिता}}}}'''मा सामेल हुन हार्दिक निमन्त्रणा गरिन्छ</div> <div style="font-size:20px; color: #c9c6bd; padding: 20px;margin-left: 26px; text-align: center;">सबैभन्दा पहिले, नेपाली विकिपिडियामा योगदान गर्नुभएकोमा धन्यवाद। तपाईंलाई नयाँ ५०,००० लेख प्रतियोगितामा सामेल हुन आमन्त्रित गरिएको छ, एउटा चुनौतीपूर्ण प्रतिस्पर्धा जसले लगभग १७,८०० लेख सिर्जनाहरू गर्ने लक्ष्य राखेको छ। सबै विषयहरूका लेखहरू स्वागत छन्। यदि इच्छुक हुनुहुन्छ भने '''{{Coloredlink|#ebe6d8|विकिपिडिया:५० हजार लेखहरू|यो पृष्ठमा}}''' सामेल हुनुहोस् र योगदान गर्न सुरु गर्नुहोस्!</div> </div></div> धन्यवाद - [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|कुरा गर्नुहोस्]]) १९:१९, ३ अक्टोबर २०२३ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:बडा काजी@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:%E0%A4%AC%E0%A4%A1%E0%A4%BE_%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%9C%E0%A5%80/%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A5%E0%A4%B2%E0%A5%AD&oldid=1171544 --> == [[गण्डकी प्रदेश]]मा [[User:विमल पाण्डेय|विमल पाण्डेय]]को प्रश्न (०९:२९, १ फेब्रुअरी २०२४) == जनसंख्या 2466427 --[[User:विमल पाण्डेय|विमल पाण्डेय]] ([[User talk:विमल पाण्डेय|कुरा गर्नुहोस्]]) ०९:२९, १ फेब्रुअरी २०२४ (नेपाली समय) == तपाईको लागी एउटा सम्मान == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[चित्र:Tireless Contributor Barnstar Hires.gif|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''निरन्तर गतिशील बार्नस्टार''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | निरन्तर लगातार नेपाली विकिपीडियामा मिहिनेतका साथ सम्पादन गरिरहुनुभएकोले तपाईलाई यो स्टार... <span style="color:green;">^:)</span>'''[[user:Learnerktm|लर्नर]]'''<span style="color:red;">^ktm</span> १९:४१, २१ फेब्रुअरी २०२४ (नेपाली समय) |} == [[User:Hemant Ratna|Hemant Ratna]]बाट प्रश्न (१३:१८, १५ अप्रिल २०२४) == पर्वत सर नमस्ते । हजुरले 'डायमण्ड जोशी' पृष्ठमा सन्दर्भ अनुसार कसरी सार्वजनिक रूपमा विश्वमै देखाउने भन्ने विषयमा सल्लाह दिएर कृतार्थ गरिदिनुहुन विनम्र अनुरोध गर्दछु । डायमण्डका लागि प्रशस्त सन्दर्भ सामाग्रीहरू छन् । तपाईँले सुझाव र ज्ञान दिएर मार्गप्रशस्त गरिदिनुहुनेछ भन्ने आशा राखेको छु । --[[User:Hemant Ratna|Hemant Ratna]] ([[User talk:Hemant Ratna|कुरा गर्नुहोस्]]) १३:१९, १५ अप्रिल २०२४ (नेपाली समय) == प्रमुख_समाचार/उम्मेदवार:२०२४ को अमेरिकी राष्ट्रपतीय निर्वाचन == नमस्कार, [https://ne.wikipedia.org/wiki/विकिपिडिया:प्रमुख_समाचार/उम्मेदवार#सन्_२०२४_को_अमेरिकी_राष्ट्रपतीय_निर्वाचन यस समाचारमा] हजुरको टिप्पणी राख्नुहोला।[[प्रयोगकर्ता:bishaldev100|बिशाल श्रेष्ठ]] <sup> Bishaldev १९:५०, ७ नोभेम्बर २०२४ (नेपाली समय) == [[User:Ekata123|Ekata123]]बाट प्रश्न (१०:४६, १८ नोभेम्बर २०२४) == hello, how can I possibly create my page? --[[User:Ekata123|Ekata123]] ([[User talk:Ekata123|कुरा गर्नुहोस्]]) १०:४६, १८ नोभेम्बर २०२४ (नेपाली समय) == Translation request == Hello, पर्वत सुबेदी. Can you translate and upload the article about the prominent Turkish economist [[:en:Dani Rodrik]] in Nepali Wikipedia? Kindest regards, [[User:Moroike|Moroike]] ([[User talk:Moroike|कुरा गर्नुहोस्]]) १३:१७, २० डिसेम्बर २०२४ (नेपाली समय) == [[User:Ekata123|Ekata123]]बाट प्रश्न (११:१२, २६ डिसेम्बर २०२४) == Hello how to create page? --[[User:Ekata123|Ekata123]] ([[User talk:Ekata123|कुरा गर्नुहोस्]]) ११:१२, २६ डिसेम्बर २०२४ (नेपाली समय) == Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey == Dear Community Members, I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity. We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal. This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference. Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6 We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations. Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025 Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input. Warm regards,<br> [[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]] <!-- Message sent by User:Biplab Anand@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&oldid=28078122 --> == भेडिचौर शिवालय मन्दिर == " भेडिचौर शिवालय मन्दिर " यो पेज किन हटाईयो ? [[User:Bbmr|Bbmr]] ([[User talk:Bbmr|कुरा गर्नुहोस्]]) १०:५४, २२ जनवरी २०२५ (नेपाली समय) :? [[User:Bbmr|Bbmr]] ([[User talk:Bbmr|कुरा गर्नुहोस्]]) १७:२९, २९ जनवरी २०२५ (नेपाली समय) == भेडिचौर, भेडिचौर क्रिकेट ग्राउन्ड == " भेडिचौर शिवालय मन्दिर " हटाएको हुनाले मैले " भेडिचौर " को बारेमा लेख्ने प्रकृया पनि हरायो । अझ भेडिचौर मा रहेको " भेडिचौर क्रिकेट ग्राउन्ड " को बारेमा पनि लेख तयार गरेको थिए । तपाईंले किन हटाउनु भयो । [[User:Bbmr|Bbmr]] ([[User talk:Bbmr|कुरा गर्नुहोस्]]) १०:५७, २२ जनवरी २०२५ (नेपाली समय) == पहिलेको खप्तड गाविसको बारेमा == सर विकिपीडियामा अङ्ग्रेजीमा रहेको खप्तड राष्ट्रिय निकुञ्जको‌ लेख खासमा पहिलेको खप्तड गाविसको लेख हुनु पर्ने थियो तर त्यो‌ लेख राष्ट्रिय निकुञ्ज को बारेमा भएछ।मैले त्यो सच्याए तर डिस्प्ले नाम अझै खप्तड राष्ट्रिय निकुञ्ज रहेकाले यसलाइ खप्तड मात्र‌ बनाइदिन आग्रह का साथै अनुरोध गर्दछु। [[User:दिलिप कडायत|दिलिप कडायत]] ([[User talk:दिलिप कडायत|कुरा गर्नुहोस्]]) १४:३२, २२ मार्च २०२५ (नेपाली समय) == नेपाल == [[hi:नेपाल के राष्ट्रपतियों की सूची]] [[hi:नेपाल के उपराष्ट्रपतियों की सूची]] तपाईंले पहिले प्रवेश गर्नुपर्छ। तपाईंको आईपी ठेगानाको सट्टा तपाईंको नाम नेपाल. [[Special:Contributions/2409:40D4:3104:6441:8000:0:0:0|2409:40D4:3104:6441:8000:0:0:0]] ([[User talk:2409:40D4:3104:6441:8000:0:0:0|कुरा गर्नुहोस्]]) १६:१६, २१ अप्रिल २०२५ (नेपाली समय) : == Nepal == :[[:en:List of presidents of Nepal]] :[[:en:List of Vice Presidents of Nepal]]<nowiki> ~~~</nowiki> [[Special:Contributions/2409:40D4:11FE:13D8:8000:0:0:0|2409:40D4:11FE:13D8:8000:0:0:0]] ([[User talk:2409:40D4:11FE:13D8:8000:0:0:0|कुरा गर्नुहोस्]]) १४:३७, २२ अप्रिल २०२५ (नेपाली समय) == विकी विमिन एडिटाथन २०२५ मा सहभागी हुने सम्बन्धमा == {{fmbox | image = [[File:Wiki Women-Nepal 2015.png|90px|link=https://ne.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%AA%E0%A4%BF%E0%A4%A1%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE:%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%80_%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%AE%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%8F%E0%A4%A1%E0%A4%BF%E0%A4%9F%E0%A4%BE%E0%A4%A5%E0%A4%A8_%E0%A5%A8%E0%A5%A6%E0%A5%A8%E0%A5%AB]] | imageright= [[File:Wikipedia-logo-v2-ne.svg|80px|link=]] | style = | textstyle = | text = <center> [[नेपाली विकिपिडिया]]मा ०५ अगस्ट २०२५ देखि ३१ अगस्ट २०२५ सम्म नारी सम्मानमा समर्पित '''"महिला स्वास्थ तथा स्वच्छता सम्बन्धी जागरूकता"''' नाराको साथ [[विकिपिडिया:विकी विमिन एडिटाथन २०२५|विकी विमिन एडिटाथन २०२५]] सञ्चालन भइरहेको छ, सहभागी हुनका लागि सहभागीहरूले '''[[विकिपिडिया:विकी विमिन एडिटाथन २०२५/सहभागीहरू|यहाँ]]''' आफ्नो नाम दर्ता गर्नको लागि अनुरोध गरिन्छ।<br> <span class="mw-ui-button mw-ui-progressive">[[विकिपिडिया:विकी विमिन एडिटाथन २०२५|<span style="color:white">अझ थप जानकारी...</span>]]</span></br></center> }} <!-- Message sent by User:पर्वत सुबेदी@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Nabin_K._Sapkota/Mass_Message_Users_List&oldid=1300023 --> == विकिपिडिया एसियाली महिना २०२५ मा सहभागिता == [[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|right|200px]] नमस्ते {{BASEPAGENAME}} ज्यू!<br /> तपाईंलाई '''[[विकिपिडिया:विकिपिडिया एसियाली महिना २०२५|विकिपिडिया एसियाली महिना २०२५]]''' मा सहभागी हुन हार्दिक निमन्त्रणा गर्दछौं। नोभेम्बर महिनाभर सञ्चालन हुने अनलाइन सम्पादन–थन प्रतियोगिताको उद्देश्य नेपाली विकिपिडियामा नेपालबाहेकका एसियाली देशहरूको लेख संख्या र गुणस्तर बढाउनु हो। चार वा सोभन्दा बढी योग्य लेख सिर्जना गर्ने सहभागीहरूले विशेष '''डिजिटल बार्नस्टार''' पाउनुहुनेछ। सहभागी हुन [[विकिपिडिया:विकिपिडिया एसियाली महिना २०२५/सहभागीहरू|यहाँ क्लिक गर्नुहोस्]]। आउनुहोस्, योगदान गरेर एसियाली विकिपिडिया समुदायबीच मित्रता र सहकार्य बढाऔं! --[[प्रयोगकर्ता:Saroj|Saroj]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Saroj|कुरा गर्नुहोस्]]) २०:४८, २५ अक्टोबर २०२५ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Saroj@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Saroj/SampleInvitation&oldid=29506389 --> == बिना छलफल र कारण धेरै पृष्ठ मेटाइएको सम्बन्धमा == नमस्कार पर्वत सुवेदी, हाल तपाईंले धेरै पृष्ठहरू बिना कुनै स्पष्ट कारण वा छलफल मेटाउनु भएको देखिएको छ। साथै, तपाईंले "[[जीवन शाही]]" र "[[युवराज सफल]]" जस्ता पृष्ठहरू पनि छलफल अवधि पूरा नहुँदै मेटाउनुभएको छ। अझ गम्भीर कुरा, तपाईंले ती पृष्ठहरूसँग सम्बन्धित छलफल पृष्ठहरू — "[[विकिपिडिया:मेटाउनु पर्ने लेखहरू/जीवन शाही]]" र "[[विकिपिडिया:मेटाउनु पर्ने लेखहरू/युवराज सफल]]" — समेत मेटाउनुभएको छ। कहिलेकाहीँ तपाईंले "शीमे चिन्हित पृष्ठहरू" भनेर कारण उल्लेख गर्नुभएको पाइन्छ, तर यस्तो कारण अस्पष्ट हुन्छ र समुदायका लागि बुझ्न कठिन हुन्छ। यस्ता कार्यहरूले योगदानकर्ताहरूले गरेका सम्पादन र छलफलहरू नष्ट गर्छन्, जसले उनीहरूको मेहनतलाई वर्जित बनाउँछ र प्रबन्धकको जिम्मेवारी तथा पारदर्शितामा प्रश्न उठाउँछ। विकिपिडियामा प्रबन्धकीय अधिकार समुदायको सहमति र स्पष्ट कारणका आधारमा प्रयोग गर्नुपर्छ। कृपया यस्तो कार्यको कारण स्पष्ट गर्नुहोस् र भविष्यमा पृष्ठ मेटाउँदा अघि छलफल वा कारण उल्लेख गर्नुहोस्। यदि यस्तो व्यवहार निरन्तर दोहोरिन्छ भने, म यो विषय [[विकिपिडिया:प्रबन्धक सूचनापाटी]]मा औपचारिक रूपमा उठाउनेछु। धन्यवाद। [[User:Saroj|Saroj]] ([[User talk:Saroj|कुरा गर्नुहोस्]]) ०१:५८, ७ नोभेम्बर २०२५ (नेपाली समय) :मेटाइएका पृष्ठ सामग्री अनुवाद गरेर जस्ताको त्यस्तै राखिएको थियो भने तिनिहरूको नाम पनि अनुवाद नै गरेर राखिएको थियो। जस्तै (थुप्रिएको लाहाँचे) यस्ता शीर्षकहरू थिए। अनि तपाईले भनेका युवराज सफल मैले मेटाएको होइन तपाई झुक्किनु भयो अनि जीवन शाही शीमे चिन्हित थियोे। शीमेको अर्थ तत्कालै मेट्नु हो। [[User:पर्वत सुवेदी|पर्वत सुवेदी]] ([[User talk:पर्वत सुवेदी|कुरा गर्नुहोस्]]) ०६:५७, ७ नोभेम्बर २०२५ (नेपाली समय) ::धन्यवाद जवाफका लागि। मेटाउने विषयमा होइन, तर बिना छलफल वा स्पष्ट कारण पृष्ठहरू मेटाइएकोबारे कुरा गरिएको हो। “शीमे चिन्हित” भनेर उल्लेख गरिएका केही पृष्ठहरू वास्तवमा छलफलको क्रममा थिए। साथै, कृपया मेटाउँदा खाली कारण नछोड्नुहोस् वा “शीमे चिन्हित पृष्ठहरू” मात्रै भनेर उल्लेख नगर्नुहोस्, किनभने यस्तो कारण धेरै अस्पष्ट हुन्छ र समुदायका सदस्यहरूले बुझ्न गाह्रो पर्छ। भविष्यमा मेटाउने कारण स्पष्ट रूपमा लेखिदिनुहोस् ताकि पारदर्शिता रहोस् र सबैले बुझ्न सजिलो होस्। [[User:Saroj|Saroj]] ([[User talk:Saroj|कुरा गर्नुहोस्]]) ०७:१७, ७ नोभेम्बर २०२५ (नेपाली समय) :::हस् हुन्छ। [[User:पर्वत सुवेदी|पर्वत सुवेदी]] ([[User talk:पर्वत सुवेदी|कुरा गर्नुहोस्]]) ०७:३५, ७ नोभेम्बर २०२५ (नेपाली समय) == पृष्ठ किन मेटियो? == पर्वत सुवेदीजी! मैले निर्माण गरेको पत्रकार तथा फोटोपत्रकार टुबल सापकोटासम्बन्धी पेज किन हटाउनु भयो? त्यसमा यथेष्ठ प्रमाण र स्रोतहरू उल्लेख छन्। [[User:Sangam2031|Sangam2031]] ([[User talk:Sangam2031|कुरा गर्नुहोस्]]) १८:३२, १३ नोभेम्बर २०२५ (नेपाली समय) == गम्भीर चेतावनी: प्रबन्धक अधिकारको दुरुपयोग सम्बन्धमा == नमस्कार पर्वत सुवेदी, तपाईंलाई पहिल्यै पृष्ठहरू बिना छलफल वा स्पष्ट कारण मेटाउने सम्बन्धमा चेतावनी दिइएको थियो, तर हालसालै केही चलिरहेको मेपले छलफल पृष्ठहरू — जस्तै [[विकिपिडिया:मेटाउनु पर्ने लेखहरू/सुर्यप्रसाद दुवे]], विमला अर्याल, काशिटार, र एचबि ताम्राकार — र तिनसँग सम्बन्धित मुख्य लेखहरू पनि छलफलको परिणाम नआउँदै मेटिएको देखियो, साथै पुरानो मेपले पृष्ठ [[विकिपिडिया:मेटाउनु पर्ने लेखहरू/प्रकाश न्यौपाने]] पनि मेटिएको छ। यी पृष्ठहरू केवल सामान्य लेख वा उपपृष्ठ होइनन्; यी चलिरहेको वा ऐतिहासिक समुदाय छलफलका पृष्ठहरू हुन्, जसको उद्देश्य पृष्ठ मेट्ने वा राख्ने निर्णयमा पारदर्शिता कायम राख्नु हो। तपाईंले यी पृष्ठहरू र लेखहरू मेट्नु प्रबन्धक अधिकारको स्पष्ट दुरुपयोग हो, जसले विकिपिडियाको नियम, पारदर्शिता र समुदायको विश्वासलाई गम्भीर रूपमा असर गर्छ। यदि यस्तो कार्य निरन्तर दोहोरिए, समुदायले तपाईंको प्रबन्धक अधिकारको समीक्षा गर्न सक्नेछ र तपाईं आफ्नो प्रबन्धक अधिकार गुमाउन सक्नुहुन्छ। [[User:Saroj|Saroj]] ([[User talk:Saroj|कुरा गर्नुहोस्]]) २२:१८, ४ डिसेम्बर २०२५ (नेपाली समय) :छलफल समाप्त भएकाहरूलाई मेटाउन मिल्दैन र? [[User:पर्वत सुवेदी|पर्वत सुवेदी]] ([[User talk:पर्वत सुवेदी|कुरा गर्नुहोस्]]) २२:५९, ४ डिसेम्बर २०२५ (नेपाली समय) ::शीमे नीति अन्तर्गत छलफल समाप्त भएपछि मेट्न नमिल्ने व्यवस्था छ कि छैन। मैले भेटिन त्यहाँ। [[User:पर्वत सुवेदी|पर्वत सुवेदी]] ([[User talk:पर्वत सुवेदी|कुरा गर्नुहोस्]]) २३:०३, ४ डिसेम्बर २०२५ (नेपाली समय) :::तपाईंले शीमे नीतिसँग सम्बन्धित कुरा गर्नुभएको देखियो, तर यो यहाँ लागू हुँदैन। शीमे नीति केवल स्प्याम, टेस्ट पृष्ठ वा स्पष्ट रूपमा मेट्न मिल्ने पृष्ठहरूका लागि हो। यी पृष्ठहरू भने पुराना वा हालसालैको AfD/समुदाय छलफल पृष्ठहरू हुन्, जसको उद्देश्य निर्णय र छलफलको पारदर्शिता कायम राख्नु हो। त्यसैले, यी पृष्ठहरू मेट्न हुँदैन। :::धन्यवाद। [[User:Saroj|Saroj]] ([[User talk:Saroj|कुरा गर्नुहोस्]]) २३:२१, ४ डिसेम्बर २०२५ (नेपाली समय) ::::हामी लेखहरू मेट्छौं, छलफल पृष्ठहरू होइन। AfD वा अन्य समुदाय छलफल पृष्ठहरू सधैं राखिन्छन्, पारदर्शिता र अभिलेखको लागि। [[User:Saroj|Saroj]] ([[User talk:Saroj|कुरा गर्नुहोस्]]) २३:२३, ४ डिसेम्बर २०२५ (नेपाली समय) ::::फेरि त्यही शीर्षक राखेको पृष्ठ बन्ने जोखिमलाई मध्यजनर गर्दै छलफल भई मेटिएका पृष्ठहरूलाई छुट्टै अभिलेख बनाएर राखौँ। [[User:पर्वत सुवेदी|पर्वत सुवेदी]] ([[User talk:पर्वत सुवेदी|कुरा गर्नुहोस्]]) २३:२७, ४ डिसेम्बर २०२५ (नेपाली समय) == विकिपिडिया एसियाली महिना २०२५: पुरस्कार सूचना == [[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|thumb|100px|right]] नमस्ते {{BASEPAGENAME}} ज्यू! [[विकिपिडिया:विकिपिडिया एसियाली महिना २०२५|विकिपिडिया एसियाली महिना २०२५]] मा तपाईंको सक्रिय सहभागिताको लागि धन्यवाद! तपाईंले ४ वा सोभन्दा बढी अङ्क प्राप्त गर्नुभएको छ। यसका कारण तपाईं स्वर्ण पुरस्कारको लागि योग्य हुनुभएको छ र भौतिक पोस्टकार्ड प्राप्त गर्नुहुनेछ। पोस्टकार्ड प्राप्त गर्न कृपया तलको गुगल फारम भरी आफ्नो विवरण पठाउनुहोस्:<br> https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfVgwFY9iyox7OHvmBJPiyy-DlPENuYQfcdzsaghgiNdVfGhQ/viewform धन्यवाद [[User:Saroj|Saroj]] ([[User talk:Saroj|कुरा गर्नुहोस्]]) २२:४३, १० डिसेम्बर २०२५ (नेपाली समय) == अत्यावश्यक ज्ञान अभियान २०२६ == नमस्ते {{BASEPAGENAME}} ज्यू! तपाईंलाई [[Event:अत्यावश्यक ज्ञान अभियान २०२६|अत्यावश्यक ज्ञान अभियान २०२६]] मा सहभागी हुन हार्दिक निमन्त्रणा गर्दछौं। यो ३-हप्ते अभियान (२३ मार्च – १३ अप्रिल २०२६) मार्फत नेपाली विकिपिडियामा अत्यावश्यक लेखहरू सुधार र विस्तार गर्ने लक्ष्य राखिएको छ। यस अभियानमा सहभागी भई तपाईंले: * विकिपिडियामा सम्पादन गर्ने सीप विकास गर्न सक्नुहुन्छ * लेखहरू सुधार, अनुवाद तथा नयाँ लेख सिर्जना गर्न सक्नुहुन्छ * नेपाली विकिपिडियामा महत्त्वपूर्ण योगदान दिन सक्नुहुन्छ उत्कृष्ट योगदानकर्ताहरूलाई [https://diff.wikimedia.org/ Diff] (विकिमिडिया समुदाय ब्लग) मार्फत विशेष पहिचान दिइनेछ। प्रति हप्ता २–५ घण्टा समय दिएर पनि तपाईं सहभागी हुन सक्नुहुन्छ। सहभागी हुन र थप जानकारीका लागि कृपया [[Event:अत्यावश्यक ज्ञान अभियान २०२६|अभियान पृष्ठ हेर्नुहोस्]]। धन्यवाद! --[[प्रयोगकर्ता:Saroj|Saroj]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Saroj|कुरा गर्नुहोस्]]) १५:३६, २३ मार्च २०२६ (नेपाली समय) (This message was sent to [[:प्रयोगकर्ता वार्ता:पर्वत सुबेदी]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Message sent by User:Saroj@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Saroj/MassMessage&oldid=1347853 --> == [[User:HumanShiva|HumanShiva]]बाट प्रश्न (०४:४१, ७ अप्रिल २०२६) == कसो कसो गर्नुपर्छ ? --[[User:HumanShiva|HumanShiva]] ([[User talk:HumanShiva|कुरा गर्नुहोस्]]) ०४:४१, ७ अप्रिल २०२६ (नेपाली समय) == Last Few Days: WikiConference India 2026 Scholarship Applications == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''{{int:please-translate}}'' Dear Wikimedian, We're happy to share that scholarship applications for '''WikiConference India 2026''' are currently open and the deadline is just around the corner. [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] is the fourth edition of the national-level conference that brings together Wikimedians and stakeholders engaged in Indic-language Wikimedia projects and the broader open knowledge movement across India and South Asia. The conference will take place in Kochi, Kerala, from 4–6 September 2026. * You can find the more information and the application form at the [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026/Scholarship|Scholarship page here at Meta wiki]] * '''Scholarship deadline: 15 April 2026, 11:59 PM IST''' With only a few days left, we warmly encourage you to apply if you haven’t already and kindly request you to share this with your community and encourage others to apply. For more information and regular updates, we encourage you to visit the conference Meta page. Warm regards, <br> on behalf of the WikiConference India 2026 Organising Team ''This message was sent with [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|कुरा गर्नुहोस्]]) on ००:१५, १२ अप्रिल २०२६ (नेपाली समय)'' </div> <!-- Message sent by User:Gnoeee@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2026_active_users&oldid=30389801 --> == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) ०१:५१, २९ अप्रिल २०२६ (नेपाली समय) </div> (This message was sent to [[:प्रयोगकर्ता वार्ता:पर्वत सुबेदी]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472432 --> == ज्याबल नामको पृष्ठ मेटाउनुको कारण == नमस्कार पर्वत सुवेदी ज्यु, मैले “ज्याबल” सम्बन्धी पृष्ठ बनाएको थिएँ। पछि हेर्दा अर्को पृष्ठ “सरल यन्त्र” मा सारिएको रहेछ। मेरो विचारमा “ज्याबल” आफैमा एउटा छुट्टै शैक्षिक शब्द भएकाले यसको आफ्नै पृष्ठ हुन सक्ने देखिन्छ। सम्भव भएमा कृपया यसलाई सार्नुको कारण स्पष्ट गरिदिनु मेरो अनुरोध छ। यिनीहरूको अङ्ग्रेजी शब्दहरू पनि भिन्न छन्, “ज्याबल” भनेको "Tool" र “सरल यन्त्र” भनेको "Simple machine"। धन्यवाद। [[User:Srsh101|Srsh101]] ([[User talk:Srsh101|कुरा गर्नुहोस्]]) २२:४५, २६ मे २०२६ (नेपाली समय) == Wikipedia Asian Month 2025 Barnstar == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="text-align: center;"> [[File:2025 Wikipedia Asian Month Barnstar.png|500px]] [[User:Betty2407|Betty2407]] ([[User talk:Betty2407|talk]]) 08:38, 6 June 2026 (UTC) on behalf of Wikipedia Asian Month User Group </div></div> <!-- Message sent by User:Betty2407@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Betty2407/WAMMassMessagelist&oldid=30642887 --> == Congratulations to the Top Global Winners of Feminism and Folklore 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|right|350px]] Dear {{PAGENAME}}, The Feminism and Folklore International Organizing Team is pleased to announce and congratulate the '''Top Global Winners of Feminism and Folklore 2026'''. Your contributions have played a significant role in documenting and improving content related to women, gender, culture, oral traditions, and folklore across Wikimedia projects. Through your dedication and commitment, you have helped expand free knowledge and improve the representation of diverse cultural narratives from around the world. === Appreciation Form === As a token of appreciation, all Top Global Winners are requested to complete the following form on or before '''22 June 2026'''. '''Form link [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdSdw0KMLg-1WLcD9E2TKqd_jlON8udTj4suyy6s5fPJ9DqYA/viewform?usp=dialog here]''' ; Deadline : 22 June 2026 Please ensure that the submitted information is accurate and complete to facilitate the appreciation process. === Thank you === We extend our sincere gratitude for your outstanding contributions to the Feminism and Folklore campaign. Your efforts continue to strengthen the Wikimedia movement's mission of sharing free and inclusive knowledge with the world. Congratulations once again on your achievement, and thank you for being a valued part of the global Feminism and Folklore community. — ''Feminism and Folklore International Organizing Team'' </div> --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|कुरा गर्नुहोस्]]) २१:३९, ७ जुन २०२६ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&oldid=30649262 --> == Congratulations to the Local Winners of Feminism and Folklore 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|right|350px]] Dear {{PAGENAME}}, The Feminism and Folklore International Organizing Team is pleased to congratulate the Local Winners of '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]'''. Local Winners are participants who achieved top rankings within their respective language communities through their valuable contributions to documenting folklore, women's history, culture, traditions, and related knowledge on Wikimedia projects in their local languages. Your efforts have helped enrich Wikimedia content, preserve cultural heritage, and improve the representation of diverse communities and knowledge systems across the movement. We sincerely appreciate your dedication and contribution to the success of the campaign. === Appreciation Form === As a token of appreciation to receive prizes, all Local Winners are requested to complete the following form by '''22 June 2026'''. '''Form link''' - [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdGU7vkzANkB8P1k2X-NPwOwqBoTZafzgUZ-23wnVCeW2cj3g/viewform here] ; Deadline : 22 June 2026 Please ensure that all information provided in the form is accurate and complete. This information will be used for the appreciation process. === Thank you === We extend our heartfelt thanks to all Local Winners for their outstanding contributions and continued support of free knowledge. Your work has strengthened local-language content and helped make knowledge about folklore and women more accessible to communities around the world. Congratulations once again on your achievement. —''Feminism and Folklore International Organizing Team'' </div> --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|कुरा गर्नुहोस्]]) २३:१०, ७ जुन २०२६ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&oldid=30649454 --> == Thank you for being a part of Feminism and Folklore 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|right|350px]] Dear {{PAGENAME}}, Your contributions helped make this year's [[:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore]] campaign a great success, and we are truly grateful for your time, knowledge, and dedication to documenting women's stories and folklore on Wikimedia projects. As we reflect on this year's campaign and prepare for the next edition, we'd love to hear about your experience. Please take a few minutes to fill out our feedback form and share your thoughts and suggestions. As a token of our appreciation, everyone who completes the form will receive a '''special digital postcard'''! in their email. This year marks '''''25 years of Wikipedia''''', and the postcard has been created to celebrate this milestone and to recognize the incredible efforts of participants like you who continue to enrich free knowledge for the world. '''Form Link - [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdqFZN9IdWbAnZ_7DyG5bIsuq7KAkdsIxweC_TdPH9In-tthQ/viewform?usp=dialog here]''' Please complete the feedback form by '''25 June 2026'''. Thank you once again for making Feminism and Folklore 2026 a success. We hope to see you again in future campaigns! Best regards, Feminism and Folklore international Team. --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|कुरा गर्नुहोस्]]) २०:१६, १८ जुन २०२६ (नेपाली समय) </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&oldid=30704478 --> == डायमण्ड जोशी पृष्ठको सुरक्षा हटाउने (Unprotect) अनुरोध == आदरणीय प्रशासक पर्वत सुवेदी ज्यू, नमस्ते। 'डायमण्ड जोशी' नामको पृष्ठ पटकपटक सिर्जना/मेटाउने क्रममा सृजना रोक्का (Salt/Protect) गरिएको रहेछ। विकिपिडियाको नीति र प्रक्रियाबारे पूर्ण जानकारी नभएकाले पहिले त्रुटि हुन गएको थियो। भविष्यमा यदि विकिपिडियाको उल्लेखनीयता (Notability) र स्रोतको मापदण्ड पुग्ने गरी योग्य लेख तयार भएमा पुनः समस्या वा झन्झट नहोस् भन्नका लागि यस पृष्ठको सुरक्षा हटाइदिनुहुन (Unprotect गरिदिनुहुन) हार्दिक अनुरोध गर्दछु। विकिपिडियाका नियमहरू पालना गर्दै योग्य सामग्री मात्र प्रकाशन गरिने प्रतिबद्धता व्यक्त गर्दछु। धन्यवाद! [[User:Prahlad Nepal|Prahlad Nepal]] ([[User talk:Prahlad Nepal|कुरा गर्नुहोस्]]) १६:५५, ६ अगस्ट २०२६ (नेपाली समय) == डायमण्ड जोशी पृष्ठको सुरक्षा हटाउने (Unprotect) अनुरोध == आदरणीय प्रशासक पर्वत सुवेदी ज्यू, नमस्ते। 'डायमण्ड जोशी' नामको पृष्ठ पटकपटक सिर्जना/मेटाउने क्रममा सृजना रोक्का (Salt/Protect) गरिएको रहेछ। विकिपिडियाको नीति र प्रक्रियाबारे पूर्ण जानकारी नभएकाले पहिले त्रुटि हुन गएको थियो। भविष्यमा यदि विकिपिडियाको उल्लेखनीयता (Notability) र स्रोतको मापदण्ड पुग्ने गरी योग्य लेख तयार भएमा पुनः समस्या वा झन्झट नहोस् भन्नका लागि यस पृष्ठको सुरक्षा हटाइदिनुहुन (Unprotect गरिदिनुहुन) हार्दिक अनुरोध गर्दछु। विकिपिडियाका नियमहरू पालना गर्दै योग्य सामग्री मात्र प्रकाशन गरिने प्रतिबद्धता व्यक्त गर्दछु। [[User:Prahlad Nepal|Prahlad Nepal]] ([[User talk:Prahlad Nepal|कुरा गर्नुहोस्]]) १७:०६, १३ अगस्ट २०२६ (नेपाली समय) raw71q7jzsj0s6rj1368zz3q4mcnx1e 0 99187 1369538 1369362 2026-08-13T11:22:37Z Saroj 31493 [[विकिपिडिया:हटक्याट|हटक्याट]]द्वारा [[श्रेणी:कलाकार]] हटाइयो 1369538 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |name=ट्रिपल एच |image=Triple H in April 2016.jpg |caption=एच सन् २०१६ अप्रिलमा |birthname=पल माइकल लेवेस्क |birth_place=न्यु होम्सपियर,[[संयुक्त राज्य अमेरिका|अमेरिका]] |residence=वेस्टर्न, अमेरिका |employer=[[डब्ल्युडब्ल्युई|डब्ल्यू.डब्ल्यू.ई.]] |salary=$२.८ मिलियन (२०१६) |birth_date={{birth date and age|1969|7|27|mf=y}} |occupation= पेशेवर कुस्ती खेलाडी, अभिनेता |title= |years_active=१९९२-हालसम्म |spouse={{Marriage|[[स्टेफिनी म्याकमेन]]<br/>|October 25, 2003}} |partner=[[चाईना]] (१९९६-२०००) |relations=[[भिन्स म्याकमेन]]<br>{{small|(ससुरा)}}<br/>[[लिन्डा म्याकमेन]]<br>{{small|(सासू आमा)}}<br/>[[सेन म्याकमेन]]<br>{{small|(जेठान)}} |children=३ छोरी |family=म्याकमेन परिवार |website=[http://corporate.wwe.com/who-we-are/leadership#paul-levesque WWE Corporate Bio] |module= {{Infobox professional wrestler|child=yes |names=हन्टर मर्टस् हेम्स्लि<br>जिन पल लेवेस्क<br>टेरा राईजिङ<br>'''ट्रिपल एच''' |height={{height|ft=6|in=4}} |weight={{convert|255|lb|kg|abbr=on}} |billed=बोस्टर्न<br/>'''ग्रिन विच''' |trainer=किलर |debut= २४ मर्च १९९२ |retired= }} }} '''पल माइकल लेवेस्क''' (२७ जुलाई, १९६९), रिङ्ग नाम ट्रिपल एच (उनको मूल डब्ल्युडब्ल्युई को नाम को संक्षिप्त नाम हन्टर हार्स्ट हेम्स्लि) ले चिनिन्छन्, एक अमेरिकी व्यापार कार्यकारी पेशेवर कुस्ती खेलाडी र अभिनेता हुन् साथै उनी एनएक्सटीको संस्थापक र वरिष्ठ निर्माता पनि हुन्। लेवेस्कले सन् १९९२ मा आफ्नो रिङ नाम टेरा राईजिङ राख्दै इन्टरनेसनल रेस्लिङ फेडेरेसनमा आफ्नो पेशेवर कुस्ती कार्यकाल सुरु गरेका थिए जतिबेला उनी १९ वर्षका थिए।<ref name=snapshot>{{cite news |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m0FCO/is_2_4/ai_88761521 |title=ट्रिपल एच |publisher=रेस्लिङ डाइजेस्ट |accessdate=September 20, 2007 |date=August 2002 |archiveurl=https://archive.is/20071121150725/http://findarticles.com/p/articles/mi_m0FCO/is_2_4/ai_88761521 |archivedate=November 21, 2007 |df=mdy }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050131085400/http://www.findarticles.com/p/articles/mi_m0FCO/is_2_4/ai_88761521/print |date=January 31, 2005 }}</ref> सन् १९९४ मा उनी वल्ड च्याम्पियनसिप रेस्लिङमा आवद्ध भएका थिए जहाँ उनले आफ्नो रिङ नाम जिन पल लेवेस्क राखेका थिए। सन् १९९५ उनी वल्ड रेस्लिङ फेडेरेसनमा आवद्ध भएका थिए जहाँ उनले आफ्नो रिङ नामलाई हन्टर मर्टस् हेम्स्लिमा परिवर्तन गरिका थिए जुन पछि गएर छोट्करीमा ट्रिपल एचको बनेको थियो।<ref name="WWEProfile">{{cite web|url=http://us.wwe.com/superstars/raw/tripleh|title=ट्रिपल एचको बायोडाटा|accessdate=April 14, 2009|publisher=वल्ड रेस्लिङ इन्टरटेन्मेन्ट|archive-url=https://web.archive.org/web/20091124220226/http://us.wwe.com/superstars/raw/tripleh/|archive-date=November 24, 2009yes|df=mdy-all}}</ref> सन् १९९७ मा उनले र उनका साथी सन माइकल्सले मिलेर डि-जेनेरेसन एक्सको स्थापना गरेका थिए जुन डब्ल्यूडब्ल्यूएफको एक प्रमुख टोली बनेको थियो। एचले डब्ल्यूडब्ल्यूएफमा पहिलो च्याम्पियनसिप जितेपछि उनले डब्ल्यूडब्ल्यूएफमा अध्यक्ष भिन्स म्याकमेनको छोरी स्टेफिनी म्याकमेनसँग सन् १९९९ मा विवहा भएको थियो जसकारण उनी डब्ल्यूडब्ल्यूएफ कम्पनीमा मुख्य सचिव भएर काम गर्न पाएका थिए। प्रो रेस्लिङ टचका अनुसार ट्रिपल एच उत्तर अमेरिकाकै सबैभन्दा प्रख्यात र उत्कृष्ट रेस्लरका सुचिमा परेका छन्।<ref>{{cite web|url= http://pwtorch.com/artman2/publish/The_Specialists_34/article_48886.shtml|title=डब्ल्यूडब्ल्यूएफका खेलाडीहरू|last=मोरे|first=माइकल्स|date=March 31, 2011|website=प्रो रेस्लिङ टच|access-date=June 22, 2018}}</ref> स्टिफिनी म्यामेनसँग सन् २००३ मा कानुनी रूपमा विवहा गरेपछि उनी म्याकमेन परिवारका एक सदस्य बनेका थिए जसले जसले डब्ल्युडब्ल्युईको बहुमत स्वामित्व राख्छ। सन् २०११ एचले रिङमा कुस्ती खेल्ने क्रमलाई घटाउँदै डब्ल्युडब्ल्युईको लागि राजदूत र पर्दा पछाडिको व्यवस्थापन गर्ने गरेका छन्।<ref name="HHH411">{{cite web|url=http://www.411mania.com/wrestling/news/317078/Salaries-of-Vince-McMahon,-Triple-H-and-Other-WWE-Executives-Revealed.htm|title=ट्रिपल एचको तलब |publisher=४११ मेनिया |accessdate=March 23, 2014}}</ref> उनले हालसम्म डब्ल्युडब्ल्युईमा कुल २५ उपाधीहरू जितेका छन् जहाँ उनले ९ पटक डब्ल्युडब्ल्युई विजेता र पाँच पटक डब्ल्युडब्ल्युई विश्व ह्याभिवेट विजेता बनेका छन् जसलाई हाल डब्ल्युडब्ल्युईले समायोजन गरेको छ। अतिरिक्त रूपमा उनी १९९७ का किङ अफ द रिङ बिजेता हुन भने २०१६ र २००२ का रोयल रम्बल बिजेता पनि हुन्। उनले डब्ल्युडब्ल्युईमा कुल १४ विश्व च्याम्पियनसिप जितेका छन् जुन सबैभन्दा धेरै विश्व बिजेता जित्ने रिक फ्लेएर र जोन सिना पछिको तेस्रा हुन्। उनी विभिन्न पे-पर-भ्यु र कार्यक्रमहरूको शिर्षक र पोस्टरमा पनि देखा परेका छन्।<ref>{{cite web|url=http://www.wrestling-titles.com/wwf/wwf-h.html|title=डब्ल्यूडब्ल्यूएफ र डब्ल्युडब्ल्युईको उपाधिहरू|accessdate=October 8, 2007|publisher=रेस्लिङ टाइटल्स}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090918155550/http://www.wrestling-titles.com/wwf/wwf-h.html |date=September 18, 2009 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.wrestling-titles.com/wwf/wwe-world-h.html|title=डब्ल्युडब्ल्युई विश्व ह्याभिवेट उपाधि|accessdate=October 8, 2007|publisher=रेस्लिङ टाइटल्स}}</ref> ==बाल्यकाल== पल माइकल लेवेस्क सन् १९६६ जुलाई २७ नासुवा न्यु हेमेसपियरमा जन्मिएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/profiles/t/triple-h.html |accessdate= August 30, 2011|title=ट्रिपल एचको जानकारी|publisher=अनलाइन वल्ड अफ रेस्लिङ}}</ref> उनको एक बहिनी छिन्।<ref>{{cite web|url=http://www.nhtourguide.com/famous_nh_people/index.htm|title=न्यू ह्याम्स्पिएरका प्रख्यात व्यक्तित्वहरू|publisher=एनएच टुर गाइड|accessdate=October 3, 2011}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303215006/http://www.nhtourguide.com/famous_nh_people/index.htm |date=March 3, 2016 }}</ref> लेवेस्कले पहिलो पटक जे स्ट्रोङबोको कुस्ती खेल हेरेका थिए जब उनी पाँच वर्षका थिए। उनले नशुवा दक्षिण उच्च विद्यालयमा अध्यन गरेका थिए जहाँ उनले बेसबल र बास्केटबल खेल्ने गरेका थिए। सन् १९८७ मा माध्यमिक स्तरको शिक्षा सकिएपछि १४ वर्षको उमेरमा उनले शारीरलाई तन्दुरुस्त बनाउनका लागि उनले एक प्रतिस्पर्धामा भाग लिएका किनकि उनी पछि कुस्ती खेलाडी जस्तै देखिन चाहन्थे।<ref name="slam">{{cite news| url=http://slam.canoe.com/Slam/Wrestling/Bios/helmsley.html|author1=मिल्नर, जोन |author2=जेसन |author3= |title=हन्टर हर्ट ह्याम्स्लि|accessdate=July 11, 2007|publisher=क्यानेडिएन अनलाइन एक्सप्लोवर|work=|date=December 5, 2004}}</ref> उनी १९ वर्षको हुँदा सन् १९८८ मा टिनएज न्यु ह्याम्सपिएरमा भाग लिएका थिए भने उक्त प्रतिस्पर्धामा उनी विजेता बन्न सफल भएका थिए। उनले त्यस प्रतिस्पर्धा जितेपछि नाशुवामा गोल्ड जिम संस्थाको प्रबन्धक बन्ने मौका पाएका थिए।<ref name="nhmagazine.com">{{cite web|url=http://www.nhmagazine.com/October-2013/Q-A-With-Paul-Triple-H-Levesque/|title=डब्ल्युडब्ल्युईका प्रख्यात खेलाडी ट्रिपल एचसँगको अन्तरबार्ता|publisher=}}</ref> उक्त संस्थाका प्रबन्धकको भूमिकामा रहेपछि उनलाई पहलवानका विश्व विजेता डेट आर्किडिसँग भेट गराइएको थियो जसले डब्ल्युडब्ल्युईमा पहिला कार्य गरेका थिए।<ref name=time>{{cite video|title=|people=ट्रिपल एच र चाईना|date=१९९९|medium=भिएचएस|publisher=वल्ड रेस्लिङ फेडेरेसन}}</ref><ref name=grips>{{cite news |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m0KFY/is_5_20/ai_98539200 |title=ट्रिपल एच |author=पिटर म्यागुच |publisher=फ्लोक्स |accessdate=September 20, 2007 |date=July 2002 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071014024057/http://findarticles.com/p/articles/mi_m0KFY/is_5_20/ai_98539200 |archivedate=October 14, 2007 |df= }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071222131628/http://findarticles.com/p/articles/mi_m0KFY/is_5_20/ai_98539200/print |date=December 22, 2007 }}</ref> लेवेस्कको धेरै प्रयास पछि आर्किडिले उनलाई पूर्व कुस्ती खेलाडी किलर कवास्कीसँग भेट गराएका थिए, जसले माल्डेन म्यासेच्युसेजमा एक कुस्ती विद्यालयको सञ्चालन गरेका थिए। ==कुस्ती कार्यकाल== === सुरुवाती कार्यकाल (सन् १९९२-१९९४) === सन् १९९२ मा लेवेस्कले किलर कवास्की द्वरा सञ्चालित एक कुस्ती विद्यालयमा आफ्नो आधिकारिक कुस्ती जीवन सुरु गरेका थिए जहाँ उनका साथी चाईना र पेरी स्टर्नम रहेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wrestling-online.com/news/News_9/Full_interview_with_Triple_H_from_the_Flex_Magazin_119_printer.shtml|title=ट्रिपल एचसँगको अन्तरबार्ता|publisher=}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160508110930/http://www.wrestling-online.com/news/News_9/Full_interview_with_Triple_H_from_the_Flex_Magazin_119_printer.shtml |date=2016-05-08 }}</ref> लेवेस्कले आफ्नो पहिलो कुस्ती खेल ३४ मार्च १९९२ मा इन्टरनेसनल रेस्लिङ फेडेरेसनमा खेलेका थिए जहाँ उनको नाम टेरा राइजिङ रहेको थियोे। १९९२ जुलाईमा उनले म्याड डग रिचार्डलाई हराउँदै आइडब्ल्यूएफ ह्याभिवेट च्याम्पियनसिपको उपाधि जित्न सफल भएका थिए।<ref>{{cite web |url=https://books.google.com/books?id=y91D4O8cAAgC&pg=PT39 |title= ट्रिपल एचको शारीरिक क्षेमता|publisher=रोवर्ट काप्रियो|date=}}</ref> उनले सन् १९९४ सम्ममा पुर्वी कोस्ट इन्डिपेन्डेन्ट सर्किटमा पनि कुस्ती खेल्ने गरेका थिए भने त्यस समयमा उनका प्रबन्धक जोन रोडियो रहेका थिए।<ref name="Rodeo">{{cite web |url=http://www.johnrodeo.com/archives/yandek.html |title=जोन रोडियोसँगको अन्तरबार्ता |work=जोन रोडियो डटकम |date=September 16, 2001 |accessdate=April 27, 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160311020807/http://www.johnrodeo.com/archives/yandek.html |archivedate=March 11, 2016 |df= }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110718175750/http://www.johnrodeo.com/archives/yandek.html |date=July 18, 2011 }}</ref> === विश्व च्याम्पियनसिप रेस्लिङ (सन् १९९४-१९९५) === सन् १९९४ को सुरुवाती महिनामा लेवेस्कले विश्व च्याम्पियनसिप रेस्लिङमा एक वर्षका लागि सम्झौता पत्रमा हस्ताक्षर गर्दै आफ्नो कार्यकाल च्याम्पियनसिप रेस्लङमा पनि सुरु गरे जहाँ उनको नाम टेरर रिजेन रहेको थियो। उनको पहिलो टेलिभिजनका देखाइएको खेलमा उनले केथ कोललाई हराएका थिए जसका कारण उनलृ आफ्नो नाम परिवर्तन गर्दै टेरा राइजिङ राखेका थिए।<ref name="threat">{{cite news|url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m0FCO/is_6_2/ai_71403973/pg_2?tag=artBody;col1|archive-url=https://web.archive.org/web/20081005145417/http://findarticles.com/p/articles/mi_m0FCO/is_6_2/ai_71403973/pg_2?tag=artBody;col1yes|archive-date=October 5, 2008|title=ट्रिपल थ्रेट|page=२|first=एलेक्स|last=म्याभरेज|publisher=रेस्लिङ डाइजेस्ट|accessdate=July 17, 2008|date=April 2001}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050527215501/http://www.findarticles.com/p/articles/mi_m0FCO/is_6_2/ai_71403973 |date=May 27, 2005 }}</ref> उनले मध्य १९९४ मा फेरि आफ्नो नामलाई जिन पल लेवेस्क राखेका थिए। उक्त संस्थामा रहँदा उनलाए एक व्यक्तिले उनको थर फ्रान्सेली मुलबाट आएको भन्दै फ्रान्सेली भाषा बोल्न लगाएका थिए तर उनलाई उक्त भाषा नआएका कारण उनले जवाफ फर्काउन सकेका थिएनन्।<ref name="threat2">{{cite news|url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m0FCO/is_6_2/ai_71403973/pg_3?tag=artBody;col1|archive-url=https://web.archive.org/web/20081005145422/http://findarticles.com/p/articles/mi_m0FCO/is_6_2/ai_71403973/pg_3?tag=artBody;col1yes|archive-date=October 5, 2008|title=ट्रिपल थ्रेट|first=एलेक्स|last=म्याभरेज|publisher=रेस्लिङ डाइजेस्ट|accessdate=July 17, 2008|date=April 2001}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050527215501/http://www.findarticles.com/p/articles/mi_m0FCO/is_6_2/ai_71403973 |date=May 27, 2005 }}</ref> उनले त्यहाँ रहँदा आफ्नो अन्तिम चालको रूपमा पेडिग्रिको प्रयोग गर्थे भने उनको दुश्मनी एलेक्स राइटसँग थियो तर उनी राइटसँगको खेलमा हारेपछि उनीहरू बीचको दुश्मनी समाप्त भएको थियो। सन् १९९४ देखि १९९५ सम्म लेवेस्क लर्ड स्टिभ रिगलसँग साझेदारी गर्दै एक टोली गठन गरेका थिए भने लेवेस्क उक्त संस्था छाड्दै वल्ड रेस्लिङ फेडेरेसनमा सरुवन भएका कारण उनीहरू जोडि लामो समयसम्म टिक्न सकेको थिएन।<ref>{{cite web|url=http://www.prowrestlinghistory.com/supercards/usa/wcw/starrcad.html#94|title=स्टारटेज ९९९४ नतिजा|publisher=प्रो रेस्लिङ इतिहास|accessdate=July 13, 2009}}</ref> === विश्व रेस्लिङ फेड्रेसन/इन्टरटेन्मेन्ट/डब्ल्युडब्ल्युई === ==== अन्तरमहादेशीय विजेता (सन् १९९५–१९९७) ==== लेवेस्कले डब्ल्यूडब्ल्यूएफमा आफ्नो नाम हन्टर हर्ट्स ह्याम्स्लिको नामले कुस्ती खेल्न सुरु गरेका थिए। उनले ३० अप्रिल १९९५ का दिन डब्ल्यूडब्ल्यूएफमा पर्दापण गरेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://podcastone.com/Talk-Is-Jericho|title=जेरिकोको पोडकास्ट कार्यक्रम|publisher=पोडकास्ट}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171227192705/http://podcastone.com/Talk-Is-Jericho |date=2017-12-27 }}</ref> ह्याम्स्लिले डब्ल्यूडब्ल्यूएफको पे-पर-भ्यु समरस्ल्याममा आफ्नो पहिलो पे-पर-भ्यु खेल खेलेका थिए जहाँ उनले बब होलीलाई हराउन सफल भएका थिए। सन् १९९५ को सुरुवाती दिनहरूमा उनको हेनरी ओ गोडिनसँग द्वन्द्व चलेको थियो भने उनीहरूको खेलमा ह्याम्स्लि विजेता बनेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.angelfire.com/wrestling/cawthon777/challenge.htm|title=रेस्लिङ च्यालेन्ज नतिजा|accessdate=July 12, 2007|publisher=डब्ल्युडब्ल्युईको इतिहास|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070629183751/http://www.angelfire.com/wrestling/cawthon777/challenge.htm |archivedate=June 29, 2007}}</ref> [[चित्र:Hunter Hearst Helmsley in 1996 (2).jpg|thumb|left|160px|सन् १९९६ मा ह्याम्स्लि]] ह्याम्स्लिले आफ्नो डब्ल्यूडब्ल्यूएफमा कार्यकाल सुरु गरेको केहि महिना सम्म निकै प्रसंसा पाएका थिए र उनले डुक डम्पस्टरसँग दुश्मनी राखेका थिए भने रोयल रम्बलमा भएको खेलमा उनी डम्पस्टरसँग हारेका थिए।<ref name="summerslam95">{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/summerslam/1995/results|title=समरस्ल्याम १९९५ नतिजा|accessdate=March 21, 2015|publisher=डब्ल्यूडब्ल्युई}}</ref> उक्त खेल पछि उनी विभिन्न महिला कुस्ती खेलाडीहरूसँग रिङमा आउने गरेका थिए जसमा टाइलिन र सी मार्कस् पनि पर्छन्। ह्याम्स्लिको सेवक सेबल थिइन भने रेिलमेनिया १३ मा उनी द अल्टिमेटम वोरियरसँग हारेपछि उनले सबल माथि आफ्नो सबै रिस पोखेका थिए भने सेबललाई बचाउन मार्क मेरो आएपछि उनीहरू बीच तनाव बढेको थियो।<ref name="iyh5">{{cite web|url=http://www.prowrestlinghistory.com/supercards/usa/wwf/iyh.html#5|title=इद ल हाउस ५ नतिजा|accessdate=March 21, 2015|publisher=प्रो रेस्लिङ इतिहास}}</ref> १ जुन १९९७ मा ह्याम्स्लि सुपरस्टारको एक श्रृङ्खलामा देखा परेका थिए जहाँ उनको खेल मार्टि गिर्नारको विरुद्धमा भएको थियो। उक्त खेलमा उनले ह्याम्स्लिले पेडिग्रिको कोशिस गरेका थिए तर गिर्नारले त्यस चाललाई गलत ढङ्गले बुझ्दै त्यसलाई डबल अन्डरहुक सुप्लेक्स सम्झेका थिए र एकै साथी उफ्रिन लाग्दा उनको टाउकोमा गम्भीर चोट लागेको थियो जसका कारण उनलाई तत्काल अस्पताल पुर्‍याइएको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/wrestlemania/12/results|title=रेसलमेनिया १२ नतिजा|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]|accessdate=May 4, 2012}}</ref> उनी निको भएपछि डब्ल्यूडब्ल्यूएफमा उजुरी दिएका थिए भने उक्त घटनामा छलफल गर्नका लागि बिबादलाई अदालत सम्म पुर्‍याइएको थियो। पर्दा पछाडि उनी कुस्ती खेलाडीहरूको समूह द क्लिकका सदस्य रूपमा रहेका थिए जसमा सन माइकल्स, केभिन नास, सिन वाल्टमेन र स्कट हल रहेका छन् जसलाई भिन्स म्याकमेन र डब्ल्यूडब्ल्यूएफका उथलपुथल बनाउने समूहको रूपमा लिने गरिन्छ। सन् १९९६ को किङ अफ द रिङ प्रतिस्पर्धामा उनले जित्नका लागि निर्धारित गरिएको थियो तर मेडिसन स्क्वायर गार्डन घटना पछि उक्त पद स्टोन कोल्डलाई दिइयो जसमा केभिन नास र स्कट हलले क्लिक समूह छाडेका थिए।<ref name="onlineworldofwrestling1996">{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/raw/_1996/ |title= 'र' – १९९६ नतिजा |accessdate=July 12, 2007 |publisher=अनलाइन वल्ड अफ रेस्लिङ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110106083518/http://www.onlineworldofwrestling.com/results/raw/_1996/ |archivedate=January 6, 2011 |df= }}</ref> उक्त घटना पछि उनले धेरै सफलता प्राप्त गरेका थिए भने उनका प्रबन्धक रूपमा मिस्टर पर्फेक्ट बनेका थिए भने उनले २१ अक्टोबर १९९६ मार्को मिरोलाई हराउँदै पहिलो पटक डब्ल्यूडब्ल्यूएफ अन्तरमहादेशीय विजेता बन्न सफल भएका थिए।<ref name="garner profile">{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/profiles/m/marty-garner.html|title=मार्ट गर्डिन|accessdate=March 17, 2008|publisher=अनलाइन वल्ड अफ रेस्लिङ}}</ref> उनी अन्तरमहादेशीय विजेता बनेपछि उनले मिस्टर पर्फेक्टसँगको सम्बन्ध तोडेका थिए जसको कारण पर्फेक्टले डब्ल्यूडब्ल्यूएफ छाडेका थिए। <ref name="game">{{cite news|url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m0FCO/is_4_4/ai_94123534?tag=artBody;col1|archive-url=https://web.archive.org/web/20081005145411/http://findarticles.com/p/articles/mi_m0FCO/is_4_4/ai_94123534?tag=artBody;col1yes|archive-date=October 5, 2008|title=द गेम|publisher=रेस्लिङ डाइजेस्ट|accessdate=July 20, 2008|date=December 2002}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071208072038/http://findarticles.com/p/articles/mi_m0FCO/is_4_4/ai_94123534/print |date=December 8, 2007 }}</ref> उनले आफ्नो उपाधि चार महिना सम्म गुमाएका थिएनन् तर १३ फेब्रुअरी १९९७ सोमबारको रातमा हुने 'र' को एक श्रृङ्खलामा उनी रकि माइभियासँग हार खाँदै च्याम्पियनसिप गुमाएका थिए।<ref>{{cite book|author=मिक फोलि|title=ह्याभ अ नाइस डे|publisher=कोलिन्स|year=2000|isbn=0-06-103101-1}}</ref> अन्तरमहादेशीय च्याम्पियनसिप गुमाएपछि उनको गोल्डस्टसँग दुश्मनी सुरु भएको थियो र उनीहरूको खेल रेसलमेनिया १३ मा भएको थियो भने उक्त खेलमा ह्याम्स्लि विजेता बनेका थिए र त्यस खेल देखि ह्याम्स्लिको अङ्गरक्षकको रूपमा चाईना आएकी थिइन।<ref>{{cite web|url=http://www.pwwew.net/ppv/wwf/march/xiii.htm|title=रेसलमेनिया १३|accessdate=August 10, 2007|publisher=पिडब्ल्युडब्ल्युई}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120420234745/http://www.pwwew.net/ppv/wwf/march/xiii.htm |date=April 20, 2012 }}</ref> ==== डि-जेनेरेसन एक्स (सन् १९९७–१९९९) ==== [[File:Chyna and Triple H.jpg|thumb|left|upright|अप्रिल १९९९ मा चाईना र ट्रिपल एच]] ह्याम्स्लि सन् १९९७ को किङ अफ द रिङ्ग प्रतिस्पर्धाको अन्तिम खेलमा मेनकाइन्डलाई हराउँदै १९९७ को किङ अफ द रिङ्ग बन्न सफल भएका थिए र सबैको माझ लोकप्रिय बनेका थिए। त्यस कार्यक्रमको एक वर्ष पछि सन माइकल्स, चाईना ह्याम्स्लि र रिक रुड मिलेर डि जेनेरेसन एक्स (डि-एक्स) समूह गठन गरेका थिए। उक्त समूहले विभिन्न नारा र प्रोमोहरू बनाउँदै क्यानडा र ब्रेट हर्टको अपमान गरेका थिए भने त्यस बेला उनको नाम छोटकरीमा ट्रिपल एच राखिएको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.pwwew.net/ppv/wwf/june/1997.htm|title=किङ अफ द रिङ -१९९७|accessdate=August 10, 2007|publisher=पिडब्ल्यूडब्ल्यूइडब्ल्यू}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120227074009/http://www.pwwew.net/ppv/wwf/june/1997.htm |date=February 27, 2012 }}</ref> एचले डि-एक्सको स्थापना हुनु भन्दा धेरै अघि द हर्ट फाउन्डेसनको स्थापना भएको थियो र डिएक्स र।हर्ट फाउन्डेसनको दुश्मनी अन्त्य भएतापनि एचले हर्ट परिवारका ओवेन हर्टसँग भने दुश्मनी राखेका थिए जसका कारण उनीहरूको खेल युरोपेली च्याम्पियनसिपका लागि रेसलमेनिया १४ मा भएको थियो जसमा चाईनाले पहिलाको खेलमा अवरोध पुर्‍याएका कारण उनलाई सर्जेट सल्टरले हत्कडि लगाएका थिए तर उनले स्लटरको आखामा पाउडर छ्याप्दै खेलमा अवरोध पुर्‍याएका कारण ट्रिपल एचले हर्टलाई हराउन सफल भएका थिए। रेसलमेनियन पछिको रोयल रम्बलमा माइकल्सलाई ढाडमा चोट लागेका कारण उनी अस्पतालमा भर्ना भएका थिए र डि-एक्सको नेतृत्व एचले लिएका थिए। रेसलमेनियाको अर्को रात एचले भर्खरै खेलमा फर्किएका एक्स-प्याकलाई आफ्नो समूहमा सामेल गराए भने उक्त टोली द न्यु एज आउटलजसँग साझेदारी गरेका थिए। सन् १९९८ पछि डि-एक्सले पहिलाको भन्दा पनि निकै प्रख्यात कमाएका थिए। यस समयमा एक घटना घटेको थियो जसमा ट्रिपल एचले नेसन्स अफ डोमिन्यान्सका नेता र डब्ल्यूडब्ल्यूएफका खलनायक [[ड्वेन जोनसन|द रक]]सँग द्वन्द्व सुरु गरेका थिए। द्वन्द्व सुरु भएपछि उनीहरू खेल अन्तरमहादेशीय च्याम्पियनसिपका लागि समरस्ल्याममा एक सिंढी खेलमा भएको थियो भने उक्त खेलमा ट्रिपल एच बिजेता बनेका थिए। एक खेलमा एचको घुँडामा चोट लागेका कारण अन्तरमहादेशीय च्याम्पियनसिप त्याग्नु गरेको थियो। द रकले सरभाइभर सिरिजमा डब्ल्यूडब्ल्यूएफ विश्व च्याम्पियनसिप जिते पछि फेरि ट्रिपल एच र द रकको बीच प्रतिद्वन्द्वता सुरु भएको थियो जसका कारण डि-एक्सले द कर्पोरेसन स्टेबलसँग लडेका थिए जसको प्रमुख व्यक्तित्व द रक रहेका थिए। उक्त झगडा पछि ट्रिपल एचले एक पटक डब्ल्यूडब्ल्यूएफ च्याम्पियनसिपका लागि खेल खेल्न पाएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/raw/_1998/ |title=र – १९९८ नतिजा |accessdate=July 12, 2007 |publisher=अनलाइन वल्ड अफ रेस्लिङ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080720104717/http://www.onlineworldofwrestling.com/results/raw/_1998/ |archivedate=July 20, 2008 |df= }}</ref> उक्त खेल र इज वारमा २५ जनवरी १९९९ मा आइ क्विट म्याच आयोजना गरिएको थियो जसमा केनले चाईनालाई चकस्ल्याम हन्न लागेको दृश्य प्रदामा देखाएका कारण एचलाई आत्मसमर्पण गर्न दबाब दिएका थियो तर त्यसको विपरीत चाईनाले खेल सकिएपछि ट्रिपल एचलाई आक्रमण गर्दै द कर्पोरेसनको सदस्य बनेकी थिइन। रेसलमेनिया १५ मा भएको केन र ट्रिपल एचको खेलमा चाईनाले हस्तक्षेप गरेकी थिइन तर जसका कारण एचले खेल हार्नु परेको थियो। उक्त खेल भएको रातमा ट्रिपल एचले डि-एक्सका सदस्य एक्स-प्याकलाई अन्तरघात गर्दै एक्स-प्याक र सेन म्याकमेनको खेलमा अवरोध पुर्‍याएका थिए जसका कारण म्याकमेनले खेल जित्दै युरोपेली च्याम्पियनसिप आँफुसँगै कायम राख्न सफल भएका थिए। त्यस खेलपछि एचपनि द कर्पोरेसनको सदस्य बनेका थिए। अप्रिल पछि एचले डि-एक्सको सदस्यले लगाउने जस्तो पोशास लगाउन छाडेका थिए र कपाल पनि काट्दै छोटो बनाएका थिए। त्यसपछि उनको नजर डब्ल्यूडब्ल्यूएफ च्याम्पियनसिप गएको थियो तर उनले बिजेतालाई जित्न सकेका थिएनन् जसले गर्दा ट्रिपल एच र मेनकाइन्डले एकै पटक डब्ल्यूडब्ल्यूएफ बिजेता स्टोन कोल्ड स्टिभ अस्टिनलाई च्याम्पियनसिपका लागि चुनौती दिएका थिए। उनीहरू बीच खेल समरस्ल्याममा भएको थियो भने खेलमा मेनकाइन्डले एच र अस्टिलाई हराउँदै डब्ल्यूडब्ल्यूएफ विजेता बन्न सफल भएका थिए। उक्त खेलको अर्को दिन र इन वारमा ट्रिपल एचले मेनकाइन्डलाई हराउँदै पहिलो पटक डब्ल्यूडब्ल्यूएफ विश्व विजेता बन्न सफल भएका थिए। उनले १६ सेप्टेम्बर १९९९ स्म्याकडाउनको एक श्रृङ्खलामा उक्त उपाधी भिन्स म्याकमेनसँग हारेका थिए जसका कारण अनफर्गिभन पे-पर-भ्युमा सिक्स प्याक च्यालेन्ज भएको थिय‍ जसमा डेभि ब्वाइ स्मिथ, बिग शो, केन, द रक, मेनकाइन्ड र ट्रिपल एच सामेल थिए भने उक्त खेलमा पनि एच विजेता बन्दै उपाधि पुन आफ्नो हात पार्न सफल भएका थिए। उनले एक खेलमा स्टोन कोल्ड स्टिभ अस्टिनलाई हराएका थिए भने सरभाइभर सिरिजमा उक्त उपाधि बिग शोसँग हारेका थिए। ट्रिपल एकले भिन्स म्याकमेनकि छोरी स्टेफिनी म्याकमेनलाई विवहा गर्दै भिन्ससँग द्वन्द्व जारी राखेका थिए र आर्मेज्डन कार्यक्रममा भएको उनीहरू बीचको खेलमा एचले म्याकमेनलाई हराएका थिए। ==== मिकमेन-हेम्स्लि काल (सन् २०००–२००१) ==== सन् २००० जनवरी देखि ट्रिपल एचलाई ''द गेम'' को उपनाम दिइएको थियो भने जसका कारण डब्ल्यूडब्ल्यूएफमा उनी एक उत्कृष्ट कुस्ती खेलाडीका रूपमा परिचित भए र डब्ल्यूडब्ल्यूएफका उध्धोसक जिम रोजले उनलाई ''द सेरेबल एसाइन''को उपनाम दिएका थिए भने उक्त उपनाम ओवेन हर्टको सम्मानका दिइएको थियो।<ref>{{cite web|url=https://www.imdb.com/name/nm0366464/bio|title=ओवेन हर्ट|publisher=[[इन्टरनेट चलचित्र डेटाबेस]]|accessdate=December 16, 2014}}</ref> जनवरी ३ का दिन र इज वार कार्यक्रममा ट्रिपल एचले [[बिग सो|बिग शो]]लाई हराउँदै तेस्रोपटक डब्ल्यूडब्ल्यूएफ च्याम्पियनसिप जित्न सफल भएका थिए।<ref>{{cite web |url=http://www.wwe.com/inside/titlehistory/wwechampionship/3044541403 |title=ट्रिपल एचको तेस्रो डब्ल्यूडब्ल्यूएफ उपाधि |publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई|वल्ड रेस्लिङ इन्टरटेन्मेन्ट]] |accessdate=June 17, 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080109012301/http://www.wwe.com/inside/titlehistory/wwechampionship/3044541403 |archivedate=January 9, 2008 |df= }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120122141827/http://www.wwe.com/inside/titlehistory/wwechampionship/3044541403 |date=January 22, 2012 }}</ref> ट्रिपल एचले सन् २००० को सुरुमा मिक फोलीसँग द्वन्द्व सुरु गरेका थिए जसका कारण उनीहरूको खेल रेयल रम्बलमा एक स्ट्रिट फाइट म्याच भएको थियो जसमा ट्रिपल एचले फोलीलाई हराउँदै डब्ल्यूडब्ल्यूएफ च्याम्पियनसिप आँफुसँगै कायम राख्न सफल भएका थिए। उनीहरूको दुश्मनी नो वे आउटमा हेल इन ह सेल म्याचमा समाप्त भएको थियो जब ट्रिपल एचले मिक फोलीलाई हराउँदै फोलीलाई अवकाश लिन बाध्य बनाएका थिए।<ref name=NoWayOut2000>{{cite web|title=ट्रिपल एच विरुद्ध क्याक्टस ज्याक – डब्ल्यूडब्ल्यूएफ च्याम्पियनसिपका लागि हेल इन अ सेल म्याच|url=http://www.wwe.com/shows/nowayout/2000/mainevent|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]|accessdate=May 25, 2012|date=February 27, 2000}}</ref> उक्त खेलको २ महिना पछिको रेसलमेनियामा ट्रिपल एचको सामना अर्का खतरनाक कुस्ती खेलाडी [[ड्वेन जोनसन|द रक]]को विरुद्धमा भएको थियो तर उक्त खेलमा ट्रिपल एचले द रकलाई हराएका थिए। त्यस हारपछि ब्याकलासमा द रक र ट्रिपल एचको पुन एक पटक खेल भएको थियो भने त्यस खेलमा द रक विजेता बन्दै डब्ल्यूडब्ल्यूएफ च्याम्पियनसिप जित्न सफल भएका थिए जसका कारण ट्रिपल एच ११८ दिन सम्म मात्र बिजेता बनेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.pwwew.net/ppv/wwf/march/xvi.htm|title=२००० रेसलमेनिया नतिजा|accessdate=August 17, 2007|publisher=पिडब्ल्युडब्ल्युईडब्ल्यू डटनेट}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160413110302/http://www.pwwew.net/ppv/wwf/march/xvi.htm |date=April 13, 2016 }}</ref> त्यस खेलको तीन महिना पछिको ''द जजमेन्ट डे''मा द रक एकपटक फेरि ट्रिपल एचसँग सामना भएको थियो तर उक्त खेलमा ट्रिपल एच बिजेता बन्दै चौँथो पटक डब्ल्यूडब्ल्यूएफ विजेता बनेका थिए तर किङ अफ द रिङमा द रकले एकपटक पुन ट्रिपल एचलाई हराउँदै डब्ल्यूडब्ल्यूएफ विजेता बनेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.pwwew.net/ppv/wwf/may/2000.htm|title=जजमेन्ट डे २००० नतिजा|accessdate=August 17, 2007|publisher=पिडब्ल्यू}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160413104827/http://www.pwwew.net/ppv/wwf/may/2000.htm |date=April 13, 2016 }}</ref> ट्रिपल एचको त्यसपछि [[क्रिस जेरिको]]सँग द्वन्द्व चलेको थियो र उनीहरू बीच खेल र इज वारको एक श्रृङ्खलामा भएको थियो भने खेलका रेफ्रिले छिटोछिटो खेलमा गणन गर्दा ट्रिपल एचले जोरिकोलाई हराउँदै पुन एक पटक डब्ल्यूडब्ल्यूएफ च्याम्पियनसिप हडप्न सफल भएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.pwwew.net/ppv/wwf/may/2000.htm|title=जजमेन्ट डे|accessdate=August 17, 2007|publisher=पिडब्ल्यूडब्ल्यू}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160413104827/http://www.pwwew.net/ppv/wwf/may/2000.htm |date=April 13, 2016 }}</ref> उनीहरूको खेल फुल्ली लोडेड पे-पर-भ्युमा सम्पन्न भएको थियो जहाँ एचले जोरिकोलाई हराए। ट्रिपल एचले त्यसपछि [[कर्ट एङ्गल]]सँग दुश्मनी राखेका थिए जसका कारण उनीहरू खेल द रक विरुद्ध डब्ल्यूडब्ल्यूएफ च्याम्पियनसिपको लागि समरस्ल्याम कार्यक्रममा ट्रिपल थ्रेट बनाइएको थियो तर खेलमा द रकको जितसँगै उनले डब्ल्यूडब्ल्यूएफ च्याम्पियनसिप आँफुसँगै कायम गर्न सफल भएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://gerweck.net/2010/05/31/fully-loaded-3/|title=२००० फुल्ली लोडेड प्रतिवेदन|publisher=ग्रिविच|accessdate=February 1, 2010}}</ref> एच र एङ्गलको खेल एक पटक पुन अनफर्गिभन कार्यक्रममा भएको थियो तर उक्त खेल ट्रिपल एचकी प्रेमिका स्टेफिनी म्याकमेनको अवरोधका कारण एचले खेल जितेका थिए।<ref>{{cite book|title=ट्रिपल एच जानकारी|last=लरा|first=जेनी|publisher=रिगेनबुक्स|year=2001|isbn=0-06-109895-7|page=122}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.wwe.com/shows/summerslam07/history/2000/results/ |accessdate=March 15, 2008 |title=समरस्ल्याम (२०००) नतिजा |publisher=वल्ड रेस्लिङ इन्टरटेन्मेन्ट |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080224064424/http://www.wwe.com/shows/summerslam07/history/2000/results/ |archivedate=February 24, 2008 |df=mdy }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080224064424/http://www.wwe.com/shows/summerslam07/history/2000/results/ |date=February 24, 2008 }}</ref><ref name="SLAM">{{cite web|url=http://slam.canoe.ca/SlamWrestlingPPV/aug28_summerslam.html|accessdate=March 15, 2008|title=समरस्ल्याम प्रतिवेदन|last=पावेल|first=जोन|work=स्ल्याम! स्पोट्स|publisher=क्यानेडियन अनलाइन एक्सप्लोवर}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20120715121001/http://slam.canoe.ca/SlamWrestlingPPV/aug28_summerslam.html |date=July 15, 2012 }}</ref> ट्रिपल एच र कर्ट एङ्गको द्वन्द्व समाप्त भएपछि एचले स्टोन कोल्ड स्टिफ अस्टिनसँग दुश्मनी राखेका थिए जसका कारण उनीहरू दुश्मनी बल्झिएको थियो। नोभेम्बर २००० को सरभाइभर।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/nomercy/2000/results|title=नो मर्सि २००० नतिजा|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई|वल्ड रेस्लिङ इन्टरटेन्मेन्ट]]|accessdate=July 2, 2013|date=October 22, 2000}}</ref><ref>{{cite web|url=http://gerweck.net/2010/05/31/no-mercy-3/|title=नो मर्सि २००० प्रतिवेदन|publisher=ग्रिविच|accessdate=November 9, 2010}}</ref> सिरिजमा ट्रिपल एचको सामना अस्टिनसँग भएको थियो भने उक्त खेलमा ट्रिपल एच बिचबाटै भागेका थिए त्यसैले अस्टिनले एचको कारलाई क्रेनले उचाल्दै १० फिट माथिबाट खसाल्दै उनको कारलाई ध्वस्त पारेका थिए।त्यस घटनाको अर्को हप्ता ट्रिपल एच 'र'मा फर्किँदै अस्टिनलाई पछाडिबाट आक्रमण गरेका थिए जसका कारण उनीहरू दुश्मनी झन् बढेको थियो र उक्त दुश्मनी २००१ सम्म रहेको थियो। उनीहरूको बीच हेल इन अ सेलमा खेल हुने निर्णय भएको थियो जसमा एचले अस्टिनलाई हराएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.gerweck.net/2010/05/27/survivor-series-3/|accessdate=December 6, 2010|title=सरभाइभर सिरिज १९९९ प्रतिवेदन|publisher=ग्रिविच}}</ref> सन् २००१ मा ट्रिपल एचको [[द डेडम्यान|द अंडरटेकर]]सँग द्वन्द्व चलेको थियो भने रेसलमेनिया १७ मा भएको खेलमा अंडरटेकरले एचलाई हराएका थिए। रेसलमेनिया १७ पछिको अर्को रातमा ट्रिपल एचले अस्टिन विरुद्ध द रकको स्टिल केज म्याचमा अवरोध पुर्‍याउँदै अस्टिन र एच मिलेर द रकलाई कुटेका थिए जसका कारण खेल अस्टिनले जितेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/survivorseries/history/2000/results/|title=सरभाइभर सिरिज २००० को आधिकारिक नतिजा|accessdate=March 20, 2008|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080224051027/http://www.wwe.com/shows/survivorseries/history/2000/results/|archivedate=February 24, 2008}}</ref><ref>{{cite web|title=सरभाइभर सिरिज २००० प्रतिवेदन|url=http://www.gerweck.net/2010/05/31/survivor-series-4/|publisher=ग्रिविच|accessdate=March 31, 2011}}</ref> त्यस घटना पछि अस्टिन र एच साथी बन्दै एक टोली गठन गरेका थिए।<ref>{{cite web |url=http://www.wwe.com/shows/nowayout/history/2001/mainevent |title=नो वे आउट नतिजा |publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई|वल्ड रेस्लिङ इन्टरटेन्मेन्ट]] |accessdate=September 20, 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081002213703/http://www.wwe.com/shows/nowayout/history/2001/mainevent/ |archivedate=October 2, 2008 |df= }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110526092257/http://www.wwe.com/shows/nowayout/history/2001/mainevent |date=May 26, 2011 }}</ref> ५ अप्रिलको एक स्म्याकडाउनमा ट्रिपल एचले जेरिकोलाई हराउँदै उनको तेस्रो अन्तरमहादेशीय उपाधि जितेका थिए भने त्यस खेलको दुई हप्तापछि [[जेफ हार्डी|जेफ हार्डि]]लाई हराउँदै चौँथो पटक उपाधि जित्न सफल भएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.thehistoryofwwe.com/raw01.htm|title='र' नतिजा २००० |accessdate=September 24, 2009|publisher=डब्ल्युडब्ल्युईको इतिहास}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thehistoryofwwe.com/smackdown01.htm|title=२००१ स्म्याकडाउन नतिजा|accessdate=September 24, 2009|publisher=डब्ल्युडब्ल्युईको इतिहास}}</ref> ब्याकलास कार्यक्रममा ट्रिपल एच र स्टिभ अस्टिनको जोडिले केन र द अंडरटेकरलाई हराउँदै पहिलो पटक डब्ल्यूडब्ल्यूएफ ट्याग टिम च्याम्पियनसिप जित्न सफल भएका थिए भने त्यस क्रममा एच अझैपनि अन्तरमहादेशीय विजेता भएका कारण उनले एकैपटक दुई उपाधि सङ्कलन गरेका थिए।<ref>{{cite web |url=http://www.wwe.com/inside/titlehistory/intercontinental/322664 |title=ट्रिपल एचको चौँथो उपाधि |accessdate=April 16, 2007 |publisher=डब्ल्युडब्ल्युई |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070422084301/http://www.wwe.com/inside/titlehistory/intercontinental/322664 |archivedate=April 22, 2007 |df= }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070422084301/http://www.wwe.com/inside/titlehistory/intercontinental/322664 |date=April 22, 2007 }}</ref><ref>{{cite news |first=लुसियो|last=गुरेरो|title=डब्ल्यूडब्ल्यूएफ बिग शो|date=April 30, 2001|work=सिकागो सन-टाइम्स|page=1}}</ref> २१ मे २००१ र इज वारको एक श्रृङ्खलामा ट्रिपल एच र स्टिभ अस्टिनक१ सामना डब्ल्यूडब्ल्यूएफ ट्याग टिम च्याम्पियनसिपका लागि क्रिस जेरिको र क्रिस बेनेटसँग भएको थियो र त्यस खेलमा जेरिकोले अस्टिनलाई वाल्स अफ जेरिकोमा फन्दामा पारेका थिए भने एचले उक्त फन्दाबाट अस्टिनलाई छुटाउन खोज्दा उनको खुट्टामा चोट लागेको थियो जसका कारण उनी त्यस खेल खेल्न सकेता पनि खेल पश्चात् उनको खुट्टामा गम्भीर चोट लागेका कारण उनलाई तत्काल अस्पताल पुर्‍याइएको थियो र त्यसका कारण उनी आठ महिना सम्म खेलमा फर्किन सकेका थिएनन् भने उनले आफ्नो सबै उपाधिहरू त्याग्नु परेको थियो।<ref name="quad muscle 01">{{cite news|first=एरिक|last=क्विन्स|title=ओवेन हर्टको मृत्यु|date=May 24, 2001|work=द स्टार लेजर|page=56}}</ref> ==== विश्व ह्याभिवेट विजेता (सन् २००२–२००३) ==== [[File:HHHwmX8.jpg|right|thumb|रेसलमेनिया १८ मा डब्ल्यूडब्ल्यू अनडिस्प्युटेड च्याम्पियनसिप जितेपछि ट्रिपल एच]] ट्रिपल एच निको हुँदै ७ जनवरी २००२ मा म्यडिसन स्वाएर गर्डेनमा भएको 'र' कार्यक्रममा फर्किएका थिए। उनले २००२ को रोयल रम्बल जित्दै रेसलमेनियाको मेन इभेन्टमा डब्ल्यूडब्ल्यूएफ च्याम्पियनसिपका लागि खेल्ने मौका पाएका थिए। रेसलमेनियामा डब्ल्यूडब्ल्यूएफ अनडिस्प्युटेड विजेता क्रिस जेरिकोलाई हराउँदै विजेता बनेका थिए। ट्रिपल एचले उक्त उपाधि एक महिना पछि ब्याकलास कार्यक्रममा हल्क होगनसँग हारेका थिए। ट्रिपल एच त्यसपछि डब्ल्यूडब्ल्यूएफ स्म्याकडाउनमा सरेका थिए जसका कारण उनी स्म्याकडाउनमा खेल्ने निर्णय भएको थियो भने स्म्याकडाउनमा क्रिस जेरिको पनि आएका कारण उनीहरू बीच द्वन्द्व पुन सुरु भएको थियो। जजमेन्ट डेमा ट्रिपल एचको सामना हेल इन अ सेलमा जेरिकोसँग भएको थियो भने त्यस खेलमा ट्रिपल एच विजेता बनेका थिए। ६ जुन २००२ स्म्याकडाउनको एक श्रृङ्खलामा ट्रिपल एचले हल्क होगनलाई हराउँदै डब्ल्युडब्ल्युई अन्डिस्प्युटेड च्याम्पियनसिपका लागि पहिलो दावेदार बनेका थिए भने किङ अफ द रिङ्गमा उनी द अंडरटेकरसँग हार खाँदै च्याम्पियनसिप जित्न असफल भएका थिए। रोयल रम्बल र रेसलमेनियाको बीचमा म्यामेन र ह्याम्स्लिको विक्षेदनको बारेमा सबै सञ्चार माध्यममा बाहिर आएको थियो र ट्रिपल एच सन्चो भएर फर्किँदा स्टेफिनी र एचको सम्बन्ध टाढीएको थियो जसका कारण स्टेफिनीले ट्रिपल एचलाई आफ्नो पक्षमा त्याउन गर्भ रहेको भन्दै झुटो नाटक गरिकि थिइन।<ref name=pregnancy>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/oww/hallofshame/preg.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070624113547/http://www.onlineworldofwrestling.com/oww/hallofshame/preg.html|archivedate=June 24, 2007|title=स्टेफिनी म्याकमेन|publisher=अनलाइन वल्ड अफ रेस्लिङ|accessdate=September 19, 2007}}</ref> एचले पछि त्यो कुरा झुटो रहेको कुरा थाहा पाए र उनीहरूको विवहा पुन एक पटक गर्ने निर्णय गरेका थिए। स्टेफिनीले पछि जोरिकोसँग गठबन्धन गरेकी थिइन तर रेसलकेनियाको अर्को रात उनलाई ट्रिपल एचले पिन गरेका थिए जसका कारण स्टेफिनी बाध्य बनेकी थिइन। त्यस घटनाको केही हप्तापछि सन माइकल्स पनि डब्ल्यूडबल्यूईमा फर्किएका थिए र उनले न्यु वल्ड अडर समूहमा आँफुलाई सामेल गराएका थिए। एनडब्ल्यूओका सदस्य बेभिन कास र सन माइकल्सले मिलेर ट्रिपल एचलाई पनि 'र'मा ल्याउने र समूहको एक हिस्सा बनाउने निर्णय गरेका थिए तर मिस्टर म्याकमेनले एनडब्ल्यूओलाई पुर्‍याएको क्षेतीका कारण समूहलाई बन्देज गर्दै 'र'को सामान्य प्रबन्धकको रूपमा एरिक बिसफलाई नियुक्त गरेका थिए भने बिसफको पनि एचलाई 'र'मा ल्याउने तर्खर रहेको थियो जसका कारण ट्रिपल एच ''र''मा आएका थिए। ट्रिपल एच ''र''मा आउने बित्तिकै सन माइकल्स र एनडबल्यूओका एक सदस्य बनेका थिए जसका कारण डि-एक्सका सदस्य एकै ठाउमा आएका थिए तर २२ जुलाईमा एचले आफ्नै साथी माइकल्सलाई आक्रमण गरेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/raw/020325.html|title=''र'' नतिजा: २५ मार्च २००२|publisher=अनलाइन वल्ड अफ रेस्लिङ|accessdate=September 19, 2007}}</ref> त्यस आक्रमण एक हप्ता पछि ट्रिपल एचले माइकल्सको टाउको कारको काँचमा ठोक्काउँदै माइकल्स उनी भन्दा कम्जोर रहेको पुष्टि गरेका थिए। ट्रिपल एचले माइकल्सलाई आक्रमण गरेपछि उनीहरू एक अर्काबाट समूहको रूपमा छुट्टिएका थिए र उनीहरू खेल समरस्ल्याममा स्ट्रिट फाइट भएको थियो भने त्यस खेलमा माइकल्सले एचलाई हराएका थिए तर खेलको समाप्त पछि एचले माइकल्सलाई हम्मरले आक्रमण गरेका थिए। २ सेप्टेम्बर २००२ भन्दा अगाडि डब्ल्युडब्ल्युईमा एक वटा मात्र डब्ल्युडब्ल्युई च्याम्पियनसिप रहेको थियो तर ''र'' र स्म्याकडाउनको विघटन पछि स्म्याकडाउन र ''र''मा एक-एक डब्ल्युडब्ल्युई च्याम्पियनसिप राखिएको थियो। समरस्ल्याम पछि तात्कालिक डब्ल्युडब्ल्युई अन्डिस्प्युटेड बिजेता [[ब्रक लेज्नर]] स्म्याकडाउनमा सरेपछि ''र''मा कुनैपछि उपाधि रहेको थिएन तर ''र''का सामान्य प्रबन्धक एरिक बिसफले ट्रिपल एचलाई डब्ल्युडब्ल्युई विश्व ह्यामभिवेट च्याम्पियनसिप प्रदान गरेका थिए जसलाई ठूलो सुनको उपाधि पनि भन्ने गरिन्थ्यो भने उक्त उपाधि पहिला एनडब्ल्यूए विश्व ह्याभिवेट च्याम्पियनसिप र डब्ल्यूसिडब्ल्यू विश्व ह्याभिवेट च्याम्पियनसिपको पनि प्रतिनिधित्व गरेको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/wweppv/vengeance02.html|title=भिगानेन्स २००० नतिजा|publisher=अनलाइन वल्ड अफ रेस्लिङ|accessdate=September 19, 2007}}</ref> ट्रिपल एचलाई उक्त उपाधि दिएपछि उनी पहिलो विश्व ह्याभिवेट बिजेता बनेका थिए र पहिलो पटक रब भेन डमसँग खेलेका थिए तर रिक फ्लोयरले खेलमा अवरोध पुर्‍याएका कारण एचले उपाधि आँफुसँगै कायम राखेका थिए। [[File:TripleH WrestlemaniaRevenge2.JPG|thumb|left|२००५ अप्रिलमा ट्रिपल एच]] २००२ अक्टोबरमा ट्रिपल एच र केनको बीच बिबादास्पद द्वन्द्व सुरु भएको थियो जसका कारण उनीहरूको खेल २० अक्टोबरका दिन नो मर्सिमा आयोजना गरिएको थियो जतिबेला ट्रिपल एच डब्ल्युडब्ल्युई विश्व ह्याभिवेट विजेता थिए भने केन अन्तरमहादेशीय विजेता थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.pwwew.net/ppv/wwf/october/2002.htm|title=नो मर्सि-२००० नतिजा|accessdate=November 3, 2007|publisher=पिडब्ल्यूडब्ल्यू}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160413110455/http://www.pwwew.net/ppv/wwf/october/2002.htm |date=April 13, 2016 }}</ref> त्यस खेलमा ट्रिपल एचले केनलाई हराउँदै दुईवटा उपाधिलाई समायोजन गरेका थिए। सरभाइभर सिरिजमा भएको इलिमिनेसज चेक्बरमा ट्रिपल एच सन माइकल्ससँग हार खाँदै च्याम्पियनसिप गुमाएका थिए भने ट्रिपल एचले आर्मेज्डनमा भ्यान डेमलाई हराउँदै विश्व ह्याभिवेट च्याम्पियनसिपका लागि पहिलो दावेदार बनेका थिए।<ref>{{cite video|date=२००६|title=म्याकमेन|medium=डिभिडि|publisher=वल्ड रेस्लिङ इन्टरटेन्मेन्ट}}</ref> पछि एचले माइकल्ससँग उपाधिका लागि खेल्ने मौका पाएका थिए जसमा एचले माइकल्सलाई हराउँदै उपाधि जित्न सफल भएका थिए।<ref name="wc267">{{cite book|title=प्रो रेस्लिङ|last=रिनोल्ड|first=आर डि|year=२००३|publisher=इसिडब्ल्यू प्रेस|isbn=1-55022-584-7|page=267}}</ref> ==== इभोलुसन (सन् २००३–२००५) ==== सन् २००३ फेब्रुअरीमा ट्रिपल एचले रिक फ्लेयर, रेन्डी ओर्टन र बाटिस्टासँग साझेदारी गर्दै इभोलुसन नामक एक टोली गठन गरेका थिए।<ref name="अनलाइन वल्ड अफ रेस्लिङ">{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/raw/030303.html|title=अनलाइन वल्ड अफ रेस्लिङ|publisher=|accessdate=September 14, 2014}}</ref> ट्रिपल एच र रिक फ्लेयरले डब्ल्युडब्ल्युई विश्व ट्याग टिम विजेता रव भेन डम र केनलाई उनीहरूको उपाधिका लागि चुनौती दिएका थिए तर त्यस खेलमा उनीहरू हार्न पुगेका थिए। इभोलुसन सन् २००२ देखि २००४ सम्म ''र''का एक शक्तिशाली समूहको रूपमा रहेका थिए भने उक्त टोलीले आर्मेजडन पे-पर-भ्युमा सबै सदस्यले च्याम्पियनसिप जितेका थिए।<ref name=Unforgiven2003>{{cite web|title=डब्ल्युडब्ल्युई विश्व ह्याभिवेट च्याम्पियनसिपका लागि ट्रिपल एच विरुद्ध बिल गोल्डबर्ग |publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई|वल्ड रेस्लिङ इन्टरटेन्मेन्ट]] |accessdate=February 23, 2008 |date=September 21, 2003 |url=http://www.wwe.com/shows/unforgiven/history/2003/mainevent/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080327053253/http://www.wwe.com/shows/unforgiven/history/2003/mainevent/ |archivedate=March 27, 2008 |df= }}</ref> ट्रिपल एचले सन् २००३ मा डब्ल्युडब्ल्युईको सबैभन्दा धेरै डब्ल्युडब्ल्युई विश्व ह्याभिवेट च्याम्पियनसिप जित्ने पहिलो खेलाडी बनेका थिए भने उनले रेसलमेनिया १९ मा च्याम्पियनसिप बुकर टि विरुद्ध दाउमा राखेका थिए भने उक्त खेलमा एचले बुकर टिलाई हराएका थिए। एचले विजेता बनेको २८० दिनपछि २००३ सेप्टेम्बरको अनफर्गिभर पे-पर-भ्युमा च्याम्पियनसिप गोल्डबर्गसँग हारेका थिए जसमा गोल्डबर्गले खेल हारेमा डब्ल्यूडब्ल्यूबाट अवकाश लिनुपर्ने सर्त राखिएको थियो। एचले उनीहरूको पुन भएको खेलमा गोल्डबर्गलाई जित्न सकेका थिएनन् भने आर्मेज्डनमा भएको गोल्डबर्ग, केन र ट्रिपल एचको खेलमा ट्रिपल एचका साथिहरूले खेलमा अवरोध पुर्‍याएका कारणले एचले उपाधि एक पटक पुन आफ्नो बनाउन सफल भएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/raw/040322.html|title=र नतिजा – २२ मार्च २२|publisher=अनलाइन वल्ड अफ रेस्लिङ|accessdate=February 18, 2016}}</ref> २९ डिसेम्बर ''र''को एक श्रृङ्खलामा ट्रिपल एचले आफ्नो उपाधि सन माइकल्ससँग दाउमा लगाएका थिए तर त्यस खेलमा कोहिपछि विजेता बन्न सकेका थिएनन्।<ref name="PS123">{{cite news|author=मार्टिन फिन|title=पावल स्ल्याम म्यागेजिन|work=प्यानिनक स्टेसन|publisher=एसडब्ल्यू पब्लिकेसन्स|date=September 22, 2004|pages=24–25}}</ref> त्यस खेलमा कोहिपनी विजेता नबनेपछि उनीहरूको खेल सन् २००४ को रोयल रम्बलमा भएको थियो तर खेलमा रेफ्रिले १० गणना गर्दापनि कोहिपनि नउठेपछि ट्रिपल एचले उपाधि बचाएका थिए। ट्रिपल एचले रेसलमेनिया २० मा उपाधि क्रिस बेनेटसँग हारेका थिए भने उक्त खेलमा ट्रिपल एचले सन माइकल्स र क्रिस बेनेटसँग आँफ्नो उपाधि दाउमा लगाएका थिए। ट्रिपल एचले उपाधि हारेपछि २२ मार्च ''र''को एक श्रङ्खलामा उनी स्म्याकडाउनमा सरेका थिए तर उनले डब्ल्युडब्ल्युई च्याम्पियनसिप जित्न नसकेका कारण उनी पुन ''र''मा आएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/raw/041129.html|title=''र'' – २९ नोभेम्बर २००४ नतिजा|accessdate=July 11, 2007|publisher=अनलाइन वल्ड अफ रेस्लिङ}}</ref> एच 'र'मा आएपछि उनले क्रिस बेनेटसँग रेसलमेरियामम गुमाएको विश्व ह्याभिवेट च्याम्पियनसिप पुन एक पटक जित्ने कोशिश गरेका थिए। ट्रिपल एचले एक पटक क्रिस बेनेट र सन माइकल्ससँग ब्याकलासमा उपाधिका लागि भिडेका थिए तर उनले उपाधि जित्न असफल रहे। एचले सन मनइकल्ससँगको दुश्मनी अन्त्य गरेका थिए जब उनले सन माइकल्सलाई हेल इन अ सेल म्याचमा हराएका थिए जुन डब्ल्युडब्ल्युईको सबैभन्दा लामो हेल इन अ सेल म्याच बनेको थियो। उनले माइकल्ससँगको दुश्मनी अन्त्य गरेपछि पुन बेनेटसँग आफ्नो द्वन्द्व सुरु गरेका थिए र उनीहरूको बीच खेल २६ जुलाईमा भिगानेन्समा ६०-मिनेट आइरन म्यान म्याचमा भएको थियो भने त्यस खेलमा युगिनले अवरोध पुर्‍याउँदै एचलाई स्टिलको कुर्सीले प्रहार गरेका कारण एचलेले खेल हार्दै उपाधि जित्न असफल बनेका थिए। युगिनले उनको खेलमा अवरोध पुर्‍याएको भन्दै एचले उनीसँगको खेल माग गरेका थिए भने त्यस खेलमा एचले युगिनलाई हराएका थिए। उक्त खेलको अर्को रातको ''र''मा ट्रिपल एचले रेन्डी ओर्टन सबैभन्दा युवा डब्ल्युडब्ल्युई विश्व ह्याभिवेट विजेतन बनेको ईर्ष्या गर्दै ओर्टनलाई आक्रमण गरेका थिए जसका कारण उनीहरूको बीच खेल अनफर्गिभन पे-पर-भ्युमा सम्पन्न भएको थियो जहाँ एचले ओर्टनलाई हराएका थिए। टबो ट्युस्डे पे-पर-भ्युमा समर्थकको मतका अनुसार सन माइकल्सलाई एचको विश्व च्याम्पियनसिप लागि खेल्ने मौका दिइएको थियो भने त्यस खेलमा एजको हस्तक्षेपका कारण एचले उपाधि माइकल्सबाट बचाएका थिए। एचले बाटिस्टा, एज र स्टनस्काइसँग गठबन्धन गर्दै एक टोली बनाएका थिए भने उता तिर ओर्टनले पनि एक टोली गठन गरेका थिए जसमा ओर्टन, क्रिस जेरिको, क्रिस बेनेट र माभेन रहेका थिए। दुई टोलीको खेल परम्परागत सरभाइभर सिरिजमा आयोजना गरिएको थियो जहाँ एचले ओर्टनलाई अन्तिममा खेलबाट निस्कासन गर्दै एचको टोली विजेता घोषित भएका थिए।<ref name="PS127">{{cite news|author=इभान्स एन्थोनी|title=पावर स्लयाम म्यागेजिन|work=न्यु इएर्स रिभोलुसन|publisher=एसडब्ल्यू पब्लिकेसन्स|date=January 21, 2005|pages=30–31}}</ref> १९ नोभेम्बर २००४ का दिन ट्रिपल एचले आँफ्नो उपाधि बेनेट र एजसँग दाउमा राख्नु परेको थियो भने त्यस खेल बराबरीमा सकिएका कारण कोहिपनि विजेता बन्न सकेका थिएनन् जसका कारण डब्ल्युडब्ल्युई विश्व ह्याभिवेट च्याम्पियनसिप पहिलो पटक रित्तो भएको थियो। न्यू इएर रिभोलुसनमा ट्रिपल एचले इलिमिनेसन चेम्बर म्याच अन्तिममा इभोलुसनको अवरोधका कारण ओर्टनलाई हराउँदै पुन एकपटक विश्व ह्याभिवेट विजेता बनेका थिए भने उनीहरू पुन एकपटक रोयल रम्बलमा खेल भएको तर त्यस खेलमा पनि एचले ओर्टनलाई हराउँदै उनीहरू बीचको दुश्मनी अन्त्य गरेका थिए। रोयल रम्बलको त्यसहि रात बाटिस्टनले सन् २००५ को रोयल रम्बल जित्दै डब्ल्युडब्ल्युई विश्व ह्याभिवे च्याम्पियनसिपका लागि रेसलमेनिया २१ मा खेल खेल्न पाउने भएका थिए तर ट्रिपल एचले भने उनलाई आफ्नो च्याम्पियनसिपका लागि नखेलिकन डब्ल्युडब्ल्युई च्याम्पियनसिपका लागि खेल खेल्न अनुरोध गरेका थिए।<ref name="PS131">{{cite news|title=पमवल स्ल्याम म्यागेजिन|work=ब्याकलास २००५|publisher=एसडब्ल्यू पब्लिकेसन्स|date=May 21, 2005|pages=32–33}}</ref> २१ फेब्रुअरी ''र''को एक श्रृङ्खलामा बाटिस्टाले एचलाई आक्रमण गरेका थिए र उनीसँगको रेसलमेनिया २१ मा हुने खेलको पत्रमा हस्ताक्षर गरेका थिए। रेसलमेनिया २१ मा ट्रिपल एच बाटिस्टासँग हार खाँदै उपाधि गुमाएका थिए भने उनीहरूको पुन खेलमा हेल इन अ सेलमा भएको थियो जसमा बाटिस्टा एचलाई हेल इन अ सेल म्याचमा हराउने पहिलो खेलाडी बनेका थिए। त्यस खेलपछि ट्रिपल एचले उनको घाँटीमा चोट लागेका कारण केही महिना आराम गरेका थिए। ट्रिपल एच चार महिना पछि ३ अक्टोबर २००५ मा ''र''मा फर्किएका थिए भने उनी आउने बित्तिकै उनले आफ्ना पुराना साथी रिक फ्लेयरसँग टोली गठन गरेका थिए भने उक्त टोलीले कार्टिटो र क्रिस मास्टर्सको जोडिलाई हराएका थिए।<ref name="KOK">{{cite video|date=2008|title=ट्रिपल एच: द किङ हफ किङ|medium=डिभिडि|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई होम भिडियो}}</ref> खेल सकिनरएको केही समय पछि ट्रिपल एचले फ्लेयरलाई घनले प्रहार गरेका थिए जसका कारण दुई साथी बीच द्वन्द्व सुरु भएको थियो। टबो ट्युस्डे कार्यक्रममा भएको फ्लेयर र एचको खेल स्टिल केजमा आयोजना गरिएको थियो भने त्यस खेलमा फ्लेयरले एचलाई हराएका थिए। उक्त खेलको केही दिन पछि एचले फ्लेयरलाई हराउँदै उनीहरू बीचको दुश्मनी अन्त्य गरेका थिए।<ref name="र – ३ अक्टोबर २००५ नतिजा">{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/raw/051003.html|title=र – ३ अक्टोबर २००५ नतिजा|accessdate=July 11, 2007|publisher=अनलाइन वल्ड अफ रेस्लिङ}}</ref> ==== डि-जेनेरेसन एक्सको पुनर्मिलन (सन् २००६–२००७) ==== [[File:Dx-sig-pose@commons.jpg|thumb|right|220px|डि-जेनेरेसन एक्सको आधिकारिक चिन्ह]] सन् २००६ पनि डब्ल्युडब्ल्युईमै सबैभन्दा खतरनाक कुस्ती खेलाडीको रूपमा परिचित भएका थिए। उनले रेयल रम्बल २००६ का भाग लिएका थिए तर त्यस खेलमा उनलाई रे मेस्टेरियोले निस्कासन गरेका थिए जसका कारण उनले रेसलमेनियामा उपाधिका लागि खेल खेल्नबाट बन्चित भएका थिए तर रेसलमेनिया आउन केही दिन बाँकी छँदा उनले एक प्रतिस्पर्धाका विजेता बनेका थिए जसका कारण उनले [[रेसलमेनिया]] २२ मा डब्ल्युडब्ल्युई च्याम्पियनसिपका लागि खेल खेल्न पाएका थिए।<ref name="अनलाइन वल्ड अफ रेस्लिङ"/> रेसलमेनिया २२ मा एचको सामना जोन सिनासँग भएको थियो भने उक्त खेलमा एचले सिनालाई आत्मसमर्पण गरेका थिए जसका कारण उनी खेल हारेका थिए। त्यस खेलको केही हप्तापछि सिना र एचको खेल पुन आयोजना गरिएको थियो जहाँ सिनालाई खेल हेर्न आउने सबै दर्शकले मन पराएका थिएनन् भने एचलाई सबैले समर्थन गर्दै उनका लागि नारा लगाएका थिए।<ref>{{cite web|title=ट्रिपल एच विरुद्ध गोल्डबर्ग |publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]] |accessdate=February 23, 2008 |date=September 21, 2003 |url=http://www.wwe.com/shows/unforgiven/history/2003/mainevent/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080327053253/http://www.wwe.com/shows/unforgiven/history/2003/mainevent/ |archivedate=March 27, 2008 |df= }}</ref> त्यस खेलमा पनि एचले च्याम्पियनसिप जित्न असफल बनेका थिए। त्यहि महिनाको ब्याकलास पे-पर-भ्युमा सिनाले आफ्नो उपाधिको सामना एज र एच विरुद्धमा गरेका थिए तर त्यस खेलमा पनि सिनाले एज र एचलाई हराएका थिए जसका कारण खेल सकिएपछि एचले दुवै एज र सिनालाई आँफुले प्रयोग गर्दै आएको हम्मरले आक्रमण गरेका थिए। ट्रिपल एचले सिनासँग धेरै खेलहरूमा हारेका कारण त्यस हारको आरोप भिन्स म्याकमेनलाई लगाएका थिए भने त्यसपछि एच र म्याकमेनको द्वन्द्व सुरु भएको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/raw/040322.html|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा – २२ मार्च २००४|publisher=अनलाइन वल्ड अफ रेस्लिङ|accessdate=February 18, 2016}}</ref> सन माइकल्स जुन १२ ''र''को एक श्रृङ्खलामा फर्किए र उनी आउने बित्तिकै ट्रिपल एचसँग मिल्दै डि-जेनेरेसन एक्सको पुन निर्माण गरेका थिए भने उनीहरू उक्त मिलन सन् २००२ पनिको पहिलो मिलन बनेको थियो जसका कारण खलनायकको भूमिकामा रहेका एचलाई पनि सबै दर्शकहरूको मन पराउन थालेका थिए।<ref>{{cite news|author=मार्टिन फिन|title=पनवर स्ल्याम म्यागेजिन|work=१००४ अनफर्गिभन|publisher=एसडब्ल्यू पब्लिकेसन्स|date=September 22, 2004|pages=२४–२५}}</ref> डि-एक्सले भिगानेस्स पे-पर-भ्युमा स्प्रिट स्क्वाडसँग ५ को विरुद्ध २ खेल भएको थियो भने त्यस खेलमा पनि एच र माइकल्स विजेता बनेका थिए। डि-एक्सले त्यसपछि भिन्स म्याकमेन, सेन म्याकमेन र द स्प्रिट स्क्वाडसँगको द्वन्द्व कायम राखेका थिए। डि-एक्सले १८ जुलाई २००६ सनिवारको राति प्रसारण हुने मेन इभेन्ट कार्यक्रममा एकपटक पुन स्प्रिट स्क्वाडलाई हराउन सफल भएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/raw/041129.html|title=र – २९ नोभेम्बर २००४ नतिजा|accessdate=July 11, 2007|publisher=अनलाइन वल्ड अफ रेस्लिङ}}</ref> समरस्ल्याम पे-पर-भ्युमा डि-एक्सले एकपटक पुन म्याममेनहरूलाई हराएका थिए तर डब्ल्युडब्ल्युईका प्रमुख व्यक्तित्व मिस्टर म्याकमेनलाई आक्रमण गरेका कारणले डि-एक्सलाई धेरै कुस्ती खेलाडीहरूले आक्रमण गरेका थिए। अनफर्गिभन पे-पर-भ्युमा सेन म्याकमेन, भिन्स म्याकमेन र बिग शोको सामना हेल इन अ सेल भित्र डि-एक्स विरुद्धमा भएको थियो भने उक्त खेलमा कालकल्सले आफ्नो अन्तिम चाल स्विट चिन म्युजिकले भिन्स म्याकमेनलाई प्रहार गरेका थिए भने एचले उनको घाँटी पछाडि हम्मरको विँडले प्रहार गरेका थिए जसका कारण खेल डि-एक्सले जितेका थिए।<ref>{{cite news|author=इभान्स एन्थोनी|title=पावर स्ल्याम म्यागेजिन|work=न्यू इएर्स रिभोलुसन|publisher=एसडब्ल्यू पब्लिकेसन्स|date=January 21, 2005|pages=३०–३१}}</ref> साइबर सन्डे पे-पर-भ्युमा डि-एक्सको सामना रेटेड आरकेओ (रेन्डी ओर्टन, एज र लिटा) सँग भएको थियो भने त्यस खेलका लागि एरिक बिसफ रेफ्रिको भूमिकामा रहेका थिए।<ref>{{cite news|title=पावल स्ल्याम म्यागेजिन|work=ब्याकलास २००५|publisher=एसडब्ल्यू पब्लिकेसन्स|date=May 21, 2005|pages=32–33}}</ref> रेफ्रि बिसफले रेटेड आरकेओलाई गैरकानुनी हतियार प्रयोग गर्न दिएका थिए जसका कारण खेल रेटेड आरकेओले जितेका थिए। सरभाइभर सिरिज पे-पर-भ्युमा डि-एक्सले रेटेड आरकेओ विरुद्ध खेल खेल्न पाउने निर्णय गरिएको थियो भने उक्त खेलमा डि-एकस्ले रेटेड आरकेओलाई हराएका थिए।<ref>{{cite video|date=२००८|title=ट्रिपल एच द किङ अफ किङ|medium=डिभिडि|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई होम भिडियो}}</ref> जनवरी २००७ न्यु इयर्स रिभोलिसन पे-पर-भ्युमा डि-एक्सको सामना रेटेड आरकेओ विरुद्धमा हुने निस्चय गरिएको थियो भने त्यस खेलमा १५ मिनेटमा ट्रिपल एचको खुट्टामा चोट लागेको थियो जसका कारण खेल स्थगित गरिएको थियो भने उनलाई तत्काल अस्पताल पुर्‍याइएको थियो। ९ जनवरी २००७ का दिन डक्टर जेम्स एन्ड्रयुले एचको सफलतापुर्ण उपचार गरेका थिए।<ref name="र – ३ अक्टोबर २००५ नतिजा"/> ==== डब्ल्युडब्ल्युई विजेता (सन् २००७–२००९) ==== [[File:Triple H WWE Champion 2008.jpg|thumb|left|200px|नोभेम्बर २००८ मा ट्रिपल एच डब्ल्युडब्ल्युई विजेता]] ट्रिपल एच आफ्नो खुट्टामा चोट लागेको ७ महिना पनि समरस्ल्याममा फर्किएका थिए जहाँ उनले बुकर टिलाई हराएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.pwwew.net/ppv/wwf/august/2007.htm|title=समरस्ल्याम २००७ नतिजा|accessdate=September 2, 2007|publisher=पिडब्ल्यूडब्ल्यू}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160413110500/http://www.pwwew.net/ppv/wwf/august/2007.htm |date=April 13, 2016 }}</ref> त्यस खेलको २ महिना पछिको नो मर्सी कार्यक्रममा ट्रिपल एचको खेल उमागासँग हुने निस्चित गरिएको थियो तर त्यहि रात रेन्डी ओर्टन नयाँ डब्ल्युडब्ल्युई विजेता बनेपछि एचको खेल ओर्टनसँग निर्धारित गरिएको थियो जसका कारण उनीहरू बीच पुन द्वन्द्व चलेको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/nomercy/2007/matches/5267288|title=ट्रिपल एचले उमागालाई हराए|accessdate=May 4, 2012|date=October 7, 2007|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]}}</ref> उक्त रातको खेलमा एचले ओर्टनलाई हराउँदै आफ्नो कार्यकालको ११ अौँ डब्ल्युडब्ल्युई च्याम्पियनसिप जितेका थिए।<ref name="No Mercy">{{cite web|url=http://www.pwwew.net/ppv/wwf/october/2007.htm|title=नो मर्सी २००७ नतिजा|accessdate=October 8, 2007|publisher=पिडब्ल्यूडब्ल्यू}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160413104154/http://www.pwwew.net/ppv/wwf/october/2007.htm |date=April 13, 2016 }}</ref> ट्रिपल एचले उपाधि जित्ने बित्तिकै मिस्टर म्याकमेनले एचको उपाधिकालाई उमागाले उनको सामना गर्ने भन्दै खेल निस्चित गरेका थिए।<ref name="No Mercy"/> त्यस खेलमा पनि एचले उमागालाई हराएका थिए भने ओर्टनले आँफुले गुमाएको उपाधिका लागि खेल्न पाउनु पर्छ भन्दै म्याकमेनलाई बताएका थिए जसका कारण एच र ओर्टनको खेल लास्ट म्यान स्ट्यान्डिङ म्याच आयोजना गरिएको थियो तर रेन्डी ओर्टनले एचलाई उध्धोसकको टोबुलमा आरकेओ हानेपछि एच उठ्न असमर्थ बनेका थिए जसका कारण खेलमा ओर्टनको जितसँगै नयाँ डब्ल्युडब्ल्युई विजेता बन्न सफल भएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/nowayout/2008/matches/5908216|title=ट्रिपल एचले ''र''को इलिमेनेसन चेम्बर जिते|date=February 17, 2008|accessdate=May 4, 2012|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]}}</ref> ट्रिपल एचले एकपटक पुन इलिमिनेसन चेम्बर खेल जित्दै डब्ल्युडब्ल्युई च्याम्पियनसिपका लागि एकपटक पुन उपाधिका लागि खेल्न पाउने भएका थिए जहाँ उनले जेफ हार्डिलाई<ref name="No Mercy"/> अन्तिममा हराएका थिए। रेसलमेनियामा ओर्टनको खेल सिना र एचको विरुद्धमा भएको थियो भने त्यस खेलमा पनि ओर्टनको जित भएको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/wrestlemania/24/matches/6199854|title=रेन्डी ओर्टनले जोन सिना र ट्रिपल एचलाई हराए|date=March 30, 2008|accessdate=May 4, 2012|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]}}</ref> त्यस खेलको एक महिना पछिको ब्याकलास पे-पर-भ्युमा ओर्टन, सिना, एच र जेबिएलको बीच निस्कासन खेल भएको थियो जहाँ ट्रिपल एचले सबैलाई हराउँदै डब्ल्युडब्ल्युईमै सबै धेरै डब्ल्युडब्ल्युई विजेता बन्न सफल भएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/inside/titlehistory/wwechampionship/|title=च्याम्पियनसिपको इतिहास|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=April 27, 2008}}</ref> ट्रिपल एचको खेल एचको उपाधिका लागि ओर्टनसँग निर्धारित गरिएको थियो तर त्यस खेलमा पनि एचले ओर्टनलाई हराएका थिए र जजमेन्ट डेमा एकपटक पुन एचको खेल ओर्टनसँग भएको थियो भने त्यस खेलमा पनि एचको जित भएको थियो।<ref>{{cite web|first=बब|last=कपूर|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/PPVReports/2008/05/18/5609326.html|title=जजमेन्ट डे|accessdate=June 23, 2008|date=May 18, 2008|publisher=क्याडेनियन अनलाइन एक्सप्लोवर|work=स्ल्याम! स्पोट्स}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20120718052924/http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/PPVReports/2008/05/18/5609326.html |date=July 18, 2012 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/PPVReports/2008/05/30/5721341.html|title=वान नाइट स्ट्यान्ड|date=May 30, स्ट्यान्ड|first=म्याट|accessdate=May 4, 2012|work=स्ल्याम! स्पोट्स|publisher=क्यानेडियन अनलाइन एक्सप्लोवर}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20120724193637/http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/PPVReports/2008/05/30/5721341.html |date=July 24, 2012 }}</ref> उक्त खेलमा ओर्टन घाइते भएपछि उनीहरूको दुश्मनी समाप्त भएको थियो।<ref>{{cite web|first=क्राइग|last=टिलो|url=http://www.wwe.com/shows/onenightstand/exclusives/ortoncollarinjury|title=ओर्टन घाइते भएका छन्|accessdate=June 2, 2008|date=June 1, 2008|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081216125325/http://www.wwe.com/shows/onenightstand/exclusives/ortoncollarinjury|archivedate=December 16, 2008}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081216125325/http://www.wwe.com/shows/onenightstand/exclusives/ortoncollarinjury |date=December 16, 2008 }}</ref> नाइट अफ च्याम्पियन पे-पर-भ्युमा ट्रिपल एचको सामना जोन सिनासँग भएको थियो<ref>{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/PPV_Reports_5/article_26077.shtml|title=डब्ल्युडब्ल्युई नाइट अफ च्याम्पियन नतिजा|date=September 29, 2008|last=केलर|first=वेड|authorlink=|accessdate=September 28, 2013|publisher=प्रो रेस्लिङ टच}}</ref> भने उक्त खेलमा एचले सिनालाई हराउँदै विश्व विजेता कामय रहेका थए। २३ जुन 'र'को एक शृङ्खलामा ट्रिपल एच स्म्याकडाउनमा सरेका थिए जसका कारण उनले डब्ल्युडब्ल्युई च्याम्पियनसिप आँफुसँगै लिएर गएका थिए<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/raw/archive/06232008/|title=डब्ल्युडब्ल्युई डिजास्टर|last=सिटरसन|first=अब्रे|date=June 23, 2008|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई|वल्ड रेस्लिङ इन्टरटेन्मेन्ट]]|accessdate=June 25, 2008}}</ref> त्यसैले डब्ल्युडब्ल्युई च्याम्पियनसिप आधिकारिक रूपमा स्म्याकडाउनको बनेको थियो।<ref>{{cite web |url=http://www.wwe.com/shows/thegreatamericanbash/matches/7582302/results/ |accessdate=July 21, 2008 |title=डब्ल्युडब्ल्युई |last=एड्किन्स |first=जर्ज |date=July 20, 2008 |publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई|वल्ड रेस्लिङ इन्टरटेन्मेन्ट]] |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080723213545/http://www.wwe.com/shows/thegreatamericanbash/matches/7582302/results/ |archivedate=July 23, 2008 |df=mdy }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080723213545/http://www.wwe.com/shows/thegreatamericanbash/matches/7582302/results/ |date=July 23, 2008 }}</ref> एच स्म्याकडाउनमा गएपछि उनले एजलाई द ग्रेट अमेरिकन ब्यासमा हराएका थिए र द ग्रेट खलीलाई समरस्ल्याममा हराएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/PPVReports/2008/08/17/6484406.html|title=डब्ल्युडब्ल्युई समरस्ल्याम प्रतिवेदन|date=August 17, 2008|last1=प्लमर|first1=डेल|last2=टायलवाक|first2=निक|accessdate=February 27, 2009|work=स्ल्याम! स्पोट्स|publisher=क्यानेडिएन अनलाइन एक्सप्लोवर}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20120730124909/http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/PPVReports/2008/08/17/6484406.html |date=July 30, 2012 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/PPVReports/2008/09/08/6698911.html|title=डब्ल्युडब्ल्युई अनफर्गिभन|date=September 8, 2008|last=बिसफ|first=म्याट|work=स्ल्याम! स्पोट्स|publisher=क्यानेडियन अनलाइन एक्सप्लोवर|accessdate=October 27, 2008}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20120629151951/http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/PPVReports/2008/09/08/6698911.html |date=June 29, 2012 }}</ref> उनले उक्त च्याम्पियनसिप साइबर सन्डे र नो मर्सी पे-पर-भ्युमा जेफ हार्डिको विरुद्धमा खेलेका थिए तर दुवै खेलमा एचले जितेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/nomercy/matches/8069684/results/|title=द गेम|last=ठिफिनो|first=लेनी|date=October 5, 2008|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई|वल्ड रेस्लिङ इन्टरटेन्मेन्ट]]|accessdate=October 6, 2008}}</ref><ref name="WWETitleMatch">{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/cybersunday/matches/8292514/results/|title=साइबर सन्डे|last=डिनिफो|first=लेनी|date=October 26, 2008|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई|वल्ड रेस्लिङ इन्टरटेन्मेन्ट]]|accessdate=October 27, 2008}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160530044510/http://www.wwe.com/shows/cybersunday/matches/8292514/results/ |date=May 30, 2016 }}</ref> सरभाइभर सिरिज पे-पर-भ्युमा ट्रिपल एचको उपाधि जेफ हार्डि र भ्ल्यादिमिर कोजलोभसँग दाउमा लगाइएको थियो तर हार्डि खेल खेल्न अशक्त भएपछि स्म्याकडाउनका सामान्य प्रबन्धक भिकी गुरेरोले एज खेलमा फर्किएको जानकारी गराएकी थिएन र एजलाई उक्त खेलमा सामले गराएकी थिइन।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/survivorseries/2008/matches/8627844|title=एजले ट्रिपल एच र भ्ल्यादिमिर कोजलोभलाई हराए|date=November 23, 2008|accessdate=May 1, 2012|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]}}</ref> उक्त खेलमा हार्डिले एचलाई पछाडिबाट स्टिलको कुर्सीले आक्रमण गरेका थिए भने त्यस मौकाको फाइदा उठाउँदै एजले आफ्नो छैटौँ विश्व च्याम्पियनसिप जितेका थिए भने एच २१० दिनसम्म विजेता बनेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wrestleview.com/news08/1229313534.shtml|title=आर्मेजडन नतिजा – १२/१४/२००८|last=मार्टिन|first=एडम|date=December 14, 2008|publisher=रेसलभ्यु|accessdate=December 14, 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081216161902/http://www.wrestleview.com/news08/1229313534.shtml|archivedate=December 16, 2008|deadurl=no}}</ref> ट्रिपल एचले एजसँग पुन खेलको माग गरेका थिए तर उक्त खेलमा पनि एच हार्न पुगेका थिए। ट्रिपल एच २००९ को रोयल रम्बलमा ७ अौँ स्थानमा खेल्न आएका थिए तर उनलाई अन्तिममा ओर्टनले निस्कासन गराएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/royalrumble/history/2009/matches/9050360/results/|title=आरकेओ सिटी|date=January 25, 2009|last=टेलो|first=क्रिग|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई|वल्ड रेस्लिङ इन्टरटेन्मेन्ट]]|accessdate=January 27, 2009}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091217012110/http://www.wwe.com/shows/royalrumble/history/2009/matches/9050360/results/ |date=December 17, 2009 }}</ref> फेब्रुअरीमा आयोजना गरिएको इलिमिनेसन चेम्बर खेलका ट्रिपल एचले एकपटक पुन डब्ल्युडब्ल्युई च्याम्पियनसिप हात पार्न सफल भएका थिए जुन २०११ सम्मको डब्ल्युडब्ल्युईको इतिहासकै सबैभन्दा धेरै पटक उपाधि जित्ने खेलाडी बनेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/nowayout/matches/9253224/results/|title=डब्ल्युडब्ल्युई नतिजा|last=पिसेरो|first=मिच|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई|वल्ड रेस्लिङ इन्टरटेन्मेन्ट]]|accessdate=February 15, 2009}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090304074552/http://www.wwe.com/shows/nowayout/matches/9253224/results/ |date=March 4, 2009 }}</ref> फेब्रुअरी १६ 'र'को एक शृङ्खलामा ट्रिपल एचले रेन्डी ओर्टनले आक्रमण गर्नलागेका स्टेफिनी म्याकमेन र सेन म्याकमेनलाई बचाएका थिए। फेब्रुअरी २३ 'र'को एक शृङ्खलामा ट्रिपल एचले रेन्डी ओर्टनलाई चुनौती दिएका थिए भने ट्रिपल एचले ओर्टन, रोड्स र डिबियासीलाई आँफुले प्रयोग गर्ने हम्मरे आक्रमण गर्न लागेका थिए भने उनीहरूलाई त्यहाँबाट लखटेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/raw/archive/02162009/|title=खेल परिवतन गर्ने व्यक्ति|last=सेटरसन|first=अब्रे|date=February 16, 2009|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=April 13, 2009}}</ref> रेसरमेनिया २५ का ट्रिपल एचको सामना ओर्टनसँग भएको थियो भने उक्त खेलमा एचले ओर्टनलाई हराउन सफल भए। एचले सेन म्याकमेन र बाटिस्टासँग साझेदारी गर्दै द लेगेसि (ओर्टन, डिबियासी र रोड्स) सँग भिडन्त भएको थियो भने त्यस खेलमा द लेगेसीको जित भएको थियो। नाइट अफ च्याम्पियन पे-पर-भ्युमा ट्रिपल एचले ओर्टनसँग हारेका थिए जसमा जोन सिनापनि सामेल थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/raw/archive/02232009/|title="द लेगिसी र ट्रिपल एच|last=सेटरिन|first=अब्रे|date=February 23, 2009|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=April 13, 2009}}</ref> ==== डि-जेनेरेसन एक्स (सन् २००९–२०१०) ==== [[File:Triple H 2010 Tribute to the Troops.jpg|thumb|upright|२०१० डिसेम्बरमा ट्रिपल एच ट्रिब्युट टु द ट्रुप्स कार्यक्रममा]] १० अगस्ट ''र''को एक शृङ्खलामा ट्रिपल एचले सन माइकल्सलाई उनले काम गर्ने कार्यलयमा भेटबार्ता गर्दै उनलाई पुन डब्ल्युडब्ल्युईमा एक खेलाडीका रूपमा पर्कन आग्रह गरेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/raw/archive/08102009/|first=जर्ज|last=एड्किन्स|title=एक कार्यक्रममा ट्रिपल एच|accessdate=August 10, 2009|date=August 10, 2009|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई|वल्ड रेस्लिङ इन्टरटेन्मेन्ट]]}}</ref> उक्त प्रस्तावलाई माइकल्सले स्विकार्दै ट्रिपल एचसँग एकपटक पुन साझेदारी गरेका थिए भने उनीहरूको खेल द लेगेसी (रेन्डी ओर्टन, टेड डिबियासी र कोडि रोड्स) को विरुद्धमा निर्धारित गरिएको थियो।<ref>{{cite web|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/2009/08/17/10492196.html|title=डब्ल्युडब्ल्युई र|date=August 17, 2009|work=स्ल्यामा! स्पोट्स|publisher=क्यानेडियन अनलाइन एक्सप्लोवर|accessdate=August 19, 2009}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20120713172730/http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/2009/08/17/10492196.html |date=July 13, 2012 }}</ref> १७ अगस्ट ''र''को एक शृङ्खलामा ट्रिपल एच र सन माइकल्स आधिकारिक रूपमा डि जेनेरेसन एक्स समूह बनेका थिए भने उनीहरू अब रिङ्गमा पनि फर्किने भएका थिए। डि-एक्स र द लेगेसीको बीच खेल समरस्ल्याम पे-पर-भ्युमा आयोजना गरिएको थियो जहाँ डि एक्सले लेगेसीलाई हराएका थिए भने<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/summerslam/history/2009/matches/11196552|title=डि-जेनेरेसन एक्सले द लेगेसीलाई हराए|date=August 23, 2009|accessdate=May 4, 2012|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]}}</ref> ब्रेकिङ पोइन्ट पे-पर-भ्युमा उनीहरूको पुन खेलमा द लेगेसीले डि-एक्सलाई हराएका थियो भने उक्त हार डि एक्सका लागि डब्ल्युडब्ल्युई इतिहासको लेगेसी विरुद्धको पहिलो हार थियो। <ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/wwebreakingpoint/2009/11459926|title=कोडि रेड्स र टेड डिबियासीले डि-जेनेरेसन एक्सलाई हराए|date=September 13, 2009|accessdate=May 4, 2012|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई|वल्ड रेस्लिङ इन्टरटेन्मेन्ट]]}}</ref> हेल इन अ सेल पे-पर-भ्यूमा आयोजना गरिएको द लेगेसी र डि एक्सको खेल हिल इन अ सेल भित्र निर्धारित गरिएको थियो भने त्यस खेलमा डि-एक्सले द लेगेसीलाई हराएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/PPVReports/2009/10/05/11300786.html|title=हेल इन अ सेल नतिजा|last=स‍कोल|first=क्रिस|author2=|date=October 5, 2009|work=स्ल्याम! स्पोट्स|publisher=क्यानेडियन अनलाइन एक्सप्लोवर|accessdate=October 6, 2009}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20120714103825/http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/PPVReports/2009/10/05/11300786.html |date=July 14, 2012 }}</ref> सन माइकल्स, ट्रिपल एच र जोन सिनाको खेल सिनाको डब्ल्युडब्ल्युई च्याम्पियनसिपका लागि सरभाइभर सिरिजमा भएको थियो तर उक्त खेलमा सिनाले दुवै माइकल्स र एचलाई हराउँदै विजेता कायम रहेका थिए।<ref>{{cite web|first=डेल|last=प्लमर|author2=|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/PPVReports/2009/11/23/11879686.html|title=सरभाइभर सिरिजमा भएको उपाधि परिवर्तन|accessdate=December 14, 2009|date=November 23, 2009|publisher=क्यानेडियन अनलाइन एक्सप्लोवर|work=स्ल्याम! स्पोट्स}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20120717080709/http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/PPVReports/2009/11/23/11879686.html |date=July 17, 2012 }}</ref> त्यस खेलपछि पनि माइकल्स र एच साथिका रूपमा रहेका थिए। १३ डिसेम्बर टिएलसी पे-पर-भ्युमा डि-एक्सले जेरी-शो ([[बिग सो|बिग शो]] र [[क्रिस जेरिको]]) लाई हराउँदै डब्ल्युडब्ल्युई ट्याग टिम च्याम्पियनसिप जित्न सफल भएका थिए भने उक्त उपाधि उनीहरूको समूहको रूपमा पहिलो सफलता थियो।<ref>{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/PPV_Reports_5/article_37357.shtml|title=डब्ल्युडब्ल्युई टिएलसी प्रतिवेदन|last=काल्डवेल|first=जेम्स|date=December 13, 2009|publisher=प्रो रेस्लिङ टच|accessdate=December 16, 2009}}</ref> २१ डिसेम्बरका दिन ट्रिपल एचले हर्नस्वागल डि-एक्सको सदस्य बनेको घोषणा गरेका थिए र स्वागललाई डि-एक्सको सुभचिन्तकको रूपमा लिएका थिए।<ref name="dx mascot">{{cite web|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/2009/12/21/12235071.html|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा|last=प्लमर|first=डेल|date=December 21, 2009|work=स्ल्याम! स्पोट्स|publisher=क्यानेडियन अनलाइन एएक्सप्लोवर|accessdate=December 28, 2009}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20120728143854/http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/2009/12/21/12235071.html |date=July 28, 2012 }}</ref> ११ जनवरी २०१० 'र'को एक शृङ्खलामा माइक टाइसन अतिथिको भूमिकामा आएका थिए र टाइसनले जेरिकोसँग साझेदारी गर्दै डि-एक्सको विरुद्धमा रिङ्गमा उत्रिएका थिए तर खेलको समाप्तिसँगै टाइसनले आफ्नो साथी जोरिकोलाई आक्रमण गर्दै डि-एक्ससँग मिलेका थिए ।<ref name="dx mascot"/> ८ फेब्रुअरी ''र''को एक शृङ्खलामा डि-एक्सले आफ्नो ट्याग टिम उपाधि शोमिज (बिग शो र द मिज) सँग हारेका थिए जुन खेल ट्रिपल थ्रेट थियो भने उक्त खेलमा द स्ट्रेट सोसाइटी (सिएम पङ्क र लुक ग्यालोज) पनि सामेल थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wrestleview.com/news2009/1263270064.php|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा – १/११/२०१०|last=गोल्डेन|first=मन्टर|date=January 11, 2010|publisher=रेिलभ्यु डटकम|accessdate=January 22, 2010}}</ref> मार्च १ मा पुन आयोजना गरिऐको ट्याग टिम च्याम्पियनसिप खेलमा डि-एक्स शोमिजसँग हारेका थिए जसका कारण उनीहरूले आफ्नो उपाधि जित्न असमर्थ रहे भने उक्त खेलपछि सन माइकल्सले डब्ल्युडब्ल्युईमा कुस्ती खेल्न छाडेका थिए। माइकल्स र एचको सन् २०१० को ट्रिब्युट टु द ट्रुप्स कार्यक्रममा एकपटक पुनर्मिलन भएको थियो तर उनीहरूले जोडिको रूपमा कुस्ती खेल्न बन्द गरेका थिए।<ref name="Raw0103">{{cite web|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/2010/03/01/13076276.html|title=रेसलमेनिया|last=प्लमर|first=डेल|date=March 1, 2010|work=स्ल्याम! स्पोट्स|publisher=क्यानेडियन अनलाइन एक्सप्लोवर|accessdate=April 9, 2010}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20120717195117/http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/2010/03/01/13076276.html |date=July 17, 2012 }}</ref> २१ फेब्रुअरीमा आयोजना गरिएको इलिमिनेसन चेम्बरमा ट्रिपल एचले तात्कालिक डब्ल्युडब्ल्युई बिजेता सेमसलाई चेम्बर खेलबाट बाहिराएका थिए त्यहि पनि उनले डब्ल्युडब्ल्युई च्याम्पियनसिप जित्न असमर्थ रहे।<ref>{{cite web|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/2010/03/01/13076276.html|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र''|date=March 1, 2010|last=प्लमर|first=डेल|accessdate=March 29, 2010|work=स्ल्याम! स्पोट्स|publisher=क्यानेडियन अनलाइन एक्सप्लोवर}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20120717195117/http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/2010/03/01/13076276.html |date=July 17, 2012 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.wrestleview.com/viewnews.php?id=1269831368 |title=रेसलमेनिया २६ नतिजा – ३/२८/२०१० |date=March 28, 2010 |last=मार्टिन |first=एडम |accessdate=March 29, 2010 |publisher=रेसलभ्यु |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100401034109/http://www.wrestleview.com/viewnews.php?id=1269831368 |archivedate=April 1, 2010 |df= }}</ref> सेमसले उक्त खेलको दुई हप्तापछि एचलाई आक्रमण गरेका थिए जसका कारण उनीहरूको खेल रेसलमेनिया २६ मा आयोजना गरिएको थियो भने त्यस खेलमा एचले सेमसलाई हराएका थिए।<ref>{{cite web |url=http://www.wrestlingnewssource.com/feed_news-17510-PHOTO_Triple_H__Shawn_Michaels_DX_Return_for_T.php |title=डि जेनेरेसन एक्स |accessdate=December 19, 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101215164712/http://www.wrestlingnewssource.com/feed_news-17510-PHOTO_Triple_H__Shawn_Michaels_DX_Return_for_T.php |archivedate=December 15, 2010 |df= }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160410014725/http://www.wrestlingnewssource.com/feed_news-17510-PHOTO_Triple_H__Shawn_Michaels_DX_Return_for_T.php |date=April 10, 2016 }}</ref> रेसलमेनिया २६ मा द अंडरटेकर र माइकल्सको खेल जारी गरिएको थियो भने उक्त खेलमा माइकल्स अंडरटेकरसँग हारेका थिए जसका कारण माइकल्सले अवकाश लिन बाध्य भएका थिए। माइकल्सले आफ्नो बिदाई कार्यक्रममा सबैका अगाडि केही कुरा भन्न लागेका थिए तर उनलाई सेमसले आक्रमण गरेका थिए जसका कारण सेमस र माइकल्सको खेल एक्सट्रिम रुलमा आयोजना गरिएको थियो।<ref>{{cite web|first=स्टिभ |last=गेरविच |url=http://www.wrestleview.com/viewnews.php?id=1292171243 |title=डब्ल्युडब्ल्युई ट्रिब्युट ट द ट्रुप्स-२०१० नतिजा |accessdate=December 21, 2010 |date=December 12, 2010 |publisher=रेसलभ्यु |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101216004611/http://www.wrestleview.com/viewnews.php?id=1292171243 |archivedate=December 16, 2010 |df= }}</ref> ==== मुख्य परिचालन अधिकारी (सन् २०११-२०१३) ==== [[File:Undertaker stares down HHH.jpg|thumb|left|230px|रेसलमेनियामा खेलहुन भन्दा केही हप्ता अघि ट्रिपल एच र द अंडरटेकर]] २१ फेब्रुअरी २०११ ''र''को एक शृङ्खलामा ट्रिपल एच चोट मुक्त भएर फर्किएका थिए भने उनले आउने बित्तिकै [[द डेडम्यान|द अंडरटेकर]]लाई रेसलमेनिया २७ मा चुनौती दिएका थिए जसन पछि गएर नो होल्ड्स ब्यार्ड म्याचमा सारिएको थियो। त्यस चुनौतीको एक हप्ता अगाडि ट्रिपल एचले सेमसलाई आक्रमण गरेका थिए जसका कारण सेमस घाइतेहुँदै १० महिना सम्म उपचार गराउन बस्नु परेको थियो। रेसलमेनिया २७ मा द अंडरटेकरले ट्रिपल एचलाई हराएका थिए जसका कारण द अंडरटेकरको रेसमेनियामा अपराजित यात्रा कायमै रहेको थियो जुन तात्कालिक समयसम्म १९-० पुगेको थियो।<ref>{{cite web|url=http://weblogs.baltimoresun.com/sports/wrestling/blog/2011/04/live_blog_from_wrestlemania_xxvii_triple_h_vs_the_undertaker.html|title=ट्रिपल एच विरुद्ध द अंडरटेकर -रेसलमेनिया २९|publisher=|accessdate=September 14, 2014}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304052638/http://weblogs.baltimoresun.com/sports/wrestling/blog/2011/04/live_blog_from_wrestlemania_xxvii_triple_h_vs_the_undertaker.html |date=March 4, 2016 }}</ref> जुलाई १८ ''र''को ऐक शृङ्खलामा ट्रिपल एच कार्यक्रमको अन्तिममा देखा पर्दै उनले आफ्ना ससुरा [[भिन्स म्याकमेन]]को पद लिने जानकारी गराएका थिए भने उनी त्यसपछि मुख्य परिचालन अधिकारीको रूपमा डब्ल्युडब्ल्युईमा काम गर्ने घोषण गरेका थिए। ट्रिपल एचले मुख्य परिचालन अधिकारीको पद सम्हालेका थिए भने तात्कालिक डब्ल्युडब्ल्युई विजेता सिएम पङ्क थिए जसले विजेता बन्ने बित्तिकै डब्ल्युडब्ल्युई छाडेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://us.wwe.com/shows/raw/2011-07-18/mcmahon-relieved-of-duties|title="भिन्स म्याकमेन|last=टेलो|first=क्रिग|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110822134722/http://us.wwe.com/shows/raw/2011-07-18/mcmahon-relieved-of-duties|archivedate=August 22, 2011|df=mdy-all}}</ref> ट्रिपल एचले डब्ल्युडब्ल्युई च्याम्पियनसिप र डब्ल्युडब्ल्युई विश्व ह्याभिवेट च्याम्पियनसिपलाई समायोजन गर्ने निर्णय भएको जानकारी गराएका थिए भने उनले समरस्ल्याममा [[जोन सिना]] र सिएक पङ्कको खेलमा रेफ्रिको भूमिका रहने घोषणा गरेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/summerslam/2011/cena-punk-wwe-title|title=जोन सिना विरुद्ध सिएम पङ्क|accessdate=August 1, 2011|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]}}</ref> समरस्ल्याममा सिना र पङ्कको खेलमा सिनाले डोरीमा खुट्टा राख्दा पनि नदेखेका हुनाले पङ्क विजेता बनेका थिए। खेलको समाप्तिसँगै एचका पुराना साथी केभिन नाशले पङ्कलाई आक्रमण गर्दै अल्बर्टो डेल रियोलाई डब्ल्युडब्ल्युई च्याम्पियनसिप जित्न मद्दत पुर्‍याएका थिए।<ref>{{cite web| url=http://www.wwe.com/inside/kevin-nash-released|title=केभिन नाश|date=September 7, 2011|work=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=September 7, 2011}}</ref> उक्त आक्रमणको अर्को हप्ता पङ्कले ट्रिपल एचसँग नाशको विरुद्धमा खेल काग गरेका थिए तर एचले बाहिरी पक्षले खेलमा अवरोध पुर्‍याएको भन्दै नाशलाई निकाला गर्नु भन्दा अगाडि नाश र पङ्कको खेल जारी गरेका थिए। नाश र पङ्कको खेलमा जोन लाउरीनाइटिस, द मिज र आर ट्रुथले खेलमा अवरोध पुर्‍याएपछि नाशले खेल जितेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/nightofchampions/2011/punk-tripleh|title=ट्रिपल एचले सिएम पङ्कलाई हराए|accessdate=December 5, 2011|last=टेलो|first=क्रिग|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]}}</ref> भिन्स म्याकमेन त्यसपछि ''र''मा फर्किएका थिए र आफ्नो पद सम्हाल्न थाले।<ref>{{cite web |url=https://www.wwe.com/shows/wrestlemania/29/wrestlemania-29-results |title=रेसलमेनिया २९ नतिजा |publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई|वल्ड रेस्लिङ इन्टरटेन्मेन्ट]]|date=}}</ref> म्याकमेनले उनी काममा आउने बित्तिकै लाउरीनाइटिसलाई ''र''को सामान्य प्रबन्धकको रूपमा स्वीकृत गरेका थिए भने म्याकमेनले भिगानेन्स पे-पर-भ्युमा ट्रिपल एच र सिएम पङ्कको खेल आर ट्रुथ र द मिजसँग हुने निस्चित गरेका थिए। खेलको अन्तरालमा नाशले एचलाई आक्रमण गरेका थिए जसका कारण एचलाई अस्पताल पुर्‍याइएको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/raw/2011-10-10/results|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र''|accessdate=October 12, 2011|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई}}</ref> ट्रिपल एच डिसेम्बर १२ का दिन स्लामे अवार्ड कार्यक्रममा फर्किएका थिए भने उनले डिसेम्बर १८ मा नाश र एचको खेल टिएलसीमा आयोजना गरिएको थियो भने उक्त खेलमा ट्रिपल एचले नाशलाई हराएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/vengeance/2011/triple-h-punk-miz-truth|title=सिएम पङ्क र ट्रिपल एच विरुद्ध द मिज र आर ट्रुथ |publisher=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=October 12, 2011}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/raw/2011-10-10/results|title=डब्ल्युडब्ल्युई र |accessdate=October 12, 2011|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई}}</ref><ref>{{cite web|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/PPVReports/2011/12/18/19141396.html|title=टिएलसी|date=December 18, 2011|last=हिलहाउस|first=डेभ|accessdate=December 18, 2011|work=स्ल्याम! स्पोट्स|publisher=क्यानेडियन अनलाइन एक्सप्लोवर}}</ref> ट्रिपल एच ३० जनवरी २०१२ मा ''र''को एक शृङ्खलामा फर्किएका थिए र उनले खेल हेर्न आएका हजारौँ व्यक्तिलाई केही भन्न लागेका थिए तर उनलाई द अंडरटेकरले अवरोध पुर्‍याउँदै एचलाई चुनौती दिएका थिए भने एचले उक्त प्रस्तावलाई अस्विकार गरेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/raw/2012-01-30/results|title=द अंडरटेकर|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]|last=|first=मिच|date=January 30, 2012|accessdate=January 30, 2012}}</ref> एचले चुनौती अस्विकार गरेपछि अंडरटेकरले उनलाई सन माइकल्सको छाँयामा हिन्ने एक कयर भनेर भनेका थिए जसको कारण ट्रिपल एच र द अंडरटेकरको खेल रेसलमेनिया २८ मा हेल इन अ सेलमा हुने निर्णय भएको थियो।<ref>{{cite web|last=|first=कारा ए|title=डब्ल्युडब्ल्युई सिपर शो नतिजा|url=http://www.wwe.com/shows/raw/2012-02-13/results|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]|accessdate=February 14, 2012|date=February 13, 2012}}</ref> उक्त खेलमा द अंडरटेकरले ट्रिपल एचलाई हराएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/wrestlemania/28/undertaker-triple-h-hell-in-a-cell|title=द अंडरटेकर विरुद्ध ट्रिपल एच|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=February 20, 2012}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/wrestlemania/28/wrestlemania-28-results-the-undertaker-triple-h/page-5|title=एन्ड अफ द एरा|author=रायन मर्फी|date=February 4, 2012|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=April 2, 2012}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304071724/http://www.wwe.com/shows/wrestlemania/28/wrestlemania-28-results-the-undertaker-triple-h/page-5 |date=March 4, 2016 }}</ref> ट्रिपल एच अप्रिल ३० ''र''को एक शृङ्खलामा पुन फर्किएका थिए भने उनले [[ब्रक लेज्नर]]लाई डब्ल्युडब्ल्युईमा आउने पत्र नदिएका कारण लेज्नरले उनलाई आक्रमण गर्दै उनको हात भाँचिदिएका थिए भने ट्रिपल एच केही महिना सम्म खेलमा फर्किएका थिएनन्।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/raw/2012-01-30/results|title=द अंडरटेकर फर्किए|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]|last=|first=मिच|date=January 30, 2012|accessdate=January 30, 2012}}</ref> जुन महिनामा आयोजना गरिएको नो वे आउट पे-पर-भ्युमा ट्रिपल एचले ब्रक लेज्नरलाई चुनौती दिएका थिए तर लेज्नरका प्रबन्धक पल हेमेनले उनको उक्त चुनौती लेज्नरले अस्विकार गरे भन्ने जानकारी गराएका थिए।<ref>{{cite web|last=|first=कारा.ए|title=डब्ल्युडब्ल्युई सुपर शो नतिजा|url=http://www.wwe.com/shows/raw/2012-02-13/results|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]|accessdate=February 14, 2012|date=February 13, 2012}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/wrestlemania/28/undertaker-triple-h-hell-in-a-cell|title=द अंडरटेकर विरुद्ध ट्रिपल एच (सन माइकल्स खेलका रेफ्रि)|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=February 20, 2012}}</ref> डब्ल्यडब्ल्यूई ''र''को १००० अौँ शृङ्खलामा एचकी श्रीमती स्टेफिनी म्याकमेनले पल हेमेनलाई ट्रिपल एचले ब्रक लेज्नरलाई चुनौती दिएका छन् भन्ने कुरा खुलाएकी थिइन<ref>{{cite web|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_62576.shtml|last=काल्डवेल|first=जेम्स|work=प्रो रेस्लिङ टच|accessdate=October 10, 2012}}</ref> तर त्यसको अर्को रात लेज्नरले माइकल्सलाई पछाडिबाट आक्रमण गर्दै उनको हात भाँचिदिएकन थिए जसका कारण एचले लेज्नरलाई त्यहाबाट लखटेका थिए भने उनले लेज्नरलाई समाउन भने सकेनन्।<ref>{{cite web|last=काल्डवेल|first=जेम्स|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा - 'र'को १००० अौँ शृङ्खला |url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_63621.shtml|work=प्रोरेस्लिङ टच|accessdate=July 28, 2012}}</ref> उक्त घटनाको ६ दिन पछिको समरस्ल्याम पे-पर-भ्युमा ट्रिपल एचको सामना ब्रक लेज्नरसँग भएको थियो भने खेलमा लेज्नरले एचलाई हराएका थिए।<ref>{{cite web|last=काल्डवेल|first=जेम्स|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_64255.shtml|work=प्रो रेस्लिङ टच|accessdate=October 11, 2012}}</ref><ref>{{cite web|last=बिसफ|first=म्याट|title=ट्रिपल एच र ब्रक लेज्नरको भिडन्त|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/PPVReports/2012/08/19/20118431.html|work=स्ल्याम! रेस्लिङ|accessdate=October 11, 2012}}</ref><ref>{{cite web|last=मार्टिन |first=एडम |title=ट्रिपल एचको हालमा समस्या आएको छ |url=http://www.wrestleview.com/viewnews.php?id=1345485116 |work=रेसलभ्यु |accessdate=October 11, 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121024023327/http://www.wrestleview.com/viewnews.php?id=1345485116 |archivedate=October 24, 2012 |df= }}</ref> अगस्ट २७ ''र''को एक शृङ्खलामा एचले आफ्नो कुस्ती कार्यकालबाट अवकाश लिने निर्णय लिएका थिए तर उनको अवकाश लिनुमा कुनै पनि कारण उनले बताउन सकेका थिएनन्।<ref>{{cite web|last=काल्डवेल|first=जेम्स|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_64638.shtml|work=प्रो रेस्लिङ टच|accessdate=October 11, 2012}}</ref> १७ डिसेम्बर ''र''को एक शृङ्खलामा एच कुस्ती खेल्न छाड्दै २०१२ को स्लामे अवार्ड कार्यक्रममा देखा परेका थिए जहाँ उनले आफ्नो कपाललाई छोटो बनाएका थिए। ट्रिपल एच २५ फेब्रुअरी २०१३ मा ''र''को एक शृङ्खलामा फर्किएका थिए भने ब्रक लेज्नरले त्यहि दिन एचका ससुरा भिन्स म्याकमेनलाई आक्रमण गर्ने खेजेकन थिए तर उनी सफल रहेनन्।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/raw/2013-02-25/wwe-raw-results-26094181|title=ब्रक लेज्नर र भिन्स म्याकमेन|work=डब्ल्युडब्ल्युई|last=|first=एन्थोनी|date=February 25, 2013|accessdate=February 26, 2013}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303200059/http://www.wwe.com/shows/raw/2013-02-25/wwe-raw-results-26094181 |date=March 3, 2016 }}</ref> त्यसपछिक‍ अर्को रात ट्रिपल एचले ब्रक लेज्नरलाई रेसलमेनिया २९ का लागि चुनौती दिएका थिए भने लेज्नरका प्रबन्धकले उक्त प्रस्ताव लेज्नरको पक्षमा स्विकार गरेका थिए तर उक्त खेलमा ट्रिपल एच हारे भने उनको डब्ल्युडब्ल्युईमा आफ्नो कार्यकाल समाप्त गर्नु पर्ने नियम बनाइएको थियो।<ref>{{cite web|title=रेसलमेनिया २९ भन्दा अगाडिको ''र''|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_69088.shtml}}</ref><ref>{{cite web|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_69177.shtml}}</ref> त्यस घटनाको अर्को हप्ताको 'र'मा ट्रिपल एचले खेलको पत्रमा हस्ताक्षर गर्दै हेमेनलाई आक्रमण गरेका थिए। रेसलमेनिया २९ का दिन ट्रिपल एचले ब्रक लेज्नरलाई हराएका थिए जहाँ उनले लेज्नरलाई स्टिलको सिँढीमा पेडिग्रि हानेका थिए।<ref>{{cite web|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_69381.shtml}}</ref> १५ अप्रिल ''र''को एक शृङ्खलामा हेमेनले एचलाई लेज्नरसँग पुन खेल खेन्न भन्दै चुनौती दिएका थिए भने उक्त चुनौतीलाई स्विकार गर्दै एच र लेज्नरको खेल आँउदै एक्सट्रिपम रुलमा आयोजना गरिएको थियो।<ref>{{cite web |title=ब्रक लेज्नरको ट्रिपल एचसँग एक्सट्रिम रुलका खेल |url=http://www.wwe.com/videos/brock-lesnar-attacks-3mb-paul-heyman-proposes-a-steel-cage-match-against-triple-26107914 |work=डब्ल्युडब्ल्युई |accessdate=April 17, 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130418114337/http://www.wwe.com/videos/brock-lesnar-attacks-3mb-paul-heyman-proposes-a-steel-cage-match-against-triple-26107914 |archivedate=April 18, 2013 |df= }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130418114337/http://www.wwe.com/videos/brock-lesnar-attacks-3mb-paul-heyman-proposes-a-steel-cage-match-against-triple-26107914 |date=April 18, 2013 }}</ref> त्यस खेलमा लेज्नरले एचको हात एकपटक पुन भाँचिदिएकन थिए जसका कारण एच खेल खेल्न असमर्थ रहे र खेल लेज्नरले जितेका थिए।<ref>{{cite web|title=ठब्ल्यूडब्ल्यूई ''र'' नतिजा|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_70160.shtml#.UY7ydLWG3Cc}}</ref><ref>{{cite web|title=डब्ल्युडब्ल्युई एक्सट्रिम रुल नतिजा|url=http://www.cagesideseats.com/2013/5/20/4347158/wwe-extreme-rules-results-and-reactions-from-last-night-may-19-believe-in-gold}}</ref> त्यस खेलको अर्को हप्ताको ''र''मा ट्रिपल एचको सामना कर्टेक्स एक्सलसँग भएको थियो जसको पल हेमेन नयाँ प्रबन्धक रहेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/raw/2013-05-20/wwe-raw-results-26116382/page-10|title=कर्टेक्स एक्सलले ट्रिपल एचलाई हराए|work=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=September 14, 2014}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303203531/http://www.wwe.com/shows/raw/2013-05-20/wwe-raw-results-26116382/page-10 |date=2016-03-03 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/raw/2013-05-20/triple-h-injury-update-26116877|title=ट्रिपल एच घाइते भए पछिको विवरण|work=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=September 14, 2014}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151229010341/http://www.wwe.com/shows/raw/2013-05-20/triple-h-injury-update-26116877 |date=2015-12-29 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.wwe.com/videos/triple-h-exits-the-arena-wwe-app-exclusive-may-20-2013-26116567 |title=२० मे २०१३- ट्रिपल कुस्ती खेल्ने रिङ्गबाट बाहिर |work=डब्ल्युडब्ल्युई |accessdate=September 14, 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141225152549/http://www.wwe.com/videos/triple-h-exits-the-arena-wwe-app-exclusive-may-20-2013-26116567 |archivedate=December 25, 2014 |df= }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141225152549/http://www.wwe.com/videos/triple-h-exits-the-arena-wwe-app-exclusive-may-20-2013-26116567 |date=December 25, 2014 }}</ref> ट्रिपल एचको दिमागमा कहि असर परेता पनि खेल खल्न लागेका थिए तर स्टेफिनी र भिन्स म्याकमेनले उनलाई कुस्ती खेल्नबाट रोक लगाएका थिए। त्यहि रात ट्रिपल एच एक्सलसँग हारेका थिए जबकि भिन्स म्याकमेनले खेलमा बचाउने घन्टी र हेडफोनहरू लग्दै खेललाई सुरुहुनबाट रोकेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/videos/playlists/triple-h-storms-off-raw|title= डब्ल्युडब्ल्युई ''र''मा ट्रिपल एच|work=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=September 14, 2014}}</ref> ==== द अथोरिटी (सन् २०१३-२०१६) ==== [[File:Triple H and Stephanie McMahon 2014.jpg|thumb|right|upright|द अथुरिटीको रूपमा ट्रिपल एच र स्टेफिनी म्याकमेन]] अगस्ट १२ ''र''को एक शृङ्खलामा ट्रिपल एचले समरस्ल्याममा हुने [[जोन सिना]] र [[डेनियल ब्रायन]]को डब्ल्युडब्ल्युई च्याम्पियनसिप खेलमा आँफु अतिथि रेफ्रिको भूमिकामा हुने घोषणा गरेका थिए भने उनले ब्राड म्याडक्सलाई पेडिग्री हानेका थिए। समरस्ल्याममा ब्रायनले सिनालाई हराएपछि ट्रिपल एचले डब्ल्युडब्ल्युई विजेता ब्रायनलाई पेडिग्री हान्दै [[रेन्डी ओर्टन]]लाई आफ्नो मनी इन द बैक क्यास इन गर्नै मैका दिएका थिए भने ओर्टनले ब्रायनलाई हराउँदै डब्ल्युडब्ल्युई विजेता बनेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/summerslam/2013/john-cena-daniel-bryan-26131903|title=डेनियल ब्रायनले जोन सिनालाई हराए, रेन्डी ओर्टनले मनि इन द बैङ्क क्यासी इन गर्दै विश्व विजेता बने|work=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=September 14, 2014}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303182225/http://www.wwe.com/shows/summerslam/2013/john-cena-daniel-bryan-26131903 |date=March 3, 2016 }}</ref> एचले आफ्नी श्रीमती स्टेफिनी म्याकमेसँग साझेदारी गर्दै द अथुरिटी नामक एक समूह गठन गरेका थिए जसमा द शिल्ड पनि सामेल थिए भने पछि केन पनि समूहको सदस्य बनेका थिए। आँउदै हप्तामा एचले कुनै पनि कुस्ती खेलाडीले जसले अथुरिटीलाई नराम्रो भन्छ त्यसलाई ह्याडिकेफ म्याचमा सामेल गराउने गर्न सुरु गरेका थिए। त्यस बखत ट्रिपल एचले [[बिग सो|बिग शो]] र डल्फ जिग्लरलाई चेतावनी दिएका थिए भने एचले कोडि रोड्सलाई निकाला समेत गरेका थिए।<ref>{{cite web |url=http://www.wwe.com/videos/wwe-coo-triple-h-addresses-wwe-universe-concerns-over-a-new-regime-superstar-fir-26146347 |title=आधिकारिक प्रतिवेदनको प्रतिलिपी |accessdate=September 4, 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130905140339/http://www.wwe.com/videos/wwe-coo-triple-h-addresses-wwe-universe-concerns-over-a-new-regime-superstar-fir-26146347 |archivedate=September 5, 2013 |df=mdy }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130905140339/http://www.wwe.com/videos/wwe-coo-triple-h-addresses-wwe-universe-concerns-over-a-new-regime-superstar-fir-26146347 |date=September 5, 2013 }}</ref> ७ अक्टोबर ''र''को एक शृङ्खलामा ट्रिपल एचले बिग शोलाई पनि नाकाल्ने घोषणा गरेका थिए तर शोले जाने बेलामा एचलाई नक आउट पञ्च हानेका थिए जसका कारण बिग शो लाई तुरुन्तै त्यस ठाउँबाट हटाएका थिए। २०१३ स्लामे अवार्ड कार्यक्रममा ट्रिपल एचले रेन्डी ओर्टनलाई पेडिग्री हानेका थिए जब ब्रायनले ओर्टनलाई स्टेफिनी म्याकमेन माथि धक्का दिएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/raw/2013-12-09/wwe-raw-results-26169042/page-10|title=डब्ल्युडब्ल्युई नतिजा|work=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=September 14, 2014}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304082643/http://www.wwe.com/shows/raw/2013-12-09/wwe-raw-results-26169042/page-10 |date=2016-03-04 }}</ref> रेसलमेनिया ३० मा ट्रिपल एचको खेल डेनियल ब्रायनको विरुद्धमा निर्धारित गरिएको थियो भने त्यस कार्यक्रममा ट्रिपल एच ब्रायनसँग हारेका थिए जसका कारण रेसलमेनियाको अन्तिम खेलमा ब्रायन रेन्डी ओर्टन र बाटिस्टाको डब्ल्युडब्ल्युई च्याम्पियनसिप खेलमा सामेल हुने मौका पाएका थिए। एच र ब्रायनको खेल सकिएपछि एचले ब्रायनलाई स्टिलको कुर्सीले प्रहार गर्दै उनलाई स्टिलको सिँढीले प्रहार गरेका थिए जसका कारण ब्रायन घाइते भएका थिए। ब्रायन अशक्त हुँदाहुँदै पनि उनी रेसलमेनियाको अन्तिम खेलमा सामेल भएका थिए भने खेलमा ब्रायनले बनटिस्टालाई आत्मसमर्पण गराउँदै डब्ल्युडब्ल्युई विश्व ह्याभिवेट विजेता बन्न सफल भएका थिए।<ref>{{cite web|last=क्ल्याप|first=जोन|title=द शिल्डको विरुद्ध द इभोलुसन|url=http://www.wwe.com/shows/extremerules/2014/the-shield-evolution-26230042|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=May 4, 2014}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303173910/http://www.wwe.com/shows/extremerules/2014/the-shield-evolution-26230042 |date=March 3, 2016 }}</ref> एचले ब्रायनको उपाधि हडप्नका लागि १८ अप्रिल स्म्याकडाउनको एक शृङ्खलामा पुन इभोलुसनको गठन गरेका थिए जसका बाटिस्टा, रेन्डी ओर्टन र ट्रिपल एच रहेका थिए। इभोलुसनले निकै कोसिस गरेता पनि ब्रायनको उपाधि कव्जामा लिन सकेका थिएनन् भने त्यहि बेला द शिल्डले पनि द इभोलुसनका लागि काम गर्न बन्द गरेका थिए। एक्सट्रिम रुलमा इभोलुसन र द शिल्डको खेल निर्धारित गरिएको थियो भने खेलमा द शिल्डको जित भएको थियो। जुन २ ''र''को एक शृङ्खलामा बाटिस्टाले इभोलुसन छाडेका थिए जब ट्रिपल एचले उनलाई डब्ल्युडब्ल्युई विश्व ह्याभिवेट च्याम्पियनसिप खेल खेल्नबाट बन्चित गराए। ट्रिपल एचले पनि द शिल्डका सदस्य सेथ रोलिन्सलाई आफ्नो समूहमा ल्याएका थिए।<ref name="raw102714">{{cite web|last1=ट्डेस्को|first1=माइक|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा – १०/२७/२०१४ (जोन सिना विरुद्ध सेथ रोलिन्स)|url=http://www.wrestleview.com/wwe-wrestling-results/wwe-raw-results/51368-wwe-raw-results-10-27-14-live-results-from-san-antonio|website=रेसलभ्यु|accessdate=October 28, 2014}}</ref> अक्टोबर २७ ''र''को एक शृङ्खलामा ट्रिपल एचले जोन सिनालाई आफ्नो समूहमा सामेल हुन आग्रह गरेका थिए भने उक्त प्रस्तावलाई सिनाले अस्विकार गरेका थिए। सिनाले उक्त प्रस्ताव अस्विकार गरेपछि ट्रिपल एचले ५ को विरुद्ध ५ इलिमिनेसन म्याच हुने घोषणा गरेका थिए जुन खेल सरभाइभर सिरिजका लागि निर्धारित गरिएको थियो।<ref name="raw110314">{{cite web|last1=टेडेस्को|first1=माइक|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा – ११/३/२०१४ (रेन्डी ओर्टन विरुद्ध सेथ रोलिन्स)|url=http://www.wrestleview.com/wwe-wrestling-results/wwe-raw-results/51473-wwe-raw-results-11-3-14-live-results-from-buffalo|website=रेसलभ्यु डटकम|accessdate=November 4, 2014}}</ref> टिम सिना र टिम अथुरिटीको खेल सरभाइभर सिरिजमा आयोजना गरेपछि डब्ल्युडब्ल्युईका प्रमुख व्यक्ति [[भिन्स म्याकमेन|मिस्टर म्याकमेन]]ले यदि टिम अथुरिटीले खेलमा खाल खायो भने अथुरिटीको सबै शक्ति हड्पिने छ भन्ने घोषणा गरेका थिए भने २१ नोभेम्बर स्म्याकडाउनको एक ट्रिपल एचले यदि टिम सिनाले हार खायो भने सिना बाहेक अरु सबै सदस्य डब्ल्युडब्ल्युईबाट निस्कासन हुने छन् भन्ने घोषणा गरेका थिए।<ref name="sd112114">{{cite web|last1=टेडेस्को|first1=माइक|title=डब्ल्युडब्ल्युई स्म्याकडाउन नतिजा – ११/२१/२०१४ |url=http://www.wrestleview.com/wwe-wrestling-results/wwe-smackdown-results/51770-wwe-smackdown-results-11-21-14-survivor-series-hype|website=रेसलभ्यु|accessdate=November 22, 2014}}</ref> सरभाइभर सिरिज पे-पर-भ्युमा टिम सिनाका सदस्यले आँफ्नै टिमका कप्तान सिनालाई आक्रमण गर्दै टिम अथुरिटीको हिस्सा बनेका थिए। खेल चलिरहँदा स्टिङले डब्ल्युडब्ल्युईमा प्रदापर्ण गर्दै टिम अथुरिटीका सेथ रोलिन्स र ट्रिपल एचलाई आक्रमण गरेका थिए जसका कारण टिम सिनाका अन्तिम खेलाडी डल्फ जिग्लरले खेल टिम सिनाको लागि जित दिलाएका थिए। टिम अथुरिटीले टिम सिनासँग हारेपछि उनीहरू सबै शक्ति गुमेको थियो। [[File:Triple H at WM30.jpg|left|thumb|175px|ट्रिपल एच रेसलमेनिया ३० मा]] द अथुरिटीले शासन सत्ता गुमाएपछि पनि रोलिन्सले सिनालाई द अथुरिटीमा ल्याउने प्रयास जारी राखेका थिए जुन एक कार्यक्रमको अन्तरगर कार्यक्रममा अध्धोसक एज र [[बिग सो|बिग शो]]को बिग राखिएको थियो। जनवरी १९ ''र''को एक शृङ्खलामा सिनाले केन , बिग शो र [[सेथ रोलिन्स|रोलिन्स]]को जोडि विरुद्धको खेलमा स्टिङले अवरोध पुर्‍याएका कारण खेल जित्न सफल हुँदै ट्रिपल एच र स्टेफिनी म्याकमेनले जागिरबाट निस्कासन गरिएका डल्फ जिग्लर, राइब्याक र एरिक रोवेनलाई पुन डब्ल्युडब्ल्युईमा छिराएका थिए।<ref>{{cite web|last1=केलर|first1=वेड|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' प्रतिवेदन|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_82500.shtml|website=पिडब्ल्यू टच|accessdate=December 31, 2014}}</ref> जनवरी २६ का दिन डब्ल्युडब्ल्युई डटकमले घोषणा गरे अनुसार ट्रिपल एचले स्टिङलाई फास्टलेनमा चुनौती दिएका थिए भने उक्त प्रस्तावलाई स्विकार गर्दै स्टिङले उक्त खेललाई रेसलमेनिया ३१ मा सारेका थिए। रेसलमेनिया ३१ मा डि-जेनेरेसन एक्सका अन्य सदस्यले खेलमा स्टिङलाई अवरोध पुर्‍याएका कारण एचले खेल जित्न सफल भएका थिए भने खेलको समाप्तिसँगै स्टिङले एचसँग हाल मिलाएका थिए। स्टिङको खेल पछि [[ड्वेन जोनसन|द रक]] र [[रोन्डा राउजी]]ले स्टेफिनी र ट्रिपल एचसँग झगडा गर्न खोजेका थिए तर एच र स्टेफिनी त्यहाँबाट लागेका थिए।<ref>{{cite web|last1=एसर|first1=म्याथ्युज|title=डब्ल्युडब्ल्युई फास्टल्यान्ड|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/2015/02/23/22250331.html|website=क्यानेइ|accessdate=March 13, 2015}}</ref> लगभग सन् २०१५ सम्म ट्रिपल एचले अथुरिटीको नेताको रूपमा आफ्नो भूमिका बनाए भने त्यस समयमा केन र रोलिन्सले राम्रोसँग जोडिको रूपमा काम गरेका थिएनन्।<ref>{{cite web|last1=पावेल|first1=जोन|title=रेसलमेनिया ३१|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/PPVReports/2015/03/26/22309101.html|website=क्यानोइ|publisher=स्ल्यास रेस्लिङ|accessdate=March 30, 2015}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.wwe.com/inside/rock-ronda-rousey-wrestlemania-in-the-news-27249603 |title=रेन्डा राउजी |work=डब्ल्युडब्ल्युई |accessdate=July 12, 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150712102537/http://www.wwe.com/inside/rock-ronda-rousey-wrestlemania-in-the-news-27249603 |archivedate=July 12, 2015 |df= }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150712102537/http://www.wwe.com/inside/rock-ronda-rousey-wrestlemania-in-the-news-27249603 |date=July 12, 2015 }}</ref> गृष्म ऋतुमा ट्रिपल एचले [[रोमन रेन्ज]], जोन सिना, [[ब्रक लेज्नर]] र स्टिङको विरुद्ध च्याम्पियनसिपको रक्षा गरेर रोलिन्सलाई परीक्षण गर्न थाले। ४ नोभेम्बरमा डब्लीन आयरल्यान्डमा रोलिन्सको खेल केनसँग आयोजना गरिएको थियो भने उक्त खेलमा केनलाई सनसेट पावरबमाको प्रयास गर्दा उनको खुट्टा भाँचिएको थियो र उनलाई<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/hellinacell/2015/seth-rollins-kane-28001063|title=डब्ल्युडब्ल्युई विश्व विजेता सेथ रोलिन्स विरुद्ध केन|author=केभिन|website=डब्ल्युडब्ल्युई डटकम|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई|date=October 25, 2015|accessdate=June 20, 2016}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151024070620/http://www.wwe.com/shows/hellinacell/2015/seth-rollins-kane-28001063 |date=October 24, 2015 }}</ref> तत्काल नजिकको अस्पताल पुर्‍याइएको थियो जसका कारण उनले आफ्नो डब्ल्युडब्ल्युई विश्व च्याम्पियनसिप गुमाउनु परेको थियो जसका कारण उनले ९ महिना सम्म कुस्ती खेलबाट अवकाश लिएका थिए उनी विश्व विजेता बनेको २२१ दिनमा उपाधि गुमाएका थिए।<ref>{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/blakeoestriecher/2015/11/07/this-week-in-wwe-biz-seth-rollins-injured-and-stripped-of-title-sting-at-survivor-series-and-more/|title=डब्ल्युडब्ल्युई सेथ रोलिन्स|website=फोर्वस्|author=|accessdate=November 13, 2015}}</ref><ref>{{cite web|last1=टेडेस्को|first1=माइक|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा – ४/२७/२०१५ |url=http://www.wrestleview.com/wwe-wrestling-results/wwe-raw-results/54206-wwe-raw-results-4-27-15-live-results-from-green-bay|website=रेसलभ्यु|accessdate=April 28, 2015}}</ref><ref>{{cite web|last1=टेडेस्को|first1=माइक|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा – ५/४/२०१५|url=http://www.wrestleview.com/wwe-wrestling-results/wwe-raw-results/54301-wwe-raw-results-5-4-15-live-results-from-montreal|website=रेसलभ्यु|accessdate=May 5, 2015}}</ref> रोलिन्सले च्याम्पियनसिप छाडेपछि डब्ल्युडब्ल्युई च्याम्पियनसिपका लागि एक प्रतिस्पर्धा हुने ट्रिपल एचले निर्णय गरेका थिए भने प्रतिस्पर्धाको अन्तिम खेल सरभाइभर सिरिजमा हुने निर्धारित गरिएको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/inside/seth-rollins-injury-title-tournament-survivor-series-28164051|title=सेथ रोलिन्स नयाँ डब्ल्यूडब्ल्यू विश्व विजेता|website=डब्ल्युडब्ल्युई|date=November 5, 2015|accessdate=November 5, 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151106023300/http://www.wwe.com/inside/seth-rollins-injury-title-tournament-survivor-series-28164051|archivedate=November 6, 2015|df=}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151106023300/http://www.wwe.com/inside/seth-rollins-injury-title-tournament-survivor-series-28164051 |date=November 6, 2015 }}</ref> ९ नोभेम्बरमा ट्रिपल एचले रोमन रेन्जलाई अथुरिटीमा सम्लग्न हुन अहावान गरेका थिए तर उक्त प्रस्तावलाई रेन्जले अस्विकार गरेका थिए। सरभाइभर सिरिज पे-पर-भ्युमा रेन्जले [[डिन एम्ब्रोज|एम्ब्रोज]]लाई हराउँदै डब्ल्युडब्ल्युई विश्व ह्याभिवेट विजेता बन्न सफल भएका थिए।<ref>{{cite web|last1=मर्फी|first1=रायन|title=डब्ल्युडब्ल्युई विश्व ह्याभिवेट च्याम्पियनसिपका लागि खेलमा सेथ रोलिन्स विजयी|url=http://www.wwe.com/shows/wwepayback/2015/wwe-world-heavyweight-champion-seth-rollins-roman-reigns-randy-orton-dean-ambrose-27335106|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=May 17, 2015}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151205173502/http://www.wwe.com/shows/wwepayback/2015/wwe-world-heavyweight-champion-seth-rollins-roman-reigns-randy-orton-dean-ambrose-27335106 |date=December 5, 2015 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wweppvs/article_86322.shtml#.VbV0DvlVikp|title=डब्ल्युडब्ल्युई ब्याटलग्राउन्ड नतिजा |accessdate=July 19, 2015|website=प्रो रेस्लिङ टच|author=}}</ref><ref>{{cite web|last1=काल्डवेल|first1=जेम्स|title=डब्ल्युडब्ल्युई समरस्ल्याम नतिजा, ब्रक लेज्नर विरुद्ध अंडरटेकर|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wweppvs/article_87122.shtml|work=प्रो रेस्लिङ टच|accessdate=August 23, 2015}}</ref><ref>{{cite web|last=केलर|first=वेड|authorlink=Wade Keller|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wweppvs/article_87597.shtml|title=डब्ल्युडब्ल्युई नाइट अफ च्याम्पियन्स|date=September 20, 2015|accessdate=September 25, 2015|publisher=प्रो रेस्लिङ टच}}</ref> ट्रिपल एच रेन्ज विश्व विजेता बनेको केही छिन पछि रेन्जलाई बधाई दिन आएका थिए भने एच रिङ्गमा आएपछि रेन्जले उनलाई स्पियर हानेका थिए भने रेन्जलाई पछाडिबाट सेमसले आक्रमण गर्दै आँफ्नो मनी इन<ref>{{cite web |url=http://www.wwe.com/inside/seth-rollins-injury-title-tournament-survivor-series-28164051 |title=सेथ रोलिन्स घाइते |website=[[डब्ल्युडब्ल्युई]] |date=November 5, 2015 |accessdate=November 5, 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151106023300/http://www.wwe.com/inside/seth-rollins-injury-title-tournament-survivor-series-28164051 |archivedate=November 6, 2015 |df= }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151106023300/http://www.wwe.com/inside/seth-rollins-injury-title-tournament-survivor-series-28164051 |date=November 6, 2015 }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/blakeoestriecher/2015/11/07/this-week-in-wwe-biz-seth-rollins-injured-and-stripped-of-title-sting-at-survivor-series-and-more/|title=सेथ रोलिन्सको खुट्टामा चोट|author=|website=फोर्बस्|date=November 7, 2015|accessdate=November 13, 2015}}</ref> द बैङ्क क्यास इन गर्दै विश्व विजेता बनेका थिए जसका कारण सेमस द अथुरिटीमा सामेल भएका थिए।<ref>{{cite web|last1=टेडेक्को|first1=माइक|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा – ११/९/२०१५|url=http://www.wrestleview.com/wwe-wrestling-results/wwe-raw-results/56836-wwe-raw-results-11-9-15-full-coverage-from-manchester|website=रेसलभ्यु|accessdate=November 11, 2015|date=November 9, 2015}}</ref><ref>{{cite web|last1=मर्फी|first1=रायन|title=रोमन रेन्जले डिन एम्ब्रोजलाई प्रतिस्पर्धाको अन्तिम खेलमा हराए, सेमसले मनी इन द बैङ्क क्यास इन गर्दै विश्व विजेता बने|url=http://www.wwe.com/shows/survivorseries/2015/wwe-world-heavyweight-championship-tournament-finals-28164052|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]|accessdate=November 22, 2015|date=November 22, 2015}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151225162713/http://www.wwe.com/shows/survivorseries/2015/wwe-world-heavyweight-championship-tournament-finals-28164052 |date=December 25, 2015 }}</ref> द अथुरिटीले नोभेम्बर ३० ''र''को शृङ्खलामा रेन्ज र सेमस बीच पुन खेल सञ्चालन गरेको थियो भने उक्त खेलमा यदि रोमनले ५ मिनेट १५ सेकेन्ड भित्रमा खेल जिते भने द उस्सो र डिन एम्ब्रोजले ट्याग टिम च्याम्पियनसिप र अन्तरमहादेशीय च्याम्पियनसिपका लागि खेल खेल्न पाउने सर्त राखिएको थियो।<ref>{{cite web|last1=मार्टिन|first1=एडम|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा – ११/३०/२०१५ |url=http://www.wrestleview.com/wwe-wrestling-results/wwe-raw-results/57016-wwe-raw-results-11-30-15-live-results-from-pittsburgh|website=रेसलभ्यु|accessdate=November 30, 2015}}</ref> त्यस खेलमा सेमसका अन्य साथिले अवरोध पुर्‍याएका कारण रेन्जले खेल जितेका थिए तर उपाधि भन्ने जित्न सकेका थिएनन् भने उस्सो र एम्ब्रोजले उपाधिका लागि खेल खेल्न पाउने भएका थिए। टिएलसी पे-पर-भ्युमा सेमस र रेन्जको खेल उपाधिका लागि निर्धारित गरिएको थियो तर द लिग अफ नेसन्सले खेलमा हस्तक्षेप गरेका कारण सेमस डब्ल्युडब्ल्युई च्याम्पियनसिप आँफुसँगै कायम राख्न सफल भए।<ref>{{cite web|last1=काल्डवेल|first1=जेम्स|title=डब्ल्युडब्ल्युई टिएलसी पे-पर-भ्यु|url=http://www.pwtorch.com/site/2015/12/13/1213-wwe-tlc-ppv-results-caldwells-ongoing-real-time-report/|website=प्रो रेस्लिङ टच|accessdate=December 14, 2015}}</ref> खेल सकिएपछि रेन्जले सेमस र ट्रिपल एचलाई आक्रमण गरेका थिए भने उक्त आक्रमणका कारण ट्रिपल एच घाइते हुँदै केही महिनाका लागि अवकाश लिएका थिए। ट्रिपल एच २०१६ रोयल रम्बल कार्यक्रममा घोषणा गनरिकन अन्तिम ३० मा रिङ्ग प्रवेश गरेका थिए। उनी रिङ्गमा आएको केही छिनमै तात्कालिक डब्ल्युडब्ल्युई विश्व ह्याभिवेट विजेता रोमन रेनजलाई बहिराएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.skysports.com/wwe/news/14203/10142960/wwe-royal-rumble-2016-triple-h-wins-wwe-world-heavyweight-title|publisher=स्काइ स्पोर्ट्स|title=कसले जित्छ त रोयल रम्बल?|accessdate=January 25, 2016}}</ref> एचले अन्तिममा डिन एम्ब्रोजलाई खेलबाट बाहिराउँदै आफ्नो कार्यकालको १४ अौँ डब्ल्युडब्ल्युई विश्व ह्याभिवेट च्याम्पियनसिप जित्न सफल भएका थिए।<ref name="Raw2222016">{{cite web|last1=टेडेस्को|first1=माइक|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा – २/२२/२०१६ |url=http://www.wrestleview.com/wwe-wrestling-results/wwe-raw-results/57868-wwe-raw-results-2-22-16-live-results-from-detroit|website=रेसलभ्यु|accessdate=February 22, 2016}}</ref> एचले पछि रेन्जसँग दुश्मनी राखेका थिए भने उनले पछि रेन्जको नाक स्टिलको सिँढीले प्रहार गर्दै भाँचेका थिए जसका कारण रेन्जले एचसँग पछि आँफ्नो बदला लिगेका थिए।<ref>{{cite web|last1=टेडेस्को|first1=माइक|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा|url=http://www.wrestleview.com/wwe-wrestling-results/wwe-raw-results/57942-wwe-raw-results-2-29-16-live-results-from-nashville|website=रेसलभ्यु|accessdate=February 29, 2016}}</ref> एम्ब्रोजले ट्रिपल एचलाई चुनौती दिएका थिए भने एचले उक्त चुनौती स्विकार गर्दै रोडब्ल्कमा उनीहरूको खेल निर्धारित गरिएको थियो जसका एचले एम्ब्रोजलाई हराएका थिए।<ref name="Roadblock">{{cite web|last=काल्डवेल|first=जेम्स|title=डब्ल्युडब्ल्युई रोडब्लक नतिजा|url=http://www.pwtorch.com/site/2016/03/12/march12roadblockresults/|publisher=प्रो रेस्लिङ टच|accessdate=March 12, 2016}}</ref> एम्ब्रोज, रेन्ज र लेज्नरको खेल फास्टलेनमा राखिएको थियो भने उक्त खेलका विजेताले डब्ल्युडब्ल्युई विश्व ह्याभिवेट च्याम्पियनसिपका लागि ट्रिपल एचसँग रेसलमेनिया ३२ मा उपाधिका लागि खेल खेल्न पाउने प्राबधान रहेको थियो।<ref>{{cite web|last=काल्डवेल|first=जेम्स|title=2/डब्ल्युडब्ल्युई फास्टलेन नतिजा|url=http://www.pwtorch.com/site/2016/02/21/caldwellfastlaneppvreport/|publisher=प्रो रेस्लिङ टच|date=February 21, 2016|accessdate=February 21, 2016}}</ref> त्यस खेलमा रेन्जले एम्ब्रोज र लेज्नरलाई हराउँदै च्याम्पियनसिपको पहिलो दावेदार बनेका थिए। रेसलमेनिया ३२ मा रेन्जले एचलाई हराउँदै तेस्रोपटक डब्ल्युडब्ल्युई विश्व ह्याभिवेट च्याम्पियनसिप बनेका थिए भने ट्रिपल एच जम्मा ७० दिनका लागि विजेता रहे।<ref>{{cite web|last1=काल्डवेल|first1=जेम्स|title=रेसलमेनिया ३२ नतिजा|url=http://www.pwtorch.com/site/2016/04/03/wm32liveresults/|publisher=प्रो रेस्लिङ टच|accessdate=April 3, 2016}}</ref> रेसलमेनिया ३२ पछि द अथुरिटीको पनि विक्षदन भएको थियो भने ट्रिपल एचले डब्ल्युडब्ल्युई युके लाइभ टूरमा सामेल भएका थिए भने उनले पछि डब्ल्युडब्ल्युईका केही कार्यक्रम एनएक्सटी र क्रुजरवेट विभागका संस्थापकको रूपमा काम गरेका थिए। ट्रिपल एच क्रुजरवेट पिभाग अन्तरगत<ref>{{cite web|last1=पावेल|first1=जेसन|title=डब्ल्युडब्ल्युई क्रुजरवेट क्लासीक|url=http://prowrestling.net/site/2016/09/14/914-powells-wwe-cruiserweight-classic-live-review-the-finale-featuring-kota-ibushi-gran-metalik-zack-sabre-jr-and-tj-perkins/|work=प्रो रेस्लिङ डटनेट|accessdate=September 17, 2016}}</ref> युके च्याम्पियनसिपका लागि टाइलर बेट र पिट डनको उपाधिको लागि खेल हेर्नका लागि आएका थिए र बेटले डनलाई जित्दै पहिलो पटक युके च्याम्पियनसिप जितेपछि एचले टाइलर बेटलाई उपाधि हस्तान्तरण गरेका थिए।<ref>{{cite web|last1=पावेल|first1=जेसन|title=पहिलो डब्ल्युडब्ल्युई युके विजेता टाइलर बेट बनेका छन्|url=http://prowrestling.net/site/2017/01/15/115-wwe-uk-title-tournament-day-two-live-review-the-first-wwe-uk-champion/|work=प्रो रेस्लिङ डटनेट|accessdate=February 6, 2017}}</ref> ==== विभिन्न दुश्मनी (सन् २०१६-२०१८) ==== फिन ब्यनलरले रोलिन्सलाई समरस्ल्याम हराएपछि उनी डब्ल्युडब्ल्युई युनिभर्सल च्याम्पियनसिप जितेका थिए र त्यस खेलमा ब्यालको पाखुरामाचोट लागेका कारण उनले युनिभर्सल च्याम्पियनसिप विजेता बनेको १ दिनमै उपाधि गुमाउनु परेको थियो। ब्यालरले च्याम्पियनसिप छाडेपछि युनिभर्सल च्याम्पियनसिपका लागि [[सेथ रोलिन्स|रोलिन्स]], [[रोमन रेन्ज|रेन्ज]], केभिन ओवेन्स र बिग क्यास मैदान उत्रिएका थिए जुन खेल फेटल ४-वे इलिमिनेसन म्याच बनाइएको थियो जहाँ ट्रिपल एच ''र''मा देखा परेका थिए भने उक्त खेलमा उनले हस्तक्षेप गर्दै रेन्जलाई पेडिग्रि हानेका थिए जसका कारण रेन्ज खेलबाट बाहिरिएका थिए।<ref name="Raw08292016">{{cite web|last1=केलर|first1=वेड|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' विवरण: युनिभर्सल च्याम्पियनसिपका लागि खेल|url=http://www.pwtorch.com/site/2016/08/29/kellers-wwe-raw-review-829-ongoing-coverage-fatal-four-way-wwe-universal-title-match-kevin-owens-seth-rollins-roman-reigns-big-cass/|work=प्रो रेस्लिङ टच|accessdate=August 29, 2016}}</ref> ट्रिपल एचले पुन रोलिन्सलाई आक्रमण गर्दै ओवेन्सलाई युनिभर्सल विजेता बन्न सहयोग गरेका थिए। ३० जनवरीका दिन रोलिन्सको खेल सेमि जेनसँग तय गरिएको थियो र त्यस खेलका विजेताले रोयल रम्बर २०१७ खेल्न पाउने नियम रहेको थियो।<ref>{{cite web|url=https://www.f4wonline.com/wwe-results/wwe-raw-live-results-royal-rumble-go-home-show-228901|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा|work=रेस्लिङ अवजर्भर|first=जेफ|last=ह्यामलिन|date=January 23, 2017|accessdate=February 6, 2017}}</ref> त्यस खेलको बीचमा ट्रिपल एचको कुस्ती खेल्न आउने सङ्गीत बजाउँदै रोलिन्सलाई झुक्याइएको थियो जसका कारण खेल जेनले जित्न सफल भएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://wrestlingnews.co/wwe-news/seth-rollins-calls-out-triple-h-at-nxt-takeover-san-antonio/|title=सेथ रोलिन्सले ट्रिपल एचलाई लड्नका लागि बोलाए|publisher=रेस्लिङ न्युज|first=केरी|last=जनवरी|date=January 28, 2017|accessdate=February 6, 2017}}</ref> २८ जनवरीका दिन रोलिन्स एनएक्सटी टेक ओभर सान एन्टोनीयो कार्यक्रममा अवरोध पुर्‍याउँदै उक्त कार्यक्रममा सञ्चालक र स्थापक ट्रिपल एचलाई बोलाएका थिए तर त्यस कार्यक्रममा ट्रिपल एचले एनएक्सटीमा कार्यरत अन्य रेफ्रि र सुरक्षाकर्मीलाई बोलाई रोलिन्सलाई त्यस ठाउँबाट हटाउन आग्रह गरेका थिए त्यस पछि रोलिन्सलाई सबै जनाले समात्दै उनलाई त्यस ठाउँबाट हटाएका थिए। ३० जनवरी २०१७ मा ट्रिपल एच सन् २०१६ अगस्ट पछि पहिलो पटक रिङ्गमा आएका थिए भने उनले रोलिन्सले दिएको चुनौतीको स्विकार गरेका थिए।<ref>{{cite web|url=https://www.f4wonline.com/wwe-results/wwe-raw-live-results-royal-rumble-fallout-229256|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा|work=रेस्लिङ अवजर्भर|first=जेफ|last=ह्यामलिन|date=January 30, 2017|accessdate=February 6, 2017}}</ref> त्यसर रातको अर्को हप्ता रोलिन्स रिङमा छँदा र ट्रिपल एच बाहिर हुँदा रोलिन्सलाई पछाडिबाट समोवा जोले आक्रमण गरेका थिए जसलाई एचले ल्याएका थिए।<ref>{{cite web|url=https://www.f4wonline.com/wwe-news/seth-rollins-suffers-injury-during-his-brawl-samoa-joe-raw-229366|title=समोवा जो र सेथ रोलिन्स|work=रेस्लिङ अवजर्भर|first=जोसेफ|last=करी|date=February 1, 2017|accessdate=February 6, 2017}}</ref> जोले रोलिन्सलाई बेहोस बनाएका थिए जसका कारण उनको फेरि पहिला भाँचिएको खुट्टामा चोट लागेको थियो।<ref>{{cite web|last=|first=एन्थोनी|title=सेथ रोलिन्स विरुद्ध ट्रिपल एच|url=http://www.wwe.com/shows/wrestlemania/33/seth-rollins-vs-triple-h|date=March 27, 2017|work=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=March 27, 2017}}</ref> रेसलमेनिया ३३ मा रोलिन्स सामना ट्रिपल एचसँग भएको थियो र उक्त खेलमा रोलिन्सले एचले अन्तिम चालको रूपमा प्रयोग गर्ने पेडिग्रा हान्दै एचलाई हराएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/wrestlemania/33/seth-rollins-vs-triple-h-results|title=सेथ रोलिन्सले ट्रिपल एचलाई हराए|last=|first=एन्थोनी|work=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=April 2, 2017}}</ref> नोभेम्बर १३ ''र''को एक शृङ्खलामा ट्रिपल एचले उनी परम्परागत सरभाइभर सिरिजमा ''र''को तर्थबाट खेल खेल्ने घोषणा गरेका थिए।<ref>{{cite web|first=अलफ्रिड |last= |url=https://www.forbes.com/sites/alfredkonuwa/2017/11/13/wwe-raw-results-news-and-notes-after-triple-hs-shocking-return/ |title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा |date=November 13, 2017}}</ref> सरभाइभर सिरिजमा कर्ट एङ्गलले 'र'का कप्तानको भूमिकामा रहेका थिए भने एङ्गलले अन्तिममा स्म्याकडाउनका अन्तिम प्रतिद्वन्द्वीलाई निस्कृय गराउने क्रममा ट्रिपल एचले आफ्नै टोलीका कप्तान एङ्गललाई पेडिग्रि हान्दै उनलाई बहिराउन स्म्याकडाउनका सदस्यलाई सहयोग पुर्‍याएका थिए तर एङ्गल खेलबाट बाहिरीनि बित्तिकै एचले उनलाई आक्रमण गर्दै खेल ''र''को हातमा पारेका थिए।<ref>{{Cite news|url=http://bleacherreport.com/articles/2745204-triple-h-runs-into-videoboard-after-wwe-survivor-series|title=सरभाइभर सिरिजमा ट्रिपल एच|last=गोउल्ड|first=एन्ड्रयु|work=ब्लिचर प्रतिवेदन|access-date=November 20, 2017|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://twitter.com/WWEJohnny05/status/932459223690153984|title=सरभाइभर सिरिजमा ब्रन स्ट्रोम्यान |last=जोनी|date=|website=@WWEJohnny05|language=en|access-date=November 20, 2017}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.wwe.com/shows/survivorseries/2017/article/survivor-series-2017-results |title=सरभाइभर सिरिज २०१७ को पूण नतिजा: डब्ल्युडब्ल्युई ''स्म्याकडाउन र डब्ल्युडब्ल्युई ''र''को महाभिडन्त |publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई|वल्ड रेस्लिङ इन्टरटेन्मेन्ट]]|date=}}</ref> खेल सकिएपछि ''र''का अर्का खेलाडी ब्रन स्ट्रोम्यानले ट्रिपल एचलाई आक्रमण गरेका थिए। ट्रिपल एच त्यसपछिको अर्को दिनको ''र''मा देखा परेका थिए। [[File:HHH & Steph McMahon WM34 crop.jpg|thumb|रेसलमेनिया ३४ मा ट्रिपल एच र स्टेफिनी म्याकमेन]] ट्रिपल एच पछि २०१८ को इलिमिनेसन चेम्बर कार्यक्रममा आएका थिए भने उक्त कार्यक्रममा [[रोन्डा राउजी]]को डब्ल्युडब्ल्युईमा आउने भन्दै पत्रमा हस्ताक्षर गर्ने निर्धारित गरिएको थियो। ट्रिपल एचले त्यस कार्यक्रममा राउजीलाई उनले रेसलमेनिया ३४ मा पर्दापण गर्ने पत्रमा लेखिएको थियो भने राउजी पहिला रेसलमेनिया ३१ मा पनि [[ड्वेन जोनसन|द रक]] साथमा द ट्रिपल एच र स्टेफिनी म्याकमेनलाई आक्रमण गरेकी थिइन। उक्त घटननका कारण राउजीले ट्रिपल एचलाई टेबलमा पछारिकी थिइन् भने स्टेफिनीले राउजीलाई थप्पड हानेकी थिइन् भने स्टेफिनी राउजीको डरले रिङ्ग छाडेकी थिइन भने राउजीले आगमन पत्रमा हस्ताक्षर गर्दै ''र''मा आएकी थिइन्। त्यस घटनाको अर्को रात राउजीले स्टेफिनी म्याकमेनलाई थप्पडको माफ माग्न लगाएकी थिइन भने एचले ''र''का प्रबन्धक [[कर्ट एङ्गल]]लाई आक्रमण गरेका थिए। त्यसको अर्को हप्ता एङ्गलले स्टेफिनी म्याकमेन र ट्रिपल एचको खेल रोन्डा राउजी र आँफुको विरुद्धमा रेसलमेनिया ३४ मा हुने घोषणा गरेका थिए। रेसलमेनिया ३४ मा राउजी र एङ्गलले एच र म्याकमेनलाई हराउन सफल भएका थिए। ट्रिपल एचले [[जेदाह]] साउदी अरबमा आयोजना गरिएको ग्रेटेस्ट रोयल रम्बलमा जोनी सिना विरुद्धको खेलमा पनि हारेका थिए। ==== डि-जेनेरेसन एक्सको तेस्रो पुनर्मिलन (सन् २०१८–हाल) ==== ट्रिपल एच रेसमेनिया ३४ मा खेल खेलेपछि त्यसको ३ महिना पछि २३ जुलाई डब्ल्युडब्ल्युईमा फर्किएका थिए र उनले स्टेफिनी म्याकमेन र भिन्स म्यानमेनलाई पहिलो पटक डब्ल्युडब्ल्युईमा रहेका सबै महिला कुस्ती खेलाडीको मात्र इभोलुसन पे-पर-भ्यु हुने निर्णय गरेका थिए भने उनी पुन अन्तिम पटक द अंडरटेकरको विरुद्धमा खेल खेल्ने निर्णय गरेका थिए। २० अगस्ट २०१८ का दिन ट्रिपल एचले रेसलमेनिया २८ मा अंडरटेकरसँगको हारले गर्दा उनले एकपटक द अंडरटेकरलाई चुनौती दिए भने त्यसको अर्को हप्ता द अंडरटेकरले ''र''मा रेसलमेनिया २९ मा जे भएको थियो अब पनि त्यहि हुने छ भन्दै त्यहाबाट हिँडेका थिए। ट्रिपल एच र द अंडरटेकरको खेल ''द सुपर शो डाउन'' अष्ट्रेलियामा ६ अक्टोबर २०१८ मा आयोजना गरिएको थियो। उक्त खेलमा ट्रिपल एचले पहिलो पटक द अंडरटेकरलाई एकल खेलमा हराउन सफल भएका थिए।<ref name=HellinaCellmatch>{{cite web|title=द अंडरटेकर विरुद्ध ट्रिपल एच|url=http://www.wwe.com/shows/wrestlemania/28/undertaker-triple-h-hell-in-a-cell|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=February 20, 2012}}</ref> खेल सकिएको केही छिन पछि ट्रिपल एच र सन माइकल्सले द अंडरटेकर र केनलाई सम्मान गर्दै उठाएका थिए तर द ब्रदर्स अफ डिस्ट्रक्सन (अंडरटेकर र केन) ले उनीहरूलाई आक्रमण गरेका थिए। अक्टोबर ८ मा सान माइकल्स र ट्रिपल एचले डि-जेनेरेसन एक्सको पुनर्मिलन भएको घोषणा गरेका थिए र साउदी अरबमा हुने क्राउन जोल्समा कार्यक्रममा उनीहरू द ब्रदर्स अफ डिस्ट्रक्सनको विरुद्धमा अन्तिम खेल खेल्ने जनाएका थिए। उनीहरूको खेलमा डि-एक्सले द ब्रदर्स हफ डिस्ट्रक्सनलाई हराउन सफल भएका थिए।<ref>{{cite web |url=https://www.dailymotion.com/video/x6wnkxc |title=ब्रादर्स अफ डिस्ट्रकसन विरुद्ध डि जेनेरेसन एक्सको खेलमा डि-एक्सले खेल जिते |publisher=[[डेलिमोसन|डेलीमोसन]]|date=१० अक्टोबर २०१८ |accessdate=}}</ref> == कुस्तीको क्षेत्रमा == * '''अन्तिम चाल''' * ** इन्भर्टेड डेथ लक - (डब्ल्यूसिडब्ल्यू)<ref>{{cite web|url=http://www.triplehunleashed.com/info/archives/meethhh.html|archiveurl=http://web.archive.org/web/20070630212429/http://www.triplehunleashed.com/info/archives/meethhh.html|archivedate=2007-06-30|title=ट्रिपल एचको खेल्ने तरीका|publisher=डब्ल्यूओडब्ल्यू}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070630212429/http://www.triplehunleashed.com/info/archives/meethhh.html |date=2007-06-30 }}</ref><ref name="OWOW">{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/profiles/t/triple-h.html|accessdate=2008-08-07|title=ट्रिपल एच प्रोफाइल|publisher=अनलाइन वल्ड अफ रेस्लिङ}}</ref> ** ''पेडिग्री'' (डबल अन्डरहुक फेसबस्टर) * '''अन्य चालहरू''' ** एबडामिनल स्ट्रेच<ref name="OWOW"/> ** ब्याकब्रेकर ** ब्लन्ट चोक<ref name="OWOW"/> ** चप ब्लक<ref>{{cite web|url=http://www.wrestleview.com/results/raw/raw2006/1162269129.shtml|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा - १०/३०/२००६|last=गोल्डेन|first=हन्टर|date=2006-10-30|publisher=रेसलभ्यु|accessdate=2009-10-28}}</ref> ** ड्रप ट-होल्ड ** फेसब्रेकर नी स्म्यास<ref name="OWOW"/><ref name="observer1">{{cite web|url=http://www.f4wonline.com/content/view/6562/105/|accessdate=2008-09-08|date=2008-08-26|last=|first=माइकल C.|title=स्म्याकडाउन टेलिभिजन नतिजा अगस्ट २९ |publisher=रेस्लिङ अवजर्भर न्युजलेटर}}</ref> ब्याक बडि ड्रप - काउन्टरको रूपमा ** रिङ्गिङ नेकब्रेकर<ref name="OWOW"/> ** फिगर फोर लेगलक<ref name="OWOW"/> ** डिडिटी<ref name="OWOW"/> ** हाई नी स्ट्राइक<ref name="OWOW"/> ** जम्पिङ्ग नी ड्रप<ref name="OWOW"/> ** माउन्टेन पन्चेस<ref name="OWOW"/> ** रिङ्गिङ क्लोत्सलाइन<ref name="OWOW"/> ** स्लिपर होल्ड<ref name="OWOW"/> ** स्पाइनबस्टर<ref name="OWOW"/> * '''प्रबन्धक''' ** चाईना ** रिक फ्लोयर ** मिस्टर ह्यूस ** मिस्टर परफेक्ट ** स्टेफिनी म्याकमेन ** भिन्स म्याकमेन ** सन माइकल्स ** सेबल * '''उपनाम''' ** "द कनेक्टिकट ब्लूब्लड"<ref>{{cite web |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m0FCO/is_3_3/ai_78264738 |title=ब्रेकिङ द मल्ड |publisher=ब्रेकिङ द मल्ड |date= |accessdate= }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080524032507/http://findarticles.com/p/articles/mi_m0FCO/is_3_3/ai_78264738?tag=rbxcra.2.a.2 |date=2008-05-24 }}</ref> ** '''"द गेम"''' ** "'''द किङ अफ किङ"''' * '''प्रवेश सङ्गीत''' ** "ब्लू ब्लड" (जिम जोनसन द्वारा) ** "द डिएक्स ब्यान्ड द्वारा "ब्रेक इट डाउन" (डि-जनेरेसन एक्समा छँदा) ** "माई टाइम" ** "द गेम" ** मोटरहेड द्वारा '''"द गेम"''' ** '''"किङ अफ किङ"''' मोटरहेड द्वारा == व्यापारीक कार्यकाल == स्ट्याम्प फोर्डमा रहेको डब्ल्युडब्ल्युईको प्रमुख कार्यलयमा लेवेस्कले सन् २०१० मा कार्यकारी वरिष्ठ सल्लाहकार को रूपमा काम गर्ने मौका पाएका थिए भने सन् २०११ मा उनलाई डब्ल्युडब्ल्युईको प्रत्येक्ष कार्यक्रममा उप-प्रमुख अधिक्रितको रूपमा पद हस्तान्तरण गरिएको थियो।<ref name=TripleHNewTitle>{{cite web|url=http://wrestleview.com/viewnews.php?id=1283981091|title=ट्रिपल एचको अतिरिक्त जानकारी|work=रेसलभ्यु|last=मार्टिन|first=एडम|date=September 8, 2010|accessdate=September 8, 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100921063813/http://wrestleview.com/viewnews.php?id=1283981091|archivedate=September 21, 2010|df=mdy-all}}</ref> उनले उक्त पद पाएपछि विश्वमा रहेका विभिन्न प्रतिभालाई कुस्ती क्षेत्रमा ल्याउने प्रयत्न गरेका थिए। लेवेस्कले उच्च-महत्त्वका खेलहरू हराउन श्रेय दिइएको छ जुन जोन सिना, रन्डि ओर्टन, बिटिस्टा, जेफ हार्डी, ब्रोक लेज्नर, डेनियल ब्रायन र रोमन रेन्ज जस्ता युवा कुस्ती खेलाडीहरूको कार्यकालमा बढाउन मद्दत पर्‍याएको छ।<ref name=Wrestlemania22>{{cite web |url=http://www.wwe.com/videos/john-cena-vs-triple-h-wrestlemania-22-wwe-championship-match-25059048 |title=जोन सिना विरुद्ध ट्रिपल एच |work=डब्ल्युडब्ल्युई |accessdate=January 19, 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160205121522/http://www.wwe.com/videos/john-cena-vs-triple-h-wrestlemania-22-wwe-championship-match-25059048 |archivedate=February 5, 2016 |df= }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160205121522/http://www.wwe.com/videos/john-cena-vs-triple-h-wrestlemania-22-wwe-championship-match-25059048 |date=February 5, 2016 }}</ref><ref name=NoMercy2007>{{cite web |url=http://www.wwe.com/videos/triple-h-vs-randy-orton-no-mercy-2007-wwe-championship-last-man-standing-match-25062276 |title=ट्रिपल एच विरुद्ध रेन्डी ओर्टन |work=डब्ल्युडब्ल्युई |accessdate=January 19, 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160205154359/http://www.wwe.com/videos/triple-h-vs-randy-orton-no-mercy-2007-wwe-championship-last-man-standing-match-25062276 |archivedate=February 5, 2016 |df= }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160205154359/http://www.wwe.com/videos/triple-h-vs-randy-orton-no-mercy-2007-wwe-championship-last-man-standing-match-25062276 |date=February 5, 2016 }}</ref><ref name=Wrestlemania21>{{citeweb |url=http://www.wwe.com/videos/batista-vs-triple-h-for-the-world-heavyweight-championship-wrestlemania-21-15236116 |title=ट्रिपल एच विरुद्ध बाटिस्टा |work=डब्ल्युडब्ल्युई |accessdate=January 19, 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160205132621/http://www.wwe.com/videos/batista-vs-triple-h-for-the-world-heavyweight-championship-wrestlemania-21-15236116 |archivedate=February 5, 2016 |df= }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303183703/http://www.wwe.com/videos/batista-vs-triple-h-for-the-world-heavyweight-championship-wrestlemania-21-15236116 |date=March 3, 2016 }}</ref><ref name=Armageddon2007>{{cite web |url=http://www.wwe.com/videos/jeff-hardy-vs-triple-h-armageddon-2007-25062958 |title=जेफ हार्डि विरुद्ध ट्रिपल एच |work=डब्ल्युडब्ल्युई |accessdate=January 19, 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160205114929/http://www.wwe.com/videos/jeff-hardy-vs-triple-h-armageddon-2007-25062958 |archivedate=February 5, 2016 |df= }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160205114929/http://www.wwe.com/videos/jeff-hardy-vs-triple-h-armageddon-2007-25062958 |date=February 5, 2016 }}</ref><ref name=ExtremeRules2013>{{cite web|url=http://bleacherreport.com/articles/1645259-wwe-extreme-rules-2013-results-brock-lesnar-beats-triple-h-and-what-it-means|title=एक्सट्रिम रुल २०१३ नतिजा|work=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=January 19, 2016}}</ref><ref name=VsDanielBryan>{{cite web |url=http://www.wwe.com/videos/daniel-bryan-defeats-triple-h-at-wrestlemania-30-wwe-2k14-simulation-26198594 |title=ट्रिपल एच र डेनिएल ब्रायन-रेसलमेनिया ३० |work=डब्ल्युडब्ल्युई |accessdate=January 19, 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160205125504/http://www.wwe.com/videos/daniel-bryan-defeats-triple-h-at-wrestlemania-30-wwe-2k14-simulation-26198594 |archivedate=February 5, 2016 |df= }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160205125504/http://www.wwe.com/videos/daniel-bryan-defeats-triple-h-at-wrestlemania-30-wwe-2k14-simulation-26198594 |date=February 5, 2016 }}</ref> लेवेस्कले सन् २०१२ मा डब्ल्युडब्ल्युईको विकासशील क्षेत्र एनएक्सटीको पनि स्थापना गरेका थिए जसले डब्ल्युडब्ल्युईमा विभिन्न नयाँ प्रतिभालाई कुस्ती क्षेत्रमा ल्याउन मद्दत पुगेको छ जसमा विभिन्न देशहरूबाट महिलाको पनि उत्तिकै सहभागीता रहेको छ।<ref name=NXTCall>{{cite web|url=http://whatculture.com/wwe/5-things-we-learned-from-triple-hs-wwe-nxt-takeover-london-conference-call.php |title=ट्रिपल एच एनएक्सटीl |work=ह्वाट कल्चर |last=इन्टोस |first=केनी |date=December 11, 2015 |accessdate=January 17, 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160114182348/http://whatculture.com/wwe/5-things-we-learned-from-triple-hs-wwe-nxt-takeover-london-conference-call.php |archivedate=January 14, 2016 |df= }}</ref><ref name=NXTSoldOut>{{cite web|url=http://www.wrestlinginc.com/wi/news/2015/1218/605918/more-wwe-nxt-events-sell-out/|title=डब्ल्यूडब्ल्यई एनएक्सटी इभेन्ट|work=रेस्लिङ इङ्क|last=मिडलटन|first=मार्क|date=December 18, 2015|accessdate=January 17, 2016}}</ref><ref name=NXTWomen>{{cite web|url=http://www.denofgeek.us/random/wwe/251610/wwe-nxt-and-the-revival-of-womens-wrestling/|title=ट्रिपल एचले उनका समर्थकलाई धन्यवाद दिए|work=ग्रिक|last=थोमस|first=जेरेमी|date=December 28, 2015|accessdate=January 17, 2016}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151230222623/http://www.denofgeek.us/random/wwe/251610/wwe-nxt-and-the-revival-of-womens-wrestling |date=December 30, 2015 }}</ref> सन् २०१३ मा लेवेस्कले कुल तलव १.५ मिलियन अमेरिकी डलरको रहेको थियो जुन उनी कुस्ती खेलबाट मात्रै आर्जन गरेका थिए भने उनले १.५ मिलियन अमेरिकी डलर डब्ल्युडब्ल्युई भन्डारबाट कमाएका थिए।<ref>[http://corporate.wwe.com/company/bios/p_levesque.jsp ट्रिपल एचको जीवनी] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141025083048/http://corporate.wwe.com/company/bios/p_levesque.jsp |date=2014-10-25 }}</ref> == लोककल्याणकारी कार्य == सन् २०१४ मा लेवेस्क र उनको पत्नी स्टेफिनीले कनर सम्मानमा (जसको ८ वर्षको उमेरमा क्यान्सरका कारण मृत्यु भएको थियो।) ''द कनरर्स क्विर'' संस्थाका स्थापना गरेकन थिए जसले बालबालिकाहरूलाई क्यन्सर रोगबाट बच्न र लड्न सहयोग गर्दै आएको छ।<ref>{{cite web|url=https://www.givetochildrens.org/butterflies3?tab=0&frsid=67|title=कनर्स क्विर|publisher=पिट्सवर्गमा रहेको अस्पताल|accessdate=July 7, 2015}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150810165616/https://www.givetochildrens.org/butterflies3?tab=0&frsid=67 |date=August 10, 2015 }}</ref> == व्यक्तिगत जीवन == लेवेस्कको सन् २००० मा स्टेफिनी म्याकमेनसँग विवहा भएको थियो भने जोडिले सन् २००३ मा कानुन रूपमा अदालतमा विवहा सम्पन्न गरेको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/profiles/s/stephanie-mcmahon.html|title=विभिन्न कुस्ती खेलाडीहरूको जानकारी|work=अनलाइन वल्ड अफ रेस्लिङ|accessdate=September 14, 2014}}</ref> उनीहरूको विवहा २५ अक्टोबर २००३ मा न्युयोर्कको स्लिपि हावेल चर्चमा सम्पन्न भएको थियो।<ref>{{cite news|url=http://www.wwe.com/inside/news/archive/itsagirl|title=एक युवती|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]|accessdate=July 26, 2006}}</ref> उनीहरूको हाल तीन छोरीहरू रहेका छन् जो अरोरा रोज लेवेस्क (जन्म: २४ जुलाई २००६), मर्फी क्यारी लेवेस्क (जन्म: २८ जुलाई २००८), एभलिन लेवेस्क (जन्म: २४ अगस्ट २०१०) हुन्।<ref>{{cite web|url=http://www.owow.com/frameindex.htm?goto=http%3A//www.owow.com/RingsideWith/Stephanie/08Update.htm|title=स्टेफिनीले जन्म दिएकी छन्|accessdate=August 1, 2009|publisher=ओडब्ल्यूओडब्ल्यू|date=August 1, 2008}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120531012441/http://www.owow.com/frameindex.htm?goto=http%3A%2F%2Fwww.owow.com%2FRingsideWith%2FStephanie%2F08Update.htm |date=May 31, 2012 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://morningjournal.com/articles/2008/08/03/sports/19882815.txt |title=ट्रिपल एच |last= |first=ड्यान |date=August 3, 2008 |work=द मर्निङ जनरल |accessdate=August 27, 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120331163951/http://morningjournal.com/articles/2008/08/03/sports/19882815.txt |archivedate=March 31, 2012 |df= }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120331163951/http://morningjournal.com/articles/2008/08/03/sports/19882815.txt |date=March 31, 2012 }}</ref> लेवेस्कको स्टेफिनीसँग विवहा हुनु भन्दा अगाडि उनी चाईनासँग सम्बन्धमा रहेका थिए तर चाईनाको व्यक्तिगत समस्य र सन्तानको चाहना नभएका कारण उनीहरूको सम्बन्ध विक्षेदन भएको थियो। उनीहरूको प्रेम सम्बन्ध सन् १९९६ देखि १९९९ सम्म रहेको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.rxmuscle.com/hmr-radio-show/2424-jefftheproducer-hmr.html|title=ट्रिपल एचएक|accessdate=January 3, 2011|publisher=आरएक्स मसल}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160313055050/http://rxmuscle.com/hmr-radio-show/2424-jefftheproducer-hmr.html |date=March 13, 2016 }}</ref> सन् २००४ मा एचले ''मेकिङ द गेम ट्रिपल एच्स एप्रोच टु अ बेटर बडि'' नामक पुस्तक सार्वजनिक गरेका थिए जसमा शारीरको विकासको लागि गर्नु पर्न कुरा लगाएत उनको व्यक्तिगत जीवनको जानकारी र धारणाहरू रहेका छन्।<ref>{{cite web|url=http://thelab.bleacherreport.com/the-great-fall-of-chyna/|title=चाईना|publisher=}}</ref> लेवेस्क ''मोटरहेड'' साङ्गीतिक समूहका ठूलो अनुयायी हुन् जसले उनको लागि डब्ल्युडब्ल्युईमा तीन वटा फरकफरक प्रवेश सङ्गीत दिएका छन्।<ref>{{cite web|last=जेरिको |first=क्रिस |url=https://www.amazon.com/dp/0743478886 |title=ट्रिपल एचले सार्वजनिक गरेको पुस्तक |publisher=एमेजन |accessdate=September 11, 2011}}</ref> उक्त समूहका प्रमुख गायक लेमी लेवेस्कका सबैभन्दा मिल्ने साथी हुन्।<ref>{{cite web|url=http://newsroom.mtv.com/2011/03/01/triple-h-motorhead/|archive-url=https://archive.is/20130629222303/http://newsroom.mtv.com/2011/03/01/triple-h-motorhead/yes|archive-date=June 29, 2013|title=ट्रिपल एच र मोटरहेड|publisher=एमटिभी|accessdate=July 7, 2015}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150709091747/http://newsroom.mtv.com/2011/03/01/triple-h-motorhead/ |date=July 9, 2015 }}</ref> लेवेस्क ९ जनवरी २०१६ मा लमीको अन्तिम संस्कारमा सहभागी भएका थिए र उनले मोटरहेड र लेमीले उनलाई दिएका योगदानको र उनीहरूको मित्रताको बारेमा खुलाएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/inside/triple-h-speaks-at-lemmy-kilmister-memorial-service|title=ट्रिपल एचले लेमीको बारेमा केही बताए|date=January 10, 2016|accessdate=March 6, 2018|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]}}</ref> डिसेम्बर १५ आइटिभी लण्डनले लिएको उनको अन्तरबार्तामा उनले आँफु [[वेस्टह्याम युनाइटेड फुटबल क्लब|वेस्टह्याम एफसी]]का समर्थक भएको कुरा जानकारी गराएका थिए।<ref>{{cite web|title=ट्रिपल एच वेस्टह्याम युनाइटेडका समर्थक|url=http://www.itv.com/news/london/2015-12-16/wrestler-triple-h-backs-west-ham-and-tips-andy-carroll-as-possible-grappling-future-star/|website=आइपीटिभी|accessdate=December 16, 2015}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://profootballtalk.nbcsports.com/2011/07/24/roethlisberger-wedding-draws-big-names-special-treatment/|title=जानकारी|date=2011-07-24|work=प्रो फुटबल टक|access-date=2018-06-17|language=en-US}}</ref><ref>{{cite tweet|user=ट्रिपल एच|author=|number=500311626231603200|date=August 15, 2014|title=ट्विटरमा केही भनाइहरू #IceBucketChallenge to #StrikeOutALS}}</ref> == चलचित्रहरू == {|class="wikitable sortable" |+टेलिभिजन |- ! वर्ष ! शिर्षक ! भूमिका ! class="unsortable" | कैफियत |- |१९९८ |''प्यासिफिक ब्लु'' |ट्रिपल एच | |- |१९९८ |''द ड्रु क्यारी शो | |- |२००१ |''म्याड टिभी'' |ट्रिपल एच | |- |२००५ |''द ब्रिनि म्याक शो'' |ट्रिपल एच<ref name="futon-20050203fox01">{{cite web |url=http://www.thefutoncritic.com/news.aspx?id=20050203fox01 |title=ट्रिपल एच चलचित्रमा |accessdate=June 4, 2011 |author=द फुटन क्रिटिक |date=February 3, 2005 |publisher=}}</ref> | |- |२००९ |''रोवर्ट चिकेन'' |ट्रिपल एच |स्वर |} {|class="wikitable sortable" |+चलचित्र |- ! वर्ष ! शिर्षक ! भूमिका ! class="unsortable" | कैफियत |- |२००४ |''ब्लेड: ट्रिनिटी'' |ग्रिमउड | |- |२००६ |''रिलेटिभ स्टेन्जर्स'' |रेस्लर<ref>{{cite web |url=https://www.imdb.com/name/nm0505391/ |title=पल लेविस्क |accessdate=September 8, 2011 |publisher=[[इन्टरनेट चलचित्र डेटाबेस]]}}</ref> |ऋणमा |- |२०११ |''द चपेरवान'' |रेमन्ड | |- |२०११ |''इन्साइड आउट'' |एजे जेन | |- |१०१४ |''स्कबी डु- रेसलमेनिया'' |उनी आँफै |स्वर |- |२०१४ |''डब्ल्युडब्ल्युई वर्कआउट सिरिज'' |उनी आँफै |फिटनेस भिडियो |- |२०१६ |''स्कोबी-डु!'' |उनी आँफै |स्वर |} == च्याम्पियनसिप र उपलब्धि == [[File:Triple H WWE Champion No Mercy 07.jpg|thumb|upright|ट्रिपल एच ९ पटक डब्ल्युडब्ल्युई विजेता]] [[File:Triple H-WorldHeavyweight-Champ@Commons.jpg|thumb|upright|ट्रिपल एच पहिलो र ५ पटक डब्ल्युडब्ल्युई विश्व ह्याभिवेट च्याम्पियनसिप]] * '''इन्टरनेसनल रेस्लिङ फेडेरेसन''' ** आइडब्ल्यूएफ ह्याभिवेट च्याम्पियनसिप (१ पटक) ** आइडब्ल्यूएफ ट्याग टिम बिजेता (१ पटक) * '''''प्रो रेस्लिङ इलुस्ट्रेसन''''' ** वर्षको दुश्मनी (२०००) {{small|[[कर्ट एङ्गल]] विरुद्ध}}<ref name="PWI Awards">{{cite web|url=http://www.pwi-online.com/pages/PWIawards.html|title=PWI Awards|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160121172943/http://www.pwi-online.com/pages/PWIawards.html|archivedate=January 21, 2016|deadurl=no|work=प्रो रेस्लिङ इलुस्ट्रसन|publisher=कप्पा पब्लिसिङ ग्रुप|accessdate=March 6, 2018}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160121172943/http://www.pwi-online.com/pages/PWIawards.html |date=January 21, 2016 }}</ref> ** वर्षको दुश्मनी (२००४) {{small|कृस बेनेट विरुद्ध}}<ref name="PWI Awards"/> ** वर्षको दुश्मनी (२००९) {{small| [[रेन्डी ओर्टन]] विरुद्ध}}<ref name="PWI Awards"/> ** वर्षको दुश्मनी (२०१३) {{small| [[डेनियल ब्रायन]] विरुद्ध}}<ref name="PWI Awards"/> ** वर्षको उत्कृष्ट खेल (२००४) {{small| रेसलमेनिया २० मा कृस बेनेट र सन माइकल्स विरुद्ध }}<ref name="PWI Awards"/><ref>{{cite web|url=http://100megsfree4.com/wiawrestling/pages/pwi/pwimoty.htm |accessdate=June 28, 2008 |title=प्रो रेस्लिङ इलुस्ट्रेसन |publisher=रेस्लिङ जानकारी |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080616063308/http://www.100megsfree4.com/wiawrestling/pages/pwi/pwimoty.htm |archivedate=June 16, 2008 |df=mdy }}</ref> ** वर्षको उत्कृष्ट खेल (२०१२) {{small|[[द डेडम्यान|द अंडरटेकर]] विरुद्ध}}<ref name="PWI Awards"/> ** दशकको घृणित रेस्लर (२०००–२००९) ** वर्षको घृणित रेस्लर (२००३–२००५)<ref name="PWI Awards"/> ** वर्षको घृणित रेस्लर (२०१३) – {{small|द अथुरिटीका सदस्य सहित}}<ref name="PWI Awards"/> ** वर्षको घृणित रेस्लर (२०१४) – {{small| स्टेफिनी म्याकमेनसँग}}<ref name="PWI Awards"/> ** दशसको उत्कृष्ट रेस्लर (२०००–२००९) ** वर्षको उत्कृष्ट रेस्लर (२००८)<ref name="PWI Awards"/><ref>{{cite web|url=http://profightdb.com/pwi-500/2000.html|title=प्रो रेस्लिङ इलुस्ट्रेसन|website=इन्टरनेट रेस्लिङ डाटाबेस|accessdate=March 6, 2018}}</ref> र २००९<ref>{{cite news|url=http://weblogs.baltimoresun.com/sports/wrestling/blog/2009/08/the_pwi_500.html|title=द पिडब्ल्यूआइ|last=|first=केभिन|date=August 2009|work=द सन|accessdate=September 4, 2009}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100206200628/http://weblogs.baltimoresun.com/sports/wrestling/blog/2009/08/the_pwi_500.html |date=February 6, 2010 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.100megsfree4.com/wiawrestling/pages/pwi/pwi500yr.htm|accessdate=September 6, 2010|title=प्रो रेस्लिङ इलुस्ट्रेसन उत्कृष्ट ५००|publisher=रेस्लिङ जानकारी Archive|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110707054220/http://www.100megsfree4.com/wiawrestling/pages/pwi/pwi500yr.htm|archivedate=July 7, 2011}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110707054220/http://www.100megsfree4.com/wiawrestling/pages/pwi/pwi500yr.htm |date=July 7, 2011 }}</ref> * '''[[डब्ल्युडब्ल्युई]]''' ** डब्ल्युडब्ल्युई ट्याग टिम च्याम्पियनसिप (१ पटक) – सन माइकल्ससँग<ref>{{cite web |url=http://www.wwe.com/inside/titlehistory/wwetag/20091213 |title=डि जेनेरेसन एक्स |accessdate=December 14, 2007 |publisher=डब्ल्युडब्ल्युई |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091217082149/http://www.wwe.com/inside/titlehistory/wwetag/20091213 |archivedate=December 17, 2009 |df= }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091217082149/http://www.wwe.com/inside/titlehistory/wwetag/20091213 |date=December 17, 2009 }}</ref> ** विश्व ह्याभिवेट च्याम्पियनसिप (५ पटक)<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/inside/titlehistory/worldheavyweight/|title=विश्व ह्याभिवेट च्याम्पियनसिपको इतिहास|accessdate=October 14, 2007|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई}}</ref> ** डब्ल्युडब्ल्युई च्याम्पियनसिप (९ पटक)<ref name=wwechamp>{{cite web|url=http://www.wwe.com/inside/titlehistory/wwechampionship/|title=डब्ल्युडब्ल्युई च्याम्पियनसिप इतिहास|accessdate=October 14, 2007|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई}}</ref> ** अन्तरमहादेशीय च्याम्पियनसिप (५ पटक)<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/inside/titlehistory/intercontinental/|title=अन्तरमहादेशीय च्याम्पियनसिपको इतिहास|accessdate=October 14, 2007|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई}}</ref> ** डब्ल्युडब्ल्युई युरोपेली च्याम्पियनसिप (२ पटक)<ref>{{citeweb|url=http://www.wwe.com/inside/titlehistory/euro/|title=युरोपेली च्याम्पियनसिप इतिहास|accessdate=October 14, 2007|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई}}</ref> ** डब्ल्यूडब्ल्यूएफ विश्व ट्याग टिम च्याम्पियनसिप (२ पटक) – स्टोन कोल्डसँग<ref>{{cite web |url=http://www.wwe.com/inside/titlehistory/worldtagteam/30445413211111112 |title=स्टोन कोल्ड र ट्रिपल एच |accessdate=October 14, 2007 |publisher=डब्ल्युडब्ल्युई |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071011033420/http://www.wwe.com/inside/titlehistory/worldtagteam/30445413211111112 |archivedate=October 11, 2007 |df= }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071011033420/http://www.wwe.com/inside/titlehistory/worldtagteam/30445413211111112 |date=October 11, 2007 }}</ref> (१) सन माइकल्ससँग (१)<ref>{{cite web |url=http://www.wwe.com/inside/titlehistory/worldtagteam/200912131 |title=ट्याग टिम च्याम्पियनसिप इतिहास |accessdate=December 14, 2007 |publisher=डब्ल्युडब्ल्युई |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091217075511/http://www.wwe.com/inside/titlehistory/worldtagteam/200912131 |archivedate=December 17, 2009 |df= }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091217075511/http://www.wwe.com/inside/titlehistory/worldtagteam/200912131 |date=December 17, 2009 }}</ref> ** किङ अफ द रिङ (१९९७) ** रोयल रम्बल (सन् २००२ र २०१६) ** सातौँ ट्रिपल क्राउन विजेता ** दोस्रो ग्र्यान्ड स्ल्याम विजेता ** स्लामे अवार्ड (३ पटक) *** उत्कृष्ट कपाल (१९९७) *** वर्षको उत्कृष्ट पल (२०११) – {{small|द अंडरटेकर विरुद्ध}}<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/raw/2011-12-12/2011-slammy-award-winners|title=२०११ स्लामे अवार्ड विजेता|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]|accessdate=March 6, 2018}}</ref> *** वर्षको उत्कृष्ट खेल (२०१२) – {{small|द अंडरटेकर विरुद्ध}}<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/raw/2012-12-17/slammy-award-winners|title=२०१२ स्लामे अवार्ड विजेता|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]|accessdate=March 6, 2018}}</ref> * '''''रेस्लिङ अबजर्भर न्युजलेटर''''' ** वर्षको दुश्मनी (२०००) {{small| मिक फोली विरुद्ध}}<ref name=WON2010>{{cite magazine|last=मेल्टजर|first=डेभ|authorlink=|date=January 26, 2011|title=वर्षको सबैभन्दा ठूलो दुश्मनी|magazine=रेस्लिङ अबजर्भर न्युजलेटर|publication-place=क्यापबेल|pages=1–40|issn=1083-9593}}</ref> ** वर्षको दुश्मनी (२००४) {{small| कृस बेनेट र सन माइकल्स}}<ref name=WON2010/> ** वर्षको दुश्मनी (२००५) {{small| बाटिस्टा विरुद्ध}}<ref name=WON2010/> ** वर्षको उत्कृष्ट रेस्लर (२०००)<ref name=WON2010/> ** वर्षको दुश्मनी (२००२) {{small|केन विरुद्ध}}<ref name=WON2010/> ** वर्षको दुश्मनी (२००६) {{small|सन माइकल्स विरुद्ध भिन्स म्याकमेन विरुद्ध शेन म्याकमेन}}<ref name=WON2010/> ** वर्षको सबैभन्दा ठूलो दुश्मनी (२०११) {{small|केभिन नास विरुद्ध}}<ref>{{cite magazine|last=माल्टजर|first=डेभ|authorlink=|date=January 30, 2012|title=वर्षको सबैभन्दा ठूलो दुश्मनी|magazine=रेस्लिङ अबजर्भर न्युजलेटर|location=क्यापबेल|issn=1083-9593}}</ref> ** वर्षको उत्कृष्ट खेल (२००३) {{small|स्कट स्टाइनर विरुद्ध रोयल रम्बल २००३ मा}}<ref name=WON2010/> ** वर्षको उत्कृष्ट खेल (२०००८) {{small|एज विरुद्ध}}<ref name=WON2010/> == सन्दर्भ सामग्री == {{reflist|3}} == बाह्य कडीहरू == {{Sister project links|wikt=no|d=Q44567|commons=Paul Michael Levesque|b=no|n=no|q=no|s=no|v=no|species=no|display=ट्रिपल एच}} * {{IMDb name|name = ट्रिपल एच}} * [http://corporate.wwe.com/who-we-are/leadership#paul-levesque ट्रिपल एचको जानकारी] [[श्रेणी:अमेरिकी पुरुष व्यावसायिक कुस्ती खेलाडीहरू]] py1l6fu626j5d0uma2pdg9n90abbwo5 1369539 1369538 2026-08-13T11:23:39Z Saroj 31493 Synced 2 categories from enwiki ([[:m:User:Saroj/CatSync|CatSync]]) 1369539 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |name=ट्रिपल एच |image=Triple H in April 2016.jpg |caption=एच सन् २०१६ अप्रिलमा |birthname=पल माइकल लेवेस्क |birth_place=न्यु होम्सपियर,[[संयुक्त राज्य अमेरिका|अमेरिका]] |residence=वेस्टर्न, अमेरिका |employer=[[डब्ल्युडब्ल्युई|डब्ल्यू.डब्ल्यू.ई.]] |salary=$२.८ मिलियन (२०१६) |birth_date={{birth date and age|1969|7|27|mf=y}} |occupation= पेशेवर कुस्ती खेलाडी, अभिनेता |title= |years_active=१९९२-हालसम्म |spouse={{Marriage|[[स्टेफिनी म्याकमेन]]<br/>|October 25, 2003}} |partner=[[चाईना]] (१९९६-२०००) |relations=[[भिन्स म्याकमेन]]<br>{{small|(ससुरा)}}<br/>[[लिन्डा म्याकमेन]]<br>{{small|(सासू आमा)}}<br/>[[सेन म्याकमेन]]<br>{{small|(जेठान)}} |children=३ छोरी |family=म्याकमेन परिवार |website=[http://corporate.wwe.com/who-we-are/leadership#paul-levesque WWE Corporate Bio] |module= {{Infobox professional wrestler|child=yes |names=हन्टर मर्टस् हेम्स्लि<br>जिन पल लेवेस्क<br>टेरा राईजिङ<br>'''ट्रिपल एच''' |height={{height|ft=6|in=4}} |weight={{convert|255|lb|kg|abbr=on}} |billed=बोस्टर्न<br/>'''ग्रिन विच''' |trainer=किलर |debut= २४ मर्च १९९२ |retired= }} }} '''पल माइकल लेवेस्क''' (२७ जुलाई, १९६९), रिङ्ग नाम ट्रिपल एच (उनको मूल डब्ल्युडब्ल्युई को नाम को संक्षिप्त नाम हन्टर हार्स्ट हेम्स्लि) ले चिनिन्छन्, एक अमेरिकी व्यापार कार्यकारी पेशेवर कुस्ती खेलाडी र अभिनेता हुन् साथै उनी एनएक्सटीको संस्थापक र वरिष्ठ निर्माता पनि हुन्। लेवेस्कले सन् १९९२ मा आफ्नो रिङ नाम टेरा राईजिङ राख्दै इन्टरनेसनल रेस्लिङ फेडेरेसनमा आफ्नो पेशेवर कुस्ती कार्यकाल सुरु गरेका थिए जतिबेला उनी १९ वर्षका थिए।<ref name=snapshot>{{cite news |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m0FCO/is_2_4/ai_88761521 |title=ट्रिपल एच |publisher=रेस्लिङ डाइजेस्ट |accessdate=September 20, 2007 |date=August 2002 |archiveurl=https://archive.is/20071121150725/http://findarticles.com/p/articles/mi_m0FCO/is_2_4/ai_88761521 |archivedate=November 21, 2007 |df=mdy }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050131085400/http://www.findarticles.com/p/articles/mi_m0FCO/is_2_4/ai_88761521/print |date=January 31, 2005 }}</ref> सन् १९९४ मा उनी वल्ड च्याम्पियनसिप रेस्लिङमा आवद्ध भएका थिए जहाँ उनले आफ्नो रिङ नाम जिन पल लेवेस्क राखेका थिए। सन् १९९५ उनी वल्ड रेस्लिङ फेडेरेसनमा आवद्ध भएका थिए जहाँ उनले आफ्नो रिङ नामलाई हन्टर मर्टस् हेम्स्लिमा परिवर्तन गरिका थिए जुन पछि गएर छोट्करीमा ट्रिपल एचको बनेको थियो।<ref name="WWEProfile">{{cite web|url=http://us.wwe.com/superstars/raw/tripleh|title=ट्रिपल एचको बायोडाटा|accessdate=April 14, 2009|publisher=वल्ड रेस्लिङ इन्टरटेन्मेन्ट|archive-url=https://web.archive.org/web/20091124220226/http://us.wwe.com/superstars/raw/tripleh/|archive-date=November 24, 2009yes|df=mdy-all}}</ref> सन् १९९७ मा उनले र उनका साथी सन माइकल्सले मिलेर डि-जेनेरेसन एक्सको स्थापना गरेका थिए जुन डब्ल्यूडब्ल्यूएफको एक प्रमुख टोली बनेको थियो। एचले डब्ल्यूडब्ल्यूएफमा पहिलो च्याम्पियनसिप जितेपछि उनले डब्ल्यूडब्ल्यूएफमा अध्यक्ष भिन्स म्याकमेनको छोरी स्टेफिनी म्याकमेनसँग सन् १९९९ मा विवहा भएको थियो जसकारण उनी डब्ल्यूडब्ल्यूएफ कम्पनीमा मुख्य सचिव भएर काम गर्न पाएका थिए। प्रो रेस्लिङ टचका अनुसार ट्रिपल एच उत्तर अमेरिकाकै सबैभन्दा प्रख्यात र उत्कृष्ट रेस्लरका सुचिमा परेका छन्।<ref>{{cite web|url= http://pwtorch.com/artman2/publish/The_Specialists_34/article_48886.shtml|title=डब्ल्यूडब्ल्यूएफका खेलाडीहरू|last=मोरे|first=माइकल्स|date=March 31, 2011|website=प्रो रेस्लिङ टच|access-date=June 22, 2018}}</ref> स्टिफिनी म्यामेनसँग सन् २००३ मा कानुनी रूपमा विवहा गरेपछि उनी म्याकमेन परिवारका एक सदस्य बनेका थिए जसले जसले डब्ल्युडब्ल्युईको बहुमत स्वामित्व राख्छ। सन् २०११ एचले रिङमा कुस्ती खेल्ने क्रमलाई घटाउँदै डब्ल्युडब्ल्युईको लागि राजदूत र पर्दा पछाडिको व्यवस्थापन गर्ने गरेका छन्।<ref name="HHH411">{{cite web|url=http://www.411mania.com/wrestling/news/317078/Salaries-of-Vince-McMahon,-Triple-H-and-Other-WWE-Executives-Revealed.htm|title=ट्रिपल एचको तलब |publisher=४११ मेनिया |accessdate=March 23, 2014}}</ref> उनले हालसम्म डब्ल्युडब्ल्युईमा कुल २५ उपाधीहरू जितेका छन् जहाँ उनले ९ पटक डब्ल्युडब्ल्युई विजेता र पाँच पटक डब्ल्युडब्ल्युई विश्व ह्याभिवेट विजेता बनेका छन् जसलाई हाल डब्ल्युडब्ल्युईले समायोजन गरेको छ। अतिरिक्त रूपमा उनी १९९७ का किङ अफ द रिङ बिजेता हुन भने २०१६ र २००२ का रोयल रम्बल बिजेता पनि हुन्। उनले डब्ल्युडब्ल्युईमा कुल १४ विश्व च्याम्पियनसिप जितेका छन् जुन सबैभन्दा धेरै विश्व बिजेता जित्ने रिक फ्लेएर र जोन सिना पछिको तेस्रा हुन्। उनी विभिन्न पे-पर-भ्यु र कार्यक्रमहरूको शिर्षक र पोस्टरमा पनि देखा परेका छन्।<ref>{{cite web|url=http://www.wrestling-titles.com/wwf/wwf-h.html|title=डब्ल्यूडब्ल्यूएफ र डब्ल्युडब्ल्युईको उपाधिहरू|accessdate=October 8, 2007|publisher=रेस्लिङ टाइटल्स}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090918155550/http://www.wrestling-titles.com/wwf/wwf-h.html |date=September 18, 2009 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.wrestling-titles.com/wwf/wwe-world-h.html|title=डब्ल्युडब्ल्युई विश्व ह्याभिवेट उपाधि|accessdate=October 8, 2007|publisher=रेस्लिङ टाइटल्स}}</ref> ==बाल्यकाल== पल माइकल लेवेस्क सन् १९६६ जुलाई २७ नासुवा न्यु हेमेसपियरमा जन्मिएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/profiles/t/triple-h.html |accessdate= August 30, 2011|title=ट्रिपल एचको जानकारी|publisher=अनलाइन वल्ड अफ रेस्लिङ}}</ref> उनको एक बहिनी छिन्।<ref>{{cite web|url=http://www.nhtourguide.com/famous_nh_people/index.htm|title=न्यू ह्याम्स्पिएरका प्रख्यात व्यक्तित्वहरू|publisher=एनएच टुर गाइड|accessdate=October 3, 2011}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303215006/http://www.nhtourguide.com/famous_nh_people/index.htm |date=March 3, 2016 }}</ref> लेवेस्कले पहिलो पटक जे स्ट्रोङबोको कुस्ती खेल हेरेका थिए जब उनी पाँच वर्षका थिए। उनले नशुवा दक्षिण उच्च विद्यालयमा अध्यन गरेका थिए जहाँ उनले बेसबल र बास्केटबल खेल्ने गरेका थिए। सन् १९८७ मा माध्यमिक स्तरको शिक्षा सकिएपछि १४ वर्षको उमेरमा उनले शारीरलाई तन्दुरुस्त बनाउनका लागि उनले एक प्रतिस्पर्धामा भाग लिएका किनकि उनी पछि कुस्ती खेलाडी जस्तै देखिन चाहन्थे।<ref name="slam">{{cite news| url=http://slam.canoe.com/Slam/Wrestling/Bios/helmsley.html|author1=मिल्नर, जोन |author2=जेसन |author3= |title=हन्टर हर्ट ह्याम्स्लि|accessdate=July 11, 2007|publisher=क्यानेडिएन अनलाइन एक्सप्लोवर|work=|date=December 5, 2004}}</ref> उनी १९ वर्षको हुँदा सन् १९८८ मा टिनएज न्यु ह्याम्सपिएरमा भाग लिएका थिए भने उक्त प्रतिस्पर्धामा उनी विजेता बन्न सफल भएका थिए। उनले त्यस प्रतिस्पर्धा जितेपछि नाशुवामा गोल्ड जिम संस्थाको प्रबन्धक बन्ने मौका पाएका थिए।<ref name="nhmagazine.com">{{cite web|url=http://www.nhmagazine.com/October-2013/Q-A-With-Paul-Triple-H-Levesque/|title=डब्ल्युडब्ल्युईका प्रख्यात खेलाडी ट्रिपल एचसँगको अन्तरबार्ता|publisher=}}</ref> उक्त संस्थाका प्रबन्धकको भूमिकामा रहेपछि उनलाई पहलवानका विश्व विजेता डेट आर्किडिसँग भेट गराइएको थियो जसले डब्ल्युडब्ल्युईमा पहिला कार्य गरेका थिए।<ref name=time>{{cite video|title=|people=ट्रिपल एच र चाईना|date=१९९९|medium=भिएचएस|publisher=वल्ड रेस्लिङ फेडेरेसन}}</ref><ref name=grips>{{cite news |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m0KFY/is_5_20/ai_98539200 |title=ट्रिपल एच |author=पिटर म्यागुच |publisher=फ्लोक्स |accessdate=September 20, 2007 |date=July 2002 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071014024057/http://findarticles.com/p/articles/mi_m0KFY/is_5_20/ai_98539200 |archivedate=October 14, 2007 |df= }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071222131628/http://findarticles.com/p/articles/mi_m0KFY/is_5_20/ai_98539200/print |date=December 22, 2007 }}</ref> लेवेस्कको धेरै प्रयास पछि आर्किडिले उनलाई पूर्व कुस्ती खेलाडी किलर कवास्कीसँग भेट गराएका थिए, जसले माल्डेन म्यासेच्युसेजमा एक कुस्ती विद्यालयको सञ्चालन गरेका थिए। ==कुस्ती कार्यकाल== === सुरुवाती कार्यकाल (सन् १९९२-१९९४) === सन् १९९२ मा लेवेस्कले किलर कवास्की द्वरा सञ्चालित एक कुस्ती विद्यालयमा आफ्नो आधिकारिक कुस्ती जीवन सुरु गरेका थिए जहाँ उनका साथी चाईना र पेरी स्टर्नम रहेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wrestling-online.com/news/News_9/Full_interview_with_Triple_H_from_the_Flex_Magazin_119_printer.shtml|title=ट्रिपल एचसँगको अन्तरबार्ता|publisher=}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160508110930/http://www.wrestling-online.com/news/News_9/Full_interview_with_Triple_H_from_the_Flex_Magazin_119_printer.shtml |date=2016-05-08 }}</ref> लेवेस्कले आफ्नो पहिलो कुस्ती खेल ३४ मार्च १९९२ मा इन्टरनेसनल रेस्लिङ फेडेरेसनमा खेलेका थिए जहाँ उनको नाम टेरा राइजिङ रहेको थियोे। १९९२ जुलाईमा उनले म्याड डग रिचार्डलाई हराउँदै आइडब्ल्यूएफ ह्याभिवेट च्याम्पियनसिपको उपाधि जित्न सफल भएका थिए।<ref>{{cite web |url=https://books.google.com/books?id=y91D4O8cAAgC&pg=PT39 |title= ट्रिपल एचको शारीरिक क्षेमता|publisher=रोवर्ट काप्रियो|date=}}</ref> उनले सन् १९९४ सम्ममा पुर्वी कोस्ट इन्डिपेन्डेन्ट सर्किटमा पनि कुस्ती खेल्ने गरेका थिए भने त्यस समयमा उनका प्रबन्धक जोन रोडियो रहेका थिए।<ref name="Rodeo">{{cite web |url=http://www.johnrodeo.com/archives/yandek.html |title=जोन रोडियोसँगको अन्तरबार्ता |work=जोन रोडियो डटकम |date=September 16, 2001 |accessdate=April 27, 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160311020807/http://www.johnrodeo.com/archives/yandek.html |archivedate=March 11, 2016 |df= }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110718175750/http://www.johnrodeo.com/archives/yandek.html |date=July 18, 2011 }}</ref> === विश्व च्याम्पियनसिप रेस्लिङ (सन् १९९४-१९९५) === सन् १९९४ को सुरुवाती महिनामा लेवेस्कले विश्व च्याम्पियनसिप रेस्लिङमा एक वर्षका लागि सम्झौता पत्रमा हस्ताक्षर गर्दै आफ्नो कार्यकाल च्याम्पियनसिप रेस्लङमा पनि सुरु गरे जहाँ उनको नाम टेरर रिजेन रहेको थियो। उनको पहिलो टेलिभिजनका देखाइएको खेलमा उनले केथ कोललाई हराएका थिए जसका कारण उनलृ आफ्नो नाम परिवर्तन गर्दै टेरा राइजिङ राखेका थिए।<ref name="threat">{{cite news|url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m0FCO/is_6_2/ai_71403973/pg_2?tag=artBody;col1|archive-url=https://web.archive.org/web/20081005145417/http://findarticles.com/p/articles/mi_m0FCO/is_6_2/ai_71403973/pg_2?tag=artBody;col1yes|archive-date=October 5, 2008|title=ट्रिपल थ्रेट|page=२|first=एलेक्स|last=म्याभरेज|publisher=रेस्लिङ डाइजेस्ट|accessdate=July 17, 2008|date=April 2001}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050527215501/http://www.findarticles.com/p/articles/mi_m0FCO/is_6_2/ai_71403973 |date=May 27, 2005 }}</ref> उनले मध्य १९९४ मा फेरि आफ्नो नामलाई जिन पल लेवेस्क राखेका थिए। उक्त संस्थामा रहँदा उनलाए एक व्यक्तिले उनको थर फ्रान्सेली मुलबाट आएको भन्दै फ्रान्सेली भाषा बोल्न लगाएका थिए तर उनलाई उक्त भाषा नआएका कारण उनले जवाफ फर्काउन सकेका थिएनन्।<ref name="threat2">{{cite news|url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m0FCO/is_6_2/ai_71403973/pg_3?tag=artBody;col1|archive-url=https://web.archive.org/web/20081005145422/http://findarticles.com/p/articles/mi_m0FCO/is_6_2/ai_71403973/pg_3?tag=artBody;col1yes|archive-date=October 5, 2008|title=ट्रिपल थ्रेट|first=एलेक्स|last=म्याभरेज|publisher=रेस्लिङ डाइजेस्ट|accessdate=July 17, 2008|date=April 2001}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050527215501/http://www.findarticles.com/p/articles/mi_m0FCO/is_6_2/ai_71403973 |date=May 27, 2005 }}</ref> उनले त्यहाँ रहँदा आफ्नो अन्तिम चालको रूपमा पेडिग्रिको प्रयोग गर्थे भने उनको दुश्मनी एलेक्स राइटसँग थियो तर उनी राइटसँगको खेलमा हारेपछि उनीहरू बीचको दुश्मनी समाप्त भएको थियो। सन् १९९४ देखि १९९५ सम्म लेवेस्क लर्ड स्टिभ रिगलसँग साझेदारी गर्दै एक टोली गठन गरेका थिए भने लेवेस्क उक्त संस्था छाड्दै वल्ड रेस्लिङ फेडेरेसनमा सरुवन भएका कारण उनीहरू जोडि लामो समयसम्म टिक्न सकेको थिएन।<ref>{{cite web|url=http://www.prowrestlinghistory.com/supercards/usa/wcw/starrcad.html#94|title=स्टारटेज ९९९४ नतिजा|publisher=प्रो रेस्लिङ इतिहास|accessdate=July 13, 2009}}</ref> === विश्व रेस्लिङ फेड्रेसन/इन्टरटेन्मेन्ट/डब्ल्युडब्ल्युई === ==== अन्तरमहादेशीय विजेता (सन् १९९५–१९९७) ==== लेवेस्कले डब्ल्यूडब्ल्यूएफमा आफ्नो नाम हन्टर हर्ट्स ह्याम्स्लिको नामले कुस्ती खेल्न सुरु गरेका थिए। उनले ३० अप्रिल १९९५ का दिन डब्ल्यूडब्ल्यूएफमा पर्दापण गरेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://podcastone.com/Talk-Is-Jericho|title=जेरिकोको पोडकास्ट कार्यक्रम|publisher=पोडकास्ट}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171227192705/http://podcastone.com/Talk-Is-Jericho |date=2017-12-27 }}</ref> ह्याम्स्लिले डब्ल्यूडब्ल्यूएफको पे-पर-भ्यु समरस्ल्याममा आफ्नो पहिलो पे-पर-भ्यु खेल खेलेका थिए जहाँ उनले बब होलीलाई हराउन सफल भएका थिए। सन् १९९५ को सुरुवाती दिनहरूमा उनको हेनरी ओ गोडिनसँग द्वन्द्व चलेको थियो भने उनीहरूको खेलमा ह्याम्स्लि विजेता बनेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.angelfire.com/wrestling/cawthon777/challenge.htm|title=रेस्लिङ च्यालेन्ज नतिजा|accessdate=July 12, 2007|publisher=डब्ल्युडब्ल्युईको इतिहास|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070629183751/http://www.angelfire.com/wrestling/cawthon777/challenge.htm |archivedate=June 29, 2007}}</ref> [[चित्र:Hunter Hearst Helmsley in 1996 (2).jpg|thumb|left|160px|सन् १९९६ मा ह्याम्स्लि]] ह्याम्स्लिले आफ्नो डब्ल्यूडब्ल्यूएफमा कार्यकाल सुरु गरेको केहि महिना सम्म निकै प्रसंसा पाएका थिए र उनले डुक डम्पस्टरसँग दुश्मनी राखेका थिए भने रोयल रम्बलमा भएको खेलमा उनी डम्पस्टरसँग हारेका थिए।<ref name="summerslam95">{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/summerslam/1995/results|title=समरस्ल्याम १९९५ नतिजा|accessdate=March 21, 2015|publisher=डब्ल्यूडब्ल्युई}}</ref> उक्त खेल पछि उनी विभिन्न महिला कुस्ती खेलाडीहरूसँग रिङमा आउने गरेका थिए जसमा टाइलिन र सी मार्कस् पनि पर्छन्। ह्याम्स्लिको सेवक सेबल थिइन भने रेिलमेनिया १३ मा उनी द अल्टिमेटम वोरियरसँग हारेपछि उनले सबल माथि आफ्नो सबै रिस पोखेका थिए भने सेबललाई बचाउन मार्क मेरो आएपछि उनीहरू बीच तनाव बढेको थियो।<ref name="iyh5">{{cite web|url=http://www.prowrestlinghistory.com/supercards/usa/wwf/iyh.html#5|title=इद ल हाउस ५ नतिजा|accessdate=March 21, 2015|publisher=प्रो रेस्लिङ इतिहास}}</ref> १ जुन १९९७ मा ह्याम्स्लि सुपरस्टारको एक श्रृङ्खलामा देखा परेका थिए जहाँ उनको खेल मार्टि गिर्नारको विरुद्धमा भएको थियो। उक्त खेलमा उनले ह्याम्स्लिले पेडिग्रिको कोशिस गरेका थिए तर गिर्नारले त्यस चाललाई गलत ढङ्गले बुझ्दै त्यसलाई डबल अन्डरहुक सुप्लेक्स सम्झेका थिए र एकै साथी उफ्रिन लाग्दा उनको टाउकोमा गम्भीर चोट लागेको थियो जसका कारण उनलाई तत्काल अस्पताल पुर्‍याइएको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/wrestlemania/12/results|title=रेसलमेनिया १२ नतिजा|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]|accessdate=May 4, 2012}}</ref> उनी निको भएपछि डब्ल्यूडब्ल्यूएफमा उजुरी दिएका थिए भने उक्त घटनामा छलफल गर्नका लागि बिबादलाई अदालत सम्म पुर्‍याइएको थियो। पर्दा पछाडि उनी कुस्ती खेलाडीहरूको समूह द क्लिकका सदस्य रूपमा रहेका थिए जसमा सन माइकल्स, केभिन नास, सिन वाल्टमेन र स्कट हल रहेका छन् जसलाई भिन्स म्याकमेन र डब्ल्यूडब्ल्यूएफका उथलपुथल बनाउने समूहको रूपमा लिने गरिन्छ। सन् १९९६ को किङ अफ द रिङ प्रतिस्पर्धामा उनले जित्नका लागि निर्धारित गरिएको थियो तर मेडिसन स्क्वायर गार्डन घटना पछि उक्त पद स्टोन कोल्डलाई दिइयो जसमा केभिन नास र स्कट हलले क्लिक समूह छाडेका थिए।<ref name="onlineworldofwrestling1996">{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/raw/_1996/ |title= 'र' – १९९६ नतिजा |accessdate=July 12, 2007 |publisher=अनलाइन वल्ड अफ रेस्लिङ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110106083518/http://www.onlineworldofwrestling.com/results/raw/_1996/ |archivedate=January 6, 2011 |df= }}</ref> उक्त घटना पछि उनले धेरै सफलता प्राप्त गरेका थिए भने उनका प्रबन्धक रूपमा मिस्टर पर्फेक्ट बनेका थिए भने उनले २१ अक्टोबर १९९६ मार्को मिरोलाई हराउँदै पहिलो पटक डब्ल्यूडब्ल्यूएफ अन्तरमहादेशीय विजेता बन्न सफल भएका थिए।<ref name="garner profile">{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/profiles/m/marty-garner.html|title=मार्ट गर्डिन|accessdate=March 17, 2008|publisher=अनलाइन वल्ड अफ रेस्लिङ}}</ref> उनी अन्तरमहादेशीय विजेता बनेपछि उनले मिस्टर पर्फेक्टसँगको सम्बन्ध तोडेका थिए जसको कारण पर्फेक्टले डब्ल्यूडब्ल्यूएफ छाडेका थिए। <ref name="game">{{cite news|url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m0FCO/is_4_4/ai_94123534?tag=artBody;col1|archive-url=https://web.archive.org/web/20081005145411/http://findarticles.com/p/articles/mi_m0FCO/is_4_4/ai_94123534?tag=artBody;col1yes|archive-date=October 5, 2008|title=द गेम|publisher=रेस्लिङ डाइजेस्ट|accessdate=July 20, 2008|date=December 2002}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071208072038/http://findarticles.com/p/articles/mi_m0FCO/is_4_4/ai_94123534/print |date=December 8, 2007 }}</ref> उनले आफ्नो उपाधि चार महिना सम्म गुमाएका थिएनन् तर १३ फेब्रुअरी १९९७ सोमबारको रातमा हुने 'र' को एक श्रृङ्खलामा उनी रकि माइभियासँग हार खाँदै च्याम्पियनसिप गुमाएका थिए।<ref>{{cite book|author=मिक फोलि|title=ह्याभ अ नाइस डे|publisher=कोलिन्स|year=2000|isbn=0-06-103101-1}}</ref> अन्तरमहादेशीय च्याम्पियनसिप गुमाएपछि उनको गोल्डस्टसँग दुश्मनी सुरु भएको थियो र उनीहरूको खेल रेसलमेनिया १३ मा भएको थियो भने उक्त खेलमा ह्याम्स्लि विजेता बनेका थिए र त्यस खेल देखि ह्याम्स्लिको अङ्गरक्षकको रूपमा चाईना आएकी थिइन।<ref>{{cite web|url=http://www.pwwew.net/ppv/wwf/march/xiii.htm|title=रेसलमेनिया १३|accessdate=August 10, 2007|publisher=पिडब्ल्युडब्ल्युई}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120420234745/http://www.pwwew.net/ppv/wwf/march/xiii.htm |date=April 20, 2012 }}</ref> ==== डि-जेनेरेसन एक्स (सन् १९९७–१९९९) ==== [[File:Chyna and Triple H.jpg|thumb|left|upright|अप्रिल १९९९ मा चाईना र ट्रिपल एच]] ह्याम्स्लि सन् १९९७ को किङ अफ द रिङ्ग प्रतिस्पर्धाको अन्तिम खेलमा मेनकाइन्डलाई हराउँदै १९९७ को किङ अफ द रिङ्ग बन्न सफल भएका थिए र सबैको माझ लोकप्रिय बनेका थिए। त्यस कार्यक्रमको एक वर्ष पछि सन माइकल्स, चाईना ह्याम्स्लि र रिक रुड मिलेर डि जेनेरेसन एक्स (डि-एक्स) समूह गठन गरेका थिए। उक्त समूहले विभिन्न नारा र प्रोमोहरू बनाउँदै क्यानडा र ब्रेट हर्टको अपमान गरेका थिए भने त्यस बेला उनको नाम छोटकरीमा ट्रिपल एच राखिएको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.pwwew.net/ppv/wwf/june/1997.htm|title=किङ अफ द रिङ -१९९७|accessdate=August 10, 2007|publisher=पिडब्ल्यूडब्ल्यूइडब्ल्यू}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120227074009/http://www.pwwew.net/ppv/wwf/june/1997.htm |date=February 27, 2012 }}</ref> एचले डि-एक्सको स्थापना हुनु भन्दा धेरै अघि द हर्ट फाउन्डेसनको स्थापना भएको थियो र डिएक्स र।हर्ट फाउन्डेसनको दुश्मनी अन्त्य भएतापनि एचले हर्ट परिवारका ओवेन हर्टसँग भने दुश्मनी राखेका थिए जसका कारण उनीहरूको खेल युरोपेली च्याम्पियनसिपका लागि रेसलमेनिया १४ मा भएको थियो जसमा चाईनाले पहिलाको खेलमा अवरोध पुर्‍याएका कारण उनलाई सर्जेट सल्टरले हत्कडि लगाएका थिए तर उनले स्लटरको आखामा पाउडर छ्याप्दै खेलमा अवरोध पुर्‍याएका कारण ट्रिपल एचले हर्टलाई हराउन सफल भएका थिए। रेसलमेनियन पछिको रोयल रम्बलमा माइकल्सलाई ढाडमा चोट लागेका कारण उनी अस्पतालमा भर्ना भएका थिए र डि-एक्सको नेतृत्व एचले लिएका थिए। रेसलमेनियाको अर्को रात एचले भर्खरै खेलमा फर्किएका एक्स-प्याकलाई आफ्नो समूहमा सामेल गराए भने उक्त टोली द न्यु एज आउटलजसँग साझेदारी गरेका थिए। सन् १९९८ पछि डि-एक्सले पहिलाको भन्दा पनि निकै प्रख्यात कमाएका थिए। यस समयमा एक घटना घटेको थियो जसमा ट्रिपल एचले नेसन्स अफ डोमिन्यान्सका नेता र डब्ल्यूडब्ल्यूएफका खलनायक [[ड्वेन जोनसन|द रक]]सँग द्वन्द्व सुरु गरेका थिए। द्वन्द्व सुरु भएपछि उनीहरू खेल अन्तरमहादेशीय च्याम्पियनसिपका लागि समरस्ल्याममा एक सिंढी खेलमा भएको थियो भने उक्त खेलमा ट्रिपल एच बिजेता बनेका थिए। एक खेलमा एचको घुँडामा चोट लागेका कारण अन्तरमहादेशीय च्याम्पियनसिप त्याग्नु गरेको थियो। द रकले सरभाइभर सिरिजमा डब्ल्यूडब्ल्यूएफ विश्व च्याम्पियनसिप जिते पछि फेरि ट्रिपल एच र द रकको बीच प्रतिद्वन्द्वता सुरु भएको थियो जसका कारण डि-एक्सले द कर्पोरेसन स्टेबलसँग लडेका थिए जसको प्रमुख व्यक्तित्व द रक रहेका थिए। उक्त झगडा पछि ट्रिपल एचले एक पटक डब्ल्यूडब्ल्यूएफ च्याम्पियनसिपका लागि खेल खेल्न पाएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/raw/_1998/ |title=र – १९९८ नतिजा |accessdate=July 12, 2007 |publisher=अनलाइन वल्ड अफ रेस्लिङ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080720104717/http://www.onlineworldofwrestling.com/results/raw/_1998/ |archivedate=July 20, 2008 |df= }}</ref> उक्त खेल र इज वारमा २५ जनवरी १९९९ मा आइ क्विट म्याच आयोजना गरिएको थियो जसमा केनले चाईनालाई चकस्ल्याम हन्न लागेको दृश्य प्रदामा देखाएका कारण एचलाई आत्मसमर्पण गर्न दबाब दिएका थियो तर त्यसको विपरीत चाईनाले खेल सकिएपछि ट्रिपल एचलाई आक्रमण गर्दै द कर्पोरेसनको सदस्य बनेकी थिइन। रेसलमेनिया १५ मा भएको केन र ट्रिपल एचको खेलमा चाईनाले हस्तक्षेप गरेकी थिइन तर जसका कारण एचले खेल हार्नु परेको थियो। उक्त खेल भएको रातमा ट्रिपल एचले डि-एक्सका सदस्य एक्स-प्याकलाई अन्तरघात गर्दै एक्स-प्याक र सेन म्याकमेनको खेलमा अवरोध पुर्‍याएका थिए जसका कारण म्याकमेनले खेल जित्दै युरोपेली च्याम्पियनसिप आँफुसँगै कायम राख्न सफल भएका थिए। त्यस खेलपछि एचपनि द कर्पोरेसनको सदस्य बनेका थिए। अप्रिल पछि एचले डि-एक्सको सदस्यले लगाउने जस्तो पोशास लगाउन छाडेका थिए र कपाल पनि काट्दै छोटो बनाएका थिए। त्यसपछि उनको नजर डब्ल्यूडब्ल्यूएफ च्याम्पियनसिप गएको थियो तर उनले बिजेतालाई जित्न सकेका थिएनन् जसले गर्दा ट्रिपल एच र मेनकाइन्डले एकै पटक डब्ल्यूडब्ल्यूएफ बिजेता स्टोन कोल्ड स्टिभ अस्टिनलाई च्याम्पियनसिपका लागि चुनौती दिएका थिए। उनीहरू बीच खेल समरस्ल्याममा भएको थियो भने खेलमा मेनकाइन्डले एच र अस्टिलाई हराउँदै डब्ल्यूडब्ल्यूएफ विजेता बन्न सफल भएका थिए। उक्त खेलको अर्को दिन र इन वारमा ट्रिपल एचले मेनकाइन्डलाई हराउँदै पहिलो पटक डब्ल्यूडब्ल्यूएफ विश्व विजेता बन्न सफल भएका थिए। उनले १६ सेप्टेम्बर १९९९ स्म्याकडाउनको एक श्रृङ्खलामा उक्त उपाधी भिन्स म्याकमेनसँग हारेका थिए जसका कारण अनफर्गिभन पे-पर-भ्युमा सिक्स प्याक च्यालेन्ज भएको थिय‍ जसमा डेभि ब्वाइ स्मिथ, बिग शो, केन, द रक, मेनकाइन्ड र ट्रिपल एच सामेल थिए भने उक्त खेलमा पनि एच विजेता बन्दै उपाधि पुन आफ्नो हात पार्न सफल भएका थिए। उनले एक खेलमा स्टोन कोल्ड स्टिभ अस्टिनलाई हराएका थिए भने सरभाइभर सिरिजमा उक्त उपाधि बिग शोसँग हारेका थिए। ट्रिपल एकले भिन्स म्याकमेनकि छोरी स्टेफिनी म्याकमेनलाई विवहा गर्दै भिन्ससँग द्वन्द्व जारी राखेका थिए र आर्मेज्डन कार्यक्रममा भएको उनीहरू बीचको खेलमा एचले म्याकमेनलाई हराएका थिए। ==== मिकमेन-हेम्स्लि काल (सन् २०००–२००१) ==== सन् २००० जनवरी देखि ट्रिपल एचलाई ''द गेम'' को उपनाम दिइएको थियो भने जसका कारण डब्ल्यूडब्ल्यूएफमा उनी एक उत्कृष्ट कुस्ती खेलाडीका रूपमा परिचित भए र डब्ल्यूडब्ल्यूएफका उध्धोसक जिम रोजले उनलाई ''द सेरेबल एसाइन''को उपनाम दिएका थिए भने उक्त उपनाम ओवेन हर्टको सम्मानका दिइएको थियो।<ref>{{cite web|url=https://www.imdb.com/name/nm0366464/bio|title=ओवेन हर्ट|publisher=[[इन्टरनेट चलचित्र डेटाबेस]]|accessdate=December 16, 2014}}</ref> जनवरी ३ का दिन र इज वार कार्यक्रममा ट्रिपल एचले [[बिग सो|बिग शो]]लाई हराउँदै तेस्रोपटक डब्ल्यूडब्ल्यूएफ च्याम्पियनसिप जित्न सफल भएका थिए।<ref>{{cite web |url=http://www.wwe.com/inside/titlehistory/wwechampionship/3044541403 |title=ट्रिपल एचको तेस्रो डब्ल्यूडब्ल्यूएफ उपाधि |publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई|वल्ड रेस्लिङ इन्टरटेन्मेन्ट]] |accessdate=June 17, 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080109012301/http://www.wwe.com/inside/titlehistory/wwechampionship/3044541403 |archivedate=January 9, 2008 |df= }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120122141827/http://www.wwe.com/inside/titlehistory/wwechampionship/3044541403 |date=January 22, 2012 }}</ref> ट्रिपल एचले सन् २००० को सुरुमा मिक फोलीसँग द्वन्द्व सुरु गरेका थिए जसका कारण उनीहरूको खेल रेयल रम्बलमा एक स्ट्रिट फाइट म्याच भएको थियो जसमा ट्रिपल एचले फोलीलाई हराउँदै डब्ल्यूडब्ल्यूएफ च्याम्पियनसिप आँफुसँगै कायम राख्न सफल भएका थिए। उनीहरूको दुश्मनी नो वे आउटमा हेल इन ह सेल म्याचमा समाप्त भएको थियो जब ट्रिपल एचले मिक फोलीलाई हराउँदै फोलीलाई अवकाश लिन बाध्य बनाएका थिए।<ref name=NoWayOut2000>{{cite web|title=ट्रिपल एच विरुद्ध क्याक्टस ज्याक – डब्ल्यूडब्ल्यूएफ च्याम्पियनसिपका लागि हेल इन अ सेल म्याच|url=http://www.wwe.com/shows/nowayout/2000/mainevent|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]|accessdate=May 25, 2012|date=February 27, 2000}}</ref> उक्त खेलको २ महिना पछिको रेसलमेनियामा ट्रिपल एचको सामना अर्का खतरनाक कुस्ती खेलाडी [[ड्वेन जोनसन|द रक]]को विरुद्धमा भएको थियो तर उक्त खेलमा ट्रिपल एचले द रकलाई हराएका थिए। त्यस हारपछि ब्याकलासमा द रक र ट्रिपल एचको पुन एक पटक खेल भएको थियो भने त्यस खेलमा द रक विजेता बन्दै डब्ल्यूडब्ल्यूएफ च्याम्पियनसिप जित्न सफल भएका थिए जसका कारण ट्रिपल एच ११८ दिन सम्म मात्र बिजेता बनेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.pwwew.net/ppv/wwf/march/xvi.htm|title=२००० रेसलमेनिया नतिजा|accessdate=August 17, 2007|publisher=पिडब्ल्युडब्ल्युईडब्ल्यू डटनेट}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160413110302/http://www.pwwew.net/ppv/wwf/march/xvi.htm |date=April 13, 2016 }}</ref> त्यस खेलको तीन महिना पछिको ''द जजमेन्ट डे''मा द रक एकपटक फेरि ट्रिपल एचसँग सामना भएको थियो तर उक्त खेलमा ट्रिपल एच बिजेता बन्दै चौँथो पटक डब्ल्यूडब्ल्यूएफ विजेता बनेका थिए तर किङ अफ द रिङमा द रकले एकपटक पुन ट्रिपल एचलाई हराउँदै डब्ल्यूडब्ल्यूएफ विजेता बनेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.pwwew.net/ppv/wwf/may/2000.htm|title=जजमेन्ट डे २००० नतिजा|accessdate=August 17, 2007|publisher=पिडब्ल्यू}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160413104827/http://www.pwwew.net/ppv/wwf/may/2000.htm |date=April 13, 2016 }}</ref> ट्रिपल एचको त्यसपछि [[क्रिस जेरिको]]सँग द्वन्द्व चलेको थियो र उनीहरू बीच खेल र इज वारको एक श्रृङ्खलामा भएको थियो भने खेलका रेफ्रिले छिटोछिटो खेलमा गणन गर्दा ट्रिपल एचले जोरिकोलाई हराउँदै पुन एक पटक डब्ल्यूडब्ल्यूएफ च्याम्पियनसिप हडप्न सफल भएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.pwwew.net/ppv/wwf/may/2000.htm|title=जजमेन्ट डे|accessdate=August 17, 2007|publisher=पिडब्ल्यूडब्ल्यू}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160413104827/http://www.pwwew.net/ppv/wwf/may/2000.htm |date=April 13, 2016 }}</ref> उनीहरूको खेल फुल्ली लोडेड पे-पर-भ्युमा सम्पन्न भएको थियो जहाँ एचले जोरिकोलाई हराए। ट्रिपल एचले त्यसपछि [[कर्ट एङ्गल]]सँग दुश्मनी राखेका थिए जसका कारण उनीहरू खेल द रक विरुद्ध डब्ल्यूडब्ल्यूएफ च्याम्पियनसिपको लागि समरस्ल्याम कार्यक्रममा ट्रिपल थ्रेट बनाइएको थियो तर खेलमा द रकको जितसँगै उनले डब्ल्यूडब्ल्यूएफ च्याम्पियनसिप आँफुसँगै कायम गर्न सफल भएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://gerweck.net/2010/05/31/fully-loaded-3/|title=२००० फुल्ली लोडेड प्रतिवेदन|publisher=ग्रिविच|accessdate=February 1, 2010}}</ref> एच र एङ्गलको खेल एक पटक पुन अनफर्गिभन कार्यक्रममा भएको थियो तर उक्त खेल ट्रिपल एचकी प्रेमिका स्टेफिनी म्याकमेनको अवरोधका कारण एचले खेल जितेका थिए।<ref>{{cite book|title=ट्रिपल एच जानकारी|last=लरा|first=जेनी|publisher=रिगेनबुक्स|year=2001|isbn=0-06-109895-7|page=122}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.wwe.com/shows/summerslam07/history/2000/results/ |accessdate=March 15, 2008 |title=समरस्ल्याम (२०००) नतिजा |publisher=वल्ड रेस्लिङ इन्टरटेन्मेन्ट |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080224064424/http://www.wwe.com/shows/summerslam07/history/2000/results/ |archivedate=February 24, 2008 |df=mdy }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080224064424/http://www.wwe.com/shows/summerslam07/history/2000/results/ |date=February 24, 2008 }}</ref><ref name="SLAM">{{cite web|url=http://slam.canoe.ca/SlamWrestlingPPV/aug28_summerslam.html|accessdate=March 15, 2008|title=समरस्ल्याम प्रतिवेदन|last=पावेल|first=जोन|work=स्ल्याम! स्पोट्स|publisher=क्यानेडियन अनलाइन एक्सप्लोवर}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20120715121001/http://slam.canoe.ca/SlamWrestlingPPV/aug28_summerslam.html |date=July 15, 2012 }}</ref> ट्रिपल एच र कर्ट एङ्गको द्वन्द्व समाप्त भएपछि एचले स्टोन कोल्ड स्टिफ अस्टिनसँग दुश्मनी राखेका थिए जसका कारण उनीहरू दुश्मनी बल्झिएको थियो। नोभेम्बर २००० को सरभाइभर।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/nomercy/2000/results|title=नो मर्सि २००० नतिजा|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई|वल्ड रेस्लिङ इन्टरटेन्मेन्ट]]|accessdate=July 2, 2013|date=October 22, 2000}}</ref><ref>{{cite web|url=http://gerweck.net/2010/05/31/no-mercy-3/|title=नो मर्सि २००० प्रतिवेदन|publisher=ग्रिविच|accessdate=November 9, 2010}}</ref> सिरिजमा ट्रिपल एचको सामना अस्टिनसँग भएको थियो भने उक्त खेलमा ट्रिपल एच बिचबाटै भागेका थिए त्यसैले अस्टिनले एचको कारलाई क्रेनले उचाल्दै १० फिट माथिबाट खसाल्दै उनको कारलाई ध्वस्त पारेका थिए।त्यस घटनाको अर्को हप्ता ट्रिपल एच 'र'मा फर्किँदै अस्टिनलाई पछाडिबाट आक्रमण गरेका थिए जसका कारण उनीहरू दुश्मनी झन् बढेको थियो र उक्त दुश्मनी २००१ सम्म रहेको थियो। उनीहरूको बीच हेल इन अ सेलमा खेल हुने निर्णय भएको थियो जसमा एचले अस्टिनलाई हराएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.gerweck.net/2010/05/27/survivor-series-3/|accessdate=December 6, 2010|title=सरभाइभर सिरिज १९९९ प्रतिवेदन|publisher=ग्रिविच}}</ref> सन् २००१ मा ट्रिपल एचको [[द डेडम्यान|द अंडरटेकर]]सँग द्वन्द्व चलेको थियो भने रेसलमेनिया १७ मा भएको खेलमा अंडरटेकरले एचलाई हराएका थिए। रेसलमेनिया १७ पछिको अर्को रातमा ट्रिपल एचले अस्टिन विरुद्ध द रकको स्टिल केज म्याचमा अवरोध पुर्‍याउँदै अस्टिन र एच मिलेर द रकलाई कुटेका थिए जसका कारण खेल अस्टिनले जितेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/survivorseries/history/2000/results/|title=सरभाइभर सिरिज २००० को आधिकारिक नतिजा|accessdate=March 20, 2008|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080224051027/http://www.wwe.com/shows/survivorseries/history/2000/results/|archivedate=February 24, 2008}}</ref><ref>{{cite web|title=सरभाइभर सिरिज २००० प्रतिवेदन|url=http://www.gerweck.net/2010/05/31/survivor-series-4/|publisher=ग्रिविच|accessdate=March 31, 2011}}</ref> त्यस घटना पछि अस्टिन र एच साथी बन्दै एक टोली गठन गरेका थिए।<ref>{{cite web |url=http://www.wwe.com/shows/nowayout/history/2001/mainevent |title=नो वे आउट नतिजा |publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई|वल्ड रेस्लिङ इन्टरटेन्मेन्ट]] |accessdate=September 20, 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081002213703/http://www.wwe.com/shows/nowayout/history/2001/mainevent/ |archivedate=October 2, 2008 |df= }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110526092257/http://www.wwe.com/shows/nowayout/history/2001/mainevent |date=May 26, 2011 }}</ref> ५ अप्रिलको एक स्म्याकडाउनमा ट्रिपल एचले जेरिकोलाई हराउँदै उनको तेस्रो अन्तरमहादेशीय उपाधि जितेका थिए भने त्यस खेलको दुई हप्तापछि [[जेफ हार्डी|जेफ हार्डि]]लाई हराउँदै चौँथो पटक उपाधि जित्न सफल भएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.thehistoryofwwe.com/raw01.htm|title='र' नतिजा २००० |accessdate=September 24, 2009|publisher=डब्ल्युडब्ल्युईको इतिहास}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thehistoryofwwe.com/smackdown01.htm|title=२००१ स्म्याकडाउन नतिजा|accessdate=September 24, 2009|publisher=डब्ल्युडब्ल्युईको इतिहास}}</ref> ब्याकलास कार्यक्रममा ट्रिपल एच र स्टिभ अस्टिनको जोडिले केन र द अंडरटेकरलाई हराउँदै पहिलो पटक डब्ल्यूडब्ल्यूएफ ट्याग टिम च्याम्पियनसिप जित्न सफल भएका थिए भने त्यस क्रममा एच अझैपनि अन्तरमहादेशीय विजेता भएका कारण उनले एकैपटक दुई उपाधि सङ्कलन गरेका थिए।<ref>{{cite web |url=http://www.wwe.com/inside/titlehistory/intercontinental/322664 |title=ट्रिपल एचको चौँथो उपाधि |accessdate=April 16, 2007 |publisher=डब्ल्युडब्ल्युई |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070422084301/http://www.wwe.com/inside/titlehistory/intercontinental/322664 |archivedate=April 22, 2007 |df= }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070422084301/http://www.wwe.com/inside/titlehistory/intercontinental/322664 |date=April 22, 2007 }}</ref><ref>{{cite news |first=लुसियो|last=गुरेरो|title=डब्ल्यूडब्ल्यूएफ बिग शो|date=April 30, 2001|work=सिकागो सन-टाइम्स|page=1}}</ref> २१ मे २००१ र इज वारको एक श्रृङ्खलामा ट्रिपल एच र स्टिभ अस्टिनक१ सामना डब्ल्यूडब्ल्यूएफ ट्याग टिम च्याम्पियनसिपका लागि क्रिस जेरिको र क्रिस बेनेटसँग भएको थियो र त्यस खेलमा जेरिकोले अस्टिनलाई वाल्स अफ जेरिकोमा फन्दामा पारेका थिए भने एचले उक्त फन्दाबाट अस्टिनलाई छुटाउन खोज्दा उनको खुट्टामा चोट लागेको थियो जसका कारण उनी त्यस खेल खेल्न सकेता पनि खेल पश्चात् उनको खुट्टामा गम्भीर चोट लागेका कारण उनलाई तत्काल अस्पताल पुर्‍याइएको थियो र त्यसका कारण उनी आठ महिना सम्म खेलमा फर्किन सकेका थिएनन् भने उनले आफ्नो सबै उपाधिहरू त्याग्नु परेको थियो।<ref name="quad muscle 01">{{cite news|first=एरिक|last=क्विन्स|title=ओवेन हर्टको मृत्यु|date=May 24, 2001|work=द स्टार लेजर|page=56}}</ref> ==== विश्व ह्याभिवेट विजेता (सन् २००२–२००३) ==== [[File:HHHwmX8.jpg|right|thumb|रेसलमेनिया १८ मा डब्ल्यूडब्ल्यू अनडिस्प्युटेड च्याम्पियनसिप जितेपछि ट्रिपल एच]] ट्रिपल एच निको हुँदै ७ जनवरी २००२ मा म्यडिसन स्वाएर गर्डेनमा भएको 'र' कार्यक्रममा फर्किएका थिए। उनले २००२ को रोयल रम्बल जित्दै रेसलमेनियाको मेन इभेन्टमा डब्ल्यूडब्ल्यूएफ च्याम्पियनसिपका लागि खेल्ने मौका पाएका थिए। रेसलमेनियामा डब्ल्यूडब्ल्यूएफ अनडिस्प्युटेड विजेता क्रिस जेरिकोलाई हराउँदै विजेता बनेका थिए। ट्रिपल एचले उक्त उपाधि एक महिना पछि ब्याकलास कार्यक्रममा हल्क होगनसँग हारेका थिए। ट्रिपल एच त्यसपछि डब्ल्यूडब्ल्यूएफ स्म्याकडाउनमा सरेका थिए जसका कारण उनी स्म्याकडाउनमा खेल्ने निर्णय भएको थियो भने स्म्याकडाउनमा क्रिस जेरिको पनि आएका कारण उनीहरू बीच द्वन्द्व पुन सुरु भएको थियो। जजमेन्ट डेमा ट्रिपल एचको सामना हेल इन अ सेलमा जेरिकोसँग भएको थियो भने त्यस खेलमा ट्रिपल एच विजेता बनेका थिए। ६ जुन २००२ स्म्याकडाउनको एक श्रृङ्खलामा ट्रिपल एचले हल्क होगनलाई हराउँदै डब्ल्युडब्ल्युई अन्डिस्प्युटेड च्याम्पियनसिपका लागि पहिलो दावेदार बनेका थिए भने किङ अफ द रिङ्गमा उनी द अंडरटेकरसँग हार खाँदै च्याम्पियनसिप जित्न असफल भएका थिए। रोयल रम्बल र रेसलमेनियाको बीचमा म्यामेन र ह्याम्स्लिको विक्षेदनको बारेमा सबै सञ्चार माध्यममा बाहिर आएको थियो र ट्रिपल एच सन्चो भएर फर्किँदा स्टेफिनी र एचको सम्बन्ध टाढीएको थियो जसका कारण स्टेफिनीले ट्रिपल एचलाई आफ्नो पक्षमा त्याउन गर्भ रहेको भन्दै झुटो नाटक गरिकि थिइन।<ref name=pregnancy>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/oww/hallofshame/preg.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070624113547/http://www.onlineworldofwrestling.com/oww/hallofshame/preg.html|archivedate=June 24, 2007|title=स्टेफिनी म्याकमेन|publisher=अनलाइन वल्ड अफ रेस्लिङ|accessdate=September 19, 2007}}</ref> एचले पछि त्यो कुरा झुटो रहेको कुरा थाहा पाए र उनीहरूको विवहा पुन एक पटक गर्ने निर्णय गरेका थिए। स्टेफिनीले पछि जोरिकोसँग गठबन्धन गरेकी थिइन तर रेसलकेनियाको अर्को रात उनलाई ट्रिपल एचले पिन गरेका थिए जसका कारण स्टेफिनी बाध्य बनेकी थिइन। त्यस घटनाको केही हप्तापछि सन माइकल्स पनि डब्ल्यूडबल्यूईमा फर्किएका थिए र उनले न्यु वल्ड अडर समूहमा आँफुलाई सामेल गराएका थिए। एनडब्ल्यूओका सदस्य बेभिन कास र सन माइकल्सले मिलेर ट्रिपल एचलाई पनि 'र'मा ल्याउने र समूहको एक हिस्सा बनाउने निर्णय गरेका थिए तर मिस्टर म्याकमेनले एनडब्ल्यूओलाई पुर्‍याएको क्षेतीका कारण समूहलाई बन्देज गर्दै 'र'को सामान्य प्रबन्धकको रूपमा एरिक बिसफलाई नियुक्त गरेका थिए भने बिसफको पनि एचलाई 'र'मा ल्याउने तर्खर रहेको थियो जसका कारण ट्रिपल एच ''र''मा आएका थिए। ट्रिपल एच ''र''मा आउने बित्तिकै सन माइकल्स र एनडबल्यूओका एक सदस्य बनेका थिए जसका कारण डि-एक्सका सदस्य एकै ठाउमा आएका थिए तर २२ जुलाईमा एचले आफ्नै साथी माइकल्सलाई आक्रमण गरेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/raw/020325.html|title=''र'' नतिजा: २५ मार्च २००२|publisher=अनलाइन वल्ड अफ रेस्लिङ|accessdate=September 19, 2007}}</ref> त्यस आक्रमण एक हप्ता पछि ट्रिपल एचले माइकल्सको टाउको कारको काँचमा ठोक्काउँदै माइकल्स उनी भन्दा कम्जोर रहेको पुष्टि गरेका थिए। ट्रिपल एचले माइकल्सलाई आक्रमण गरेपछि उनीहरू एक अर्काबाट समूहको रूपमा छुट्टिएका थिए र उनीहरू खेल समरस्ल्याममा स्ट्रिट फाइट भएको थियो भने त्यस खेलमा माइकल्सले एचलाई हराएका थिए तर खेलको समाप्त पछि एचले माइकल्सलाई हम्मरले आक्रमण गरेका थिए। २ सेप्टेम्बर २००२ भन्दा अगाडि डब्ल्युडब्ल्युईमा एक वटा मात्र डब्ल्युडब्ल्युई च्याम्पियनसिप रहेको थियो तर ''र'' र स्म्याकडाउनको विघटन पछि स्म्याकडाउन र ''र''मा एक-एक डब्ल्युडब्ल्युई च्याम्पियनसिप राखिएको थियो। समरस्ल्याम पछि तात्कालिक डब्ल्युडब्ल्युई अन्डिस्प्युटेड बिजेता [[ब्रक लेज्नर]] स्म्याकडाउनमा सरेपछि ''र''मा कुनैपछि उपाधि रहेको थिएन तर ''र''का सामान्य प्रबन्धक एरिक बिसफले ट्रिपल एचलाई डब्ल्युडब्ल्युई विश्व ह्यामभिवेट च्याम्पियनसिप प्रदान गरेका थिए जसलाई ठूलो सुनको उपाधि पनि भन्ने गरिन्थ्यो भने उक्त उपाधि पहिला एनडब्ल्यूए विश्व ह्याभिवेट च्याम्पियनसिप र डब्ल्यूसिडब्ल्यू विश्व ह्याभिवेट च्याम्पियनसिपको पनि प्रतिनिधित्व गरेको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/wweppv/vengeance02.html|title=भिगानेन्स २००० नतिजा|publisher=अनलाइन वल्ड अफ रेस्लिङ|accessdate=September 19, 2007}}</ref> ट्रिपल एचलाई उक्त उपाधि दिएपछि उनी पहिलो विश्व ह्याभिवेट बिजेता बनेका थिए र पहिलो पटक रब भेन डमसँग खेलेका थिए तर रिक फ्लोयरले खेलमा अवरोध पुर्‍याएका कारण एचले उपाधि आँफुसँगै कायम राखेका थिए। [[File:TripleH WrestlemaniaRevenge2.JPG|thumb|left|२००५ अप्रिलमा ट्रिपल एच]] २००२ अक्टोबरमा ट्रिपल एच र केनको बीच बिबादास्पद द्वन्द्व सुरु भएको थियो जसका कारण उनीहरूको खेल २० अक्टोबरका दिन नो मर्सिमा आयोजना गरिएको थियो जतिबेला ट्रिपल एच डब्ल्युडब्ल्युई विश्व ह्याभिवेट विजेता थिए भने केन अन्तरमहादेशीय विजेता थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.pwwew.net/ppv/wwf/october/2002.htm|title=नो मर्सि-२००० नतिजा|accessdate=November 3, 2007|publisher=पिडब्ल्यूडब्ल्यू}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160413110455/http://www.pwwew.net/ppv/wwf/october/2002.htm |date=April 13, 2016 }}</ref> त्यस खेलमा ट्रिपल एचले केनलाई हराउँदै दुईवटा उपाधिलाई समायोजन गरेका थिए। सरभाइभर सिरिजमा भएको इलिमिनेसज चेक्बरमा ट्रिपल एच सन माइकल्ससँग हार खाँदै च्याम्पियनसिप गुमाएका थिए भने ट्रिपल एचले आर्मेज्डनमा भ्यान डेमलाई हराउँदै विश्व ह्याभिवेट च्याम्पियनसिपका लागि पहिलो दावेदार बनेका थिए।<ref>{{cite video|date=२००६|title=म्याकमेन|medium=डिभिडि|publisher=वल्ड रेस्लिङ इन्टरटेन्मेन्ट}}</ref> पछि एचले माइकल्ससँग उपाधिका लागि खेल्ने मौका पाएका थिए जसमा एचले माइकल्सलाई हराउँदै उपाधि जित्न सफल भएका थिए।<ref name="wc267">{{cite book|title=प्रो रेस्लिङ|last=रिनोल्ड|first=आर डि|year=२००३|publisher=इसिडब्ल्यू प्रेस|isbn=1-55022-584-7|page=267}}</ref> ==== इभोलुसन (सन् २००३–२००५) ==== सन् २००३ फेब्रुअरीमा ट्रिपल एचले रिक फ्लेयर, रेन्डी ओर्टन र बाटिस्टासँग साझेदारी गर्दै इभोलुसन नामक एक टोली गठन गरेका थिए।<ref name="अनलाइन वल्ड अफ रेस्लिङ">{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/raw/030303.html|title=अनलाइन वल्ड अफ रेस्लिङ|publisher=|accessdate=September 14, 2014}}</ref> ट्रिपल एच र रिक फ्लेयरले डब्ल्युडब्ल्युई विश्व ट्याग टिम विजेता रव भेन डम र केनलाई उनीहरूको उपाधिका लागि चुनौती दिएका थिए तर त्यस खेलमा उनीहरू हार्न पुगेका थिए। इभोलुसन सन् २००२ देखि २००४ सम्म ''र''का एक शक्तिशाली समूहको रूपमा रहेका थिए भने उक्त टोलीले आर्मेजडन पे-पर-भ्युमा सबै सदस्यले च्याम्पियनसिप जितेका थिए।<ref name=Unforgiven2003>{{cite web|title=डब्ल्युडब्ल्युई विश्व ह्याभिवेट च्याम्पियनसिपका लागि ट्रिपल एच विरुद्ध बिल गोल्डबर्ग |publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई|वल्ड रेस्लिङ इन्टरटेन्मेन्ट]] |accessdate=February 23, 2008 |date=September 21, 2003 |url=http://www.wwe.com/shows/unforgiven/history/2003/mainevent/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080327053253/http://www.wwe.com/shows/unforgiven/history/2003/mainevent/ |archivedate=March 27, 2008 |df= }}</ref> ट्रिपल एचले सन् २००३ मा डब्ल्युडब्ल्युईको सबैभन्दा धेरै डब्ल्युडब्ल्युई विश्व ह्याभिवेट च्याम्पियनसिप जित्ने पहिलो खेलाडी बनेका थिए भने उनले रेसलमेनिया १९ मा च्याम्पियनसिप बुकर टि विरुद्ध दाउमा राखेका थिए भने उक्त खेलमा एचले बुकर टिलाई हराएका थिए। एचले विजेता बनेको २८० दिनपछि २००३ सेप्टेम्बरको अनफर्गिभर पे-पर-भ्युमा च्याम्पियनसिप गोल्डबर्गसँग हारेका थिए जसमा गोल्डबर्गले खेल हारेमा डब्ल्यूडब्ल्यूबाट अवकाश लिनुपर्ने सर्त राखिएको थियो। एचले उनीहरूको पुन भएको खेलमा गोल्डबर्गलाई जित्न सकेका थिएनन् भने आर्मेज्डनमा भएको गोल्डबर्ग, केन र ट्रिपल एचको खेलमा ट्रिपल एचका साथिहरूले खेलमा अवरोध पुर्‍याएका कारणले एचले उपाधि एक पटक पुन आफ्नो बनाउन सफल भएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/raw/040322.html|title=र नतिजा – २२ मार्च २२|publisher=अनलाइन वल्ड अफ रेस्लिङ|accessdate=February 18, 2016}}</ref> २९ डिसेम्बर ''र''को एक श्रृङ्खलामा ट्रिपल एचले आफ्नो उपाधि सन माइकल्ससँग दाउमा लगाएका थिए तर त्यस खेलमा कोहिपछि विजेता बन्न सकेका थिएनन्।<ref name="PS123">{{cite news|author=मार्टिन फिन|title=पावल स्ल्याम म्यागेजिन|work=प्यानिनक स्टेसन|publisher=एसडब्ल्यू पब्लिकेसन्स|date=September 22, 2004|pages=24–25}}</ref> त्यस खेलमा कोहिपनी विजेता नबनेपछि उनीहरूको खेल सन् २००४ को रोयल रम्बलमा भएको थियो तर खेलमा रेफ्रिले १० गणना गर्दापनि कोहिपनि नउठेपछि ट्रिपल एचले उपाधि बचाएका थिए। ट्रिपल एचले रेसलमेनिया २० मा उपाधि क्रिस बेनेटसँग हारेका थिए भने उक्त खेलमा ट्रिपल एचले सन माइकल्स र क्रिस बेनेटसँग आँफ्नो उपाधि दाउमा लगाएका थिए। ट्रिपल एचले उपाधि हारेपछि २२ मार्च ''र''को एक श्रङ्खलामा उनी स्म्याकडाउनमा सरेका थिए तर उनले डब्ल्युडब्ल्युई च्याम्पियनसिप जित्न नसकेका कारण उनी पुन ''र''मा आएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/raw/041129.html|title=''र'' – २९ नोभेम्बर २००४ नतिजा|accessdate=July 11, 2007|publisher=अनलाइन वल्ड अफ रेस्लिङ}}</ref> एच 'र'मा आएपछि उनले क्रिस बेनेटसँग रेसलमेरियामम गुमाएको विश्व ह्याभिवेट च्याम्पियनसिप पुन एक पटक जित्ने कोशिश गरेका थिए। ट्रिपल एचले एक पटक क्रिस बेनेट र सन माइकल्ससँग ब्याकलासमा उपाधिका लागि भिडेका थिए तर उनले उपाधि जित्न असफल रहे। एचले सन मनइकल्ससँगको दुश्मनी अन्त्य गरेका थिए जब उनले सन माइकल्सलाई हेल इन अ सेल म्याचमा हराएका थिए जुन डब्ल्युडब्ल्युईको सबैभन्दा लामो हेल इन अ सेल म्याच बनेको थियो। उनले माइकल्ससँगको दुश्मनी अन्त्य गरेपछि पुन बेनेटसँग आफ्नो द्वन्द्व सुरु गरेका थिए र उनीहरूको बीच खेल २६ जुलाईमा भिगानेन्समा ६०-मिनेट आइरन म्यान म्याचमा भएको थियो भने त्यस खेलमा युगिनले अवरोध पुर्‍याउँदै एचलाई स्टिलको कुर्सीले प्रहार गरेका कारण एचलेले खेल हार्दै उपाधि जित्न असफल बनेका थिए। युगिनले उनको खेलमा अवरोध पुर्‍याएको भन्दै एचले उनीसँगको खेल माग गरेका थिए भने त्यस खेलमा एचले युगिनलाई हराएका थिए। उक्त खेलको अर्को रातको ''र''मा ट्रिपल एचले रेन्डी ओर्टन सबैभन्दा युवा डब्ल्युडब्ल्युई विश्व ह्याभिवेट विजेतन बनेको ईर्ष्या गर्दै ओर्टनलाई आक्रमण गरेका थिए जसका कारण उनीहरूको बीच खेल अनफर्गिभन पे-पर-भ्युमा सम्पन्न भएको थियो जहाँ एचले ओर्टनलाई हराएका थिए। टबो ट्युस्डे पे-पर-भ्युमा समर्थकको मतका अनुसार सन माइकल्सलाई एचको विश्व च्याम्पियनसिप लागि खेल्ने मौका दिइएको थियो भने त्यस खेलमा एजको हस्तक्षेपका कारण एचले उपाधि माइकल्सबाट बचाएका थिए। एचले बाटिस्टा, एज र स्टनस्काइसँग गठबन्धन गर्दै एक टोली बनाएका थिए भने उता तिर ओर्टनले पनि एक टोली गठन गरेका थिए जसमा ओर्टन, क्रिस जेरिको, क्रिस बेनेट र माभेन रहेका थिए। दुई टोलीको खेल परम्परागत सरभाइभर सिरिजमा आयोजना गरिएको थियो जहाँ एचले ओर्टनलाई अन्तिममा खेलबाट निस्कासन गर्दै एचको टोली विजेता घोषित भएका थिए।<ref name="PS127">{{cite news|author=इभान्स एन्थोनी|title=पावर स्लयाम म्यागेजिन|work=न्यु इएर्स रिभोलुसन|publisher=एसडब्ल्यू पब्लिकेसन्स|date=January 21, 2005|pages=30–31}}</ref> १९ नोभेम्बर २००४ का दिन ट्रिपल एचले आँफ्नो उपाधि बेनेट र एजसँग दाउमा राख्नु परेको थियो भने त्यस खेल बराबरीमा सकिएका कारण कोहिपनि विजेता बन्न सकेका थिएनन् जसका कारण डब्ल्युडब्ल्युई विश्व ह्याभिवेट च्याम्पियनसिप पहिलो पटक रित्तो भएको थियो। न्यू इएर रिभोलुसनमा ट्रिपल एचले इलिमिनेसन चेम्बर म्याच अन्तिममा इभोलुसनको अवरोधका कारण ओर्टनलाई हराउँदै पुन एकपटक विश्व ह्याभिवेट विजेता बनेका थिए भने उनीहरू पुन एकपटक रोयल रम्बलमा खेल भएको तर त्यस खेलमा पनि एचले ओर्टनलाई हराउँदै उनीहरू बीचको दुश्मनी अन्त्य गरेका थिए। रोयल रम्बलको त्यसहि रात बाटिस्टनले सन् २००५ को रोयल रम्बल जित्दै डब्ल्युडब्ल्युई विश्व ह्याभिवे च्याम्पियनसिपका लागि रेसलमेनिया २१ मा खेल खेल्न पाउने भएका थिए तर ट्रिपल एचले भने उनलाई आफ्नो च्याम्पियनसिपका लागि नखेलिकन डब्ल्युडब्ल्युई च्याम्पियनसिपका लागि खेल खेल्न अनुरोध गरेका थिए।<ref name="PS131">{{cite news|title=पमवल स्ल्याम म्यागेजिन|work=ब्याकलास २००५|publisher=एसडब्ल्यू पब्लिकेसन्स|date=May 21, 2005|pages=32–33}}</ref> २१ फेब्रुअरी ''र''को एक श्रृङ्खलामा बाटिस्टाले एचलाई आक्रमण गरेका थिए र उनीसँगको रेसलमेनिया २१ मा हुने खेलको पत्रमा हस्ताक्षर गरेका थिए। रेसलमेनिया २१ मा ट्रिपल एच बाटिस्टासँग हार खाँदै उपाधि गुमाएका थिए भने उनीहरूको पुन खेलमा हेल इन अ सेलमा भएको थियो जसमा बाटिस्टा एचलाई हेल इन अ सेल म्याचमा हराउने पहिलो खेलाडी बनेका थिए। त्यस खेलपछि ट्रिपल एचले उनको घाँटीमा चोट लागेका कारण केही महिना आराम गरेका थिए। ट्रिपल एच चार महिना पछि ३ अक्टोबर २००५ मा ''र''मा फर्किएका थिए भने उनी आउने बित्तिकै उनले आफ्ना पुराना साथी रिक फ्लेयरसँग टोली गठन गरेका थिए भने उक्त टोलीले कार्टिटो र क्रिस मास्टर्सको जोडिलाई हराएका थिए।<ref name="KOK">{{cite video|date=2008|title=ट्रिपल एच: द किङ हफ किङ|medium=डिभिडि|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई होम भिडियो}}</ref> खेल सकिनरएको केही समय पछि ट्रिपल एचले फ्लेयरलाई घनले प्रहार गरेका थिए जसका कारण दुई साथी बीच द्वन्द्व सुरु भएको थियो। टबो ट्युस्डे कार्यक्रममा भएको फ्लेयर र एचको खेल स्टिल केजमा आयोजना गरिएको थियो भने त्यस खेलमा फ्लेयरले एचलाई हराएका थिए। उक्त खेलको केही दिन पछि एचले फ्लेयरलाई हराउँदै उनीहरू बीचको दुश्मनी अन्त्य गरेका थिए।<ref name="र – ३ अक्टोबर २००५ नतिजा">{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/raw/051003.html|title=र – ३ अक्टोबर २००५ नतिजा|accessdate=July 11, 2007|publisher=अनलाइन वल्ड अफ रेस्लिङ}}</ref> ==== डि-जेनेरेसन एक्सको पुनर्मिलन (सन् २००६–२००७) ==== [[File:Dx-sig-pose@commons.jpg|thumb|right|220px|डि-जेनेरेसन एक्सको आधिकारिक चिन्ह]] सन् २००६ पनि डब्ल्युडब्ल्युईमै सबैभन्दा खतरनाक कुस्ती खेलाडीको रूपमा परिचित भएका थिए। उनले रेयल रम्बल २००६ का भाग लिएका थिए तर त्यस खेलमा उनलाई रे मेस्टेरियोले निस्कासन गरेका थिए जसका कारण उनले रेसलमेनियामा उपाधिका लागि खेल खेल्नबाट बन्चित भएका थिए तर रेसलमेनिया आउन केही दिन बाँकी छँदा उनले एक प्रतिस्पर्धाका विजेता बनेका थिए जसका कारण उनले [[रेसलमेनिया]] २२ मा डब्ल्युडब्ल्युई च्याम्पियनसिपका लागि खेल खेल्न पाएका थिए।<ref name="अनलाइन वल्ड अफ रेस्लिङ"/> रेसलमेनिया २२ मा एचको सामना जोन सिनासँग भएको थियो भने उक्त खेलमा एचले सिनालाई आत्मसमर्पण गरेका थिए जसका कारण उनी खेल हारेका थिए। त्यस खेलको केही हप्तापछि सिना र एचको खेल पुन आयोजना गरिएको थियो जहाँ सिनालाई खेल हेर्न आउने सबै दर्शकले मन पराएका थिएनन् भने एचलाई सबैले समर्थन गर्दै उनका लागि नारा लगाएका थिए।<ref>{{cite web|title=ट्रिपल एच विरुद्ध गोल्डबर्ग |publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]] |accessdate=February 23, 2008 |date=September 21, 2003 |url=http://www.wwe.com/shows/unforgiven/history/2003/mainevent/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080327053253/http://www.wwe.com/shows/unforgiven/history/2003/mainevent/ |archivedate=March 27, 2008 |df= }}</ref> त्यस खेलमा पनि एचले च्याम्पियनसिप जित्न असफल बनेका थिए। त्यहि महिनाको ब्याकलास पे-पर-भ्युमा सिनाले आफ्नो उपाधिको सामना एज र एच विरुद्धमा गरेका थिए तर त्यस खेलमा पनि सिनाले एज र एचलाई हराएका थिए जसका कारण खेल सकिएपछि एचले दुवै एज र सिनालाई आँफुले प्रयोग गर्दै आएको हम्मरले आक्रमण गरेका थिए। ट्रिपल एचले सिनासँग धेरै खेलहरूमा हारेका कारण त्यस हारको आरोप भिन्स म्याकमेनलाई लगाएका थिए भने त्यसपछि एच र म्याकमेनको द्वन्द्व सुरु भएको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/raw/040322.html|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा – २२ मार्च २००४|publisher=अनलाइन वल्ड अफ रेस्लिङ|accessdate=February 18, 2016}}</ref> सन माइकल्स जुन १२ ''र''को एक श्रृङ्खलामा फर्किए र उनी आउने बित्तिकै ट्रिपल एचसँग मिल्दै डि-जेनेरेसन एक्सको पुन निर्माण गरेका थिए भने उनीहरू उक्त मिलन सन् २००२ पनिको पहिलो मिलन बनेको थियो जसका कारण खलनायकको भूमिकामा रहेका एचलाई पनि सबै दर्शकहरूको मन पराउन थालेका थिए।<ref>{{cite news|author=मार्टिन फिन|title=पनवर स्ल्याम म्यागेजिन|work=१००४ अनफर्गिभन|publisher=एसडब्ल्यू पब्लिकेसन्स|date=September 22, 2004|pages=२४–२५}}</ref> डि-एक्सले भिगानेस्स पे-पर-भ्युमा स्प्रिट स्क्वाडसँग ५ को विरुद्ध २ खेल भएको थियो भने त्यस खेलमा पनि एच र माइकल्स विजेता बनेका थिए। डि-एक्सले त्यसपछि भिन्स म्याकमेन, सेन म्याकमेन र द स्प्रिट स्क्वाडसँगको द्वन्द्व कायम राखेका थिए। डि-एक्सले १८ जुलाई २००६ सनिवारको राति प्रसारण हुने मेन इभेन्ट कार्यक्रममा एकपटक पुन स्प्रिट स्क्वाडलाई हराउन सफल भएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/raw/041129.html|title=र – २९ नोभेम्बर २००४ नतिजा|accessdate=July 11, 2007|publisher=अनलाइन वल्ड अफ रेस्लिङ}}</ref> समरस्ल्याम पे-पर-भ्युमा डि-एक्सले एकपटक पुन म्याममेनहरूलाई हराएका थिए तर डब्ल्युडब्ल्युईका प्रमुख व्यक्तित्व मिस्टर म्याकमेनलाई आक्रमण गरेका कारणले डि-एक्सलाई धेरै कुस्ती खेलाडीहरूले आक्रमण गरेका थिए। अनफर्गिभन पे-पर-भ्युमा सेन म्याकमेन, भिन्स म्याकमेन र बिग शोको सामना हेल इन अ सेल भित्र डि-एक्स विरुद्धमा भएको थियो भने उक्त खेलमा कालकल्सले आफ्नो अन्तिम चाल स्विट चिन म्युजिकले भिन्स म्याकमेनलाई प्रहार गरेका थिए भने एचले उनको घाँटी पछाडि हम्मरको विँडले प्रहार गरेका थिए जसका कारण खेल डि-एक्सले जितेका थिए।<ref>{{cite news|author=इभान्स एन्थोनी|title=पावर स्ल्याम म्यागेजिन|work=न्यू इएर्स रिभोलुसन|publisher=एसडब्ल्यू पब्लिकेसन्स|date=January 21, 2005|pages=३०–३१}}</ref> साइबर सन्डे पे-पर-भ्युमा डि-एक्सको सामना रेटेड आरकेओ (रेन्डी ओर्टन, एज र लिटा) सँग भएको थियो भने त्यस खेलका लागि एरिक बिसफ रेफ्रिको भूमिकामा रहेका थिए।<ref>{{cite news|title=पावल स्ल्याम म्यागेजिन|work=ब्याकलास २००५|publisher=एसडब्ल्यू पब्लिकेसन्स|date=May 21, 2005|pages=32–33}}</ref> रेफ्रि बिसफले रेटेड आरकेओलाई गैरकानुनी हतियार प्रयोग गर्न दिएका थिए जसका कारण खेल रेटेड आरकेओले जितेका थिए। सरभाइभर सिरिज पे-पर-भ्युमा डि-एक्सले रेटेड आरकेओ विरुद्ध खेल खेल्न पाउने निर्णय गरिएको थियो भने उक्त खेलमा डि-एकस्ले रेटेड आरकेओलाई हराएका थिए।<ref>{{cite video|date=२००८|title=ट्रिपल एच द किङ अफ किङ|medium=डिभिडि|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई होम भिडियो}}</ref> जनवरी २००७ न्यु इयर्स रिभोलिसन पे-पर-भ्युमा डि-एक्सको सामना रेटेड आरकेओ विरुद्धमा हुने निस्चय गरिएको थियो भने त्यस खेलमा १५ मिनेटमा ट्रिपल एचको खुट्टामा चोट लागेको थियो जसका कारण खेल स्थगित गरिएको थियो भने उनलाई तत्काल अस्पताल पुर्‍याइएको थियो। ९ जनवरी २००७ का दिन डक्टर जेम्स एन्ड्रयुले एचको सफलतापुर्ण उपचार गरेका थिए।<ref name="र – ३ अक्टोबर २००५ नतिजा"/> ==== डब्ल्युडब्ल्युई विजेता (सन् २००७–२००९) ==== [[File:Triple H WWE Champion 2008.jpg|thumb|left|200px|नोभेम्बर २००८ मा ट्रिपल एच डब्ल्युडब्ल्युई विजेता]] ट्रिपल एच आफ्नो खुट्टामा चोट लागेको ७ महिना पनि समरस्ल्याममा फर्किएका थिए जहाँ उनले बुकर टिलाई हराएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.pwwew.net/ppv/wwf/august/2007.htm|title=समरस्ल्याम २००७ नतिजा|accessdate=September 2, 2007|publisher=पिडब्ल्यूडब्ल्यू}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160413110500/http://www.pwwew.net/ppv/wwf/august/2007.htm |date=April 13, 2016 }}</ref> त्यस खेलको २ महिना पछिको नो मर्सी कार्यक्रममा ट्रिपल एचको खेल उमागासँग हुने निस्चित गरिएको थियो तर त्यहि रात रेन्डी ओर्टन नयाँ डब्ल्युडब्ल्युई विजेता बनेपछि एचको खेल ओर्टनसँग निर्धारित गरिएको थियो जसका कारण उनीहरू बीच पुन द्वन्द्व चलेको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/nomercy/2007/matches/5267288|title=ट्रिपल एचले उमागालाई हराए|accessdate=May 4, 2012|date=October 7, 2007|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]}}</ref> उक्त रातको खेलमा एचले ओर्टनलाई हराउँदै आफ्नो कार्यकालको ११ अौँ डब्ल्युडब्ल्युई च्याम्पियनसिप जितेका थिए।<ref name="No Mercy">{{cite web|url=http://www.pwwew.net/ppv/wwf/october/2007.htm|title=नो मर्सी २००७ नतिजा|accessdate=October 8, 2007|publisher=पिडब्ल्यूडब्ल्यू}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160413104154/http://www.pwwew.net/ppv/wwf/october/2007.htm |date=April 13, 2016 }}</ref> ट्रिपल एचले उपाधि जित्ने बित्तिकै मिस्टर म्याकमेनले एचको उपाधिकालाई उमागाले उनको सामना गर्ने भन्दै खेल निस्चित गरेका थिए।<ref name="No Mercy"/> त्यस खेलमा पनि एचले उमागालाई हराएका थिए भने ओर्टनले आँफुले गुमाएको उपाधिका लागि खेल्न पाउनु पर्छ भन्दै म्याकमेनलाई बताएका थिए जसका कारण एच र ओर्टनको खेल लास्ट म्यान स्ट्यान्डिङ म्याच आयोजना गरिएको थियो तर रेन्डी ओर्टनले एचलाई उध्धोसकको टोबुलमा आरकेओ हानेपछि एच उठ्न असमर्थ बनेका थिए जसका कारण खेलमा ओर्टनको जितसँगै नयाँ डब्ल्युडब्ल्युई विजेता बन्न सफल भएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/nowayout/2008/matches/5908216|title=ट्रिपल एचले ''र''को इलिमेनेसन चेम्बर जिते|date=February 17, 2008|accessdate=May 4, 2012|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]}}</ref> ट्रिपल एचले एकपटक पुन इलिमिनेसन चेम्बर खेल जित्दै डब्ल्युडब्ल्युई च्याम्पियनसिपका लागि एकपटक पुन उपाधिका लागि खेल्न पाउने भएका थिए जहाँ उनले जेफ हार्डिलाई<ref name="No Mercy"/> अन्तिममा हराएका थिए। रेसलमेनियामा ओर्टनको खेल सिना र एचको विरुद्धमा भएको थियो भने त्यस खेलमा पनि ओर्टनको जित भएको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/wrestlemania/24/matches/6199854|title=रेन्डी ओर्टनले जोन सिना र ट्रिपल एचलाई हराए|date=March 30, 2008|accessdate=May 4, 2012|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]}}</ref> त्यस खेलको एक महिना पछिको ब्याकलास पे-पर-भ्युमा ओर्टन, सिना, एच र जेबिएलको बीच निस्कासन खेल भएको थियो जहाँ ट्रिपल एचले सबैलाई हराउँदै डब्ल्युडब्ल्युईमै सबै धेरै डब्ल्युडब्ल्युई विजेता बन्न सफल भएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/inside/titlehistory/wwechampionship/|title=च्याम्पियनसिपको इतिहास|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=April 27, 2008}}</ref> ट्रिपल एचको खेल एचको उपाधिका लागि ओर्टनसँग निर्धारित गरिएको थियो तर त्यस खेलमा पनि एचले ओर्टनलाई हराएका थिए र जजमेन्ट डेमा एकपटक पुन एचको खेल ओर्टनसँग भएको थियो भने त्यस खेलमा पनि एचको जित भएको थियो।<ref>{{cite web|first=बब|last=कपूर|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/PPVReports/2008/05/18/5609326.html|title=जजमेन्ट डे|accessdate=June 23, 2008|date=May 18, 2008|publisher=क्याडेनियन अनलाइन एक्सप्लोवर|work=स्ल्याम! स्पोट्स}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20120718052924/http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/PPVReports/2008/05/18/5609326.html |date=July 18, 2012 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/PPVReports/2008/05/30/5721341.html|title=वान नाइट स्ट्यान्ड|date=May 30, स्ट्यान्ड|first=म्याट|accessdate=May 4, 2012|work=स्ल्याम! स्पोट्स|publisher=क्यानेडियन अनलाइन एक्सप्लोवर}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20120724193637/http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/PPVReports/2008/05/30/5721341.html |date=July 24, 2012 }}</ref> उक्त खेलमा ओर्टन घाइते भएपछि उनीहरूको दुश्मनी समाप्त भएको थियो।<ref>{{cite web|first=क्राइग|last=टिलो|url=http://www.wwe.com/shows/onenightstand/exclusives/ortoncollarinjury|title=ओर्टन घाइते भएका छन्|accessdate=June 2, 2008|date=June 1, 2008|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081216125325/http://www.wwe.com/shows/onenightstand/exclusives/ortoncollarinjury|archivedate=December 16, 2008}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081216125325/http://www.wwe.com/shows/onenightstand/exclusives/ortoncollarinjury |date=December 16, 2008 }}</ref> नाइट अफ च्याम्पियन पे-पर-भ्युमा ट्रिपल एचको सामना जोन सिनासँग भएको थियो<ref>{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/PPV_Reports_5/article_26077.shtml|title=डब्ल्युडब्ल्युई नाइट अफ च्याम्पियन नतिजा|date=September 29, 2008|last=केलर|first=वेड|authorlink=|accessdate=September 28, 2013|publisher=प्रो रेस्लिङ टच}}</ref> भने उक्त खेलमा एचले सिनालाई हराउँदै विश्व विजेता कामय रहेका थए। २३ जुन 'र'को एक शृङ्खलामा ट्रिपल एच स्म्याकडाउनमा सरेका थिए जसका कारण उनले डब्ल्युडब्ल्युई च्याम्पियनसिप आँफुसँगै लिएर गएका थिए<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/raw/archive/06232008/|title=डब्ल्युडब्ल्युई डिजास्टर|last=सिटरसन|first=अब्रे|date=June 23, 2008|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई|वल्ड रेस्लिङ इन्टरटेन्मेन्ट]]|accessdate=June 25, 2008}}</ref> त्यसैले डब्ल्युडब्ल्युई च्याम्पियनसिप आधिकारिक रूपमा स्म्याकडाउनको बनेको थियो।<ref>{{cite web |url=http://www.wwe.com/shows/thegreatamericanbash/matches/7582302/results/ |accessdate=July 21, 2008 |title=डब्ल्युडब्ल्युई |last=एड्किन्स |first=जर्ज |date=July 20, 2008 |publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई|वल्ड रेस्लिङ इन्टरटेन्मेन्ट]] |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080723213545/http://www.wwe.com/shows/thegreatamericanbash/matches/7582302/results/ |archivedate=July 23, 2008 |df=mdy }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080723213545/http://www.wwe.com/shows/thegreatamericanbash/matches/7582302/results/ |date=July 23, 2008 }}</ref> एच स्म्याकडाउनमा गएपछि उनले एजलाई द ग्रेट अमेरिकन ब्यासमा हराएका थिए र द ग्रेट खलीलाई समरस्ल्याममा हराएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/PPVReports/2008/08/17/6484406.html|title=डब्ल्युडब्ल्युई समरस्ल्याम प्रतिवेदन|date=August 17, 2008|last1=प्लमर|first1=डेल|last2=टायलवाक|first2=निक|accessdate=February 27, 2009|work=स्ल्याम! स्पोट्स|publisher=क्यानेडिएन अनलाइन एक्सप्लोवर}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20120730124909/http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/PPVReports/2008/08/17/6484406.html |date=July 30, 2012 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/PPVReports/2008/09/08/6698911.html|title=डब्ल्युडब्ल्युई अनफर्गिभन|date=September 8, 2008|last=बिसफ|first=म्याट|work=स्ल्याम! स्पोट्स|publisher=क्यानेडियन अनलाइन एक्सप्लोवर|accessdate=October 27, 2008}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20120629151951/http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/PPVReports/2008/09/08/6698911.html |date=June 29, 2012 }}</ref> उनले उक्त च्याम्पियनसिप साइबर सन्डे र नो मर्सी पे-पर-भ्युमा जेफ हार्डिको विरुद्धमा खेलेका थिए तर दुवै खेलमा एचले जितेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/nomercy/matches/8069684/results/|title=द गेम|last=ठिफिनो|first=लेनी|date=October 5, 2008|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई|वल्ड रेस्लिङ इन्टरटेन्मेन्ट]]|accessdate=October 6, 2008}}</ref><ref name="WWETitleMatch">{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/cybersunday/matches/8292514/results/|title=साइबर सन्डे|last=डिनिफो|first=लेनी|date=October 26, 2008|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई|वल्ड रेस्लिङ इन्टरटेन्मेन्ट]]|accessdate=October 27, 2008}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160530044510/http://www.wwe.com/shows/cybersunday/matches/8292514/results/ |date=May 30, 2016 }}</ref> सरभाइभर सिरिज पे-पर-भ्युमा ट्रिपल एचको उपाधि जेफ हार्डि र भ्ल्यादिमिर कोजलोभसँग दाउमा लगाइएको थियो तर हार्डि खेल खेल्न अशक्त भएपछि स्म्याकडाउनका सामान्य प्रबन्धक भिकी गुरेरोले एज खेलमा फर्किएको जानकारी गराएकी थिएन र एजलाई उक्त खेलमा सामले गराएकी थिइन।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/survivorseries/2008/matches/8627844|title=एजले ट्रिपल एच र भ्ल्यादिमिर कोजलोभलाई हराए|date=November 23, 2008|accessdate=May 1, 2012|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]}}</ref> उक्त खेलमा हार्डिले एचलाई पछाडिबाट स्टिलको कुर्सीले आक्रमण गरेका थिए भने त्यस मौकाको फाइदा उठाउँदै एजले आफ्नो छैटौँ विश्व च्याम्पियनसिप जितेका थिए भने एच २१० दिनसम्म विजेता बनेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wrestleview.com/news08/1229313534.shtml|title=आर्मेजडन नतिजा – १२/१४/२००८|last=मार्टिन|first=एडम|date=December 14, 2008|publisher=रेसलभ्यु|accessdate=December 14, 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081216161902/http://www.wrestleview.com/news08/1229313534.shtml|archivedate=December 16, 2008|deadurl=no}}</ref> ट्रिपल एचले एजसँग पुन खेलको माग गरेका थिए तर उक्त खेलमा पनि एच हार्न पुगेका थिए। ट्रिपल एच २००९ को रोयल रम्बलमा ७ अौँ स्थानमा खेल्न आएका थिए तर उनलाई अन्तिममा ओर्टनले निस्कासन गराएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/royalrumble/history/2009/matches/9050360/results/|title=आरकेओ सिटी|date=January 25, 2009|last=टेलो|first=क्रिग|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई|वल्ड रेस्लिङ इन्टरटेन्मेन्ट]]|accessdate=January 27, 2009}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091217012110/http://www.wwe.com/shows/royalrumble/history/2009/matches/9050360/results/ |date=December 17, 2009 }}</ref> फेब्रुअरीमा आयोजना गरिएको इलिमिनेसन चेम्बर खेलका ट्रिपल एचले एकपटक पुन डब्ल्युडब्ल्युई च्याम्पियनसिप हात पार्न सफल भएका थिए जुन २०११ सम्मको डब्ल्युडब्ल्युईको इतिहासकै सबैभन्दा धेरै पटक उपाधि जित्ने खेलाडी बनेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/nowayout/matches/9253224/results/|title=डब्ल्युडब्ल्युई नतिजा|last=पिसेरो|first=मिच|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई|वल्ड रेस्लिङ इन्टरटेन्मेन्ट]]|accessdate=February 15, 2009}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090304074552/http://www.wwe.com/shows/nowayout/matches/9253224/results/ |date=March 4, 2009 }}</ref> फेब्रुअरी १६ 'र'को एक शृङ्खलामा ट्रिपल एचले रेन्डी ओर्टनले आक्रमण गर्नलागेका स्टेफिनी म्याकमेन र सेन म्याकमेनलाई बचाएका थिए। फेब्रुअरी २३ 'र'को एक शृङ्खलामा ट्रिपल एचले रेन्डी ओर्टनलाई चुनौती दिएका थिए भने ट्रिपल एचले ओर्टन, रोड्स र डिबियासीलाई आँफुले प्रयोग गर्ने हम्मरे आक्रमण गर्न लागेका थिए भने उनीहरूलाई त्यहाँबाट लखटेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/raw/archive/02162009/|title=खेल परिवतन गर्ने व्यक्ति|last=सेटरसन|first=अब्रे|date=February 16, 2009|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=April 13, 2009}}</ref> रेसरमेनिया २५ का ट्रिपल एचको सामना ओर्टनसँग भएको थियो भने उक्त खेलमा एचले ओर्टनलाई हराउन सफल भए। एचले सेन म्याकमेन र बाटिस्टासँग साझेदारी गर्दै द लेगेसि (ओर्टन, डिबियासी र रोड्स) सँग भिडन्त भएको थियो भने त्यस खेलमा द लेगेसीको जित भएको थियो। नाइट अफ च्याम्पियन पे-पर-भ्युमा ट्रिपल एचले ओर्टनसँग हारेका थिए जसमा जोन सिनापनि सामेल थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/raw/archive/02232009/|title="द लेगिसी र ट्रिपल एच|last=सेटरिन|first=अब्रे|date=February 23, 2009|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=April 13, 2009}}</ref> ==== डि-जेनेरेसन एक्स (सन् २००९–२०१०) ==== [[File:Triple H 2010 Tribute to the Troops.jpg|thumb|upright|२०१० डिसेम्बरमा ट्रिपल एच ट्रिब्युट टु द ट्रुप्स कार्यक्रममा]] १० अगस्ट ''र''को एक शृङ्खलामा ट्रिपल एचले सन माइकल्सलाई उनले काम गर्ने कार्यलयमा भेटबार्ता गर्दै उनलाई पुन डब्ल्युडब्ल्युईमा एक खेलाडीका रूपमा पर्कन आग्रह गरेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/raw/archive/08102009/|first=जर्ज|last=एड्किन्स|title=एक कार्यक्रममा ट्रिपल एच|accessdate=August 10, 2009|date=August 10, 2009|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई|वल्ड रेस्लिङ इन्टरटेन्मेन्ट]]}}</ref> उक्त प्रस्तावलाई माइकल्सले स्विकार्दै ट्रिपल एचसँग एकपटक पुन साझेदारी गरेका थिए भने उनीहरूको खेल द लेगेसी (रेन्डी ओर्टन, टेड डिबियासी र कोडि रोड्स) को विरुद्धमा निर्धारित गरिएको थियो।<ref>{{cite web|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/2009/08/17/10492196.html|title=डब्ल्युडब्ल्युई र|date=August 17, 2009|work=स्ल्यामा! स्पोट्स|publisher=क्यानेडियन अनलाइन एक्सप्लोवर|accessdate=August 19, 2009}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20120713172730/http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/2009/08/17/10492196.html |date=July 13, 2012 }}</ref> १७ अगस्ट ''र''को एक शृङ्खलामा ट्रिपल एच र सन माइकल्स आधिकारिक रूपमा डि जेनेरेसन एक्स समूह बनेका थिए भने उनीहरू अब रिङ्गमा पनि फर्किने भएका थिए। डि-एक्स र द लेगेसीको बीच खेल समरस्ल्याम पे-पर-भ्युमा आयोजना गरिएको थियो जहाँ डि एक्सले लेगेसीलाई हराएका थिए भने<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/summerslam/history/2009/matches/11196552|title=डि-जेनेरेसन एक्सले द लेगेसीलाई हराए|date=August 23, 2009|accessdate=May 4, 2012|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]}}</ref> ब्रेकिङ पोइन्ट पे-पर-भ्युमा उनीहरूको पुन खेलमा द लेगेसीले डि-एक्सलाई हराएका थियो भने उक्त हार डि एक्सका लागि डब्ल्युडब्ल्युई इतिहासको लेगेसी विरुद्धको पहिलो हार थियो। <ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/wwebreakingpoint/2009/11459926|title=कोडि रेड्स र टेड डिबियासीले डि-जेनेरेसन एक्सलाई हराए|date=September 13, 2009|accessdate=May 4, 2012|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई|वल्ड रेस्लिङ इन्टरटेन्मेन्ट]]}}</ref> हेल इन अ सेल पे-पर-भ्यूमा आयोजना गरिएको द लेगेसी र डि एक्सको खेल हिल इन अ सेल भित्र निर्धारित गरिएको थियो भने त्यस खेलमा डि-एक्सले द लेगेसीलाई हराएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/PPVReports/2009/10/05/11300786.html|title=हेल इन अ सेल नतिजा|last=स‍कोल|first=क्रिस|author2=|date=October 5, 2009|work=स्ल्याम! स्पोट्स|publisher=क्यानेडियन अनलाइन एक्सप्लोवर|accessdate=October 6, 2009}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20120714103825/http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/PPVReports/2009/10/05/11300786.html |date=July 14, 2012 }}</ref> सन माइकल्स, ट्रिपल एच र जोन सिनाको खेल सिनाको डब्ल्युडब्ल्युई च्याम्पियनसिपका लागि सरभाइभर सिरिजमा भएको थियो तर उक्त खेलमा सिनाले दुवै माइकल्स र एचलाई हराउँदै विजेता कायम रहेका थिए।<ref>{{cite web|first=डेल|last=प्लमर|author2=|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/PPVReports/2009/11/23/11879686.html|title=सरभाइभर सिरिजमा भएको उपाधि परिवर्तन|accessdate=December 14, 2009|date=November 23, 2009|publisher=क्यानेडियन अनलाइन एक्सप्लोवर|work=स्ल्याम! स्पोट्स}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20120717080709/http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/PPVReports/2009/11/23/11879686.html |date=July 17, 2012 }}</ref> त्यस खेलपछि पनि माइकल्स र एच साथिका रूपमा रहेका थिए। १३ डिसेम्बर टिएलसी पे-पर-भ्युमा डि-एक्सले जेरी-शो ([[बिग सो|बिग शो]] र [[क्रिस जेरिको]]) लाई हराउँदै डब्ल्युडब्ल्युई ट्याग टिम च्याम्पियनसिप जित्न सफल भएका थिए भने उक्त उपाधि उनीहरूको समूहको रूपमा पहिलो सफलता थियो।<ref>{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/PPV_Reports_5/article_37357.shtml|title=डब्ल्युडब्ल्युई टिएलसी प्रतिवेदन|last=काल्डवेल|first=जेम्स|date=December 13, 2009|publisher=प्रो रेस्लिङ टच|accessdate=December 16, 2009}}</ref> २१ डिसेम्बरका दिन ट्रिपल एचले हर्नस्वागल डि-एक्सको सदस्य बनेको घोषणा गरेका थिए र स्वागललाई डि-एक्सको सुभचिन्तकको रूपमा लिएका थिए।<ref name="dx mascot">{{cite web|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/2009/12/21/12235071.html|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा|last=प्लमर|first=डेल|date=December 21, 2009|work=स्ल्याम! स्पोट्स|publisher=क्यानेडियन अनलाइन एएक्सप्लोवर|accessdate=December 28, 2009}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20120728143854/http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/2009/12/21/12235071.html |date=July 28, 2012 }}</ref> ११ जनवरी २०१० 'र'को एक शृङ्खलामा माइक टाइसन अतिथिको भूमिकामा आएका थिए र टाइसनले जेरिकोसँग साझेदारी गर्दै डि-एक्सको विरुद्धमा रिङ्गमा उत्रिएका थिए तर खेलको समाप्तिसँगै टाइसनले आफ्नो साथी जोरिकोलाई आक्रमण गर्दै डि-एक्ससँग मिलेका थिए ।<ref name="dx mascot"/> ८ फेब्रुअरी ''र''को एक शृङ्खलामा डि-एक्सले आफ्नो ट्याग टिम उपाधि शोमिज (बिग शो र द मिज) सँग हारेका थिए जुन खेल ट्रिपल थ्रेट थियो भने उक्त खेलमा द स्ट्रेट सोसाइटी (सिएम पङ्क र लुक ग्यालोज) पनि सामेल थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wrestleview.com/news2009/1263270064.php|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा – १/११/२०१०|last=गोल्डेन|first=मन्टर|date=January 11, 2010|publisher=रेिलभ्यु डटकम|accessdate=January 22, 2010}}</ref> मार्च १ मा पुन आयोजना गरिऐको ट्याग टिम च्याम्पियनसिप खेलमा डि-एक्स शोमिजसँग हारेका थिए जसका कारण उनीहरूले आफ्नो उपाधि जित्न असमर्थ रहे भने उक्त खेलपछि सन माइकल्सले डब्ल्युडब्ल्युईमा कुस्ती खेल्न छाडेका थिए। माइकल्स र एचको सन् २०१० को ट्रिब्युट टु द ट्रुप्स कार्यक्रममा एकपटक पुनर्मिलन भएको थियो तर उनीहरूले जोडिको रूपमा कुस्ती खेल्न बन्द गरेका थिए।<ref name="Raw0103">{{cite web|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/2010/03/01/13076276.html|title=रेसलमेनिया|last=प्लमर|first=डेल|date=March 1, 2010|work=स्ल्याम! स्पोट्स|publisher=क्यानेडियन अनलाइन एक्सप्लोवर|accessdate=April 9, 2010}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20120717195117/http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/2010/03/01/13076276.html |date=July 17, 2012 }}</ref> २१ फेब्रुअरीमा आयोजना गरिएको इलिमिनेसन चेम्बरमा ट्रिपल एचले तात्कालिक डब्ल्युडब्ल्युई बिजेता सेमसलाई चेम्बर खेलबाट बाहिराएका थिए त्यहि पनि उनले डब्ल्युडब्ल्युई च्याम्पियनसिप जित्न असमर्थ रहे।<ref>{{cite web|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/2010/03/01/13076276.html|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र''|date=March 1, 2010|last=प्लमर|first=डेल|accessdate=March 29, 2010|work=स्ल्याम! स्पोट्स|publisher=क्यानेडियन अनलाइन एक्सप्लोवर}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20120717195117/http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/2010/03/01/13076276.html |date=July 17, 2012 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.wrestleview.com/viewnews.php?id=1269831368 |title=रेसलमेनिया २६ नतिजा – ३/२८/२०१० |date=March 28, 2010 |last=मार्टिन |first=एडम |accessdate=March 29, 2010 |publisher=रेसलभ्यु |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100401034109/http://www.wrestleview.com/viewnews.php?id=1269831368 |archivedate=April 1, 2010 |df= }}</ref> सेमसले उक्त खेलको दुई हप्तापछि एचलाई आक्रमण गरेका थिए जसका कारण उनीहरूको खेल रेसलमेनिया २६ मा आयोजना गरिएको थियो भने त्यस खेलमा एचले सेमसलाई हराएका थिए।<ref>{{cite web |url=http://www.wrestlingnewssource.com/feed_news-17510-PHOTO_Triple_H__Shawn_Michaels_DX_Return_for_T.php |title=डि जेनेरेसन एक्स |accessdate=December 19, 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101215164712/http://www.wrestlingnewssource.com/feed_news-17510-PHOTO_Triple_H__Shawn_Michaels_DX_Return_for_T.php |archivedate=December 15, 2010 |df= }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160410014725/http://www.wrestlingnewssource.com/feed_news-17510-PHOTO_Triple_H__Shawn_Michaels_DX_Return_for_T.php |date=April 10, 2016 }}</ref> रेसलमेनिया २६ मा द अंडरटेकर र माइकल्सको खेल जारी गरिएको थियो भने उक्त खेलमा माइकल्स अंडरटेकरसँग हारेका थिए जसका कारण माइकल्सले अवकाश लिन बाध्य भएका थिए। माइकल्सले आफ्नो बिदाई कार्यक्रममा सबैका अगाडि केही कुरा भन्न लागेका थिए तर उनलाई सेमसले आक्रमण गरेका थिए जसका कारण सेमस र माइकल्सको खेल एक्सट्रिम रुलमा आयोजना गरिएको थियो।<ref>{{cite web|first=स्टिभ |last=गेरविच |url=http://www.wrestleview.com/viewnews.php?id=1292171243 |title=डब्ल्युडब्ल्युई ट्रिब्युट ट द ट्रुप्स-२०१० नतिजा |accessdate=December 21, 2010 |date=December 12, 2010 |publisher=रेसलभ्यु |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101216004611/http://www.wrestleview.com/viewnews.php?id=1292171243 |archivedate=December 16, 2010 |df= }}</ref> ==== मुख्य परिचालन अधिकारी (सन् २०११-२०१३) ==== [[File:Undertaker stares down HHH.jpg|thumb|left|230px|रेसलमेनियामा खेलहुन भन्दा केही हप्ता अघि ट्रिपल एच र द अंडरटेकर]] २१ फेब्रुअरी २०११ ''र''को एक शृङ्खलामा ट्रिपल एच चोट मुक्त भएर फर्किएका थिए भने उनले आउने बित्तिकै [[द डेडम्यान|द अंडरटेकर]]लाई रेसलमेनिया २७ मा चुनौती दिएका थिए जसन पछि गएर नो होल्ड्स ब्यार्ड म्याचमा सारिएको थियो। त्यस चुनौतीको एक हप्ता अगाडि ट्रिपल एचले सेमसलाई आक्रमण गरेका थिए जसका कारण सेमस घाइतेहुँदै १० महिना सम्म उपचार गराउन बस्नु परेको थियो। रेसलमेनिया २७ मा द अंडरटेकरले ट्रिपल एचलाई हराएका थिए जसका कारण द अंडरटेकरको रेसमेनियामा अपराजित यात्रा कायमै रहेको थियो जुन तात्कालिक समयसम्म १९-० पुगेको थियो।<ref>{{cite web|url=http://weblogs.baltimoresun.com/sports/wrestling/blog/2011/04/live_blog_from_wrestlemania_xxvii_triple_h_vs_the_undertaker.html|title=ट्रिपल एच विरुद्ध द अंडरटेकर -रेसलमेनिया २९|publisher=|accessdate=September 14, 2014}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304052638/http://weblogs.baltimoresun.com/sports/wrestling/blog/2011/04/live_blog_from_wrestlemania_xxvii_triple_h_vs_the_undertaker.html |date=March 4, 2016 }}</ref> जुलाई १८ ''र''को ऐक शृङ्खलामा ट्रिपल एच कार्यक्रमको अन्तिममा देखा पर्दै उनले आफ्ना ससुरा [[भिन्स म्याकमेन]]को पद लिने जानकारी गराएका थिए भने उनी त्यसपछि मुख्य परिचालन अधिकारीको रूपमा डब्ल्युडब्ल्युईमा काम गर्ने घोषण गरेका थिए। ट्रिपल एचले मुख्य परिचालन अधिकारीको पद सम्हालेका थिए भने तात्कालिक डब्ल्युडब्ल्युई विजेता सिएम पङ्क थिए जसले विजेता बन्ने बित्तिकै डब्ल्युडब्ल्युई छाडेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://us.wwe.com/shows/raw/2011-07-18/mcmahon-relieved-of-duties|title="भिन्स म्याकमेन|last=टेलो|first=क्रिग|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110822134722/http://us.wwe.com/shows/raw/2011-07-18/mcmahon-relieved-of-duties|archivedate=August 22, 2011|df=mdy-all}}</ref> ट्रिपल एचले डब्ल्युडब्ल्युई च्याम्पियनसिप र डब्ल्युडब्ल्युई विश्व ह्याभिवेट च्याम्पियनसिपलाई समायोजन गर्ने निर्णय भएको जानकारी गराएका थिए भने उनले समरस्ल्याममा [[जोन सिना]] र सिएक पङ्कको खेलमा रेफ्रिको भूमिका रहने घोषणा गरेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/summerslam/2011/cena-punk-wwe-title|title=जोन सिना विरुद्ध सिएम पङ्क|accessdate=August 1, 2011|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]}}</ref> समरस्ल्याममा सिना र पङ्कको खेलमा सिनाले डोरीमा खुट्टा राख्दा पनि नदेखेका हुनाले पङ्क विजेता बनेका थिए। खेलको समाप्तिसँगै एचका पुराना साथी केभिन नाशले पङ्कलाई आक्रमण गर्दै अल्बर्टो डेल रियोलाई डब्ल्युडब्ल्युई च्याम्पियनसिप जित्न मद्दत पुर्‍याएका थिए।<ref>{{cite web| url=http://www.wwe.com/inside/kevin-nash-released|title=केभिन नाश|date=September 7, 2011|work=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=September 7, 2011}}</ref> उक्त आक्रमणको अर्को हप्ता पङ्कले ट्रिपल एचसँग नाशको विरुद्धमा खेल काग गरेका थिए तर एचले बाहिरी पक्षले खेलमा अवरोध पुर्‍याएको भन्दै नाशलाई निकाला गर्नु भन्दा अगाडि नाश र पङ्कको खेल जारी गरेका थिए। नाश र पङ्कको खेलमा जोन लाउरीनाइटिस, द मिज र आर ट्रुथले खेलमा अवरोध पुर्‍याएपछि नाशले खेल जितेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/nightofchampions/2011/punk-tripleh|title=ट्रिपल एचले सिएम पङ्कलाई हराए|accessdate=December 5, 2011|last=टेलो|first=क्रिग|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]}}</ref> भिन्स म्याकमेन त्यसपछि ''र''मा फर्किएका थिए र आफ्नो पद सम्हाल्न थाले।<ref>{{cite web |url=https://www.wwe.com/shows/wrestlemania/29/wrestlemania-29-results |title=रेसलमेनिया २९ नतिजा |publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई|वल्ड रेस्लिङ इन्टरटेन्मेन्ट]]|date=}}</ref> म्याकमेनले उनी काममा आउने बित्तिकै लाउरीनाइटिसलाई ''र''को सामान्य प्रबन्धकको रूपमा स्वीकृत गरेका थिए भने म्याकमेनले भिगानेन्स पे-पर-भ्युमा ट्रिपल एच र सिएम पङ्कको खेल आर ट्रुथ र द मिजसँग हुने निस्चित गरेका थिए। खेलको अन्तरालमा नाशले एचलाई आक्रमण गरेका थिए जसका कारण एचलाई अस्पताल पुर्‍याइएको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/raw/2011-10-10/results|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र''|accessdate=October 12, 2011|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई}}</ref> ट्रिपल एच डिसेम्बर १२ का दिन स्लामे अवार्ड कार्यक्रममा फर्किएका थिए भने उनले डिसेम्बर १८ मा नाश र एचको खेल टिएलसीमा आयोजना गरिएको थियो भने उक्त खेलमा ट्रिपल एचले नाशलाई हराएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/vengeance/2011/triple-h-punk-miz-truth|title=सिएम पङ्क र ट्रिपल एच विरुद्ध द मिज र आर ट्रुथ |publisher=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=October 12, 2011}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/raw/2011-10-10/results|title=डब्ल्युडब्ल्युई र |accessdate=October 12, 2011|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई}}</ref><ref>{{cite web|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/PPVReports/2011/12/18/19141396.html|title=टिएलसी|date=December 18, 2011|last=हिलहाउस|first=डेभ|accessdate=December 18, 2011|work=स्ल्याम! स्पोट्स|publisher=क्यानेडियन अनलाइन एक्सप्लोवर}}</ref> ट्रिपल एच ३० जनवरी २०१२ मा ''र''को एक शृङ्खलामा फर्किएका थिए र उनले खेल हेर्न आएका हजारौँ व्यक्तिलाई केही भन्न लागेका थिए तर उनलाई द अंडरटेकरले अवरोध पुर्‍याउँदै एचलाई चुनौती दिएका थिए भने एचले उक्त प्रस्तावलाई अस्विकार गरेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/raw/2012-01-30/results|title=द अंडरटेकर|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]|last=|first=मिच|date=January 30, 2012|accessdate=January 30, 2012}}</ref> एचले चुनौती अस्विकार गरेपछि अंडरटेकरले उनलाई सन माइकल्सको छाँयामा हिन्ने एक कयर भनेर भनेका थिए जसको कारण ट्रिपल एच र द अंडरटेकरको खेल रेसलमेनिया २८ मा हेल इन अ सेलमा हुने निर्णय भएको थियो।<ref>{{cite web|last=|first=कारा ए|title=डब्ल्युडब्ल्युई सिपर शो नतिजा|url=http://www.wwe.com/shows/raw/2012-02-13/results|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]|accessdate=February 14, 2012|date=February 13, 2012}}</ref> उक्त खेलमा द अंडरटेकरले ट्रिपल एचलाई हराएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/wrestlemania/28/undertaker-triple-h-hell-in-a-cell|title=द अंडरटेकर विरुद्ध ट्रिपल एच|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=February 20, 2012}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/wrestlemania/28/wrestlemania-28-results-the-undertaker-triple-h/page-5|title=एन्ड अफ द एरा|author=रायन मर्फी|date=February 4, 2012|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=April 2, 2012}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304071724/http://www.wwe.com/shows/wrestlemania/28/wrestlemania-28-results-the-undertaker-triple-h/page-5 |date=March 4, 2016 }}</ref> ट्रिपल एच अप्रिल ३० ''र''को एक शृङ्खलामा पुन फर्किएका थिए भने उनले [[ब्रक लेज्नर]]लाई डब्ल्युडब्ल्युईमा आउने पत्र नदिएका कारण लेज्नरले उनलाई आक्रमण गर्दै उनको हात भाँचिदिएका थिए भने ट्रिपल एच केही महिना सम्म खेलमा फर्किएका थिएनन्।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/raw/2012-01-30/results|title=द अंडरटेकर फर्किए|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]|last=|first=मिच|date=January 30, 2012|accessdate=January 30, 2012}}</ref> जुन महिनामा आयोजना गरिएको नो वे आउट पे-पर-भ्युमा ट्रिपल एचले ब्रक लेज्नरलाई चुनौती दिएका थिए तर लेज्नरका प्रबन्धक पल हेमेनले उनको उक्त चुनौती लेज्नरले अस्विकार गरे भन्ने जानकारी गराएका थिए।<ref>{{cite web|last=|first=कारा.ए|title=डब्ल्युडब्ल्युई सुपर शो नतिजा|url=http://www.wwe.com/shows/raw/2012-02-13/results|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]|accessdate=February 14, 2012|date=February 13, 2012}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/wrestlemania/28/undertaker-triple-h-hell-in-a-cell|title=द अंडरटेकर विरुद्ध ट्रिपल एच (सन माइकल्स खेलका रेफ्रि)|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=February 20, 2012}}</ref> डब्ल्यडब्ल्यूई ''र''को १००० अौँ शृङ्खलामा एचकी श्रीमती स्टेफिनी म्याकमेनले पल हेमेनलाई ट्रिपल एचले ब्रक लेज्नरलाई चुनौती दिएका छन् भन्ने कुरा खुलाएकी थिइन<ref>{{cite web|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_62576.shtml|last=काल्डवेल|first=जेम्स|work=प्रो रेस्लिङ टच|accessdate=October 10, 2012}}</ref> तर त्यसको अर्को रात लेज्नरले माइकल्सलाई पछाडिबाट आक्रमण गर्दै उनको हात भाँचिदिएकन थिए जसका कारण एचले लेज्नरलाई त्यहाबाट लखटेका थिए भने उनले लेज्नरलाई समाउन भने सकेनन्।<ref>{{cite web|last=काल्डवेल|first=जेम्स|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा - 'र'को १००० अौँ शृङ्खला |url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_63621.shtml|work=प्रोरेस्लिङ टच|accessdate=July 28, 2012}}</ref> उक्त घटनाको ६ दिन पछिको समरस्ल्याम पे-पर-भ्युमा ट्रिपल एचको सामना ब्रक लेज्नरसँग भएको थियो भने खेलमा लेज्नरले एचलाई हराएका थिए।<ref>{{cite web|last=काल्डवेल|first=जेम्स|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_64255.shtml|work=प्रो रेस्लिङ टच|accessdate=October 11, 2012}}</ref><ref>{{cite web|last=बिसफ|first=म्याट|title=ट्रिपल एच र ब्रक लेज्नरको भिडन्त|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/PPVReports/2012/08/19/20118431.html|work=स्ल्याम! रेस्लिङ|accessdate=October 11, 2012}}</ref><ref>{{cite web|last=मार्टिन |first=एडम |title=ट्रिपल एचको हालमा समस्या आएको छ |url=http://www.wrestleview.com/viewnews.php?id=1345485116 |work=रेसलभ्यु |accessdate=October 11, 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121024023327/http://www.wrestleview.com/viewnews.php?id=1345485116 |archivedate=October 24, 2012 |df= }}</ref> अगस्ट २७ ''र''को एक शृङ्खलामा एचले आफ्नो कुस्ती कार्यकालबाट अवकाश लिने निर्णय लिएका थिए तर उनको अवकाश लिनुमा कुनै पनि कारण उनले बताउन सकेका थिएनन्।<ref>{{cite web|last=काल्डवेल|first=जेम्स|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_64638.shtml|work=प्रो रेस्लिङ टच|accessdate=October 11, 2012}}</ref> १७ डिसेम्बर ''र''को एक शृङ्खलामा एच कुस्ती खेल्न छाड्दै २०१२ को स्लामे अवार्ड कार्यक्रममा देखा परेका थिए जहाँ उनले आफ्नो कपाललाई छोटो बनाएका थिए। ट्रिपल एच २५ फेब्रुअरी २०१३ मा ''र''को एक शृङ्खलामा फर्किएका थिए भने ब्रक लेज्नरले त्यहि दिन एचका ससुरा भिन्स म्याकमेनलाई आक्रमण गर्ने खेजेकन थिए तर उनी सफल रहेनन्।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/raw/2013-02-25/wwe-raw-results-26094181|title=ब्रक लेज्नर र भिन्स म्याकमेन|work=डब्ल्युडब्ल्युई|last=|first=एन्थोनी|date=February 25, 2013|accessdate=February 26, 2013}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303200059/http://www.wwe.com/shows/raw/2013-02-25/wwe-raw-results-26094181 |date=March 3, 2016 }}</ref> त्यसपछिक‍ अर्को रात ट्रिपल एचले ब्रक लेज्नरलाई रेसलमेनिया २९ का लागि चुनौती दिएका थिए भने लेज्नरका प्रबन्धकले उक्त प्रस्ताव लेज्नरको पक्षमा स्विकार गरेका थिए तर उक्त खेलमा ट्रिपल एच हारे भने उनको डब्ल्युडब्ल्युईमा आफ्नो कार्यकाल समाप्त गर्नु पर्ने नियम बनाइएको थियो।<ref>{{cite web|title=रेसलमेनिया २९ भन्दा अगाडिको ''र''|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_69088.shtml}}</ref><ref>{{cite web|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_69177.shtml}}</ref> त्यस घटनाको अर्को हप्ताको 'र'मा ट्रिपल एचले खेलको पत्रमा हस्ताक्षर गर्दै हेमेनलाई आक्रमण गरेका थिए। रेसलमेनिया २९ का दिन ट्रिपल एचले ब्रक लेज्नरलाई हराएका थिए जहाँ उनले लेज्नरलाई स्टिलको सिँढीमा पेडिग्रि हानेका थिए।<ref>{{cite web|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_69381.shtml}}</ref> १५ अप्रिल ''र''को एक शृङ्खलामा हेमेनले एचलाई लेज्नरसँग पुन खेल खेन्न भन्दै चुनौती दिएका थिए भने उक्त चुनौतीलाई स्विकार गर्दै एच र लेज्नरको खेल आँउदै एक्सट्रिपम रुलमा आयोजना गरिएको थियो।<ref>{{cite web |title=ब्रक लेज्नरको ट्रिपल एचसँग एक्सट्रिम रुलका खेल |url=http://www.wwe.com/videos/brock-lesnar-attacks-3mb-paul-heyman-proposes-a-steel-cage-match-against-triple-26107914 |work=डब्ल्युडब्ल्युई |accessdate=April 17, 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130418114337/http://www.wwe.com/videos/brock-lesnar-attacks-3mb-paul-heyman-proposes-a-steel-cage-match-against-triple-26107914 |archivedate=April 18, 2013 |df= }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130418114337/http://www.wwe.com/videos/brock-lesnar-attacks-3mb-paul-heyman-proposes-a-steel-cage-match-against-triple-26107914 |date=April 18, 2013 }}</ref> त्यस खेलमा लेज्नरले एचको हात एकपटक पुन भाँचिदिएकन थिए जसका कारण एच खेल खेल्न असमर्थ रहे र खेल लेज्नरले जितेका थिए।<ref>{{cite web|title=ठब्ल्यूडब्ल्यूई ''र'' नतिजा|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_70160.shtml#.UY7ydLWG3Cc}}</ref><ref>{{cite web|title=डब्ल्युडब्ल्युई एक्सट्रिम रुल नतिजा|url=http://www.cagesideseats.com/2013/5/20/4347158/wwe-extreme-rules-results-and-reactions-from-last-night-may-19-believe-in-gold}}</ref> त्यस खेलको अर्को हप्ताको ''र''मा ट्रिपल एचको सामना कर्टेक्स एक्सलसँग भएको थियो जसको पल हेमेन नयाँ प्रबन्धक रहेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/raw/2013-05-20/wwe-raw-results-26116382/page-10|title=कर्टेक्स एक्सलले ट्रिपल एचलाई हराए|work=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=September 14, 2014}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303203531/http://www.wwe.com/shows/raw/2013-05-20/wwe-raw-results-26116382/page-10 |date=2016-03-03 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/raw/2013-05-20/triple-h-injury-update-26116877|title=ट्रिपल एच घाइते भए पछिको विवरण|work=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=September 14, 2014}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151229010341/http://www.wwe.com/shows/raw/2013-05-20/triple-h-injury-update-26116877 |date=2015-12-29 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.wwe.com/videos/triple-h-exits-the-arena-wwe-app-exclusive-may-20-2013-26116567 |title=२० मे २०१३- ट्रिपल कुस्ती खेल्ने रिङ्गबाट बाहिर |work=डब्ल्युडब्ल्युई |accessdate=September 14, 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141225152549/http://www.wwe.com/videos/triple-h-exits-the-arena-wwe-app-exclusive-may-20-2013-26116567 |archivedate=December 25, 2014 |df= }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141225152549/http://www.wwe.com/videos/triple-h-exits-the-arena-wwe-app-exclusive-may-20-2013-26116567 |date=December 25, 2014 }}</ref> ट्रिपल एचको दिमागमा कहि असर परेता पनि खेल खल्न लागेका थिए तर स्टेफिनी र भिन्स म्याकमेनले उनलाई कुस्ती खेल्नबाट रोक लगाएका थिए। त्यहि रात ट्रिपल एच एक्सलसँग हारेका थिए जबकि भिन्स म्याकमेनले खेलमा बचाउने घन्टी र हेडफोनहरू लग्दै खेललाई सुरुहुनबाट रोकेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/videos/playlists/triple-h-storms-off-raw|title= डब्ल्युडब्ल्युई ''र''मा ट्रिपल एच|work=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=September 14, 2014}}</ref> ==== द अथोरिटी (सन् २०१३-२०१६) ==== [[File:Triple H and Stephanie McMahon 2014.jpg|thumb|right|upright|द अथुरिटीको रूपमा ट्रिपल एच र स्टेफिनी म्याकमेन]] अगस्ट १२ ''र''को एक शृङ्खलामा ट्रिपल एचले समरस्ल्याममा हुने [[जोन सिना]] र [[डेनियल ब्रायन]]को डब्ल्युडब्ल्युई च्याम्पियनसिप खेलमा आँफु अतिथि रेफ्रिको भूमिकामा हुने घोषणा गरेका थिए भने उनले ब्राड म्याडक्सलाई पेडिग्री हानेका थिए। समरस्ल्याममा ब्रायनले सिनालाई हराएपछि ट्रिपल एचले डब्ल्युडब्ल्युई विजेता ब्रायनलाई पेडिग्री हान्दै [[रेन्डी ओर्टन]]लाई आफ्नो मनी इन द बैक क्यास इन गर्नै मैका दिएका थिए भने ओर्टनले ब्रायनलाई हराउँदै डब्ल्युडब्ल्युई विजेता बनेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/summerslam/2013/john-cena-daniel-bryan-26131903|title=डेनियल ब्रायनले जोन सिनालाई हराए, रेन्डी ओर्टनले मनि इन द बैङ्क क्यासी इन गर्दै विश्व विजेता बने|work=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=September 14, 2014}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303182225/http://www.wwe.com/shows/summerslam/2013/john-cena-daniel-bryan-26131903 |date=March 3, 2016 }}</ref> एचले आफ्नी श्रीमती स्टेफिनी म्याकमेसँग साझेदारी गर्दै द अथुरिटी नामक एक समूह गठन गरेका थिए जसमा द शिल्ड पनि सामेल थिए भने पछि केन पनि समूहको सदस्य बनेका थिए। आँउदै हप्तामा एचले कुनै पनि कुस्ती खेलाडीले जसले अथुरिटीलाई नराम्रो भन्छ त्यसलाई ह्याडिकेफ म्याचमा सामेल गराउने गर्न सुरु गरेका थिए। त्यस बखत ट्रिपल एचले [[बिग सो|बिग शो]] र डल्फ जिग्लरलाई चेतावनी दिएका थिए भने एचले कोडि रोड्सलाई निकाला समेत गरेका थिए।<ref>{{cite web |url=http://www.wwe.com/videos/wwe-coo-triple-h-addresses-wwe-universe-concerns-over-a-new-regime-superstar-fir-26146347 |title=आधिकारिक प्रतिवेदनको प्रतिलिपी |accessdate=September 4, 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130905140339/http://www.wwe.com/videos/wwe-coo-triple-h-addresses-wwe-universe-concerns-over-a-new-regime-superstar-fir-26146347 |archivedate=September 5, 2013 |df=mdy }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130905140339/http://www.wwe.com/videos/wwe-coo-triple-h-addresses-wwe-universe-concerns-over-a-new-regime-superstar-fir-26146347 |date=September 5, 2013 }}</ref> ७ अक्टोबर ''र''को एक शृङ्खलामा ट्रिपल एचले बिग शोलाई पनि नाकाल्ने घोषणा गरेका थिए तर शोले जाने बेलामा एचलाई नक आउट पञ्च हानेका थिए जसका कारण बिग शो लाई तुरुन्तै त्यस ठाउँबाट हटाएका थिए। २०१३ स्लामे अवार्ड कार्यक्रममा ट्रिपल एचले रेन्डी ओर्टनलाई पेडिग्री हानेका थिए जब ब्रायनले ओर्टनलाई स्टेफिनी म्याकमेन माथि धक्का दिएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/raw/2013-12-09/wwe-raw-results-26169042/page-10|title=डब्ल्युडब्ल्युई नतिजा|work=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=September 14, 2014}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304082643/http://www.wwe.com/shows/raw/2013-12-09/wwe-raw-results-26169042/page-10 |date=2016-03-04 }}</ref> रेसलमेनिया ३० मा ट्रिपल एचको खेल डेनियल ब्रायनको विरुद्धमा निर्धारित गरिएको थियो भने त्यस कार्यक्रममा ट्रिपल एच ब्रायनसँग हारेका थिए जसका कारण रेसलमेनियाको अन्तिम खेलमा ब्रायन रेन्डी ओर्टन र बाटिस्टाको डब्ल्युडब्ल्युई च्याम्पियनसिप खेलमा सामेल हुने मौका पाएका थिए। एच र ब्रायनको खेल सकिएपछि एचले ब्रायनलाई स्टिलको कुर्सीले प्रहार गर्दै उनलाई स्टिलको सिँढीले प्रहार गरेका थिए जसका कारण ब्रायन घाइते भएका थिए। ब्रायन अशक्त हुँदाहुँदै पनि उनी रेसलमेनियाको अन्तिम खेलमा सामेल भएका थिए भने खेलमा ब्रायनले बनटिस्टालाई आत्मसमर्पण गराउँदै डब्ल्युडब्ल्युई विश्व ह्याभिवेट विजेता बन्न सफल भएका थिए।<ref>{{cite web|last=क्ल्याप|first=जोन|title=द शिल्डको विरुद्ध द इभोलुसन|url=http://www.wwe.com/shows/extremerules/2014/the-shield-evolution-26230042|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=May 4, 2014}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303173910/http://www.wwe.com/shows/extremerules/2014/the-shield-evolution-26230042 |date=March 3, 2016 }}</ref> एचले ब्रायनको उपाधि हडप्नका लागि १८ अप्रिल स्म्याकडाउनको एक शृङ्खलामा पुन इभोलुसनको गठन गरेका थिए जसका बाटिस्टा, रेन्डी ओर्टन र ट्रिपल एच रहेका थिए। इभोलुसनले निकै कोसिस गरेता पनि ब्रायनको उपाधि कव्जामा लिन सकेका थिएनन् भने त्यहि बेला द शिल्डले पनि द इभोलुसनका लागि काम गर्न बन्द गरेका थिए। एक्सट्रिम रुलमा इभोलुसन र द शिल्डको खेल निर्धारित गरिएको थियो भने खेलमा द शिल्डको जित भएको थियो। जुन २ ''र''को एक शृङ्खलामा बाटिस्टाले इभोलुसन छाडेका थिए जब ट्रिपल एचले उनलाई डब्ल्युडब्ल्युई विश्व ह्याभिवेट च्याम्पियनसिप खेल खेल्नबाट बन्चित गराए। ट्रिपल एचले पनि द शिल्डका सदस्य सेथ रोलिन्सलाई आफ्नो समूहमा ल्याएका थिए।<ref name="raw102714">{{cite web|last1=ट्डेस्को|first1=माइक|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा – १०/२७/२०१४ (जोन सिना विरुद्ध सेथ रोलिन्स)|url=http://www.wrestleview.com/wwe-wrestling-results/wwe-raw-results/51368-wwe-raw-results-10-27-14-live-results-from-san-antonio|website=रेसलभ्यु|accessdate=October 28, 2014}}</ref> अक्टोबर २७ ''र''को एक शृङ्खलामा ट्रिपल एचले जोन सिनालाई आफ्नो समूहमा सामेल हुन आग्रह गरेका थिए भने उक्त प्रस्तावलाई सिनाले अस्विकार गरेका थिए। सिनाले उक्त प्रस्ताव अस्विकार गरेपछि ट्रिपल एचले ५ को विरुद्ध ५ इलिमिनेसन म्याच हुने घोषणा गरेका थिए जुन खेल सरभाइभर सिरिजका लागि निर्धारित गरिएको थियो।<ref name="raw110314">{{cite web|last1=टेडेस्को|first1=माइक|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा – ११/३/२०१४ (रेन्डी ओर्टन विरुद्ध सेथ रोलिन्स)|url=http://www.wrestleview.com/wwe-wrestling-results/wwe-raw-results/51473-wwe-raw-results-11-3-14-live-results-from-buffalo|website=रेसलभ्यु डटकम|accessdate=November 4, 2014}}</ref> टिम सिना र टिम अथुरिटीको खेल सरभाइभर सिरिजमा आयोजना गरेपछि डब्ल्युडब्ल्युईका प्रमुख व्यक्ति [[भिन्स म्याकमेन|मिस्टर म्याकमेन]]ले यदि टिम अथुरिटीले खेलमा खाल खायो भने अथुरिटीको सबै शक्ति हड्पिने छ भन्ने घोषणा गरेका थिए भने २१ नोभेम्बर स्म्याकडाउनको एक ट्रिपल एचले यदि टिम सिनाले हार खायो भने सिना बाहेक अरु सबै सदस्य डब्ल्युडब्ल्युईबाट निस्कासन हुने छन् भन्ने घोषणा गरेका थिए।<ref name="sd112114">{{cite web|last1=टेडेस्को|first1=माइक|title=डब्ल्युडब्ल्युई स्म्याकडाउन नतिजा – ११/२१/२०१४ |url=http://www.wrestleview.com/wwe-wrestling-results/wwe-smackdown-results/51770-wwe-smackdown-results-11-21-14-survivor-series-hype|website=रेसलभ्यु|accessdate=November 22, 2014}}</ref> सरभाइभर सिरिज पे-पर-भ्युमा टिम सिनाका सदस्यले आँफ्नै टिमका कप्तान सिनालाई आक्रमण गर्दै टिम अथुरिटीको हिस्सा बनेका थिए। खेल चलिरहँदा स्टिङले डब्ल्युडब्ल्युईमा प्रदापर्ण गर्दै टिम अथुरिटीका सेथ रोलिन्स र ट्रिपल एचलाई आक्रमण गरेका थिए जसका कारण टिम सिनाका अन्तिम खेलाडी डल्फ जिग्लरले खेल टिम सिनाको लागि जित दिलाएका थिए। टिम अथुरिटीले टिम सिनासँग हारेपछि उनीहरू सबै शक्ति गुमेको थियो। [[File:Triple H at WM30.jpg|left|thumb|175px|ट्रिपल एच रेसलमेनिया ३० मा]] द अथुरिटीले शासन सत्ता गुमाएपछि पनि रोलिन्सले सिनालाई द अथुरिटीमा ल्याउने प्रयास जारी राखेका थिए जुन एक कार्यक्रमको अन्तरगर कार्यक्रममा अध्धोसक एज र [[बिग सो|बिग शो]]को बिग राखिएको थियो। जनवरी १९ ''र''को एक शृङ्खलामा सिनाले केन , बिग शो र [[सेथ रोलिन्स|रोलिन्स]]को जोडि विरुद्धको खेलमा स्टिङले अवरोध पुर्‍याएका कारण खेल जित्न सफल हुँदै ट्रिपल एच र स्टेफिनी म्याकमेनले जागिरबाट निस्कासन गरिएका डल्फ जिग्लर, राइब्याक र एरिक रोवेनलाई पुन डब्ल्युडब्ल्युईमा छिराएका थिए।<ref>{{cite web|last1=केलर|first1=वेड|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' प्रतिवेदन|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_82500.shtml|website=पिडब्ल्यू टच|accessdate=December 31, 2014}}</ref> जनवरी २६ का दिन डब्ल्युडब्ल्युई डटकमले घोषणा गरे अनुसार ट्रिपल एचले स्टिङलाई फास्टलेनमा चुनौती दिएका थिए भने उक्त प्रस्तावलाई स्विकार गर्दै स्टिङले उक्त खेललाई रेसलमेनिया ३१ मा सारेका थिए। रेसलमेनिया ३१ मा डि-जेनेरेसन एक्सका अन्य सदस्यले खेलमा स्टिङलाई अवरोध पुर्‍याएका कारण एचले खेल जित्न सफल भएका थिए भने खेलको समाप्तिसँगै स्टिङले एचसँग हाल मिलाएका थिए। स्टिङको खेल पछि [[ड्वेन जोनसन|द रक]] र [[रोन्डा राउजी]]ले स्टेफिनी र ट्रिपल एचसँग झगडा गर्न खोजेका थिए तर एच र स्टेफिनी त्यहाँबाट लागेका थिए।<ref>{{cite web|last1=एसर|first1=म्याथ्युज|title=डब्ल्युडब्ल्युई फास्टल्यान्ड|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/2015/02/23/22250331.html|website=क्यानेइ|accessdate=March 13, 2015}}</ref> लगभग सन् २०१५ सम्म ट्रिपल एचले अथुरिटीको नेताको रूपमा आफ्नो भूमिका बनाए भने त्यस समयमा केन र रोलिन्सले राम्रोसँग जोडिको रूपमा काम गरेका थिएनन्।<ref>{{cite web|last1=पावेल|first1=जोन|title=रेसलमेनिया ३१|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/PPVReports/2015/03/26/22309101.html|website=क्यानोइ|publisher=स्ल्यास रेस्लिङ|accessdate=March 30, 2015}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.wwe.com/inside/rock-ronda-rousey-wrestlemania-in-the-news-27249603 |title=रेन्डा राउजी |work=डब्ल्युडब्ल्युई |accessdate=July 12, 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150712102537/http://www.wwe.com/inside/rock-ronda-rousey-wrestlemania-in-the-news-27249603 |archivedate=July 12, 2015 |df= }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150712102537/http://www.wwe.com/inside/rock-ronda-rousey-wrestlemania-in-the-news-27249603 |date=July 12, 2015 }}</ref> गृष्म ऋतुमा ट्रिपल एचले [[रोमन रेन्ज]], जोन सिना, [[ब्रक लेज्नर]] र स्टिङको विरुद्ध च्याम्पियनसिपको रक्षा गरेर रोलिन्सलाई परीक्षण गर्न थाले। ४ नोभेम्बरमा डब्लीन आयरल्यान्डमा रोलिन्सको खेल केनसँग आयोजना गरिएको थियो भने उक्त खेलमा केनलाई सनसेट पावरबमाको प्रयास गर्दा उनको खुट्टा भाँचिएको थियो र उनलाई<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/hellinacell/2015/seth-rollins-kane-28001063|title=डब्ल्युडब्ल्युई विश्व विजेता सेथ रोलिन्स विरुद्ध केन|author=केभिन|website=डब्ल्युडब्ल्युई डटकम|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई|date=October 25, 2015|accessdate=June 20, 2016}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151024070620/http://www.wwe.com/shows/hellinacell/2015/seth-rollins-kane-28001063 |date=October 24, 2015 }}</ref> तत्काल नजिकको अस्पताल पुर्‍याइएको थियो जसका कारण उनले आफ्नो डब्ल्युडब्ल्युई विश्व च्याम्पियनसिप गुमाउनु परेको थियो जसका कारण उनले ९ महिना सम्म कुस्ती खेलबाट अवकाश लिएका थिए उनी विश्व विजेता बनेको २२१ दिनमा उपाधि गुमाएका थिए।<ref>{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/blakeoestriecher/2015/11/07/this-week-in-wwe-biz-seth-rollins-injured-and-stripped-of-title-sting-at-survivor-series-and-more/|title=डब्ल्युडब्ल्युई सेथ रोलिन्स|website=फोर्वस्|author=|accessdate=November 13, 2015}}</ref><ref>{{cite web|last1=टेडेस्को|first1=माइक|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा – ४/२७/२०१५ |url=http://www.wrestleview.com/wwe-wrestling-results/wwe-raw-results/54206-wwe-raw-results-4-27-15-live-results-from-green-bay|website=रेसलभ्यु|accessdate=April 28, 2015}}</ref><ref>{{cite web|last1=टेडेस्को|first1=माइक|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा – ५/४/२०१५|url=http://www.wrestleview.com/wwe-wrestling-results/wwe-raw-results/54301-wwe-raw-results-5-4-15-live-results-from-montreal|website=रेसलभ्यु|accessdate=May 5, 2015}}</ref> रोलिन्सले च्याम्पियनसिप छाडेपछि डब्ल्युडब्ल्युई च्याम्पियनसिपका लागि एक प्रतिस्पर्धा हुने ट्रिपल एचले निर्णय गरेका थिए भने प्रतिस्पर्धाको अन्तिम खेल सरभाइभर सिरिजमा हुने निर्धारित गरिएको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/inside/seth-rollins-injury-title-tournament-survivor-series-28164051|title=सेथ रोलिन्स नयाँ डब्ल्यूडब्ल्यू विश्व विजेता|website=डब्ल्युडब्ल्युई|date=November 5, 2015|accessdate=November 5, 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151106023300/http://www.wwe.com/inside/seth-rollins-injury-title-tournament-survivor-series-28164051|archivedate=November 6, 2015|df=}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151106023300/http://www.wwe.com/inside/seth-rollins-injury-title-tournament-survivor-series-28164051 |date=November 6, 2015 }}</ref> ९ नोभेम्बरमा ट्रिपल एचले रोमन रेन्जलाई अथुरिटीमा सम्लग्न हुन अहावान गरेका थिए तर उक्त प्रस्तावलाई रेन्जले अस्विकार गरेका थिए। सरभाइभर सिरिज पे-पर-भ्युमा रेन्जले [[डिन एम्ब्रोज|एम्ब्रोज]]लाई हराउँदै डब्ल्युडब्ल्युई विश्व ह्याभिवेट विजेता बन्न सफल भएका थिए।<ref>{{cite web|last1=मर्फी|first1=रायन|title=डब्ल्युडब्ल्युई विश्व ह्याभिवेट च्याम्पियनसिपका लागि खेलमा सेथ रोलिन्स विजयी|url=http://www.wwe.com/shows/wwepayback/2015/wwe-world-heavyweight-champion-seth-rollins-roman-reigns-randy-orton-dean-ambrose-27335106|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=May 17, 2015}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151205173502/http://www.wwe.com/shows/wwepayback/2015/wwe-world-heavyweight-champion-seth-rollins-roman-reigns-randy-orton-dean-ambrose-27335106 |date=December 5, 2015 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wweppvs/article_86322.shtml#.VbV0DvlVikp|title=डब्ल्युडब्ल्युई ब्याटलग्राउन्ड नतिजा |accessdate=July 19, 2015|website=प्रो रेस्लिङ टच|author=}}</ref><ref>{{cite web|last1=काल्डवेल|first1=जेम्स|title=डब्ल्युडब्ल्युई समरस्ल्याम नतिजा, ब्रक लेज्नर विरुद्ध अंडरटेकर|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wweppvs/article_87122.shtml|work=प्रो रेस्लिङ टच|accessdate=August 23, 2015}}</ref><ref>{{cite web|last=केलर|first=वेड|authorlink=Wade Keller|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wweppvs/article_87597.shtml|title=डब्ल्युडब्ल्युई नाइट अफ च्याम्पियन्स|date=September 20, 2015|accessdate=September 25, 2015|publisher=प्रो रेस्लिङ टच}}</ref> ट्रिपल एच रेन्ज विश्व विजेता बनेको केही छिन पछि रेन्जलाई बधाई दिन आएका थिए भने एच रिङ्गमा आएपछि रेन्जले उनलाई स्पियर हानेका थिए भने रेन्जलाई पछाडिबाट सेमसले आक्रमण गर्दै आँफ्नो मनी इन<ref>{{cite web |url=http://www.wwe.com/inside/seth-rollins-injury-title-tournament-survivor-series-28164051 |title=सेथ रोलिन्स घाइते |website=[[डब्ल्युडब्ल्युई]] |date=November 5, 2015 |accessdate=November 5, 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151106023300/http://www.wwe.com/inside/seth-rollins-injury-title-tournament-survivor-series-28164051 |archivedate=November 6, 2015 |df= }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151106023300/http://www.wwe.com/inside/seth-rollins-injury-title-tournament-survivor-series-28164051 |date=November 6, 2015 }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/blakeoestriecher/2015/11/07/this-week-in-wwe-biz-seth-rollins-injured-and-stripped-of-title-sting-at-survivor-series-and-more/|title=सेथ रोलिन्सको खुट्टामा चोट|author=|website=फोर्बस्|date=November 7, 2015|accessdate=November 13, 2015}}</ref> द बैङ्क क्यास इन गर्दै विश्व विजेता बनेका थिए जसका कारण सेमस द अथुरिटीमा सामेल भएका थिए।<ref>{{cite web|last1=टेडेक्को|first1=माइक|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा – ११/९/२०१५|url=http://www.wrestleview.com/wwe-wrestling-results/wwe-raw-results/56836-wwe-raw-results-11-9-15-full-coverage-from-manchester|website=रेसलभ्यु|accessdate=November 11, 2015|date=November 9, 2015}}</ref><ref>{{cite web|last1=मर्फी|first1=रायन|title=रोमन रेन्जले डिन एम्ब्रोजलाई प्रतिस्पर्धाको अन्तिम खेलमा हराए, सेमसले मनी इन द बैङ्क क्यास इन गर्दै विश्व विजेता बने|url=http://www.wwe.com/shows/survivorseries/2015/wwe-world-heavyweight-championship-tournament-finals-28164052|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]|accessdate=November 22, 2015|date=November 22, 2015}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151225162713/http://www.wwe.com/shows/survivorseries/2015/wwe-world-heavyweight-championship-tournament-finals-28164052 |date=December 25, 2015 }}</ref> द अथुरिटीले नोभेम्बर ३० ''र''को शृङ्खलामा रेन्ज र सेमस बीच पुन खेल सञ्चालन गरेको थियो भने उक्त खेलमा यदि रोमनले ५ मिनेट १५ सेकेन्ड भित्रमा खेल जिते भने द उस्सो र डिन एम्ब्रोजले ट्याग टिम च्याम्पियनसिप र अन्तरमहादेशीय च्याम्पियनसिपका लागि खेल खेल्न पाउने सर्त राखिएको थियो।<ref>{{cite web|last1=मार्टिन|first1=एडम|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा – ११/३०/२०१५ |url=http://www.wrestleview.com/wwe-wrestling-results/wwe-raw-results/57016-wwe-raw-results-11-30-15-live-results-from-pittsburgh|website=रेसलभ्यु|accessdate=November 30, 2015}}</ref> त्यस खेलमा सेमसका अन्य साथिले अवरोध पुर्‍याएका कारण रेन्जले खेल जितेका थिए तर उपाधि भन्ने जित्न सकेका थिएनन् भने उस्सो र एम्ब्रोजले उपाधिका लागि खेल खेल्न पाउने भएका थिए। टिएलसी पे-पर-भ्युमा सेमस र रेन्जको खेल उपाधिका लागि निर्धारित गरिएको थियो तर द लिग अफ नेसन्सले खेलमा हस्तक्षेप गरेका कारण सेमस डब्ल्युडब्ल्युई च्याम्पियनसिप आँफुसँगै कायम राख्न सफल भए।<ref>{{cite web|last1=काल्डवेल|first1=जेम्स|title=डब्ल्युडब्ल्युई टिएलसी पे-पर-भ्यु|url=http://www.pwtorch.com/site/2015/12/13/1213-wwe-tlc-ppv-results-caldwells-ongoing-real-time-report/|website=प्रो रेस्लिङ टच|accessdate=December 14, 2015}}</ref> खेल सकिएपछि रेन्जले सेमस र ट्रिपल एचलाई आक्रमण गरेका थिए भने उक्त आक्रमणका कारण ट्रिपल एच घाइते हुँदै केही महिनाका लागि अवकाश लिएका थिए। ट्रिपल एच २०१६ रोयल रम्बल कार्यक्रममा घोषणा गनरिकन अन्तिम ३० मा रिङ्ग प्रवेश गरेका थिए। उनी रिङ्गमा आएको केही छिनमै तात्कालिक डब्ल्युडब्ल्युई विश्व ह्याभिवेट विजेता रोमन रेनजलाई बहिराएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.skysports.com/wwe/news/14203/10142960/wwe-royal-rumble-2016-triple-h-wins-wwe-world-heavyweight-title|publisher=स्काइ स्पोर्ट्स|title=कसले जित्छ त रोयल रम्बल?|accessdate=January 25, 2016}}</ref> एचले अन्तिममा डिन एम्ब्रोजलाई खेलबाट बाहिराउँदै आफ्नो कार्यकालको १४ अौँ डब्ल्युडब्ल्युई विश्व ह्याभिवेट च्याम्पियनसिप जित्न सफल भएका थिए।<ref name="Raw2222016">{{cite web|last1=टेडेस्को|first1=माइक|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा – २/२२/२०१६ |url=http://www.wrestleview.com/wwe-wrestling-results/wwe-raw-results/57868-wwe-raw-results-2-22-16-live-results-from-detroit|website=रेसलभ्यु|accessdate=February 22, 2016}}</ref> एचले पछि रेन्जसँग दुश्मनी राखेका थिए भने उनले पछि रेन्जको नाक स्टिलको सिँढीले प्रहार गर्दै भाँचेका थिए जसका कारण रेन्जले एचसँग पछि आँफ्नो बदला लिगेका थिए।<ref>{{cite web|last1=टेडेस्को|first1=माइक|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा|url=http://www.wrestleview.com/wwe-wrestling-results/wwe-raw-results/57942-wwe-raw-results-2-29-16-live-results-from-nashville|website=रेसलभ्यु|accessdate=February 29, 2016}}</ref> एम्ब्रोजले ट्रिपल एचलाई चुनौती दिएका थिए भने एचले उक्त चुनौती स्विकार गर्दै रोडब्ल्कमा उनीहरूको खेल निर्धारित गरिएको थियो जसका एचले एम्ब्रोजलाई हराएका थिए।<ref name="Roadblock">{{cite web|last=काल्डवेल|first=जेम्स|title=डब्ल्युडब्ल्युई रोडब्लक नतिजा|url=http://www.pwtorch.com/site/2016/03/12/march12roadblockresults/|publisher=प्रो रेस्लिङ टच|accessdate=March 12, 2016}}</ref> एम्ब्रोज, रेन्ज र लेज्नरको खेल फास्टलेनमा राखिएको थियो भने उक्त खेलका विजेताले डब्ल्युडब्ल्युई विश्व ह्याभिवेट च्याम्पियनसिपका लागि ट्रिपल एचसँग रेसलमेनिया ३२ मा उपाधिका लागि खेल खेल्न पाउने प्राबधान रहेको थियो।<ref>{{cite web|last=काल्डवेल|first=जेम्स|title=2/डब्ल्युडब्ल्युई फास्टलेन नतिजा|url=http://www.pwtorch.com/site/2016/02/21/caldwellfastlaneppvreport/|publisher=प्रो रेस्लिङ टच|date=February 21, 2016|accessdate=February 21, 2016}}</ref> त्यस खेलमा रेन्जले एम्ब्रोज र लेज्नरलाई हराउँदै च्याम्पियनसिपको पहिलो दावेदार बनेका थिए। रेसलमेनिया ३२ मा रेन्जले एचलाई हराउँदै तेस्रोपटक डब्ल्युडब्ल्युई विश्व ह्याभिवेट च्याम्पियनसिप बनेका थिए भने ट्रिपल एच जम्मा ७० दिनका लागि विजेता रहे।<ref>{{cite web|last1=काल्डवेल|first1=जेम्स|title=रेसलमेनिया ३२ नतिजा|url=http://www.pwtorch.com/site/2016/04/03/wm32liveresults/|publisher=प्रो रेस्लिङ टच|accessdate=April 3, 2016}}</ref> रेसलमेनिया ३२ पछि द अथुरिटीको पनि विक्षदन भएको थियो भने ट्रिपल एचले डब्ल्युडब्ल्युई युके लाइभ टूरमा सामेल भएका थिए भने उनले पछि डब्ल्युडब्ल्युईका केही कार्यक्रम एनएक्सटी र क्रुजरवेट विभागका संस्थापकको रूपमा काम गरेका थिए। ट्रिपल एच क्रुजरवेट पिभाग अन्तरगत<ref>{{cite web|last1=पावेल|first1=जेसन|title=डब्ल्युडब्ल्युई क्रुजरवेट क्लासीक|url=http://prowrestling.net/site/2016/09/14/914-powells-wwe-cruiserweight-classic-live-review-the-finale-featuring-kota-ibushi-gran-metalik-zack-sabre-jr-and-tj-perkins/|work=प्रो रेस्लिङ डटनेट|accessdate=September 17, 2016}}</ref> युके च्याम्पियनसिपका लागि टाइलर बेट र पिट डनको उपाधिको लागि खेल हेर्नका लागि आएका थिए र बेटले डनलाई जित्दै पहिलो पटक युके च्याम्पियनसिप जितेपछि एचले टाइलर बेटलाई उपाधि हस्तान्तरण गरेका थिए।<ref>{{cite web|last1=पावेल|first1=जेसन|title=पहिलो डब्ल्युडब्ल्युई युके विजेता टाइलर बेट बनेका छन्|url=http://prowrestling.net/site/2017/01/15/115-wwe-uk-title-tournament-day-two-live-review-the-first-wwe-uk-champion/|work=प्रो रेस्लिङ डटनेट|accessdate=February 6, 2017}}</ref> ==== विभिन्न दुश्मनी (सन् २०१६-२०१८) ==== फिन ब्यनलरले रोलिन्सलाई समरस्ल्याम हराएपछि उनी डब्ल्युडब्ल्युई युनिभर्सल च्याम्पियनसिप जितेका थिए र त्यस खेलमा ब्यालको पाखुरामाचोट लागेका कारण उनले युनिभर्सल च्याम्पियनसिप विजेता बनेको १ दिनमै उपाधि गुमाउनु परेको थियो। ब्यालरले च्याम्पियनसिप छाडेपछि युनिभर्सल च्याम्पियनसिपका लागि [[सेथ रोलिन्स|रोलिन्स]], [[रोमन रेन्ज|रेन्ज]], केभिन ओवेन्स र बिग क्यास मैदान उत्रिएका थिए जुन खेल फेटल ४-वे इलिमिनेसन म्याच बनाइएको थियो जहाँ ट्रिपल एच ''र''मा देखा परेका थिए भने उक्त खेलमा उनले हस्तक्षेप गर्दै रेन्जलाई पेडिग्रि हानेका थिए जसका कारण रेन्ज खेलबाट बाहिरिएका थिए।<ref name="Raw08292016">{{cite web|last1=केलर|first1=वेड|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' विवरण: युनिभर्सल च्याम्पियनसिपका लागि खेल|url=http://www.pwtorch.com/site/2016/08/29/kellers-wwe-raw-review-829-ongoing-coverage-fatal-four-way-wwe-universal-title-match-kevin-owens-seth-rollins-roman-reigns-big-cass/|work=प्रो रेस्लिङ टच|accessdate=August 29, 2016}}</ref> ट्रिपल एचले पुन रोलिन्सलाई आक्रमण गर्दै ओवेन्सलाई युनिभर्सल विजेता बन्न सहयोग गरेका थिए। ३० जनवरीका दिन रोलिन्सको खेल सेमि जेनसँग तय गरिएको थियो र त्यस खेलका विजेताले रोयल रम्बर २०१७ खेल्न पाउने नियम रहेको थियो।<ref>{{cite web|url=https://www.f4wonline.com/wwe-results/wwe-raw-live-results-royal-rumble-go-home-show-228901|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा|work=रेस्लिङ अवजर्भर|first=जेफ|last=ह्यामलिन|date=January 23, 2017|accessdate=February 6, 2017}}</ref> त्यस खेलको बीचमा ट्रिपल एचको कुस्ती खेल्न आउने सङ्गीत बजाउँदै रोलिन्सलाई झुक्याइएको थियो जसका कारण खेल जेनले जित्न सफल भएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://wrestlingnews.co/wwe-news/seth-rollins-calls-out-triple-h-at-nxt-takeover-san-antonio/|title=सेथ रोलिन्सले ट्रिपल एचलाई लड्नका लागि बोलाए|publisher=रेस्लिङ न्युज|first=केरी|last=जनवरी|date=January 28, 2017|accessdate=February 6, 2017}}</ref> २८ जनवरीका दिन रोलिन्स एनएक्सटी टेक ओभर सान एन्टोनीयो कार्यक्रममा अवरोध पुर्‍याउँदै उक्त कार्यक्रममा सञ्चालक र स्थापक ट्रिपल एचलाई बोलाएका थिए तर त्यस कार्यक्रममा ट्रिपल एचले एनएक्सटीमा कार्यरत अन्य रेफ्रि र सुरक्षाकर्मीलाई बोलाई रोलिन्सलाई त्यस ठाउँबाट हटाउन आग्रह गरेका थिए त्यस पछि रोलिन्सलाई सबै जनाले समात्दै उनलाई त्यस ठाउँबाट हटाएका थिए। ३० जनवरी २०१७ मा ट्रिपल एच सन् २०१६ अगस्ट पछि पहिलो पटक रिङ्गमा आएका थिए भने उनले रोलिन्सले दिएको चुनौतीको स्विकार गरेका थिए।<ref>{{cite web|url=https://www.f4wonline.com/wwe-results/wwe-raw-live-results-royal-rumble-fallout-229256|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा|work=रेस्लिङ अवजर्भर|first=जेफ|last=ह्यामलिन|date=January 30, 2017|accessdate=February 6, 2017}}</ref> त्यसर रातको अर्को हप्ता रोलिन्स रिङमा छँदा र ट्रिपल एच बाहिर हुँदा रोलिन्सलाई पछाडिबाट समोवा जोले आक्रमण गरेका थिए जसलाई एचले ल्याएका थिए।<ref>{{cite web|url=https://www.f4wonline.com/wwe-news/seth-rollins-suffers-injury-during-his-brawl-samoa-joe-raw-229366|title=समोवा जो र सेथ रोलिन्स|work=रेस्लिङ अवजर्भर|first=जोसेफ|last=करी|date=February 1, 2017|accessdate=February 6, 2017}}</ref> जोले रोलिन्सलाई बेहोस बनाएका थिए जसका कारण उनको फेरि पहिला भाँचिएको खुट्टामा चोट लागेको थियो।<ref>{{cite web|last=|first=एन्थोनी|title=सेथ रोलिन्स विरुद्ध ट्रिपल एच|url=http://www.wwe.com/shows/wrestlemania/33/seth-rollins-vs-triple-h|date=March 27, 2017|work=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=March 27, 2017}}</ref> रेसलमेनिया ३३ मा रोलिन्स सामना ट्रिपल एचसँग भएको थियो र उक्त खेलमा रोलिन्सले एचले अन्तिम चालको रूपमा प्रयोग गर्ने पेडिग्रा हान्दै एचलाई हराएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/wrestlemania/33/seth-rollins-vs-triple-h-results|title=सेथ रोलिन्सले ट्रिपल एचलाई हराए|last=|first=एन्थोनी|work=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=April 2, 2017}}</ref> नोभेम्बर १३ ''र''को एक शृङ्खलामा ट्रिपल एचले उनी परम्परागत सरभाइभर सिरिजमा ''र''को तर्थबाट खेल खेल्ने घोषणा गरेका थिए।<ref>{{cite web|first=अलफ्रिड |last= |url=https://www.forbes.com/sites/alfredkonuwa/2017/11/13/wwe-raw-results-news-and-notes-after-triple-hs-shocking-return/ |title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा |date=November 13, 2017}}</ref> सरभाइभर सिरिजमा कर्ट एङ्गलले 'र'का कप्तानको भूमिकामा रहेका थिए भने एङ्गलले अन्तिममा स्म्याकडाउनका अन्तिम प्रतिद्वन्द्वीलाई निस्कृय गराउने क्रममा ट्रिपल एचले आफ्नै टोलीका कप्तान एङ्गललाई पेडिग्रि हान्दै उनलाई बहिराउन स्म्याकडाउनका सदस्यलाई सहयोग पुर्‍याएका थिए तर एङ्गल खेलबाट बाहिरीनि बित्तिकै एचले उनलाई आक्रमण गर्दै खेल ''र''को हातमा पारेका थिए।<ref>{{Cite news|url=http://bleacherreport.com/articles/2745204-triple-h-runs-into-videoboard-after-wwe-survivor-series|title=सरभाइभर सिरिजमा ट्रिपल एच|last=गोउल्ड|first=एन्ड्रयु|work=ब्लिचर प्रतिवेदन|access-date=November 20, 2017|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://twitter.com/WWEJohnny05/status/932459223690153984|title=सरभाइभर सिरिजमा ब्रन स्ट्रोम्यान |last=जोनी|date=|website=@WWEJohnny05|language=en|access-date=November 20, 2017}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.wwe.com/shows/survivorseries/2017/article/survivor-series-2017-results |title=सरभाइभर सिरिज २०१७ को पूण नतिजा: डब्ल्युडब्ल्युई ''स्म्याकडाउन र डब्ल्युडब्ल्युई ''र''को महाभिडन्त |publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई|वल्ड रेस्लिङ इन्टरटेन्मेन्ट]]|date=}}</ref> खेल सकिएपछि ''र''का अर्का खेलाडी ब्रन स्ट्रोम्यानले ट्रिपल एचलाई आक्रमण गरेका थिए। ट्रिपल एच त्यसपछिको अर्को दिनको ''र''मा देखा परेका थिए। [[File:HHH & Steph McMahon WM34 crop.jpg|thumb|रेसलमेनिया ३४ मा ट्रिपल एच र स्टेफिनी म्याकमेन]] ट्रिपल एच पछि २०१८ को इलिमिनेसन चेम्बर कार्यक्रममा आएका थिए भने उक्त कार्यक्रममा [[रोन्डा राउजी]]को डब्ल्युडब्ल्युईमा आउने भन्दै पत्रमा हस्ताक्षर गर्ने निर्धारित गरिएको थियो। ट्रिपल एचले त्यस कार्यक्रममा राउजीलाई उनले रेसलमेनिया ३४ मा पर्दापण गर्ने पत्रमा लेखिएको थियो भने राउजी पहिला रेसलमेनिया ३१ मा पनि [[ड्वेन जोनसन|द रक]] साथमा द ट्रिपल एच र स्टेफिनी म्याकमेनलाई आक्रमण गरेकी थिइन। उक्त घटननका कारण राउजीले ट्रिपल एचलाई टेबलमा पछारिकी थिइन् भने स्टेफिनीले राउजीलाई थप्पड हानेकी थिइन् भने स्टेफिनी राउजीको डरले रिङ्ग छाडेकी थिइन भने राउजीले आगमन पत्रमा हस्ताक्षर गर्दै ''र''मा आएकी थिइन्। त्यस घटनाको अर्को रात राउजीले स्टेफिनी म्याकमेनलाई थप्पडको माफ माग्न लगाएकी थिइन भने एचले ''र''का प्रबन्धक [[कर्ट एङ्गल]]लाई आक्रमण गरेका थिए। त्यसको अर्को हप्ता एङ्गलले स्टेफिनी म्याकमेन र ट्रिपल एचको खेल रोन्डा राउजी र आँफुको विरुद्धमा रेसलमेनिया ३४ मा हुने घोषणा गरेका थिए। रेसलमेनिया ३४ मा राउजी र एङ्गलले एच र म्याकमेनलाई हराउन सफल भएका थिए। ट्रिपल एचले [[जेदाह]] साउदी अरबमा आयोजना गरिएको ग्रेटेस्ट रोयल रम्बलमा जोनी सिना विरुद्धको खेलमा पनि हारेका थिए। ==== डि-जेनेरेसन एक्सको तेस्रो पुनर्मिलन (सन् २०१८–हाल) ==== ट्रिपल एच रेसमेनिया ३४ मा खेल खेलेपछि त्यसको ३ महिना पछि २३ जुलाई डब्ल्युडब्ल्युईमा फर्किएका थिए र उनले स्टेफिनी म्याकमेन र भिन्स म्यानमेनलाई पहिलो पटक डब्ल्युडब्ल्युईमा रहेका सबै महिला कुस्ती खेलाडीको मात्र इभोलुसन पे-पर-भ्यु हुने निर्णय गरेका थिए भने उनी पुन अन्तिम पटक द अंडरटेकरको विरुद्धमा खेल खेल्ने निर्णय गरेका थिए। २० अगस्ट २०१८ का दिन ट्रिपल एचले रेसलमेनिया २८ मा अंडरटेकरसँगको हारले गर्दा उनले एकपटक द अंडरटेकरलाई चुनौती दिए भने त्यसको अर्को हप्ता द अंडरटेकरले ''र''मा रेसलमेनिया २९ मा जे भएको थियो अब पनि त्यहि हुने छ भन्दै त्यहाबाट हिँडेका थिए। ट्रिपल एच र द अंडरटेकरको खेल ''द सुपर शो डाउन'' अष्ट्रेलियामा ६ अक्टोबर २०१८ मा आयोजना गरिएको थियो। उक्त खेलमा ट्रिपल एचले पहिलो पटक द अंडरटेकरलाई एकल खेलमा हराउन सफल भएका थिए।<ref name=HellinaCellmatch>{{cite web|title=द अंडरटेकर विरुद्ध ट्रिपल एच|url=http://www.wwe.com/shows/wrestlemania/28/undertaker-triple-h-hell-in-a-cell|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=February 20, 2012}}</ref> खेल सकिएको केही छिन पछि ट्रिपल एच र सन माइकल्सले द अंडरटेकर र केनलाई सम्मान गर्दै उठाएका थिए तर द ब्रदर्स अफ डिस्ट्रक्सन (अंडरटेकर र केन) ले उनीहरूलाई आक्रमण गरेका थिए। अक्टोबर ८ मा सान माइकल्स र ट्रिपल एचले डि-जेनेरेसन एक्सको पुनर्मिलन भएको घोषणा गरेका थिए र साउदी अरबमा हुने क्राउन जोल्समा कार्यक्रममा उनीहरू द ब्रदर्स अफ डिस्ट्रक्सनको विरुद्धमा अन्तिम खेल खेल्ने जनाएका थिए। उनीहरूको खेलमा डि-एक्सले द ब्रदर्स हफ डिस्ट्रक्सनलाई हराउन सफल भएका थिए।<ref>{{cite web |url=https://www.dailymotion.com/video/x6wnkxc |title=ब्रादर्स अफ डिस्ट्रकसन विरुद्ध डि जेनेरेसन एक्सको खेलमा डि-एक्सले खेल जिते |publisher=[[डेलिमोसन|डेलीमोसन]]|date=१० अक्टोबर २०१८ |accessdate=}}</ref> == कुस्तीको क्षेत्रमा == * '''अन्तिम चाल''' * ** इन्भर्टेड डेथ लक - (डब्ल्यूसिडब्ल्यू)<ref>{{cite web|url=http://www.triplehunleashed.com/info/archives/meethhh.html|archiveurl=http://web.archive.org/web/20070630212429/http://www.triplehunleashed.com/info/archives/meethhh.html|archivedate=2007-06-30|title=ट्रिपल एचको खेल्ने तरीका|publisher=डब्ल्यूओडब्ल्यू}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070630212429/http://www.triplehunleashed.com/info/archives/meethhh.html |date=2007-06-30 }}</ref><ref name="OWOW">{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/profiles/t/triple-h.html|accessdate=2008-08-07|title=ट्रिपल एच प्रोफाइल|publisher=अनलाइन वल्ड अफ रेस्लिङ}}</ref> ** ''पेडिग्री'' (डबल अन्डरहुक फेसबस्टर) * '''अन्य चालहरू''' ** एबडामिनल स्ट्रेच<ref name="OWOW"/> ** ब्याकब्रेकर ** ब्लन्ट चोक<ref name="OWOW"/> ** चप ब्लक<ref>{{cite web|url=http://www.wrestleview.com/results/raw/raw2006/1162269129.shtml|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा - १०/३०/२००६|last=गोल्डेन|first=हन्टर|date=2006-10-30|publisher=रेसलभ्यु|accessdate=2009-10-28}}</ref> ** ड्रप ट-होल्ड ** फेसब्रेकर नी स्म्यास<ref name="OWOW"/><ref name="observer1">{{cite web|url=http://www.f4wonline.com/content/view/6562/105/|accessdate=2008-09-08|date=2008-08-26|last=|first=माइकल C.|title=स्म्याकडाउन टेलिभिजन नतिजा अगस्ट २९ |publisher=रेस्लिङ अवजर्भर न्युजलेटर}}</ref> ब्याक बडि ड्रप - काउन्टरको रूपमा ** रिङ्गिङ नेकब्रेकर<ref name="OWOW"/> ** फिगर फोर लेगलक<ref name="OWOW"/> ** डिडिटी<ref name="OWOW"/> ** हाई नी स्ट्राइक<ref name="OWOW"/> ** जम्पिङ्ग नी ड्रप<ref name="OWOW"/> ** माउन्टेन पन्चेस<ref name="OWOW"/> ** रिङ्गिङ क्लोत्सलाइन<ref name="OWOW"/> ** स्लिपर होल्ड<ref name="OWOW"/> ** स्पाइनबस्टर<ref name="OWOW"/> * '''प्रबन्धक''' ** चाईना ** रिक फ्लोयर ** मिस्टर ह्यूस ** मिस्टर परफेक्ट ** स्टेफिनी म्याकमेन ** भिन्स म्याकमेन ** सन माइकल्स ** सेबल * '''उपनाम''' ** "द कनेक्टिकट ब्लूब्लड"<ref>{{cite web |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m0FCO/is_3_3/ai_78264738 |title=ब्रेकिङ द मल्ड |publisher=ब्रेकिङ द मल्ड |date= |accessdate= }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080524032507/http://findarticles.com/p/articles/mi_m0FCO/is_3_3/ai_78264738?tag=rbxcra.2.a.2 |date=2008-05-24 }}</ref> ** '''"द गेम"''' ** "'''द किङ अफ किङ"''' * '''प्रवेश सङ्गीत''' ** "ब्लू ब्लड" (जिम जोनसन द्वारा) ** "द डिएक्स ब्यान्ड द्वारा "ब्रेक इट डाउन" (डि-जनेरेसन एक्समा छँदा) ** "माई टाइम" ** "द गेम" ** मोटरहेड द्वारा '''"द गेम"''' ** '''"किङ अफ किङ"''' मोटरहेड द्वारा == व्यापारीक कार्यकाल == स्ट्याम्प फोर्डमा रहेको डब्ल्युडब्ल्युईको प्रमुख कार्यलयमा लेवेस्कले सन् २०१० मा कार्यकारी वरिष्ठ सल्लाहकार को रूपमा काम गर्ने मौका पाएका थिए भने सन् २०११ मा उनलाई डब्ल्युडब्ल्युईको प्रत्येक्ष कार्यक्रममा उप-प्रमुख अधिक्रितको रूपमा पद हस्तान्तरण गरिएको थियो।<ref name=TripleHNewTitle>{{cite web|url=http://wrestleview.com/viewnews.php?id=1283981091|title=ट्रिपल एचको अतिरिक्त जानकारी|work=रेसलभ्यु|last=मार्टिन|first=एडम|date=September 8, 2010|accessdate=September 8, 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100921063813/http://wrestleview.com/viewnews.php?id=1283981091|archivedate=September 21, 2010|df=mdy-all}}</ref> उनले उक्त पद पाएपछि विश्वमा रहेका विभिन्न प्रतिभालाई कुस्ती क्षेत्रमा ल्याउने प्रयत्न गरेका थिए। लेवेस्कले उच्च-महत्त्वका खेलहरू हराउन श्रेय दिइएको छ जुन जोन सिना, रन्डि ओर्टन, बिटिस्टा, जेफ हार्डी, ब्रोक लेज्नर, डेनियल ब्रायन र रोमन रेन्ज जस्ता युवा कुस्ती खेलाडीहरूको कार्यकालमा बढाउन मद्दत पर्‍याएको छ।<ref name=Wrestlemania22>{{cite web |url=http://www.wwe.com/videos/john-cena-vs-triple-h-wrestlemania-22-wwe-championship-match-25059048 |title=जोन सिना विरुद्ध ट्रिपल एच |work=डब्ल्युडब्ल्युई |accessdate=January 19, 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160205121522/http://www.wwe.com/videos/john-cena-vs-triple-h-wrestlemania-22-wwe-championship-match-25059048 |archivedate=February 5, 2016 |df= }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160205121522/http://www.wwe.com/videos/john-cena-vs-triple-h-wrestlemania-22-wwe-championship-match-25059048 |date=February 5, 2016 }}</ref><ref name=NoMercy2007>{{cite web |url=http://www.wwe.com/videos/triple-h-vs-randy-orton-no-mercy-2007-wwe-championship-last-man-standing-match-25062276 |title=ट्रिपल एच विरुद्ध रेन्डी ओर्टन |work=डब्ल्युडब्ल्युई |accessdate=January 19, 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160205154359/http://www.wwe.com/videos/triple-h-vs-randy-orton-no-mercy-2007-wwe-championship-last-man-standing-match-25062276 |archivedate=February 5, 2016 |df= }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160205154359/http://www.wwe.com/videos/triple-h-vs-randy-orton-no-mercy-2007-wwe-championship-last-man-standing-match-25062276 |date=February 5, 2016 }}</ref><ref name=Wrestlemania21>{{citeweb |url=http://www.wwe.com/videos/batista-vs-triple-h-for-the-world-heavyweight-championship-wrestlemania-21-15236116 |title=ट्रिपल एच विरुद्ध बाटिस्टा |work=डब्ल्युडब्ल्युई |accessdate=January 19, 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160205132621/http://www.wwe.com/videos/batista-vs-triple-h-for-the-world-heavyweight-championship-wrestlemania-21-15236116 |archivedate=February 5, 2016 |df= }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303183703/http://www.wwe.com/videos/batista-vs-triple-h-for-the-world-heavyweight-championship-wrestlemania-21-15236116 |date=March 3, 2016 }}</ref><ref name=Armageddon2007>{{cite web |url=http://www.wwe.com/videos/jeff-hardy-vs-triple-h-armageddon-2007-25062958 |title=जेफ हार्डि विरुद्ध ट्रिपल एच |work=डब्ल्युडब्ल्युई |accessdate=January 19, 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160205114929/http://www.wwe.com/videos/jeff-hardy-vs-triple-h-armageddon-2007-25062958 |archivedate=February 5, 2016 |df= }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160205114929/http://www.wwe.com/videos/jeff-hardy-vs-triple-h-armageddon-2007-25062958 |date=February 5, 2016 }}</ref><ref name=ExtremeRules2013>{{cite web|url=http://bleacherreport.com/articles/1645259-wwe-extreme-rules-2013-results-brock-lesnar-beats-triple-h-and-what-it-means|title=एक्सट्रिम रुल २०१३ नतिजा|work=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=January 19, 2016}}</ref><ref name=VsDanielBryan>{{cite web |url=http://www.wwe.com/videos/daniel-bryan-defeats-triple-h-at-wrestlemania-30-wwe-2k14-simulation-26198594 |title=ट्रिपल एच र डेनिएल ब्रायन-रेसलमेनिया ३० |work=डब्ल्युडब्ल्युई |accessdate=January 19, 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160205125504/http://www.wwe.com/videos/daniel-bryan-defeats-triple-h-at-wrestlemania-30-wwe-2k14-simulation-26198594 |archivedate=February 5, 2016 |df= }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160205125504/http://www.wwe.com/videos/daniel-bryan-defeats-triple-h-at-wrestlemania-30-wwe-2k14-simulation-26198594 |date=February 5, 2016 }}</ref> लेवेस्कले सन् २०१२ मा डब्ल्युडब्ल्युईको विकासशील क्षेत्र एनएक्सटीको पनि स्थापना गरेका थिए जसले डब्ल्युडब्ल्युईमा विभिन्न नयाँ प्रतिभालाई कुस्ती क्षेत्रमा ल्याउन मद्दत पुगेको छ जसमा विभिन्न देशहरूबाट महिलाको पनि उत्तिकै सहभागीता रहेको छ।<ref name=NXTCall>{{cite web|url=http://whatculture.com/wwe/5-things-we-learned-from-triple-hs-wwe-nxt-takeover-london-conference-call.php |title=ट्रिपल एच एनएक्सटीl |work=ह्वाट कल्चर |last=इन्टोस |first=केनी |date=December 11, 2015 |accessdate=January 17, 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160114182348/http://whatculture.com/wwe/5-things-we-learned-from-triple-hs-wwe-nxt-takeover-london-conference-call.php |archivedate=January 14, 2016 |df= }}</ref><ref name=NXTSoldOut>{{cite web|url=http://www.wrestlinginc.com/wi/news/2015/1218/605918/more-wwe-nxt-events-sell-out/|title=डब्ल्यूडब्ल्यई एनएक्सटी इभेन्ट|work=रेस्लिङ इङ्क|last=मिडलटन|first=मार्क|date=December 18, 2015|accessdate=January 17, 2016}}</ref><ref name=NXTWomen>{{cite web|url=http://www.denofgeek.us/random/wwe/251610/wwe-nxt-and-the-revival-of-womens-wrestling/|title=ट्रिपल एचले उनका समर्थकलाई धन्यवाद दिए|work=ग्रिक|last=थोमस|first=जेरेमी|date=December 28, 2015|accessdate=January 17, 2016}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151230222623/http://www.denofgeek.us/random/wwe/251610/wwe-nxt-and-the-revival-of-womens-wrestling |date=December 30, 2015 }}</ref> सन् २०१३ मा लेवेस्कले कुल तलव १.५ मिलियन अमेरिकी डलरको रहेको थियो जुन उनी कुस्ती खेलबाट मात्रै आर्जन गरेका थिए भने उनले १.५ मिलियन अमेरिकी डलर डब्ल्युडब्ल्युई भन्डारबाट कमाएका थिए।<ref>[http://corporate.wwe.com/company/bios/p_levesque.jsp ट्रिपल एचको जीवनी] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141025083048/http://corporate.wwe.com/company/bios/p_levesque.jsp |date=2014-10-25 }}</ref> == लोककल्याणकारी कार्य == सन् २०१४ मा लेवेस्क र उनको पत्नी स्टेफिनीले कनर सम्मानमा (जसको ८ वर्षको उमेरमा क्यान्सरका कारण मृत्यु भएको थियो।) ''द कनरर्स क्विर'' संस्थाका स्थापना गरेकन थिए जसले बालबालिकाहरूलाई क्यन्सर रोगबाट बच्न र लड्न सहयोग गर्दै आएको छ।<ref>{{cite web|url=https://www.givetochildrens.org/butterflies3?tab=0&frsid=67|title=कनर्स क्विर|publisher=पिट्सवर्गमा रहेको अस्पताल|accessdate=July 7, 2015}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150810165616/https://www.givetochildrens.org/butterflies3?tab=0&frsid=67 |date=August 10, 2015 }}</ref> == व्यक्तिगत जीवन == लेवेस्कको सन् २००० मा स्टेफिनी म्याकमेनसँग विवहा भएको थियो भने जोडिले सन् २००३ मा कानुन रूपमा अदालतमा विवहा सम्पन्न गरेको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/profiles/s/stephanie-mcmahon.html|title=विभिन्न कुस्ती खेलाडीहरूको जानकारी|work=अनलाइन वल्ड अफ रेस्लिङ|accessdate=September 14, 2014}}</ref> उनीहरूको विवहा २५ अक्टोबर २००३ मा न्युयोर्कको स्लिपि हावेल चर्चमा सम्पन्न भएको थियो।<ref>{{cite news|url=http://www.wwe.com/inside/news/archive/itsagirl|title=एक युवती|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]|accessdate=July 26, 2006}}</ref> उनीहरूको हाल तीन छोरीहरू रहेका छन् जो अरोरा रोज लेवेस्क (जन्म: २४ जुलाई २००६), मर्फी क्यारी लेवेस्क (जन्म: २८ जुलाई २००८), एभलिन लेवेस्क (जन्म: २४ अगस्ट २०१०) हुन्।<ref>{{cite web|url=http://www.owow.com/frameindex.htm?goto=http%3A//www.owow.com/RingsideWith/Stephanie/08Update.htm|title=स्टेफिनीले जन्म दिएकी छन्|accessdate=August 1, 2009|publisher=ओडब्ल्यूओडब्ल्यू|date=August 1, 2008}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120531012441/http://www.owow.com/frameindex.htm?goto=http%3A%2F%2Fwww.owow.com%2FRingsideWith%2FStephanie%2F08Update.htm |date=May 31, 2012 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://morningjournal.com/articles/2008/08/03/sports/19882815.txt |title=ट्रिपल एच |last= |first=ड्यान |date=August 3, 2008 |work=द मर्निङ जनरल |accessdate=August 27, 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120331163951/http://morningjournal.com/articles/2008/08/03/sports/19882815.txt |archivedate=March 31, 2012 |df= }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120331163951/http://morningjournal.com/articles/2008/08/03/sports/19882815.txt |date=March 31, 2012 }}</ref> लेवेस्कको स्टेफिनीसँग विवहा हुनु भन्दा अगाडि उनी चाईनासँग सम्बन्धमा रहेका थिए तर चाईनाको व्यक्तिगत समस्य र सन्तानको चाहना नभएका कारण उनीहरूको सम्बन्ध विक्षेदन भएको थियो। उनीहरूको प्रेम सम्बन्ध सन् १९९६ देखि १९९९ सम्म रहेको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.rxmuscle.com/hmr-radio-show/2424-jefftheproducer-hmr.html|title=ट्रिपल एचएक|accessdate=January 3, 2011|publisher=आरएक्स मसल}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160313055050/http://rxmuscle.com/hmr-radio-show/2424-jefftheproducer-hmr.html |date=March 13, 2016 }}</ref> सन् २००४ मा एचले ''मेकिङ द गेम ट्रिपल एच्स एप्रोच टु अ बेटर बडि'' नामक पुस्तक सार्वजनिक गरेका थिए जसमा शारीरको विकासको लागि गर्नु पर्न कुरा लगाएत उनको व्यक्तिगत जीवनको जानकारी र धारणाहरू रहेका छन्।<ref>{{cite web|url=http://thelab.bleacherreport.com/the-great-fall-of-chyna/|title=चाईना|publisher=}}</ref> लेवेस्क ''मोटरहेड'' साङ्गीतिक समूहका ठूलो अनुयायी हुन् जसले उनको लागि डब्ल्युडब्ल्युईमा तीन वटा फरकफरक प्रवेश सङ्गीत दिएका छन्।<ref>{{cite web|last=जेरिको |first=क्रिस |url=https://www.amazon.com/dp/0743478886 |title=ट्रिपल एचले सार्वजनिक गरेको पुस्तक |publisher=एमेजन |accessdate=September 11, 2011}}</ref> उक्त समूहका प्रमुख गायक लेमी लेवेस्कका सबैभन्दा मिल्ने साथी हुन्।<ref>{{cite web|url=http://newsroom.mtv.com/2011/03/01/triple-h-motorhead/|archive-url=https://archive.is/20130629222303/http://newsroom.mtv.com/2011/03/01/triple-h-motorhead/yes|archive-date=June 29, 2013|title=ट्रिपल एच र मोटरहेड|publisher=एमटिभी|accessdate=July 7, 2015}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150709091747/http://newsroom.mtv.com/2011/03/01/triple-h-motorhead/ |date=July 9, 2015 }}</ref> लेवेस्क ९ जनवरी २०१६ मा लमीको अन्तिम संस्कारमा सहभागी भएका थिए र उनले मोटरहेड र लेमीले उनलाई दिएका योगदानको र उनीहरूको मित्रताको बारेमा खुलाएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/inside/triple-h-speaks-at-lemmy-kilmister-memorial-service|title=ट्रिपल एचले लेमीको बारेमा केही बताए|date=January 10, 2016|accessdate=March 6, 2018|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]}}</ref> डिसेम्बर १५ आइटिभी लण्डनले लिएको उनको अन्तरबार्तामा उनले आँफु [[वेस्टह्याम युनाइटेड फुटबल क्लब|वेस्टह्याम एफसी]]का समर्थक भएको कुरा जानकारी गराएका थिए।<ref>{{cite web|title=ट्रिपल एच वेस्टह्याम युनाइटेडका समर्थक|url=http://www.itv.com/news/london/2015-12-16/wrestler-triple-h-backs-west-ham-and-tips-andy-carroll-as-possible-grappling-future-star/|website=आइपीटिभी|accessdate=December 16, 2015}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://profootballtalk.nbcsports.com/2011/07/24/roethlisberger-wedding-draws-big-names-special-treatment/|title=जानकारी|date=2011-07-24|work=प्रो फुटबल टक|access-date=2018-06-17|language=en-US}}</ref><ref>{{cite tweet|user=ट्रिपल एच|author=|number=500311626231603200|date=August 15, 2014|title=ट्विटरमा केही भनाइहरू #IceBucketChallenge to #StrikeOutALS}}</ref> == चलचित्रहरू == {|class="wikitable sortable" |+टेलिभिजन |- ! वर्ष ! शिर्षक ! भूमिका ! class="unsortable" | कैफियत |- |१९९८ |''प्यासिफिक ब्लु'' |ट्रिपल एच | |- |१९९८ |''द ड्रु क्यारी शो | |- |२००१ |''म्याड टिभी'' |ट्रिपल एच | |- |२००५ |''द ब्रिनि म्याक शो'' |ट्रिपल एच<ref name="futon-20050203fox01">{{cite web |url=http://www.thefutoncritic.com/news.aspx?id=20050203fox01 |title=ट्रिपल एच चलचित्रमा |accessdate=June 4, 2011 |author=द फुटन क्रिटिक |date=February 3, 2005 |publisher=}}</ref> | |- |२००९ |''रोवर्ट चिकेन'' |ट्रिपल एच |स्वर |} {|class="wikitable sortable" |+चलचित्र |- ! वर्ष ! शिर्षक ! भूमिका ! class="unsortable" | कैफियत |- |२००४ |''ब्लेड: ट्रिनिटी'' |ग्रिमउड | |- |२००६ |''रिलेटिभ स्टेन्जर्स'' |रेस्लर<ref>{{cite web |url=https://www.imdb.com/name/nm0505391/ |title=पल लेविस्क |accessdate=September 8, 2011 |publisher=[[इन्टरनेट चलचित्र डेटाबेस]]}}</ref> |ऋणमा |- |२०११ |''द चपेरवान'' |रेमन्ड | |- |२०११ |''इन्साइड आउट'' |एजे जेन | |- |१०१४ |''स्कबी डु- रेसलमेनिया'' |उनी आँफै |स्वर |- |२०१४ |''डब्ल्युडब्ल्युई वर्कआउट सिरिज'' |उनी आँफै |फिटनेस भिडियो |- |२०१६ |''स्कोबी-डु!'' |उनी आँफै |स्वर |} == च्याम्पियनसिप र उपलब्धि == [[File:Triple H WWE Champion No Mercy 07.jpg|thumb|upright|ट्रिपल एच ९ पटक डब्ल्युडब्ल्युई विजेता]] [[File:Triple H-WorldHeavyweight-Champ@Commons.jpg|thumb|upright|ट्रिपल एच पहिलो र ५ पटक डब्ल्युडब्ल्युई विश्व ह्याभिवेट च्याम्पियनसिप]] * '''इन्टरनेसनल रेस्लिङ फेडेरेसन''' ** आइडब्ल्यूएफ ह्याभिवेट च्याम्पियनसिप (१ पटक) ** आइडब्ल्यूएफ ट्याग टिम बिजेता (१ पटक) * '''''प्रो रेस्लिङ इलुस्ट्रेसन''''' ** वर्षको दुश्मनी (२०००) {{small|[[कर्ट एङ्गल]] विरुद्ध}}<ref name="PWI Awards">{{cite web|url=http://www.pwi-online.com/pages/PWIawards.html|title=PWI Awards|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160121172943/http://www.pwi-online.com/pages/PWIawards.html|archivedate=January 21, 2016|deadurl=no|work=प्रो रेस्लिङ इलुस्ट्रसन|publisher=कप्पा पब्लिसिङ ग्रुप|accessdate=March 6, 2018}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160121172943/http://www.pwi-online.com/pages/PWIawards.html |date=January 21, 2016 }}</ref> ** वर्षको दुश्मनी (२००४) {{small|कृस बेनेट विरुद्ध}}<ref name="PWI Awards"/> ** वर्षको दुश्मनी (२००९) {{small| [[रेन्डी ओर्टन]] विरुद्ध}}<ref name="PWI Awards"/> ** वर्षको दुश्मनी (२०१३) {{small| [[डेनियल ब्रायन]] विरुद्ध}}<ref name="PWI Awards"/> ** वर्षको उत्कृष्ट खेल (२००४) {{small| रेसलमेनिया २० मा कृस बेनेट र सन माइकल्स विरुद्ध }}<ref name="PWI Awards"/><ref>{{cite web|url=http://100megsfree4.com/wiawrestling/pages/pwi/pwimoty.htm |accessdate=June 28, 2008 |title=प्रो रेस्लिङ इलुस्ट्रेसन |publisher=रेस्लिङ जानकारी |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080616063308/http://www.100megsfree4.com/wiawrestling/pages/pwi/pwimoty.htm |archivedate=June 16, 2008 |df=mdy }}</ref> ** वर्षको उत्कृष्ट खेल (२०१२) {{small|[[द डेडम्यान|द अंडरटेकर]] विरुद्ध}}<ref name="PWI Awards"/> ** दशकको घृणित रेस्लर (२०००–२००९) ** वर्षको घृणित रेस्लर (२००३–२००५)<ref name="PWI Awards"/> ** वर्षको घृणित रेस्लर (२०१३) – {{small|द अथुरिटीका सदस्य सहित}}<ref name="PWI Awards"/> ** वर्षको घृणित रेस्लर (२०१४) – {{small| स्टेफिनी म्याकमेनसँग}}<ref name="PWI Awards"/> ** दशसको उत्कृष्ट रेस्लर (२०००–२००९) ** वर्षको उत्कृष्ट रेस्लर (२००८)<ref name="PWI Awards"/><ref>{{cite web|url=http://profightdb.com/pwi-500/2000.html|title=प्रो रेस्लिङ इलुस्ट्रेसन|website=इन्टरनेट रेस्लिङ डाटाबेस|accessdate=March 6, 2018}}</ref> र २००९<ref>{{cite news|url=http://weblogs.baltimoresun.com/sports/wrestling/blog/2009/08/the_pwi_500.html|title=द पिडब्ल्यूआइ|last=|first=केभिन|date=August 2009|work=द सन|accessdate=September 4, 2009}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100206200628/http://weblogs.baltimoresun.com/sports/wrestling/blog/2009/08/the_pwi_500.html |date=February 6, 2010 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.100megsfree4.com/wiawrestling/pages/pwi/pwi500yr.htm|accessdate=September 6, 2010|title=प्रो रेस्लिङ इलुस्ट्रेसन उत्कृष्ट ५००|publisher=रेस्लिङ जानकारी Archive|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110707054220/http://www.100megsfree4.com/wiawrestling/pages/pwi/pwi500yr.htm|archivedate=July 7, 2011}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110707054220/http://www.100megsfree4.com/wiawrestling/pages/pwi/pwi500yr.htm |date=July 7, 2011 }}</ref> * '''[[डब्ल्युडब्ल्युई]]''' ** डब्ल्युडब्ल्युई ट्याग टिम च्याम्पियनसिप (१ पटक) – सन माइकल्ससँग<ref>{{cite web |url=http://www.wwe.com/inside/titlehistory/wwetag/20091213 |title=डि जेनेरेसन एक्स |accessdate=December 14, 2007 |publisher=डब्ल्युडब्ल्युई |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091217082149/http://www.wwe.com/inside/titlehistory/wwetag/20091213 |archivedate=December 17, 2009 |df= }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091217082149/http://www.wwe.com/inside/titlehistory/wwetag/20091213 |date=December 17, 2009 }}</ref> ** विश्व ह्याभिवेट च्याम्पियनसिप (५ पटक)<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/inside/titlehistory/worldheavyweight/|title=विश्व ह्याभिवेट च्याम्पियनसिपको इतिहास|accessdate=October 14, 2007|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई}}</ref> ** डब्ल्युडब्ल्युई च्याम्पियनसिप (९ पटक)<ref name=wwechamp>{{cite web|url=http://www.wwe.com/inside/titlehistory/wwechampionship/|title=डब्ल्युडब्ल्युई च्याम्पियनसिप इतिहास|accessdate=October 14, 2007|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई}}</ref> ** अन्तरमहादेशीय च्याम्पियनसिप (५ पटक)<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/inside/titlehistory/intercontinental/|title=अन्तरमहादेशीय च्याम्पियनसिपको इतिहास|accessdate=October 14, 2007|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई}}</ref> ** डब्ल्युडब्ल्युई युरोपेली च्याम्पियनसिप (२ पटक)<ref>{{citeweb|url=http://www.wwe.com/inside/titlehistory/euro/|title=युरोपेली च्याम्पियनसिप इतिहास|accessdate=October 14, 2007|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई}}</ref> ** डब्ल्यूडब्ल्यूएफ विश्व ट्याग टिम च्याम्पियनसिप (२ पटक) – स्टोन कोल्डसँग<ref>{{cite web |url=http://www.wwe.com/inside/titlehistory/worldtagteam/30445413211111112 |title=स्टोन कोल्ड र ट्रिपल एच |accessdate=October 14, 2007 |publisher=डब्ल्युडब्ल्युई |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071011033420/http://www.wwe.com/inside/titlehistory/worldtagteam/30445413211111112 |archivedate=October 11, 2007 |df= }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071011033420/http://www.wwe.com/inside/titlehistory/worldtagteam/30445413211111112 |date=October 11, 2007 }}</ref> (१) सन माइकल्ससँग (१)<ref>{{cite web |url=http://www.wwe.com/inside/titlehistory/worldtagteam/200912131 |title=ट्याग टिम च्याम्पियनसिप इतिहास |accessdate=December 14, 2007 |publisher=डब्ल्युडब्ल्युई |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091217075511/http://www.wwe.com/inside/titlehistory/worldtagteam/200912131 |archivedate=December 17, 2009 |df= }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091217075511/http://www.wwe.com/inside/titlehistory/worldtagteam/200912131 |date=December 17, 2009 }}</ref> ** किङ अफ द रिङ (१९९७) ** रोयल रम्बल (सन् २००२ र २०१६) ** सातौँ ट्रिपल क्राउन विजेता ** दोस्रो ग्र्यान्ड स्ल्याम विजेता ** स्लामे अवार्ड (३ पटक) *** उत्कृष्ट कपाल (१९९७) *** वर्षको उत्कृष्ट पल (२०११) – {{small|द अंडरटेकर विरुद्ध}}<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/raw/2011-12-12/2011-slammy-award-winners|title=२०११ स्लामे अवार्ड विजेता|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]|accessdate=March 6, 2018}}</ref> *** वर्षको उत्कृष्ट खेल (२०१२) – {{small|द अंडरटेकर विरुद्ध}}<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/raw/2012-12-17/slammy-award-winners|title=२०१२ स्लामे अवार्ड विजेता|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]|accessdate=March 6, 2018}}</ref> * '''''रेस्लिङ अबजर्भर न्युजलेटर''''' ** वर्षको दुश्मनी (२०००) {{small| मिक फोली विरुद्ध}}<ref name=WON2010>{{cite magazine|last=मेल्टजर|first=डेभ|authorlink=|date=January 26, 2011|title=वर्षको सबैभन्दा ठूलो दुश्मनी|magazine=रेस्लिङ अबजर्भर न्युजलेटर|publication-place=क्यापबेल|pages=1–40|issn=1083-9593}}</ref> ** वर्षको दुश्मनी (२००४) {{small| कृस बेनेट र सन माइकल्स}}<ref name=WON2010/> ** वर्षको दुश्मनी (२००५) {{small| बाटिस्टा विरुद्ध}}<ref name=WON2010/> ** वर्षको उत्कृष्ट रेस्लर (२०००)<ref name=WON2010/> ** वर्षको दुश्मनी (२००२) {{small|केन विरुद्ध}}<ref name=WON2010/> ** वर्षको दुश्मनी (२००६) {{small|सन माइकल्स विरुद्ध भिन्स म्याकमेन विरुद्ध शेन म्याकमेन}}<ref name=WON2010/> ** वर्षको सबैभन्दा ठूलो दुश्मनी (२०११) {{small|केभिन नास विरुद्ध}}<ref>{{cite magazine|last=माल्टजर|first=डेभ|authorlink=|date=January 30, 2012|title=वर्षको सबैभन्दा ठूलो दुश्मनी|magazine=रेस्लिङ अबजर्भर न्युजलेटर|location=क्यापबेल|issn=1083-9593}}</ref> ** वर्षको उत्कृष्ट खेल (२००३) {{small|स्कट स्टाइनर विरुद्ध रोयल रम्बल २००३ मा}}<ref name=WON2010/> ** वर्षको उत्कृष्ट खेल (२०००८) {{small|एज विरुद्ध}}<ref name=WON2010/> == सन्दर्भ सामग्री == {{reflist|3}} == बाह्य कडीहरू == {{Sister project links|wikt=no|d=Q44567|commons=Paul Michael Levesque|b=no|n=no|q=no|s=no|v=no|species=no|display=ट्रिपल एच}} * {{IMDb name|name = ट्रिपल एच}} * [http://corporate.wwe.com/who-we-are/leadership#paul-levesque ट्रिपल एचको जानकारी] [[श्रेणी:अमेरिकी पुरुष व्यावसायिक कुस्ती खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:सन् १९६९ मा जन्म]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] fwjn7jusllpb268gingogkmf4rn8uxt 1369540 1369539 2026-08-13T11:24:44Z Saroj 31493 [[विकिपिडिया:हटक्याट|हटक्याट]]द्वारा [[श्रेणी:अमेरिकी टेलिभिजन अभिनेताहरू]] जोडियो 1369540 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |name=ट्रिपल एच |image=Triple H in April 2016.jpg |caption=एच सन् २०१६ अप्रिलमा |birthname=पल माइकल लेवेस्क |birth_place=न्यु होम्सपियर,[[संयुक्त राज्य अमेरिका|अमेरिका]] |residence=वेस्टर्न, अमेरिका |employer=[[डब्ल्युडब्ल्युई|डब्ल्यू.डब्ल्यू.ई.]] |salary=$२.८ मिलियन (२०१६) |birth_date={{birth date and age|1969|7|27|mf=y}} |occupation= पेशेवर कुस्ती खेलाडी, अभिनेता |title= |years_active=१९९२-हालसम्म |spouse={{Marriage|[[स्टेफिनी म्याकमेन]]<br/>|October 25, 2003}} |partner=[[चाईना]] (१९९६-२०००) |relations=[[भिन्स म्याकमेन]]<br>{{small|(ससुरा)}}<br/>[[लिन्डा म्याकमेन]]<br>{{small|(सासू आमा)}}<br/>[[सेन म्याकमेन]]<br>{{small|(जेठान)}} |children=३ छोरी |family=म्याकमेन परिवार |website=[http://corporate.wwe.com/who-we-are/leadership#paul-levesque WWE Corporate Bio] |module= {{Infobox professional wrestler|child=yes |names=हन्टर मर्टस् हेम्स्लि<br>जिन पल लेवेस्क<br>टेरा राईजिङ<br>'''ट्रिपल एच''' |height={{height|ft=6|in=4}} |weight={{convert|255|lb|kg|abbr=on}} |billed=बोस्टर्न<br/>'''ग्रिन विच''' |trainer=किलर |debut= २४ मर्च १९९२ |retired= }} }} '''पल माइकल लेवेस्क''' (२७ जुलाई, १९६९), रिङ्ग नाम ट्रिपल एच (उनको मूल डब्ल्युडब्ल्युई को नाम को संक्षिप्त नाम हन्टर हार्स्ट हेम्स्लि) ले चिनिन्छन्, एक अमेरिकी व्यापार कार्यकारी पेशेवर कुस्ती खेलाडी र अभिनेता हुन् साथै उनी एनएक्सटीको संस्थापक र वरिष्ठ निर्माता पनि हुन्। लेवेस्कले सन् १९९२ मा आफ्नो रिङ नाम टेरा राईजिङ राख्दै इन्टरनेसनल रेस्लिङ फेडेरेसनमा आफ्नो पेशेवर कुस्ती कार्यकाल सुरु गरेका थिए जतिबेला उनी १९ वर्षका थिए।<ref name=snapshot>{{cite news |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m0FCO/is_2_4/ai_88761521 |title=ट्रिपल एच |publisher=रेस्लिङ डाइजेस्ट |accessdate=September 20, 2007 |date=August 2002 |archiveurl=https://archive.is/20071121150725/http://findarticles.com/p/articles/mi_m0FCO/is_2_4/ai_88761521 |archivedate=November 21, 2007 |df=mdy }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050131085400/http://www.findarticles.com/p/articles/mi_m0FCO/is_2_4/ai_88761521/print |date=January 31, 2005 }}</ref> सन् १९९४ मा उनी वल्ड च्याम्पियनसिप रेस्लिङमा आवद्ध भएका थिए जहाँ उनले आफ्नो रिङ नाम जिन पल लेवेस्क राखेका थिए। सन् १९९५ उनी वल्ड रेस्लिङ फेडेरेसनमा आवद्ध भएका थिए जहाँ उनले आफ्नो रिङ नामलाई हन्टर मर्टस् हेम्स्लिमा परिवर्तन गरिका थिए जुन पछि गएर छोट्करीमा ट्रिपल एचको बनेको थियो।<ref name="WWEProfile">{{cite web|url=http://us.wwe.com/superstars/raw/tripleh|title=ट्रिपल एचको बायोडाटा|accessdate=April 14, 2009|publisher=वल्ड रेस्लिङ इन्टरटेन्मेन्ट|archive-url=https://web.archive.org/web/20091124220226/http://us.wwe.com/superstars/raw/tripleh/|archive-date=November 24, 2009yes|df=mdy-all}}</ref> सन् १९९७ मा उनले र उनका साथी सन माइकल्सले मिलेर डि-जेनेरेसन एक्सको स्थापना गरेका थिए जुन डब्ल्यूडब्ल्यूएफको एक प्रमुख टोली बनेको थियो। एचले डब्ल्यूडब्ल्यूएफमा पहिलो च्याम्पियनसिप जितेपछि उनले डब्ल्यूडब्ल्यूएफमा अध्यक्ष भिन्स म्याकमेनको छोरी स्टेफिनी म्याकमेनसँग सन् १९९९ मा विवहा भएको थियो जसकारण उनी डब्ल्यूडब्ल्यूएफ कम्पनीमा मुख्य सचिव भएर काम गर्न पाएका थिए। प्रो रेस्लिङ टचका अनुसार ट्रिपल एच उत्तर अमेरिकाकै सबैभन्दा प्रख्यात र उत्कृष्ट रेस्लरका सुचिमा परेका छन्।<ref>{{cite web|url= http://pwtorch.com/artman2/publish/The_Specialists_34/article_48886.shtml|title=डब्ल्यूडब्ल्यूएफका खेलाडीहरू|last=मोरे|first=माइकल्स|date=March 31, 2011|website=प्रो रेस्लिङ टच|access-date=June 22, 2018}}</ref> स्टिफिनी म्यामेनसँग सन् २००३ मा कानुनी रूपमा विवहा गरेपछि उनी म्याकमेन परिवारका एक सदस्य बनेका थिए जसले जसले डब्ल्युडब्ल्युईको बहुमत स्वामित्व राख्छ। सन् २०११ एचले रिङमा कुस्ती खेल्ने क्रमलाई घटाउँदै डब्ल्युडब्ल्युईको लागि राजदूत र पर्दा पछाडिको व्यवस्थापन गर्ने गरेका छन्।<ref name="HHH411">{{cite web|url=http://www.411mania.com/wrestling/news/317078/Salaries-of-Vince-McMahon,-Triple-H-and-Other-WWE-Executives-Revealed.htm|title=ट्रिपल एचको तलब |publisher=४११ मेनिया |accessdate=March 23, 2014}}</ref> उनले हालसम्म डब्ल्युडब्ल्युईमा कुल २५ उपाधीहरू जितेका छन् जहाँ उनले ९ पटक डब्ल्युडब्ल्युई विजेता र पाँच पटक डब्ल्युडब्ल्युई विश्व ह्याभिवेट विजेता बनेका छन् जसलाई हाल डब्ल्युडब्ल्युईले समायोजन गरेको छ। अतिरिक्त रूपमा उनी १९९७ का किङ अफ द रिङ बिजेता हुन भने २०१६ र २००२ का रोयल रम्बल बिजेता पनि हुन्। उनले डब्ल्युडब्ल्युईमा कुल १४ विश्व च्याम्पियनसिप जितेका छन् जुन सबैभन्दा धेरै विश्व बिजेता जित्ने रिक फ्लेएर र जोन सिना पछिको तेस्रा हुन्। उनी विभिन्न पे-पर-भ्यु र कार्यक्रमहरूको शिर्षक र पोस्टरमा पनि देखा परेका छन्।<ref>{{cite web|url=http://www.wrestling-titles.com/wwf/wwf-h.html|title=डब्ल्यूडब्ल्यूएफ र डब्ल्युडब्ल्युईको उपाधिहरू|accessdate=October 8, 2007|publisher=रेस्लिङ टाइटल्स}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090918155550/http://www.wrestling-titles.com/wwf/wwf-h.html |date=September 18, 2009 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.wrestling-titles.com/wwf/wwe-world-h.html|title=डब्ल्युडब्ल्युई विश्व ह्याभिवेट उपाधि|accessdate=October 8, 2007|publisher=रेस्लिङ टाइटल्स}}</ref> ==बाल्यकाल== पल माइकल लेवेस्क सन् १९६६ जुलाई २७ नासुवा न्यु हेमेसपियरमा जन्मिएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/profiles/t/triple-h.html |accessdate= August 30, 2011|title=ट्रिपल एचको जानकारी|publisher=अनलाइन वल्ड अफ रेस्लिङ}}</ref> उनको एक बहिनी छिन्।<ref>{{cite web|url=http://www.nhtourguide.com/famous_nh_people/index.htm|title=न्यू ह्याम्स्पिएरका प्रख्यात व्यक्तित्वहरू|publisher=एनएच टुर गाइड|accessdate=October 3, 2011}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303215006/http://www.nhtourguide.com/famous_nh_people/index.htm |date=March 3, 2016 }}</ref> लेवेस्कले पहिलो पटक जे स्ट्रोङबोको कुस्ती खेल हेरेका थिए जब उनी पाँच वर्षका थिए। उनले नशुवा दक्षिण उच्च विद्यालयमा अध्यन गरेका थिए जहाँ उनले बेसबल र बास्केटबल खेल्ने गरेका थिए। सन् १९८७ मा माध्यमिक स्तरको शिक्षा सकिएपछि १४ वर्षको उमेरमा उनले शारीरलाई तन्दुरुस्त बनाउनका लागि उनले एक प्रतिस्पर्धामा भाग लिएका किनकि उनी पछि कुस्ती खेलाडी जस्तै देखिन चाहन्थे।<ref name="slam">{{cite news| url=http://slam.canoe.com/Slam/Wrestling/Bios/helmsley.html|author1=मिल्नर, जोन |author2=जेसन |author3= |title=हन्टर हर्ट ह्याम्स्लि|accessdate=July 11, 2007|publisher=क्यानेडिएन अनलाइन एक्सप्लोवर|work=|date=December 5, 2004}}</ref> उनी १९ वर्षको हुँदा सन् १९८८ मा टिनएज न्यु ह्याम्सपिएरमा भाग लिएका थिए भने उक्त प्रतिस्पर्धामा उनी विजेता बन्न सफल भएका थिए। उनले त्यस प्रतिस्पर्धा जितेपछि नाशुवामा गोल्ड जिम संस्थाको प्रबन्धक बन्ने मौका पाएका थिए।<ref name="nhmagazine.com">{{cite web|url=http://www.nhmagazine.com/October-2013/Q-A-With-Paul-Triple-H-Levesque/|title=डब्ल्युडब्ल्युईका प्रख्यात खेलाडी ट्रिपल एचसँगको अन्तरबार्ता|publisher=}}</ref> उक्त संस्थाका प्रबन्धकको भूमिकामा रहेपछि उनलाई पहलवानका विश्व विजेता डेट आर्किडिसँग भेट गराइएको थियो जसले डब्ल्युडब्ल्युईमा पहिला कार्य गरेका थिए।<ref name=time>{{cite video|title=|people=ट्रिपल एच र चाईना|date=१९९९|medium=भिएचएस|publisher=वल्ड रेस्लिङ फेडेरेसन}}</ref><ref name=grips>{{cite news |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m0KFY/is_5_20/ai_98539200 |title=ट्रिपल एच |author=पिटर म्यागुच |publisher=फ्लोक्स |accessdate=September 20, 2007 |date=July 2002 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071014024057/http://findarticles.com/p/articles/mi_m0KFY/is_5_20/ai_98539200 |archivedate=October 14, 2007 |df= }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071222131628/http://findarticles.com/p/articles/mi_m0KFY/is_5_20/ai_98539200/print |date=December 22, 2007 }}</ref> लेवेस्कको धेरै प्रयास पछि आर्किडिले उनलाई पूर्व कुस्ती खेलाडी किलर कवास्कीसँग भेट गराएका थिए, जसले माल्डेन म्यासेच्युसेजमा एक कुस्ती विद्यालयको सञ्चालन गरेका थिए। ==कुस्ती कार्यकाल== === सुरुवाती कार्यकाल (सन् १९९२-१९९४) === सन् १९९२ मा लेवेस्कले किलर कवास्की द्वरा सञ्चालित एक कुस्ती विद्यालयमा आफ्नो आधिकारिक कुस्ती जीवन सुरु गरेका थिए जहाँ उनका साथी चाईना र पेरी स्टर्नम रहेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wrestling-online.com/news/News_9/Full_interview_with_Triple_H_from_the_Flex_Magazin_119_printer.shtml|title=ट्रिपल एचसँगको अन्तरबार्ता|publisher=}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160508110930/http://www.wrestling-online.com/news/News_9/Full_interview_with_Triple_H_from_the_Flex_Magazin_119_printer.shtml |date=2016-05-08 }}</ref> लेवेस्कले आफ्नो पहिलो कुस्ती खेल ३४ मार्च १९९२ मा इन्टरनेसनल रेस्लिङ फेडेरेसनमा खेलेका थिए जहाँ उनको नाम टेरा राइजिङ रहेको थियोे। १९९२ जुलाईमा उनले म्याड डग रिचार्डलाई हराउँदै आइडब्ल्यूएफ ह्याभिवेट च्याम्पियनसिपको उपाधि जित्न सफल भएका थिए।<ref>{{cite web |url=https://books.google.com/books?id=y91D4O8cAAgC&pg=PT39 |title= ट्रिपल एचको शारीरिक क्षेमता|publisher=रोवर्ट काप्रियो|date=}}</ref> उनले सन् १९९४ सम्ममा पुर्वी कोस्ट इन्डिपेन्डेन्ट सर्किटमा पनि कुस्ती खेल्ने गरेका थिए भने त्यस समयमा उनका प्रबन्धक जोन रोडियो रहेका थिए।<ref name="Rodeo">{{cite web |url=http://www.johnrodeo.com/archives/yandek.html |title=जोन रोडियोसँगको अन्तरबार्ता |work=जोन रोडियो डटकम |date=September 16, 2001 |accessdate=April 27, 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160311020807/http://www.johnrodeo.com/archives/yandek.html |archivedate=March 11, 2016 |df= }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110718175750/http://www.johnrodeo.com/archives/yandek.html |date=July 18, 2011 }}</ref> === विश्व च्याम्पियनसिप रेस्लिङ (सन् १९९४-१९९५) === सन् १९९४ को सुरुवाती महिनामा लेवेस्कले विश्व च्याम्पियनसिप रेस्लिङमा एक वर्षका लागि सम्झौता पत्रमा हस्ताक्षर गर्दै आफ्नो कार्यकाल च्याम्पियनसिप रेस्लङमा पनि सुरु गरे जहाँ उनको नाम टेरर रिजेन रहेको थियो। उनको पहिलो टेलिभिजनका देखाइएको खेलमा उनले केथ कोललाई हराएका थिए जसका कारण उनलृ आफ्नो नाम परिवर्तन गर्दै टेरा राइजिङ राखेका थिए।<ref name="threat">{{cite news|url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m0FCO/is_6_2/ai_71403973/pg_2?tag=artBody;col1|archive-url=https://web.archive.org/web/20081005145417/http://findarticles.com/p/articles/mi_m0FCO/is_6_2/ai_71403973/pg_2?tag=artBody;col1yes|archive-date=October 5, 2008|title=ट्रिपल थ्रेट|page=२|first=एलेक्स|last=म्याभरेज|publisher=रेस्लिङ डाइजेस्ट|accessdate=July 17, 2008|date=April 2001}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050527215501/http://www.findarticles.com/p/articles/mi_m0FCO/is_6_2/ai_71403973 |date=May 27, 2005 }}</ref> उनले मध्य १९९४ मा फेरि आफ्नो नामलाई जिन पल लेवेस्क राखेका थिए। उक्त संस्थामा रहँदा उनलाए एक व्यक्तिले उनको थर फ्रान्सेली मुलबाट आएको भन्दै फ्रान्सेली भाषा बोल्न लगाएका थिए तर उनलाई उक्त भाषा नआएका कारण उनले जवाफ फर्काउन सकेका थिएनन्।<ref name="threat2">{{cite news|url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m0FCO/is_6_2/ai_71403973/pg_3?tag=artBody;col1|archive-url=https://web.archive.org/web/20081005145422/http://findarticles.com/p/articles/mi_m0FCO/is_6_2/ai_71403973/pg_3?tag=artBody;col1yes|archive-date=October 5, 2008|title=ट्रिपल थ्रेट|first=एलेक्स|last=म्याभरेज|publisher=रेस्लिङ डाइजेस्ट|accessdate=July 17, 2008|date=April 2001}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050527215501/http://www.findarticles.com/p/articles/mi_m0FCO/is_6_2/ai_71403973 |date=May 27, 2005 }}</ref> उनले त्यहाँ रहँदा आफ्नो अन्तिम चालको रूपमा पेडिग्रिको प्रयोग गर्थे भने उनको दुश्मनी एलेक्स राइटसँग थियो तर उनी राइटसँगको खेलमा हारेपछि उनीहरू बीचको दुश्मनी समाप्त भएको थियो। सन् १९९४ देखि १९९५ सम्म लेवेस्क लर्ड स्टिभ रिगलसँग साझेदारी गर्दै एक टोली गठन गरेका थिए भने लेवेस्क उक्त संस्था छाड्दै वल्ड रेस्लिङ फेडेरेसनमा सरुवन भएका कारण उनीहरू जोडि लामो समयसम्म टिक्न सकेको थिएन।<ref>{{cite web|url=http://www.prowrestlinghistory.com/supercards/usa/wcw/starrcad.html#94|title=स्टारटेज ९९९४ नतिजा|publisher=प्रो रेस्लिङ इतिहास|accessdate=July 13, 2009}}</ref> === विश्व रेस्लिङ फेड्रेसन/इन्टरटेन्मेन्ट/डब्ल्युडब्ल्युई === ==== अन्तरमहादेशीय विजेता (सन् १९९५–१९९७) ==== लेवेस्कले डब्ल्यूडब्ल्यूएफमा आफ्नो नाम हन्टर हर्ट्स ह्याम्स्लिको नामले कुस्ती खेल्न सुरु गरेका थिए। उनले ३० अप्रिल १९९५ का दिन डब्ल्यूडब्ल्यूएफमा पर्दापण गरेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://podcastone.com/Talk-Is-Jericho|title=जेरिकोको पोडकास्ट कार्यक्रम|publisher=पोडकास्ट}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171227192705/http://podcastone.com/Talk-Is-Jericho |date=2017-12-27 }}</ref> ह्याम्स्लिले डब्ल्यूडब्ल्यूएफको पे-पर-भ्यु समरस्ल्याममा आफ्नो पहिलो पे-पर-भ्यु खेल खेलेका थिए जहाँ उनले बब होलीलाई हराउन सफल भएका थिए। सन् १९९५ को सुरुवाती दिनहरूमा उनको हेनरी ओ गोडिनसँग द्वन्द्व चलेको थियो भने उनीहरूको खेलमा ह्याम्स्लि विजेता बनेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.angelfire.com/wrestling/cawthon777/challenge.htm|title=रेस्लिङ च्यालेन्ज नतिजा|accessdate=July 12, 2007|publisher=डब्ल्युडब्ल्युईको इतिहास|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070629183751/http://www.angelfire.com/wrestling/cawthon777/challenge.htm |archivedate=June 29, 2007}}</ref> [[चित्र:Hunter Hearst Helmsley in 1996 (2).jpg|thumb|left|160px|सन् १९९६ मा ह्याम्स्लि]] ह्याम्स्लिले आफ्नो डब्ल्यूडब्ल्यूएफमा कार्यकाल सुरु गरेको केहि महिना सम्म निकै प्रसंसा पाएका थिए र उनले डुक डम्पस्टरसँग दुश्मनी राखेका थिए भने रोयल रम्बलमा भएको खेलमा उनी डम्पस्टरसँग हारेका थिए।<ref name="summerslam95">{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/summerslam/1995/results|title=समरस्ल्याम १९९५ नतिजा|accessdate=March 21, 2015|publisher=डब्ल्यूडब्ल्युई}}</ref> उक्त खेल पछि उनी विभिन्न महिला कुस्ती खेलाडीहरूसँग रिङमा आउने गरेका थिए जसमा टाइलिन र सी मार्कस् पनि पर्छन्। ह्याम्स्लिको सेवक सेबल थिइन भने रेिलमेनिया १३ मा उनी द अल्टिमेटम वोरियरसँग हारेपछि उनले सबल माथि आफ्नो सबै रिस पोखेका थिए भने सेबललाई बचाउन मार्क मेरो आएपछि उनीहरू बीच तनाव बढेको थियो।<ref name="iyh5">{{cite web|url=http://www.prowrestlinghistory.com/supercards/usa/wwf/iyh.html#5|title=इद ल हाउस ५ नतिजा|accessdate=March 21, 2015|publisher=प्रो रेस्लिङ इतिहास}}</ref> १ जुन १९९७ मा ह्याम्स्लि सुपरस्टारको एक श्रृङ्खलामा देखा परेका थिए जहाँ उनको खेल मार्टि गिर्नारको विरुद्धमा भएको थियो। उक्त खेलमा उनले ह्याम्स्लिले पेडिग्रिको कोशिस गरेका थिए तर गिर्नारले त्यस चाललाई गलत ढङ्गले बुझ्दै त्यसलाई डबल अन्डरहुक सुप्लेक्स सम्झेका थिए र एकै साथी उफ्रिन लाग्दा उनको टाउकोमा गम्भीर चोट लागेको थियो जसका कारण उनलाई तत्काल अस्पताल पुर्‍याइएको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/wrestlemania/12/results|title=रेसलमेनिया १२ नतिजा|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]|accessdate=May 4, 2012}}</ref> उनी निको भएपछि डब्ल्यूडब्ल्यूएफमा उजुरी दिएका थिए भने उक्त घटनामा छलफल गर्नका लागि बिबादलाई अदालत सम्म पुर्‍याइएको थियो। पर्दा पछाडि उनी कुस्ती खेलाडीहरूको समूह द क्लिकका सदस्य रूपमा रहेका थिए जसमा सन माइकल्स, केभिन नास, सिन वाल्टमेन र स्कट हल रहेका छन् जसलाई भिन्स म्याकमेन र डब्ल्यूडब्ल्यूएफका उथलपुथल बनाउने समूहको रूपमा लिने गरिन्छ। सन् १९९६ को किङ अफ द रिङ प्रतिस्पर्धामा उनले जित्नका लागि निर्धारित गरिएको थियो तर मेडिसन स्क्वायर गार्डन घटना पछि उक्त पद स्टोन कोल्डलाई दिइयो जसमा केभिन नास र स्कट हलले क्लिक समूह छाडेका थिए।<ref name="onlineworldofwrestling1996">{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/raw/_1996/ |title= 'र' – १९९६ नतिजा |accessdate=July 12, 2007 |publisher=अनलाइन वल्ड अफ रेस्लिङ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110106083518/http://www.onlineworldofwrestling.com/results/raw/_1996/ |archivedate=January 6, 2011 |df= }}</ref> उक्त घटना पछि उनले धेरै सफलता प्राप्त गरेका थिए भने उनका प्रबन्धक रूपमा मिस्टर पर्फेक्ट बनेका थिए भने उनले २१ अक्टोबर १९९६ मार्को मिरोलाई हराउँदै पहिलो पटक डब्ल्यूडब्ल्यूएफ अन्तरमहादेशीय विजेता बन्न सफल भएका थिए।<ref name="garner profile">{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/profiles/m/marty-garner.html|title=मार्ट गर्डिन|accessdate=March 17, 2008|publisher=अनलाइन वल्ड अफ रेस्लिङ}}</ref> उनी अन्तरमहादेशीय विजेता बनेपछि उनले मिस्टर पर्फेक्टसँगको सम्बन्ध तोडेका थिए जसको कारण पर्फेक्टले डब्ल्यूडब्ल्यूएफ छाडेका थिए। <ref name="game">{{cite news|url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m0FCO/is_4_4/ai_94123534?tag=artBody;col1|archive-url=https://web.archive.org/web/20081005145411/http://findarticles.com/p/articles/mi_m0FCO/is_4_4/ai_94123534?tag=artBody;col1yes|archive-date=October 5, 2008|title=द गेम|publisher=रेस्लिङ डाइजेस्ट|accessdate=July 20, 2008|date=December 2002}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071208072038/http://findarticles.com/p/articles/mi_m0FCO/is_4_4/ai_94123534/print |date=December 8, 2007 }}</ref> उनले आफ्नो उपाधि चार महिना सम्म गुमाएका थिएनन् तर १३ फेब्रुअरी १९९७ सोमबारको रातमा हुने 'र' को एक श्रृङ्खलामा उनी रकि माइभियासँग हार खाँदै च्याम्पियनसिप गुमाएका थिए।<ref>{{cite book|author=मिक फोलि|title=ह्याभ अ नाइस डे|publisher=कोलिन्स|year=2000|isbn=0-06-103101-1}}</ref> अन्तरमहादेशीय च्याम्पियनसिप गुमाएपछि उनको गोल्डस्टसँग दुश्मनी सुरु भएको थियो र उनीहरूको खेल रेसलमेनिया १३ मा भएको थियो भने उक्त खेलमा ह्याम्स्लि विजेता बनेका थिए र त्यस खेल देखि ह्याम्स्लिको अङ्गरक्षकको रूपमा चाईना आएकी थिइन।<ref>{{cite web|url=http://www.pwwew.net/ppv/wwf/march/xiii.htm|title=रेसलमेनिया १३|accessdate=August 10, 2007|publisher=पिडब्ल्युडब्ल्युई}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120420234745/http://www.pwwew.net/ppv/wwf/march/xiii.htm |date=April 20, 2012 }}</ref> ==== डि-जेनेरेसन एक्स (सन् १९९७–१९९९) ==== [[File:Chyna and Triple H.jpg|thumb|left|upright|अप्रिल १९९९ मा चाईना र ट्रिपल एच]] ह्याम्स्लि सन् १९९७ को किङ अफ द रिङ्ग प्रतिस्पर्धाको अन्तिम खेलमा मेनकाइन्डलाई हराउँदै १९९७ को किङ अफ द रिङ्ग बन्न सफल भएका थिए र सबैको माझ लोकप्रिय बनेका थिए। त्यस कार्यक्रमको एक वर्ष पछि सन माइकल्स, चाईना ह्याम्स्लि र रिक रुड मिलेर डि जेनेरेसन एक्स (डि-एक्स) समूह गठन गरेका थिए। उक्त समूहले विभिन्न नारा र प्रोमोहरू बनाउँदै क्यानडा र ब्रेट हर्टको अपमान गरेका थिए भने त्यस बेला उनको नाम छोटकरीमा ट्रिपल एच राखिएको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.pwwew.net/ppv/wwf/june/1997.htm|title=किङ अफ द रिङ -१९९७|accessdate=August 10, 2007|publisher=पिडब्ल्यूडब्ल्यूइडब्ल्यू}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120227074009/http://www.pwwew.net/ppv/wwf/june/1997.htm |date=February 27, 2012 }}</ref> एचले डि-एक्सको स्थापना हुनु भन्दा धेरै अघि द हर्ट फाउन्डेसनको स्थापना भएको थियो र डिएक्स र।हर्ट फाउन्डेसनको दुश्मनी अन्त्य भएतापनि एचले हर्ट परिवारका ओवेन हर्टसँग भने दुश्मनी राखेका थिए जसका कारण उनीहरूको खेल युरोपेली च्याम्पियनसिपका लागि रेसलमेनिया १४ मा भएको थियो जसमा चाईनाले पहिलाको खेलमा अवरोध पुर्‍याएका कारण उनलाई सर्जेट सल्टरले हत्कडि लगाएका थिए तर उनले स्लटरको आखामा पाउडर छ्याप्दै खेलमा अवरोध पुर्‍याएका कारण ट्रिपल एचले हर्टलाई हराउन सफल भएका थिए। रेसलमेनियन पछिको रोयल रम्बलमा माइकल्सलाई ढाडमा चोट लागेका कारण उनी अस्पतालमा भर्ना भएका थिए र डि-एक्सको नेतृत्व एचले लिएका थिए। रेसलमेनियाको अर्को रात एचले भर्खरै खेलमा फर्किएका एक्स-प्याकलाई आफ्नो समूहमा सामेल गराए भने उक्त टोली द न्यु एज आउटलजसँग साझेदारी गरेका थिए। सन् १९९८ पछि डि-एक्सले पहिलाको भन्दा पनि निकै प्रख्यात कमाएका थिए। यस समयमा एक घटना घटेको थियो जसमा ट्रिपल एचले नेसन्स अफ डोमिन्यान्सका नेता र डब्ल्यूडब्ल्यूएफका खलनायक [[ड्वेन जोनसन|द रक]]सँग द्वन्द्व सुरु गरेका थिए। द्वन्द्व सुरु भएपछि उनीहरू खेल अन्तरमहादेशीय च्याम्पियनसिपका लागि समरस्ल्याममा एक सिंढी खेलमा भएको थियो भने उक्त खेलमा ट्रिपल एच बिजेता बनेका थिए। एक खेलमा एचको घुँडामा चोट लागेका कारण अन्तरमहादेशीय च्याम्पियनसिप त्याग्नु गरेको थियो। द रकले सरभाइभर सिरिजमा डब्ल्यूडब्ल्यूएफ विश्व च्याम्पियनसिप जिते पछि फेरि ट्रिपल एच र द रकको बीच प्रतिद्वन्द्वता सुरु भएको थियो जसका कारण डि-एक्सले द कर्पोरेसन स्टेबलसँग लडेका थिए जसको प्रमुख व्यक्तित्व द रक रहेका थिए। उक्त झगडा पछि ट्रिपल एचले एक पटक डब्ल्यूडब्ल्यूएफ च्याम्पियनसिपका लागि खेल खेल्न पाएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/raw/_1998/ |title=र – १९९८ नतिजा |accessdate=July 12, 2007 |publisher=अनलाइन वल्ड अफ रेस्लिङ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080720104717/http://www.onlineworldofwrestling.com/results/raw/_1998/ |archivedate=July 20, 2008 |df= }}</ref> उक्त खेल र इज वारमा २५ जनवरी १९९९ मा आइ क्विट म्याच आयोजना गरिएको थियो जसमा केनले चाईनालाई चकस्ल्याम हन्न लागेको दृश्य प्रदामा देखाएका कारण एचलाई आत्मसमर्पण गर्न दबाब दिएका थियो तर त्यसको विपरीत चाईनाले खेल सकिएपछि ट्रिपल एचलाई आक्रमण गर्दै द कर्पोरेसनको सदस्य बनेकी थिइन। रेसलमेनिया १५ मा भएको केन र ट्रिपल एचको खेलमा चाईनाले हस्तक्षेप गरेकी थिइन तर जसका कारण एचले खेल हार्नु परेको थियो। उक्त खेल भएको रातमा ट्रिपल एचले डि-एक्सका सदस्य एक्स-प्याकलाई अन्तरघात गर्दै एक्स-प्याक र सेन म्याकमेनको खेलमा अवरोध पुर्‍याएका थिए जसका कारण म्याकमेनले खेल जित्दै युरोपेली च्याम्पियनसिप आँफुसँगै कायम राख्न सफल भएका थिए। त्यस खेलपछि एचपनि द कर्पोरेसनको सदस्य बनेका थिए। अप्रिल पछि एचले डि-एक्सको सदस्यले लगाउने जस्तो पोशास लगाउन छाडेका थिए र कपाल पनि काट्दै छोटो बनाएका थिए। त्यसपछि उनको नजर डब्ल्यूडब्ल्यूएफ च्याम्पियनसिप गएको थियो तर उनले बिजेतालाई जित्न सकेका थिएनन् जसले गर्दा ट्रिपल एच र मेनकाइन्डले एकै पटक डब्ल्यूडब्ल्यूएफ बिजेता स्टोन कोल्ड स्टिभ अस्टिनलाई च्याम्पियनसिपका लागि चुनौती दिएका थिए। उनीहरू बीच खेल समरस्ल्याममा भएको थियो भने खेलमा मेनकाइन्डले एच र अस्टिलाई हराउँदै डब्ल्यूडब्ल्यूएफ विजेता बन्न सफल भएका थिए। उक्त खेलको अर्को दिन र इन वारमा ट्रिपल एचले मेनकाइन्डलाई हराउँदै पहिलो पटक डब्ल्यूडब्ल्यूएफ विश्व विजेता बन्न सफल भएका थिए। उनले १६ सेप्टेम्बर १९९९ स्म्याकडाउनको एक श्रृङ्खलामा उक्त उपाधी भिन्स म्याकमेनसँग हारेका थिए जसका कारण अनफर्गिभन पे-पर-भ्युमा सिक्स प्याक च्यालेन्ज भएको थिय‍ जसमा डेभि ब्वाइ स्मिथ, बिग शो, केन, द रक, मेनकाइन्ड र ट्रिपल एच सामेल थिए भने उक्त खेलमा पनि एच विजेता बन्दै उपाधि पुन आफ्नो हात पार्न सफल भएका थिए। उनले एक खेलमा स्टोन कोल्ड स्टिभ अस्टिनलाई हराएका थिए भने सरभाइभर सिरिजमा उक्त उपाधि बिग शोसँग हारेका थिए। ट्रिपल एकले भिन्स म्याकमेनकि छोरी स्टेफिनी म्याकमेनलाई विवहा गर्दै भिन्ससँग द्वन्द्व जारी राखेका थिए र आर्मेज्डन कार्यक्रममा भएको उनीहरू बीचको खेलमा एचले म्याकमेनलाई हराएका थिए। ==== मिकमेन-हेम्स्लि काल (सन् २०००–२००१) ==== सन् २००० जनवरी देखि ट्रिपल एचलाई ''द गेम'' को उपनाम दिइएको थियो भने जसका कारण डब्ल्यूडब्ल्यूएफमा उनी एक उत्कृष्ट कुस्ती खेलाडीका रूपमा परिचित भए र डब्ल्यूडब्ल्यूएफका उध्धोसक जिम रोजले उनलाई ''द सेरेबल एसाइन''को उपनाम दिएका थिए भने उक्त उपनाम ओवेन हर्टको सम्मानका दिइएको थियो।<ref>{{cite web|url=https://www.imdb.com/name/nm0366464/bio|title=ओवेन हर्ट|publisher=[[इन्टरनेट चलचित्र डेटाबेस]]|accessdate=December 16, 2014}}</ref> जनवरी ३ का दिन र इज वार कार्यक्रममा ट्रिपल एचले [[बिग सो|बिग शो]]लाई हराउँदै तेस्रोपटक डब्ल्यूडब्ल्यूएफ च्याम्पियनसिप जित्न सफल भएका थिए।<ref>{{cite web |url=http://www.wwe.com/inside/titlehistory/wwechampionship/3044541403 |title=ट्रिपल एचको तेस्रो डब्ल्यूडब्ल्यूएफ उपाधि |publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई|वल्ड रेस्लिङ इन्टरटेन्मेन्ट]] |accessdate=June 17, 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080109012301/http://www.wwe.com/inside/titlehistory/wwechampionship/3044541403 |archivedate=January 9, 2008 |df= }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120122141827/http://www.wwe.com/inside/titlehistory/wwechampionship/3044541403 |date=January 22, 2012 }}</ref> ट्रिपल एचले सन् २००० को सुरुमा मिक फोलीसँग द्वन्द्व सुरु गरेका थिए जसका कारण उनीहरूको खेल रेयल रम्बलमा एक स्ट्रिट फाइट म्याच भएको थियो जसमा ट्रिपल एचले फोलीलाई हराउँदै डब्ल्यूडब्ल्यूएफ च्याम्पियनसिप आँफुसँगै कायम राख्न सफल भएका थिए। उनीहरूको दुश्मनी नो वे आउटमा हेल इन ह सेल म्याचमा समाप्त भएको थियो जब ट्रिपल एचले मिक फोलीलाई हराउँदै फोलीलाई अवकाश लिन बाध्य बनाएका थिए।<ref name=NoWayOut2000>{{cite web|title=ट्रिपल एच विरुद्ध क्याक्टस ज्याक – डब्ल्यूडब्ल्यूएफ च्याम्पियनसिपका लागि हेल इन अ सेल म्याच|url=http://www.wwe.com/shows/nowayout/2000/mainevent|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]|accessdate=May 25, 2012|date=February 27, 2000}}</ref> उक्त खेलको २ महिना पछिको रेसलमेनियामा ट्रिपल एचको सामना अर्का खतरनाक कुस्ती खेलाडी [[ड्वेन जोनसन|द रक]]को विरुद्धमा भएको थियो तर उक्त खेलमा ट्रिपल एचले द रकलाई हराएका थिए। त्यस हारपछि ब्याकलासमा द रक र ट्रिपल एचको पुन एक पटक खेल भएको थियो भने त्यस खेलमा द रक विजेता बन्दै डब्ल्यूडब्ल्यूएफ च्याम्पियनसिप जित्न सफल भएका थिए जसका कारण ट्रिपल एच ११८ दिन सम्म मात्र बिजेता बनेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.pwwew.net/ppv/wwf/march/xvi.htm|title=२००० रेसलमेनिया नतिजा|accessdate=August 17, 2007|publisher=पिडब्ल्युडब्ल्युईडब्ल्यू डटनेट}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160413110302/http://www.pwwew.net/ppv/wwf/march/xvi.htm |date=April 13, 2016 }}</ref> त्यस खेलको तीन महिना पछिको ''द जजमेन्ट डे''मा द रक एकपटक फेरि ट्रिपल एचसँग सामना भएको थियो तर उक्त खेलमा ट्रिपल एच बिजेता बन्दै चौँथो पटक डब्ल्यूडब्ल्यूएफ विजेता बनेका थिए तर किङ अफ द रिङमा द रकले एकपटक पुन ट्रिपल एचलाई हराउँदै डब्ल्यूडब्ल्यूएफ विजेता बनेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.pwwew.net/ppv/wwf/may/2000.htm|title=जजमेन्ट डे २००० नतिजा|accessdate=August 17, 2007|publisher=पिडब्ल्यू}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160413104827/http://www.pwwew.net/ppv/wwf/may/2000.htm |date=April 13, 2016 }}</ref> ट्रिपल एचको त्यसपछि [[क्रिस जेरिको]]सँग द्वन्द्व चलेको थियो र उनीहरू बीच खेल र इज वारको एक श्रृङ्खलामा भएको थियो भने खेलका रेफ्रिले छिटोछिटो खेलमा गणन गर्दा ट्रिपल एचले जोरिकोलाई हराउँदै पुन एक पटक डब्ल्यूडब्ल्यूएफ च्याम्पियनसिप हडप्न सफल भएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.pwwew.net/ppv/wwf/may/2000.htm|title=जजमेन्ट डे|accessdate=August 17, 2007|publisher=पिडब्ल्यूडब्ल्यू}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160413104827/http://www.pwwew.net/ppv/wwf/may/2000.htm |date=April 13, 2016 }}</ref> उनीहरूको खेल फुल्ली लोडेड पे-पर-भ्युमा सम्पन्न भएको थियो जहाँ एचले जोरिकोलाई हराए। ट्रिपल एचले त्यसपछि [[कर्ट एङ्गल]]सँग दुश्मनी राखेका थिए जसका कारण उनीहरू खेल द रक विरुद्ध डब्ल्यूडब्ल्यूएफ च्याम्पियनसिपको लागि समरस्ल्याम कार्यक्रममा ट्रिपल थ्रेट बनाइएको थियो तर खेलमा द रकको जितसँगै उनले डब्ल्यूडब्ल्यूएफ च्याम्पियनसिप आँफुसँगै कायम गर्न सफल भएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://gerweck.net/2010/05/31/fully-loaded-3/|title=२००० फुल्ली लोडेड प्रतिवेदन|publisher=ग्रिविच|accessdate=February 1, 2010}}</ref> एच र एङ्गलको खेल एक पटक पुन अनफर्गिभन कार्यक्रममा भएको थियो तर उक्त खेल ट्रिपल एचकी प्रेमिका स्टेफिनी म्याकमेनको अवरोधका कारण एचले खेल जितेका थिए।<ref>{{cite book|title=ट्रिपल एच जानकारी|last=लरा|first=जेनी|publisher=रिगेनबुक्स|year=2001|isbn=0-06-109895-7|page=122}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.wwe.com/shows/summerslam07/history/2000/results/ |accessdate=March 15, 2008 |title=समरस्ल्याम (२०००) नतिजा |publisher=वल्ड रेस्लिङ इन्टरटेन्मेन्ट |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080224064424/http://www.wwe.com/shows/summerslam07/history/2000/results/ |archivedate=February 24, 2008 |df=mdy }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080224064424/http://www.wwe.com/shows/summerslam07/history/2000/results/ |date=February 24, 2008 }}</ref><ref name="SLAM">{{cite web|url=http://slam.canoe.ca/SlamWrestlingPPV/aug28_summerslam.html|accessdate=March 15, 2008|title=समरस्ल्याम प्रतिवेदन|last=पावेल|first=जोन|work=स्ल्याम! स्पोट्स|publisher=क्यानेडियन अनलाइन एक्सप्लोवर}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20120715121001/http://slam.canoe.ca/SlamWrestlingPPV/aug28_summerslam.html |date=July 15, 2012 }}</ref> ट्रिपल एच र कर्ट एङ्गको द्वन्द्व समाप्त भएपछि एचले स्टोन कोल्ड स्टिफ अस्टिनसँग दुश्मनी राखेका थिए जसका कारण उनीहरू दुश्मनी बल्झिएको थियो। नोभेम्बर २००० को सरभाइभर।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/nomercy/2000/results|title=नो मर्सि २००० नतिजा|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई|वल्ड रेस्लिङ इन्टरटेन्मेन्ट]]|accessdate=July 2, 2013|date=October 22, 2000}}</ref><ref>{{cite web|url=http://gerweck.net/2010/05/31/no-mercy-3/|title=नो मर्सि २००० प्रतिवेदन|publisher=ग्रिविच|accessdate=November 9, 2010}}</ref> सिरिजमा ट्रिपल एचको सामना अस्टिनसँग भएको थियो भने उक्त खेलमा ट्रिपल एच बिचबाटै भागेका थिए त्यसैले अस्टिनले एचको कारलाई क्रेनले उचाल्दै १० फिट माथिबाट खसाल्दै उनको कारलाई ध्वस्त पारेका थिए।त्यस घटनाको अर्को हप्ता ट्रिपल एच 'र'मा फर्किँदै अस्टिनलाई पछाडिबाट आक्रमण गरेका थिए जसका कारण उनीहरू दुश्मनी झन् बढेको थियो र उक्त दुश्मनी २००१ सम्म रहेको थियो। उनीहरूको बीच हेल इन अ सेलमा खेल हुने निर्णय भएको थियो जसमा एचले अस्टिनलाई हराएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.gerweck.net/2010/05/27/survivor-series-3/|accessdate=December 6, 2010|title=सरभाइभर सिरिज १९९९ प्रतिवेदन|publisher=ग्रिविच}}</ref> सन् २००१ मा ट्रिपल एचको [[द डेडम्यान|द अंडरटेकर]]सँग द्वन्द्व चलेको थियो भने रेसलमेनिया १७ मा भएको खेलमा अंडरटेकरले एचलाई हराएका थिए। रेसलमेनिया १७ पछिको अर्को रातमा ट्रिपल एचले अस्टिन विरुद्ध द रकको स्टिल केज म्याचमा अवरोध पुर्‍याउँदै अस्टिन र एच मिलेर द रकलाई कुटेका थिए जसका कारण खेल अस्टिनले जितेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/survivorseries/history/2000/results/|title=सरभाइभर सिरिज २००० को आधिकारिक नतिजा|accessdate=March 20, 2008|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080224051027/http://www.wwe.com/shows/survivorseries/history/2000/results/|archivedate=February 24, 2008}}</ref><ref>{{cite web|title=सरभाइभर सिरिज २००० प्रतिवेदन|url=http://www.gerweck.net/2010/05/31/survivor-series-4/|publisher=ग्रिविच|accessdate=March 31, 2011}}</ref> त्यस घटना पछि अस्टिन र एच साथी बन्दै एक टोली गठन गरेका थिए।<ref>{{cite web |url=http://www.wwe.com/shows/nowayout/history/2001/mainevent |title=नो वे आउट नतिजा |publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई|वल्ड रेस्लिङ इन्टरटेन्मेन्ट]] |accessdate=September 20, 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081002213703/http://www.wwe.com/shows/nowayout/history/2001/mainevent/ |archivedate=October 2, 2008 |df= }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110526092257/http://www.wwe.com/shows/nowayout/history/2001/mainevent |date=May 26, 2011 }}</ref> ५ अप्रिलको एक स्म्याकडाउनमा ट्रिपल एचले जेरिकोलाई हराउँदै उनको तेस्रो अन्तरमहादेशीय उपाधि जितेका थिए भने त्यस खेलको दुई हप्तापछि [[जेफ हार्डी|जेफ हार्डि]]लाई हराउँदै चौँथो पटक उपाधि जित्न सफल भएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.thehistoryofwwe.com/raw01.htm|title='र' नतिजा २००० |accessdate=September 24, 2009|publisher=डब्ल्युडब्ल्युईको इतिहास}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thehistoryofwwe.com/smackdown01.htm|title=२००१ स्म्याकडाउन नतिजा|accessdate=September 24, 2009|publisher=डब्ल्युडब्ल्युईको इतिहास}}</ref> ब्याकलास कार्यक्रममा ट्रिपल एच र स्टिभ अस्टिनको जोडिले केन र द अंडरटेकरलाई हराउँदै पहिलो पटक डब्ल्यूडब्ल्यूएफ ट्याग टिम च्याम्पियनसिप जित्न सफल भएका थिए भने त्यस क्रममा एच अझैपनि अन्तरमहादेशीय विजेता भएका कारण उनले एकैपटक दुई उपाधि सङ्कलन गरेका थिए।<ref>{{cite web |url=http://www.wwe.com/inside/titlehistory/intercontinental/322664 |title=ट्रिपल एचको चौँथो उपाधि |accessdate=April 16, 2007 |publisher=डब्ल्युडब्ल्युई |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070422084301/http://www.wwe.com/inside/titlehistory/intercontinental/322664 |archivedate=April 22, 2007 |df= }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070422084301/http://www.wwe.com/inside/titlehistory/intercontinental/322664 |date=April 22, 2007 }}</ref><ref>{{cite news |first=लुसियो|last=गुरेरो|title=डब्ल्यूडब्ल्यूएफ बिग शो|date=April 30, 2001|work=सिकागो सन-टाइम्स|page=1}}</ref> २१ मे २००१ र इज वारको एक श्रृङ्खलामा ट्रिपल एच र स्टिभ अस्टिनक१ सामना डब्ल्यूडब्ल्यूएफ ट्याग टिम च्याम्पियनसिपका लागि क्रिस जेरिको र क्रिस बेनेटसँग भएको थियो र त्यस खेलमा जेरिकोले अस्टिनलाई वाल्स अफ जेरिकोमा फन्दामा पारेका थिए भने एचले उक्त फन्दाबाट अस्टिनलाई छुटाउन खोज्दा उनको खुट्टामा चोट लागेको थियो जसका कारण उनी त्यस खेल खेल्न सकेता पनि खेल पश्चात् उनको खुट्टामा गम्भीर चोट लागेका कारण उनलाई तत्काल अस्पताल पुर्‍याइएको थियो र त्यसका कारण उनी आठ महिना सम्म खेलमा फर्किन सकेका थिएनन् भने उनले आफ्नो सबै उपाधिहरू त्याग्नु परेको थियो।<ref name="quad muscle 01">{{cite news|first=एरिक|last=क्विन्स|title=ओवेन हर्टको मृत्यु|date=May 24, 2001|work=द स्टार लेजर|page=56}}</ref> ==== विश्व ह्याभिवेट विजेता (सन् २००२–२००३) ==== [[File:HHHwmX8.jpg|right|thumb|रेसलमेनिया १८ मा डब्ल्यूडब्ल्यू अनडिस्प्युटेड च्याम्पियनसिप जितेपछि ट्रिपल एच]] ट्रिपल एच निको हुँदै ७ जनवरी २००२ मा म्यडिसन स्वाएर गर्डेनमा भएको 'र' कार्यक्रममा फर्किएका थिए। उनले २००२ को रोयल रम्बल जित्दै रेसलमेनियाको मेन इभेन्टमा डब्ल्यूडब्ल्यूएफ च्याम्पियनसिपका लागि खेल्ने मौका पाएका थिए। रेसलमेनियामा डब्ल्यूडब्ल्यूएफ अनडिस्प्युटेड विजेता क्रिस जेरिकोलाई हराउँदै विजेता बनेका थिए। ट्रिपल एचले उक्त उपाधि एक महिना पछि ब्याकलास कार्यक्रममा हल्क होगनसँग हारेका थिए। ट्रिपल एच त्यसपछि डब्ल्यूडब्ल्यूएफ स्म्याकडाउनमा सरेका थिए जसका कारण उनी स्म्याकडाउनमा खेल्ने निर्णय भएको थियो भने स्म्याकडाउनमा क्रिस जेरिको पनि आएका कारण उनीहरू बीच द्वन्द्व पुन सुरु भएको थियो। जजमेन्ट डेमा ट्रिपल एचको सामना हेल इन अ सेलमा जेरिकोसँग भएको थियो भने त्यस खेलमा ट्रिपल एच विजेता बनेका थिए। ६ जुन २००२ स्म्याकडाउनको एक श्रृङ्खलामा ट्रिपल एचले हल्क होगनलाई हराउँदै डब्ल्युडब्ल्युई अन्डिस्प्युटेड च्याम्पियनसिपका लागि पहिलो दावेदार बनेका थिए भने किङ अफ द रिङ्गमा उनी द अंडरटेकरसँग हार खाँदै च्याम्पियनसिप जित्न असफल भएका थिए। रोयल रम्बल र रेसलमेनियाको बीचमा म्यामेन र ह्याम्स्लिको विक्षेदनको बारेमा सबै सञ्चार माध्यममा बाहिर आएको थियो र ट्रिपल एच सन्चो भएर फर्किँदा स्टेफिनी र एचको सम्बन्ध टाढीएको थियो जसका कारण स्टेफिनीले ट्रिपल एचलाई आफ्नो पक्षमा त्याउन गर्भ रहेको भन्दै झुटो नाटक गरिकि थिइन।<ref name=pregnancy>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/oww/hallofshame/preg.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070624113547/http://www.onlineworldofwrestling.com/oww/hallofshame/preg.html|archivedate=June 24, 2007|title=स्टेफिनी म्याकमेन|publisher=अनलाइन वल्ड अफ रेस्लिङ|accessdate=September 19, 2007}}</ref> एचले पछि त्यो कुरा झुटो रहेको कुरा थाहा पाए र उनीहरूको विवहा पुन एक पटक गर्ने निर्णय गरेका थिए। स्टेफिनीले पछि जोरिकोसँग गठबन्धन गरेकी थिइन तर रेसलकेनियाको अर्को रात उनलाई ट्रिपल एचले पिन गरेका थिए जसका कारण स्टेफिनी बाध्य बनेकी थिइन। त्यस घटनाको केही हप्तापछि सन माइकल्स पनि डब्ल्यूडबल्यूईमा फर्किएका थिए र उनले न्यु वल्ड अडर समूहमा आँफुलाई सामेल गराएका थिए। एनडब्ल्यूओका सदस्य बेभिन कास र सन माइकल्सले मिलेर ट्रिपल एचलाई पनि 'र'मा ल्याउने र समूहको एक हिस्सा बनाउने निर्णय गरेका थिए तर मिस्टर म्याकमेनले एनडब्ल्यूओलाई पुर्‍याएको क्षेतीका कारण समूहलाई बन्देज गर्दै 'र'को सामान्य प्रबन्धकको रूपमा एरिक बिसफलाई नियुक्त गरेका थिए भने बिसफको पनि एचलाई 'र'मा ल्याउने तर्खर रहेको थियो जसका कारण ट्रिपल एच ''र''मा आएका थिए। ट्रिपल एच ''र''मा आउने बित्तिकै सन माइकल्स र एनडबल्यूओका एक सदस्य बनेका थिए जसका कारण डि-एक्सका सदस्य एकै ठाउमा आएका थिए तर २२ जुलाईमा एचले आफ्नै साथी माइकल्सलाई आक्रमण गरेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/raw/020325.html|title=''र'' नतिजा: २५ मार्च २००२|publisher=अनलाइन वल्ड अफ रेस्लिङ|accessdate=September 19, 2007}}</ref> त्यस आक्रमण एक हप्ता पछि ट्रिपल एचले माइकल्सको टाउको कारको काँचमा ठोक्काउँदै माइकल्स उनी भन्दा कम्जोर रहेको पुष्टि गरेका थिए। ट्रिपल एचले माइकल्सलाई आक्रमण गरेपछि उनीहरू एक अर्काबाट समूहको रूपमा छुट्टिएका थिए र उनीहरू खेल समरस्ल्याममा स्ट्रिट फाइट भएको थियो भने त्यस खेलमा माइकल्सले एचलाई हराएका थिए तर खेलको समाप्त पछि एचले माइकल्सलाई हम्मरले आक्रमण गरेका थिए। २ सेप्टेम्बर २००२ भन्दा अगाडि डब्ल्युडब्ल्युईमा एक वटा मात्र डब्ल्युडब्ल्युई च्याम्पियनसिप रहेको थियो तर ''र'' र स्म्याकडाउनको विघटन पछि स्म्याकडाउन र ''र''मा एक-एक डब्ल्युडब्ल्युई च्याम्पियनसिप राखिएको थियो। समरस्ल्याम पछि तात्कालिक डब्ल्युडब्ल्युई अन्डिस्प्युटेड बिजेता [[ब्रक लेज्नर]] स्म्याकडाउनमा सरेपछि ''र''मा कुनैपछि उपाधि रहेको थिएन तर ''र''का सामान्य प्रबन्धक एरिक बिसफले ट्रिपल एचलाई डब्ल्युडब्ल्युई विश्व ह्यामभिवेट च्याम्पियनसिप प्रदान गरेका थिए जसलाई ठूलो सुनको उपाधि पनि भन्ने गरिन्थ्यो भने उक्त उपाधि पहिला एनडब्ल्यूए विश्व ह्याभिवेट च्याम्पियनसिप र डब्ल्यूसिडब्ल्यू विश्व ह्याभिवेट च्याम्पियनसिपको पनि प्रतिनिधित्व गरेको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/wweppv/vengeance02.html|title=भिगानेन्स २००० नतिजा|publisher=अनलाइन वल्ड अफ रेस्लिङ|accessdate=September 19, 2007}}</ref> ट्रिपल एचलाई उक्त उपाधि दिएपछि उनी पहिलो विश्व ह्याभिवेट बिजेता बनेका थिए र पहिलो पटक रब भेन डमसँग खेलेका थिए तर रिक फ्लोयरले खेलमा अवरोध पुर्‍याएका कारण एचले उपाधि आँफुसँगै कायम राखेका थिए। [[File:TripleH WrestlemaniaRevenge2.JPG|thumb|left|२००५ अप्रिलमा ट्रिपल एच]] २००२ अक्टोबरमा ट्रिपल एच र केनको बीच बिबादास्पद द्वन्द्व सुरु भएको थियो जसका कारण उनीहरूको खेल २० अक्टोबरका दिन नो मर्सिमा आयोजना गरिएको थियो जतिबेला ट्रिपल एच डब्ल्युडब्ल्युई विश्व ह्याभिवेट विजेता थिए भने केन अन्तरमहादेशीय विजेता थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.pwwew.net/ppv/wwf/october/2002.htm|title=नो मर्सि-२००० नतिजा|accessdate=November 3, 2007|publisher=पिडब्ल्यूडब्ल्यू}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160413110455/http://www.pwwew.net/ppv/wwf/october/2002.htm |date=April 13, 2016 }}</ref> त्यस खेलमा ट्रिपल एचले केनलाई हराउँदै दुईवटा उपाधिलाई समायोजन गरेका थिए। सरभाइभर सिरिजमा भएको इलिमिनेसज चेक्बरमा ट्रिपल एच सन माइकल्ससँग हार खाँदै च्याम्पियनसिप गुमाएका थिए भने ट्रिपल एचले आर्मेज्डनमा भ्यान डेमलाई हराउँदै विश्व ह्याभिवेट च्याम्पियनसिपका लागि पहिलो दावेदार बनेका थिए।<ref>{{cite video|date=२००६|title=म्याकमेन|medium=डिभिडि|publisher=वल्ड रेस्लिङ इन्टरटेन्मेन्ट}}</ref> पछि एचले माइकल्ससँग उपाधिका लागि खेल्ने मौका पाएका थिए जसमा एचले माइकल्सलाई हराउँदै उपाधि जित्न सफल भएका थिए।<ref name="wc267">{{cite book|title=प्रो रेस्लिङ|last=रिनोल्ड|first=आर डि|year=२००३|publisher=इसिडब्ल्यू प्रेस|isbn=1-55022-584-7|page=267}}</ref> ==== इभोलुसन (सन् २००३–२००५) ==== सन् २००३ फेब्रुअरीमा ट्रिपल एचले रिक फ्लेयर, रेन्डी ओर्टन र बाटिस्टासँग साझेदारी गर्दै इभोलुसन नामक एक टोली गठन गरेका थिए।<ref name="अनलाइन वल्ड अफ रेस्लिङ">{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/raw/030303.html|title=अनलाइन वल्ड अफ रेस्लिङ|publisher=|accessdate=September 14, 2014}}</ref> ट्रिपल एच र रिक फ्लेयरले डब्ल्युडब्ल्युई विश्व ट्याग टिम विजेता रव भेन डम र केनलाई उनीहरूको उपाधिका लागि चुनौती दिएका थिए तर त्यस खेलमा उनीहरू हार्न पुगेका थिए। इभोलुसन सन् २००२ देखि २००४ सम्म ''र''का एक शक्तिशाली समूहको रूपमा रहेका थिए भने उक्त टोलीले आर्मेजडन पे-पर-भ्युमा सबै सदस्यले च्याम्पियनसिप जितेका थिए।<ref name=Unforgiven2003>{{cite web|title=डब्ल्युडब्ल्युई विश्व ह्याभिवेट च्याम्पियनसिपका लागि ट्रिपल एच विरुद्ध बिल गोल्डबर्ग |publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई|वल्ड रेस्लिङ इन्टरटेन्मेन्ट]] |accessdate=February 23, 2008 |date=September 21, 2003 |url=http://www.wwe.com/shows/unforgiven/history/2003/mainevent/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080327053253/http://www.wwe.com/shows/unforgiven/history/2003/mainevent/ |archivedate=March 27, 2008 |df= }}</ref> ट्रिपल एचले सन् २००३ मा डब्ल्युडब्ल्युईको सबैभन्दा धेरै डब्ल्युडब्ल्युई विश्व ह्याभिवेट च्याम्पियनसिप जित्ने पहिलो खेलाडी बनेका थिए भने उनले रेसलमेनिया १९ मा च्याम्पियनसिप बुकर टि विरुद्ध दाउमा राखेका थिए भने उक्त खेलमा एचले बुकर टिलाई हराएका थिए। एचले विजेता बनेको २८० दिनपछि २००३ सेप्टेम्बरको अनफर्गिभर पे-पर-भ्युमा च्याम्पियनसिप गोल्डबर्गसँग हारेका थिए जसमा गोल्डबर्गले खेल हारेमा डब्ल्यूडब्ल्यूबाट अवकाश लिनुपर्ने सर्त राखिएको थियो। एचले उनीहरूको पुन भएको खेलमा गोल्डबर्गलाई जित्न सकेका थिएनन् भने आर्मेज्डनमा भएको गोल्डबर्ग, केन र ट्रिपल एचको खेलमा ट्रिपल एचका साथिहरूले खेलमा अवरोध पुर्‍याएका कारणले एचले उपाधि एक पटक पुन आफ्नो बनाउन सफल भएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/raw/040322.html|title=र नतिजा – २२ मार्च २२|publisher=अनलाइन वल्ड अफ रेस्लिङ|accessdate=February 18, 2016}}</ref> २९ डिसेम्बर ''र''को एक श्रृङ्खलामा ट्रिपल एचले आफ्नो उपाधि सन माइकल्ससँग दाउमा लगाएका थिए तर त्यस खेलमा कोहिपछि विजेता बन्न सकेका थिएनन्।<ref name="PS123">{{cite news|author=मार्टिन फिन|title=पावल स्ल्याम म्यागेजिन|work=प्यानिनक स्टेसन|publisher=एसडब्ल्यू पब्लिकेसन्स|date=September 22, 2004|pages=24–25}}</ref> त्यस खेलमा कोहिपनी विजेता नबनेपछि उनीहरूको खेल सन् २००४ को रोयल रम्बलमा भएको थियो तर खेलमा रेफ्रिले १० गणना गर्दापनि कोहिपनि नउठेपछि ट्रिपल एचले उपाधि बचाएका थिए। ट्रिपल एचले रेसलमेनिया २० मा उपाधि क्रिस बेनेटसँग हारेका थिए भने उक्त खेलमा ट्रिपल एचले सन माइकल्स र क्रिस बेनेटसँग आँफ्नो उपाधि दाउमा लगाएका थिए। ट्रिपल एचले उपाधि हारेपछि २२ मार्च ''र''को एक श्रङ्खलामा उनी स्म्याकडाउनमा सरेका थिए तर उनले डब्ल्युडब्ल्युई च्याम्पियनसिप जित्न नसकेका कारण उनी पुन ''र''मा आएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/raw/041129.html|title=''र'' – २९ नोभेम्बर २००४ नतिजा|accessdate=July 11, 2007|publisher=अनलाइन वल्ड अफ रेस्लिङ}}</ref> एच 'र'मा आएपछि उनले क्रिस बेनेटसँग रेसलमेरियामम गुमाएको विश्व ह्याभिवेट च्याम्पियनसिप पुन एक पटक जित्ने कोशिश गरेका थिए। ट्रिपल एचले एक पटक क्रिस बेनेट र सन माइकल्ससँग ब्याकलासमा उपाधिका लागि भिडेका थिए तर उनले उपाधि जित्न असफल रहे। एचले सन मनइकल्ससँगको दुश्मनी अन्त्य गरेका थिए जब उनले सन माइकल्सलाई हेल इन अ सेल म्याचमा हराएका थिए जुन डब्ल्युडब्ल्युईको सबैभन्दा लामो हेल इन अ सेल म्याच बनेको थियो। उनले माइकल्ससँगको दुश्मनी अन्त्य गरेपछि पुन बेनेटसँग आफ्नो द्वन्द्व सुरु गरेका थिए र उनीहरूको बीच खेल २६ जुलाईमा भिगानेन्समा ६०-मिनेट आइरन म्यान म्याचमा भएको थियो भने त्यस खेलमा युगिनले अवरोध पुर्‍याउँदै एचलाई स्टिलको कुर्सीले प्रहार गरेका कारण एचलेले खेल हार्दै उपाधि जित्न असफल बनेका थिए। युगिनले उनको खेलमा अवरोध पुर्‍याएको भन्दै एचले उनीसँगको खेल माग गरेका थिए भने त्यस खेलमा एचले युगिनलाई हराएका थिए। उक्त खेलको अर्को रातको ''र''मा ट्रिपल एचले रेन्डी ओर्टन सबैभन्दा युवा डब्ल्युडब्ल्युई विश्व ह्याभिवेट विजेतन बनेको ईर्ष्या गर्दै ओर्टनलाई आक्रमण गरेका थिए जसका कारण उनीहरूको बीच खेल अनफर्गिभन पे-पर-भ्युमा सम्पन्न भएको थियो जहाँ एचले ओर्टनलाई हराएका थिए। टबो ट्युस्डे पे-पर-भ्युमा समर्थकको मतका अनुसार सन माइकल्सलाई एचको विश्व च्याम्पियनसिप लागि खेल्ने मौका दिइएको थियो भने त्यस खेलमा एजको हस्तक्षेपका कारण एचले उपाधि माइकल्सबाट बचाएका थिए। एचले बाटिस्टा, एज र स्टनस्काइसँग गठबन्धन गर्दै एक टोली बनाएका थिए भने उता तिर ओर्टनले पनि एक टोली गठन गरेका थिए जसमा ओर्टन, क्रिस जेरिको, क्रिस बेनेट र माभेन रहेका थिए। दुई टोलीको खेल परम्परागत सरभाइभर सिरिजमा आयोजना गरिएको थियो जहाँ एचले ओर्टनलाई अन्तिममा खेलबाट निस्कासन गर्दै एचको टोली विजेता घोषित भएका थिए।<ref name="PS127">{{cite news|author=इभान्स एन्थोनी|title=पावर स्लयाम म्यागेजिन|work=न्यु इएर्स रिभोलुसन|publisher=एसडब्ल्यू पब्लिकेसन्स|date=January 21, 2005|pages=30–31}}</ref> १९ नोभेम्बर २००४ का दिन ट्रिपल एचले आँफ्नो उपाधि बेनेट र एजसँग दाउमा राख्नु परेको थियो भने त्यस खेल बराबरीमा सकिएका कारण कोहिपनि विजेता बन्न सकेका थिएनन् जसका कारण डब्ल्युडब्ल्युई विश्व ह्याभिवेट च्याम्पियनसिप पहिलो पटक रित्तो भएको थियो। न्यू इएर रिभोलुसनमा ट्रिपल एचले इलिमिनेसन चेम्बर म्याच अन्तिममा इभोलुसनको अवरोधका कारण ओर्टनलाई हराउँदै पुन एकपटक विश्व ह्याभिवेट विजेता बनेका थिए भने उनीहरू पुन एकपटक रोयल रम्बलमा खेल भएको तर त्यस खेलमा पनि एचले ओर्टनलाई हराउँदै उनीहरू बीचको दुश्मनी अन्त्य गरेका थिए। रोयल रम्बलको त्यसहि रात बाटिस्टनले सन् २००५ को रोयल रम्बल जित्दै डब्ल्युडब्ल्युई विश्व ह्याभिवे च्याम्पियनसिपका लागि रेसलमेनिया २१ मा खेल खेल्न पाउने भएका थिए तर ट्रिपल एचले भने उनलाई आफ्नो च्याम्पियनसिपका लागि नखेलिकन डब्ल्युडब्ल्युई च्याम्पियनसिपका लागि खेल खेल्न अनुरोध गरेका थिए।<ref name="PS131">{{cite news|title=पमवल स्ल्याम म्यागेजिन|work=ब्याकलास २००५|publisher=एसडब्ल्यू पब्लिकेसन्स|date=May 21, 2005|pages=32–33}}</ref> २१ फेब्रुअरी ''र''को एक श्रृङ्खलामा बाटिस्टाले एचलाई आक्रमण गरेका थिए र उनीसँगको रेसलमेनिया २१ मा हुने खेलको पत्रमा हस्ताक्षर गरेका थिए। रेसलमेनिया २१ मा ट्रिपल एच बाटिस्टासँग हार खाँदै उपाधि गुमाएका थिए भने उनीहरूको पुन खेलमा हेल इन अ सेलमा भएको थियो जसमा बाटिस्टा एचलाई हेल इन अ सेल म्याचमा हराउने पहिलो खेलाडी बनेका थिए। त्यस खेलपछि ट्रिपल एचले उनको घाँटीमा चोट लागेका कारण केही महिना आराम गरेका थिए। ट्रिपल एच चार महिना पछि ३ अक्टोबर २००५ मा ''र''मा फर्किएका थिए भने उनी आउने बित्तिकै उनले आफ्ना पुराना साथी रिक फ्लेयरसँग टोली गठन गरेका थिए भने उक्त टोलीले कार्टिटो र क्रिस मास्टर्सको जोडिलाई हराएका थिए।<ref name="KOK">{{cite video|date=2008|title=ट्रिपल एच: द किङ हफ किङ|medium=डिभिडि|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई होम भिडियो}}</ref> खेल सकिनरएको केही समय पछि ट्रिपल एचले फ्लेयरलाई घनले प्रहार गरेका थिए जसका कारण दुई साथी बीच द्वन्द्व सुरु भएको थियो। टबो ट्युस्डे कार्यक्रममा भएको फ्लेयर र एचको खेल स्टिल केजमा आयोजना गरिएको थियो भने त्यस खेलमा फ्लेयरले एचलाई हराएका थिए। उक्त खेलको केही दिन पछि एचले फ्लेयरलाई हराउँदै उनीहरू बीचको दुश्मनी अन्त्य गरेका थिए।<ref name="र – ३ अक्टोबर २००५ नतिजा">{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/raw/051003.html|title=र – ३ अक्टोबर २००५ नतिजा|accessdate=July 11, 2007|publisher=अनलाइन वल्ड अफ रेस्लिङ}}</ref> ==== डि-जेनेरेसन एक्सको पुनर्मिलन (सन् २००६–२००७) ==== [[File:Dx-sig-pose@commons.jpg|thumb|right|220px|डि-जेनेरेसन एक्सको आधिकारिक चिन्ह]] सन् २००६ पनि डब्ल्युडब्ल्युईमै सबैभन्दा खतरनाक कुस्ती खेलाडीको रूपमा परिचित भएका थिए। उनले रेयल रम्बल २००६ का भाग लिएका थिए तर त्यस खेलमा उनलाई रे मेस्टेरियोले निस्कासन गरेका थिए जसका कारण उनले रेसलमेनियामा उपाधिका लागि खेल खेल्नबाट बन्चित भएका थिए तर रेसलमेनिया आउन केही दिन बाँकी छँदा उनले एक प्रतिस्पर्धाका विजेता बनेका थिए जसका कारण उनले [[रेसलमेनिया]] २२ मा डब्ल्युडब्ल्युई च्याम्पियनसिपका लागि खेल खेल्न पाएका थिए।<ref name="अनलाइन वल्ड अफ रेस्लिङ"/> रेसलमेनिया २२ मा एचको सामना जोन सिनासँग भएको थियो भने उक्त खेलमा एचले सिनालाई आत्मसमर्पण गरेका थिए जसका कारण उनी खेल हारेका थिए। त्यस खेलको केही हप्तापछि सिना र एचको खेल पुन आयोजना गरिएको थियो जहाँ सिनालाई खेल हेर्न आउने सबै दर्शकले मन पराएका थिएनन् भने एचलाई सबैले समर्थन गर्दै उनका लागि नारा लगाएका थिए।<ref>{{cite web|title=ट्रिपल एच विरुद्ध गोल्डबर्ग |publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]] |accessdate=February 23, 2008 |date=September 21, 2003 |url=http://www.wwe.com/shows/unforgiven/history/2003/mainevent/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080327053253/http://www.wwe.com/shows/unforgiven/history/2003/mainevent/ |archivedate=March 27, 2008 |df= }}</ref> त्यस खेलमा पनि एचले च्याम्पियनसिप जित्न असफल बनेका थिए। त्यहि महिनाको ब्याकलास पे-पर-भ्युमा सिनाले आफ्नो उपाधिको सामना एज र एच विरुद्धमा गरेका थिए तर त्यस खेलमा पनि सिनाले एज र एचलाई हराएका थिए जसका कारण खेल सकिएपछि एचले दुवै एज र सिनालाई आँफुले प्रयोग गर्दै आएको हम्मरले आक्रमण गरेका थिए। ट्रिपल एचले सिनासँग धेरै खेलहरूमा हारेका कारण त्यस हारको आरोप भिन्स म्याकमेनलाई लगाएका थिए भने त्यसपछि एच र म्याकमेनको द्वन्द्व सुरु भएको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/raw/040322.html|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा – २२ मार्च २००४|publisher=अनलाइन वल्ड अफ रेस्लिङ|accessdate=February 18, 2016}}</ref> सन माइकल्स जुन १२ ''र''को एक श्रृङ्खलामा फर्किए र उनी आउने बित्तिकै ट्रिपल एचसँग मिल्दै डि-जेनेरेसन एक्सको पुन निर्माण गरेका थिए भने उनीहरू उक्त मिलन सन् २००२ पनिको पहिलो मिलन बनेको थियो जसका कारण खलनायकको भूमिकामा रहेका एचलाई पनि सबै दर्शकहरूको मन पराउन थालेका थिए।<ref>{{cite news|author=मार्टिन फिन|title=पनवर स्ल्याम म्यागेजिन|work=१००४ अनफर्गिभन|publisher=एसडब्ल्यू पब्लिकेसन्स|date=September 22, 2004|pages=२४–२५}}</ref> डि-एक्सले भिगानेस्स पे-पर-भ्युमा स्प्रिट स्क्वाडसँग ५ को विरुद्ध २ खेल भएको थियो भने त्यस खेलमा पनि एच र माइकल्स विजेता बनेका थिए। डि-एक्सले त्यसपछि भिन्स म्याकमेन, सेन म्याकमेन र द स्प्रिट स्क्वाडसँगको द्वन्द्व कायम राखेका थिए। डि-एक्सले १८ जुलाई २००६ सनिवारको राति प्रसारण हुने मेन इभेन्ट कार्यक्रममा एकपटक पुन स्प्रिट स्क्वाडलाई हराउन सफल भएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/raw/041129.html|title=र – २९ नोभेम्बर २००४ नतिजा|accessdate=July 11, 2007|publisher=अनलाइन वल्ड अफ रेस्लिङ}}</ref> समरस्ल्याम पे-पर-भ्युमा डि-एक्सले एकपटक पुन म्याममेनहरूलाई हराएका थिए तर डब्ल्युडब्ल्युईका प्रमुख व्यक्तित्व मिस्टर म्याकमेनलाई आक्रमण गरेका कारणले डि-एक्सलाई धेरै कुस्ती खेलाडीहरूले आक्रमण गरेका थिए। अनफर्गिभन पे-पर-भ्युमा सेन म्याकमेन, भिन्स म्याकमेन र बिग शोको सामना हेल इन अ सेल भित्र डि-एक्स विरुद्धमा भएको थियो भने उक्त खेलमा कालकल्सले आफ्नो अन्तिम चाल स्विट चिन म्युजिकले भिन्स म्याकमेनलाई प्रहार गरेका थिए भने एचले उनको घाँटी पछाडि हम्मरको विँडले प्रहार गरेका थिए जसका कारण खेल डि-एक्सले जितेका थिए।<ref>{{cite news|author=इभान्स एन्थोनी|title=पावर स्ल्याम म्यागेजिन|work=न्यू इएर्स रिभोलुसन|publisher=एसडब्ल्यू पब्लिकेसन्स|date=January 21, 2005|pages=३०–३१}}</ref> साइबर सन्डे पे-पर-भ्युमा डि-एक्सको सामना रेटेड आरकेओ (रेन्डी ओर्टन, एज र लिटा) सँग भएको थियो भने त्यस खेलका लागि एरिक बिसफ रेफ्रिको भूमिकामा रहेका थिए।<ref>{{cite news|title=पावल स्ल्याम म्यागेजिन|work=ब्याकलास २००५|publisher=एसडब्ल्यू पब्लिकेसन्स|date=May 21, 2005|pages=32–33}}</ref> रेफ्रि बिसफले रेटेड आरकेओलाई गैरकानुनी हतियार प्रयोग गर्न दिएका थिए जसका कारण खेल रेटेड आरकेओले जितेका थिए। सरभाइभर सिरिज पे-पर-भ्युमा डि-एक्सले रेटेड आरकेओ विरुद्ध खेल खेल्न पाउने निर्णय गरिएको थियो भने उक्त खेलमा डि-एकस्ले रेटेड आरकेओलाई हराएका थिए।<ref>{{cite video|date=२००८|title=ट्रिपल एच द किङ अफ किङ|medium=डिभिडि|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई होम भिडियो}}</ref> जनवरी २००७ न्यु इयर्स रिभोलिसन पे-पर-भ्युमा डि-एक्सको सामना रेटेड आरकेओ विरुद्धमा हुने निस्चय गरिएको थियो भने त्यस खेलमा १५ मिनेटमा ट्रिपल एचको खुट्टामा चोट लागेको थियो जसका कारण खेल स्थगित गरिएको थियो भने उनलाई तत्काल अस्पताल पुर्‍याइएको थियो। ९ जनवरी २००७ का दिन डक्टर जेम्स एन्ड्रयुले एचको सफलतापुर्ण उपचार गरेका थिए।<ref name="र – ३ अक्टोबर २००५ नतिजा"/> ==== डब्ल्युडब्ल्युई विजेता (सन् २००७–२००९) ==== [[File:Triple H WWE Champion 2008.jpg|thumb|left|200px|नोभेम्बर २००८ मा ट्रिपल एच डब्ल्युडब्ल्युई विजेता]] ट्रिपल एच आफ्नो खुट्टामा चोट लागेको ७ महिना पनि समरस्ल्याममा फर्किएका थिए जहाँ उनले बुकर टिलाई हराएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.pwwew.net/ppv/wwf/august/2007.htm|title=समरस्ल्याम २००७ नतिजा|accessdate=September 2, 2007|publisher=पिडब्ल्यूडब्ल्यू}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160413110500/http://www.pwwew.net/ppv/wwf/august/2007.htm |date=April 13, 2016 }}</ref> त्यस खेलको २ महिना पछिको नो मर्सी कार्यक्रममा ट्रिपल एचको खेल उमागासँग हुने निस्चित गरिएको थियो तर त्यहि रात रेन्डी ओर्टन नयाँ डब्ल्युडब्ल्युई विजेता बनेपछि एचको खेल ओर्टनसँग निर्धारित गरिएको थियो जसका कारण उनीहरू बीच पुन द्वन्द्व चलेको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/nomercy/2007/matches/5267288|title=ट्रिपल एचले उमागालाई हराए|accessdate=May 4, 2012|date=October 7, 2007|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]}}</ref> उक्त रातको खेलमा एचले ओर्टनलाई हराउँदै आफ्नो कार्यकालको ११ अौँ डब्ल्युडब्ल्युई च्याम्पियनसिप जितेका थिए।<ref name="No Mercy">{{cite web|url=http://www.pwwew.net/ppv/wwf/october/2007.htm|title=नो मर्सी २००७ नतिजा|accessdate=October 8, 2007|publisher=पिडब्ल्यूडब्ल्यू}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160413104154/http://www.pwwew.net/ppv/wwf/october/2007.htm |date=April 13, 2016 }}</ref> ट्रिपल एचले उपाधि जित्ने बित्तिकै मिस्टर म्याकमेनले एचको उपाधिकालाई उमागाले उनको सामना गर्ने भन्दै खेल निस्चित गरेका थिए।<ref name="No Mercy"/> त्यस खेलमा पनि एचले उमागालाई हराएका थिए भने ओर्टनले आँफुले गुमाएको उपाधिका लागि खेल्न पाउनु पर्छ भन्दै म्याकमेनलाई बताएका थिए जसका कारण एच र ओर्टनको खेल लास्ट म्यान स्ट्यान्डिङ म्याच आयोजना गरिएको थियो तर रेन्डी ओर्टनले एचलाई उध्धोसकको टोबुलमा आरकेओ हानेपछि एच उठ्न असमर्थ बनेका थिए जसका कारण खेलमा ओर्टनको जितसँगै नयाँ डब्ल्युडब्ल्युई विजेता बन्न सफल भएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/nowayout/2008/matches/5908216|title=ट्रिपल एचले ''र''को इलिमेनेसन चेम्बर जिते|date=February 17, 2008|accessdate=May 4, 2012|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]}}</ref> ट्रिपल एचले एकपटक पुन इलिमिनेसन चेम्बर खेल जित्दै डब्ल्युडब्ल्युई च्याम्पियनसिपका लागि एकपटक पुन उपाधिका लागि खेल्न पाउने भएका थिए जहाँ उनले जेफ हार्डिलाई<ref name="No Mercy"/> अन्तिममा हराएका थिए। रेसलमेनियामा ओर्टनको खेल सिना र एचको विरुद्धमा भएको थियो भने त्यस खेलमा पनि ओर्टनको जित भएको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/wrestlemania/24/matches/6199854|title=रेन्डी ओर्टनले जोन सिना र ट्रिपल एचलाई हराए|date=March 30, 2008|accessdate=May 4, 2012|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]}}</ref> त्यस खेलको एक महिना पछिको ब्याकलास पे-पर-भ्युमा ओर्टन, सिना, एच र जेबिएलको बीच निस्कासन खेल भएको थियो जहाँ ट्रिपल एचले सबैलाई हराउँदै डब्ल्युडब्ल्युईमै सबै धेरै डब्ल्युडब्ल्युई विजेता बन्न सफल भएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/inside/titlehistory/wwechampionship/|title=च्याम्पियनसिपको इतिहास|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=April 27, 2008}}</ref> ट्रिपल एचको खेल एचको उपाधिका लागि ओर्टनसँग निर्धारित गरिएको थियो तर त्यस खेलमा पनि एचले ओर्टनलाई हराएका थिए र जजमेन्ट डेमा एकपटक पुन एचको खेल ओर्टनसँग भएको थियो भने त्यस खेलमा पनि एचको जित भएको थियो।<ref>{{cite web|first=बब|last=कपूर|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/PPVReports/2008/05/18/5609326.html|title=जजमेन्ट डे|accessdate=June 23, 2008|date=May 18, 2008|publisher=क्याडेनियन अनलाइन एक्सप्लोवर|work=स्ल्याम! स्पोट्स}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20120718052924/http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/PPVReports/2008/05/18/5609326.html |date=July 18, 2012 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/PPVReports/2008/05/30/5721341.html|title=वान नाइट स्ट्यान्ड|date=May 30, स्ट्यान्ड|first=म्याट|accessdate=May 4, 2012|work=स्ल्याम! स्पोट्स|publisher=क्यानेडियन अनलाइन एक्सप्लोवर}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20120724193637/http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/PPVReports/2008/05/30/5721341.html |date=July 24, 2012 }}</ref> उक्त खेलमा ओर्टन घाइते भएपछि उनीहरूको दुश्मनी समाप्त भएको थियो।<ref>{{cite web|first=क्राइग|last=टिलो|url=http://www.wwe.com/shows/onenightstand/exclusives/ortoncollarinjury|title=ओर्टन घाइते भएका छन्|accessdate=June 2, 2008|date=June 1, 2008|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081216125325/http://www.wwe.com/shows/onenightstand/exclusives/ortoncollarinjury|archivedate=December 16, 2008}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081216125325/http://www.wwe.com/shows/onenightstand/exclusives/ortoncollarinjury |date=December 16, 2008 }}</ref> नाइट अफ च्याम्पियन पे-पर-भ्युमा ट्रिपल एचको सामना जोन सिनासँग भएको थियो<ref>{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/PPV_Reports_5/article_26077.shtml|title=डब्ल्युडब्ल्युई नाइट अफ च्याम्पियन नतिजा|date=September 29, 2008|last=केलर|first=वेड|authorlink=|accessdate=September 28, 2013|publisher=प्रो रेस्लिङ टच}}</ref> भने उक्त खेलमा एचले सिनालाई हराउँदै विश्व विजेता कामय रहेका थए। २३ जुन 'र'को एक शृङ्खलामा ट्रिपल एच स्म्याकडाउनमा सरेका थिए जसका कारण उनले डब्ल्युडब्ल्युई च्याम्पियनसिप आँफुसँगै लिएर गएका थिए<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/raw/archive/06232008/|title=डब्ल्युडब्ल्युई डिजास्टर|last=सिटरसन|first=अब्रे|date=June 23, 2008|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई|वल्ड रेस्लिङ इन्टरटेन्मेन्ट]]|accessdate=June 25, 2008}}</ref> त्यसैले डब्ल्युडब्ल्युई च्याम्पियनसिप आधिकारिक रूपमा स्म्याकडाउनको बनेको थियो।<ref>{{cite web |url=http://www.wwe.com/shows/thegreatamericanbash/matches/7582302/results/ |accessdate=July 21, 2008 |title=डब्ल्युडब्ल्युई |last=एड्किन्स |first=जर्ज |date=July 20, 2008 |publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई|वल्ड रेस्लिङ इन्टरटेन्मेन्ट]] |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080723213545/http://www.wwe.com/shows/thegreatamericanbash/matches/7582302/results/ |archivedate=July 23, 2008 |df=mdy }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080723213545/http://www.wwe.com/shows/thegreatamericanbash/matches/7582302/results/ |date=July 23, 2008 }}</ref> एच स्म्याकडाउनमा गएपछि उनले एजलाई द ग्रेट अमेरिकन ब्यासमा हराएका थिए र द ग्रेट खलीलाई समरस्ल्याममा हराएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/PPVReports/2008/08/17/6484406.html|title=डब्ल्युडब्ल्युई समरस्ल्याम प्रतिवेदन|date=August 17, 2008|last1=प्लमर|first1=डेल|last2=टायलवाक|first2=निक|accessdate=February 27, 2009|work=स्ल्याम! स्पोट्स|publisher=क्यानेडिएन अनलाइन एक्सप्लोवर}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20120730124909/http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/PPVReports/2008/08/17/6484406.html |date=July 30, 2012 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/PPVReports/2008/09/08/6698911.html|title=डब्ल्युडब्ल्युई अनफर्गिभन|date=September 8, 2008|last=बिसफ|first=म्याट|work=स्ल्याम! स्पोट्स|publisher=क्यानेडियन अनलाइन एक्सप्लोवर|accessdate=October 27, 2008}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20120629151951/http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/PPVReports/2008/09/08/6698911.html |date=June 29, 2012 }}</ref> उनले उक्त च्याम्पियनसिप साइबर सन्डे र नो मर्सी पे-पर-भ्युमा जेफ हार्डिको विरुद्धमा खेलेका थिए तर दुवै खेलमा एचले जितेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/nomercy/matches/8069684/results/|title=द गेम|last=ठिफिनो|first=लेनी|date=October 5, 2008|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई|वल्ड रेस्लिङ इन्टरटेन्मेन्ट]]|accessdate=October 6, 2008}}</ref><ref name="WWETitleMatch">{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/cybersunday/matches/8292514/results/|title=साइबर सन्डे|last=डिनिफो|first=लेनी|date=October 26, 2008|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई|वल्ड रेस्लिङ इन्टरटेन्मेन्ट]]|accessdate=October 27, 2008}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160530044510/http://www.wwe.com/shows/cybersunday/matches/8292514/results/ |date=May 30, 2016 }}</ref> सरभाइभर सिरिज पे-पर-भ्युमा ट्रिपल एचको उपाधि जेफ हार्डि र भ्ल्यादिमिर कोजलोभसँग दाउमा लगाइएको थियो तर हार्डि खेल खेल्न अशक्त भएपछि स्म्याकडाउनका सामान्य प्रबन्धक भिकी गुरेरोले एज खेलमा फर्किएको जानकारी गराएकी थिएन र एजलाई उक्त खेलमा सामले गराएकी थिइन।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/survivorseries/2008/matches/8627844|title=एजले ट्रिपल एच र भ्ल्यादिमिर कोजलोभलाई हराए|date=November 23, 2008|accessdate=May 1, 2012|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]}}</ref> उक्त खेलमा हार्डिले एचलाई पछाडिबाट स्टिलको कुर्सीले आक्रमण गरेका थिए भने त्यस मौकाको फाइदा उठाउँदै एजले आफ्नो छैटौँ विश्व च्याम्पियनसिप जितेका थिए भने एच २१० दिनसम्म विजेता बनेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wrestleview.com/news08/1229313534.shtml|title=आर्मेजडन नतिजा – १२/१४/२००८|last=मार्टिन|first=एडम|date=December 14, 2008|publisher=रेसलभ्यु|accessdate=December 14, 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081216161902/http://www.wrestleview.com/news08/1229313534.shtml|archivedate=December 16, 2008|deadurl=no}}</ref> ट्रिपल एचले एजसँग पुन खेलको माग गरेका थिए तर उक्त खेलमा पनि एच हार्न पुगेका थिए। ट्रिपल एच २००९ को रोयल रम्बलमा ७ अौँ स्थानमा खेल्न आएका थिए तर उनलाई अन्तिममा ओर्टनले निस्कासन गराएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/royalrumble/history/2009/matches/9050360/results/|title=आरकेओ सिटी|date=January 25, 2009|last=टेलो|first=क्रिग|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई|वल्ड रेस्लिङ इन्टरटेन्मेन्ट]]|accessdate=January 27, 2009}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091217012110/http://www.wwe.com/shows/royalrumble/history/2009/matches/9050360/results/ |date=December 17, 2009 }}</ref> फेब्रुअरीमा आयोजना गरिएको इलिमिनेसन चेम्बर खेलका ट्रिपल एचले एकपटक पुन डब्ल्युडब्ल्युई च्याम्पियनसिप हात पार्न सफल भएका थिए जुन २०११ सम्मको डब्ल्युडब्ल्युईको इतिहासकै सबैभन्दा धेरै पटक उपाधि जित्ने खेलाडी बनेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/nowayout/matches/9253224/results/|title=डब्ल्युडब्ल्युई नतिजा|last=पिसेरो|first=मिच|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई|वल्ड रेस्लिङ इन्टरटेन्मेन्ट]]|accessdate=February 15, 2009}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090304074552/http://www.wwe.com/shows/nowayout/matches/9253224/results/ |date=March 4, 2009 }}</ref> फेब्रुअरी १६ 'र'को एक शृङ्खलामा ट्रिपल एचले रेन्डी ओर्टनले आक्रमण गर्नलागेका स्टेफिनी म्याकमेन र सेन म्याकमेनलाई बचाएका थिए। फेब्रुअरी २३ 'र'को एक शृङ्खलामा ट्रिपल एचले रेन्डी ओर्टनलाई चुनौती दिएका थिए भने ट्रिपल एचले ओर्टन, रोड्स र डिबियासीलाई आँफुले प्रयोग गर्ने हम्मरे आक्रमण गर्न लागेका थिए भने उनीहरूलाई त्यहाँबाट लखटेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/raw/archive/02162009/|title=खेल परिवतन गर्ने व्यक्ति|last=सेटरसन|first=अब्रे|date=February 16, 2009|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=April 13, 2009}}</ref> रेसरमेनिया २५ का ट्रिपल एचको सामना ओर्टनसँग भएको थियो भने उक्त खेलमा एचले ओर्टनलाई हराउन सफल भए। एचले सेन म्याकमेन र बाटिस्टासँग साझेदारी गर्दै द लेगेसि (ओर्टन, डिबियासी र रोड्स) सँग भिडन्त भएको थियो भने त्यस खेलमा द लेगेसीको जित भएको थियो। नाइट अफ च्याम्पियन पे-पर-भ्युमा ट्रिपल एचले ओर्टनसँग हारेका थिए जसमा जोन सिनापनि सामेल थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/raw/archive/02232009/|title="द लेगिसी र ट्रिपल एच|last=सेटरिन|first=अब्रे|date=February 23, 2009|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=April 13, 2009}}</ref> ==== डि-जेनेरेसन एक्स (सन् २००९–२०१०) ==== [[File:Triple H 2010 Tribute to the Troops.jpg|thumb|upright|२०१० डिसेम्बरमा ट्रिपल एच ट्रिब्युट टु द ट्रुप्स कार्यक्रममा]] १० अगस्ट ''र''को एक शृङ्खलामा ट्रिपल एचले सन माइकल्सलाई उनले काम गर्ने कार्यलयमा भेटबार्ता गर्दै उनलाई पुन डब्ल्युडब्ल्युईमा एक खेलाडीका रूपमा पर्कन आग्रह गरेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/raw/archive/08102009/|first=जर्ज|last=एड्किन्स|title=एक कार्यक्रममा ट्रिपल एच|accessdate=August 10, 2009|date=August 10, 2009|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई|वल्ड रेस्लिङ इन्टरटेन्मेन्ट]]}}</ref> उक्त प्रस्तावलाई माइकल्सले स्विकार्दै ट्रिपल एचसँग एकपटक पुन साझेदारी गरेका थिए भने उनीहरूको खेल द लेगेसी (रेन्डी ओर्टन, टेड डिबियासी र कोडि रोड्स) को विरुद्धमा निर्धारित गरिएको थियो।<ref>{{cite web|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/2009/08/17/10492196.html|title=डब्ल्युडब्ल्युई र|date=August 17, 2009|work=स्ल्यामा! स्पोट्स|publisher=क्यानेडियन अनलाइन एक्सप्लोवर|accessdate=August 19, 2009}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20120713172730/http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/2009/08/17/10492196.html |date=July 13, 2012 }}</ref> १७ अगस्ट ''र''को एक शृङ्खलामा ट्रिपल एच र सन माइकल्स आधिकारिक रूपमा डि जेनेरेसन एक्स समूह बनेका थिए भने उनीहरू अब रिङ्गमा पनि फर्किने भएका थिए। डि-एक्स र द लेगेसीको बीच खेल समरस्ल्याम पे-पर-भ्युमा आयोजना गरिएको थियो जहाँ डि एक्सले लेगेसीलाई हराएका थिए भने<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/summerslam/history/2009/matches/11196552|title=डि-जेनेरेसन एक्सले द लेगेसीलाई हराए|date=August 23, 2009|accessdate=May 4, 2012|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]}}</ref> ब्रेकिङ पोइन्ट पे-पर-भ्युमा उनीहरूको पुन खेलमा द लेगेसीले डि-एक्सलाई हराएका थियो भने उक्त हार डि एक्सका लागि डब्ल्युडब्ल्युई इतिहासको लेगेसी विरुद्धको पहिलो हार थियो। <ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/wwebreakingpoint/2009/11459926|title=कोडि रेड्स र टेड डिबियासीले डि-जेनेरेसन एक्सलाई हराए|date=September 13, 2009|accessdate=May 4, 2012|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई|वल्ड रेस्लिङ इन्टरटेन्मेन्ट]]}}</ref> हेल इन अ सेल पे-पर-भ्यूमा आयोजना गरिएको द लेगेसी र डि एक्सको खेल हिल इन अ सेल भित्र निर्धारित गरिएको थियो भने त्यस खेलमा डि-एक्सले द लेगेसीलाई हराएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/PPVReports/2009/10/05/11300786.html|title=हेल इन अ सेल नतिजा|last=स‍कोल|first=क्रिस|author2=|date=October 5, 2009|work=स्ल्याम! स्पोट्स|publisher=क्यानेडियन अनलाइन एक्सप्लोवर|accessdate=October 6, 2009}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20120714103825/http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/PPVReports/2009/10/05/11300786.html |date=July 14, 2012 }}</ref> सन माइकल्स, ट्रिपल एच र जोन सिनाको खेल सिनाको डब्ल्युडब्ल्युई च्याम्पियनसिपका लागि सरभाइभर सिरिजमा भएको थियो तर उक्त खेलमा सिनाले दुवै माइकल्स र एचलाई हराउँदै विजेता कायम रहेका थिए।<ref>{{cite web|first=डेल|last=प्लमर|author2=|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/PPVReports/2009/11/23/11879686.html|title=सरभाइभर सिरिजमा भएको उपाधि परिवर्तन|accessdate=December 14, 2009|date=November 23, 2009|publisher=क्यानेडियन अनलाइन एक्सप्लोवर|work=स्ल्याम! स्पोट्स}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20120717080709/http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/PPVReports/2009/11/23/11879686.html |date=July 17, 2012 }}</ref> त्यस खेलपछि पनि माइकल्स र एच साथिका रूपमा रहेका थिए। १३ डिसेम्बर टिएलसी पे-पर-भ्युमा डि-एक्सले जेरी-शो ([[बिग सो|बिग शो]] र [[क्रिस जेरिको]]) लाई हराउँदै डब्ल्युडब्ल्युई ट्याग टिम च्याम्पियनसिप जित्न सफल भएका थिए भने उक्त उपाधि उनीहरूको समूहको रूपमा पहिलो सफलता थियो।<ref>{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/PPV_Reports_5/article_37357.shtml|title=डब्ल्युडब्ल्युई टिएलसी प्रतिवेदन|last=काल्डवेल|first=जेम्स|date=December 13, 2009|publisher=प्रो रेस्लिङ टच|accessdate=December 16, 2009}}</ref> २१ डिसेम्बरका दिन ट्रिपल एचले हर्नस्वागल डि-एक्सको सदस्य बनेको घोषणा गरेका थिए र स्वागललाई डि-एक्सको सुभचिन्तकको रूपमा लिएका थिए।<ref name="dx mascot">{{cite web|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/2009/12/21/12235071.html|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा|last=प्लमर|first=डेल|date=December 21, 2009|work=स्ल्याम! स्पोट्स|publisher=क्यानेडियन अनलाइन एएक्सप्लोवर|accessdate=December 28, 2009}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20120728143854/http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/2009/12/21/12235071.html |date=July 28, 2012 }}</ref> ११ जनवरी २०१० 'र'को एक शृङ्खलामा माइक टाइसन अतिथिको भूमिकामा आएका थिए र टाइसनले जेरिकोसँग साझेदारी गर्दै डि-एक्सको विरुद्धमा रिङ्गमा उत्रिएका थिए तर खेलको समाप्तिसँगै टाइसनले आफ्नो साथी जोरिकोलाई आक्रमण गर्दै डि-एक्ससँग मिलेका थिए ।<ref name="dx mascot"/> ८ फेब्रुअरी ''र''को एक शृङ्खलामा डि-एक्सले आफ्नो ट्याग टिम उपाधि शोमिज (बिग शो र द मिज) सँग हारेका थिए जुन खेल ट्रिपल थ्रेट थियो भने उक्त खेलमा द स्ट्रेट सोसाइटी (सिएम पङ्क र लुक ग्यालोज) पनि सामेल थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wrestleview.com/news2009/1263270064.php|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा – १/११/२०१०|last=गोल्डेन|first=मन्टर|date=January 11, 2010|publisher=रेिलभ्यु डटकम|accessdate=January 22, 2010}}</ref> मार्च १ मा पुन आयोजना गरिऐको ट्याग टिम च्याम्पियनसिप खेलमा डि-एक्स शोमिजसँग हारेका थिए जसका कारण उनीहरूले आफ्नो उपाधि जित्न असमर्थ रहे भने उक्त खेलपछि सन माइकल्सले डब्ल्युडब्ल्युईमा कुस्ती खेल्न छाडेका थिए। माइकल्स र एचको सन् २०१० को ट्रिब्युट टु द ट्रुप्स कार्यक्रममा एकपटक पुनर्मिलन भएको थियो तर उनीहरूले जोडिको रूपमा कुस्ती खेल्न बन्द गरेका थिए।<ref name="Raw0103">{{cite web|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/2010/03/01/13076276.html|title=रेसलमेनिया|last=प्लमर|first=डेल|date=March 1, 2010|work=स्ल्याम! स्पोट्स|publisher=क्यानेडियन अनलाइन एक्सप्लोवर|accessdate=April 9, 2010}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20120717195117/http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/2010/03/01/13076276.html |date=July 17, 2012 }}</ref> २१ फेब्रुअरीमा आयोजना गरिएको इलिमिनेसन चेम्बरमा ट्रिपल एचले तात्कालिक डब्ल्युडब्ल्युई बिजेता सेमसलाई चेम्बर खेलबाट बाहिराएका थिए त्यहि पनि उनले डब्ल्युडब्ल्युई च्याम्पियनसिप जित्न असमर्थ रहे।<ref>{{cite web|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/2010/03/01/13076276.html|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र''|date=March 1, 2010|last=प्लमर|first=डेल|accessdate=March 29, 2010|work=स्ल्याम! स्पोट्स|publisher=क्यानेडियन अनलाइन एक्सप्लोवर}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20120717195117/http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/2010/03/01/13076276.html |date=July 17, 2012 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.wrestleview.com/viewnews.php?id=1269831368 |title=रेसलमेनिया २६ नतिजा – ३/२८/२०१० |date=March 28, 2010 |last=मार्टिन |first=एडम |accessdate=March 29, 2010 |publisher=रेसलभ्यु |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100401034109/http://www.wrestleview.com/viewnews.php?id=1269831368 |archivedate=April 1, 2010 |df= }}</ref> सेमसले उक्त खेलको दुई हप्तापछि एचलाई आक्रमण गरेका थिए जसका कारण उनीहरूको खेल रेसलमेनिया २६ मा आयोजना गरिएको थियो भने त्यस खेलमा एचले सेमसलाई हराएका थिए।<ref>{{cite web |url=http://www.wrestlingnewssource.com/feed_news-17510-PHOTO_Triple_H__Shawn_Michaels_DX_Return_for_T.php |title=डि जेनेरेसन एक्स |accessdate=December 19, 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101215164712/http://www.wrestlingnewssource.com/feed_news-17510-PHOTO_Triple_H__Shawn_Michaels_DX_Return_for_T.php |archivedate=December 15, 2010 |df= }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160410014725/http://www.wrestlingnewssource.com/feed_news-17510-PHOTO_Triple_H__Shawn_Michaels_DX_Return_for_T.php |date=April 10, 2016 }}</ref> रेसलमेनिया २६ मा द अंडरटेकर र माइकल्सको खेल जारी गरिएको थियो भने उक्त खेलमा माइकल्स अंडरटेकरसँग हारेका थिए जसका कारण माइकल्सले अवकाश लिन बाध्य भएका थिए। माइकल्सले आफ्नो बिदाई कार्यक्रममा सबैका अगाडि केही कुरा भन्न लागेका थिए तर उनलाई सेमसले आक्रमण गरेका थिए जसका कारण सेमस र माइकल्सको खेल एक्सट्रिम रुलमा आयोजना गरिएको थियो।<ref>{{cite web|first=स्टिभ |last=गेरविच |url=http://www.wrestleview.com/viewnews.php?id=1292171243 |title=डब्ल्युडब्ल्युई ट्रिब्युट ट द ट्रुप्स-२०१० नतिजा |accessdate=December 21, 2010 |date=December 12, 2010 |publisher=रेसलभ्यु |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101216004611/http://www.wrestleview.com/viewnews.php?id=1292171243 |archivedate=December 16, 2010 |df= }}</ref> ==== मुख्य परिचालन अधिकारी (सन् २०११-२०१३) ==== [[File:Undertaker stares down HHH.jpg|thumb|left|230px|रेसलमेनियामा खेलहुन भन्दा केही हप्ता अघि ट्रिपल एच र द अंडरटेकर]] २१ फेब्रुअरी २०११ ''र''को एक शृङ्खलामा ट्रिपल एच चोट मुक्त भएर फर्किएका थिए भने उनले आउने बित्तिकै [[द डेडम्यान|द अंडरटेकर]]लाई रेसलमेनिया २७ मा चुनौती दिएका थिए जसन पछि गएर नो होल्ड्स ब्यार्ड म्याचमा सारिएको थियो। त्यस चुनौतीको एक हप्ता अगाडि ट्रिपल एचले सेमसलाई आक्रमण गरेका थिए जसका कारण सेमस घाइतेहुँदै १० महिना सम्म उपचार गराउन बस्नु परेको थियो। रेसलमेनिया २७ मा द अंडरटेकरले ट्रिपल एचलाई हराएका थिए जसका कारण द अंडरटेकरको रेसमेनियामा अपराजित यात्रा कायमै रहेको थियो जुन तात्कालिक समयसम्म १९-० पुगेको थियो।<ref>{{cite web|url=http://weblogs.baltimoresun.com/sports/wrestling/blog/2011/04/live_blog_from_wrestlemania_xxvii_triple_h_vs_the_undertaker.html|title=ट्रिपल एच विरुद्ध द अंडरटेकर -रेसलमेनिया २९|publisher=|accessdate=September 14, 2014}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304052638/http://weblogs.baltimoresun.com/sports/wrestling/blog/2011/04/live_blog_from_wrestlemania_xxvii_triple_h_vs_the_undertaker.html |date=March 4, 2016 }}</ref> जुलाई १८ ''र''को ऐक शृङ्खलामा ट्रिपल एच कार्यक्रमको अन्तिममा देखा पर्दै उनले आफ्ना ससुरा [[भिन्स म्याकमेन]]को पद लिने जानकारी गराएका थिए भने उनी त्यसपछि मुख्य परिचालन अधिकारीको रूपमा डब्ल्युडब्ल्युईमा काम गर्ने घोषण गरेका थिए। ट्रिपल एचले मुख्य परिचालन अधिकारीको पद सम्हालेका थिए भने तात्कालिक डब्ल्युडब्ल्युई विजेता सिएम पङ्क थिए जसले विजेता बन्ने बित्तिकै डब्ल्युडब्ल्युई छाडेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://us.wwe.com/shows/raw/2011-07-18/mcmahon-relieved-of-duties|title="भिन्स म्याकमेन|last=टेलो|first=क्रिग|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110822134722/http://us.wwe.com/shows/raw/2011-07-18/mcmahon-relieved-of-duties|archivedate=August 22, 2011|df=mdy-all}}</ref> ट्रिपल एचले डब्ल्युडब्ल्युई च्याम्पियनसिप र डब्ल्युडब्ल्युई विश्व ह्याभिवेट च्याम्पियनसिपलाई समायोजन गर्ने निर्णय भएको जानकारी गराएका थिए भने उनले समरस्ल्याममा [[जोन सिना]] र सिएक पङ्कको खेलमा रेफ्रिको भूमिका रहने घोषणा गरेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/summerslam/2011/cena-punk-wwe-title|title=जोन सिना विरुद्ध सिएम पङ्क|accessdate=August 1, 2011|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]}}</ref> समरस्ल्याममा सिना र पङ्कको खेलमा सिनाले डोरीमा खुट्टा राख्दा पनि नदेखेका हुनाले पङ्क विजेता बनेका थिए। खेलको समाप्तिसँगै एचका पुराना साथी केभिन नाशले पङ्कलाई आक्रमण गर्दै अल्बर्टो डेल रियोलाई डब्ल्युडब्ल्युई च्याम्पियनसिप जित्न मद्दत पुर्‍याएका थिए।<ref>{{cite web| url=http://www.wwe.com/inside/kevin-nash-released|title=केभिन नाश|date=September 7, 2011|work=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=September 7, 2011}}</ref> उक्त आक्रमणको अर्को हप्ता पङ्कले ट्रिपल एचसँग नाशको विरुद्धमा खेल काग गरेका थिए तर एचले बाहिरी पक्षले खेलमा अवरोध पुर्‍याएको भन्दै नाशलाई निकाला गर्नु भन्दा अगाडि नाश र पङ्कको खेल जारी गरेका थिए। नाश र पङ्कको खेलमा जोन लाउरीनाइटिस, द मिज र आर ट्रुथले खेलमा अवरोध पुर्‍याएपछि नाशले खेल जितेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/nightofchampions/2011/punk-tripleh|title=ट्रिपल एचले सिएम पङ्कलाई हराए|accessdate=December 5, 2011|last=टेलो|first=क्रिग|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]}}</ref> भिन्स म्याकमेन त्यसपछि ''र''मा फर्किएका थिए र आफ्नो पद सम्हाल्न थाले।<ref>{{cite web |url=https://www.wwe.com/shows/wrestlemania/29/wrestlemania-29-results |title=रेसलमेनिया २९ नतिजा |publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई|वल्ड रेस्लिङ इन्टरटेन्मेन्ट]]|date=}}</ref> म्याकमेनले उनी काममा आउने बित्तिकै लाउरीनाइटिसलाई ''र''को सामान्य प्रबन्धकको रूपमा स्वीकृत गरेका थिए भने म्याकमेनले भिगानेन्स पे-पर-भ्युमा ट्रिपल एच र सिएम पङ्कको खेल आर ट्रुथ र द मिजसँग हुने निस्चित गरेका थिए। खेलको अन्तरालमा नाशले एचलाई आक्रमण गरेका थिए जसका कारण एचलाई अस्पताल पुर्‍याइएको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/raw/2011-10-10/results|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र''|accessdate=October 12, 2011|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई}}</ref> ट्रिपल एच डिसेम्बर १२ का दिन स्लामे अवार्ड कार्यक्रममा फर्किएका थिए भने उनले डिसेम्बर १८ मा नाश र एचको खेल टिएलसीमा आयोजना गरिएको थियो भने उक्त खेलमा ट्रिपल एचले नाशलाई हराएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/vengeance/2011/triple-h-punk-miz-truth|title=सिएम पङ्क र ट्रिपल एच विरुद्ध द मिज र आर ट्रुथ |publisher=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=October 12, 2011}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/raw/2011-10-10/results|title=डब्ल्युडब्ल्युई र |accessdate=October 12, 2011|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई}}</ref><ref>{{cite web|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/PPVReports/2011/12/18/19141396.html|title=टिएलसी|date=December 18, 2011|last=हिलहाउस|first=डेभ|accessdate=December 18, 2011|work=स्ल्याम! स्पोट्स|publisher=क्यानेडियन अनलाइन एक्सप्लोवर}}</ref> ट्रिपल एच ३० जनवरी २०१२ मा ''र''को एक शृङ्खलामा फर्किएका थिए र उनले खेल हेर्न आएका हजारौँ व्यक्तिलाई केही भन्न लागेका थिए तर उनलाई द अंडरटेकरले अवरोध पुर्‍याउँदै एचलाई चुनौती दिएका थिए भने एचले उक्त प्रस्तावलाई अस्विकार गरेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/raw/2012-01-30/results|title=द अंडरटेकर|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]|last=|first=मिच|date=January 30, 2012|accessdate=January 30, 2012}}</ref> एचले चुनौती अस्विकार गरेपछि अंडरटेकरले उनलाई सन माइकल्सको छाँयामा हिन्ने एक कयर भनेर भनेका थिए जसको कारण ट्रिपल एच र द अंडरटेकरको खेल रेसलमेनिया २८ मा हेल इन अ सेलमा हुने निर्णय भएको थियो।<ref>{{cite web|last=|first=कारा ए|title=डब्ल्युडब्ल्युई सिपर शो नतिजा|url=http://www.wwe.com/shows/raw/2012-02-13/results|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]|accessdate=February 14, 2012|date=February 13, 2012}}</ref> उक्त खेलमा द अंडरटेकरले ट्रिपल एचलाई हराएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/wrestlemania/28/undertaker-triple-h-hell-in-a-cell|title=द अंडरटेकर विरुद्ध ट्रिपल एच|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=February 20, 2012}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/wrestlemania/28/wrestlemania-28-results-the-undertaker-triple-h/page-5|title=एन्ड अफ द एरा|author=रायन मर्फी|date=February 4, 2012|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=April 2, 2012}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304071724/http://www.wwe.com/shows/wrestlemania/28/wrestlemania-28-results-the-undertaker-triple-h/page-5 |date=March 4, 2016 }}</ref> ट्रिपल एच अप्रिल ३० ''र''को एक शृङ्खलामा पुन फर्किएका थिए भने उनले [[ब्रक लेज्नर]]लाई डब्ल्युडब्ल्युईमा आउने पत्र नदिएका कारण लेज्नरले उनलाई आक्रमण गर्दै उनको हात भाँचिदिएका थिए भने ट्रिपल एच केही महिना सम्म खेलमा फर्किएका थिएनन्।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/raw/2012-01-30/results|title=द अंडरटेकर फर्किए|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]|last=|first=मिच|date=January 30, 2012|accessdate=January 30, 2012}}</ref> जुन महिनामा आयोजना गरिएको नो वे आउट पे-पर-भ्युमा ट्रिपल एचले ब्रक लेज्नरलाई चुनौती दिएका थिए तर लेज्नरका प्रबन्धक पल हेमेनले उनको उक्त चुनौती लेज्नरले अस्विकार गरे भन्ने जानकारी गराएका थिए।<ref>{{cite web|last=|first=कारा.ए|title=डब्ल्युडब्ल्युई सुपर शो नतिजा|url=http://www.wwe.com/shows/raw/2012-02-13/results|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]|accessdate=February 14, 2012|date=February 13, 2012}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/wrestlemania/28/undertaker-triple-h-hell-in-a-cell|title=द अंडरटेकर विरुद्ध ट्रिपल एच (सन माइकल्स खेलका रेफ्रि)|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=February 20, 2012}}</ref> डब्ल्यडब्ल्यूई ''र''को १००० अौँ शृङ्खलामा एचकी श्रीमती स्टेफिनी म्याकमेनले पल हेमेनलाई ट्रिपल एचले ब्रक लेज्नरलाई चुनौती दिएका छन् भन्ने कुरा खुलाएकी थिइन<ref>{{cite web|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_62576.shtml|last=काल्डवेल|first=जेम्स|work=प्रो रेस्लिङ टच|accessdate=October 10, 2012}}</ref> तर त्यसको अर्को रात लेज्नरले माइकल्सलाई पछाडिबाट आक्रमण गर्दै उनको हात भाँचिदिएकन थिए जसका कारण एचले लेज्नरलाई त्यहाबाट लखटेका थिए भने उनले लेज्नरलाई समाउन भने सकेनन्।<ref>{{cite web|last=काल्डवेल|first=जेम्स|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा - 'र'को १००० अौँ शृङ्खला |url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_63621.shtml|work=प्रोरेस्लिङ टच|accessdate=July 28, 2012}}</ref> उक्त घटनाको ६ दिन पछिको समरस्ल्याम पे-पर-भ्युमा ट्रिपल एचको सामना ब्रक लेज्नरसँग भएको थियो भने खेलमा लेज्नरले एचलाई हराएका थिए।<ref>{{cite web|last=काल्डवेल|first=जेम्स|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_64255.shtml|work=प्रो रेस्लिङ टच|accessdate=October 11, 2012}}</ref><ref>{{cite web|last=बिसफ|first=म्याट|title=ट्रिपल एच र ब्रक लेज्नरको भिडन्त|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/PPVReports/2012/08/19/20118431.html|work=स्ल्याम! रेस्लिङ|accessdate=October 11, 2012}}</ref><ref>{{cite web|last=मार्टिन |first=एडम |title=ट्रिपल एचको हालमा समस्या आएको छ |url=http://www.wrestleview.com/viewnews.php?id=1345485116 |work=रेसलभ्यु |accessdate=October 11, 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121024023327/http://www.wrestleview.com/viewnews.php?id=1345485116 |archivedate=October 24, 2012 |df= }}</ref> अगस्ट २७ ''र''को एक शृङ्खलामा एचले आफ्नो कुस्ती कार्यकालबाट अवकाश लिने निर्णय लिएका थिए तर उनको अवकाश लिनुमा कुनै पनि कारण उनले बताउन सकेका थिएनन्।<ref>{{cite web|last=काल्डवेल|first=जेम्स|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_64638.shtml|work=प्रो रेस्लिङ टच|accessdate=October 11, 2012}}</ref> १७ डिसेम्बर ''र''को एक शृङ्खलामा एच कुस्ती खेल्न छाड्दै २०१२ को स्लामे अवार्ड कार्यक्रममा देखा परेका थिए जहाँ उनले आफ्नो कपाललाई छोटो बनाएका थिए। ट्रिपल एच २५ फेब्रुअरी २०१३ मा ''र''को एक शृङ्खलामा फर्किएका थिए भने ब्रक लेज्नरले त्यहि दिन एचका ससुरा भिन्स म्याकमेनलाई आक्रमण गर्ने खेजेकन थिए तर उनी सफल रहेनन्।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/raw/2013-02-25/wwe-raw-results-26094181|title=ब्रक लेज्नर र भिन्स म्याकमेन|work=डब्ल्युडब्ल्युई|last=|first=एन्थोनी|date=February 25, 2013|accessdate=February 26, 2013}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303200059/http://www.wwe.com/shows/raw/2013-02-25/wwe-raw-results-26094181 |date=March 3, 2016 }}</ref> त्यसपछिक‍ अर्को रात ट्रिपल एचले ब्रक लेज्नरलाई रेसलमेनिया २९ का लागि चुनौती दिएका थिए भने लेज्नरका प्रबन्धकले उक्त प्रस्ताव लेज्नरको पक्षमा स्विकार गरेका थिए तर उक्त खेलमा ट्रिपल एच हारे भने उनको डब्ल्युडब्ल्युईमा आफ्नो कार्यकाल समाप्त गर्नु पर्ने नियम बनाइएको थियो।<ref>{{cite web|title=रेसलमेनिया २९ भन्दा अगाडिको ''र''|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_69088.shtml}}</ref><ref>{{cite web|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_69177.shtml}}</ref> त्यस घटनाको अर्को हप्ताको 'र'मा ट्रिपल एचले खेलको पत्रमा हस्ताक्षर गर्दै हेमेनलाई आक्रमण गरेका थिए। रेसलमेनिया २९ का दिन ट्रिपल एचले ब्रक लेज्नरलाई हराएका थिए जहाँ उनले लेज्नरलाई स्टिलको सिँढीमा पेडिग्रि हानेका थिए।<ref>{{cite web|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_69381.shtml}}</ref> १५ अप्रिल ''र''को एक शृङ्खलामा हेमेनले एचलाई लेज्नरसँग पुन खेल खेन्न भन्दै चुनौती दिएका थिए भने उक्त चुनौतीलाई स्विकार गर्दै एच र लेज्नरको खेल आँउदै एक्सट्रिपम रुलमा आयोजना गरिएको थियो।<ref>{{cite web |title=ब्रक लेज्नरको ट्रिपल एचसँग एक्सट्रिम रुलका खेल |url=http://www.wwe.com/videos/brock-lesnar-attacks-3mb-paul-heyman-proposes-a-steel-cage-match-against-triple-26107914 |work=डब्ल्युडब्ल्युई |accessdate=April 17, 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130418114337/http://www.wwe.com/videos/brock-lesnar-attacks-3mb-paul-heyman-proposes-a-steel-cage-match-against-triple-26107914 |archivedate=April 18, 2013 |df= }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130418114337/http://www.wwe.com/videos/brock-lesnar-attacks-3mb-paul-heyman-proposes-a-steel-cage-match-against-triple-26107914 |date=April 18, 2013 }}</ref> त्यस खेलमा लेज्नरले एचको हात एकपटक पुन भाँचिदिएकन थिए जसका कारण एच खेल खेल्न असमर्थ रहे र खेल लेज्नरले जितेका थिए।<ref>{{cite web|title=ठब्ल्यूडब्ल्यूई ''र'' नतिजा|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_70160.shtml#.UY7ydLWG3Cc}}</ref><ref>{{cite web|title=डब्ल्युडब्ल्युई एक्सट्रिम रुल नतिजा|url=http://www.cagesideseats.com/2013/5/20/4347158/wwe-extreme-rules-results-and-reactions-from-last-night-may-19-believe-in-gold}}</ref> त्यस खेलको अर्को हप्ताको ''र''मा ट्रिपल एचको सामना कर्टेक्स एक्सलसँग भएको थियो जसको पल हेमेन नयाँ प्रबन्धक रहेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/raw/2013-05-20/wwe-raw-results-26116382/page-10|title=कर्टेक्स एक्सलले ट्रिपल एचलाई हराए|work=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=September 14, 2014}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303203531/http://www.wwe.com/shows/raw/2013-05-20/wwe-raw-results-26116382/page-10 |date=2016-03-03 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/raw/2013-05-20/triple-h-injury-update-26116877|title=ट्रिपल एच घाइते भए पछिको विवरण|work=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=September 14, 2014}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151229010341/http://www.wwe.com/shows/raw/2013-05-20/triple-h-injury-update-26116877 |date=2015-12-29 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.wwe.com/videos/triple-h-exits-the-arena-wwe-app-exclusive-may-20-2013-26116567 |title=२० मे २०१३- ट्रिपल कुस्ती खेल्ने रिङ्गबाट बाहिर |work=डब्ल्युडब्ल्युई |accessdate=September 14, 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141225152549/http://www.wwe.com/videos/triple-h-exits-the-arena-wwe-app-exclusive-may-20-2013-26116567 |archivedate=December 25, 2014 |df= }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141225152549/http://www.wwe.com/videos/triple-h-exits-the-arena-wwe-app-exclusive-may-20-2013-26116567 |date=December 25, 2014 }}</ref> ट्रिपल एचको दिमागमा कहि असर परेता पनि खेल खल्न लागेका थिए तर स्टेफिनी र भिन्स म्याकमेनले उनलाई कुस्ती खेल्नबाट रोक लगाएका थिए। त्यहि रात ट्रिपल एच एक्सलसँग हारेका थिए जबकि भिन्स म्याकमेनले खेलमा बचाउने घन्टी र हेडफोनहरू लग्दै खेललाई सुरुहुनबाट रोकेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/videos/playlists/triple-h-storms-off-raw|title= डब्ल्युडब्ल्युई ''र''मा ट्रिपल एच|work=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=September 14, 2014}}</ref> ==== द अथोरिटी (सन् २०१३-२०१६) ==== [[File:Triple H and Stephanie McMahon 2014.jpg|thumb|right|upright|द अथुरिटीको रूपमा ट्रिपल एच र स्टेफिनी म्याकमेन]] अगस्ट १२ ''र''को एक शृङ्खलामा ट्रिपल एचले समरस्ल्याममा हुने [[जोन सिना]] र [[डेनियल ब्रायन]]को डब्ल्युडब्ल्युई च्याम्पियनसिप खेलमा आँफु अतिथि रेफ्रिको भूमिकामा हुने घोषणा गरेका थिए भने उनले ब्राड म्याडक्सलाई पेडिग्री हानेका थिए। समरस्ल्याममा ब्रायनले सिनालाई हराएपछि ट्रिपल एचले डब्ल्युडब्ल्युई विजेता ब्रायनलाई पेडिग्री हान्दै [[रेन्डी ओर्टन]]लाई आफ्नो मनी इन द बैक क्यास इन गर्नै मैका दिएका थिए भने ओर्टनले ब्रायनलाई हराउँदै डब्ल्युडब्ल्युई विजेता बनेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/summerslam/2013/john-cena-daniel-bryan-26131903|title=डेनियल ब्रायनले जोन सिनालाई हराए, रेन्डी ओर्टनले मनि इन द बैङ्क क्यासी इन गर्दै विश्व विजेता बने|work=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=September 14, 2014}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303182225/http://www.wwe.com/shows/summerslam/2013/john-cena-daniel-bryan-26131903 |date=March 3, 2016 }}</ref> एचले आफ्नी श्रीमती स्टेफिनी म्याकमेसँग साझेदारी गर्दै द अथुरिटी नामक एक समूह गठन गरेका थिए जसमा द शिल्ड पनि सामेल थिए भने पछि केन पनि समूहको सदस्य बनेका थिए। आँउदै हप्तामा एचले कुनै पनि कुस्ती खेलाडीले जसले अथुरिटीलाई नराम्रो भन्छ त्यसलाई ह्याडिकेफ म्याचमा सामेल गराउने गर्न सुरु गरेका थिए। त्यस बखत ट्रिपल एचले [[बिग सो|बिग शो]] र डल्फ जिग्लरलाई चेतावनी दिएका थिए भने एचले कोडि रोड्सलाई निकाला समेत गरेका थिए।<ref>{{cite web |url=http://www.wwe.com/videos/wwe-coo-triple-h-addresses-wwe-universe-concerns-over-a-new-regime-superstar-fir-26146347 |title=आधिकारिक प्रतिवेदनको प्रतिलिपी |accessdate=September 4, 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130905140339/http://www.wwe.com/videos/wwe-coo-triple-h-addresses-wwe-universe-concerns-over-a-new-regime-superstar-fir-26146347 |archivedate=September 5, 2013 |df=mdy }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130905140339/http://www.wwe.com/videos/wwe-coo-triple-h-addresses-wwe-universe-concerns-over-a-new-regime-superstar-fir-26146347 |date=September 5, 2013 }}</ref> ७ अक्टोबर ''र''को एक शृङ्खलामा ट्रिपल एचले बिग शोलाई पनि नाकाल्ने घोषणा गरेका थिए तर शोले जाने बेलामा एचलाई नक आउट पञ्च हानेका थिए जसका कारण बिग शो लाई तुरुन्तै त्यस ठाउँबाट हटाएका थिए। २०१३ स्लामे अवार्ड कार्यक्रममा ट्रिपल एचले रेन्डी ओर्टनलाई पेडिग्री हानेका थिए जब ब्रायनले ओर्टनलाई स्टेफिनी म्याकमेन माथि धक्का दिएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/raw/2013-12-09/wwe-raw-results-26169042/page-10|title=डब्ल्युडब्ल्युई नतिजा|work=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=September 14, 2014}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304082643/http://www.wwe.com/shows/raw/2013-12-09/wwe-raw-results-26169042/page-10 |date=2016-03-04 }}</ref> रेसलमेनिया ३० मा ट्रिपल एचको खेल डेनियल ब्रायनको विरुद्धमा निर्धारित गरिएको थियो भने त्यस कार्यक्रममा ट्रिपल एच ब्रायनसँग हारेका थिए जसका कारण रेसलमेनियाको अन्तिम खेलमा ब्रायन रेन्डी ओर्टन र बाटिस्टाको डब्ल्युडब्ल्युई च्याम्पियनसिप खेलमा सामेल हुने मौका पाएका थिए। एच र ब्रायनको खेल सकिएपछि एचले ब्रायनलाई स्टिलको कुर्सीले प्रहार गर्दै उनलाई स्टिलको सिँढीले प्रहार गरेका थिए जसका कारण ब्रायन घाइते भएका थिए। ब्रायन अशक्त हुँदाहुँदै पनि उनी रेसलमेनियाको अन्तिम खेलमा सामेल भएका थिए भने खेलमा ब्रायनले बनटिस्टालाई आत्मसमर्पण गराउँदै डब्ल्युडब्ल्युई विश्व ह्याभिवेट विजेता बन्न सफल भएका थिए।<ref>{{cite web|last=क्ल्याप|first=जोन|title=द शिल्डको विरुद्ध द इभोलुसन|url=http://www.wwe.com/shows/extremerules/2014/the-shield-evolution-26230042|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=May 4, 2014}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303173910/http://www.wwe.com/shows/extremerules/2014/the-shield-evolution-26230042 |date=March 3, 2016 }}</ref> एचले ब्रायनको उपाधि हडप्नका लागि १८ अप्रिल स्म्याकडाउनको एक शृङ्खलामा पुन इभोलुसनको गठन गरेका थिए जसका बाटिस्टा, रेन्डी ओर्टन र ट्रिपल एच रहेका थिए। इभोलुसनले निकै कोसिस गरेता पनि ब्रायनको उपाधि कव्जामा लिन सकेका थिएनन् भने त्यहि बेला द शिल्डले पनि द इभोलुसनका लागि काम गर्न बन्द गरेका थिए। एक्सट्रिम रुलमा इभोलुसन र द शिल्डको खेल निर्धारित गरिएको थियो भने खेलमा द शिल्डको जित भएको थियो। जुन २ ''र''को एक शृङ्खलामा बाटिस्टाले इभोलुसन छाडेका थिए जब ट्रिपल एचले उनलाई डब्ल्युडब्ल्युई विश्व ह्याभिवेट च्याम्पियनसिप खेल खेल्नबाट बन्चित गराए। ट्रिपल एचले पनि द शिल्डका सदस्य सेथ रोलिन्सलाई आफ्नो समूहमा ल्याएका थिए।<ref name="raw102714">{{cite web|last1=ट्डेस्को|first1=माइक|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा – १०/२७/२०१४ (जोन सिना विरुद्ध सेथ रोलिन्स)|url=http://www.wrestleview.com/wwe-wrestling-results/wwe-raw-results/51368-wwe-raw-results-10-27-14-live-results-from-san-antonio|website=रेसलभ्यु|accessdate=October 28, 2014}}</ref> अक्टोबर २७ ''र''को एक शृङ्खलामा ट्रिपल एचले जोन सिनालाई आफ्नो समूहमा सामेल हुन आग्रह गरेका थिए भने उक्त प्रस्तावलाई सिनाले अस्विकार गरेका थिए। सिनाले उक्त प्रस्ताव अस्विकार गरेपछि ट्रिपल एचले ५ को विरुद्ध ५ इलिमिनेसन म्याच हुने घोषणा गरेका थिए जुन खेल सरभाइभर सिरिजका लागि निर्धारित गरिएको थियो।<ref name="raw110314">{{cite web|last1=टेडेस्को|first1=माइक|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा – ११/३/२०१४ (रेन्डी ओर्टन विरुद्ध सेथ रोलिन्स)|url=http://www.wrestleview.com/wwe-wrestling-results/wwe-raw-results/51473-wwe-raw-results-11-3-14-live-results-from-buffalo|website=रेसलभ्यु डटकम|accessdate=November 4, 2014}}</ref> टिम सिना र टिम अथुरिटीको खेल सरभाइभर सिरिजमा आयोजना गरेपछि डब्ल्युडब्ल्युईका प्रमुख व्यक्ति [[भिन्स म्याकमेन|मिस्टर म्याकमेन]]ले यदि टिम अथुरिटीले खेलमा खाल खायो भने अथुरिटीको सबै शक्ति हड्पिने छ भन्ने घोषणा गरेका थिए भने २१ नोभेम्बर स्म्याकडाउनको एक ट्रिपल एचले यदि टिम सिनाले हार खायो भने सिना बाहेक अरु सबै सदस्य डब्ल्युडब्ल्युईबाट निस्कासन हुने छन् भन्ने घोषणा गरेका थिए।<ref name="sd112114">{{cite web|last1=टेडेस्को|first1=माइक|title=डब्ल्युडब्ल्युई स्म्याकडाउन नतिजा – ११/२१/२०१४ |url=http://www.wrestleview.com/wwe-wrestling-results/wwe-smackdown-results/51770-wwe-smackdown-results-11-21-14-survivor-series-hype|website=रेसलभ्यु|accessdate=November 22, 2014}}</ref> सरभाइभर सिरिज पे-पर-भ्युमा टिम सिनाका सदस्यले आँफ्नै टिमका कप्तान सिनालाई आक्रमण गर्दै टिम अथुरिटीको हिस्सा बनेका थिए। खेल चलिरहँदा स्टिङले डब्ल्युडब्ल्युईमा प्रदापर्ण गर्दै टिम अथुरिटीका सेथ रोलिन्स र ट्रिपल एचलाई आक्रमण गरेका थिए जसका कारण टिम सिनाका अन्तिम खेलाडी डल्फ जिग्लरले खेल टिम सिनाको लागि जित दिलाएका थिए। टिम अथुरिटीले टिम सिनासँग हारेपछि उनीहरू सबै शक्ति गुमेको थियो। [[File:Triple H at WM30.jpg|left|thumb|175px|ट्रिपल एच रेसलमेनिया ३० मा]] द अथुरिटीले शासन सत्ता गुमाएपछि पनि रोलिन्सले सिनालाई द अथुरिटीमा ल्याउने प्रयास जारी राखेका थिए जुन एक कार्यक्रमको अन्तरगर कार्यक्रममा अध्धोसक एज र [[बिग सो|बिग शो]]को बिग राखिएको थियो। जनवरी १९ ''र''को एक शृङ्खलामा सिनाले केन , बिग शो र [[सेथ रोलिन्स|रोलिन्स]]को जोडि विरुद्धको खेलमा स्टिङले अवरोध पुर्‍याएका कारण खेल जित्न सफल हुँदै ट्रिपल एच र स्टेफिनी म्याकमेनले जागिरबाट निस्कासन गरिएका डल्फ जिग्लर, राइब्याक र एरिक रोवेनलाई पुन डब्ल्युडब्ल्युईमा छिराएका थिए।<ref>{{cite web|last1=केलर|first1=वेड|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' प्रतिवेदन|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_82500.shtml|website=पिडब्ल्यू टच|accessdate=December 31, 2014}}</ref> जनवरी २६ का दिन डब्ल्युडब्ल्युई डटकमले घोषणा गरे अनुसार ट्रिपल एचले स्टिङलाई फास्टलेनमा चुनौती दिएका थिए भने उक्त प्रस्तावलाई स्विकार गर्दै स्टिङले उक्त खेललाई रेसलमेनिया ३१ मा सारेका थिए। रेसलमेनिया ३१ मा डि-जेनेरेसन एक्सका अन्य सदस्यले खेलमा स्टिङलाई अवरोध पुर्‍याएका कारण एचले खेल जित्न सफल भएका थिए भने खेलको समाप्तिसँगै स्टिङले एचसँग हाल मिलाएका थिए। स्टिङको खेल पछि [[ड्वेन जोनसन|द रक]] र [[रोन्डा राउजी]]ले स्टेफिनी र ट्रिपल एचसँग झगडा गर्न खोजेका थिए तर एच र स्टेफिनी त्यहाँबाट लागेका थिए।<ref>{{cite web|last1=एसर|first1=म्याथ्युज|title=डब्ल्युडब्ल्युई फास्टल्यान्ड|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/2015/02/23/22250331.html|website=क्यानेइ|accessdate=March 13, 2015}}</ref> लगभग सन् २०१५ सम्म ट्रिपल एचले अथुरिटीको नेताको रूपमा आफ्नो भूमिका बनाए भने त्यस समयमा केन र रोलिन्सले राम्रोसँग जोडिको रूपमा काम गरेका थिएनन्।<ref>{{cite web|last1=पावेल|first1=जोन|title=रेसलमेनिया ३१|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/PPVReports/2015/03/26/22309101.html|website=क्यानोइ|publisher=स्ल्यास रेस्लिङ|accessdate=March 30, 2015}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.wwe.com/inside/rock-ronda-rousey-wrestlemania-in-the-news-27249603 |title=रेन्डा राउजी |work=डब्ल्युडब्ल्युई |accessdate=July 12, 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150712102537/http://www.wwe.com/inside/rock-ronda-rousey-wrestlemania-in-the-news-27249603 |archivedate=July 12, 2015 |df= }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150712102537/http://www.wwe.com/inside/rock-ronda-rousey-wrestlemania-in-the-news-27249603 |date=July 12, 2015 }}</ref> गृष्म ऋतुमा ट्रिपल एचले [[रोमन रेन्ज]], जोन सिना, [[ब्रक लेज्नर]] र स्टिङको विरुद्ध च्याम्पियनसिपको रक्षा गरेर रोलिन्सलाई परीक्षण गर्न थाले। ४ नोभेम्बरमा डब्लीन आयरल्यान्डमा रोलिन्सको खेल केनसँग आयोजना गरिएको थियो भने उक्त खेलमा केनलाई सनसेट पावरबमाको प्रयास गर्दा उनको खुट्टा भाँचिएको थियो र उनलाई<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/hellinacell/2015/seth-rollins-kane-28001063|title=डब्ल्युडब्ल्युई विश्व विजेता सेथ रोलिन्स विरुद्ध केन|author=केभिन|website=डब्ल्युडब्ल्युई डटकम|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई|date=October 25, 2015|accessdate=June 20, 2016}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151024070620/http://www.wwe.com/shows/hellinacell/2015/seth-rollins-kane-28001063 |date=October 24, 2015 }}</ref> तत्काल नजिकको अस्पताल पुर्‍याइएको थियो जसका कारण उनले आफ्नो डब्ल्युडब्ल्युई विश्व च्याम्पियनसिप गुमाउनु परेको थियो जसका कारण उनले ९ महिना सम्म कुस्ती खेलबाट अवकाश लिएका थिए उनी विश्व विजेता बनेको २२१ दिनमा उपाधि गुमाएका थिए।<ref>{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/blakeoestriecher/2015/11/07/this-week-in-wwe-biz-seth-rollins-injured-and-stripped-of-title-sting-at-survivor-series-and-more/|title=डब्ल्युडब्ल्युई सेथ रोलिन्स|website=फोर्वस्|author=|accessdate=November 13, 2015}}</ref><ref>{{cite web|last1=टेडेस्को|first1=माइक|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा – ४/२७/२०१५ |url=http://www.wrestleview.com/wwe-wrestling-results/wwe-raw-results/54206-wwe-raw-results-4-27-15-live-results-from-green-bay|website=रेसलभ्यु|accessdate=April 28, 2015}}</ref><ref>{{cite web|last1=टेडेस्को|first1=माइक|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा – ५/४/२०१५|url=http://www.wrestleview.com/wwe-wrestling-results/wwe-raw-results/54301-wwe-raw-results-5-4-15-live-results-from-montreal|website=रेसलभ्यु|accessdate=May 5, 2015}}</ref> रोलिन्सले च्याम्पियनसिप छाडेपछि डब्ल्युडब्ल्युई च्याम्पियनसिपका लागि एक प्रतिस्पर्धा हुने ट्रिपल एचले निर्णय गरेका थिए भने प्रतिस्पर्धाको अन्तिम खेल सरभाइभर सिरिजमा हुने निर्धारित गरिएको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/inside/seth-rollins-injury-title-tournament-survivor-series-28164051|title=सेथ रोलिन्स नयाँ डब्ल्यूडब्ल्यू विश्व विजेता|website=डब्ल्युडब्ल्युई|date=November 5, 2015|accessdate=November 5, 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151106023300/http://www.wwe.com/inside/seth-rollins-injury-title-tournament-survivor-series-28164051|archivedate=November 6, 2015|df=}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151106023300/http://www.wwe.com/inside/seth-rollins-injury-title-tournament-survivor-series-28164051 |date=November 6, 2015 }}</ref> ९ नोभेम्बरमा ट्रिपल एचले रोमन रेन्जलाई अथुरिटीमा सम्लग्न हुन अहावान गरेका थिए तर उक्त प्रस्तावलाई रेन्जले अस्विकार गरेका थिए। सरभाइभर सिरिज पे-पर-भ्युमा रेन्जले [[डिन एम्ब्रोज|एम्ब्रोज]]लाई हराउँदै डब्ल्युडब्ल्युई विश्व ह्याभिवेट विजेता बन्न सफल भएका थिए।<ref>{{cite web|last1=मर्फी|first1=रायन|title=डब्ल्युडब्ल्युई विश्व ह्याभिवेट च्याम्पियनसिपका लागि खेलमा सेथ रोलिन्स विजयी|url=http://www.wwe.com/shows/wwepayback/2015/wwe-world-heavyweight-champion-seth-rollins-roman-reigns-randy-orton-dean-ambrose-27335106|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=May 17, 2015}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151205173502/http://www.wwe.com/shows/wwepayback/2015/wwe-world-heavyweight-champion-seth-rollins-roman-reigns-randy-orton-dean-ambrose-27335106 |date=December 5, 2015 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wweppvs/article_86322.shtml#.VbV0DvlVikp|title=डब्ल्युडब्ल्युई ब्याटलग्राउन्ड नतिजा |accessdate=July 19, 2015|website=प्रो रेस्लिङ टच|author=}}</ref><ref>{{cite web|last1=काल्डवेल|first1=जेम्स|title=डब्ल्युडब्ल्युई समरस्ल्याम नतिजा, ब्रक लेज्नर विरुद्ध अंडरटेकर|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wweppvs/article_87122.shtml|work=प्रो रेस्लिङ टच|accessdate=August 23, 2015}}</ref><ref>{{cite web|last=केलर|first=वेड|authorlink=Wade Keller|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wweppvs/article_87597.shtml|title=डब्ल्युडब्ल्युई नाइट अफ च्याम्पियन्स|date=September 20, 2015|accessdate=September 25, 2015|publisher=प्रो रेस्लिङ टच}}</ref> ट्रिपल एच रेन्ज विश्व विजेता बनेको केही छिन पछि रेन्जलाई बधाई दिन आएका थिए भने एच रिङ्गमा आएपछि रेन्जले उनलाई स्पियर हानेका थिए भने रेन्जलाई पछाडिबाट सेमसले आक्रमण गर्दै आँफ्नो मनी इन<ref>{{cite web |url=http://www.wwe.com/inside/seth-rollins-injury-title-tournament-survivor-series-28164051 |title=सेथ रोलिन्स घाइते |website=[[डब्ल्युडब्ल्युई]] |date=November 5, 2015 |accessdate=November 5, 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151106023300/http://www.wwe.com/inside/seth-rollins-injury-title-tournament-survivor-series-28164051 |archivedate=November 6, 2015 |df= }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151106023300/http://www.wwe.com/inside/seth-rollins-injury-title-tournament-survivor-series-28164051 |date=November 6, 2015 }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/blakeoestriecher/2015/11/07/this-week-in-wwe-biz-seth-rollins-injured-and-stripped-of-title-sting-at-survivor-series-and-more/|title=सेथ रोलिन्सको खुट्टामा चोट|author=|website=फोर्बस्|date=November 7, 2015|accessdate=November 13, 2015}}</ref> द बैङ्क क्यास इन गर्दै विश्व विजेता बनेका थिए जसका कारण सेमस द अथुरिटीमा सामेल भएका थिए।<ref>{{cite web|last1=टेडेक्को|first1=माइक|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा – ११/९/२०१५|url=http://www.wrestleview.com/wwe-wrestling-results/wwe-raw-results/56836-wwe-raw-results-11-9-15-full-coverage-from-manchester|website=रेसलभ्यु|accessdate=November 11, 2015|date=November 9, 2015}}</ref><ref>{{cite web|last1=मर्फी|first1=रायन|title=रोमन रेन्जले डिन एम्ब्रोजलाई प्रतिस्पर्धाको अन्तिम खेलमा हराए, सेमसले मनी इन द बैङ्क क्यास इन गर्दै विश्व विजेता बने|url=http://www.wwe.com/shows/survivorseries/2015/wwe-world-heavyweight-championship-tournament-finals-28164052|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]|accessdate=November 22, 2015|date=November 22, 2015}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151225162713/http://www.wwe.com/shows/survivorseries/2015/wwe-world-heavyweight-championship-tournament-finals-28164052 |date=December 25, 2015 }}</ref> द अथुरिटीले नोभेम्बर ३० ''र''को शृङ्खलामा रेन्ज र सेमस बीच पुन खेल सञ्चालन गरेको थियो भने उक्त खेलमा यदि रोमनले ५ मिनेट १५ सेकेन्ड भित्रमा खेल जिते भने द उस्सो र डिन एम्ब्रोजले ट्याग टिम च्याम्पियनसिप र अन्तरमहादेशीय च्याम्पियनसिपका लागि खेल खेल्न पाउने सर्त राखिएको थियो।<ref>{{cite web|last1=मार्टिन|first1=एडम|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा – ११/३०/२०१५ |url=http://www.wrestleview.com/wwe-wrestling-results/wwe-raw-results/57016-wwe-raw-results-11-30-15-live-results-from-pittsburgh|website=रेसलभ्यु|accessdate=November 30, 2015}}</ref> त्यस खेलमा सेमसका अन्य साथिले अवरोध पुर्‍याएका कारण रेन्जले खेल जितेका थिए तर उपाधि भन्ने जित्न सकेका थिएनन् भने उस्सो र एम्ब्रोजले उपाधिका लागि खेल खेल्न पाउने भएका थिए। टिएलसी पे-पर-भ्युमा सेमस र रेन्जको खेल उपाधिका लागि निर्धारित गरिएको थियो तर द लिग अफ नेसन्सले खेलमा हस्तक्षेप गरेका कारण सेमस डब्ल्युडब्ल्युई च्याम्पियनसिप आँफुसँगै कायम राख्न सफल भए।<ref>{{cite web|last1=काल्डवेल|first1=जेम्स|title=डब्ल्युडब्ल्युई टिएलसी पे-पर-भ्यु|url=http://www.pwtorch.com/site/2015/12/13/1213-wwe-tlc-ppv-results-caldwells-ongoing-real-time-report/|website=प्रो रेस्लिङ टच|accessdate=December 14, 2015}}</ref> खेल सकिएपछि रेन्जले सेमस र ट्रिपल एचलाई आक्रमण गरेका थिए भने उक्त आक्रमणका कारण ट्रिपल एच घाइते हुँदै केही महिनाका लागि अवकाश लिएका थिए। ट्रिपल एच २०१६ रोयल रम्बल कार्यक्रममा घोषणा गनरिकन अन्तिम ३० मा रिङ्ग प्रवेश गरेका थिए। उनी रिङ्गमा आएको केही छिनमै तात्कालिक डब्ल्युडब्ल्युई विश्व ह्याभिवेट विजेता रोमन रेनजलाई बहिराएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.skysports.com/wwe/news/14203/10142960/wwe-royal-rumble-2016-triple-h-wins-wwe-world-heavyweight-title|publisher=स्काइ स्पोर्ट्स|title=कसले जित्छ त रोयल रम्बल?|accessdate=January 25, 2016}}</ref> एचले अन्तिममा डिन एम्ब्रोजलाई खेलबाट बाहिराउँदै आफ्नो कार्यकालको १४ अौँ डब्ल्युडब्ल्युई विश्व ह्याभिवेट च्याम्पियनसिप जित्न सफल भएका थिए।<ref name="Raw2222016">{{cite web|last1=टेडेस्को|first1=माइक|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा – २/२२/२०१६ |url=http://www.wrestleview.com/wwe-wrestling-results/wwe-raw-results/57868-wwe-raw-results-2-22-16-live-results-from-detroit|website=रेसलभ्यु|accessdate=February 22, 2016}}</ref> एचले पछि रेन्जसँग दुश्मनी राखेका थिए भने उनले पछि रेन्जको नाक स्टिलको सिँढीले प्रहार गर्दै भाँचेका थिए जसका कारण रेन्जले एचसँग पछि आँफ्नो बदला लिगेका थिए।<ref>{{cite web|last1=टेडेस्को|first1=माइक|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा|url=http://www.wrestleview.com/wwe-wrestling-results/wwe-raw-results/57942-wwe-raw-results-2-29-16-live-results-from-nashville|website=रेसलभ्यु|accessdate=February 29, 2016}}</ref> एम्ब्रोजले ट्रिपल एचलाई चुनौती दिएका थिए भने एचले उक्त चुनौती स्विकार गर्दै रोडब्ल्कमा उनीहरूको खेल निर्धारित गरिएको थियो जसका एचले एम्ब्रोजलाई हराएका थिए।<ref name="Roadblock">{{cite web|last=काल्डवेल|first=जेम्स|title=डब्ल्युडब्ल्युई रोडब्लक नतिजा|url=http://www.pwtorch.com/site/2016/03/12/march12roadblockresults/|publisher=प्रो रेस्लिङ टच|accessdate=March 12, 2016}}</ref> एम्ब्रोज, रेन्ज र लेज्नरको खेल फास्टलेनमा राखिएको थियो भने उक्त खेलका विजेताले डब्ल्युडब्ल्युई विश्व ह्याभिवेट च्याम्पियनसिपका लागि ट्रिपल एचसँग रेसलमेनिया ३२ मा उपाधिका लागि खेल खेल्न पाउने प्राबधान रहेको थियो।<ref>{{cite web|last=काल्डवेल|first=जेम्स|title=2/डब्ल्युडब्ल्युई फास्टलेन नतिजा|url=http://www.pwtorch.com/site/2016/02/21/caldwellfastlaneppvreport/|publisher=प्रो रेस्लिङ टच|date=February 21, 2016|accessdate=February 21, 2016}}</ref> त्यस खेलमा रेन्जले एम्ब्रोज र लेज्नरलाई हराउँदै च्याम्पियनसिपको पहिलो दावेदार बनेका थिए। रेसलमेनिया ३२ मा रेन्जले एचलाई हराउँदै तेस्रोपटक डब्ल्युडब्ल्युई विश्व ह्याभिवेट च्याम्पियनसिप बनेका थिए भने ट्रिपल एच जम्मा ७० दिनका लागि विजेता रहे।<ref>{{cite web|last1=काल्डवेल|first1=जेम्स|title=रेसलमेनिया ३२ नतिजा|url=http://www.pwtorch.com/site/2016/04/03/wm32liveresults/|publisher=प्रो रेस्लिङ टच|accessdate=April 3, 2016}}</ref> रेसलमेनिया ३२ पछि द अथुरिटीको पनि विक्षदन भएको थियो भने ट्रिपल एचले डब्ल्युडब्ल्युई युके लाइभ टूरमा सामेल भएका थिए भने उनले पछि डब्ल्युडब्ल्युईका केही कार्यक्रम एनएक्सटी र क्रुजरवेट विभागका संस्थापकको रूपमा काम गरेका थिए। ट्रिपल एच क्रुजरवेट पिभाग अन्तरगत<ref>{{cite web|last1=पावेल|first1=जेसन|title=डब्ल्युडब्ल्युई क्रुजरवेट क्लासीक|url=http://prowrestling.net/site/2016/09/14/914-powells-wwe-cruiserweight-classic-live-review-the-finale-featuring-kota-ibushi-gran-metalik-zack-sabre-jr-and-tj-perkins/|work=प्रो रेस्लिङ डटनेट|accessdate=September 17, 2016}}</ref> युके च्याम्पियनसिपका लागि टाइलर बेट र पिट डनको उपाधिको लागि खेल हेर्नका लागि आएका थिए र बेटले डनलाई जित्दै पहिलो पटक युके च्याम्पियनसिप जितेपछि एचले टाइलर बेटलाई उपाधि हस्तान्तरण गरेका थिए।<ref>{{cite web|last1=पावेल|first1=जेसन|title=पहिलो डब्ल्युडब्ल्युई युके विजेता टाइलर बेट बनेका छन्|url=http://prowrestling.net/site/2017/01/15/115-wwe-uk-title-tournament-day-two-live-review-the-first-wwe-uk-champion/|work=प्रो रेस्लिङ डटनेट|accessdate=February 6, 2017}}</ref> ==== विभिन्न दुश्मनी (सन् २०१६-२०१८) ==== फिन ब्यनलरले रोलिन्सलाई समरस्ल्याम हराएपछि उनी डब्ल्युडब्ल्युई युनिभर्सल च्याम्पियनसिप जितेका थिए र त्यस खेलमा ब्यालको पाखुरामाचोट लागेका कारण उनले युनिभर्सल च्याम्पियनसिप विजेता बनेको १ दिनमै उपाधि गुमाउनु परेको थियो। ब्यालरले च्याम्पियनसिप छाडेपछि युनिभर्सल च्याम्पियनसिपका लागि [[सेथ रोलिन्स|रोलिन्स]], [[रोमन रेन्ज|रेन्ज]], केभिन ओवेन्स र बिग क्यास मैदान उत्रिएका थिए जुन खेल फेटल ४-वे इलिमिनेसन म्याच बनाइएको थियो जहाँ ट्रिपल एच ''र''मा देखा परेका थिए भने उक्त खेलमा उनले हस्तक्षेप गर्दै रेन्जलाई पेडिग्रि हानेका थिए जसका कारण रेन्ज खेलबाट बाहिरिएका थिए।<ref name="Raw08292016">{{cite web|last1=केलर|first1=वेड|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' विवरण: युनिभर्सल च्याम्पियनसिपका लागि खेल|url=http://www.pwtorch.com/site/2016/08/29/kellers-wwe-raw-review-829-ongoing-coverage-fatal-four-way-wwe-universal-title-match-kevin-owens-seth-rollins-roman-reigns-big-cass/|work=प्रो रेस्लिङ टच|accessdate=August 29, 2016}}</ref> ट्रिपल एचले पुन रोलिन्सलाई आक्रमण गर्दै ओवेन्सलाई युनिभर्सल विजेता बन्न सहयोग गरेका थिए। ३० जनवरीका दिन रोलिन्सको खेल सेमि जेनसँग तय गरिएको थियो र त्यस खेलका विजेताले रोयल रम्बर २०१७ खेल्न पाउने नियम रहेको थियो।<ref>{{cite web|url=https://www.f4wonline.com/wwe-results/wwe-raw-live-results-royal-rumble-go-home-show-228901|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा|work=रेस्लिङ अवजर्भर|first=जेफ|last=ह्यामलिन|date=January 23, 2017|accessdate=February 6, 2017}}</ref> त्यस खेलको बीचमा ट्रिपल एचको कुस्ती खेल्न आउने सङ्गीत बजाउँदै रोलिन्सलाई झुक्याइएको थियो जसका कारण खेल जेनले जित्न सफल भएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://wrestlingnews.co/wwe-news/seth-rollins-calls-out-triple-h-at-nxt-takeover-san-antonio/|title=सेथ रोलिन्सले ट्रिपल एचलाई लड्नका लागि बोलाए|publisher=रेस्लिङ न्युज|first=केरी|last=जनवरी|date=January 28, 2017|accessdate=February 6, 2017}}</ref> २८ जनवरीका दिन रोलिन्स एनएक्सटी टेक ओभर सान एन्टोनीयो कार्यक्रममा अवरोध पुर्‍याउँदै उक्त कार्यक्रममा सञ्चालक र स्थापक ट्रिपल एचलाई बोलाएका थिए तर त्यस कार्यक्रममा ट्रिपल एचले एनएक्सटीमा कार्यरत अन्य रेफ्रि र सुरक्षाकर्मीलाई बोलाई रोलिन्सलाई त्यस ठाउँबाट हटाउन आग्रह गरेका थिए त्यस पछि रोलिन्सलाई सबै जनाले समात्दै उनलाई त्यस ठाउँबाट हटाएका थिए। ३० जनवरी २०१७ मा ट्रिपल एच सन् २०१६ अगस्ट पछि पहिलो पटक रिङ्गमा आएका थिए भने उनले रोलिन्सले दिएको चुनौतीको स्विकार गरेका थिए।<ref>{{cite web|url=https://www.f4wonline.com/wwe-results/wwe-raw-live-results-royal-rumble-fallout-229256|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा|work=रेस्लिङ अवजर्भर|first=जेफ|last=ह्यामलिन|date=January 30, 2017|accessdate=February 6, 2017}}</ref> त्यसर रातको अर्को हप्ता रोलिन्स रिङमा छँदा र ट्रिपल एच बाहिर हुँदा रोलिन्सलाई पछाडिबाट समोवा जोले आक्रमण गरेका थिए जसलाई एचले ल्याएका थिए।<ref>{{cite web|url=https://www.f4wonline.com/wwe-news/seth-rollins-suffers-injury-during-his-brawl-samoa-joe-raw-229366|title=समोवा जो र सेथ रोलिन्स|work=रेस्लिङ अवजर्भर|first=जोसेफ|last=करी|date=February 1, 2017|accessdate=February 6, 2017}}</ref> जोले रोलिन्सलाई बेहोस बनाएका थिए जसका कारण उनको फेरि पहिला भाँचिएको खुट्टामा चोट लागेको थियो।<ref>{{cite web|last=|first=एन्थोनी|title=सेथ रोलिन्स विरुद्ध ट्रिपल एच|url=http://www.wwe.com/shows/wrestlemania/33/seth-rollins-vs-triple-h|date=March 27, 2017|work=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=March 27, 2017}}</ref> रेसलमेनिया ३३ मा रोलिन्स सामना ट्रिपल एचसँग भएको थियो र उक्त खेलमा रोलिन्सले एचले अन्तिम चालको रूपमा प्रयोग गर्ने पेडिग्रा हान्दै एचलाई हराएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/wrestlemania/33/seth-rollins-vs-triple-h-results|title=सेथ रोलिन्सले ट्रिपल एचलाई हराए|last=|first=एन्थोनी|work=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=April 2, 2017}}</ref> नोभेम्बर १३ ''र''को एक शृङ्खलामा ट्रिपल एचले उनी परम्परागत सरभाइभर सिरिजमा ''र''को तर्थबाट खेल खेल्ने घोषणा गरेका थिए।<ref>{{cite web|first=अलफ्रिड |last= |url=https://www.forbes.com/sites/alfredkonuwa/2017/11/13/wwe-raw-results-news-and-notes-after-triple-hs-shocking-return/ |title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा |date=November 13, 2017}}</ref> सरभाइभर सिरिजमा कर्ट एङ्गलले 'र'का कप्तानको भूमिकामा रहेका थिए भने एङ्गलले अन्तिममा स्म्याकडाउनका अन्तिम प्रतिद्वन्द्वीलाई निस्कृय गराउने क्रममा ट्रिपल एचले आफ्नै टोलीका कप्तान एङ्गललाई पेडिग्रि हान्दै उनलाई बहिराउन स्म्याकडाउनका सदस्यलाई सहयोग पुर्‍याएका थिए तर एङ्गल खेलबाट बाहिरीनि बित्तिकै एचले उनलाई आक्रमण गर्दै खेल ''र''को हातमा पारेका थिए।<ref>{{Cite news|url=http://bleacherreport.com/articles/2745204-triple-h-runs-into-videoboard-after-wwe-survivor-series|title=सरभाइभर सिरिजमा ट्रिपल एच|last=गोउल्ड|first=एन्ड्रयु|work=ब्लिचर प्रतिवेदन|access-date=November 20, 2017|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://twitter.com/WWEJohnny05/status/932459223690153984|title=सरभाइभर सिरिजमा ब्रन स्ट्रोम्यान |last=जोनी|date=|website=@WWEJohnny05|language=en|access-date=November 20, 2017}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.wwe.com/shows/survivorseries/2017/article/survivor-series-2017-results |title=सरभाइभर सिरिज २०१७ को पूण नतिजा: डब्ल्युडब्ल्युई ''स्म्याकडाउन र डब्ल्युडब्ल्युई ''र''को महाभिडन्त |publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई|वल्ड रेस्लिङ इन्टरटेन्मेन्ट]]|date=}}</ref> खेल सकिएपछि ''र''का अर्का खेलाडी ब्रन स्ट्रोम्यानले ट्रिपल एचलाई आक्रमण गरेका थिए। ट्रिपल एच त्यसपछिको अर्को दिनको ''र''मा देखा परेका थिए। [[File:HHH & Steph McMahon WM34 crop.jpg|thumb|रेसलमेनिया ३४ मा ट्रिपल एच र स्टेफिनी म्याकमेन]] ट्रिपल एच पछि २०१८ को इलिमिनेसन चेम्बर कार्यक्रममा आएका थिए भने उक्त कार्यक्रममा [[रोन्डा राउजी]]को डब्ल्युडब्ल्युईमा आउने भन्दै पत्रमा हस्ताक्षर गर्ने निर्धारित गरिएको थियो। ट्रिपल एचले त्यस कार्यक्रममा राउजीलाई उनले रेसलमेनिया ३४ मा पर्दापण गर्ने पत्रमा लेखिएको थियो भने राउजी पहिला रेसलमेनिया ३१ मा पनि [[ड्वेन जोनसन|द रक]] साथमा द ट्रिपल एच र स्टेफिनी म्याकमेनलाई आक्रमण गरेकी थिइन। उक्त घटननका कारण राउजीले ट्रिपल एचलाई टेबलमा पछारिकी थिइन् भने स्टेफिनीले राउजीलाई थप्पड हानेकी थिइन् भने स्टेफिनी राउजीको डरले रिङ्ग छाडेकी थिइन भने राउजीले आगमन पत्रमा हस्ताक्षर गर्दै ''र''मा आएकी थिइन्। त्यस घटनाको अर्को रात राउजीले स्टेफिनी म्याकमेनलाई थप्पडको माफ माग्न लगाएकी थिइन भने एचले ''र''का प्रबन्धक [[कर्ट एङ्गल]]लाई आक्रमण गरेका थिए। त्यसको अर्को हप्ता एङ्गलले स्टेफिनी म्याकमेन र ट्रिपल एचको खेल रोन्डा राउजी र आँफुको विरुद्धमा रेसलमेनिया ३४ मा हुने घोषणा गरेका थिए। रेसलमेनिया ३४ मा राउजी र एङ्गलले एच र म्याकमेनलाई हराउन सफल भएका थिए। ट्रिपल एचले [[जेदाह]] साउदी अरबमा आयोजना गरिएको ग्रेटेस्ट रोयल रम्बलमा जोनी सिना विरुद्धको खेलमा पनि हारेका थिए। ==== डि-जेनेरेसन एक्सको तेस्रो पुनर्मिलन (सन् २०१८–हाल) ==== ट्रिपल एच रेसमेनिया ३४ मा खेल खेलेपछि त्यसको ३ महिना पछि २३ जुलाई डब्ल्युडब्ल्युईमा फर्किएका थिए र उनले स्टेफिनी म्याकमेन र भिन्स म्यानमेनलाई पहिलो पटक डब्ल्युडब्ल्युईमा रहेका सबै महिला कुस्ती खेलाडीको मात्र इभोलुसन पे-पर-भ्यु हुने निर्णय गरेका थिए भने उनी पुन अन्तिम पटक द अंडरटेकरको विरुद्धमा खेल खेल्ने निर्णय गरेका थिए। २० अगस्ट २०१८ का दिन ट्रिपल एचले रेसलमेनिया २८ मा अंडरटेकरसँगको हारले गर्दा उनले एकपटक द अंडरटेकरलाई चुनौती दिए भने त्यसको अर्को हप्ता द अंडरटेकरले ''र''मा रेसलमेनिया २९ मा जे भएको थियो अब पनि त्यहि हुने छ भन्दै त्यहाबाट हिँडेका थिए। ट्रिपल एच र द अंडरटेकरको खेल ''द सुपर शो डाउन'' अष्ट्रेलियामा ६ अक्टोबर २०१८ मा आयोजना गरिएको थियो। उक्त खेलमा ट्रिपल एचले पहिलो पटक द अंडरटेकरलाई एकल खेलमा हराउन सफल भएका थिए।<ref name=HellinaCellmatch>{{cite web|title=द अंडरटेकर विरुद्ध ट्रिपल एच|url=http://www.wwe.com/shows/wrestlemania/28/undertaker-triple-h-hell-in-a-cell|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=February 20, 2012}}</ref> खेल सकिएको केही छिन पछि ट्रिपल एच र सन माइकल्सले द अंडरटेकर र केनलाई सम्मान गर्दै उठाएका थिए तर द ब्रदर्स अफ डिस्ट्रक्सन (अंडरटेकर र केन) ले उनीहरूलाई आक्रमण गरेका थिए। अक्टोबर ८ मा सान माइकल्स र ट्रिपल एचले डि-जेनेरेसन एक्सको पुनर्मिलन भएको घोषणा गरेका थिए र साउदी अरबमा हुने क्राउन जोल्समा कार्यक्रममा उनीहरू द ब्रदर्स अफ डिस्ट्रक्सनको विरुद्धमा अन्तिम खेल खेल्ने जनाएका थिए। उनीहरूको खेलमा डि-एक्सले द ब्रदर्स हफ डिस्ट्रक्सनलाई हराउन सफल भएका थिए।<ref>{{cite web |url=https://www.dailymotion.com/video/x6wnkxc |title=ब्रादर्स अफ डिस्ट्रकसन विरुद्ध डि जेनेरेसन एक्सको खेलमा डि-एक्सले खेल जिते |publisher=[[डेलिमोसन|डेलीमोसन]]|date=१० अक्टोबर २०१८ |accessdate=}}</ref> == कुस्तीको क्षेत्रमा == * '''अन्तिम चाल''' * ** इन्भर्टेड डेथ लक - (डब्ल्यूसिडब्ल्यू)<ref>{{cite web|url=http://www.triplehunleashed.com/info/archives/meethhh.html|archiveurl=http://web.archive.org/web/20070630212429/http://www.triplehunleashed.com/info/archives/meethhh.html|archivedate=2007-06-30|title=ट्रिपल एचको खेल्ने तरीका|publisher=डब्ल्यूओडब्ल्यू}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070630212429/http://www.triplehunleashed.com/info/archives/meethhh.html |date=2007-06-30 }}</ref><ref name="OWOW">{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/profiles/t/triple-h.html|accessdate=2008-08-07|title=ट्रिपल एच प्रोफाइल|publisher=अनलाइन वल्ड अफ रेस्लिङ}}</ref> ** ''पेडिग्री'' (डबल अन्डरहुक फेसबस्टर) * '''अन्य चालहरू''' ** एबडामिनल स्ट्रेच<ref name="OWOW"/> ** ब्याकब्रेकर ** ब्लन्ट चोक<ref name="OWOW"/> ** चप ब्लक<ref>{{cite web|url=http://www.wrestleview.com/results/raw/raw2006/1162269129.shtml|title=डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' नतिजा - १०/३०/२००६|last=गोल्डेन|first=हन्टर|date=2006-10-30|publisher=रेसलभ्यु|accessdate=2009-10-28}}</ref> ** ड्रप ट-होल्ड ** फेसब्रेकर नी स्म्यास<ref name="OWOW"/><ref name="observer1">{{cite web|url=http://www.f4wonline.com/content/view/6562/105/|accessdate=2008-09-08|date=2008-08-26|last=|first=माइकल C.|title=स्म्याकडाउन टेलिभिजन नतिजा अगस्ट २९ |publisher=रेस्लिङ अवजर्भर न्युजलेटर}}</ref> ब्याक बडि ड्रप - काउन्टरको रूपमा ** रिङ्गिङ नेकब्रेकर<ref name="OWOW"/> ** फिगर फोर लेगलक<ref name="OWOW"/> ** डिडिटी<ref name="OWOW"/> ** हाई नी स्ट्राइक<ref name="OWOW"/> ** जम्पिङ्ग नी ड्रप<ref name="OWOW"/> ** माउन्टेन पन्चेस<ref name="OWOW"/> ** रिङ्गिङ क्लोत्सलाइन<ref name="OWOW"/> ** स्लिपर होल्ड<ref name="OWOW"/> ** स्पाइनबस्टर<ref name="OWOW"/> * '''प्रबन्धक''' ** चाईना ** रिक फ्लोयर ** मिस्टर ह्यूस ** मिस्टर परफेक्ट ** स्टेफिनी म्याकमेन ** भिन्स म्याकमेन ** सन माइकल्स ** सेबल * '''उपनाम''' ** "द कनेक्टिकट ब्लूब्लड"<ref>{{cite web |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m0FCO/is_3_3/ai_78264738 |title=ब्रेकिङ द मल्ड |publisher=ब्रेकिङ द मल्ड |date= |accessdate= }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080524032507/http://findarticles.com/p/articles/mi_m0FCO/is_3_3/ai_78264738?tag=rbxcra.2.a.2 |date=2008-05-24 }}</ref> ** '''"द गेम"''' ** "'''द किङ अफ किङ"''' * '''प्रवेश सङ्गीत''' ** "ब्लू ब्लड" (जिम जोनसन द्वारा) ** "द डिएक्स ब्यान्ड द्वारा "ब्रेक इट डाउन" (डि-जनेरेसन एक्समा छँदा) ** "माई टाइम" ** "द गेम" ** मोटरहेड द्वारा '''"द गेम"''' ** '''"किङ अफ किङ"''' मोटरहेड द्वारा == व्यापारीक कार्यकाल == स्ट्याम्प फोर्डमा रहेको डब्ल्युडब्ल्युईको प्रमुख कार्यलयमा लेवेस्कले सन् २०१० मा कार्यकारी वरिष्ठ सल्लाहकार को रूपमा काम गर्ने मौका पाएका थिए भने सन् २०११ मा उनलाई डब्ल्युडब्ल्युईको प्रत्येक्ष कार्यक्रममा उप-प्रमुख अधिक्रितको रूपमा पद हस्तान्तरण गरिएको थियो।<ref name=TripleHNewTitle>{{cite web|url=http://wrestleview.com/viewnews.php?id=1283981091|title=ट्रिपल एचको अतिरिक्त जानकारी|work=रेसलभ्यु|last=मार्टिन|first=एडम|date=September 8, 2010|accessdate=September 8, 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100921063813/http://wrestleview.com/viewnews.php?id=1283981091|archivedate=September 21, 2010|df=mdy-all}}</ref> उनले उक्त पद पाएपछि विश्वमा रहेका विभिन्न प्रतिभालाई कुस्ती क्षेत्रमा ल्याउने प्रयत्न गरेका थिए। लेवेस्कले उच्च-महत्त्वका खेलहरू हराउन श्रेय दिइएको छ जुन जोन सिना, रन्डि ओर्टन, बिटिस्टा, जेफ हार्डी, ब्रोक लेज्नर, डेनियल ब्रायन र रोमन रेन्ज जस्ता युवा कुस्ती खेलाडीहरूको कार्यकालमा बढाउन मद्दत पर्‍याएको छ।<ref name=Wrestlemania22>{{cite web |url=http://www.wwe.com/videos/john-cena-vs-triple-h-wrestlemania-22-wwe-championship-match-25059048 |title=जोन सिना विरुद्ध ट्रिपल एच |work=डब्ल्युडब्ल्युई |accessdate=January 19, 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160205121522/http://www.wwe.com/videos/john-cena-vs-triple-h-wrestlemania-22-wwe-championship-match-25059048 |archivedate=February 5, 2016 |df= }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160205121522/http://www.wwe.com/videos/john-cena-vs-triple-h-wrestlemania-22-wwe-championship-match-25059048 |date=February 5, 2016 }}</ref><ref name=NoMercy2007>{{cite web |url=http://www.wwe.com/videos/triple-h-vs-randy-orton-no-mercy-2007-wwe-championship-last-man-standing-match-25062276 |title=ट्रिपल एच विरुद्ध रेन्डी ओर्टन |work=डब्ल्युडब्ल्युई |accessdate=January 19, 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160205154359/http://www.wwe.com/videos/triple-h-vs-randy-orton-no-mercy-2007-wwe-championship-last-man-standing-match-25062276 |archivedate=February 5, 2016 |df= }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160205154359/http://www.wwe.com/videos/triple-h-vs-randy-orton-no-mercy-2007-wwe-championship-last-man-standing-match-25062276 |date=February 5, 2016 }}</ref><ref name=Wrestlemania21>{{citeweb |url=http://www.wwe.com/videos/batista-vs-triple-h-for-the-world-heavyweight-championship-wrestlemania-21-15236116 |title=ट्रिपल एच विरुद्ध बाटिस्टा |work=डब्ल्युडब्ल्युई |accessdate=January 19, 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160205132621/http://www.wwe.com/videos/batista-vs-triple-h-for-the-world-heavyweight-championship-wrestlemania-21-15236116 |archivedate=February 5, 2016 |df= }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303183703/http://www.wwe.com/videos/batista-vs-triple-h-for-the-world-heavyweight-championship-wrestlemania-21-15236116 |date=March 3, 2016 }}</ref><ref name=Armageddon2007>{{cite web |url=http://www.wwe.com/videos/jeff-hardy-vs-triple-h-armageddon-2007-25062958 |title=जेफ हार्डि विरुद्ध ट्रिपल एच |work=डब्ल्युडब्ल्युई |accessdate=January 19, 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160205114929/http://www.wwe.com/videos/jeff-hardy-vs-triple-h-armageddon-2007-25062958 |archivedate=February 5, 2016 |df= }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160205114929/http://www.wwe.com/videos/jeff-hardy-vs-triple-h-armageddon-2007-25062958 |date=February 5, 2016 }}</ref><ref name=ExtremeRules2013>{{cite web|url=http://bleacherreport.com/articles/1645259-wwe-extreme-rules-2013-results-brock-lesnar-beats-triple-h-and-what-it-means|title=एक्सट्रिम रुल २०१३ नतिजा|work=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=January 19, 2016}}</ref><ref name=VsDanielBryan>{{cite web |url=http://www.wwe.com/videos/daniel-bryan-defeats-triple-h-at-wrestlemania-30-wwe-2k14-simulation-26198594 |title=ट्रिपल एच र डेनिएल ब्रायन-रेसलमेनिया ३० |work=डब्ल्युडब्ल्युई |accessdate=January 19, 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160205125504/http://www.wwe.com/videos/daniel-bryan-defeats-triple-h-at-wrestlemania-30-wwe-2k14-simulation-26198594 |archivedate=February 5, 2016 |df= }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160205125504/http://www.wwe.com/videos/daniel-bryan-defeats-triple-h-at-wrestlemania-30-wwe-2k14-simulation-26198594 |date=February 5, 2016 }}</ref> लेवेस्कले सन् २०१२ मा डब्ल्युडब्ल्युईको विकासशील क्षेत्र एनएक्सटीको पनि स्थापना गरेका थिए जसले डब्ल्युडब्ल्युईमा विभिन्न नयाँ प्रतिभालाई कुस्ती क्षेत्रमा ल्याउन मद्दत पुगेको छ जसमा विभिन्न देशहरूबाट महिलाको पनि उत्तिकै सहभागीता रहेको छ।<ref name=NXTCall>{{cite web|url=http://whatculture.com/wwe/5-things-we-learned-from-triple-hs-wwe-nxt-takeover-london-conference-call.php |title=ट्रिपल एच एनएक्सटीl |work=ह्वाट कल्चर |last=इन्टोस |first=केनी |date=December 11, 2015 |accessdate=January 17, 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160114182348/http://whatculture.com/wwe/5-things-we-learned-from-triple-hs-wwe-nxt-takeover-london-conference-call.php |archivedate=January 14, 2016 |df= }}</ref><ref name=NXTSoldOut>{{cite web|url=http://www.wrestlinginc.com/wi/news/2015/1218/605918/more-wwe-nxt-events-sell-out/|title=डब्ल्यूडब्ल्यई एनएक्सटी इभेन्ट|work=रेस्लिङ इङ्क|last=मिडलटन|first=मार्क|date=December 18, 2015|accessdate=January 17, 2016}}</ref><ref name=NXTWomen>{{cite web|url=http://www.denofgeek.us/random/wwe/251610/wwe-nxt-and-the-revival-of-womens-wrestling/|title=ट्रिपल एचले उनका समर्थकलाई धन्यवाद दिए|work=ग्रिक|last=थोमस|first=जेरेमी|date=December 28, 2015|accessdate=January 17, 2016}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151230222623/http://www.denofgeek.us/random/wwe/251610/wwe-nxt-and-the-revival-of-womens-wrestling |date=December 30, 2015 }}</ref> सन् २०१३ मा लेवेस्कले कुल तलव १.५ मिलियन अमेरिकी डलरको रहेको थियो जुन उनी कुस्ती खेलबाट मात्रै आर्जन गरेका थिए भने उनले १.५ मिलियन अमेरिकी डलर डब्ल्युडब्ल्युई भन्डारबाट कमाएका थिए।<ref>[http://corporate.wwe.com/company/bios/p_levesque.jsp ट्रिपल एचको जीवनी] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141025083048/http://corporate.wwe.com/company/bios/p_levesque.jsp |date=2014-10-25 }}</ref> == लोककल्याणकारी कार्य == सन् २०१४ मा लेवेस्क र उनको पत्नी स्टेफिनीले कनर सम्मानमा (जसको ८ वर्षको उमेरमा क्यान्सरका कारण मृत्यु भएको थियो।) ''द कनरर्स क्विर'' संस्थाका स्थापना गरेकन थिए जसले बालबालिकाहरूलाई क्यन्सर रोगबाट बच्न र लड्न सहयोग गर्दै आएको छ।<ref>{{cite web|url=https://www.givetochildrens.org/butterflies3?tab=0&frsid=67|title=कनर्स क्विर|publisher=पिट्सवर्गमा रहेको अस्पताल|accessdate=July 7, 2015}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150810165616/https://www.givetochildrens.org/butterflies3?tab=0&frsid=67 |date=August 10, 2015 }}</ref> == व्यक्तिगत जीवन == लेवेस्कको सन् २००० मा स्टेफिनी म्याकमेनसँग विवहा भएको थियो भने जोडिले सन् २००३ मा कानुन रूपमा अदालतमा विवहा सम्पन्न गरेको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/profiles/s/stephanie-mcmahon.html|title=विभिन्न कुस्ती खेलाडीहरूको जानकारी|work=अनलाइन वल्ड अफ रेस्लिङ|accessdate=September 14, 2014}}</ref> उनीहरूको विवहा २५ अक्टोबर २००३ मा न्युयोर्कको स्लिपि हावेल चर्चमा सम्पन्न भएको थियो।<ref>{{cite news|url=http://www.wwe.com/inside/news/archive/itsagirl|title=एक युवती|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]|accessdate=July 26, 2006}}</ref> उनीहरूको हाल तीन छोरीहरू रहेका छन् जो अरोरा रोज लेवेस्क (जन्म: २४ जुलाई २००६), मर्फी क्यारी लेवेस्क (जन्म: २८ जुलाई २००८), एभलिन लेवेस्क (जन्म: २४ अगस्ट २०१०) हुन्।<ref>{{cite web|url=http://www.owow.com/frameindex.htm?goto=http%3A//www.owow.com/RingsideWith/Stephanie/08Update.htm|title=स्टेफिनीले जन्म दिएकी छन्|accessdate=August 1, 2009|publisher=ओडब्ल्यूओडब्ल्यू|date=August 1, 2008}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120531012441/http://www.owow.com/frameindex.htm?goto=http%3A%2F%2Fwww.owow.com%2FRingsideWith%2FStephanie%2F08Update.htm |date=May 31, 2012 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://morningjournal.com/articles/2008/08/03/sports/19882815.txt |title=ट्रिपल एच |last= |first=ड्यान |date=August 3, 2008 |work=द मर्निङ जनरल |accessdate=August 27, 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120331163951/http://morningjournal.com/articles/2008/08/03/sports/19882815.txt |archivedate=March 31, 2012 |df= }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120331163951/http://morningjournal.com/articles/2008/08/03/sports/19882815.txt |date=March 31, 2012 }}</ref> लेवेस्कको स्टेफिनीसँग विवहा हुनु भन्दा अगाडि उनी चाईनासँग सम्बन्धमा रहेका थिए तर चाईनाको व्यक्तिगत समस्य र सन्तानको चाहना नभएका कारण उनीहरूको सम्बन्ध विक्षेदन भएको थियो। उनीहरूको प्रेम सम्बन्ध सन् १९९६ देखि १९९९ सम्म रहेको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.rxmuscle.com/hmr-radio-show/2424-jefftheproducer-hmr.html|title=ट्रिपल एचएक|accessdate=January 3, 2011|publisher=आरएक्स मसल}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160313055050/http://rxmuscle.com/hmr-radio-show/2424-jefftheproducer-hmr.html |date=March 13, 2016 }}</ref> सन् २००४ मा एचले ''मेकिङ द गेम ट्रिपल एच्स एप्रोच टु अ बेटर बडि'' नामक पुस्तक सार्वजनिक गरेका थिए जसमा शारीरको विकासको लागि गर्नु पर्न कुरा लगाएत उनको व्यक्तिगत जीवनको जानकारी र धारणाहरू रहेका छन्।<ref>{{cite web|url=http://thelab.bleacherreport.com/the-great-fall-of-chyna/|title=चाईना|publisher=}}</ref> लेवेस्क ''मोटरहेड'' साङ्गीतिक समूहका ठूलो अनुयायी हुन् जसले उनको लागि डब्ल्युडब्ल्युईमा तीन वटा फरकफरक प्रवेश सङ्गीत दिएका छन्।<ref>{{cite web|last=जेरिको |first=क्रिस |url=https://www.amazon.com/dp/0743478886 |title=ट्रिपल एचले सार्वजनिक गरेको पुस्तक |publisher=एमेजन |accessdate=September 11, 2011}}</ref> उक्त समूहका प्रमुख गायक लेमी लेवेस्कका सबैभन्दा मिल्ने साथी हुन्।<ref>{{cite web|url=http://newsroom.mtv.com/2011/03/01/triple-h-motorhead/|archive-url=https://archive.is/20130629222303/http://newsroom.mtv.com/2011/03/01/triple-h-motorhead/yes|archive-date=June 29, 2013|title=ट्रिपल एच र मोटरहेड|publisher=एमटिभी|accessdate=July 7, 2015}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150709091747/http://newsroom.mtv.com/2011/03/01/triple-h-motorhead/ |date=July 9, 2015 }}</ref> लेवेस्क ९ जनवरी २०१६ मा लमीको अन्तिम संस्कारमा सहभागी भएका थिए र उनले मोटरहेड र लेमीले उनलाई दिएका योगदानको र उनीहरूको मित्रताको बारेमा खुलाएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/inside/triple-h-speaks-at-lemmy-kilmister-memorial-service|title=ट्रिपल एचले लेमीको बारेमा केही बताए|date=January 10, 2016|accessdate=March 6, 2018|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]}}</ref> डिसेम्बर १५ आइटिभी लण्डनले लिएको उनको अन्तरबार्तामा उनले आँफु [[वेस्टह्याम युनाइटेड फुटबल क्लब|वेस्टह्याम एफसी]]का समर्थक भएको कुरा जानकारी गराएका थिए।<ref>{{cite web|title=ट्रिपल एच वेस्टह्याम युनाइटेडका समर्थक|url=http://www.itv.com/news/london/2015-12-16/wrestler-triple-h-backs-west-ham-and-tips-andy-carroll-as-possible-grappling-future-star/|website=आइपीटिभी|accessdate=December 16, 2015}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://profootballtalk.nbcsports.com/2011/07/24/roethlisberger-wedding-draws-big-names-special-treatment/|title=जानकारी|date=2011-07-24|work=प्रो फुटबल टक|access-date=2018-06-17|language=en-US}}</ref><ref>{{cite tweet|user=ट्रिपल एच|author=|number=500311626231603200|date=August 15, 2014|title=ट्विटरमा केही भनाइहरू #IceBucketChallenge to #StrikeOutALS}}</ref> == चलचित्रहरू == {|class="wikitable sortable" |+टेलिभिजन |- ! वर्ष ! शिर्षक ! भूमिका ! class="unsortable" | कैफियत |- |१९९८ |''प्यासिफिक ब्लु'' |ट्रिपल एच | |- |१९९८ |''द ड्रु क्यारी शो | |- |२००१ |''म्याड टिभी'' |ट्रिपल एच | |- |२००५ |''द ब्रिनि म्याक शो'' |ट्रिपल एच<ref name="futon-20050203fox01">{{cite web |url=http://www.thefutoncritic.com/news.aspx?id=20050203fox01 |title=ट्रिपल एच चलचित्रमा |accessdate=June 4, 2011 |author=द फुटन क्रिटिक |date=February 3, 2005 |publisher=}}</ref> | |- |२००९ |''रोवर्ट चिकेन'' |ट्रिपल एच |स्वर |} {|class="wikitable sortable" |+चलचित्र |- ! वर्ष ! शिर्षक ! भूमिका ! class="unsortable" | कैफियत |- |२००४ |''ब्लेड: ट्रिनिटी'' |ग्रिमउड | |- |२००६ |''रिलेटिभ स्टेन्जर्स'' |रेस्लर<ref>{{cite web |url=https://www.imdb.com/name/nm0505391/ |title=पल लेविस्क |accessdate=September 8, 2011 |publisher=[[इन्टरनेट चलचित्र डेटाबेस]]}}</ref> |ऋणमा |- |२०११ |''द चपेरवान'' |रेमन्ड | |- |२०११ |''इन्साइड आउट'' |एजे जेन | |- |१०१४ |''स्कबी डु- रेसलमेनिया'' |उनी आँफै |स्वर |- |२०१४ |''डब्ल्युडब्ल्युई वर्कआउट सिरिज'' |उनी आँफै |फिटनेस भिडियो |- |२०१६ |''स्कोबी-डु!'' |उनी आँफै |स्वर |} == च्याम्पियनसिप र उपलब्धि == [[File:Triple H WWE Champion No Mercy 07.jpg|thumb|upright|ट्रिपल एच ९ पटक डब्ल्युडब्ल्युई विजेता]] [[File:Triple H-WorldHeavyweight-Champ@Commons.jpg|thumb|upright|ट्रिपल एच पहिलो र ५ पटक डब्ल्युडब्ल्युई विश्व ह्याभिवेट च्याम्पियनसिप]] * '''इन्टरनेसनल रेस्लिङ फेडेरेसन''' ** आइडब्ल्यूएफ ह्याभिवेट च्याम्पियनसिप (१ पटक) ** आइडब्ल्यूएफ ट्याग टिम बिजेता (१ पटक) * '''''प्रो रेस्लिङ इलुस्ट्रेसन''''' ** वर्षको दुश्मनी (२०००) {{small|[[कर्ट एङ्गल]] विरुद्ध}}<ref name="PWI Awards">{{cite web|url=http://www.pwi-online.com/pages/PWIawards.html|title=PWI Awards|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160121172943/http://www.pwi-online.com/pages/PWIawards.html|archivedate=January 21, 2016|deadurl=no|work=प्रो रेस्लिङ इलुस्ट्रसन|publisher=कप्पा पब्लिसिङ ग्रुप|accessdate=March 6, 2018}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160121172943/http://www.pwi-online.com/pages/PWIawards.html |date=January 21, 2016 }}</ref> ** वर्षको दुश्मनी (२००४) {{small|कृस बेनेट विरुद्ध}}<ref name="PWI Awards"/> ** वर्षको दुश्मनी (२००९) {{small| [[रेन्डी ओर्टन]] विरुद्ध}}<ref name="PWI Awards"/> ** वर्षको दुश्मनी (२०१३) {{small| [[डेनियल ब्रायन]] विरुद्ध}}<ref name="PWI Awards"/> ** वर्षको उत्कृष्ट खेल (२००४) {{small| रेसलमेनिया २० मा कृस बेनेट र सन माइकल्स विरुद्ध }}<ref name="PWI Awards"/><ref>{{cite web|url=http://100megsfree4.com/wiawrestling/pages/pwi/pwimoty.htm |accessdate=June 28, 2008 |title=प्रो रेस्लिङ इलुस्ट्रेसन |publisher=रेस्लिङ जानकारी |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080616063308/http://www.100megsfree4.com/wiawrestling/pages/pwi/pwimoty.htm |archivedate=June 16, 2008 |df=mdy }}</ref> ** वर्षको उत्कृष्ट खेल (२०१२) {{small|[[द डेडम्यान|द अंडरटेकर]] विरुद्ध}}<ref name="PWI Awards"/> ** दशकको घृणित रेस्लर (२०००–२००९) ** वर्षको घृणित रेस्लर (२००३–२००५)<ref name="PWI Awards"/> ** वर्षको घृणित रेस्लर (२०१३) – {{small|द अथुरिटीका सदस्य सहित}}<ref name="PWI Awards"/> ** वर्षको घृणित रेस्लर (२०१४) – {{small| स्टेफिनी म्याकमेनसँग}}<ref name="PWI Awards"/> ** दशसको उत्कृष्ट रेस्लर (२०००–२००९) ** वर्षको उत्कृष्ट रेस्लर (२००८)<ref name="PWI Awards"/><ref>{{cite web|url=http://profightdb.com/pwi-500/2000.html|title=प्रो रेस्लिङ इलुस्ट्रेसन|website=इन्टरनेट रेस्लिङ डाटाबेस|accessdate=March 6, 2018}}</ref> र २००९<ref>{{cite news|url=http://weblogs.baltimoresun.com/sports/wrestling/blog/2009/08/the_pwi_500.html|title=द पिडब्ल्यूआइ|last=|first=केभिन|date=August 2009|work=द सन|accessdate=September 4, 2009}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100206200628/http://weblogs.baltimoresun.com/sports/wrestling/blog/2009/08/the_pwi_500.html |date=February 6, 2010 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.100megsfree4.com/wiawrestling/pages/pwi/pwi500yr.htm|accessdate=September 6, 2010|title=प्रो रेस्लिङ इलुस्ट्रेसन उत्कृष्ट ५००|publisher=रेस्लिङ जानकारी Archive|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110707054220/http://www.100megsfree4.com/wiawrestling/pages/pwi/pwi500yr.htm|archivedate=July 7, 2011}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110707054220/http://www.100megsfree4.com/wiawrestling/pages/pwi/pwi500yr.htm |date=July 7, 2011 }}</ref> * '''[[डब्ल्युडब्ल्युई]]''' ** डब्ल्युडब्ल्युई ट्याग टिम च्याम्पियनसिप (१ पटक) – सन माइकल्ससँग<ref>{{cite web |url=http://www.wwe.com/inside/titlehistory/wwetag/20091213 |title=डि जेनेरेसन एक्स |accessdate=December 14, 2007 |publisher=डब्ल्युडब्ल्युई |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091217082149/http://www.wwe.com/inside/titlehistory/wwetag/20091213 |archivedate=December 17, 2009 |df= }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091217082149/http://www.wwe.com/inside/titlehistory/wwetag/20091213 |date=December 17, 2009 }}</ref> ** विश्व ह्याभिवेट च्याम्पियनसिप (५ पटक)<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/inside/titlehistory/worldheavyweight/|title=विश्व ह्याभिवेट च्याम्पियनसिपको इतिहास|accessdate=October 14, 2007|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई}}</ref> ** डब्ल्युडब्ल्युई च्याम्पियनसिप (९ पटक)<ref name=wwechamp>{{cite web|url=http://www.wwe.com/inside/titlehistory/wwechampionship/|title=डब्ल्युडब्ल्युई च्याम्पियनसिप इतिहास|accessdate=October 14, 2007|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई}}</ref> ** अन्तरमहादेशीय च्याम्पियनसिप (५ पटक)<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/inside/titlehistory/intercontinental/|title=अन्तरमहादेशीय च्याम्पियनसिपको इतिहास|accessdate=October 14, 2007|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई}}</ref> ** डब्ल्युडब्ल्युई युरोपेली च्याम्पियनसिप (२ पटक)<ref>{{citeweb|url=http://www.wwe.com/inside/titlehistory/euro/|title=युरोपेली च्याम्पियनसिप इतिहास|accessdate=October 14, 2007|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई}}</ref> ** डब्ल्यूडब्ल्यूएफ विश्व ट्याग टिम च्याम्पियनसिप (२ पटक) – स्टोन कोल्डसँग<ref>{{cite web |url=http://www.wwe.com/inside/titlehistory/worldtagteam/30445413211111112 |title=स्टोन कोल्ड र ट्रिपल एच |accessdate=October 14, 2007 |publisher=डब्ल्युडब्ल्युई |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071011033420/http://www.wwe.com/inside/titlehistory/worldtagteam/30445413211111112 |archivedate=October 11, 2007 |df= }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071011033420/http://www.wwe.com/inside/titlehistory/worldtagteam/30445413211111112 |date=October 11, 2007 }}</ref> (१) सन माइकल्ससँग (१)<ref>{{cite web |url=http://www.wwe.com/inside/titlehistory/worldtagteam/200912131 |title=ट्याग टिम च्याम्पियनसिप इतिहास |accessdate=December 14, 2007 |publisher=डब्ल्युडब्ल्युई |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091217075511/http://www.wwe.com/inside/titlehistory/worldtagteam/200912131 |archivedate=December 17, 2009 |df= }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091217075511/http://www.wwe.com/inside/titlehistory/worldtagteam/200912131 |date=December 17, 2009 }}</ref> ** किङ अफ द रिङ (१९९७) ** रोयल रम्बल (सन् २००२ र २०१६) ** सातौँ ट्रिपल क्राउन विजेता ** दोस्रो ग्र्यान्ड स्ल्याम विजेता ** स्लामे अवार्ड (३ पटक) *** उत्कृष्ट कपाल (१९९७) *** वर्षको उत्कृष्ट पल (२०११) – {{small|द अंडरटेकर विरुद्ध}}<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/raw/2011-12-12/2011-slammy-award-winners|title=२०११ स्लामे अवार्ड विजेता|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]|accessdate=March 6, 2018}}</ref> *** वर्षको उत्कृष्ट खेल (२०१२) – {{small|द अंडरटेकर विरुद्ध}}<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/raw/2012-12-17/slammy-award-winners|title=२०१२ स्लामे अवार्ड विजेता|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]]|accessdate=March 6, 2018}}</ref> * '''''रेस्लिङ अबजर्भर न्युजलेटर''''' ** वर्षको दुश्मनी (२०००) {{small| मिक फोली विरुद्ध}}<ref name=WON2010>{{cite magazine|last=मेल्टजर|first=डेभ|authorlink=|date=January 26, 2011|title=वर्षको सबैभन्दा ठूलो दुश्मनी|magazine=रेस्लिङ अबजर्भर न्युजलेटर|publication-place=क्यापबेल|pages=1–40|issn=1083-9593}}</ref> ** वर्षको दुश्मनी (२००४) {{small| कृस बेनेट र सन माइकल्स}}<ref name=WON2010/> ** वर्षको दुश्मनी (२००५) {{small| बाटिस्टा विरुद्ध}}<ref name=WON2010/> ** वर्षको उत्कृष्ट रेस्लर (२०००)<ref name=WON2010/> ** वर्षको दुश्मनी (२००२) {{small|केन विरुद्ध}}<ref name=WON2010/> ** वर्षको दुश्मनी (२००६) {{small|सन माइकल्स विरुद्ध भिन्स म्याकमेन विरुद्ध शेन म्याकमेन}}<ref name=WON2010/> ** वर्षको सबैभन्दा ठूलो दुश्मनी (२०११) {{small|केभिन नास विरुद्ध}}<ref>{{cite magazine|last=माल्टजर|first=डेभ|authorlink=|date=January 30, 2012|title=वर्षको सबैभन्दा ठूलो दुश्मनी|magazine=रेस्लिङ अबजर्भर न्युजलेटर|location=क्यापबेल|issn=1083-9593}}</ref> ** वर्षको उत्कृष्ट खेल (२००३) {{small|स्कट स्टाइनर विरुद्ध रोयल रम्बल २००३ मा}}<ref name=WON2010/> ** वर्षको उत्कृष्ट खेल (२०००८) {{small|एज विरुद्ध}}<ref name=WON2010/> == सन्दर्भ सामग्री == {{reflist|3}} == बाह्य कडीहरू == {{Sister project links|wikt=no|d=Q44567|commons=Paul Michael Levesque|b=no|n=no|q=no|s=no|v=no|species=no|display=ट्रिपल एच}} * {{IMDb name|name = ट्रिपल एच}} * [http://corporate.wwe.com/who-we-are/leadership#paul-levesque ट्रिपल एचको जानकारी] [[श्रेणी:अमेरिकी पुरुष व्यावसायिक कुस्ती खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:सन् १९६९ मा जन्म]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:अमेरिकी टेलिभिजन अभिनेताहरू]] 3fci4xzxhztwzqza11kgvsrwylwr0ls 0 99345 1369438 1329864 2026-08-12T19:44:49Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1369438 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|सन् १९९२ देखि १९९६ सम्म संयुक्त राष्ट्र सङ्घका महासचिव (सन् १९२२-२०१६)}} {{Infobox officeholder | native_name = {{nobold|بطرس بطرس غالي}} | image = File:Boutros Boutros Ghali (1993).jpg | caption = सन् १९९३ मा बुतरस बुतरस घाली | office = [[संयुक्त राष्ट्र सङ्घको महासचिव|संयुक्त राष्ट्र सङ्घको छैटौँ महासचिव]] | term_start = १ जनवरी १९९२ | term_end = ३१ डिसेम्बर १९९६ | predecessor = [[जेभियर पेरेज दे क्वेयार]] | successor = [[कोफी अन्नान]] | office1 = [[ला फ्राँकोफोनीको महासचिव]] | term_start1 = १६ नोभेम्बर १९९७ | term_end1 = ३१ डिसेम्बर २००२ | predecessor1 = [[जाँ-लुई रोय]] ([[सांस्कृतिक तथा प्राविधिक सहयोग नियोग]]) | successor1 = [[आब्दु दिउफ]] | office2 = कार्यवाहक [[विदेश मामिला मन्त्रालय (इजिप्ट)|विदेश मामिला]] मन्त्री | primeminister2 = {{ubl|[[मामदु सालिम]]|[[मुस्तफा खलिल]]}} | term_start2 = १७ सेप्टेम्बर १९७८ | term_end2 = १७ फेब्रुअरी १९७९ | predecessor2 = [[मुहम्मद इब्राहिम कामेल]] | successor2 = मुस्तफा खलिल | primeminister3 = मामदु सालिम | term_start3 = १७ नोभेम्बर १९७७ | term_end3 = १५ डिसेम्बर १९७७ | predecessor3 = [[इस्माइल फामी]] | successor3 = मुहम्मद इब्राहिम कामेल | birth_date = {{birth date|1922|11|14|df=y}} | birth_place = [[कायरो]], इजिप्ट | death_date = {{death date and age|2016|2|16|1922|11|14|df=y}} | death_place = कायरो, इजिप्ट | party = {{ubl|[[अरब समाजवादी सङ्घ (इजिप्ट)|अरब समाजवादी सङ्घ]] (सन् १९७८ पूर्व)|[[राष्ट्रिय प्रजातान्त्रिक दल (इजिप्ट)|राष्ट्रिय प्रजातान्त्रिक दल]] (सन् १९७८–२०११)|[[स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ|स्वतन्त्र]] (सन् २०११)}} | spouse = {{Marriage|लेइया मारिया नादलर|<!--unknown-->|2016}} | alma_mater = {{ubl|[[कायरो विश्वविद्यालय]]|[[पेरिस विश्वविद्यालय]]|[[साइन्सेस पो]]}} | signature = Signature of Boutros Boutros-Ghali.svg | native_name_lang = ar }} '''बुतरस बुतरस घाली''' ([[अरबी भाषा|अरबी]]بطرس بطرس غالي) (१४ नोभेम्बर १९२२ - १६ फेब्रुअरी २०१६) एक मिस्री राजनीतिज्ञ र कूटनीतिज्ञ थिए जसले सन् १९९२ देखि १९९६ सम्म [[संयुक्त राष्ट्रसङ्घका महासचिव|संयुक्त राष्ट्र सङ्घको छैटौँ महासचिव]]को रूपमा सेवा गरेका थिए। महासचिवको रूपमा नियुक्त हुनुभन्दा पहिले, उनी सन् १९७७ देखि १९७९ सम्म इजिप्टको कार्यवाहक विदेश मामिला मन्त्री थिए। उनले [[युगोस्लाभियाको विघटन]] र [[रुवान्डा नरसंहार]] सहित धेरै विश्व सङ्कटहरूसँग मिल्दोजुल्दो अवधिमा [[संयुक्त राष्ट्र सङ्घ]]को निरीक्षण गरेका थिए। [[कायरो]]को एक कोप्टिक इसाई परिवारमा जन्मेका बुतरस-घालीले सन् १९४९ देखि १९७९ सम्म कायरो विश्वविद्यालयमा अन्तर्राष्ट्रिय कानुन र अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध पढाउने र प्रशिक्षण दिने एक शैक्षिक व्यक्तित्व थिए। उनको राजनीतिक वृत्ति अन्वर सदातको राष्ट्रपतित्वमा सुरु भएको थियो, जसले उनलाई सन् १९७७ मा कार्यवाहक विदेश मन्त्री नियुक्त गरेका थिए। त्यस जिम्मेवारीमा रहेर उनले क्याम्प डेभिड सम्झौता र सदात र इजरायली प्रधानमन्त्री मेनाकेम बेगिन बीचको इजिप्ट-इजरायल शान्ति सन्धिमा वार्ता गर्न मद्दत गरेका थिए। उनले केही महिना उप-विदेश मन्त्रीको रूपमा सेवा गरेका थिए र पछि सन् १९९१ को सुरुवातसम्म कार्यवाहक विदेश मन्त्री नियुक्त भएका थिए। बुतरस-घाली सन् १९९१ मा [[संयुक्त राष्ट्र महासभा]]द्वारा महासचिवमा निर्वाचित भएका थिए र सन् १९९२ मा [[जेभियर पेरेज दे क्वेयार]]को उत्तराधिकारी भएर आफ्नो कार्यकाल सुरु गरेका थिए। उनको कार्यकाल विवाद र सङ्कटले भरिएको थियो, जसमा सोमाली गृहयुद्ध, रुवान्डा गृहयुद्ध, निरन्तर अङ्गोलाको गृहयुद्ध र युगोस्लाभ युद्धहरू समावेश थिए। अङ्गोला र रुवान्डामा नरसंहारको समयमा संयुक्त राष्ट्र सङ्घको निष्क्रियताको लागि उनले आलोचना भएको थियो, र बोस्नियामा संयुक्त राष्ट्र शान्ति अभियानको कथित प्रभावहीनताको कारणले नेटोको हस्तक्षेप भएको थियो। सन् १९९६ मा, बुतरस-घाली महासचिवको रूपमा दोस्रो कार्यकालको लागि निर्विरोध उत्रिएका थिए तर [[संयुक्त राज्य अमेरिका]], उनको नेतृत्वबाट लामो समयदेखि असन्तुष्ट भएकाले आफ्नो [[संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषद्|सुरक्षा परिषद्]] भिटो प्रयोग गरेर उनको उम्मेद्वारीलाई अस्वीकार गरेको थियो। संयुक्त राष्ट्र सङ्घ छोडेपछि, बुतरस-घालीले सन् १९९७ देखि २००२ सम्म ला फ्राँक्रोफोनीको पहिलो महासचिवको रूपमा सेवा गरेका थिए। त्यसपछि उनी [[विकासशील देश]]हरूको लागि अन्तरसरकारी सङ्गठन साउथ सेन्टरको अध्यक्ष बनेका थिए। उनको सन् २०१६ मा ९३ वर्षको उमेरमा कायरोमा मृत्यु भएको थियो। == प्रारम्भिक जीवन र शिक्षा == बुतरस बुतरस घालीको जन्म १४ नोभेम्बर १९२२ मा इजिप्टको कायरोमा एक कोप्टिक अर्थोडक्स ईसाई परिवारमा भएको थियो।<ref>{{Cite web|date=2012-09-06|title=Boutros Boutros-Ghali Biography – life, family, history, young, infor…|url=http://www.notablebiographies.com/Be-Br/Boutros-Ghali-Boutros.html|access-date=2022-03-19|website=Encyclopedia of World Biography|via=[[archive.today]]|archive-date=6 September 2012|archive-url=https://archive.today/20120906224919/www.notablebiographies.com/Be-Br/Boutros-Ghali-Boutros.html|url-status=bot: unknown}}</ref><ref>{{Cite web |last=Chandler |first=Adam |date=2016-02-16 |title=Remembering Boutros Boutros-Ghali |url=https://www.theatlantic.com/international/archive/2016/02/boutros-boutros-ghali-dies/462975/ |access-date=2022-07-07 |website=The Atlantic |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Vale Boutros Boutros-Ghali: Former UN chief and key thinker on peacekeeping |url=https://www.lowyinstitute.org/the-interpreter/vale-boutros-boutros-ghali-former-un-chief-and-key-thinker-peacekeeping |access-date=2022-07-07 |website=lowyinstitute.org |language=en}}</ref> उनका बुबा युसुफ बुतरस घाली बुतरस घालीका छोरा थिए। उनका हजुर बुबा बुतरस घाली सन् १९०८ देखि १९१० मा उनको हत्या नभएसम्म इजिप्टका प्रधानमन्त्री थिए।<ref name=reid>{{cite journal|last=Reid|first=Donald M.|title=Political Assassination in Egypt, 1910–1954|journal=The International Journal of African Historical Studies|year=1982|volume=15|issue=4|pages=625–651|jstor=217848|doi=10.2307/217848}}</ref>{{sfn|Goldschmidt|1993|pp=183, 188}} उनकी आमा, सफाला मिखाइल सारुबिम, एक निजामती कर्मचारी र इतिहासकार मिखाइल सारुबिम (सन् १८६१-१९२०)की छोरी थिइन्।{{sfn|Goldschmidt|1993|p=183}} बुतरस घालीले सन् १९४६ मा कायरो विश्वविद्यालयबाट स्नातक गरेका थिए।<ref name="washingtonpost20160216">{{Cite news|title = Boutros Boutros-Ghali, U.N. secretary general who clashed with U.S., dies at 93|url = https://www.washingtonpost.com/world/boutros-boutros-ghali-un-secretary-general-who-clashed-with-us-dies-at-93/2016/02/16/8b727bb8-d4c1-11e5-be55-2cc3c1e4b76b_story.html|newspaper = The Washington Post|date = 2016-02-16|access-date = 2016-02-16|issn = 0190-8286|language = en-US|first = John M.|last = Goshko}}</ref> उनले पेरिसको कानुन सङ्काय (पेरिस विश्वविद्यालय) बाट अन्तर्राष्ट्रिय कानुनमा [[विद्यावारिधि]] र सन् १९४९ मा साइन्सेस पोबाट अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धमा स्नातकोत्तरमा हासिल गरेका थिए। सन् १९४९-१९७९ को अवधिमा, उनी कायरो विश्वविद्यालयमा अन्तर्राष्ट्रिय कानुन र अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धका प्राध्यापक नियुक्त भएका थिए। उनी सन् १९७५ मा राजनीतिक तथा रणनीतिक अध्ययन केन्द्रका अध्यक्ष र सन् १९८० मा अफ्रिकी राजनीतिक अध्ययन समाजका अध्यक्ष बनेका थिए। उनी सन् १९५४ देखि १९५५ सम्म कोलम्बिया विश्वविद्यालयमा फुलब्राइट अनुसन्धान विद्वान, सन् १९६३ देखि १९६४ सम्म हेग अन्तर्राष्ट्रिय कानुन एकेडेमीमा अनुसन्धान केन्द्रका निर्देशक र सन् १९६७ देखि १९६८ सम्म पेरिसको कानुन संकायमा भ्रमणकारी प्राध्यापक थिएका थिए। सन् १९८६ मा, उनले स्विडेनको उप्साला विश्वविद्यालयको कानुन सङ्कायबाट मानार्थ विद्यावारिधि उपाधि प्राप्त गरेका थिए।<ref>{{Cite web|last=Naylor|first=David|title=Honorary doctorates |url=https://www.uu.se/en/about-uu/traditions/prizes/honorary-doctorates/|access-date=2022-03-20|publisher= Uppsala University, Sweden|language=en}}</ref> == राजनीतिक वृत्ति == [[File:Boutros Boutros-Ghali et Moshe Dayan Strasbourg 10 octobre 1979.jpg|thumbnail|सन् १९७९ मा स्ट्रासबर्गमा [[युरोप परिषद्]]मा बुतरस घाली (बायाँ) र मोसे दयान]] बुतरस घालीको राजनीतिक वृत्ति [[अनवर सादात|अनवर सदात]]को राष्ट्रपतिकालमा विकसित भएको थियो। उनी सन् १९७४ देखि १९७७ सम्म अरब समाजवादी सङ्घको केन्द्रीय समितिका सदस्य थिए। उनले सन् १९७७ देखि १९९१ को सुरुवातसम्म इजिप्टको विदेश राज्यमन्त्रीको रूपमा काम गरेका थिए। त्यसपछि उनी संयुक्त राष्ट्र सङ्घमा जानु अघि धेरै महिनासम्म विदेश उपमन्त्री बनेका थिए। राज्यमन्त्रीको रूपमा, उनले राष्ट्रपति सदात र इजरायली प्रधानमन्त्री मेनाकिम बेगिन बीचको शान्ति सम्झौतामा विशेष भूमिका खेलेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://weekly.ahram.org.eg/2006/777/profile.htm |title=Boutros Boutros-Ghali: The world is his oyster |work=Weekly Ahram |date=18 January 2006 |access-date=8 June 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120630162722/http://weekly.ahram.org.eg/2006/777/profile.htm |archive-date=30 June 2012 }}</ref> अनुसन्धान पत्रकार लिन्डा मेल्भर्नका अनुसार, उनी विदेशमन्त्री भएको बेला अर्थात् सन् १९९० मा [[रुवान्डा]] सरकारलाई २.६ करोड डलरको गोप्य हतियार बिक्रीलाई अनुमोदन गरेका थिए जुन हुतु शासनले पछिल्ला नरसंहारको लागि सार्वजनिक, दीर्घकालीन तयारीको रूपमा भण्डार गरेका हतियारहरू थिए।{{sfn|Melvern|2000}}<ref>{{Cite web |last=Confessore |first=Nicholas |author-link=Nicholas Confessore |date=Dec 2000 |url=http://findarticles.com/?noadc=1 |archiveurl=https://archive.today/20120712213742/http://findarticles.com/p/articles/mi_m1316/is_12_32/ai_68148605/ |url-status=dead |title=A PEOPLE BETRAYED: The Role of the West in Rwanda's Genocide. – Review – book review |work=[[Washington Monthly]] |archive-date=12 July 2012 |via=[[Find Articles]] |access-date=20 March 2022 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201124053221/http://findarticles.com/?noadc=1 |date=24 November 2020 }}</ref> == संयुक्त राष्ट्र सङ्घको महासचिव (सन् १९९२-१९९६) == === १९९१ चयन === सन् १९९१ को छनोटमा बुतरस घालीले [[संयुक्त राष्ट्र सङ्घको महासचिव]]को लागि उम्मेदवारी दिएका थिए। [[पेरु]]का [[जेभियर पेरेज दे क्वेयार]] आफ्नो दोस्रो कार्यकालको अन्त्यमा पुगेपछि संयुक्त राष्ट्र सङ्घको शीर्ष पद खुल्दै थियो र त्यसपछि अफ्रिकाको पालो थियो। बुतरस बुतरस घालीले पहिलो दुई चरणको मतदानमा जिम्बाब्वेका बर्नार्ड चिडजेरोसँग बराबरी गरेका थिए र तेस्रो चरणमा एक मतले अगाडि र चौथो चरणमा एक मतले पछाडि परेका थिए। [[संयुक्त राज्य अमेरिका]]ले दुवै प्रमुख उम्मेदवारहरूलाई हटाउन खोजिरहेको डरले धेरै देशहरूले चिडजेरोको लागि आफ्नो समर्थन फिर्ता लिएपछि, बुतरस बुतरस घालीले पाँचौँ चरणमा स्पष्ट विजय हासिल गरेका थिए।<ref>{{Cite news|last=Lewis|first=Paul|date=1991-11-23|title=How U.N. Nominee Won: 4 Switched|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/1991/11/23/world/how-un-nominee-won-4-switched.html|access-date=2022-03-20|issn=0362-4331}}</ref> === पहिलो कार्यकाल === बुतरस बुतरस-घालीको कार्यकाल अवधि विवादास्पद रह्यो। १९९२ मा, तिनले शान्तिको लागि एजेन्डा, पेश गरेका थिए। यो संयुक्त राष्ट्रले कसरी हिंसात्मक संघर्षको जवाफ दिन सक्छ भन्ने सुझावपत्र थियो। तथापि, सन् १९९४ को रुवान्डा नरसंहारको रोक्न नसक्नु संयुक्त राष्ट्रसङ्घको असफलताको आलोचना गरिएको थियो, उक्त नरसंहारमा आधिकारिक रूपमा एक लाख भन्दा बढी मानिसको हत्या भएको थियो, र उनले संयुक्त राष्ट्रमा अङ्गोलाको गृहयुद्ध हस्तक्षेपको लागि समर्थन जुटाउन असमर्थ भएका थिए। उनको कार्यकालको सबै भन्दा कठिन कार्यहरु मध्ये एक युगोस्लाभियाको विघटन पछि यूगोस्लाभ युद्धहरूको संकटसंग समाधानको अभाव थियो। उनको प्रतिष्ठा [[संयुक्त राष्ट्र सङ्घ]]को प्रभावकारिता र संयुक्त राष्ट्रमा संयुक्त राज्यको भूमिकामाथि ठूलो विवादमा उभिएको थियो। == मृत्यु == उनको [[कायरो]]को एक अस्पतालमा ९३ वर्षको उमेरमा मृत्यु भएको थियो, जहाँ उनी खुट्टा भाचिएकोले १६ फेब्रुअरी २०१६ मा भर्ना भएका थिए।<ref>{{Cite news |date=2016-02-16 |title=Boutros Boutros-Ghali, former UN head, dies at 93 |language=en-GB |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-35590039 |access-date=2022-03-21}}</ref><ref>{{Cite web |last=Botelho |first=Greg |date=2016-02-16 |title=Former U.N. Secretary-General Boutros Boutros-Ghali dies |url=https://www.cnn.com/2016/02/16/world/un-boutros-boutros-ghali-dies/index.html |access-date=2022-03-21 |publisher=CNN |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=McFadden |first=Robert D. |date=2016-02-16 |title=Boutros Boutros-Ghali, Former U.N. Secretary General, Dies at 93 |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2016/02/17/world/boutros-boutros-ghali-death.html |access-date=2022-03-21 |issn=0362-4331}}</ref> उनको लागि एक सैन्य अन्तिम संस्कार भएको थियो। उनलाई अब्राफिया, कायरोमा पेट्रिना चर्चमा समाधिस्त गरिएको थियो।<ref>{{Cite web |date=2016-02-17 |title=Boutros-Ghali to be buried at family's Italian-style church |url=https://www.egyptindependent.com/boutros-ghali-be-buried-family-s-italian-style-church/ |access-date=2022-03-21 |website=Egypt Independent |language=en}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == {{Commons category}} * {{Wikiquote-inline}} * [https://search.archives.un.org/secretary-general-boutros-boutros-ghali-1992-1996 बुतरस बुतरस घाली] संयुक्त राष्ट्र सङ्घको अभिलेखालयमा रहेका कागजातहरू *{{C-SPAN|22349}} {{s-start}} {{s-off}} {{s-bef|before=[[इस्माइल फामी]]}} {{s-ttl|title=[[विदेश मामिला मन्त्रालय (इजिप्ट)|विदेश मामिला]] मन्त्री<br />{{small|कार्यवाहक}}|years=१९७७}} {{s-aft|after=[[मुहम्मद इब्राहिम कामेल]]}} |- {{s-bef|before=[[मुहम्मद इब्राहिम कामेल]]}} {{s-ttl|title=[[विदेश मामिला मन्त्रालय (इजिप्ट)|विदेश मामिला]] मन्त्री<br />{{small|कार्यवाहक}}|years=१९७८–१९७९}} {{s-aft|after=[[मुस्तफा खलिल]]}} |- {{s-intgov}} {{s-bef|before={{flagicon|पेरु}} [[ जेभियर पेरेज दे क्वेयार]]}} {{s-ttl|title=[[संयुक्त राष्ट्र सङ्घको महासचिव]]|years=१९९२–१९९६}} {{s-aft|after={{flagicon|घाना}} [[कोपी अन्नान]]}} |- {{s-bef|before=[[जाँ लुई रोय]]|as=[[सांस्कृतिक तथा प्राविधिक सहयोग नियोग]]को महासचिव}} {{s-ttl|title=[[ला फ्राँकोफोनीको महासचिव]]|years=१९९७–२००२}} {{s-aft|after=[[आब्दु दिउफ]]}} {{s-end}} {{-}} [[श्रेणी:संयुक्त राष्ट्र सङ्घका महासचिवहरू]] [[श्रेणी:सन् २०१६ मा मृत्यु]] [[श्रेणी:सन् १९२२ मा जन्म]] [[श्रेणी:कायरोका मानिसहरू]] c8zaz1clu8uxvmmkmorod11oqyozhmu 0 99348 1369436 1269460 2026-08-12T19:08:22Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1369436 wikitext text/x-wiki {{Infobox Geopolitical organization |name = बहुक्षेत्रीय प्राविधिक तथा आर्थिक सहयोगका लागि बङ्गालको खाडीको प्रयास<br />{{collapsible list |title={{big| (बिम्सटेक)}} |titlestyle = background:transparent;text-align:center;font-size:90%; |liststyle = |liststyle = font-weight:normal; | {{small|{{native name|bn|বঙ্গোপসাগরীয় বহুক্ষেত্রীয় প্রযুক্তিগত ও অর্থনৈতিক সহযোগীতা উদ্যোগ (বিম্‌সটেক্)}}}} | {{small|{{native name|hi|'''बहुक्षेत्रीय तकनीकी और आर्थिक सहयोग के लिए बङ्गाल की खाड़ी पहल (बिम्सटेक)'''}}}} | {{small|{{native name|en|'''Bay of Bengal Initiative for Multi-Sectoral Technical and Economic Cooperation (BIMSTEC)'''}}}} }} | linking_name = | image_flag = | alt_flag = | symbol_type = <!-- Symbol, Emblem, Logo, etc. --> | image_symbol = <!-- Symbol image's filename --> | alt_symbol = <!-- alt text for symbol --> | symbol_width = <!-- Symbol image's width (default 85px) --> | motto = <!-- "[motto]" --> | englishmotto = <!--English language version of motto--> | image_map = BIMSTEC (orthographic projection).svg | loctext = <!--text description of location of organisation--> | alt_map = <!-- alt text for map image --> | map_caption = | org_type = <!-- e.g. Trade bloc --> | membership_type = | membership = {{unbulleted list <!--Alphabetical:--> |{{pad|4px}}{{flagcountry|Nepal}} |{{flagcountry|Bangladesh}} |{{flagcountry|Bhutan}} |{{flagcountry|India|}} |{{flagcountry|Myanmar}} |{{flagcountry|Sri Lanka}} |{{flagcountry|Thailand}} }} |admin_center_type = [[सचिवालय (प्रशासनिक कार्यालय)|सचिवालय]] |admin_center = [[ढाका]], बङ्गलादेश<ref>{{cite web|title=Nepal unlikely to host fourth 'Bimstec' summit this year|url=http://www.business-standard.com/article/news-ani/nepal-unlikely-to-host-fourth-bimstec-summit-this-year-116060300847_1.html|website=Business Standard India|accessdate=17 December 2016|date=3 June 2016}}</ref> |languages_type = <!-- e.g. "[[Official language]]s" (default) --> |languages = |leader_title1 = अध्यक्षता |leader_name1 = {{flagcountry|Nepal}} (२०१४ देखि) |established = {{Start date and age|df=yes|1997|06|06}} |official_website = {{URL|bimstec.org}} |area_magnitude = |area_km2 = <!-- major area size (in sq_km) --> |area_sq_mi = <!-- area in square mi (requires area_km2) --> |area_footnote = <!-- optional footnote for area --> |percent_water = |area_label = <!-- label under "Area" (default is "Total") --> |area_label2 = <!-- label below area_label (optional) --> |area_dabodyalign = <!-- text after area_label2 (optional) --> |population_estimate = |population_estimate_year = |population_density_km2 = |population_density_sq_mi = |GDP_PPP = |GDP_PPP_rank = |GDP_PPP_year = |GDP_PPP_per_capita = |GDP_nominal = |GDP_nominal_year = |GDP_nominal_per_capita = |Gini = <!-- number only, 0-100 --> |Gini_ref = <!-- for any ref/s to associate with Gini number --> |Gini_year = |HDI = <!-- number only, 0-1 --> |HDI_ref = <!-- for any ref/s to associate with HDI number --> |HDI_year = |currency = |currency_code = |time_zone = |utc_offset = <!-- +N, where N is number of hours --> }} '''बिम्सटेक''' (अङ्ग्रेजीः Bay of Bengal Initiative for Multi-Sectoral Technical and Economic Cooperation (BIMSTEC); नेपालीः बहुक्षेत्रीय प्राविधिक तथा आर्थिक सहयोगका लागि बङ्गालको खाडीको प्रयास) [[बङ्गालको खाडी]]का नजिकका तथा यसको उपभोगकर्ता [[दक्षिण एसिया]]ली तथा [[दक्षिणपूर्व एसिया|दक्षिणपूर्वी एसिया]]ली राष्ट्रहरूको प्राविधिक तथा आर्थिक सहयोग सङ्गठन हो । यसका सदस्य राष्ट्रहरूमा [[नेपाल]], [[भारत]], [[म्यानमार]], [[श्रीलङ्का]], [[थाइल्यान्ड|थाइल्याण्ड]], [[भुटान]] र [[बङ्गलादेश]] पर्छन । ==पृष्ठभूमि== ०६ जुन १९९७ मा [[थाइल्यान्ड|थाइल्याण्ड]]को [[बैङ्कक]]मा बिस्टेक ([[बङ्गलादेश]], [[भारत]], [[श्रीलङ्का]] र [[थाइल्यान्ड|थाइल्याण्ड]] आर्थिक सहयोग) नामक एक समूह गठन भयो । २२ डिसेम्बर १९९७ मा [[म्यानमार]] पनि यस समुहको सदस्य राष्ट्र भएपछी यसको नाम परिवर्तन भई बिम्सटेक ([[बङ्गलादेश]], [[भारत]], [[म्यानमार]], [[श्रीलङ्का]] र [[थाइल्यान्ड|थाइल्याण्ड]] आर्थिक सहयोग) भयो । फेब्रुअरी २००४ मा [[नेपाल]] र [[भुटान]] पनि यस समुहको सदस्य राष्ट्र भए । ३१ जुलाई २००४ मा [[बैङ्कक]]मा यसको पहिलो सम्मेलनमा यसको नाम परिवर्तन गरी बहुक्षेत्रीय प्राविधिक तथा आर्थिक सहयोगका लागि बङ्गालको खाडीको प्रयास (बिम्सटेक) बनाइयो । इसं २०१४ मा [[बङ्गलादेश]]को ढाकामा यसको स्थायी सचिवालय स्थापना गरियो । ==बिम्सटेक सम्मेलनहरू== <gallery> चित्र:PM Modi Portrait(cropped).jpg|{{flagicon|IND}} '''[[भारत]]'''<br />'''[[नरेन्द्र मोदी]]''',<br />[[भारतको प्रधानमन्त्री|प्रधानमन्त्री]] चित्र:Win Myint NLD.jpg|{{flagicon|Burma}} '''[[म्यानमार]]'''<br /> '''[[विन मिन्ट]]''',<br /> [[म्यानमारका राष्ट्रपति|राष्ट्रपति]] चित्र:KP Oli.jpg|{{flagicon|NEP}} '''[[नेपाल]]'''<br />'''[[खड्गप्रसाद ओली|केपी ओली]]''',<br />[[नेपालका प्रधानमन्त्रीहरूको सूची|प्रधानमन्त्री]] चित्र:Maithripala- Russia (portrait).jpg|{{flagicon|Sri Lanka}} '''[[श्रीलङ्का]]'''<br />[[मैत्रिपाल सिरिसेना]]''',<br /> [[श्रीलङ्काको राष्ट्रपति|राष्ट्रपति]]''' चित्र:Muhammad Yunus - World Economic Forum Annual Meeting 2012.jpg|🇧🇩 '''[[बङ्गलादेश|बंगलादेश]] माेहमद युनुस, प्रमुख सल्लाहकार''' चित्र:Paetongtarn Shinawatra October 2023.jpg|🇹🇭 थाइल्याण्ड, पेताेनथान सीनावात्र्, प्रधानमन्त्री चित्र:Dasho Tshering Tobgay.jpg|🇧🇹 भुटान, डासाे छिरिङ तोब्गे, प्रधानमन्त्री </gallery> {| class="wikitable" |- ! नम्बर ! मिति ! आयोजक राष्ट्र ! सम्मेलन भएको सहर |- | प्रथम | ३१ जुलाई २००४ | {{flagcountry|Thailand}} | [[बैङ्कक]] |- | द्वितीय | १३ नोभेम्बर २००८ | {{flagcountry|India}} | [[नयाँ दिल्ली]] |- | तृतीय | ४ मार्च २०१४ | {{flagcountry|Myanmar}} | [[नेपिडो|नेपिडा]]<ref>{{cite web|title=BIMSTEC Summit|url=http://www.bimstec.org/index.php?page=bimstec-summit|website=Bay of Bengal Initiative for Multi-Sectoral Technical and Economic Cooperation|accessdate=17 December 2016}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170114233639/http://www.bimstec.org/index.php?page=bimstec-summit |date=14 January 2017 }}</ref> |- | चौथो | ३०, ३१ अगस्ट २०१८ | {{flagcountry|Nepal}} | [[काठमाडौँ]]<ref>{{cite web |title=Nepal proposes dates for Bimstec Summit |url=https://www.business-standard.com/article/news-ani/nepal-proposes-dates-for-bimstec-summit-118060500116_1.html |website=Business Standard India |accessdate=1 July 2018 |date=5 June 2018}}</ref> |- | पाँचौ | 30 March, 2022 | {{flagcountry|Sri Lanka}} | [[कोलम्बो]]<ref name="JJBIMSTECSL">{{cite web|url=https://www.jagranjosh.com/current-affairs/4th-bimstec-summit-2018-held-1535606162-1|title=4th BIMSTEC Summit: Kathmandu Declaration adopted by Member States|accessdate=31 August 2018}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180830084507/https://www.jagranjosh.com/current-affairs/4th-bimstec-summit-2018-held-1535606162-1 |date=30 August 2018 }}</ref> |- |} ==योजनाहरू== * सडक तथा रेलमार्ग * कोस्ट ढुवानी * पावर ग्रिड इन्टर-कनेक्सन * क्षेत्रीय प्रकोप अनुगमन र चेतावनी प्रणाली ==बिम्सटेकका हालका नेताहरू== ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== {{ढाँचा:क्षेत्रीय सङ्गठनहरू}} [[श्रेणी:नेपालको वैदेशिक सम्बन्ध]] [[श्रेणी:अन्तराष्ट्रिय आर्थिक सहयोग सङ्गठनहरू]] [[श्रेणी:एसियाका अन्तर्राष्ट्रिय सङ्गठनहरू]] [[श्रेणी:बङ्गालको खाडी]] feyys49984usedrsznzqo9neuu8ljz3 0 99395 1369521 1369364 2026-08-13T09:52:37Z Bishaldev100 28807 1369521 wikitext text/x-wiki {{Infobox former country |native_name =तनहुँ राज्य |common_name =तनहुँ<!-- Name to be used in constructing links and category names; not for display --> |continent = एसिया<!-- Generates categories of the type "Former countries in Europe" --> |region =हिन्दु <!-- Reserved for generating categories on subregions of continents --> |era = मध्यकाल<!-- Use: "Napoleonic Wars", "Cold War", etc. --> |status = [[तनहुँ जिल्ला]]<!-- Status: see Category list on template page --> |status_text = <!-- A free text to describe status at the top of the infobox. Use sparingly. --> |empire = <!-- The empire or country to which the entity was in a state of dependency --> |government_type = [[राजतन्त्र]]<!-- To generate categories: "Monarchy", "Republic", etc. to generate categories --> <!-- Rise and fall, events, years and dates --> <!-- only fill in the start/end event entry if a specific article exists. Don't just say "abolition" or "declaration" --> |event_start =स्थापना <!-- Default: "Established" --> |date_start = <!-- Optional: Date of establishment, in format 1 January (no year) --> |year_start = विसं १६१०<!-- Year of establishment --> |event_end = विलयकाल<!-- Default: "Disestablished" --> |date_end = <!-- Optional: Date of disestablishment, in format 1 January (no year) --> |year_end = विसं १८४१<!-- Year of disestablishment --> |event1 = <!-- Optional: other events between "start" and "end" --> |date_event1 = |event2 = |date_event2 = |event3 = |date_event3 = |event4 = |date_event4 = |event5 = |date_event5 = |event_pre = <!-- Optional: A crucial event that took place before "event_start" --> |date_pre = |event_post = <!-- Optional: A crucial event that took place after "event_end" --> |date_post = <!-- Flag navigation: Preceding and succeeding entities p1 to p5 and s1 to s5 --> |p1 = पाल्पा राज्य<!-- Name of the article for preceding entity, numbered 1-5 --> |flag_p1 = <!-- Default: "Flag of {{{p1}}}.svg" (size 30) --> |image_p1 = <!-- Use: [[File:Sin escudo.svg|20px|Image missing]] --> |p2 = |flag_p2 = |p3 = |flag_p3 = |p4 = |flag_p4 = |p5 = |flag_p5 = |s1 = नेपाल<!-- Name of the article for succeeding entity, numbered 1-5 --> |flag_s1 = <!-- Default: "Flag of {{{s1}}}.svg" (size 30) --> |image_s1 = <!-- Use: [[File:Sin escudo.svg|20px|Image missing]] --> |image_flag = <!-- Default: Flag of {{{common_name}}}.svg --> |flag_alt = <!-- Alt text for flag --> |s2 = भारत |image_flag2 = <!-- Second flag --> |flag_alt2 = <!-- Alt text for second flag --> |flag = <!-- Link target under flag image. Default: Flag of {{{common_name}}} --> |flag2 = <!-- Link target under flag2 image. Default: Flag of {{{common_name}}} --> |flag_type = <!-- Displayed text for link under flag. Default "Flag" --> |flag2_type = <!-- Displayed text for link under flag2. Default "Flag" --> |image_coat = <!-- Default: Coat of arms of {{{common_name}}}.svg --> |coa_size = <!-- Size of coat of arms --> |coat_alt = <!-- Alt text for coat of arms --> |symbol_type = <!-- Displayed text for link under symbol. Default "Coat of arms" --> |symbol_type_article = <!-- Link target under symbol image. Default: Coat of arms of {{{common_name}}} --> |image_map = Tanahu district location.png |image_map_caption = नेपालको नक्शामा तनहुँ जिल्ला (रातो) |image_map2 = <!-- If second map is needed; does not appear by default --> |image_map2_alt = |image_map2_caption = |capital = |national_motto = |national_anthem = |common_languages = |religion = |demonym = |currency = <!-- Titles and names of the first and last leaders and their deputies --> |leader1 = भ्रिंगी सेन<!-- Name of king or president --> |leader2 = मम्मीर सेन |leader3 = तुला सेन (त्रिविक्रम सेन ) |leader4 = दामोदर सेन |year_leader1 = <!-- Years served --> |year_leader2 = |year_leader3 = |year_leader4 = |title_leader = राजा<!-- Default: "King" for monarchy, otherwise "President" --> |representative1 = <!-- Name of representative of head of state (e.g. colonial governor) --> |representative2 = |representative3 = |representative4 = |year_representative1 = <!-- Years served --> |year_representative2 = |year_representative3 = |year_representative4 = |title_representative = <!-- Default: "Governor" --> |deputy1 = <!-- Name of prime minister --> |deputy2 = |deputy3 = |deputy4 = |year_deputy1 = <!-- Years served --> |year_deputy2 = |year_deputy3 = |year_deputy4 = |title_deputy = <!-- Default: "Prime minister" --> <!-- Legislature --> |legislature = <!-- Name of legislature --> <!-- Area and population of a given year --> |stat_year1 = <!-- year of the statistic, specify either area, population or both --> |stat_area1 = <!-- area in square kílometres (w/o commas or spaces), area in square miles is calculated --> |stat_pop1 = <!-- population (w/o commas or spaces), population density is calculated if area is also given --> |stat_year2 = |stat_area2 = |stat_pop2 = |today = <!-- Overlapping modern countries, if no more than four of these --><!-- Do NOT add flags, per MOS:INFOBOXFLAG --> |footnote_a = <!-- Accepts wikilinks --> |footnote_b = <!-- Accepts wikilinks --> ... |footnote_h = <!-- Accepts wikilinks --> |footnotes = <!-- Accepts wikilinks --> }} '''तनहुँ''' प्राचिन नेपालको [[गण्डकी प्रदेश|गण्डकी]] प्रदेशमा पर्ने एक राज्य थियो । यो राज्य [[चौबिसी राज्यहरू|चौबीसी राज्य]] समूहमा पर्ने एक राज्य हो । हाल यस राज्यको केही भूभागलाई [[तनहुँ जिल्ला|तनहुँ]] जिल्ला बनाइएको छ । तनहुँ जिल्ला [[गण्डकी अञ्चल|गण्डकी]] अञ्चलमा पर्ने एउटा पहाडी जिल्ला हो । यो राज्य [[गोरखा राज्य]] लगायत अन्य [[चौबिसी राज्यहरू|चौबिसी राज्य]] भन्दा निकै शक्तिशाली राज्यको रुपमा चिनिन्थ्यो। तर पनि यहाँको अव्यवस्थित शासन प्रणालीले गर्दा तनहूँको स्वतन्त्र अस्तित्व लोप हुन पुगेको थियो। सन् १५७५ मा मुकुन्द सेनाको साहिंला छोरा भृङ्गी सेनद्वारा स्थापित तनहुँमा सेनावंशीय राजाहरूले सन् १६८३ सम्म लगभग २०७ बर्ष राज्य संचालन गरेका थिए।<ref name=":5">{{Cite journal |last=घिमिरे |first=श्रीराम |date=२०४६ |title=तनहूँको राजनीतिक इतिहास |url=https://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ancientnepal/pdf/ancient_nepal_113_full.pdf |journal=प्राचीन नेपाल |issue=१११ |pages=२२-२८ }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230510160035/https://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ancientnepal/pdf/ancient_nepal_113_full.pdf |date=2023-05-10 }}</ref> ==नामाकरण== तनहुँको नाम रहनाको कारण विभिन्न विद्वानहरूले फरक-फरक पशे गरेका छन् यसको नामाकरण बारे सत्यतथ्य प्रमाण प्राप्त गर्न नसकिए पनि प्राप्त जानकारी अनुसार तनहुँको राजधानी तनहुँसुर वरपरका ३ वटा चुचुराहरू जहाबाट तनहुँ राज्यको सुरक्षा व्यवस्था हेरिन्थ्यो सोहि ३ चुचुरालाई आधार मानेर भएर कालान्तरमा तनङ्गु र पछि तनहु हनु गएको हो । "वासुदेव रसानन्द" संस्कृत ग्रन्थमा तनहुको तात्पर्य "त्रितङ्गु राजधन्यो" भनेर लखेको पनि पाइन्छ । यस भेगका प्रमखु स्थानको नाउँको पछाडि "हुँ" ("काहुँ, मान्हुँ आदि) भनिने गरेकोले "तनङ्ग"मा "हुँ" थपिएर "तर्नहुङ्ग" हदै तनहुँ भएको पनि उत्तिकै पत्यारिलो दखिन्छ । प्राचीन समयमा तनहुँको दुई ठाउँमा तमारे र तामिन भन्ने गाउँ थिए र ती गाउँको नाउँबाट अपभ्रश भएर पछि तनहुँ रहनकुसाथै तनहुँ राजधानी रहेको तनहुँसुरमा र दनौली माथिको मानङ्गु डाडँमा क्रमशः चिउडो सानो भएका (तनहुनु) र चिउँडो ठूलो भएका (महाहनु) श्रृषिले तपस्या गरको हुनाले आज यस रूपमा तनहुँ र मानहुँ नाम बन्न/रहन गएको भन्ने पनि किंकंबदन्ती छ ।<ref>"जिल्ला विकास समिति, तनहुँ" </ref> ==इतिहास== === स्थापना === पाल्पाली राजा मुकुन्द सेनको मृत्यु पछी उनले संगठित बनाएर राखेको [[पाल्पा राज्य]] टुक्रन गएको थियो। र तनहुँ भृङ्गी सेन नाम गरेका उनका छोराको भागमा परेको थियो।<ref>{{cite book|url=|title=Modern Nepal, volume 1|first=डिल्लीरमण|last=रेग्मी|publisher=फर्मा के. एल. मुखोपाध्याय|year=सन् १९७५|page=६२|isbn=}}</ref><ref>{{cite book|url=http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ancientnepal/pdf/ancient_nepal_113_full.pdf|title=प्राचिन नेपाल:तनहूँको राजनीतिक इतिहास|first=श्रीराम|last=घिमिरे|publisher=पुरातत्व बिभाग|year=बि.सं २०४६ भदौ-असोज|page=२२|isbn=}}</ref> [[मुकुन्द सेन]] एक धार्मिक प्रवृतिका राजा थिए र यिनले आफ्नो अन्तिम समयमा राजनीतिबाट अलग भएर देवघाटमा धार्मिक जीवन बिताएका थिए. आफू द्वारा विजित पाल्पा राज्य अन्तर्गतका क्षेत्रहरूमा उनले आफ्ना छोराहरूलाई प्रशासक बनाएर पठाएका थिए र उनको मृत्यु भएपछि उनका छोराहरूले नै आफू प्रशासक भएको क्षेत्रलाई छुट्टै राज्यको रुपमा स्थापना गरी आफूलाई राजा बनाए र विशाल पाल्पा राज्य टुक्रिन पुगेको थियो। यसरी पाल्पा राज्य टुक्रेर निर्माण भएको एक राज्य तनहुँ राज्य थियो र ई.सं १५७५ देखि भ्रिंगी सेनले शासन चलाउन सुरु गरे। यसरी बनेको तनहूँ राज्यको क्षेत्र बर्तमान [[तनहुँ जिल्ला|तनहूँ]], [[कास्की जिल्ला|कास्की]], [[स्याङ्जा जिल्ला|स्याङ्जा]] र [[चितवन जिल्ला|चितवन]] जिल्लाका केही भागसम्म फैलिएको थियो. यसबाहेक भारतको [[बिहार|विहार]] स्थित राम नगर राज्य पनि तनहूँ कै अधिनामा रहेको थियो।<ref>{{cite book|url=|title=पश्चिम नेपालको ऐतिहासिक अन्वेषण|first=सुर्यमणि|last=अधिकारी|publisher=नेपाल तथा एसियाली अध्ययन केन्द्र (सिनास) त्रिभुवन विश्वविद्यालय|year=बि.सं २०४३|page=१५९|isbn=}}</ref> तनहँ राज्यको इतिहास हेर्दा यो राज्य केवल एउटा राज्यको नाम मात्र रहको पाइदैन। नेपाल एकीकरण हुनु पुर्व चौविसे राज्यहरु मध्ये जमिन, धन र जनशक्तिमा सम्पन्न तनहुँ राज्य वर्तमान तनहुँ र चितवन जिल्लाका अतिरिक्त भारतको विहार राज्यको पश्चिमी चम्पारन जिल्ला अन्तर्गत रामनगर तथा वेतियाको भू-भागसम्म फैलिएको थियो। === बिलय === वि.स १६१० देखि १८३९ सम्मको २३० वर्षे अवधिसम्म पृथक अस्तित्वमा रही पाल्पाली राजा मणिमुकुन्दसेनका वंशज ९ जना सेनवंशी राजाहरु द्वारा शासित तनहुँ श्री ५ [[रणबहादुर शाह]] र राजमाता [[रानी राजेन्द्र लक्ष्मी|राजेन्द्रलक्ष्मी]]को शासनकालको एकीकरण अभियानमा नेपाल अधिराज्यमा गाभिन गयो।<ref>जिल्ला विकास समितिको कार्यालय, तनहुँ आ.व २०७३/०७४ प्रकाशन</ref> ==राजाहरूको वंशावली == {| class="wikitable" |+ !सि !राजा !जीवनकाल !शासनकाल !टिप्पणी |- |१ |भृङ्गी सेन | | | |- |२ |हंवीर सेन | | | |- |३ |त्रिविक्रम सेन | | | |- |४ |दामोदर सेन | |बि.सं १७१० | |- |५ |दिग्विजय सेन | | | |- |६ |कामराज दत्त सेन | | | |- |७ |त्रिविक्रम सेन द्वितीय | | | |- |८ |कामारीदत्त सेन | |१८२५ |आत्महत्या |- |९ |हरकुमार दत्त सेन | | |अन्तिम राजा |} === भृङ्गी सेन === [[चौबिसी राज्यहरू|चौबीसे राज्य]] तनहूँको प्रथम राजाको रूपमा भृङ्गी सेन देखापर्दछन् । स्वतन्त्र राज्यको रूपमा तनहूँ-लाई स्थापित गरेर तनहँसूरलाई आफ्नो राजधानी बनाई यिनले राज्य सञ्चालन गरेका थिए । नयाँ स्थापित राज्य तनहूँको शासन सञ्चालन कुशलतापूर्वक गरी सङ्गठित बनाउने प्रयास पनि यिनले गरेका थिए । यिनको समयमा ढोर नामक सानो राज्यलाई तनहूँमा गाभ्ने काम भएको थियो भने मकवानपुर र तनहूँबीच सीमा विवाद उत्पन्न हुँदा [[गण्डकी नदी|नारायणी नदी]]को पूर्वी भाग लोहाङ्ग सेनको र पश्चिमी भाग भृङ्गी सेनको अधीनमा रहने गरी समस्या समाधान गरिएको थियो ।<ref name=":0">{{cite book|title=नेपाल अधिराज्यमा तनहूँ|author=डिल्लीराम मिश्र|page=८|date=बि.सं २०४५|publisher=|isbn=|url=}}</ref> === हंवीर सेन === भृङ्गी सेनपछि तनहूँको राजगद्दीमा उनका छोरा हंबीर सेन बसे <ref name=":2">{{cite book|title=नेपालको ऐतिहासिक रूपरेखा|author=बालचन्द्र शर्मा|page=२०४|date=बि.सं २००८|publisher=कृष्णकुमारी वाराणसी|isbn=|url=}}</ref> यिनकै समयमा रिसिङलाई तनहूँमा गाभ्ने काम भएको थियो किनभने रिसिङ राजा राम सेन निःसन्तान परलोक भएका थिए ।<ref name=":1">{{cite book|title=मेचीदेखि महाकाली, भाग ३|author=|page=243|date=|publisher=श्री ५ को सरकार|isbn=|url=}}</ref> यसै गरी गोर्खासंग पनि वैवाहिक सम्बन्ध कायम हुन गएको थियो । गोर्खाका राजा [[राम शाह]]ले तनहूँका राजा हंवीर सेनकी छोरीसंग विवाह गरेका थिए ।<ref name=":0" /> यसले गर्दा गोर्खा र तनहुँको सम्बन्ध मजबूत बन्न गएको थियो भन्न सकिन्छ । === त्रिविक्रम सेन प्रथम === हंवीर सेनपछि त्रिविक्रम सेन राजा भएका थिए <ref name=":1" /> यीनलाई तुला सेनको नामबाट पनि चिनिन्छ । यिनी पछि अर्का त्रिविक्रम सेन पनि राजा भएका हुनाले यिनलाई त्रिविक्रम सेन प्रथम र पछि राजा हुनेलाई त्रिविक्रम सेन द्वितीयको रूपमा मान्नुपर्ने देखिन्छ ।<ref name=":4">{{cite book|title=सेन वंशावली|author=शंकरमान राजवंशी|page=१५|date=|publisher=|isbn=|url=}}</ref> यी राजा वीर,शूरा एवं महत्त्वाकांक्षी थिए । राजा भएपछि आफ्नो राज्यविस्तार गर्ने क्रममा यिनले गोर्खामाथि आक्रमण गरेका थिए ।<ref name=":3">{{cite book|title=मेचीदेखि महाकाली, भाग ३|author=|page=242|date=|publisher=श्री ५ को सरकार|isbn=|url=}}</ref> यस समय गोर्खामा [[राम शाह]]ले राज्य गरिरहेका थिए र तनहूँको आक्रमणलाई उनले असफल पारिदिएका थिए । यस प्रकार राज्य विस्तार गर्ने विविक्रम सेनको इच्छामा कुठाराघात पर्न गएको थियो । === दामोदर सेन === दामोदर सेन वि. सं. १७१० मा तनहूँको राजा भए <ref name=":3" /> यिनकै समयमा राजपुरका राजा निःसन्तान भै मरेकाले उक्त राज्यलाई पनि तनहूँमा गाभ्ने काम भएको थियो जसले गर्दा [[तराई]]को समथर भूभाग पनि तनहुँको अधीनमा आएको थियो । यस प्रकार तराईको समथर भूभाग मिसाएर सम्पन्न बनाउने प्रयास गरिएको तापनि उनका भाइहरूबीच एकता कायम हुन नसकेकाले दामोदर सेनको समयमा तनहुँ राज्य टुक्रिने सम्भावना देखा परेको थियो ।<ref name=":2" /> तर पछि दिग्विजय सेनले तनहूँलाई टुक्रिनबाट बचाएका थिए । दामोदर सेनको समयमा लेखिएको एक पत्रमा 'म श्राग्दी वेनी' को उल्लेख गरिएकोर वेनी तत्कालीन [[पर्वत राज्य]]को राजधानी भएकाले दामोदर सेन र पर्वतका तत्कालीन राजा मलेवमबीच राजनीतिक साँठगाँठ थियो भन्ने अनुमान गर्न सकिन्छ।<ref>{{cite book|title=पर्वतको ऐतिहासिक रुपरेखा|author=टेकबहादुर श्रेष्ठ|page=७|date=२०४२|publisher=ने. तथा ए.ऋ.के.|isbn=|url=}}</ref> === दिग्विजय सेन === दामोदर सेनपछि राजा भएका दिग्विजय सेनले [[गृहयुद्ध|गृह कलह]]लाई साम्य पारी विभाजित हुनबाट रोकेका थिए ।<ref name=":1" /> यी राजाको समयमा [[मुगल साम्राज्य|मुगल वादशाह]] [[औरङ्गजेब|औरगंजेब]]को ध्यान पहाडी भागतर्फ आकर्षित भएको थियो। यस प्रकारले मुगल वादशाहको आकर्षणबाट अन्य राज्यहरू सतर्क भएका थिए । तर पनि तनहूँलाई आफ्नो कूटनीतिक चालबाजीमा फँसाउन मुगल बादशाह सफल भए । तनहुँका दिग्विजय सेनलाई 'राजा' को उपाधि प्रदान गर्नुका साथै मुगलको जागिरदारकै रूपमा राख्न औरगंजेव सफल भएका थिए । यस प्रकार उपाधि दिनुका साथै तनहुँको दक्षिणी भूभागमाथि मुगलहरूले अधिकार जमाइसकेका थिए । तनहूँको मुगल बादशाहसंगको यस प्रकारको साँठगाँठले गर्दा अरू राज्यहरू डराएका थिए । किनभने मित्रता गाँस्ने निहूँमा मुगल बादशाहले सम्पूर्ण पहाडी क्षेत्रलाई लिन सक्दथे । यस्तो स्थितिमा तनहूँका अरु छिमेकी राज्यहरूसंग सम्बन्ध बिग्रने सम्भावना देखियो । यस समयमा गोर्खामा [[पृथ्वीपति शाह]] र लमजुङ्गमा केहरीनारायण शाहले राज्य गरिरहेका थिए ।अतः तनहुँका राजा दिग्विजय सेनले गोर्खा र लमजुङ्गसंग वैवाहिक सम्बन्ध कायम गरेर मित्रता दरिलो बनाउनेप्रयास गरेका थिए <ref name=":1" /> जस अनुसार आफ्ना दुई बहिनीहरूको विवाह गोर्खाका राजकुमार [[वीरभद्र शाह]]संग गरिदिएका थिए भने आफ्नो छोराको विवाह [[लमजुङ राज्य|लमजुङ्गका राजा]]को छोरीसंग गरिदिएका थिए । यस प्रकार लमजुङ्ग र गोर्खाका अतिरिक्त वरपरका अन्य छिमेकी राज्यहरूसंग मैत्रीपूर्ण सम्बन्ध कायम राख्न पनि दिग्विजय सेन सफल भएका थिए । === कामराज दत्त सेन === दिग्विजय सेनपछि राजा भएका कामराज दत्तसेनको समयमा गोर्खा, लमजुङ्ग र [[कान्तिपुर राज्य|कान्तिपुर]]संग पनि तनहूँको सम्बन्ध स्थापित हुन पुगेको थियो । <ref name=":1" /> वि. सं.१७८२-८३ तिर [[ललितपुर राज्य|ललितपुर]] र [[भक्तपुर राज्य|भक्तपुर]]बीच भएको झगडामा गोर्खाले झैं न तनहुँले पनि भादगाउँलाई नै सहयोग गरेको थियो र ललितपुरको लामीडाँडा नामक संयुक्त रूपबाट दुवैले प्राप्त गरेका थिए ।<ref name=":0" /> तर तनहुँले पछि लामिडाँडामाथि एकाधिकार जमाएकाले तनहूँ र गोर्खाको सम्बन्धमा केही धमिलोपन देखिन पुगेको थियो । मल्लिका आफ्नो माइत तनहूँमा आएकै समयमा रानीवतीले गोर्खाली युवराज [[नरभूपाल शाह]]को जन्म दिएकीथिइन् र तनहुँले केही समय दुवै आमा छोरालाई गोर्खा पठाउन इन्कार गरेको थियो । यसले गर्दा पनि दुवै राज्यका बीच सम्बन्ध बिग्रन गएको थियो । तर पछि यो समस्याको समाधान गुरु गौरेश्वरको सहायताबाट गरिएको थियो र बिग्रने आँटेको सम्बन्धमा सुधार ल्याउने काम भएको थियो । यिनै राजाको समयमा रामनगर तल-हट्टीको जमिन्दारी तनहुँले प्राप्त गरेको थियो । यसरी तनहुँले आर्जन गरेको प्रतिष्ठाबाट प्रभावित भएर गोर्खा -गोर्खाले तनहूँसँग मित्रता बढाउन पुगेको थियो भनेआड पाएर तनहुँले ललितपुरसंग ललितपुरसंग जोगीमाराको माग गरेको थियो र नदिएमा बल प्रयोग गरेर लिने धम्की समेत दिएको थियो र तनहूँसँग शत्रुता बढाउनु उपयुक्त नदेखी ललितपुरका राजा [[बिष्णु मल्ल|विष्णु मल्ल]]ले उक्त ठाउँ तनहूँ-लाई दिएका थिए । <ref>{{cite book|title=श्री ५ पृथ्वीनारायण शाहको संक्षिप्त जीवनी भाग १|author=बाबुराम आचार्य|page=९९|date=बि.सं २०४०|publisher=श्री ५ को सरकार|isbn=|url=}}</ref> === त्रिविक्रम सेन द्वितीय === कामराज दत्त सेनपछि राजा हुन पुगेका त्रिविक्रमसेन द्वितीय <ref name=":4" /> को शासनकालमा अनेकौं घटनाहरूले भरि भराउ हुन पुगेको छ । [[नेपाल अधिराज्य|गोर्खा]]का राजा [[पृथ्वीनारायण शाह]] समकालीन भएका त्रिविक्रम सेनले आफ्नो कालमा एउटा वंशावली पनि लेख्न लगाएका थिए । लामीडाँडा माथि तनहुँको एकाधिकारलाई स्वीकार्ने पक्षमा गोर्खा थिएन । अत: श्री ५ पृथ्वीनारायण शाहले उक्त क्षेत्रको माग गरे तर पनि तनहुँले लामीडाँडा गोर्खालाई दिन मञ्जुर गरेन । त्यसैले पृथ्वीनारायण शाहले कूटनीति प्रयोग गरेर तनहूँबाट लामीडाँडा लिने विचार गरे । [[नरभूपाल शाह]] र त्रिविक्रम सेनका गुरु एउटै व्यक्ति थिए । गौरेश्वर नाम गरेका यी राजगुरु काशीमा गएर बसेका थिए । श्री ५ पृथ्वीनारायण शाहले यिनै राज-गुरुको माध्यमबाट आफ्नो उद्देश्य पूरा गर्ने विचार गरी काशीबाट सरसामान झिकाएर तनहँसँग मित्रता कायम गराइदिन विनम्र अनुरोध गरे । <ref>{{cite book|title=नेपालको ऐतिहासिक विवेचना|author=ढुण्डीराज भण्डारी|page=१७८-१७९|date=बि.सं २००८|publisher=कृष्णकुमारी वाराणसी|isbn=|url=}}</ref> गोर्खाको प्रस्ताव प्रति शङ्का लागे तापनि गुरुको विशेष आग्रहले गर्दा त्रिविक्रम सेन पनि मञ्जुर भए । यसै अनुरूप ज्यामिरघाटमा दुवै राजाहरूबीच विना हातहतियार भेटघाट हुने कार्यक्रम निश्चित गरियो । श्री ५ पृथ्वीनारायण शाहले निश्चितदिनभन्दा अगाडि नै भेटघाट गर्ने स्थानको नदी किनारको बालुवामा हातहतियार लुकाउन लगाएका थिए । तोकिएकोदिन दुवै राजाहरू उक्त स्थानमा गए र वार्ता शुरू गरे । यसै समयमा श्री ५ पृथ्वीनारायण शाहको इशारा पाउना साथ उनका अङ्गरक्षकहरूले बालुवा मुनि लुकाइ-राखेको हातहतियार झिकी एकाएक त्रिविक्रम सेन उपर जाइलागे र नुवाकोटमा बन्दी बनाए । साथै लामीडाँडा-माथि पनि अधिकार जमाए ।<ref name=":1" /> केही समयपछि वन्धन मुक्त गरिएको भए तापनि तनहुँका राजा त्रिविक्रम सेनको गोर्खाप्रति सधैं नराम्रो धारणा मात्रै रहन गयो । यस प्रकार तनहूँका राजालाई सजायँ दिनु पर्ने के कारण थियो ? भन्ने बारेमा इतिहासकार [[सूर्यविक्रम ज्ञवाली]]ले उल्लेख गरेका विभिन्न मतहरूको उल्लेख गरेका छन् <ref>{{cite book|title=पृथ्वीनारायण शाह|author=सूर्यविक्रम ज्ञवाली|page=१८|date=बि.सं २०३३|publisher=नेपाली साहित्य सम्मेलन, दार्जिलिङ|isbn=|url=}}</ref> यीनै धारणा मध्ये श्री ५ पृथ्वीनारायण शाहकी भितीनी रानी काशीबासकोनिमित्त जान लाग्दा बाटोमा पर्ने देवघाट नेर डोलीको झंगात उघारी त्रिविक्रम सेनले हेरेका थिए । यस घटनाले आफ्नो अपमान भएको ठानी तनहूँका राजासंग बदला लिन उसलाई यस्तो सजायँ दिइएको थियो । यसै गरी अर्को तर्क अनुसार विदेशी केपुचीन पादरीहरूसंग त्रिविक्रम सेनको सम्पर्क थियो र ट्रनकीलो नामक पादरीले १७५६ ई. मा तनहूँ गँ धर्मसम्बन्धी पुस्तकहरू दिएका थिए । यस प्रकार धर्म प्रचार गर्ने छूट दिएपछि त्यसको प्रभाव गोर्खामा पनि पर्न सक्थ्यो र राजनीतिक अस्तित्वलाई नै खत्तम गरिदिन सक्थे । त्यसैले श्री ५ पृथ्वीनारायण शाहले धारणा अनुसार सजायँ दिएका थिए । यसै गरी अर्को आफू विजय अभियानको सिलसिलामा चौबीसे राज्यहरूबाट कुनै आक्रमण नहोस् भन्ने श्री ५ पृथ्वीनारायण शाह चाहन्थे । अतः तनहुँलाई सजायँ दिएर अन्य चौबीसे शक्तिलाई पनि पाठ पढाउन यस प्रकारको सजायँ दिएका थिए । सिन्हान चोकको युद्धमा चौबीसे राज्यहरू संयुक्त भै ई. १७५५ मा गोर्खाली विरुद्ध लडेका थिए । त्यसैले चौबीसेहरूलाई सङ्गठित हुन नदिन -श्री ५ पृथ्वीनारायण शाहले यस प्रकारको कूटनीति खेलेका थिए । लामीडाँडामाथि पनि गोर्खाली अधिकार राख्न चाहने श्री ५ पृथ्वीनारायण शाहले तनहूँको गोर्खा विरोधी प्रवृत्तिलाई रोक्न नै यस प्रकारको पाठ पढाएका थिए जसले गर्दा सम्पूर्ण चौबीसेहरूलाई पनि गोर्खादेखि सतर्क रहने चेतावनी मिलेको थियो । श्री ५ पृथ्वीनारायण शाहले अपनाएको नीतिको शिकार बनेका त्रिविक्रम सेनले गोर्खासंग बदला लिने कार्यमा सधैं आफू-लाई सक्रिय बनाइराखे तापनि उनको प्रयास सफल हुन सकेन । यीनै राजाको समयमा नारायण पण्डित नामक ब्राह्मणलाई [[चुँदी खोला|चुदी खोला]]को वाङ्गीरह वरिपरिको जग्गा विर्ता दिइएको वि. सं. १८०९ को स्याहामोहर पनि पुगेका थिए र पछि पाल्पा र पर्वतको सहायताबाट आफ्नोप्राप्त भएको छ । यो अभिलेख हाल धरमपानीका कृष्ण गुमेको राज्य फिर्ता ल्याएका थिए । गोर्खामा।भएकोराज पाण्डेसंग सुरक्षित रहेको छ । === कामारीदत्त सेन === वि. सं. १८२५ मा बाबुको मृत्युपछि यिनी राजा भएका थिए । <ref>{{cite book|title=मेचीदेखि महाकाली, भाग ३|author=|page=246|date=|publisher=श्री ५ को सरकार|isbn=|url=}}</ref> यस समयमा गोर्खाका राजा पृथ्वीनारायण शाहको नेतृत्वमा जोडतोडका साथ एकीकरण अभियान सञ्चालित थियो र उपत्यकामाथि विजय गर्दै थिए । श्री ५ पृथ्वीनारायण शाहका भाइ [[शुरप्रताप शाह]] भादगाउँ विजयपछि दाजुसंग खटपट गरीतनहूँमा गएर बसेका थिए । यस प्रकार आफ्नो भाइ शत्रु राज्यमा शरणार्थी भएर बसेको कुरा श्री ५ पृथ्वीनारायण शाहलाई मन नपर्नु स्वाभाविकै थियो । अतः सन् १७७१ मा तनहूँमाथि आक्रमण गरी छाङ्ग, मनपाङ्ग, दुरुङचुङ आदि ठाउँहरूमाथि विजय प्राप्त गरेर राजधानी सुरलाई पनि घेरा दिएका थिए ।<ref name=":2" /> यस प्रकार गोर्खाली प्राक्रमण भएकाले तनहुँका राजा डराएर ग्रात्महत्या गर्न पुगेका थिए। यसपछि तनहूँका राजाका भाइ हरकुमार दत्त सेनले गोर्खासंग मित्रता गाँसेर आफैँले शासन सञ्चालन गर्न थालेका थिए । === हरकुमार दत्त सेन === चौबीसे राज्य तनहूँका अन्तिम राजाको रूपमा हरकुमार दत्त सेन देखिन्छन्। वि. सं. १८३५ मा यिन राजाको पालामा तनहूँमाथि गोर्खाली प्राक्रमण यस आक्रमणबाट हार खाई उनी [[पाल्पा राज्य|पाल्पा]]मा शरण लिन पुगेका थिए र पछि पाल्पा र पर्वतको सहायताबाट आफ्नो गुमेको राज्य फिर्ता ल्याएका थिए. गोरखामा भएको गृह कलहबाट फाइदा उठाएर चौबीसे राज्यहरू सङ्गठित भै गोर्खालाई कमजोर बनाउने प्रयासमा लागेका थिए । तर पनि [[रानी राजेन्द्र लक्ष्मी|राजेन्द्रलक्ष्मी]]ले धैर्यतापूर्वक चौबीसे राज्यहरू-को शक्तिलाई असफल पारिदिएकी थिइन् । तनहूँबाट बढी खतरा हुने देखी सबैभन्दा पहिले तनहुँलाई कमजोर बनाउने विचार गरिन् र फौज पठाएर श्राक्रमण गर्ने आदेश दिइन्। यसरी गोर्खाली आक्रमण भएपछि तनहूँका राजा हरकुमार दत्त सेन डराएर भागी [[लमजुङ राज्य|लमजुङ्ग]] पुगे र तनहुँलाई सदाको लागि नेपालमा गाभियो । केही समयपछि लमजुङ्गमा पनि गोर्खाली प्राक्रमण भएकाले लमजुङ्ग तनहुँका दुवै राजाहरू भागेर [[रामनगर, नवलपरासी|रामनगर]] पुगेका थिए । यसरी तनहुँ वि. सं. १८४० मा आफ्नो स्वतन्त्र अस्तित्व-लाई गुमाउन बाध्य भएको थियो । राजासंग रामनगरको राजपरिवार र नेपालको राजपरिवारबीच पछि गएर वैवाहिक सम्बन्ध कायम भएको पाइन्छ। नेपालका राजा रणबहादुर शाहकी छोरी लक्ष्मीदेवीको विवाह तेज प्रताप सेन नामक रामनगरका भएको थियो र दाइजो स्वरूप प्रशस्त जमीन पनि दिइएको थियो। तनहुँको निष्कासित राजपरिवारकी रानीलक्ष्मीकुमारी देवीको एउटा आज्ञापत्र प्राप्त भएकी हुनाले लक्ष्मीदेवी र लक्ष्मीकुमारी देवी एउटै व्यक्ति तनहुँका दुवै राजाहरू भागेर रामनगर पुगेका थिए । यसरी तनहुँ वि. सं. १८४० मा आफ्नो स्वतन्त्र अस्तित्वलाई गुमाउन बाध्य भएको थियो । राजासंग रामनगरको राजपरिवार र नेपालको राजपरिवार-बीच पछि गएर वैवाहिक सम्बन्ध कायम भएको पाइन्छ । नेपालका राजा रणबहादुर शाहकी छोरी लक्ष्मी देवीको विवाह तेज प्रताप सेन नामक रामनगरका भएको थियो र दाइजो स्वरूप प्रशस्त जमीन पनि दिइएको थियो । तनहुँको निष्कासित राजपरिवारकी रानीलक्ष्मीकुमारी देवीको एउटा आज्ञापत्र प्राप्त भएकी हुनाले लक्ष्मीदेवी र लक्ष्मीकुमारी देवी एउटै व्यक्ति नै थिइन् भन्ने अनुमान गरिन्छ। == बाह्य सम्बन्ध == [[चौबिसी राज्यहरू|चौबिसी राज्य]] तनहूँ नेपालमा विलय हुनु अगाडी सम्म एक शक्तिशाली राज्यको रुपमा रहेको थियो। उपत्यकाका [[मल्ल वंश|मल्ल राजा]] हरू देखि लिएर भारतका [[मुगल साम्राज्य|मुगल बादशाह]] हरू र केपुचीं पादरी संग समेत सम्बन्ध कायम गरेको थियो।<ref name=":5" /> == कला/ संस्कृति == ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} [[श्रेणी:प्राचीन नेपालका राज्यहरू]] [[श्रेणी:चौबिसी राज्यहरू]] {{तनहूँ राज्य}} sxpl8ucjqpunj2yauuzbz2xxf86cvhn 0 100486 1369448 1354706 2026-08-12T23:17:37Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1369448 wikitext text/x-wiki {{Infobox professional wrestler |name=म्याट हार्डी |image=Matt Hardy ISM Raceway 2018.jpg |image_size= |caption=सन् २०१८ मा हार्डी |birth_name=म्याथ्यु मुर हार्डी |birth_date={{birth date and age|1974|9|23|mf=y}} |birth_place=उत्तर क्यारोफिना, संयुक्त राज्य अमेरिका |resides= |spouse={{marriage|रेबी स्काई|2013}} |children=३ |alma_mater=उत्तर क्यारोलिना विश्वविद्यालय<br />स्याडहिल्स सामुदायिक क्याम्पस |relatives=[[जेफ हार्डी]] (भाइ) |names=ब्रोकन म्याट<ref>{{cite web|url=http://rohwrestling.com/live/events/2017/apr/1/040117-supercard-honor-xi-lakeland-florida|title=04/01/17 SUPERCARD OF HONOR XI - LAKELAND, FLORIDA|work=Ring of Honor|accessdate=March 3, 2017|date=August 24, 2016}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170304041625/http://rohwrestling.com/live/events/2017/apr/1/040117-supercard-honor-xi-lakeland-florida |date=March 4, 2017 }}</ref><br />दमास्कस<ref>{{Cite web|url=https://www.cbr.com/matt-hardy-new-persona-damascus/|title=Watch Matt Hardy Introduce the World to His New Persona: Damascus|date=March 26, 2020|website=CBR}}</ref><br />हाई भोल्टेज<ref>{{cite book|last=Hardy|first=Jeff|author2=Hardy, Michael|title=The Hardy Boyz: Exist 2 Inspire|publisher=WWE Books|year=2003|page=56|isbn=978-0-7368-2142-1}}</ref><br />इङ्गुस जेन्क्स<ref>{{cite web|title=The Blu Brothers vs. Wildo and Ingus Jynx: Superstars, 1995|url=https://youtube.com/watch?v=UgvIJ5MGHv8|accessdate=May 15, 2019}}</ref><br />इसान हार्डी<ref name="page23">{{cite book|last=Hardy|first=Jeff|author2=Hardy, Matt|author3=Krugman, Michael|title=The Hardy Boyz: Exist 2 Inspire|publisher=WWE Books|year=2003|page=23|isbn=978-0-7368-2142-1}}</ref><br />'''म्याट हार्डी'''<br />म्याट हार्डी भर्सन १.०<br /><ref name="PWS">{{cite web|url=http://www.bedofnailz.com/pwshome.html|title=Pro Wrestling Syndicate live Dec 7th in Rahway NJ with Matt Hardy|publisher=Bedofnailz.com|accessdate=November 12, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20150509170854/http://www.bedofnailz.com/pwshome.html|archive-date=May 9, 2015|url-status=dead}}</ref><br/>सर्ज<br />उल्भरिन<ref name="Cage">{{cite web|url=https://www.cagematch.net/?id=2&nr=99|title=Matt Hardy|publisher=Cagematch.net|accessdate=May 15, 2019}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230901103544/https://www.cagematch.net/?id=2&nr=99 |date=September 1, 2023 }}</ref> |height=6 ft 2 in<ref name="wwe"/><ref name="tna">{{cite web|url=http://www.tnawrestling.com/roster/Wrestler-Roster/item/2357-Matt-Hardy|title=TNA Wrestling profile|accessdate=January 14, 2011|publisher=Impact Wrestling|url-status=|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110516070020/http://www.tnawrestling.com/roster/Wrestler-Roster/item/2357-Matt-Hardy|archivedate=May 16, 2011}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110516070020/http://www.tnawrestling.com/roster/Wrestler-Roster/item/2357-Matt-Hardy |date=May 16, 2011 }}</ref> |weight=236 lb<ref name="wwe"/> |billed=क्यामरुन, उत्तर क्यारोलिनन<ref name="wwe"/><ref name="tna"/><br />'''द हार्डी कम्पाउन्ड, उत्तर क्यारोलिना'''<ref>{{cite tweet|user=AEWonTNT|number=1258210623143346176|title=Broken Matt Hardy Walkout|author=All Elite Wrestling on TNT|date=May 6, 2020|accessdate=May 6, 2020}}</ref> |trainer=डोरी फङ्क जुनियर<ref name="Cage"/> |debut=१५ अक्टोबर १९९२<ref name="Cage"/> |retired= }} '''म्याथ्यु मुर हार्डी''' (जन्म: सन् १९९७४ सेप्टेम्बर २३) एक अमेरिकी व्यावसायिक कुस्ती खेलाडी हुन् जो हाल अमेरिका स्थित अल एलिट रेस्लिङ नामक एक कुस्ती सङ्घमा आवद्ध भई कुस्ती खेलिरहेका छन्।<ref>[http://www.tnawrestling.com/roster/Wrestler-Roster/item/2357-Matt-Hardy टिएनए रेस्लिङमा प्रोफाइल ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110516070020/http://www.tnawrestling.com/roster/Wrestler-Roster/item/2357-Matt-Hardy |date=2011-05-16 }}</ref> हार्डीले यसअघि टोटल नन स्टप एक्सन रेस्लिङ, इम्प्याक्ट रेस्लिङ, रिङ अफ अनर जस्ता कुस्ती सङ्घहरूमा कुस्ती खेलिसकेका छन् भने उनीले [[डब्ल्युडब्ल्युई|डब्ल्यूडब्ल्यूई]]मा प्रदर्शन गर्दा निकै ख्याति कमाउन सफल भएका थिए।<ref name="slam">{{cite web|url=http://slam.canoe.com/Slam/Wrestling/Bios/matthardy.html|title=Matt Hardy|accessdate=October 8, 2007|work=Slam! Sports|publisher=Canadian Online Explorer}}</ref><ref>{{cite news |last1=Martin |first1=Adam |title=Matt Hardy makes final scheduled WWE appearance: "It's time for me to go home" |url=https://www.wrestleview.com/wwe-news/114398-matt-hardy-final-appearance-time-for-me-to-go-home/ |accessdate=December 28, 2019 |work=WrestleView |date=September 16, 2018}}</ref> उनी प्रायः आफ्नो भाई [[जेफ हार्डी]]को साथमा द हार्डी ब्वाइजको रूपमा प्रदर्शन गर्ने गर्छन्। हार्डीले विभिन्न कुस्ती सङ्घहरूमा लामो समयसम्म प्रदर्शन गर्द थुप्रै उपाधि तथा उपलब्धिहरू प्राप्त गरेका छन्।<ref name="PWDbio">{{cite web|url=http://prowrestlingnewsdirect.com/archives/matt-hardy-bio/|title=Matt Hardy Bio|publisher=Pro Wrestling Direct|accessdate=September 1, 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070713044304/http://prowrestlingnewsdirect.com/archives/matt-hardy-bio/|archivedate=July 13, 2007}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070713044304/http://prowrestlingnewsdirect.com/archives/matt-hardy-bio/ |date=July 13, 2007 }}</ref> डब्ल्यूडब्ल्यूईसँगको आवद्ध पत्रमा हस्ताक्षर गर्नु अघि हार्डीले आफ्नो भाइ जेफसँग मिलेर एक कुस्ती सङ्गठनको स्थापना गरेका थिए जहाँ उनी र जोफले ट्याग टिम उपाधि, विश्व ह्याभिवेट उपाधि सहित थुप्रै प्रतियोगि सञ्चालन गरेका थिए। हार्डी ख्याति तथा निकै लोकप्रियता कमाउन सफल कुस्ती खेलाडी मध्येका एक हुन् भने उनलाई थुप्रै कुस्ती खेलको निकै लामो समयदेखि अनुभव रहेको छ। हार्डीले सन् १९९२ मा मात्रै १८ वर्षको उमेर ट्राम्पोलिन रेस्लिङ सङ्घ नामक एक कुस्ती सङ्गठनमा अनुबन्धित भई कुस्ती कार्यजीवनको सुरुवात गरेका थिए भने उक्त सङ्घमा कुस्ती खेलेको केही महिनामै हार्डीको विश्व च्याम्पियनसिप रेस्लिङ नामक एक कुस्ती सङ्घमा पदोन्नति भएको थियो भने उनी त्यसबेला अपरिपक्व कुस्ती खेलाडीको रूपमा भित्रिएका थिए। सन् १९९४ मा हार्डीको [[डब्ल्युडब्ल्युई|डब्ल्यूडब्ल्यूएफ]]सँगको (हाल डब्ल्यूडब्ल्यूई) ४ वर्षे आवद्ध पत्रका हस्ताक्षर गरेका थिए। सन् १०९४ मे २३ का दिन हार्डीले उक्त पदोन्नति अन्तर्गत रहेर उनको पहिलो खेल खेलेका थिए जहाँ उनी पराजित भएका थिए। सन् १९९८ मा हार्डीका दाजुभाइले कुस्ती खेलाडी लिटाको साथमा द हार्डी ब्वाइज नामक एक कुस्ती समूहको स्थापना गरेका थिए। सन् २००५ अप्रिल ११ का दिन हार्डी र उनका साथी राइनोको डब्ल्यूडब्ल्यूईसँगको आवद्ध म्याद सकिएपछि डब्ल्यूडब्ल्यूई छाडेका थिए भने उनले सोही वर्ष स्वतन्त्र सर्किट र रिङ अफ अनर नामक एक कुस्ती सङ्घमा आवद्ध भएका थिए। डब्ल्यूडब्ल्यूईबाट निस्कासित भएका हार्डी त्यसको केही महिना पछि पुनः डब्ल्यूडब्ल्यूईमा फर्किएबा थिए भने उनी फर्किएपछि उनी र एज बीच द्वन्द्वको सुरुवात भएको थियो। सन् २००४ देखि एकल प्रतिस्पर्धाहरूमा भाग लिएका हार्डी दाजुभाइहरू सन् २००७ मा पुनः हार्डी ब्वाइजको रूपमा प्रस्तुत हुन सुरु गरेका थिए। सन् २००८ अप्रिल २७ का दिन आयोजित ब्याकलास नामक एक वार्षिक कार्यक्रममा हार्डीले एमभिपीलाई पराजित गर्दै डब्ल्यूडब्ल्यूई संयुक्त राज्य उपाधि जित्न सफल भएका थिए। सन् २०१० मा हार्डी डब्ल्यूडब्ल्यूईबाट टिएनएमा सरुवा भएका थिए जहाँ उनी इमोर्टल्स नामक एक कुस्ती समूहको सदस्य बनेका थिए। सन् २०११ देखि सन् २०१७ सम्म हार्डीले स्वतन्त्र सर्किटमा कुस्ती खेलेका थिए भने त्यससँगसँगै उनले सन् २०१२ देखि सन् २०१४ मा रिङ अफ अनर, सन् २०१३ देखि सन् २०१८ मा ओमेगा रेस्लिङमा, सन् २०१४ देखि सन् २०१५ सम्म टिएनएमा कुस्ती खेलेका थिए। सन् २०१७ मा उनी भाइ जेफका साथमा डब्ल्यूडब्ल्यूईमा फिर्ता भएकम थिए भने सन् २०२० को सुरुवाती महिनामा उनी अल एलिट रेस्लिङमा आवद्ध भएका थिए। <ref name="wwe">{{cite web|url=https://www.wwe.com/superstars/matt-hardy|title=WWE Alumni Bio|accessdate=October 20, 2010|publisher=World Wrestling Entertainment}}</ref> हार्डी दाजुभाइको कट्टर कुस्ती खेलका कारण उनीहरू चर्चित बनेका थिए भने खासगरी उनीहरूको मेच, सिँढी र टेबुल कुस्ती खेलहरूमा सहभागिता जनाउने गरेका थिए। कुस्ती खेलाडी लिटासँगको सहकार्यमा उनीहरूकले आफ्नो कुस्ती टोलीको नाम टिम एक्सट्रिम राखेका थिए। म्याट र जेफले सुरुदेखिनै टोलीको रूपमा कुस्ती खेलेका कारण उनीहरूले हालसम्म डब्ल्यूडब्ल्यूई र अन्य पदोन्नतिहरूमा गरी कुल १२ पटक ट्याग टिम उपाधि जित्न सफल भएका छन्। म्याट र जेफको जोडीलाई हाल पनि टिम एक्सट्रिमको उपामा दिइन्छ। ट्याग टिम कुस्ती खेलाडीको रूपमा हार्डीले जेफ र अन्य कुस्ती खेलाडीहरूको साथमा १४ पटक विश्व ट्याग टिम उपाधि जितेका थिए जसमा ६ पटक डब्ल्यूडब्ल्यूएल विश्व ट्याग टिम उपाधि, ३ पटक [[डब्ल्युडब्ल्युई र]] ट्याग टिम उपाधि, १ पटक [[डब्ल्युडब्ल्युई स्म्याकडाउन]] ट्याग टिम उपाधि, १ पटक आरओएच विश्व ट्याग टिम उपाधि, १ पटक डब्ल्यूसिडब्ल्यूई ट्याग टिम उपाधि र २ पटक टिएनए विश्व ट्याग टिम उपाधि सामेल छन्। हार्डीले एकल कुस्ती खेलाडीको रूपमा २ पटक टिएनए विश्व ह्याभिवेट उपाधि र १ पटक इसिडब्ल्यू उपाधि जित्न सफल भएका थिए। == बाल्यकल == म्याट हार्डीको जन्म सन् १९७४ सेप्टेम्बर २३ का दिन संयुक्त राज्य अमेरिकाको उत्तर क्यारोलिनामा भएको थियो।<ref name="Slam">{{cite web|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/Bios/matthardy.html|title=Broken Matt Hardy|accessdate=September 1, 2007|work=Slam! Sports|publisher=Canadian Online Explorer}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121208130909/http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/Bios/matthardy.html |date=December 8, 2012 }}</ref> उनी गिलबर्ट र रूबी हार्डीको सन्तान तथा कुस्ती खेलाडी म्याट हार्डीका भाइ हुन्।<ref name="varsallone">{{cite web |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m0FCO/is_4_3/ai_80302525/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20040903114134/http://www.findarticles.com/p/articles/mi_m0FCO/is_4_3/ai_80302525 |url-status=dead |archive-date=September 3, 2004 |title=Flying to the top: the Hardy Boyz used hard work, dedication, and passion to become a premier WWF tag team – wrestlers Matt and Jeff Hardy |last=Varsallone |first=Jim |accessdate=November 6, 2007 |date=December 2001 |publisher=Wrestling Digest }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060319001457/http://www.findarticles.com/p/articles/mi_m0FCO/is_4_3/ai_80302525/print |date=March 19, 2006 }}</ref><ref name="space">{{cite web|url=http://myspace.com/index.cfm?fuseaction=blog.view&friendID=152686889&blogID=225048911&Mytoken=6E547422-C607-4D0F-8E71B824191D321D34687857|title=My first official blog thingy... "Who Am I?"|last=Hardy|first=Matt|accessdate=March 17, 2007|date=February 2, 2007}}</ref> सन् १९८६ मा हार्डी मात्र ९ वर्षको छँदा उनकी आमाको क्यान्सरका कारण मृत्यु भएको थियो। हार्डीले विद्यालयमा पढाइ गर्दाको समयमा बास्केटबल खेल्ने गरेका थिए।<ref name="space"/><ref>{{cite book|title=The Hardy Boyz: Exist 2 Inspire|last=Hardy|first=Jeff|author2=Hardy, Matt |author3=Krugman, Michael |publisher=WWE Books|year=2003|page=7|isbn=978-0-7368-2142-1}}</ref> हार्डीले बास्केटबल बाहेक क्याम्पसमा फुटबल पनि खेल्ने गरेका थिए।<ref>{{cite book|title=The Hardy Boyz: Exist 2 Inspire|last=Hardy|first=Jeff|author2=Hardy, Matt |author3=Krugman, Michael |publisher=WWE Books|year=2003|page=10|isbn=978-0-7368-2142-1}}</ref> हार्डी उत्तर क्यारोलिनाको युनियन पाइन्स उच्च विद्यालयमा एक मेघावी छात्र थिए भने उनलाई मोरहेड पुरस्कारका लागि मनोनीत भएका थिए जुन क्यारोलिना विश्वविद्यालयले प्रदान गर्ने एक छात्रवृत्ति हो।<ref>{{cite book|title=The Hardy Boyz: Exist 2 Inspire|last=Hardy|first=Jeff|author2=Hardy, Matt |author3=Krugman, Michael |publisher=WWE Books|year=2003|page=11|isbn=978-0-7368-2142-1}}</ref><ref>{{cite book|title=The Hardy Boyz: Exist 2 Inspire|last=Hardy|first=Jeff|author2=Hardy, Matt |author3=Krugman, Michael |publisher=WWE Books|year=2003|page=9|isbn=978-0-7368-2142-1}}</ref> हार्डीले सार्लेटमा रहेको दक्षिण क्यारोलिना विश्वविद्यालयमा उच्च शिक्षा हासपल गर्नका लागि भर्ना भएका थिए।<ref>{{cite book|title=The Hardy Boyz: Exist 2 Inspire|last=Hardy|first=Jeff|author2=Hardy, Matt |author3=Krugman, Michael |publisher=WWE Books|year=2003|page=21|isbn=978-0-7368-2142-1}}</ref><ref name="page 30">{{cite book|title=The Hardy Boyz: Exist 2 Inspire|last1=Hardy|first1=Jeff|last2=Hardy|first2=Matt| last3=Krugman| first3= Michael|publisher=WWE Books|year=2003|page= 30|isbn=978-0-7368-2142-1}}</ref> == व्यावसायिक कुस्ती खेलजीवन == == अन्य सञ्चार माध्यम == {{Infobox YouTube personality | name = म्याट हार्डी | logo = | logo_caption = | image = | image_caption = | birth_name = | birth_date = | birth_place = | death_date = | death_place = | nationality = | occupation = | website = | pseudonym = | channel_direct_url = channel/UCfldkV2SsADCyp3SlI1Q6Ug/ | channel_display_name = म्याड हार्डी ब्रान्ड | years_active = सन् २०१०–हाल | genre = मनोरञ्जन | subscribers = ३ लाख २८ हजार | subscriber_date = ३१ जुलाई २०२० | views = ३० करोड ७२ लाख | view_date = ३१ जुलाई २०२० | network = | associated_acts = | catchphrase(s) = डिलिट! | silver_button = Yes | silver_year = | gold_button = | gold_year = | diamond_button = | diamond_year = | ruby_button = | ruby_year = | red_diamond_button = | red_diamond_year = | stats_update = }} सन् १९९९ मा म्याट र जेफ हार्डी द्याट सेभेन्टिज सो नामक एक टेलिभिजन कार्यक्रममा देखा पहिलोपटक देखा परेका थिए।<ref>{{cite web |url=http://that70scentral.com/1-15 |title=That Wrestling Show |accessdate=February 5, 2008 |publisher=That 70's Central |quote=Matt HARDY as Wrestler #3 (uncredited) |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080201074032/http://that70scentral.com/1-15 |archivedate=February 1, 2008 |url-status= }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080201074032/http://that70scentral.com/1-15 |date=February 1, 2008 }}</ref><ref>{{cite book|title=The Hardy Boyz: Exist 2 Inspire|last=Hardy|first=Jeff|author2=Hardy, Matt |author3=Krugman, Michael |publisher=WWE Books|year=2003|page=93|isbn=978-0-7368-2142-1}}</ref> सन् २००१ को सुरुवाती महिनाहरूमा म्याट र जेफ टफ इनफ नामक एक कार्यक्रममा पनि देखा परेका थिए। सन् २००२ फेब्रुअरी २५ का दिन हार्डी फियर फ्याक्टर नामक एक टेलिभिजन खेल कार्यक्रममा प्रतिस्पर्धीको रूपमा सहभागिता जनाएका थिए जहाँ उनको साथमा जेफ हार्डी सहित डब्ल्यूडब्ल्यूएफका अन्य पाँच खेलाडीहरू पनि सामेल थिए।<ref>{{cite book|title=The Hardy Boyz: Exist 2 Inspire|last=Hardy|first=Jeff|author2=Hardy, Matt |author3=Krugman, Michael |publisher=WWE Books|year=2003|pages=187–188|isbn=978-0-7368-2142-1}}</ref> सन् २००९ अक्टोबर १३ का दिन हार्डी स्केर टेक्टिस नामक एक टेलिभिजन कार्यक्रमको एक शृङ्खलामा देखा परेका थिए।<ref name="fearfactor">{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/columns/wwe/fearfactor.html|title=WWF Superstars on NBCs Fear Factor|date=February 25, 2002|last=Dykens|first=Brad|accessdate=March 20, 2008|publisher=Online World of Wrestling}}</ref><ref name="227-229">{{cite book|title=The Hardy Boyz: Exist 2 Inspire|last=Hardy|first=Jeff|author2=Hardy, Matt |author3=Krugman, Michael |publisher=WWE Books|year=2003|pages=227–229|isbn=978-0-7368-2142-1}}</ref> सन् २००१ मा म्याट, जेफ र लिटा स्टोन पत्रिकाको खेलकुद खण्डमा देखा परेका थिए। सन् २००३ मा म्याट र जेफले मिसेल क्रुगमेनको सहायतामा उनीहरूद्वारा रचित आत्मकथा सार्वजनिक गरेका थिए जुन पुस्तकको नाम द हार्डी ब्वाइज: एक्जिट २ इन्पायर रहेको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/inside/overtheropes/news/hardyscaretactics|title=Matt Hardy on 'Scare Tactics'|date=October 9, 2009|accessdate=October 9, 2009|publisher=World Wrestling Entertainment}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.wrestleview.com/news2009/1254780011.php?style=dark|title=Matt Hardy on SyFy's "Scare Tactics"|last=Martin|first=Adam|accessdate=October 10, 2009|publisher=WrestleView}}</ref> डब्ल्यूडब्ल्यूईको एक अंशको रूपमा, हार्डी डब्ल्यूडब्ल्यूईद्वारा प्रकाशित द हार्डी ब्वाइज: लिप अफ फेट (सन् २००१) र द लेडर म्याच (सन् २००७) नामक छोटो दस्तावेजमा देखा परेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m0EIN/is_2001_July_16/ai_76545825/|title=World Wrestling Federation Superstar Lita Holds Signing At WWF NY For New Home Video|date=July 16, 2001|accessdate=November 20, 2008|publisher=Business Wire}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060523053816/http://www.findarticles.com/p/articles/mi_m0EIN/is_2001_July_16/ai_76545825 |date=May 23, 2006 }}</ref> टोटल नन स्टप एक्सेल रेस्लिङद्वारा प्रकाशित एनिग्मा: ल बेस्ट अफ जेफ हार्डी (सन् २००५) र प्रो रेस्लिङ्स अल्टिमेट इन्साइडर : द हार्डी ब्वाइज - प्रफ द ब्याकयार्ड टु द बिग टाइम (सन् २००५) मा पनि प्रस्तुत भएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/Reviews/2008/05/17/5598026.html|title=Retro review: Hardy Boyz memoir surprisingly inspirational|date=May 28, 2008|last=Kamchen|first=Richard|accessdate=September 27, 2008|work=Slam! Sports|publisher=Canadian Online Explorer}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20120714191402/http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/Reviews/2008/05/17/5598026.html |date=July 14, 2012 }}</ref> सन् २००८ अप्रिल २९ का दिन डब्ल्यूडब्ल्यूईले "टुइस्ट अफ फेट": द म्याट एन्ड जेफ हार्डी स्टोन प्रकाशन गरेको थियो। जहाँ हार्डी दाजुभाइ ओमेगा रेस्लिङ र डब्ल्यूडब्ल्यूईमा खेलेका केही उत्कृष्ट खेलहरू समावेश थिए।<ref>{{cite web|url=http://slam.canoe.ca/SlamWrestlingReviews/hardystape-can.html|title=Hardys video an extreme letdown|date=November 8, 2001|last=Waldman|first=Jon|accessdate=September 27, 2008|work=Slam! Sports|publisher=Canadian Online Explorer}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20120717042247/http://slam.canoe.ca/SlamWrestlingReviews/hardystape-can.html |date=July 17, 2012 }}</ref> हार्डी इन्टरनेट मार्फत सार्वजनिक गरिने द हार्डी सो नामक एक कार्यक्रममा पनि देखा परेका थिए जहाँ उनको साथमा उनका साथीहरूले पनि उपस्थिति जनाएका थिए।<ref name="twistoffateDVD">{{cite web|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/Reviews/2008/05/29/5701156.html|title=Twist of Fate DVD takes split look at Hardyz|date=May 29, 2008|last=Waldman|first=Jon|accessdate=September 27, 2008|work=Slam! Sports|publisher=Canadian Online Explorer}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121206033509/http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/Reviews/2008/05/29/5701156.html |date=December 6, 2012 }}</ref> हार्डी पहिलोपटक सन् २००० मा डब्ल्यूडब्ल्यूएफ रेसलमेनिया नामक एक भिडिओ खेल मार्फत खेल जगतमा पर्दापण गरेका थिए। उनी त्यसपछि डब्ल्यूडब्ल्यूएफ स्म्याकडाउन! २: नो योर रोल, डब्ल्यूडब्ल्यूएफ स्म्याकडाउन! जस्त ब्रिङ इट, डब्ल्यूडब्ल्यूई स्म्याकडाउन! सट योर माउग, डब्ल्यूडब्ल्यूई स्म्याकडाउन! हिअर कम्स द पेइन र डब्ल्यूडब्ल्यूई स्म्याकडाउन भर्सेस र मा देखा परेका थिए।<ref>{{cite web|url=https://www.amazon.com/Hardy-Show-Season-starring-Matt/dp/B000JUD6S4|title=The Hardy Show Season 2 starring Matt & Jeff Hardy (2006)|accessdate=March 23, 2008}}</ref> उनी पछि सोही नामका अन्य खेल शृङ्खलाहरूमा पनि देखा परेका थिए जसमा डब्ल्यूडब्ल्यूई स्म्याकडाउन भर्सेस र २००७, डब्ल्यूडब्ल्यूई स्म्याकडाउन भर्सेस र २००८, डब्ल्यूडब्ल्यूई स्म्याकडाउन भर्सेस र २००९, डब्ल्यूडब्ल्यूई स्म्याकडाउन भर्सेस र २०१०, डब्ल्यूडब्ल्यूई स्म्याकडाउन भर्सेस र २०११ समावेश छन् भने सन् २०११ को खेल चाँही उनी टिएनएमा जानु भन्दा अगाडिको अन्तिम खेल थियो। सन् २०१७ मा डब्ल्यूडब्ल्यूईमा फिर्ता भएपछि उनी डब्ल्यूडब्ल्यूई २के१८ मा देखा परेका थिए भने सोही वर्षको सेप्टेम्बरमा जेफ हार्डी पनि खेलमा समावेश भएका थिए।<ref>{{cite web|url=https://www.imdb.com/title/tt2240046/|title=Pro Wrestlers vs Zombies|date=March 28, 2014|accessdate=October 18, 2016|via=IMDb}}</ref> सन् २०१८ अगस्ट ३० का दिन हार्डीले डब्ल्यूडब्ल्यूई २के२० नामक एक भिडिओ खेलमा उनलाई समावेश गराएका थिए। == व्यक्तिगत जीवन == [[File:Reby Sky and Matt Hardy.jpg|thumb|upright|सन् २०१४ मन म्याट रेबी स्काईसँग]] हार्डी मार्टिन गार्नर, सानोन मुर र ग्रेगोरी हेल्म्सका हितैसी मित्र हुन् भने उनीहरूको सबै व्यावसायिक कुस्ती खेलाडी हुन्।<ref>{{cite book|title=The Hardy Boyz: Exist 2 Inspire|last=Hardy|first=Jeff|author2=Hardy, Matt|author3=Krugman, Michael |publisher=WWE Books|year=2003|page=18|isbn=978-0-7368-2142-1}}</ref><ref>{{cite book|title=The Hardy Boyz: Exist 2 Inspire|last=Hardy|first=Jeff|author2=Hardy, Matt|author3=Krugman, Michael|publisher=WWE Books|year=2003|page=16|isbn=978-0-7368-2142-1}}</ref> हार्डीले समकक्षी लिटा नामले परिचि महिला कुस्ती खेलाडी एमी डुमास ६ वर्षसम्म प्रेम सम्बन्धमा रहेका थिए भने उनीहरूको भेट सन् १९९९ मा एनडब्ल्यूएको मिड एथलेटिक कार्यक्रममा भएको थियो।<ref>{{cite book|title=The Hardy Boyz: Exist 2 Inspire|last=Hardy|first=Jeff|author2=Hardy, Matt|author3=Krugman, Michael|publisher=WWE Books|year=2003|pages=85–86|isbn=978-0-7368-2142-1}}</ref> हार्डीको नजिकका साथी मध्ये एक, एज नामले परिचित आडम कोपलेन्ड र लिटा बीच प्रेम सम्बन्ध रहेको कुरा हार्डीले थाहा पाएपछि हार्डी र एमीको प्रेम सम्बन्ध सन् २००५ मा टुटेको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://whatculture.com/wwe/10-things-you-didn-t-know-about-ashley-massaro|title=10 Things You Didn't Know About Ashley Massaro|first=Jamie|last=Kennedy|date=May 17, 2019|website=WhatCulture.com}}</ref> हार्डी पछि एस्ली मिसारोसँग प्रेम सम्बन्धमा बाँधिएका थिए। सन् २०१३ अक्टोबर ५ का दिन हार्डीले रेबि स्काई नामक एक महिला कुस्ती खेलाडी तथा अभिनेत्रीसँग विवहा गरेकन थिए।<ref name=twitter>{{cite web|url=https://twitter.com/MATTHARDYBRAND/statuses/37076995938455552|last=Hardy|first=Matt|title=Ok, since everyone has been asking...|date=February 2011|accessdate=February 19, 2011|publisher=[[ट्विटर]]}}</ref> उक्त दम्पतीको पहिलो सन्तानको रूपमा माक्सेलको जन्म सन् २०१५ जुन २३ का दिन भएको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.foxsports.com/wwe/story/reby-and-matt-hardy-welcome-baby-boy-into-their-world-060917|title=Reby and Matt Hardy welcome baby boy into their world|work=Fox Sports|first=Barry|last=Werner|date=June 9, 2017|accessdate=June 11, 2017}}</ref> म्याट र रेबीको दोस्रो सन्तानको रूपमा उल्फग्याङ सेन्डरको जन्म सन् २०१७ जुन ८ का दिन भएको थियो।<ref>{{cite news |title=WWE Star Matt Hardy and Wife Reby Welcome Son Bartholomew Kit - See His First Photos |url=https://people.com/parents/matt-hardy-welcome-third-baby-boy/ |accessdate=December 5, 2019 |work=PEOPLE.com |date=December 4, 2019 |language=en}}</ref> सन् २०१९ डिसेम्बर ४ मा रेबीले उनीहरूको तेस्रो सन्तानको रूपमा छोरालाई जन्म दिएकी थिइन्।<reF>[https://411mania.com/wrestling/matt-hardy-opens-addiction-issues-talks-career-status/ hardy addiction]</ref> == उपाधि तथा उपलब्धिहरू == ==सन्दर्भ सामग्री== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== {{Commons category|Matt Hardy|म्याट हार्डी}} * {{official website|http://www.matthardybrand.com}} * [http://www.thematthardyshow.com/ द हार्डी शो] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081015025501/http://www.thematthardyshow.com/ |date=2008-10-15 }} * [http://www.canoe.ca/Slam/Wrestling/Bios/matthardy.html स्ल्याम स्पोर्ट वायोडाटा र तथ्याङ्क ] * {{IMDb name|id=0362709}} * [https://web.archive.org/web/20141031193446/http://www.w-1.co.jp/player/matthardy.php हार्डीको प्रोफाइल ] [[श्रेणी:विकिथन-७ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू]] [[श्रेणी:अमेरिकी पुरुष व्यावसायिक कुस्ती खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:सन् १९७४ मा जन्म]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:अमेरिकी ब्लगरहरू]] 25mlbcrmbva11zjgg1hiduympf24xsj 0 100538 1369477 1369050 2026-08-13T07:37:08Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1369477 wikitext text/x-wiki {{Infobox football match | title = २००२ युइएफए च्याम्पियन्स लिग | image = | image_size = 200 | caption = Match programme cover | event = [[२००१–०२ युइएफए च्याम्पियन्स लिग]] | team1 = [[बायर ०४ लिभरकुसेन]] | team1association = {{flagicon|GER|size=30px}} | team1score = १ | team2 = [[रियल म्याड्रिड]] | team2association = {{flagicon|ESP|size=30px}} | team2score = २ | date = १५ मे २००२ | stadium = हाम्प्डेन पार्क | city = ग्लाज्गो<ref name="hampdenpark">{{cite news |first=सिन |last=स्मिथ|title=ग्लास्गो |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/champions_league/1984838.stm |work=बिबिसी स्पोर्ट्स |publisher=बिबिसी |date=13 May 2002 |accessdate=31 December 2010 }}</ref> | man_of_the_match1a = [[जिनेदीन जिदेन]] (रियल म्याड्रिड)<ref name="attendance"/> | referee = युर्स मियर ([[स्विट्जरल्यान्ड]])<ref name="ursmeier">{{cite journal |first=म्याथ्युज |last=लिन्ड्से |title=Meier the man for job |journal=इभिनिङ टाइम्स |date=13 May 2002 |volume= |issue= |pages=52 |publisher=ProQuest Archiver |url=https://pqasb.pqarchiver.com/smgpubs/access/119493609.html?dids=119493609:119493609&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&type=current&date=May+13,+2002&author=Matthew;+Lindsay&pub=Evening+Times&desc=Meier+the+man+for+job&pqatl=google |accessdate=31 December 2010 }}{{subscription required}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121104221231/http://pqasb.pqarchiver.com/smgpubs/access/119493609.html?dids=119493609:119493609&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&type=current&date=May+13,+2002&author=Matthew;+Lindsay&pub=Evening+Times&desc=Meier+the+man+for+job&pqatl=google |date=4 November 2012 }}</ref> | attendance = ५०,४९९<ref name="attendance">{{cite book |year=2017 |chapter=2. Finals |chapter-url=https://www.uefa.com/MultimediaFiles/Download/EuroExperience/competitions/Publications/02/28/56/89/2285689_DOWNLOAD.pdf |chapter-format=पिडिएफ |title=युइएफए च्याम्पियन्स लिगको तथ्याङ्क |location= नियोन , स्विजरल्यान्ड|publisher=युरोपेली फुटबल महासङ्घ |page=1 |access-date=22 April 2017}}</ref> | weather = हल्का बादल, <br />{{convert|15|°C|°F}}<ref>{{cite web|url=http://www.wunderground.com/history/airport/EGPF/2002/5/15/DailyHistory.html?req_city=NA&req_state=NA&req_statename=NA|title=मैसमको इतिहास|website=www.wunderground.com}}</ref> | previous = [[२००१ युइएफए च्याम्पियन्स लिग फाइनल|२००१]] | next = [[२००३ युइएफए च्याम्पियन्स लिग फाइनल|२००३]] }} '''२००२ युइएफए च्याम्पियन्स लिग फाइनल''' २००१-२००२ च्याम्पियन्स लिग सिजनको अन्तिम खेल थियो । यो खेला स्विट्जरल्यान्डको ग्लाज्गो सहरमा अवस्थित हम्प्डेन पार्कमा भएको थियो । यो फाइनल खेलमा जर्मनीको बायर ०४ लिभरकुसेन र स्पेनी क्लब रियल म्याड्रिड बिच भएको थियो । यो खेल १५ जुन २००२ मा भएको थियो जसमा रियल म्याड्रिड लिभरकुसेनलाई २ को बिरुद्ध १ गोल अन्तरले हराएको थियो । ==खेलको तथ्याङ्क== {{col-begin}} {{col-3}} {| class="wikitable" style="text-align: center" |+पहिलो हाप<ref name="half time report">{{cite web |url=http://www.uefa.com/newsfiles/ucl/2001/1025482_hr.pdf |title= पहिलो आधा समयको तथ्याङ्क |website=युइएफए डट कम |publisher=युरोपेली फुटबल महासङ्घ |format=पिडिएफ |date=15 May 2002 |access-date=31 December 2010}}</ref> |-पहिलो !width=100 |तथ्याङ्क !width=70 | बायर लिभरकुसेन !width=70 | रियल म्याड्रिड |- |गरेका गोलहरू || १ || २ |- |जम्मा सट || ५ || ६ |- |लक्षमा लागेको सटहरू || ३ || ३ |- |बलमा नियन्त्रण || ४२% || ५८% |- |कर्नक किक || ३ || १ |- |फल || ८ ||१९ |- |अफसाइड || ३ || २ |- |पहेंलो कार्ड || ० || १ |- |रातो कार्ड || ० || ० |} {{col-3}} {| class="wikitable" style="text-align: center" |+दोश्रो हाप<ref name="full time report">{{cite web |url=http://www.uefa.com/newsfiles/ucl/2001/1025482_fr.pdf |title=फुट टाइम रिपोर्ट |website=युइएफए डट कम |publisher=युरोपेली फुटबल महासङ्घ |format=पिडिएफ |date=15 May 2002 |access-date=1 September 2010}}</ref> |- दोस्रो हाप !width=100 |तथ्याङ्क !width=70 | बायर लिभरकुसेन !width=70 | रियल म्याड्रिड |- |गरेका गोल || ० || ० |- |जम्मा सट || ८ || ६ |- |लक्षमा लागेका सटहरू || ३ || ४ |- |बलमा नियन्त्रण || ५४% || ४६% |- |कर्नर किक || ३ || ४ |- |फल || ९ || २५ |- |अफसाइड || ० || ० |- |पहेंलो कार्ड || ० || १ |- |रातो कार्ड || ० || ० |} {{col-3}} {| class="wikitable" style="text-align: center" |- |+सबै !width=100 |तथ्याङ्क !width=70 | बायर ०४ लिभरमुसेन !width=70 | रियल म्याड्रिड |- |गरेको गोल ||१ || २ |- |जम्मा सट || १३ || १२ |- |लक्षमा लागेका सटहरू || ६ || ९ |- |Ball possession || ४८% || ५२% |- |कर्नर किक || ६ || ५ |- |फल || १७ || ४४ |- |अफसाइड || ३ || ३ |- |पहेंलो कार्ड || ० || २ |- |रातो कार्ड || ० || ० |} {{col-end}} ==सन्दर्भ सामग्री== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== *[https://web.archive.org/web/20020606170756/http://www.uefa.com/competitions/UCL/INDEX.html २००१–०२ युइएफए च्याम्पियन्स लिग ] युइएफएमा [[श्रेणी:विकिथन-७ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू]] [[श्रेणी:युइएफए च्याम्पियन्स लिगका फाइनलहरू]] nf4n699hd4z778qiqbbk1cpn7559678 0 102367 1369441 1366743 2026-08-12T20:10:14Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1369441 wikitext text/x-wiki {{Infobox football club | clubname = ब्रिगेड ब्वाइज | image = चित्र:Brigade Boys Club.png | fullname = ब्रिगेड ब्वाइज क्लब | nickname = | founded = २०४३ साल | ground = [[दशरथ रङ्गशाला]], <br/>[[काठमाडौँ]], [[नेपाल]] | capacity = २५,००० अन्दाजी | captain = | chairman = हेमराज थापा | coach = | league = [[सहिद स्मारक ए-डिभिजन लिग]] | season = [[सहिद स्मारक ए-डिभिजन लिग २०७५|२०७५]] | position = १४अौँ |pattern_la1=|pattern_b1=|pattern_ra1=| leftarm1=ff0000|body1=ff0000|rightarm1=ff0000|shorts1=FFFFFF|socks1=ff0000| }} '''ब्रिगेड ब्वाइज क्लब''' मनभवन [[ललितपुर जिल्ला|ललितपुर]]मा आधारित एक नेपाली फुटबल क्लब हो।<ref>{{cite web|url=https://www.goalnepal.com/club/4|title=ब्रिगेड ब्वाइज क्लब|author=|date=|work=[[गोल नेपाल डटकम|गोल नेपाल]]|accessdate=२ असार २०७६}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190817225309/https://goalnepal.com/club/4 |date=2019-08-17 }}</ref> क्लब नेपालको उच्चस्तरीय फुटबल लिग [[सहिद स्मारक ए-डिभिजन लिग]]मा खेल्ने गर्दछ। [[सहिद स्मारक ए-डिभिजन लिग २०७५|२०७५ सालको]] संस्करणको ए-डिभिजन लिगमा भने क्लबले राम्रो नतिजा ल्याउन असमर्थ रहेको थियो जहाँ १४ वटा क्लबले भाग जनाएकामा यस क्लब भने १२अौँ स्थानमा रहेको थियो।<ref>{{cite web|url=https://the-anfa.com/fixtures|title=एन्फामा क्लबको बारेमा केही जानकारी|accessdate=जनवरी ९, २०१९|publisher=एन्फा}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191021150827/https://the-anfa.com/fixtures |date=2019-10-21 }}</ref> ==इतिहास== ==मुख्य उपाधिहरू== *ललित स्मृति फुटबल प्रतियोगिता (१८ वर्ष भन्दा मुनि) - २०७६ <ref>{{वेब स्रोत|भाषा=नेपाली|लेखक=|युआरएल=https://www.souryaonline.com/2019/07/258949.html|शीर्षक=बिग्रेड ब्वाइज विजेता|वेबसाइट=सौर्य अनलाइन|मिति=|पहुँचमिति=१ अप्रिल २०२०}}</ref> ==सन्दर्भ सामग्री== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[https://web.archive.org/web/20100706155304/http://brigadeboysfc.com/ ब्रिगेड ब्वाइज क्लब] {{नेपालका फुटबल क्लबहरू}} [[श्रेणी:नेपालका फुटबल क्लबहरू]] fim15fbtiz2rpzvxp4gpa9ebi7b3bgs 0 102937 1369425 1369355 2026-08-12T15:27:19Z Prahlad Nepal 72094 /* */ 1369425 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the Table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info -->| name = {{पृष्ठको नाम}} | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[गाउँपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | mapsize = | map_caption = | pushpin_map = Nepal Karnali Province#Nepal | pushpin_label_position = bottom | pushpin_mapsize = 300px | pushpin_map_caption = नेपालको नक्सामा {{पृष्ठको नाम}}को अवस्थिति | coordinates = {{coord|28.792|81.387|type:city_region:NP_source:unmaps-enwiki|display=inline,title}} <!-- Location -->| subdivision_type = देश | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[कर्णाली प्रदेश]] | subdivision_type3 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name3 = [[सुर्खेत जिल्ला]]|<!-- Politics --> | government_footnotes = <ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-6/district-surkhet/chaukune?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक}}</ref> | government_type = | leader_title = अध्यक्ष | leader_name = खड्क विक | leader_title1 = उपाध्यक्ष | leader_name1 = नर बान्तोला | established_title = स्थापना | established_date = २०७३ फागुन २७ <!-- Area -->| unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 381.01<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> <!-- Population -->| population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] | population_footnotes = <ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=6&district=68&municipality=9|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_note = | population_total = 26950 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = | population_blank1 = <!-- General information --> | timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> | postal_code = | area_code = +९७७-८३ | blank_name = केन्द्र | blank_info = [[गुटु]] | website = [https://chaukunemun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[नेपाल]]को [[सुर्खेत जिल्ला]]मा अवस्थित एक [[गाउँपालिका]] हो।<ref>{{cite news|title=२६ नयाँ नगरपालिका थप|url=http://nagariknews.com/society/nation/story/45639.html|accessdate=१ असोज २०७२|publisher=[[नागरिक दैनिक]]|date=१ असोज २०७२}}</ref><ref>{{cite news|title=छब्बिस नयाँ नगरपालिका थप|url=http://gorkhapatraonline.com/news/13171|accessdate=१ असोज २०७२|publisher=[[गोरखापत्र]]|date=१ असोज २०७२}}</ref><ref>{{cite news|title=२६ नयाँ नगरपालिका थप, धनगढी उपमहानगरपालिका बन्यो|url=http://www.himalkhabar.com/?p=111218|accessdate=१ असोज २०७२|publisher=हिमाल खबरपत्रिका|date=१ असोज २०७२}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150920025650/http://www.himalkhabar.com/?p=111218 |date=2015-09-20 }}</ref> साविकका [[लगाम]], [[बेतान]], [[विजौरा]], [[घाटगाउँ]] र [[गुटु]] गविसहरूलाई मिलाएर यो गाउँपालिका बनाइएको थियो। यो गाउँपालिकाको क्षेत्रफल ३८१.०१ वर्ग किलोमिटर रहेको छ। साथै यो गाउँपालिकाको केन्द्र [[घाटगाउँ]] गाविसको कार्यालयलाई निर्धारण गरिएको छ। यो गाउँपालिकामा कुल १० वटा वडाहरू रहेको छन्। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या २६,९५० रहेको छ भने यहाँ ५,३३६ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/>{{Infobox|title=जनप्रतिनिधि विवरण|headerstyle=background-color: #eaecf0; text-align: center;|header1=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|label2=अध्यक्ष|data2=खड्क विक|label3=उपाध्यक्ष|data3=नर बान्तोला|header4=स्थानीय तह निर्वाचन २०७४|label5=अध्यक्ष|data5=धिरबहादुर शाही|label6=उपाध्यक्ष|data6=निर्मला मगर}} {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |+ चौकुने गाउँपालिकाको वडागत विवरण |- ! वडा नं. !! समावेश साविक गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (प्रति वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[लगाम]] (३, ४, ५, ६) || २,३०८ || ७१.१४ || ३२.४५ |- | २ || [[लगाम]] (१, २, ७, ८, ९) || १,९१९ || ४४.३९ || ४३.२३ |- | ३ || [[बेतान]] || २,९१० || ७२.५१ || ४०.१३ |- | ४ || [[विजौरा]] (१, २, ७, ८, ९) || २,६९६ || ३८.२४ || ७०.५० |- | ५ || [[विजौरा]] (३, ४, ५, ६) || २,४२३ || ३६.३६ || ६६.६४ |- | ६ || [[गुटु]] (१, २, ३, ४) || २,३५६ || ४५.०८ || ५२.२६ |- | ७ || [[गुटु]] (५, ६, ७) || ३,७९८ || १०.१२ || ३७५.३० |- | ८ || [[गुटु]] (८, ९) || २,६५० || ९.७७ || २७१.२४ |- | ९ || [[घाटगाउँ]] (५, ७, ८, ९) || २,३३० || २४.३१ || ९५.८५ |- | १० || [[घाटगाउँ]] (१, २, ३, ४, ६) || ३,५६० || २९.०९ || १२२.३८ |- ! colspan="2" | जम्मा !! २६,९५० !! ३८१.०१ !! ७०.७३ |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[http://ddcsurkhet.gov.np/ जिल्ला विकास समिति, सुर्खेत]{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{सुर्खेत जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:सुर्खेत जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:कर्णाली प्रदेशका गाउँपालिकाहरू]] 63vad5xc2u6obl5n7vm9hhi4pcnxsme 0 103598 1369524 1366364 2026-08-13T10:14:33Z Bishaldev100 28807 1369524 wikitext text/x-wiki {{Infobox former country |native_name =बझाङ राज्य <!-- Name in a modern syntax of native language(s). Leave blank if name is only in English Separate with line breaks<br/> or use Template:Plainlist. If language uses Latin characters, place name(s) in italics. --> |conventional_long_name = <!-- Full name in English --> |common_name =बझाङ <!-- Name to be used in constructing links and category names; not for display --> |continent = एसिया<!-- Generates categories of the type "Former countries in Europe" --> |region =हिन्दु <!-- Reserved for generating categories on subregions of continents --> |era = <!-- Use: "Napoleonic Wars", "Cold War", etc. --> |status = <!-- Status: see Category list on template page --> |status_text = <!-- A free text to describe status at the top of the infobox. Use sparingly. --> |empire = <!-- The empire or country to which the entity was in a state of dependency --> |government_type = राजतन्त्र<!-- To generate categories: "Monarchy", "Republic", etc. to generate categories --> <!-- Rise and fall, events, years and dates --> <!-- only fill in the start/end event entry if a specific article exists. Don't just say "abolition" or "declaration" --> |event_start =स्थापना <!-- Default: "Established" --> |date_start = विसं १५०३ <!-- Optional: Date of establishment, in format 1 January (no year) --> |year_start = विसं १५०३<!-- Year of establishment --> |event_end = विलयकाल<!-- Default: "Disestablished" --> |date_end = विसं १८४८<!-- Optional: Date of disestablishment, in format 1 January (no year) --> |year_end = विसं १८४८<!-- Year of disestablishment --> |year_exile_start = <!-- Year of start of exile (if dealing with exiled government: status="Exile") --> |year_exile_end = <!-- Year of end of exile (leave blank if still in exile) --> |event1 = <!-- Optional: other events between "start" and "end" --> |date_event1 = |event2 = |date_event2 = |event3 = |date_event3 = |event4 = |date_event4 = |event5 = |date_event5 = |event_pre = <!-- Optional: A crucial event that took place before "event_start" --> |date_pre = |event_post = <!-- Optional: A crucial event that took place after "event_end" --> |date_post = <!-- Flag navigation: Preceding and succeeding entities p1 to p5 and s1 to s5 --> |p1 = <!-- Name of the article for preceding entity, numbered 1-5 --> |flag_p1 = <!-- Default: "Flag of {{{p1}}}.svg" (size 30) --> |image_p1 = <!-- Use: [[File:Sin escudo.svg|20px|Image missing]] --> |p2 = |flag_p2 = |p3 = |flag_p3 = |p4 = |flag_p4 = |p5 = |flag_p5 = |s1 = <!-- Name of the article for succeeding entity, numbered 1-5 --> |flag_s1 = <!-- Default: "Flag of {{{s1}}}.svg" (size 30) --> |image_s1 = <!-- Use: [[File:Sin escudo.svg|20px|Image missing]] --> |s2 = |flag_s2 = |s3 = |flag_s3 = |s4 = |flag_s4 = |s5 = |flag_s5 = |image_flag = <!-- Default: Flag of {{{common_name}}}.svg --> |flag_alt = <!-- Alt text for flag --> |image_flag2 = <!-- Second flag --> |flag_alt2 = <!-- Alt text for second flag --> |flag = <!-- Link target under flag image. Default: Flag of {{{common_name}}} --> |flag2 = <!-- Link target undr flag2. Default "Flag" --> |image_coat = <!-- Default: Coat of arms of {{{common_name}}}.svg --> |coa_size = <!-- Size of coat of arms --> |coat_alt = <!-- Alt text for coat of arms --> |symbol_type = <!-- Displayed text for link under symbol. Default "Coat of arms" --> |symbol_type_article = <!-- Link target under symbol image. Default: Coat of arms of {{{common_name}}} --> |image_map = Bajhang district location.png |image_map_alt = |image_map_caption = |image_map2 = <!-- If second map is needed; does not appear by default --> |image_map2_alt = |image_map2_caption = |capital = [[व्यासीकोट दरबार]] |capital_exile = <!-- If status="Exile" --> |national_motto = |national_anthem = |common_languages = |religion = |demonym = |currency = <!-- Titles and names of the first and last leaders and their deputies --> |leader1 = शक्तिसिंह<!-- Name of king or president --> |leader2 = सुजानसिंह |leader3 = भाउसिंह |leader4 = भीमसिंह |year_leader1 = <!-- Years served --> |year_leader2 = |year_leader3 = |year_leader4 = |title_leader = राजा<!-- Default: "King" for monarchy, otherwise "President" --> |representative1 = <!-- Name of representative of head of state (e.g. colonial governor) --> |representative2 = |representative3 = |representative4 = |year_representative1 = <!-- Years served --> |year_representative2 = |year_representative3 = |year_representative4 = |title_representative = <!-- Default: "Governor" --> |deputy1 = <!-- Name of prime minister --> |deputy2 = |deputy3 = |deputy4 = |year_deputy1 = <!-- Years served --> |year_deputy2 = |year_deputy3 = |year_deputy4 = |title_deputy = <!-- Default: "Prime minister" --> <!-- Legislature --> |legislature = <!-- Name of legislature --> |house1 = <!-- Name of first chamber --> |type_house1 = <!-- Default: "Upper house" --> |house2 = <!-- Name of second chamber --> |type_house2 = <!-- Default: "Lower house" --> <!-- Area and population of a given year --> |stat_year1 = <!-- year of the statistic, specify either area, population or both --> |stat_area1 = <!-- area in square kílometres (w/o commas or spaces), area in square miles is calculated --> |stat_pop1 = <!-- population (w/o commas or spaces), population density is calculated if area is also given --> |stat_year2 = |stat_area2 = |stat_pop2 = |stat_year3 = |stat_area3 = |stat_pop3 = |stat_year4 = |stat_area4 = |stat_pop4 = |stat_year5 = |stat_area5 = |stat_pop5 = |today = [[बझाङ जिल्ला]] <!-- Overlapping modern countries, if no more than four of these --><!-- Do NOT add flags, per MOS:INFOBOXFLAG --> |footnote_a = <!-- Accepts wikilinks --> |footnote_b = <!-- Accepts wikilinks --> ... |footnote_h = <!-- Accepts wikilinks --> |footnotes = <!-- Accepts wikilinks --> }}'''बझाङ''' [[बाइसे राज्यहरू|बाइसी राज्य]] थियो। [[खस राज्य]] खण्डित भएर १५०३ मा निर्माण भएको यस राज्य [[बहादुर शाह]]को नायबीकालमा नेपालमा विलय भएको थियो। बझाङका राज्यलाई [[रजौटा राज्य (नेपाल)|रजौटा]]को मान्यता दिइएको थियो। २०१७ मा [[राज्य रजौटा ऐन, २०१७|राज्य रजौटा ऐन]] लागु भएपछि पनि यो राज्यलाई निरन्तरता दिइएको थियो। २०६५ मा नेपाल गणतन्त्र घोषणा भएपछि [[श्री ५]] सहित बझाङी राजाको उपाधि पनि खारेज भयो। == नामाकरण == ==इतिहास== बझाङ राज्यको स्थापना १५०३ मा भएको थियो । वि सं १८४८ मा नेपालसँग आश्रय सन्धी गरेको हुँदा वार्षिक रू ५०१/- सिर्तो तिर्ने गरी रजौटा थमौती भएको थियो । [[महेन्द्र वीरविक्रम शाह|श्री ५ महेन्द्र]]बाट विसं २०१७ मा राज्य रजौटा ऐन, २०१७ लागू गरियो । [[राज्य रजौटा ऐन, २०१७]] र राज्य अदालत उन्मूलन ऐन, २०१७ लागू भएपछि सबै राज्यहरू खारेज भएका थिए । यद्यपि राज्य रजौटा ऐनले सल्यान, [[बझाङ राज्य|बझाङ]], जाजरकोट, मुस्ताग, भिर्कोट, माल्नेटा, दर्ना गरी १७ रजौटालाई मान्यता दिएको थियो ।<ref>[http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/download?ref=2264 राज्य रजौटा ऐन, २०१७]</ref> === बझाङ काण्ड === बझाङी युवराज ओमजंगबहादुर सिंहले इलाका अदालतको विरोध गरेका थिए । राज्य अदालत कायमै राख्नुपर्ने उनको माग थियो । इलाका अदालत गठन पछि बझाङमा न्यायाधिश उत्तमकुमार पोखरेल आएका थिए । तर बझाङ पुगेका न्यायाधीश पोखरेललाई ओमजंगबहादुरले असहयोग गरेका थिए । ओमजंगले राज्य अदालतका कागजात न्यायाधीश पोखरेललाई नबुझाई बझाङ, झुटेडाको ज्यान मुद्दामा सिंह आफैँले फैसला गरेका थिए । ==राज्यको चौकिल्ला== पूर्व तर्फ बाजुरा, सान्नी, [[जुम्ला राज्य]] पश्चिम तर्फ [[डोटी राज्य]] दक्षिण तर्फ [[थलहरा राज्य]] उत्तरतर्फ तिब्बतको खोजरनाथ पुस्तक्याढुङ्गा र [[मानसरोवर]] ==राजाको वंश== * वंश : [[चन्द्रवंश|चन्द्रवंशी]] * गोत्र :[[कश्यप गोत्र]] ===राजाको वंशावली=== {| class="wikitable" | |'''चित्र''' |'''राजा''' |'''राज्यकाल सुरु''' |'''राज्यकाल अन्त्य''' |'''कैफियत''' |- |१ | |शक्तिसिंह |सस्थापक विसं १५०३ | | |- |२ | |सुजानसिंह | | | |- |३ | |भाउसिंह | | | |- |४ | |भीमसिंह | | | |- |५ | |पृथ्वीसिंह | | | |- |६ | |जितारीसिंह | | | |- |७ | |इन्द्रसिंह | | | |- |८ | |दिलीपसिंह | | | |- |९ | |महेन्द्रसिंह | | | |- |१० | |रतनीसिंह | | | |- |११ | |कल्याणसिंह | | | |- |१२ | |अमरसिंह | | | |- |१३ | |समुद्रसिंह | | | |- |१४ | |रघुनाथसिंह | | | |- |१५ | |गजराजसिंह | | | |- |१६ | |भूपेन्द्रसिंह | | | |- |१७ | |विक्रमबहादुरसिंह | | | |- |१८ |[[चित्र:Jaya_Prithvi_Bahadur_Singh_with_his_wife_Khagaraja_Divyeshwari_Rajya_Laxmi.png|पाठ=Singh with his wife, Khagaraja Divyeshwari Rajya Laxmi|अङ्गुठाकार|132x132पिक्सेल]] |[[जयपृथ्वीबहादुर सिंह]] | | |राजिनामा |- |१९ | |देवीजङ्गबहादुरसिंह | | | |- |२० | |रामजङ्गबहादुरसिंह | | |खोसिए |- |२१ | |ओमजङ्गबहादुरसिंह | | |मारिए |- |२२ | |ईश्वरीजङ्गबहादुरसिंह | | |माननीय न्यायाधीश |- |२३ | |दीपकजङ्गबहादुरसिंह |२०३० वैशाख २५ <ref>{{Cite web |last=श्रेष्ठ |first=ईश्वरीमान |title=श्री ५ महाराजाधिराजबाट कुमार दीपक जङ्गबहादुर सिंहलाई बजाङ्गी राजाको उपाधी प्रदान गरिबक्सेको |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=6161 |access-date=2026-07-19 |website=rajpatra.dop.gov.np}}</ref> | | |- |२४ | |विनोदविक्रमसिंह | |२०६५ जेठ १५ सम्म |[[ज्ञानेन्द्र वीरविक्रम शाह|श्री ५ ज्ञानेन्द्र]]का भान्जा |} * ==अर्थतन्त्र == धुरीकर ६००० का अतिरिक्त ३६ कर, तिब्बतको व्यापार र खनिजको कर गर्दा वार्षिक २५००० भन्दा बढी आय थियो बझाङ राज्यमा त्यतिबेला ‘छत्तिासी–बत्तिासी’ कर प्रचलनमा थिए। नदीघाट, तुइन, फटके तर्न ‘जगातो’ तिर्नुपथ्र्यो। नदीमा माछा मार्दा ‘दहत्तार–बहत्तार’ लाग्थ्यो। बझाङ राज्यको आफ्नै मुद्रा भने थिएन। मुग्लानतिरका ‘फर्कवादी’, ‘लसकरी’, ‘हाली–बरेली’, ‘दिल्ली महमदशाही’, पटना–लषनौ ‘नजीमावादी’ चाँदीका मुद्रा बझाङमा प्रचलित थिए। राज्यको अर्थतन्त्र जनताबाट लिइने कर र दण्डकुण्डबाट असुलिने रैरकममा निर्भर थियो। सोही रकमबाट राज परिवारको भत्ता, खान्गीका साथै राज्यका कर्मचारीको तलब बेहोरिन्थ्यो। बझाङ राज्यमा त्यतिबेला ‘छत्तिसी–बत्तिसी’ कर प्रचलनमा थिए। नदीघाट, तुइन, फटके तर्न ‘जगातो’ तिर्नुपथ्र्यो। नदीमा माछा मार्दा ‘दहत्तर–बहत्तर’ लाग्थ्यो। ==प्रशासन== बझाङ राज्यको सर्वोच्च पदमा राजा थिए। राजालाई राजकाजमा राजकुमार, साहेबज्यू, चौतारिया, काजी, देवान, धर्माधिकारी, सरदार, हितहितान, रजबार, विन्त्यारु, नेव, देवान, छापदार, जिम्मुवाल–मुखियाले सघाउँथे। राजाका परामर्शदातामा चौतरियाको भूमिका हुन्थ्यो। मुख्तियार र चौतरियामा राजाका भाइभैयार्द नियुक्त हुन्थे। बझाङ राज्यका मन्त्रीलाई ‘अमात्य’ र सल्लाहकारलाई ‘हितान’ भनिन्थ्यो। दरा–गर्खाहरूको रखबारी भारदारहरूलाई दिइन्थ्यो। काजी (मन्त्री) सरहको अर्को पद ‘देवान’ हुन्थ्यो। देवानमा राजपरिवार निकटका व्यक्ति नियुक्त हुन्थे। रोकाया, कार्की, अधिकारी, अडै, खड्गा, बुढा, बुढथापा, थापा (क्षेत्री), राना (क्षेत्री), महतारा, भण्डारी विभिन्न पदमा हुन्थे। राजाको सेरा फाँट हेर्नेलाई ‘अडै’ भनिन्थ्यो। ‘अधिकारी’ले दरागर्खाको प्रशासन चलाउँथे। कर–राजस्व ‘कार्की’ले असुल्थे। राज्यस्तरका पदाधिकारी ' रोकाया ' र ‘महतारा’ हुन्थे। खड्का, राना, थापा, बुढा, बुढथापा सैन्यसेवामा हुन्थे। पछि यी पदहरू थरमा परिणत भएका थिए। दरा गर्खामा मालपोत असुली मुखिया र जिम्मुवालले गर्थे। सूचना आदानप्रदानमा ओखेडा (कटुवाल)लाई खटाइन्थ्यो। बिहे–व्रतबन्ध, दसैं–तिहारजस्ता उत्सवमा नगर्ची, औजी र भेरवालहरूले बढाइँ गर्थे। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} [[श्रेणी:नेपालको इतिहास]] [[श्रेणी:बाइसे राज्यहरू]] [[श्रेणी:बझाङ जिल्ला]] g1qrpen4l438xvz5tv6c1p46a15bobn 0 105221 1369457 1365971 2026-08-13T04:24:46Z Bishaldev100 28807 /* रजौटा राज्यहरूको सूची */ 1369457 wikitext text/x-wiki {{Infobox legislation |short_title = राज्य रजौटा ऐन |legislature = राज्य रजौटा ऐन, २०१७ |image = |imagesize = |imagealt = |caption = |long_title = राज्य र राजा रजौटाका सम्बन्धमा समयानकुल व्यवस्था गर्न बनेको ऐन |citation = <ref>{{Cite web |last=Rajpatra |first=Nepal |date=2017 Chaitra 27 |title=राज्य रजौटा ऐन, २०१७ |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=2264 |access-date=2026-05-14 |website=rajpatra.dop.gov.np}}</ref> |enacted_by = |date_enacted = |date_passed = |enacted_by2 = |date_enacted2 = |date_passed2 = २०१७ जेठ |date_assented = |royal_assent =२०१७ चैत्र २७ |date_commenced = |bill = |bill_citation = |bill_date = |introduced_by =[[महेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा महेन्द्र]] |1st_reading = |2nd_reading = |3rd_reading = |committee_report = |bill2 = |bill_citation2 = |bill_date2 = |introduced_by2 = |1st_reading2 = |2nd_reading2 = |3rd_reading2 = |committee_report2 = |white_paper = |amendments = २०१९, २०२४, २०४४, २०६६ |repeals = |related_legislation = |summary = |keywords = |status = }} [[महेन्द्र वीरविक्रम शाह|श्री ५ महेन्द्र]]बाट वि.सं. २०१७ मा राज्य रजौटा ऐन, २०१७ लागू गरियो । राज्य रजौटा ऐन, २०१७ र राज्य अदालत उन्मूलन ऐन, २०१७ लागू भएपछि सबै राज्यहरू खारेज भएका थिए । यद्यपि राज्य रजौटा ऐनले [[सल्यान राज्य|सल्यान]], [[बझाङ राज्य|बझाङ]], जाजरकोट, मुस्ताङ, भिर्कोट, माल्नेटा, दर्ना गरी १७ रजौटालाई मान्यता दिएको थियो ।<ref>[http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/download?ref=2264 राज्य रजौटा ऐन, २०१७]</ref> राजा महेन्द्रले आफ्नो ‘[[श्री ५]]’ को पुष्टि गर्न [[सल्यान राज्य|सल्यान]], [[जाजरकोट राज्य|जाजरकोट]], [[बझाङ राज्य|बझाङ]] [[मुस्ताङ राज्य|मुस्ताङ]] चार राजाको अस्तित्व कायमै राखेको तर्क पनि गरिन्छ।<ref>{{Cite web |last=के.सी. |first=शरद |date=१-१५ असोज २०६० {{!}} 18-30-Sep-1-2-Oct |title=हिमाल खबरपत्रिका {{!}} राजा बन्ने रहर |url=https://nepalihimal.com/ |access-date=2026-07-10 |website=nepalihimal.com |language=en-US}}</ref> राजा महेन्द्रबाट पहिलो जननिर्वाचित संसदमा २०१६ श्रावण ९ गतेका दिन सरकारको नीति तथा कार्यक्रम प्रस्तुत थियो, जसमा "विशेषज्ञहरूको राय सल्लाहसमेत प्राप्त गरी बिर्ता व्यवस्थाको उन्मूलन गर्ने मेरो सरकारको नीति भएकाले बिर्ता उन्मूलन विधेयक संसदको सामुन्ने प्रस्तुत गरिनेछ । राज्य रजौटा प्रथालाई उन्मूलन गर्ने विधेयक पनि संसदमा पेस हुनेछ" भनि उल्लेख भएको थियो। यो ऐन लागू भएपछि सबै राज्यहरू खारेज हुने भएपनि सल्यान, बझाङ, जाजरकोट, मुस्ताङ्ग, माल्नेटा, दर्ना, भीरकोट, बाजुरा, थलाहारी, गल्कोट, गुल्मी, गह्रौकोट, पर्वत, नुवाकोट, प्यूठान खुम्रिकोट, प्यूठान उदयपुर र दैलेख दुल्लु गरी १७ रजौटालाई भने मान्यता दिएको थियो । मान्यता दिइएका त्यस्ता १७ राजाहरूमध्ये सन्तान दरसन्तान उपाधि हस्तान्तरण हुने स्थायी हैसियतमा भने सल्यानी, बझङ्गी, जाजरकोटे र मुस्ताङ्गी गरी चार जनालाई मात्र राखियो । बाकी भने आफ्नो जीवनभर मात्र राजाको उपाधि पाउने वर्गमा पारिए । ==पृष्ठभुमि == चौतारिया बहादुर शाहको नायबीकालामा पश्चिम नेपालका राज्य रजौटाहरूलाई नेपाल राज्यमा मिलाएर राज्य विस्तारको कार्य गरिएको थियो।<ref name=":12">{{cite book|author=चित्तरञ्जन नेपाली|title=श्री ५ रणबहादुर शाह (व्यक्तित्व र शासन)|url=|publisher=|isbn=|pages=६|date=बि.सं २०२०}}</ref> [[जाजरकोट राज्य]]सँग [[पृथ्वीनारायण शाह]]को समयमै सन्धी भएकाले त्यहाँका राजा गजेन्द्र शाहसँग सन्धी नवीकरण गरियो। जाजरकोटले नेपाललाई वार्षिक रू. ७,००० र सैनिक सहयोग गर्ने शर्तमा आफ्नो समर्थक बनाएपछि [[भेरी नदी|भेरी नदि]] सम्म पुग्यो । वि.सं. १८४६ मा सरदार भक्ति थापा र कालु पाँडेले([[काजी]] [[कालु पाँडे|कालू पाँडे]] होइनन्) दैलेख माथी आक्रमण गर्दा त्यहाँका राजा भागे भने [[दुल्लु राज्य|दुल्लु]]का राजा उत्तम शाहले नेपालको अधिनता स्विकार गरी अमरसिंह थापाको साथ दिए। [[बझाङ राज्य|बझाङी राजा]]ले पनि नेपालको अधीनता स्वीकार गरी वार्षिक रु ५००/- सिर्तो रकम तिर्न मञ्जुर गरे । त्यसपछि [[अमरसिंह थापा]]को नेतृत्वको फौजले [[कर्णाली नदी|कर्णाली नदि]] तरेर [[अछाम जिल्ला|अछाम]] तथा [[डोटी राज्य]] माथी विजय गरेकाले नेपालको पश्चिमी सीमा [[महाकाली नदी]] सम्म पुग्यो। डोटी राज्यलाई नेपालमा मिलाउन ज्यादै कठिन भएको समयमा त्यसलाई पराजित गर्नका लागि बझाङी राजा समुद्रसिंह तथा प्रतिमान शाहीको ठूलो भूमिका रहेको छ।<ref name=":0">[[राजाराम सुवेदी]], ´हिस्ट्री अफ बझाङ´ (काठमाडौँ : २०४४)</ref> ===रजौटा राज्यहरूको सूची=== {| class="wikitable sortable" |+ !# !राज्य !नेपालमा मिलेको !रजौटा पद |- |1 |[[सल्यान राज्य|सल्यान]] |१८४७ मा सन्धी |पृथ्वीनारायण शाहको सम्धी, नेपालसँग आश्रित सन्धि गरेको। १८६३ मा [[रणबहादुर शाह]]को हत्या हुँदा सल्यानी रानी बिलासकुमारीले [[भीमसेन थापा]]लाई आरोप लगाउँदा १८६६ मा खारेज भएको थियो। भीमसेन थापाको पतन पछि १८९४ मा रजौटा राज्य थमौति भयो।<ref>{{Cite journal |last=मानन्धर|first=त्रिरत्न|title=सल्यानी राजा रणभीम शाहको पदच्युति|url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/contributions/pdf/CNAS_11_02_07.pdf|journal=CNAS|volume=11|issue=2|pages=90}}</ref> |- |2 |[[जाजरकोट राज्य|जाजरकोट]] |१८४३ मा नेपालमा मिलेको | |- |3 |[[बझाङ राज्य|बझाङ]] |१८४८ मा आश्रित सन्धि गरेको | |- |4 |[[मुस्ताङ राज्य|मुस्ताङ]] |१८४६ मा |जुम्ला नेपालमा मिलेपछि मुस्ताङ नेपालमा आयो र मुस्ताङलाई रजौटा पद थमौती भएको |- |5 |[[भीरकोट राज्य|भिरकोट]] |१८४२ मा नेपालमा मिलेको | |- |6 |दार्ना |१८४७ मा |राजा रुद्र शाहीले नेपालको आधिपत्य स्वीकार गरी नेपाललाई वार्षिक ५१/- सिर्तो तिर्ने गरी रजौटाको थमौती पाए। कुमाउ गढवाल युद्धमा दर्नाली राजा रुद्र शाहले गोर्खालाई पुर्‍याएको सहयोग वापत वि.सं. १८६८ को लालमोहरमा दर्नालाई पञ्चखतको अधिकार समेत रजौटा दिइएको थियो<ref name=":1">{{Cite web |title=हिमाल खबरपत्रिका {{!}} राजा बन्ने रहर |url=https://nepalihimal.com/ |access-date=2026-06-19 |website=nepalihimal.com |language=en-US}}</ref> |- |7 |[[बाजुरा राज्य|बाजुरा]] |१८४८ मा | |- |8 |थलाहारी |१८४८ मा | |- |9 |[[गलकोट राज्य|गलकोट]] |१८४२ मा |[[तेश्रो नेपाल तिब्बत युद्ध|तेस्रो नेपाल तिब्बत युद्ध]] (१९१२) मा नेपाल सरकारलाई गलकोटबाट सिपाही र हातहतियार सहयोग गरेका कारण उनले राज श्रीपेच, रजौटा उपाधि र रु तीन सयको नगद बिर्ता पाए।<ref>{{Cite web |date=2021-08-27 |title=गलकोटको संक्षिप्त चिनारी – प्रा. डा. दिनबहादुर थापा |url=https://dinthapa.com.np/galkot/%e0%a4%97%e0%a4%b2%e0%a4%95%e0%a5%8b%e0%a4%9f%e0%a4%95%e0%a5%8b-%e0%a4%b8%e0%a4%82%e0%a4%95%e0%a5%8d%e0%a4%b7%e0%a4%bf%e0%a4%aa%e0%a5%8d%e0%a4%a4-%e0%a4%9a%e0%a4%bf%e0%a4%a8%e0%a4%be%e0%a4%b0%e0%a5%80/ |access-date=2026-05-05 |language=en-US}}</ref> |- |10 |गुल्मी |१८४३ मा पाल्पामा मिलेको |राजा रणबहादुर शाहले आफ्नो सालो सिद्धि प्रताप शाहलाई राजा बनाएको |- |11 |गर्‍हौकोट |१८४२ मा | |- |12 |[[दुल्लु राज्य|दुल्लु]] |१८४६ मा आश्रित सन्धि |राजा उत्तिम शाहीले [[नेपाली सेना]]को पश्चिम विजय अभियानमा [[उत्तराखण्ड]]मा कुमाउका राजा महेन्द्र चन्दको सेनासँग लड्दा लड्दै विरगती प्राप्त गरेका थिए। उत्तिम शाहीले [[वीरगति|वीरगती]] प्राप्त गरेको बेला उनकी पत्नी गर्भवती थिइन्। नेपाली सेनालाई सहयोग गर्दा गर्दै लडाइँ मैदानमा नै वीरगती प्राप्त गरेकाले उत्तिम शाहीका संतानहरूलाई जिवनवृतीको व्यवस्था मिलाउनु पर्ने भएकोले उत्तिम शाहीका छोरा रुद्र शाही तन्नेरी भएपछी उनलाई तत्कालिन राजा [[गीर्वाणयुद्ध विक्रम शाह]]ले दुल्लु राज्यको पुनस्थापना गरेर राजा घोषित गरेका थिए। <ref name="किर्तिखम्ब">विश्व के.सी. (पोखरेल)द्वारा लिखित किर्तिखम्ब नामक पूस्तक पहिलो संस्करण पृष्ठ संख्या २९-३२</ref> |- |13 |[[मालनेटा]] |१८४६ मा |वि.सं. १९३०–३१ मा दाङ र ब्रिटिस भारतको सिमा विवाद हुँदा माल्नेटी राजाका वंशज सन्तवीर शाहले नेपालको पक्षबाट प्रमाण दिँदा [[सुरेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा सुरेन्द्र]] वि.सं. १९३७ मा ‘सन्तान दरसन्तानले भोग गर्न पाउने’ अधिकार लालमोहरमार्फत् थपिदिएका थिए ।<ref name=":1" /> |- |14 |[[प्युठान राज्य|प्युठान]] |१८४२ मा | |- |15 |[[पर्वत राज्य|पर्वत]] |१८४३ मा |१८९४ मा राजा राजेन्द्रबाट विजयबमलाई केही गाउँ मानाचामलमा दिइयो ।<ref>{{Cite journal |last=मल्ल |first=मोहनबहादुर |title=पर्वतको इतिहास |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/ancientnepal/pdf/ancient_nepal_16_06.pdf |journal=Ancient Nepal |volume=16 |issue=06 |pages=42-53}}</ref> |- |16 |[[खुम्री राज्य]] |१८४३ मा |खुम्रेल राजा सुकै सेनले नेपालको शरणमा पर्दा विना युद्ध रजौटा थामिई नेपालमा सम्मिलित भएको |} [[नेपालको एकीकरण|नेपाल एकीकरण]]मा सहयोग गरेको हुनाले विदेश सम्बन्ध, सैन्य मामिला बाहेक राज्य भित्रको मालपोत, प्रशासन र न्याय हेर्ने अख्तियार सहित राजा रजौटा अधिकार कायम गरिएको थियो। उनीहरूको विवाह राजपरिवार, राणाखलकसँग हुन्थ्यो । २०१७ अगाडिसम्म [[नेपालको मर्यादाक्रम|मर्यादाक्रम]]मा उनीहरूको स्थान २४ नं मा थियो।<ref>{{Cite news|title=सरकारबाट निर्णय भएको मर्यादाक्रम|last=थापा|first=चन्द्रबहादुर|date=२०१३ जेठ २९|work=नेपाल गजेट}}</ref> राज्य रजौटा उन्मूलनको थालनी डा. [[कुँवर इन्द्रजीत सिंह|के.आई. सिंह]]को सरकार पालामा भएको थियो। प्रधानमन्त्री सिंहले २०१४ कात्तिक १२ गते गलकोट र गरुनकोट राज्यको माल–अदालत बागलुङ र स्याङ्जामा गाभेका थिए (गोरखापत्र २०१४ कात्तिक १४)। ===आम निर्वाचन २०१५=== [[आम निर्वाचन २०१५|२०१५ को आमनिर्वाचन]]को घोषणापत्रमा [[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली कांग्रेस]]ले जंगल संरक्षण, बिर्ताको राष्ट्रियकरण, रजौटा र जमिनदारी प्रथा अन्त्य, हदबन्दी बढी जमिनको पुनर्वितरणलाई एजेन्डा बनाएको थियो । त्यस्तै [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी]]ले नेपाली मुद्रा प्रचलनमा ल्याइने तथा यातायात र सञ्चार क्षेत्रको विकास नेकपाको कृषि नीतिमा ‘राज्य रजौटा र बिर्ता प्रथा उन्मूलन’ गरिने उल्लेख थियो ।<ref>{{Cite web |title=चुनावी घोषणापत्र: तत्कालीन नेपालको ऐना देखाउने २०१५ का घोषणापत्र |url=https://ekantipur.com/koseli/2026/01/31/the-2015-manifesto-shows-the-mirror-of-the-then-nepal-49-18.html |access-date=2026-05-15 |website=Ekantipur |language=ne}}</ref> ==प्रतिक्रिया == ===बझाङ काण्ड=== बझाङी युवराज ओमजंगबहादुर सिंहले इलाका अदालतको विरोध गरेका थिए । राज्य अदालत कायमै राख्नुपर्ने उनको माग थियो । इलाका अदालत गठन पछि बझाङमा न्यायाधीश उत्तमकुमार पोखरेल आएका थिए । तर बझाङ पुगेका न्यायाधीश पोखरेललाई ओमजंगबहादुरले असहयोग गरेका थिए । ओमजंगले राज्य अदालतका कागजात न्यायाधीश पोखरेललाई नबुझाई बझाङ, झुटेडाको ज्यान मुद्दामा सिंह आफैँले फैसला गरेका थिए । ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[सल्यान राज्य]] * [[बझाङ राज्य]] * [[पर्वत राज्य]] ==सन्दर्भ== {{reflist}} [[श्रेणी:नेपालका ऐन तथा कानुनहरू]] fbov3rurmhmgvqqklelrf7skf4y1clg 1369463 1369457 2026-08-13T04:50:56Z Bishaldev100 28807 /* पृष्ठभुमि */ 1369463 wikitext text/x-wiki {{Infobox legislation |short_title = राज्य रजौटा ऐन |legislature = राज्य रजौटा ऐन, २०१७ |image = |imagesize = |imagealt = |caption = |long_title = राज्य र राजा रजौटाका सम्बन्धमा समयानकुल व्यवस्था गर्न बनेको ऐन |citation = <ref>{{Cite web |last=Rajpatra |first=Nepal |date=2017 Chaitra 27 |title=राज्य रजौटा ऐन, २०१७ |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=2264 |access-date=2026-05-14 |website=rajpatra.dop.gov.np}}</ref> |enacted_by = |date_enacted = |date_passed = |enacted_by2 = |date_enacted2 = |date_passed2 = २०१७ जेठ |date_assented = |royal_assent =२०१७ चैत्र २७ |date_commenced = |bill = |bill_citation = |bill_date = |introduced_by =[[महेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा महेन्द्र]] |1st_reading = |2nd_reading = |3rd_reading = |committee_report = |bill2 = |bill_citation2 = |bill_date2 = |introduced_by2 = |1st_reading2 = |2nd_reading2 = |3rd_reading2 = |committee_report2 = |white_paper = |amendments = २०१९, २०२४, २०४४, २०६६ |repeals = |related_legislation = |summary = |keywords = |status = }} [[महेन्द्र वीरविक्रम शाह|श्री ५ महेन्द्र]]बाट वि.सं. २०१७ मा राज्य रजौटा ऐन, २०१७ लागू गरियो । राज्य रजौटा ऐन, २०१७ र राज्य अदालत उन्मूलन ऐन, २०१७ लागू भएपछि सबै राज्यहरू खारेज भएका थिए । यद्यपि राज्य रजौटा ऐनले [[सल्यान राज्य|सल्यान]], [[बझाङ राज्य|बझाङ]], जाजरकोट, मुस्ताङ, भिर्कोट, माल्नेटा, दर्ना गरी १७ रजौटालाई मान्यता दिएको थियो ।<ref>[http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/download?ref=2264 राज्य रजौटा ऐन, २०१७]</ref> राजा महेन्द्रले आफ्नो ‘[[श्री ५]]’ को पुष्टि गर्न [[सल्यान राज्य|सल्यान]], [[जाजरकोट राज्य|जाजरकोट]], [[बझाङ राज्य|बझाङ]] [[मुस्ताङ राज्य|मुस्ताङ]] चार राजाको अस्तित्व कायमै राखेको तर्क पनि गरिन्छ।<ref>{{Cite web |last=के.सी. |first=शरद |date=१-१५ असोज २०६० {{!}} 18-30-Sep-1-2-Oct |title=हिमाल खबरपत्रिका {{!}} राजा बन्ने रहर |url=https://nepalihimal.com/ |access-date=2026-07-10 |website=nepalihimal.com |language=en-US}}</ref> राजा महेन्द्रबाट पहिलो जननिर्वाचित संसदमा २०१६ श्रावण ९ गतेका दिन सरकारको नीति तथा कार्यक्रम प्रस्तुत थियो, जसमा "विशेषज्ञहरूको राय सल्लाहसमेत प्राप्त गरी बिर्ता व्यवस्थाको उन्मूलन गर्ने मेरो सरकारको नीति भएकाले बिर्ता उन्मूलन विधेयक संसदको सामुन्ने प्रस्तुत गरिनेछ । राज्य रजौटा प्रथालाई उन्मूलन गर्ने विधेयक पनि संसदमा पेस हुनेछ" भनि उल्लेख भएको थियो। यो ऐन लागू भएपछि सबै राज्यहरू खारेज हुने भएपनि सल्यान, बझाङ, जाजरकोट, मुस्ताङ्ग, माल्नेटा, दर्ना, भीरकोट, बाजुरा, थलाहारी, गल्कोट, गुल्मी, गह्रौकोट, पर्वत, नुवाकोट, प्यूठान खुम्रिकोट, प्यूठान उदयपुर र दैलेख दुल्लु गरी १७ रजौटालाई भने मान्यता दिएको थियो । मान्यता दिइएका त्यस्ता १७ राजाहरूमध्ये सन्तान दरसन्तान उपाधि हस्तान्तरण हुने स्थायी हैसियतमा भने सल्यानी, बझङ्गी, जाजरकोटे र मुस्ताङ्गी गरी चार जनालाई मात्र राखियो । बाकी भने आफ्नो जीवनभर मात्र राजाको उपाधि पाउने वर्गमा पारिए । ==पृष्ठभुमि == चौतारिया बहादुर शाहको नायबीकालामा पश्चिम नेपालका राज्य रजौटाहरूलाई नेपाल राज्यमा मिलाएर राज्य विस्तारको कार्य गरिएको थियो।<ref name=":12">{{cite book|author=चित्तरञ्जन नेपाली|title=श्री ५ रणबहादुर शाह (व्यक्तित्व र शासन)|url=|publisher=|isbn=|pages=६|date=बि.सं २०२०}}</ref> [[जाजरकोट राज्य]]सँग [[पृथ्वीनारायण शाह]]को समयमै सन्धी भएकाले त्यहाँका राजा गजेन्द्र शाहसँग सन्धी नवीकरण गरियो। जाजरकोटले नेपाललाई वार्षिक रू. ७,००० र सैनिक सहयोग गर्ने शर्तमा आफ्नो समर्थक बनाएपछि [[भेरी नदी|भेरी नदि]] सम्म पुग्यो । वि.सं. १८४६ मा सरदार भक्ति थापा र कालु पाँडेले([[काजी]] [[कालु पाँडे|कालू पाँडे]] होइनन्) दैलेख माथी आक्रमण गर्दा त्यहाँका राजा भागे भने [[दुल्लु राज्य|दुल्लु]]का राजा उत्तम शाहले नेपालको अधिनता स्विकार गरी अमरसिंह थापाको साथ दिए। [[बझाङ राज्य|बझाङी राजा]]ले पनि नेपालको अधीनता स्वीकार गरी वार्षिक रु ५००/- सिर्तो रकम तिर्न मञ्जुर गरे । त्यसपछि [[अमरसिंह थापा]]को नेतृत्वको फौजले [[कर्णाली नदी|कर्णाली नदि]] तरेर [[अछाम जिल्ला|अछाम]] तथा [[डोटी राज्य]] माथी विजय गरेकाले नेपालको पश्चिमी सीमा [[महाकाली नदी]] सम्म पुग्यो। डोटी राज्यलाई नेपालमा मिलाउन ज्यादै कठिन भएको समयमा त्यसलाई पराजित गर्नका लागि बझाङी राजा समुद्रसिंह तथा प्रतिमान शाहीको ठूलो भूमिका रहेको छ।<ref name=":0">[[राजाराम सुवेदी]], ´हिस्ट्री अफ बझाङ´ (काठमाडौँ : २०४४)</ref> ===रजौटा राज्यहरूको सूची=== {| class="wikitable sortable" |+ !# !राज्य !नेपालमा मिलेको !रजौटा पद |- |1 |[[सल्यान राज्य|सल्यान]] |१८४७ मा सन्धी |पृथ्वीनारायण शाहको सम्धी, नेपालसँग आश्रित सन्धि गरेको। १८६३ मा [[रणबहादुर शाह]]को हत्या हुँदा सल्यानी रानी बिलासकुमारीले [[भीमसेन थापा]]लाई आरोप लगाउँदा १८६६ मा खारेज भएको थियो। भीमसेन थापाको पतन पछि १८९४ मा रजौटा राज्य थमौति भयो।<ref>{{Cite journal |last=मानन्धर|first=त्रिरत्न|title=सल्यानी राजा रणभीम शाहको पदच्युति|url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/contributions/pdf/CNAS_11_02_07.pdf|journal=CNAS|volume=11|issue=2|pages=90}}</ref> |- |2 |[[जाजरकोट राज्य|जाजरकोट]] |१८४३ मा नेपालमा मिलेको | |- |3 |[[बझाङ राज्य|बझाङ]] |१८४८ मा आश्रित सन्धि गरेको | |- |4 |[[मुस्ताङ राज्य|मुस्ताङ]] |१८४६ मा |जुम्ला नेपालमा मिलेपछि मुस्ताङ नेपालमा आयो र मुस्ताङलाई रजौटा पद थमौती भएको |- |5 |[[भीरकोट राज्य|भिरकोट]] |१८४२ मा नेपालमा मिलेको | |- |6 |दार्ना |१८४७ मा |राजा रुद्र शाहीले नेपालको आधिपत्य स्वीकार गरी नेपाललाई वार्षिक ५१/- सिर्तो तिर्ने गरी रजौटाको थमौती पाए। कुमाउ गढवाल युद्धमा दर्नाली राजा रुद्र शाहले गोर्खालाई पुर्‍याएको सहयोग वापत वि.सं. १८६८ को लालमोहरमा दर्नालाई पञ्चखतको अधिकार समेत रजौटा दिइएको थियो<ref name=":1">{{Cite web |title=हिमाल खबरपत्रिका {{!}} राजा बन्ने रहर |url=https://nepalihimal.com/ |access-date=2026-06-19 |website=nepalihimal.com |language=en-US}}</ref> |- |7 |[[बाजुरा राज्य|बाजुरा]] |१८४८ मा | |- |8 |थलाहारी |१८४८ मा | |- |9 |[[गलकोट राज्य|गलकोट]] |१८४२ मा |[[तेश्रो नेपाल तिब्बत युद्ध|तेस्रो नेपाल तिब्बत युद्ध]] (१९१२) मा नेपाल सरकारलाई गलकोटबाट सिपाही र हातहतियार सहयोग गरेका कारण उनले राज श्रीपेच, रजौटा उपाधि र रु तीन सयको नगद बिर्ता पाए।<ref>{{Cite web |date=2021-08-27 |title=गलकोटको संक्षिप्त चिनारी – प्रा. डा. दिनबहादुर थापा |url=https://dinthapa.com.np/galkot/%e0%a4%97%e0%a4%b2%e0%a4%95%e0%a5%8b%e0%a4%9f%e0%a4%95%e0%a5%8b-%e0%a4%b8%e0%a4%82%e0%a4%95%e0%a5%8d%e0%a4%b7%e0%a4%bf%e0%a4%aa%e0%a5%8d%e0%a4%a4-%e0%a4%9a%e0%a4%bf%e0%a4%a8%e0%a4%be%e0%a4%b0%e0%a5%80/ |access-date=2026-05-05 |language=en-US}}</ref> |- |10 |गुल्मी |१८४३ मा पाल्पामा मिलेको |राजा रणबहादुर शाहले आफ्नो सालो सिद्धि प्रताप शाहलाई राजा बनाएको |- |11 |गर्‍हौकोट |१८४२ मा | |- |12 |[[दुल्लु राज्य|दुल्लु]] |१८४६ मा आश्रित सन्धि |राजा उत्तिम शाहीले [[नेपाली सेना]]को पश्चिम विजय अभियानमा [[उत्तराखण्ड]]मा कुमाउका राजा महेन्द्र चन्दको सेनासँग लड्दा लड्दै विरगती प्राप्त गरेका थिए। उत्तिम शाहीले [[वीरगति|वीरगती]] प्राप्त गरेको बेला उनकी पत्नी गर्भवती थिइन्। नेपाली सेनालाई सहयोग गर्दा गर्दै लडाइँ मैदानमा नै वीरगती प्राप्त गरेकाले उत्तिम शाहीका संतानहरूलाई जिवनवृतीको व्यवस्था मिलाउनु पर्ने भएकोले उत्तिम शाहीका छोरा रुद्र शाही तन्नेरी भएपछी उनलाई तत्कालिन राजा [[गीर्वाणयुद्ध विक्रम शाह]]ले दुल्लु राज्यको पुनस्थापना गरेर राजा घोषित गरेका थिए। <ref name="किर्तिखम्ब">विश्व के.सी. (पोखरेल)द्वारा लिखित किर्तिखम्ब नामक पूस्तक पहिलो संस्करण पृष्ठ संख्या २९-३२</ref> |- |13 |[[मालनेटा]] |१८४६ मा |वि.सं. १९३०–३१ मा दाङ र ब्रिटिस भारतको सिमा विवाद हुँदा माल्नेटी राजाका वंशज सन्तवीर शाहले नेपालको पक्षबाट प्रमाण दिँदा [[सुरेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा सुरेन्द्र]] वि.सं. १९३७ मा ‘सन्तान दरसन्तानले भोग गर्न पाउने’ अधिकार लालमोहरमार्फत् थपिदिएका थिए ।<ref name=":1" /> |- |14 |[[प्युठान राज्य|प्युठान]] |१८४२ मा | |- |15 |[[पर्वत राज्य|पर्वत]] |१८४३ मा |१८९४ मा राजा राजेन्द्रबाट विजयबमलाई केही गाउँ मानाचामलमा दिइयो ।<ref>{{Cite journal |last=मल्ल |first=मोहनबहादुर |title=पर्वतको इतिहास |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/ancientnepal/pdf/ancient_nepal_16_06.pdf |journal=Ancient Nepal |volume=16 |issue=06 |pages=42-53}}</ref> |- |16 |[[खुम्री राज्य]] |१८४३ मा |खुम्रेल राजा सुकै सेनले नेपालको शरणमा पर्दा विना युद्ध रजौटा थामिई नेपालमा सम्मिलित भएको |} [[नेपालको एकीकरण|नेपाल एकीकरण]]मा सहयोग गरेको हुनाले विदेश सम्बन्ध, सैन्य मामिला बाहेक राज्य भित्रको मालपोत, प्रशासन र न्याय हेर्ने अख्तियार सहित राजा रजौटा अधिकार कायम गरिएको थियो।<ref>{{Cite journal |last=Adhikari |first=Krishna Kant |date=December 1980 |title=The Status, Powers and Functions of Rajas .and Rajautas During the Nineteenth Century Nepal in the Light of Contemporary Documents |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/contributions/pdf/CNAS_08_01_06.pdf |journal=CNAS, TRIBHUVAN UNIVERSITY |volume=VIII |issue=1 |pages=147-155}}</ref> उनीहरूको विवाह राजपरिवार, राणाखलकसँग हुन्थ्यो । २०१७ अगाडिसम्म [[नेपालको मर्यादाक्रम|मर्यादाक्रम]]मा उनीहरूको स्थान २४ नं मा थियो।<ref>{{Cite news|title=सरकारबाट निर्णय भएको मर्यादाक्रम|last=थापा|first=चन्द्रबहादुर|date=२०१३ जेठ २९|work=नेपाल गजेट}}</ref> राज्य रजौटा उन्मूलनको थालनी डा. [[कुँवर इन्द्रजीत सिंह|के.आई. सिंह]]को सरकार पालामा भएको थियो। प्रधानमन्त्री सिंहले २०१४ कात्तिक १२ गते गलकोट र गरुनकोट राज्यको माल–अदालत बागलुङ र स्याङ्जामा गाभेका थिए (गोरखापत्र २०१४ कात्तिक १४)। ===आम निर्वाचन २०१५=== [[आम निर्वाचन २०१५|२०१५ को आमनिर्वाचन]]को घोषणापत्रमा [[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली कांग्रेस]]ले जंगल संरक्षण, बिर्ताको राष्ट्रियकरण, रजौटा र जमिनदारी प्रथा अन्त्य, हदबन्दी बढी जमिनको पुनर्वितरणलाई एजेन्डा बनाएको थियो । त्यस्तै [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी]]ले नेपाली मुद्रा प्रचलनमा ल्याइने तथा यातायात र सञ्चार क्षेत्रको विकास नेकपाको कृषि नीतिमा ‘राज्य रजौटा र बिर्ता प्रथा उन्मूलन’ गरिने उल्लेख थियो ।<ref>{{Cite web |title=चुनावी घोषणापत्र: तत्कालीन नेपालको ऐना देखाउने २०१५ का घोषणापत्र |url=https://ekantipur.com/koseli/2026/01/31/the-2015-manifesto-shows-the-mirror-of-the-then-nepal-49-18.html |access-date=2026-05-15 |website=Ekantipur |language=ne}}</ref> ==प्रतिक्रिया == ===बझाङ काण्ड=== बझाङी युवराज ओमजंगबहादुर सिंहले इलाका अदालतको विरोध गरेका थिए । राज्य अदालत कायमै राख्नुपर्ने उनको माग थियो । इलाका अदालत गठन पछि बझाङमा न्यायाधीश उत्तमकुमार पोखरेल आएका थिए । तर बझाङ पुगेका न्यायाधीश पोखरेललाई ओमजंगबहादुरले असहयोग गरेका थिए । ओमजंगले राज्य अदालतका कागजात न्यायाधीश पोखरेललाई नबुझाई बझाङ, झुटेडाको ज्यान मुद्दामा सिंह आफैँले फैसला गरेका थिए । ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[सल्यान राज्य]] * [[बझाङ राज्य]] * [[पर्वत राज्य]] ==सन्दर्भ== {{reflist}} [[श्रेणी:नेपालका ऐन तथा कानुनहरू]] c102ozo5encobx51te9bxm7s5jxfdnl 1369468 1369463 2026-08-13T05:53:35Z Bishaldev100 28807 1369468 wikitext text/x-wiki {{Infobox legislation |short_title = राज्य रजौटा ऐन |legislature = राज्य रजौटा ऐन, २०१७ |image = |imagesize = |imagealt = |caption = |long_title = राज्य र राजा रजौटाका सम्बन्धमा समयानकुल व्यवस्था गर्न बनेको ऐन |citation = <ref>{{Cite web |last=Rajpatra |first=Nepal |date=2017 Chaitra 27 |title=राज्य रजौटा ऐन, २०१७ |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=2264 |access-date=2026-05-14 |website=rajpatra.dop.gov.np}}</ref> |enacted_by = |date_enacted = |date_passed = |enacted_by2 = |date_enacted2 = |date_passed2 = २०१७ जेठ |date_assented = |royal_assent =२०१७ चैत्र २७ |date_commenced = |bill = |bill_citation = |bill_date = |introduced_by =[[महेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा महेन्द्र]] |1st_reading = |2nd_reading = |3rd_reading = |committee_report = |bill2 = |bill_citation2 = |bill_date2 = |introduced_by2 = |1st_reading2 = |2nd_reading2 = |3rd_reading2 = |committee_report2 = |white_paper = |amendments = २०१९, २०२४, २०४४, २०६६ |repeals = |related_legislation = |summary = |keywords = |status = }} [[महेन्द्र वीरविक्रम शाह|श्री ५ महेन्द्र]]बाट वि.सं. २०१७ मा राज्य रजौटा ऐन, २०१७ लागू गरियो । राज्य रजौटा ऐन, २०१७ र राज्य अदालत उन्मूलन ऐन, २०१७ लागू भएपछि सबै राज्यहरू खारेज भएका थिए । यद्यपि राज्य रजौटा ऐनले [[सल्यान राज्य|सल्यान]], [[बझाङ राज्य|बझाङ]], जाजरकोट, मुस्ताङ, भिर्कोट, माल्नेटा, दर्ना गरी १७ [[रजौटा राज्य (नेपाल)|रजौटा]]लाई मान्यता दिएको थियो ।<ref>[http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/download?ref=2264 राज्य रजौटा ऐन, २०१७]</ref> राजा महेन्द्रले आफ्नो ‘[[श्री ५]]’ को पुष्टि गर्न [[सल्यान राज्य|सल्यान]], [[जाजरकोट राज्य|जाजरकोट]], [[बझाङ राज्य|बझाङ]] [[मुस्ताङ राज्य|मुस्ताङ]] चार राजाको अस्तित्व कायमै राखेको तर्क पनि गरिन्छ।<ref>{{Cite web |last=के.सी. |first=शरद |date=१-१५ असोज २०६० {{!}} 18-30-Sep-1-2-Oct |title=हिमाल खबरपत्रिका {{!}} राजा बन्ने रहर |url=https://nepalihimal.com/ |access-date=2026-07-10 |website=nepalihimal.com |language=en-US}}</ref> राजा महेन्द्रबाट पहिलो जननिर्वाचित संसदमा २०१६ श्रावण ९ गतेका दिन सरकारको नीति तथा कार्यक्रम प्रस्तुत थियो, जसमा "विशेषज्ञहरूको राय सल्लाहसमेत प्राप्त गरी बिर्ता व्यवस्थाको उन्मूलन गर्ने मेरो सरकारको नीति भएकाले बिर्ता उन्मूलन विधेयक संसदको सामुन्ने प्रस्तुत गरिनेछ । राज्य रजौटा प्रथालाई उन्मूलन गर्ने विधेयक पनि संसदमा पेस हुनेछ" भनि उल्लेख भएको थियो। यो ऐन लागू भएपछि सबै राज्यहरू खारेज हुने भएपनि सल्यान, बझाङ, जाजरकोट, मुस्ताङ्ग, माल्नेटा, दर्ना, भीरकोट, बाजुरा, थलाहारी, गल्कोट, गुल्मी, गह्रौकोट, पर्वत, नुवाकोट, प्यूठान खुम्रिकोट, प्यूठान उदयपुर र दैलेख दुल्लु गरी १७ रजौटालाई भने मान्यता दिएको थियो । मान्यता दिइएका त्यस्ता १७ राजाहरूमध्ये सन्तान दरसन्तान उपाधि हस्तान्तरण हुने स्थायी हैसियतमा भने सल्यानी, बझङ्गी, जाजरकोटे र मुस्ताङ्गी गरी चार जनालाई मात्र राखियो । बाकी भने आफ्नो जीवनभर मात्र राजाको उपाधि पाउने वर्गमा पारिए । ==पृष्ठभुमि == चौतारिया बहादुर शाहको नायबीकालामा पश्चिम नेपालका राज्य रजौटाहरूलाई नेपाल राज्यमा मिलाएर राज्य विस्तारको कार्य गरिएको थियो।<ref name=":12">{{cite book|author=चित्तरञ्जन नेपाली|title=श्री ५ रणबहादुर शाह (व्यक्तित्व र शासन)|url=|publisher=|isbn=|pages=६|date=बि.सं २०२०}}</ref> [[जाजरकोट राज्य]]सँग [[पृथ्वीनारायण शाह]]को समयमै सन्धी भएकाले त्यहाँका राजा गजेन्द्र शाहसँग सन्धी नवीकरण गरियो। जाजरकोटले नेपाललाई वार्षिक रू. ७,००० र सैनिक सहयोग गर्ने शर्तमा आफ्नो समर्थक बनाएपछि [[भेरी नदी|भेरी नदि]] सम्म पुग्यो । वि.सं. १८४६ मा सरदार भक्ति थापा र कालु पाँडेले([[काजी]] [[कालु पाँडे|कालू पाँडे]] होइनन्) दैलेख माथी आक्रमण गर्दा त्यहाँका राजा भागे भने [[दुल्लु राज्य|दुल्लु]]का राजा उत्तम शाहले नेपालको अधिनता स्विकार गरी अमरसिंह थापाको साथ दिए। [[बझाङ राज्य|बझाङी राजा]]ले पनि नेपालको अधीनता स्वीकार गरी वार्षिक रु ५००/- सिर्तो रकम तिर्न मञ्जुर गरे । त्यसपछि [[अमरसिंह थापा]]को नेतृत्वको फौजले [[कर्णाली नदी|कर्णाली नदि]] तरेर [[अछाम जिल्ला|अछाम]] तथा [[डोटी राज्य]] माथी विजय गरेकाले नेपालको पश्चिमी सीमा [[महाकाली नदी]] सम्म पुग्यो। डोटी राज्यलाई नेपालमा मिलाउन ज्यादै कठिन भएको समयमा त्यसलाई पराजित गर्नका लागि बझाङी राजा समुद्रसिंह तथा प्रतिमान शाहीको ठूलो भूमिका रहेको छ।<ref name=":0">[[राजाराम सुवेदी]], ´हिस्ट्री अफ बझाङ´ (काठमाडौँ : २०४४)</ref> ===रजौटा राज्यहरूको सूची=== {| class="wikitable sortable" |+ !# !राज्य !नेपालमा मिलेको !रजौटा पद |- |1 |[[सल्यान राज्य|सल्यान]] |१८४७ मा सन्धी |पृथ्वीनारायण शाहको सम्धी, नेपालसँग आश्रित सन्धि गरेको। १८६३ मा [[रणबहादुर शाह]]को हत्या हुँदा सल्यानी रानी बिलासकुमारीले [[भीमसेन थापा]]लाई आरोप लगाउँदा १८६६ मा खारेज भएको थियो। भीमसेन थापाको पतन पछि १८९४ मा रजौटा राज्य थमौति भयो।<ref>{{Cite journal |last=मानन्धर|first=त्रिरत्न|title=सल्यानी राजा रणभीम शाहको पदच्युति|url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/contributions/pdf/CNAS_11_02_07.pdf|journal=CNAS|volume=11|issue=2|pages=90}}</ref> |- |2 |[[जाजरकोट राज्य|जाजरकोट]] |१८४३ मा नेपालमा मिलेको | |- |3 |[[बझाङ राज्य|बझाङ]] |१८४८ मा आश्रित सन्धि गरेको | |- |4 |[[मुस्ताङ राज्य|मुस्ताङ]] |१८४६ मा |जुम्ला नेपालमा मिलेपछि मुस्ताङ नेपालमा आयो र मुस्ताङलाई रजौटा पद थमौती भएको |- |5 |[[भीरकोट राज्य|भिरकोट]] |१८४२ मा नेपालमा मिलेको | |- |6 |दार्ना |१८४७ मा |राजा रुद्र शाहीले नेपालको आधिपत्य स्वीकार गरी नेपाललाई वार्षिक ५१/- सिर्तो तिर्ने गरी रजौटाको थमौती पाए। कुमाउ गढवाल युद्धमा दर्नाली राजा रुद्र शाहले गोर्खालाई पुर्‍याएको सहयोग वापत वि.सं. १८६८ को लालमोहरमा दर्नालाई पञ्चखतको अधिकार समेत रजौटा दिइएको थियो<ref name=":1">{{Cite web |title=हिमाल खबरपत्रिका {{!}} राजा बन्ने रहर |url=https://nepalihimal.com/ |access-date=2026-06-19 |website=nepalihimal.com |language=en-US}}</ref> |- |7 |[[बाजुरा राज्य|बाजुरा]] |१८४८ मा | |- |8 |थलाहारी |१८४८ मा | |- |9 |[[गलकोट राज्य|गलकोट]] |१८४२ मा |[[तेश्रो नेपाल तिब्बत युद्ध|तेस्रो नेपाल तिब्बत युद्ध]] (१९१२) मा नेपाल सरकारलाई गलकोटबाट सिपाही र हातहतियार सहयोग गरेका कारण उनले राज श्रीपेच, रजौटा उपाधि र रु तीन सयको नगद बिर्ता पाए।<ref>{{Cite web |date=2021-08-27 |title=गलकोटको संक्षिप्त चिनारी – प्रा. डा. दिनबहादुर थापा |url=https://dinthapa.com.np/galkot/%e0%a4%97%e0%a4%b2%e0%a4%95%e0%a5%8b%e0%a4%9f%e0%a4%95%e0%a5%8b-%e0%a4%b8%e0%a4%82%e0%a4%95%e0%a5%8d%e0%a4%b7%e0%a4%bf%e0%a4%aa%e0%a5%8d%e0%a4%a4-%e0%a4%9a%e0%a4%bf%e0%a4%a8%e0%a4%be%e0%a4%b0%e0%a5%80/ |access-date=2026-05-05 |language=en-US}}</ref> |- |10 |गुल्मी |१८४३ मा पाल्पामा मिलेको |राजा रणबहादुर शाहले आफ्नो सालो सिद्धि प्रताप शाहलाई राजा बनाएको |- |11 |गर्‍हौकोट |१८४२ मा | |- |12 |[[दुल्लु राज्य|दुल्लु]] |१८४६ मा आश्रित सन्धि |राजा उत्तिम शाहीले [[नेपाली सेना]]को पश्चिम विजय अभियानमा [[उत्तराखण्ड]]मा कुमाउका राजा महेन्द्र चन्दको सेनासँग लड्दा लड्दै विरगती प्राप्त गरेका थिए। उत्तिम शाहीले [[वीरगति|वीरगती]] प्राप्त गरेको बेला उनकी पत्नी गर्भवती थिइन्। नेपाली सेनालाई सहयोग गर्दा गर्दै लडाइँ मैदानमा नै वीरगती प्राप्त गरेकाले उत्तिम शाहीका संतानहरूलाई जिवनवृतीको व्यवस्था मिलाउनु पर्ने भएकोले उत्तिम शाहीका छोरा रुद्र शाही तन्नेरी भएपछी उनलाई तत्कालिन राजा [[गीर्वाणयुद्ध विक्रम शाह]]ले दुल्लु राज्यको पुनस्थापना गरेर राजा घोषित गरेका थिए। <ref name="किर्तिखम्ब">विश्व के.सी. (पोखरेल)द्वारा लिखित किर्तिखम्ब नामक पूस्तक पहिलो संस्करण पृष्ठ संख्या २९-३२</ref> |- |13 |[[मालनेटा]] |१८४६ मा |वि.सं. १९३०–३१ मा दाङ र ब्रिटिस भारतको सिमा विवाद हुँदा माल्नेटी राजाका वंशज सन्तवीर शाहले नेपालको पक्षबाट प्रमाण दिँदा [[सुरेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा सुरेन्द्र]] वि.सं. १९३७ मा ‘सन्तान दरसन्तानले भोग गर्न पाउने’ अधिकार लालमोहरमार्फत् थपिदिएका थिए ।<ref name=":1" /> |- |14 |[[प्युठान राज्य|प्युठान]] |१८४२ मा | |- |15 |[[पर्वत राज्य|पर्वत]] |१८४३ मा |१८९४ मा राजा राजेन्द्रबाट विजयबमलाई केही गाउँ मानाचामलमा दिइयो ।<ref>{{Cite journal |last=मल्ल |first=मोहनबहादुर |title=पर्वतको इतिहास |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/ancientnepal/pdf/ancient_nepal_16_06.pdf |journal=Ancient Nepal |volume=16 |issue=06 |pages=42-53}}</ref> |- |16 |[[खुम्री राज्य]] |१८४३ मा |खुम्रेल राजा सुकै सेनले नेपालको शरणमा पर्दा विना युद्ध रजौटा थामिई नेपालमा सम्मिलित भएको |} [[नेपालको एकीकरण|नेपाल एकीकरण]]मा सहयोग गरेको हुनाले विदेश सम्बन्ध, सैन्य मामिला बाहेक राज्य भित्रको मालपोत, प्रशासन र न्याय हेर्ने अख्तियार सहित राजा रजौटा अधिकार कायम गरिएको थियो।<ref>{{Cite journal |last=Adhikari |first=Krishna Kant |date=December 1980 |title=The Status, Powers and Functions of Rajas .and Rajautas During the Nineteenth Century Nepal in the Light of Contemporary Documents |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/contributions/pdf/CNAS_08_01_06.pdf |journal=CNAS, TRIBHUVAN UNIVERSITY |volume=VIII |issue=1 |pages=147-155}}</ref> उनीहरूको विवाह राजपरिवार, राणाखलकसँग हुन्थ्यो । २०१७ अगाडिसम्म [[नेपालको मर्यादाक्रम|मर्यादाक्रम]]मा उनीहरूको स्थान २४ नं मा थियो।<ref>{{Cite news|title=सरकारबाट निर्णय भएको मर्यादाक्रम|last=थापा|first=चन्द्रबहादुर|date=२०१३ जेठ २९|work=नेपाल गजेट}}</ref> राज्य रजौटा उन्मूलनको थालनी डा. [[कुँवर इन्द्रजीत सिंह|के.आई. सिंह]]को सरकार पालामा भएको थियो। प्रधानमन्त्री सिंहले २०१४ कात्तिक १२ गते गलकोट र गरुनकोट राज्यको माल–अदालत बागलुङ र स्याङ्जामा गाभेका थिए (गोरखापत्र २०१४ कात्तिक १४)। ===आम निर्वाचन २०१५=== [[आम निर्वाचन २०१५|२०१५ को आमनिर्वाचन]]को घोषणापत्रमा [[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली कांग्रेस]]ले जंगल संरक्षण, बिर्ताको राष्ट्रियकरण, रजौटा र जमिनदारी प्रथा अन्त्य, हदबन्दी बढी जमिनको पुनर्वितरणलाई एजेन्डा बनाएको थियो । त्यस्तै [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी]]ले नेपाली मुद्रा प्रचलनमा ल्याइने तथा यातायात र सञ्चार क्षेत्रको विकास नेकपाको कृषि नीतिमा ‘राज्य रजौटा र बिर्ता प्रथा उन्मूलन’ गरिने उल्लेख थियो ।<ref>{{Cite web |title=चुनावी घोषणापत्र: तत्कालीन नेपालको ऐना देखाउने २०१५ का घोषणापत्र |url=https://ekantipur.com/koseli/2026/01/31/the-2015-manifesto-shows-the-mirror-of-the-then-nepal-49-18.html |access-date=2026-05-15 |website=Ekantipur |language=ne}}</ref> ==प्रतिक्रिया == ===बझाङ काण्ड=== बझाङी युवराज ओमजंगबहादुर सिंहले इलाका अदालतको विरोध गरेका थिए । राज्य अदालत कायमै राख्नुपर्ने उनको माग थियो । इलाका अदालत गठन पछि बझाङमा न्यायाधीश उत्तमकुमार पोखरेल आएका थिए । तर बझाङ पुगेका न्यायाधीश पोखरेललाई ओमजंगबहादुरले असहयोग गरेका थिए । ओमजंगले राज्य अदालतका कागजात न्यायाधीश पोखरेललाई नबुझाई बझाङ, झुटेडाको ज्यान मुद्दामा सिंह आफैँले फैसला गरेका थिए । ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[सल्यान राज्य]] * [[बझाङ राज्य]] * [[पर्वत राज्य]] ==सन्दर्भ== {{reflist}} [[श्रेणी:नेपालका ऐन तथा कानुनहरू]] cu5xhg0andwjjccxfts4ub2htauvu28 0 105953 1369455 1332865 2026-08-13T03:49:45Z ~2026-44463-29 80284 /* राजाहरू */ 1369455 wikitext text/x-wiki {{Infobox former country |native_name = भीरकोट राज्य |conventional_long_name = |common_name = भीरकोट राज्य |status = राजतन्त्र |era = |event_start = |date_start = |year_start = इ.सं. १४९५ |event_end = वि.सं. २०१७ को रजौटाको उन्मूलन |date_end = |year_end = वि.सं. २०१७ |event_post = |date_post = |p1 = |flag_p1 = |p2 = |flag_p2 = |p3 = |flag_p3 = |p4 = |flag_p4 = |p5 = |flag_p5 = |p6 = |flag_p6 = |s1 = |s2 = |s3 = |s4 = |s5 = |s6 = |s7 = |s8 = |s9 = |flag_s1 = |flag_s2 = |flag_s3 = |flag_s4 = |flag_s5 = |flag_s6 = |flag_s7 = |flag_s8 = |flag_s9 = |image_flag = |flag_alt = |flag_caption = |image_coat = |symbol_type = |coat_alt = |image_map = |image_map_alt = |image_map_caption = |national_motto = |national_anthem = |capital = [[भीरकोट]] |common_languages = [[नेपाली]] र [[मगर भाषा]] |government_type = {{plainlist| * स्वतन्त्र [[राजतन्त्र]]<br><small>(इ. सं. १४९५ – इ. सं. १७८५)</small> * रजौटा<br><small>(इ. सं. १७८५ – वि.सं. २०१७)</small>}} |title_leader = [[राजा]] |leader1 = मिन्चा खाँड |year_leader1 = इ. सं. १४९५ - |leader2 = चक्रपत्ति खाँड |year_leader2 = - इ. सं. १७८५ |leader3 = ताम्रध्वज खाँड |year_leader3 = |title_deputy = |deputy1 = |year_deputy1 = |deputy2 = |year_deputy2 = |legislature = |house1 = |type_house1 = |stat_year1 = |religion = {{plainlist| * [[हिन्दु धर्म|हिन्दू]] * [[बुद्ध धर्म|बौद्ध]]}} |stat_pop1 = |stat_area1 = |stat_year2 = |stat_pop2 = |stat_area2 = |stat_year4 = |stat_pop4 = |stat_area4 = |currency = |footnotes = |today = {{NEP}} |demonym=|area_km2=|area_rank=|GDP_PPP=|GDP_PPP_year=|HDI=|HDI_year=}} '''भीरकोट राज्य''' एक ऐतिहासिक [[चौबिसी राज्यहरू|चौबिसे राज्य]] थियो । यस राज्यमा [[खाँड]] [[ठकुरी]]हरूले राज्य गरेको थिए । यस राज्यको पूर्वज राजा मिन्चा खाँड हुन् जो [[गोरखा राज्य]]का राजाहरूको पूर्वज खान्चा खाँडका भाइ हुन् । इ.स. १७८५ मा गोरखा राज्यमा गाभिएपछि वि.सं. [[राज्य रजौटा ऐन, २०१७|२०१७ मा रजौटा उन्मूलन]] नहुन्जेल सम्म यो रजौटाको रूपमा रह्यो । यस राजपरिवारका वर्तमान नाम मात्रका अग्रज राजा प्रकाश शाह हुन् । == राजा सूर्यखान: ( बि.सं. १५०० वि.सं.) == वर्तमान स्याङ्जा जिल्ला अन्तर्गत पर्ने चारकोट मध्ये( नुवाकोट, सतहूँ, गह्रौं र भीरकोट) को भीरकोट प्राचीन ऐतिहासिक कोट मानिन्छ ।<ref>{{Cite journal |last=सुवेदी |first=डा. राजाराम |date=March 2003 |title=स्याङ्जास्थित चौबिसी राज्यहरूको इतिहास |url=https://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ancientnepal/pdf/ancient_nepal_152_full.pdf |journal=Ancient Nepal |volume=152 |pages=27 }}{{Dead link|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> पहिले स्याङ्जामा पर्ने पैयूँकोट हाल पर्वत जिल्लामा पर्न गएको छ । [[राणा शासन|राणाकाल]]मा स्याङ्जालाई पश्चिम ४ नं. इलाका भनी चिनिन्थ्यो । स्याङ्जा अन्तर्गतपर्ने सर्दीखोला, सेतीखोला, बाडखोला, दरौं खोला, लुब्दीखोला,अर्मादीखोला, मिर्दीखोला, च्याङ्दीखोला, बाँगखोला, कराँदीखोलार फौदीखोला अनि स-साना खहरे पूर्वपश्चिमबाट [[आँधिखोला]]मा आएर मिसिन्छन् । त्यसकारण स्याङ्जाको मध्यकालीनसभ्यतालाई आँधीखोले सभ्यता पनि भनिन्छ । आँधीखोला लोकसंस्कृतिको भण्डार पनि मानिन्छ । उत्तरमध्यकालको आरम्भमा राजा सूर्यखानले भीरकोटमा राज्यको स्थापना गरेका थिए । भीरकोटमा वरपर कोटाकोट, कारीकोट,बतासकोट, उमाकोट, बझाको, कुवाकोट, चापाकोट, धुर्कोट, दिसिङकोट, मिनाङकोट, मल्याङकोट, वलिकोट, गृहेकोट, किहुँ हुक्का, भीम्बाँध, पेलाकोट, सिर्सेकोट, बहाकोट, झापाकोट, सिंगारकोट,माझकोट, बूढाकोट आदि पर्दछन् । स्याङ्जा जिल्लामा उर्वरफाँटहरूले धनधान्य बनाएकोले यहाँ कहिल्यै अनिकाल पर्दैन जस्तै: चिलाउनेबाँस, रंगेठाँटी, लामागे, सतौं, झापाकोट,जोगीफाँट, लामाचौर, सिमलचौर, दार्सिङ एक्लेपिप्पल,झारखाम, उमधेवा, सराखोला, वगुवा, डौवा, पकान, अमले,छवीसे, सुर्कौदी, खोजा, बाह्रविसे चापाकोट, न्वाघर, सर्केटारी,फर्केटारी, त्रिवेणी आदिलाई फाँट या वेंशी भनिन्छ । त्यस्तै ज्याग्दीखोला भेकमा विरुवा, चिन्ने, गैह्री, खादीखोला, दार्सिङ,काम्ती, धुर्कोट वेंशी, टार जस्ता फाँट पनि कम उर्वर मानिदैनन् ।I स्याङ्जाका ठकुराईहरूमध्ये भीरकोट सबैभन्दा पुरानो रियो । विक्रमको पन्धौ शदिको मध्यान्तरमा यसको स्थापना हुने पूर्वाधार तयार भइसकेको पाइन्छ । स्याङ्जामा प्रचलित लोकइतिहास अनुसार राजा सूर्यखानले आफ्नी इष्टदेवी आलमदेवी कुलदेवीको स्थापना गरीलसर्घामा चौपाट्टी झैँ निर्माण गरी भीमसेनपाते (धूर्सेलीको) सिम्हारा बिरुवा लगाएका थिए । ती आलमदेवीले चितौरगढमा महाराजालाई "मलाई जमीनमा नछुवाई उत्तर खण्ड नेपाल देशतिर लैजाउ र राज्य गर” भनिन् । तद्नुसार रिडिघाटमा पुगेपछि प्यास लागेकोले बाटाका घरमा पानी मागे । त्यस घरमा रक्सी बनाएकोले रक्सीको घ्याम्पामाथि राखेको तातोपानी खाएँछन् । राती सपनामा “तातो पानी पिउनेले अब देखि मलाई नछुनु, तर पूजा गर्न नछोड्नु” भनेकीले कारीकोटमा आए । ती जनै नलगाउने तातोपानी खाने भाइलाई मगर र नखाने भाइलाई ठाकुर भनियो । ती कुलदेवीलाई लसर्घामा स्थापना गरी ब्राह्मणको वाक्य, ठकुरीकर्ता, मगर पुजारी भए आलमदेवीलाई भीमसेनपातीको बोटमा राख्न खोज्दा अचानक हातबाट देवी जमीनमा खसिन् र झटपट समात्न खोज्दा देवी अलप भएकीले राजा सूर्यखानलाई अत्यन्तै चिन्ता पर्न गयो । रातमा राजालाई “पिर मान्नु पर्दैन, म यही बस्दछु चोखीनीतिसँग मगर कुमार केटा ४, पण्डित १, राजाकर्ता १भई मेरो भक्ति गर्नु र राज्य बढला " भनी सपना वाणि भयो । जागा भएपछि राजाले त्यसै ठाउँमा चौपाटी (चौतारी चौडिलो ) बनाए । देवी अलप भएको ठाउँलाई अलपदेवी भन्दाभन्दै आलमदेवी हुन गयो । आलमदेवीलाई वंशावलीमा आलम खडका कालिका भनिएको छ । राजा सूर्यखानका विषयमा अन्य जानकारी पाउन सकिएको छैन । ==राजाहरू== भीरकोट राज्यका राजाहरूको सूची (ईश्वी सन् मा) : * राजा मिन्चा खाँड (१४९५ - ??) * राजा चक्रपत्ति खाँड ( ??- १७८५); उनको पालामा भीरकोट राज्य [[नेपाल अधिराज्य]]मा गाभियो; स्वतन्त्र राज्यका अन्तिम राजा * राजा इन्द्र भूपाल खाँड (१७८५ - १७९२) * राजा हरिकृष्ण खाँड (१७९२ - ??) * राजा ताम्रध्वज खाँड ( ?? - १९१२) * राजा तारक बहादुर शाह (१९१२ - २००१); भीरकोट राज्यका अन्तिम राजा * राजा [[ऋषिकेश शाह]] (२००१ - २००२); [[राज्य रजौटा ऐन, २०१७|वि.सं. २०१७ को रजौटा उन्मूलन]] पश्चात नाम मात्रको राजा, (राजा तारक बहादुर शाहका पुत्र ) संयुक्त राष्ट्रसंघको स्थायी प्रतिनिधि, [[संयुक्त राज्य अमेरिकाको लागि नेपाली राजदुत|अमेरिकाको लागि नेपाली राजदुत]] अर्थमन्त्री, राजसभा स्थायी समितिको सभापति * राजा प्रकाश शाह (२००२ - वर्तमान) ==अन्य उल्लेखनीय व्यक्तिहरू== *[[अनिल शाह|अनिल केशरी शाह]], [[नबिल बैंक|नबिल बैङ्क]]का [[प्रमुख कार्यकारी अधिकृत|सिइओ]]; राजा तारक बहादुर शाह (१९१२ - २००१) का नाति ==सन्दर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य लिंक== * [http://members.iinet.net.au/~royalty/states/nepal/bhirkot.html भीरकोट राज्य] [[श्रेणी:प्राचीन नेपालका राज्यहरू]] [[श्रेणी:नेपालको इतिहास]] [[श्रेणी:चौबिसी राज्यहरू]] 2wuzjh4etvenynhta4ggzsaq3z92jm7 1369456 1369455 2026-08-13T04:01:05Z ~2026-44463-29 80284 /* राजाहरू */ 1369456 wikitext text/x-wiki {{Infobox former country |native_name = भीरकोट राज्य |conventional_long_name = |common_name = भीरकोट राज्य |status = राजतन्त्र |era = |event_start = |date_start = |year_start = इ.सं. १४९५ |event_end = वि.सं. २०१७ को रजौटाको उन्मूलन |date_end = |year_end = वि.सं. २०१७ |event_post = |date_post = |p1 = |flag_p1 = |p2 = |flag_p2 = |p3 = |flag_p3 = |p4 = |flag_p4 = |p5 = |flag_p5 = |p6 = |flag_p6 = |s1 = |s2 = |s3 = |s4 = |s5 = |s6 = |s7 = |s8 = |s9 = |flag_s1 = |flag_s2 = |flag_s3 = |flag_s4 = |flag_s5 = |flag_s6 = |flag_s7 = |flag_s8 = |flag_s9 = |image_flag = |flag_alt = |flag_caption = |image_coat = |symbol_type = |coat_alt = |image_map = |image_map_alt = |image_map_caption = |national_motto = |national_anthem = |capital = [[भीरकोट]] |common_languages = [[नेपाली]] र [[मगर भाषा]] |government_type = {{plainlist| * स्वतन्त्र [[राजतन्त्र]]<br><small>(इ. सं. १४९५ – इ. सं. १७८५)</small> * रजौटा<br><small>(इ. सं. १७८५ – वि.सं. २०१७)</small>}} |title_leader = [[राजा]] |leader1 = मिन्चा खाँड |year_leader1 = इ. सं. १४९५ - |leader2 = चक्रपत्ति खाँड |year_leader2 = - इ. सं. १७८५ |leader3 = ताम्रध्वज खाँड |year_leader3 = |title_deputy = |deputy1 = |year_deputy1 = |deputy2 = |year_deputy2 = |legislature = |house1 = |type_house1 = |stat_year1 = |religion = {{plainlist| * [[हिन्दु धर्म|हिन्दू]] * [[बुद्ध धर्म|बौद्ध]]}} |stat_pop1 = |stat_area1 = |stat_year2 = |stat_pop2 = |stat_area2 = |stat_year4 = |stat_pop4 = |stat_area4 = |currency = |footnotes = |today = {{NEP}} |demonym=|area_km2=|area_rank=|GDP_PPP=|GDP_PPP_year=|HDI=|HDI_year=}} '''भीरकोट राज्य''' एक ऐतिहासिक [[चौबिसी राज्यहरू|चौबिसे राज्य]] थियो । यस राज्यमा [[खाँड]] [[ठकुरी]]हरूले राज्य गरेको थिए । यस राज्यको पूर्वज राजा मिन्चा खाँड हुन् जो [[गोरखा राज्य]]का राजाहरूको पूर्वज खान्चा खाँडका भाइ हुन् । इ.स. १७८५ मा गोरखा राज्यमा गाभिएपछि वि.सं. [[राज्य रजौटा ऐन, २०१७|२०१७ मा रजौटा उन्मूलन]] नहुन्जेल सम्म यो रजौटाको रूपमा रह्यो । यस राजपरिवारका वर्तमान नाम मात्रका अग्रज राजा प्रकाश शाह हुन् । == राजा सूर्यखान: ( बि.सं. १५०० वि.सं.) == वर्तमान स्याङ्जा जिल्ला अन्तर्गत पर्ने चारकोट मध्ये( नुवाकोट, सतहूँ, गह्रौं र भीरकोट) को भीरकोट प्राचीन ऐतिहासिक कोट मानिन्छ ।<ref>{{Cite journal |last=सुवेदी |first=डा. राजाराम |date=March 2003 |title=स्याङ्जास्थित चौबिसी राज्यहरूको इतिहास |url=https://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ancientnepal/pdf/ancient_nepal_152_full.pdf |journal=Ancient Nepal |volume=152 |pages=27 }}{{Dead link|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> पहिले स्याङ्जामा पर्ने पैयूँकोट हाल पर्वत जिल्लामा पर्न गएको छ । [[राणा शासन|राणाकाल]]मा स्याङ्जालाई पश्चिम ४ नं. इलाका भनी चिनिन्थ्यो । स्याङ्जा अन्तर्गतपर्ने सर्दीखोला, सेतीखोला, बाडखोला, दरौं खोला, लुब्दीखोला,अर्मादीखोला, मिर्दीखोला, च्याङ्दीखोला, बाँगखोला, कराँदीखोलार फौदीखोला अनि स-साना खहरे पूर्वपश्चिमबाट [[आँधिखोला]]मा आएर मिसिन्छन् । त्यसकारण स्याङ्जाको मध्यकालीनसभ्यतालाई आँधीखोले सभ्यता पनि भनिन्छ । आँधीखोला लोकसंस्कृतिको भण्डार पनि मानिन्छ । उत्तरमध्यकालको आरम्भमा राजा सूर्यखानले भीरकोटमा राज्यको स्थापना गरेका थिए । भीरकोटमा वरपर कोटाकोट, कारीकोट,बतासकोट, उमाकोट, बझाको, कुवाकोट, चापाकोट, धुर्कोट, दिसिङकोट, मिनाङकोट, मल्याङकोट, वलिकोट, गृहेकोट, किहुँ हुक्का, भीम्बाँध, पेलाकोट, सिर्सेकोट, बहाकोट, झापाकोट, सिंगारकोट,माझकोट, बूढाकोट आदि पर्दछन् । स्याङ्जा जिल्लामा उर्वरफाँटहरूले धनधान्य बनाएकोले यहाँ कहिल्यै अनिकाल पर्दैन जस्तै: चिलाउनेबाँस, रंगेठाँटी, लामागे, सतौं, झापाकोट,जोगीफाँट, लामाचौर, सिमलचौर, दार्सिङ एक्लेपिप्पल,झारखाम, उमधेवा, सराखोला, वगुवा, डौवा, पकान, अमले,छवीसे, सुर्कौदी, खोजा, बाह्रविसे चापाकोट, न्वाघर, सर्केटारी,फर्केटारी, त्रिवेणी आदिलाई फाँट या वेंशी भनिन्छ । त्यस्तै ज्याग्दीखोला भेकमा विरुवा, चिन्ने, गैह्री, खादीखोला, दार्सिङ,काम्ती, धुर्कोट वेंशी, टार जस्ता फाँट पनि कम उर्वर मानिदैनन् । तत्कालीन अवस्थामा भीरकोट राज्य विभिन्न इलाकामा वर्गीकरण गरी राज्य सञ्चालन गर्ने गरेका थिए । उनीहरू समय समयमा इलाकामा पुगी केही समय त्यहीँ बसी राज्य सञ्चालन गर्ने गर्दथे । भिरकोट राज्यअन्तर्गतको इलाका नं. ४ को हुक्का सतीकोट डाँडामा बसी शासन गर्दथे । स्याङ्जाका ठकुराईहरूमध्ये भीरकोट सबैभन्दा पुरानो थियो । विक्रमको पन्धौ शताब्दिको मध्यान्तरमा यसको स्थापना हुने पूर्वाधार तयार भइसकेको पाइन्छ । स्याङ्जामा प्रचलित लोकइतिहास अनुसार राजा सूर्यखानले आफ्नी इष्टदेवी आलमदेवी कुलदेवीको स्थापना गरीलसर्घामा चौपाट्टी झैँ निर्माण गरी भीमसेनपाते (धूर्सेलीको) सिम्हारा बिरुवा लगाएका थिए । ती आलमदेवीले चितौरगढमा महाराजालाई "मलाई जमीनमा नछुवाई उत्तर खण्ड नेपाल देशतिर लैजाउ र राज्य गर” भनिन् । तद्नुसार रिडिघाटमा पुगेपछि प्यास लागेकोले बाटाका घरमा पानी मागे । त्यस घरमा रक्सी बनाएकोले रक्सीको घ्याम्पामाथि राखेको तातोपानी खाएँछन् । राती सपनामा “तातो पानी पिउनेले अब देखि मलाई नछुनु, तर पूजा गर्न नछोड्नु” भनेकीले कारीकोटमा आए । ती जनै नलगाउने तातोपानी खाने भाइलाई मगर र नखाने भाइलाई ठाकुर भनियो । ती कुलदेवीलाई लसर्घामा स्थापना गरी ब्राह्मणको वाक्य, ठकुरीकर्ता, मगर पुजारी भए आलमदेवीलाई भीमसेनपातीको बोटमा राख्न खोज्दा अचानक हातबाट देवी जमीनमा खसिन् र झटपट समात्न खोज्दा देवी अलप भएकीले राजा सूर्यखानलाई अत्यन्तै चिन्ता पर्न गयो । रातमा राजालाई “पिर मान्नु पर्दैन, म यही बस्दछु चोखीनीतिसँग मगर कुमार केटा ४, पण्डित १, राजाकर्ता १भई मेरो भक्ति गर्नु र राज्य बढला " भनी सपना वाणि भयो । जागा भएपछि राजाले त्यसै ठाउँमा चौपाटी (चौतारी चौडिलो ) बनाए । देवी अलप भएको ठाउँलाई अलपदेवी भन्दाभन्दै आलमदेवी हुन गयो । आलमदेवीलाई वंशावलीमा आलम खडका कालिका भनिएको छ । राजा सूर्यखानका विषयमा अन्य जानकारी पाउन सकिएको छैन । ==राजाहरू== भीरकोट राज्यका राजाहरूको सूची (ईश्वी सन् मा) : * राजा मिन्चा खाँड (१४९५ - ??) * राजा चक्रपत्ति खाँड ( ??- १७८५); उनको पालामा भीरकोट राज्य [[नेपाल अधिराज्य]]मा गाभियो; स्वतन्त्र राज्यका अन्तिम राजा * राजा इन्द्र भूपाल खाँड (१७८५ - १७९२) * राजा हरिकृष्ण खाँड (१७९२ - ??) * राजा ताम्रध्वज खाँड ( ?? - १९१२) * राजा तारक बहादुर शाह (१९१२ - २००१); भीरकोट राज्यका अन्तिम राजा * राजा [[ऋषिकेश शाह]] (२००१ - २००२); [[राज्य रजौटा ऐन, २०१७|वि.सं. २०१७ को रजौटा उन्मूलन]] पश्चात नाम मात्रको राजा, (राजा तारक बहादुर शाहका पुत्र ) संयुक्त राष्ट्रसंघको स्थायी प्रतिनिधि, [[संयुक्त राज्य अमेरिकाको लागि नेपाली राजदुत|अमेरिकाको लागि नेपाली राजदुत]] अर्थमन्त्री, राजसभा स्थायी समितिको सभापति * राजा प्रकाश शाह (२००२ - वर्तमान) ==अन्य उल्लेखनीय व्यक्तिहरू== *[[अनिल शाह|अनिल केशरी शाह]], [[नबिल बैंक|नबिल बैङ्क]]का [[प्रमुख कार्यकारी अधिकृत|सिइओ]]; राजा तारक बहादुर शाह (१९१२ - २००१) का नाति ==सन्दर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य लिंक== * [http://members.iinet.net.au/~royalty/states/nepal/bhirkot.html भीरकोट राज्य] [[श्रेणी:प्राचीन नेपालका राज्यहरू]] [[श्रेणी:नेपालको इतिहास]] [[श्रेणी:चौबिसी राज्यहरू]] 1ngb17m45ocm8gch0qzh7i4qfu5sw1g 0 106886 1369451 1232855 2026-08-13T01:44:44Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1369451 wikitext text/x-wiki {{Infobox song | name = रेड | cover = Taylor Swift - Red (Single).png | alt = | border = yes | type = एकल | artist = [[टेलर स्विफ्ट]] | album = [[रेड (टेलर स्विफ्टको एल्बम)|रेड]] | released = {{start date|2013|06|21}} | format = {{flatlist| * सिडी एकल * डिजिटल डाउनलोड }} | recorded = | studio = {{start date|2011|09|08}} | venue = | genre = {{flatlist| * कन्ट्रि सङ्गीत}} | length = {{Duration|m=3|s=40}} | label = [[बिग मेसिन रेकर्ड्स|बिग मेसिन]] | writer = टेलर स्विफ्ट | producer = {{flatlist| * ड्यान हफ * नेथन च्यापमेन * टेलर स्विफ्ट }} | prev_title = [[हाइवे डण्ट केयर]] | prev_year = २०१३ | next_title = [[एभ्रिथिङ ह्याज चेञ्ज्ड]] | next_year = २०१३ | misc = {{External music video|{{YouTube|Zlot0i3Zykw|"रेड"}}}} }} '''"रेड'''" अमेरिकी गायिका तथा गीतकार टेलर स्विफ्टको गीत हो जुन स्विफ्टको चौँथो स्टुडियो एल्बम [[रेड (टेलर स्विफ्टको एल्बम)|रेड]] लागि रेकर्ड गराइएको थियो। यो गीत २ अक्टोबर २०१२ का दिन [[संयुक्त राज्य अमेरिका]]मा [[बिग मेसिन रेकर्ड्स|बिग मेसिन]] रेकर्डस् द्वारा रेडको दोस्रो प्रचारक एकलको रूपमा सार्वजनिक गरिएको थियो भने यो गीत २१ जुन २०१३ का दिन रेड साङ्गीतिक सङ्गालको पाँचौँ एकलको रूपमा सार्वजनिक गरिएको थियो।<ref>{{cite web |url=http://gfa.radioandrecords.com/publishGFA/GFANextPage.asp?sDate=06/24/2013&Format=4 |title=®R&R :: Going For Adds™ :: Country |publisher=Gfa.radioandrecords.com |date=June 24, 2013 |accessdate=July 27, 2013 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131015090709/http://gfa.radioandrecords.com/publishGFA/GFANextPage.asp?sDate=06%2F24%2F2013&Format=4 |archivedate=October 15, 2013 |df=mdy-all }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131015090709/http://gfa.radioandrecords.com/publishGFA/GFANextPage.asp?sDate=06%2F24%2F2013&Format=4 |date=October 15, 2013 }}</ref> यस गीतलाई लोक र पप गीतको श्रेणीमा समायोजन गरिएको छ। यश गीतले सङ्गीत विश्लेषकहरू द्वारा ध्रुवीकरण समीक्षा प्राप्त गरेको थियो। यो गीत संयुक्त राज्य अमेरिकाको आधिकारिक सङ्गीत तालिका [[बिलबोर्ड हट १००]]मा शीर्ष ७ मा पर्दै तालिका प्रवेश गरेको थियो र हट डिजिटल सङको तालिकामा शीर्ष स्थानमा पर्ने सफल भएको थियो। संयुक्त राज्यको हट कन्ट्रि सङको तालिकामा पनि यो गीत दोस्रो स्थानमा रहेको थियो। <ref>{{cite web|last=Williott|first=Carl|title=Taylor Swift’s ‘Red’ Nabs Countdown Campaign With iTunes & ‘Good Morning America’|url=http://idolator.com/6927062/taylor-swift-red-countdown-itunes-good-morning-america|work=[[Idolator (website)|Idolator]]|publisher=[[Buzz Media]]|accessdate=October 2, 2012|date=September 21, 2012}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151204180450/http://www.idolator.com/6927062/taylor-swift-red-countdown-itunes-good-morning-america |date=December 4, 2015 }}</ref> यस गीत १२५ बिट प्रति मिनेटको अवधिका रचिएको छ जहाँ स्विफ्टको स्वर F♯३ देखि C♯५ सम्म फैलिएको छ। == साङ्गीतिक श्रव्य दृश्य == यस गीत आधिकारिक साङ्गीतिक श्रव्य दृश्य ३ जुन २०१३ का दिन स्विफ्टको आधिकारिक युट्युब मार्फत सार्वजनिक गरिएको थियो।<ref>{{cite web |author=July 3, 2013 8:54pm EDT by Christopher Rogers |url=http://hollywoodlife.com/2013/07/03/taylor-swift-red-music-video-full-official/ |title=[WATCH&#93; Taylor Swift ‘Red’ Video — Watch Tay-Tay’s Full Official Music Vid |publisher=Hollywood Life |date=July 4, 2013 |accessdate=July 27, 2013 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180619035850/http://hollywoodlife.com/2013/07/03/taylor-swift-red-music-video-full-official/ |date=June 19, 2018 }}</ref> यस श्रव्य दृश्यमा स्विफ्टको साङ्गीतिक सङ्गालो रेडको विभिन्न स्थानहरूमा कैद गरिएको दृश्यहरू समावेश छन् जहाँ स्विफ्टको गीतहरूको प्रत्यक्ष अवलोकन गर्नका लागि मानिसहरू जम्मा हुन्छन् र भने उक्त भीडको आवाज गीतको पृष्ठभूमिमा राखिएको छ। अगष्ट २०१९ का अनुसार यश गीतलाई युट्युबमा १६९ मिलियन दर्शकहरूले हेरेका छन्। <ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=Zlot0i3Zykw|title=Taylor Swift - Red|date=3 July 2013|accessdate=15 March 2016}}</ref> == प्रत्यक्ष प्रस्तुति == यो गीत रेड विश्व भ्रमणका बेला सूचीको तेस्रो गीतको रूपमा प्रदर्शन गरिएको थियो। यस गीतलाई कोलम्बस र पासाडेनामा क्रमशः १९८९ विश्व भ्रमण र रेपुटेसन विश्व भ्रमणका बेला आश्चर्यजनक गीतहरूको रूपमा प्रस्तुत गरिएको थियो। ९ सेप्टेम्बर २०१९ मा स्विफ्टले यो गीतलाई [[फ्रान्स]]को [[पेरिस]]मा आयोजित एक कार्यक्रममा प्रत्यक्ष प्रस्तुति दिएकी थिइन्। <ref>{{cite web|url=https://www.nme.com/reviews/live/taylor-swift-city-of-lover-concert-review|title=Taylor Swift's The City of Lover concert: a triumphant yet intimate celebration of her fans and career|last=Mylrea|first=Hannah|website=[[NME]]|date=September 10, 2019|accessdate=September 12, 2019}}</ref> == पुरस्कार == {| class="wikitable" |- ! वर्ष ! संस्था ! पुरस्कार/कार्य ! नतिजा ! सन्दर्भ |- ! scope="row" rowspan="4"| सन् २०१४ | rowspan=2| सिएमटी सङ्गीत पुरस्कार | वर्षको उत्कृष्ट महिला साङ्गीतिक श्रव्य दृश्य | {{nom}} | rowspan="2" style="text-align:center;"|<ref>{{cite web |url=http://www.countryweekly.com/news/miranda-lambert-leads-2014-cmt-music-awards-nominations |title=Miranda Lambert Leads 2014 CMT Music Awards Nominations |work=Nash Country Weekly |accessdate=January 25, 2015 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141129204154/http://www.countryweekly.com/news/miranda-lambert-leads-2014-cmt-music-awards-nominations |archivedate=November 29, 2014 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141129204154/http://www.countryweekly.com/news/miranda-lambert-leads-2014-cmt-music-awards-nominations |date=November 29, 2014 }}</ref> |- | वर्षको उत्कृष्ट साङ्गीतिक श्रव्य दृश्य | {{nom}} |- | rowspan=2|बिएमआई पुरस्कार | वर्षको उत्कृष्ट प्रकाशक | {{won}} | rowspan="2" style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=http://www.bmi.com/news/entry/vince_gill_recognized_as_bmi_icon_at_the_2014_bmi_country_awards |title=Vince Gill Recognized as BMI Icon at the 2014 BMI Country Awards |publisher=Broadcast Music, Inc. |accessdate=January 25, 2015 |date=November 4, 2014 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150108133612/http://www.bmi.com/news/entry/vince_gill_recognized_as_bmi_icon_at_the_2014_bmi_country_awards |archivedate=January 8, 2015 }}</ref> |- | शीर्ष ५० गीतका लागि सङ्गीत पुरस्कार | {{won}} |} == सङ्गीत तालिका == === साप्ताहिक तालिका === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |- ! तालिका (सन् २०१२–१३) ! शीर्ष<br />स्थान |- {{singlechart|Australia|३०|artist=Taylor Swift|song=Red|accessdate=October 9, 2012}} |- {{singlechart|Canada|५|artist=Taylor Swift|artistid={{BillboardID|Taylor Swift}}|accessdate=October 11, 2012}} |- {{singlechart|Billboardcanadacountry|१७|artist=Taylor Swift|artistid={{BillboardID|Taylor Swift}}|accessdate=November 20, 2013}} |- {{singlechart|France|१०३|artist=Taylor Swift|song=Red|accessdate=October 16, 2012}} |- {{singlechart|Ireland|२५|year=2012|week=40|accessdate=October 10, 2012}} |- {{singlechart|Billboardjapanhot100|४३|artist=Taylor Swift|song=Red|accessdate=August 29, 2015|rowheader=true}} |- {{singlechart|New Zealand|१४|artist=Taylor Swift|song=Red|accessdate=October 9, 2012}} |- {{singlechart|Spain|४६|artist=Taylor Swift|song=Red|accessdate=October 10, 2012}} |- {{singlechart|UK|२६|artist=Taylor Swift|song=Red |refname=uk|date=October 13, 2012|accessdate=October 13, 2012}} |- {{singlechart|Billboardhot100|६|artist=Taylor Swift|artistid={{BillboardID|Taylor Swift}}|accessdate=October 10, 2012}} |- {{singlechart|Billboardcountrysongs|२|artist=Taylor Swift|artistid={{BillboardID|Taylor Swift}}|accessdate=October 11, 2012}} |- {{singlechart|Billboardcountryairplay|७|artist=Taylor Swift|artistid={{BillboardID|Taylor Swift}}|accessdate=June 17, 2013}} |} === वर्ष-समाप्ति तालिका === {|class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:center;" |- !तालिका (सन् २०१३) !स्थान |- !scope="row"| {{USA}} हट कन्ट्र सङ (''बिलबोर्ड'')<ref>{{Cite web | url=http://www.billboard.com/charts/year-end/2013/hot-country-songs | title=Best of 2013: Hot Country Songs | work=[[Billboard (magazine)|Billboard]] | publisher=[[Prometheus Global Media]] | date=2013 | accessdate=December 13, 2013}}</ref> | align="center" | ४४ |- !scope="row"| {{USA}} कन्ट्रि एयरप्ले (''बिलबोर्ड'')<ref>{{Cite web | url=http://www.billboard.com/charts/year-end/2013/country-airplay-songs | title=Best of 2013: Country Airplay | work=[[बिलबोर्ड (पत्रिका)|बिलबोर्ड]] | publisher=[[Prometheus Global Media]] | date=2013 | accessdate=December 13, 2013}}</ref> | align="center" | ४३ |- |} {|class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:center;" |- !तालिकम (सन् २०१४) !स्थान |- !scope="row"| {{USA}} कन्ट्रि एयरप्ले (''बिलबोर्ड'')<ref>{{cite web|url=http://www.billboard.com/files/pdfs/country_update_1215.pdf|title=Billboard Country Update for December 15, 2014|page=17|date=December 15, 2014|work=[[बिलबोर्ड (पत्रिका)|बिलबोर्ड]]|publisher=[[Prometheus Global Media]]|accessdate=December 15, 2014}}</ref> | align="center" | ९९ |- |} == प्रमाणपत्र == {| class="wikitable" |- ! देशहरू ! प्रमाणपत्र ! बिक्री |- | {{AUS}} (एरिया) | गोल्ड [[File:Gold record icon.svg|30px|center]]<ref>{{cite web|language=अङ्ग्रेजी|url=http://www.aria.com.au/pages/httpwww.aria.com.aupagesaria-charts-accreditations-singles-2014.htm |title=टेलर स्विफ्टको रेड गीत|publisher=एरिया|date=३१ डिसेम्बर २०१४}}</ref> | + ३५,००० |- | {{JPN}} (आरआइएजे) | गोल्ड [[File:Gold record icon.svg|30px|center]] <ref>{{cite web|language=अङ्ग्रेजी|url=https://www.riaj.or.jp/f/data/cert/hs.html |title=टेलर स्विफ्टको रेड गीतको जानकारी|publisher=आरआइएजे|date=२०१९}}</ref> | + १,००,००० |- | {{USA}} (आरआइएए) | २× प्लेटिनम [[File:Double platinum record icon.svg|30px|center]] <ref>{{cite web|language=अङ्ग्रेजी|url=https://www.riaa.com/gold-platinum/?tab_active=default-award&ar=Taylor+Swift&ti=Red#search_section|title=टेलर स्विफ्टको रेड गीत |publisher=आरआइएए|date=२३ जुलाई २०१८}}</ref> | + २०,००,००० |} == सार्वजनिक इतिहास == {|class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col"| देश ! scope="col"| मिति ! scope="col"| ढाँचा ! scope="col"| लेबल |- ! rowspan="2" scope="row" | {{USA}} | २ अक्टोबर २०१२<ref>{{cite web|url=http://www.idolator.com/6979742/taylor-swift-red-listen|title=Taylor Swift's "Red": Hear The Jangly Country Track - idolator|date=October 2, 2012|website=idolator.com}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170912055627/http://www.idolator.com/6979742/taylor-swift-red-listen |date=September 12, 2017 }}</ref> | डिजिटल डाउनलोड | rowspan="2" | [[बिग मेसिन रेकर्ड्स]] |- | २४ जुन २०१३<ref>{{cite web | url=http://gfa.radioandrecords.com/publishGFA/GFANextPage.asp?sDate=06/24/2013&Format=4 | title=Going For Adds: Country (Week Of: June 24, 2013) | work=[[Radio & Records]] | accessdate=June 16, 2013 | url-status=dead | archiveurl=https://web.archive.org/web/20131015090709/http://gfa.radioandrecords.com/publishGFA/GFANextPage.asp?sDate=06%2F24%2F2013&Format=4 | archivedate=October 15, 2013 | df=mdy-all }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131015090709/http://gfa.radioandrecords.com/publishGFA/GFANextPage.asp?sDate=06%2F24%2F2013&Format=4 |date=October 15, 2013 }}</ref> | कन्ट्रि रेडियो |} == सन्दर्भ सामग्री == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == * छेलर स्विफ्टको आधिकारिक जाल स्थल: [https://web.archive.org/web/20121211085648/http://taylorswift.com/releases#release-7171 एकल], (शब्द सहित) [[श्रेणी:टेलर स्विफ्टका गीतहरू]] [[श्रेणी:टेलर स्विफ्टद्वारा लिखित गीतहरू]] [[श्रेणी:विकिथन-८ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू]] idb79e5rbc7x6713e0li8wzpowp9ct8 0 107108 1369447 1364822 2026-08-12T23:00:47Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1369447 wikitext text/x-wiki {{Infobox dot-com company | name = मेल डटकम | logo = maildotcomlogo.jpg | company_type = वेब मेल | traded_as = | foundation = | founder = | dissolved = | location = [[पेन्सिलभेनिया|चेष्टरबुक, पेन्सिलभेनिया]], [[संयुक्त राज्य अमेरिका|अमेरिका]] | locations = | incorporated = | area_served = विश्वव्यापी | key_people = | industry = इण्टरनेट | products = | services = | revenue = | operating_income = | net_income = | total_assets = | total_equity = | owner = | num_employees = | parent = संयुक्त इण्टरनेट | divisions = | subsid = | company_slogan = | url = {{URL|https://www.mail.com|मेल.कम}} | ipv6 = | alexa = | website_type = वेबमेल प्रदायक | advertising = हो | registration = हो | num_users = | language = अङ्ग्रेजी, स्पेनी, फान्सेली, रूसी, पोर्चुगाली, रोमानियाली | launch_date = {{start date and age|1995}} | current_status = | screenshot = | caption = | footnotes = | intl = }} '''मेल डट कम''' एक वेब पोर्टल तथा वेबमा आधारित एक ई-डाँक सेवा प्रदायक हो जून जर्मनेली इण्टरनेट कम्पनी युनाइटेड इण्टरनेटको स्वामित्वमा रहेको छ। यसले समाचार लेख र श्रव्य दृश्य र असीमित भण्डारणको साथ नि: शुल्क वेब डाँक अनुप्रयोगको प्रदान गर्दछ।<ref>{{cite web|url=https://techcrunch.com/2010/09/20/mail-com-media/|title=Mail.com Media Sells Mail.com To United Internet Group|first=Alexia|last=Tsotsis|date=|work=टेक क्रञ्च डटकम|access-date=24 April 2017}}</ref> == विशेषता == मेल डटकमले ई-डाँकहरूका लागि असीमित भण्डारण, २०० भन्दा बढी डोमेनहरूको छनौट, अनलाइन फाइल भण्डारण, अन्य खाताहरूबाट ई-डाँक सङ्कलन (जसले प्रदान गरिएको हालको सेवाहरूको लागि भुक्तानी गर्दछ), आयोजक, फेसबुक एकीकरण, स्पाम र भाइरसहरूबाट सुरक्षाको प्रस्ताव गर्दछ।<ref>{{cite web|url=https://www.facebook.com/mail.com|title=mail.com|author=|date=|work=Facebook.com|access-date=24 April 2017}}</ref> === डोमेनहरू === प्रयोगकर्ताहरूले भौगोलिक स्थान, व्यवसाय, विश्वास र रुचिहरू जस्तै बुमा डटकम, कन्सलट्याण्ट डटकम, एकाउण्टेण्ट डटकम इन्जिनियर डटकम, र क्याटलभर डटकम सहित आफ्नो व्यक्तिगत ई-डाँक ठेगानाहरूको लागि २०० भन्दा बढी डोमेनहरूको छनौट गर्न सक्दछन्। <ref>{{cite web|url=https://www.mail.com/email/|title=mail.com more than 200 domains|author=|date=|work=Mail.com|access-date=24 April 2017}}</ref> === भण्डारण === मेल डटकमले आफ्ना प्रयोगकर्ताहरूलाई ई-डाँकहरूकम लागि असीमित भण्डारण साथै २ गिगाबाइट सम्मको अनलाइन फाइल भण्डारण प्रदान गर्दछ।<ref name="mail.com">{{cite web|url=https://www.mail.com/mail/|title=Secure & free webmail features for your mails|author=|date=|work=Mail.com|access-date=24 April 2017}}</ref> === आयोजक === आयोजकले प्रयोगकर्ताहरूलाई कार्य तालिका र कार्यक्रमहरू सञ्चालन गर्न अनुमति दिन्छ। डेस्कटप आयोजक अनुप्रयोगहरूमा जस्तै, प्रयोगकर्ताले अनुस्मारकहरू निर्माण, पाहुनाहरूलाई आमन्त्रण र तथ्याङ्क आयात र निर्यात गर्न सक्दछन् === मोबाइल ग्राहकहरू === मेल डटकमले एन्ड्रोइड र आइओएसको लागि अनुप्रयोगहरू प्रदान गर्दछ। === निष्क्रियता === मेल डटकमले ६ महिनाको लागि निष्क्रिय भएका नि: शुल्क खाताहरूलाई बन्द र मेटाउँदछ। मेटाइएको नि: शुल्क ई-डाँका खाता र यसमा समावेश डाटा पुन: प्राप्ति गर्न कुनै तरिकाहरू हाल सम्म उपलब्ध छैन।<ref>{{Cite web|url=https://www.mail.com/company/terms/|title=mail.com TOS; 2. Term and Termination, clause 2.4|last=|first=|date=|website=|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.lifewire.com/know-when-your-mail-com-account-will-expire-1172154|title=Know When Your Mail.com Account Will Expire|last=|first=|date=|website=|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=}}</ref> == इतिहास == मेल डट कम सुरुमा सन १९९५ मा भ्यानिटी मेल सेवाको रूपमा गठन गरिएको थियो (संयुक्त नाम ग्लोबेकम निगम)।<ref name=pr>{{cite news|url=http://www.accessmylibrary.com/coms2/summary_0286-18595495_ITM|title=EasyLink Services Corp. To Appear on MN1.com|publisher=M2 Communications (press release)|date=6 September 1996}}</ref> यसलाई जेराल्ड गोर्मन, लुफकिन र जेनेट र ग्यारी मिलिनले संयुक्त रूपमा हार्वर्ड व्यापारीक विद्यालयका विद्यार्थीको रहेको बेलामा स्थापना गरेका थियो।<ref name=wsj1>{{Cite news|url=https://www.wsj.com/articles/SB918682985999438500?mod=googlewsj|title=Mail.com Intends to Profit by Giving Away Its Product|author=Andrea Peterson|publisher=Wall Street Journal|date=11 February 1999}}</ref> कुल ५४४ डोमेनहरूलाई दर्ता र प्रवर्द्धन गर्नका लागि उनीहरूले अधिक गोर्मनको सम्पत्तिको खर्च गरेका थिए र पछि उनीहरूले अन्य कम्पनीहरूबाट डोमेन नाम खरीद गर्न सुरु गरेका थिए।<ref>{{cite web|last1=Lawson|first1=Stephen|title=Mail.com Buys Chinese Portal, Plans World.com|url=https://www.computerworld.com.au/article/93279/mail_com_buys_chinese_portal_plans_world_com/|website=ComputerWorld|accessdate=1 August 2017|date=28 March 2000}}</ref> एक समय कम्पनीले अनुमानित १,२०० भन्दा बढी डोमेनको नियन्त्रण गरेका थिए जसमा वर्ल्ड डटकम, युएसए डटकम, इण्डिया डटकम, [[युरोप]] डटकम, एसिया डटकम, डाक्टर डटकम, साइण्टिष्ट डटकम, र लवेर डटकम आदी समावेश छ।<ref name=forbes>{{cite news|url=https://www.forbes.com/2000/06/02/feat.html|title=Mail.com Shouldn't Stay Master of Its Domains|author=Michael Bociurkiw|publisher=Forbes|date=2000-06-02}}</ref> आइनेम ब्राण्डको स्वामित्वमा रहेको डोमेनबाट वार्षिक डोमेन दर्ता शुल्क तिर्न पैसा जुटाउनका लागि उनीहरूले मानिसहरूलाई भ्यानिटी डोमेन ई-डाँक सेवाहरू प्रस्ताव गरेका थिए र पछि उनीहरूले अन्य डोमेनहरूका मालिक, र इण्टरनेट सेवा प्रदायकहरूको तर्फबाट डाँक सेवाहरूको सञ्चालन गर्न थालेका थिए। कम्पनीले सन् १९९९ मा क्रोसर डटकम, लण्डन डटकम र इङ्ल्याण्ड डटकमलाई २० लाख अमेरिकी डलरमा बेचेका थिए।<ref>{{cite news|url=https://www.wsj.com/articles/SB929558579733458161?mod=googlewsj|title=European Firms Pay Big Money to Obtain '.Com' Domain Names|author=Stephanie Gruner|publisher=Wall Street Journal|date=1999-06-17}}</ref> सन् १९९९ सम्ममा कम्पनीले प्रिमस क्यापिटल  कोष र साइकमोर भेञ्चर्सबाट उद्यमका लागि आवश्यक वित्त जुटाएको थियो र पछि यसले नाम परिवर्तन गरी मेल डटकम राखेको थियो। जून १९९९ मा यसले प्रारम्भिक सार्वजनिक प्रस्तावको सञ्चालन गरेको थियो। सन् २००० सम्ममा यसले १४.६ मिलियन ई-डाँक खाताहरूलाई समर्थन गरेको थियो जुन प्राय: नि: शुल्क र लाभ रहित थियो। यसले मेल डटकम डोमेन र उपभोक्ता ई-डाँक सेवाको विभागलाई नेट टु फोनमा बेचेको थियो र यसले आफ्नो नाम इजी लिङ्कमा परिवर्तन गरेको थियो।<ref>{{cite news|url=http://news.cnet.com/Mail.com-surges-on-ISP-deals/2100-12_3-258869.html|title=Mail.com surges on ISP deals|author=Larry Barrett|publisher=cnet|date=30 June 1999}}</ref> स्विफ्ट दूरसञ्चार प्राप्ति पछि अप्रिल २००१ मा व्यवस्थित फाइल आदन प्रदान सेवामा ध्यान केन्द्रित गर्न यसले आफ्नो व्यवसायिक कार्यहरूमा परिवर्तन ल्याएको थियो।<ref name="Gwendolyn Mariano">{{cite news|url=http://news.cnet.com/Outages-delay-Mail.com-service/2100-1023_3-268839.html|title=Outages delay Mail.com service|author=Gwendolyn Mariano|publisher=cnet|date=2001-06-21}}</ref> सन् २००४ मा रोगर पेन्स्केका छोरा, जे पेन्स्के कम्पनीमा आवद्ध भएका थिए। उनी अङ्किय प्रकाशन समूहको रूपमा कार्यरत एक इण्टरनेट सेवा कम्पनी भेलोसिटि सर्भिसका [[प्रमुख कार्यकारी अधिकृत]] बनेका थिए।<ref name="Gwendolyn Mariano"/> कम्पनीले मेल डटकम डोमेनको अधिग्रहण गर्दै यसलाई सन् २००७ मा नयाँ सेवाको रूपमा पुन: सुरु गरेको थियो। यसको अभिभावक कम्पनी मेल डटकम मिडियाले डेडलाइन [[हलिउड]] , मुभिलिन र ब्वाई जीनियस जस्ता वेबसाइटहरूको अधिग्रहण गरेको थियो। <ref>{{cite news|url=http://www.internetnews.com/bus-news/article.php/582331|title=Mail.com to Acquire Swift Telecommunications, Including AT&T's EasyLink|publisher=internetnews.com|date=2001-02-21}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.businessweek.com/technology/content/jul2001/tc2001075_177.htm|title=On the Third Try, a Dot-Com Charm?|author=Faith Keenan|publisher=Business Week|date=2001-07-04}}</ref><ref>{{cite news|url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m0EIN/is_2001_April_2/ai_72584488/|title=Mail.com Changes Corporate Name and Identity to EasyLink Services Corporation|publisher=Easylink (press release)|date=2 April 2001}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071203014739/http://findarticles.com/p/articles/mi_m0EIN/is_2001_April_2/ai_72584488 |date=3 December 2007 }}</ref> सेप्टेम्बर २०१० मा, मेल डटकम मिडियाले मेल डटकमलाई युनाइटेड इण्टरनेटमा बिक्री गरेको थियो जसले जिएमएक्स मेलमा एकीकृत गर्ने उद्देश्य राखेको थियो। यसमा अवस्थित खाताहरू  जहाँ पनि पहुँच गर्न सकिन्छ।<ref>{{cite magazine |last=Shipnuck |first=Alan |date=July 12, 2004 |title=Hitting Cleanup |url=https://www.si.com/vault/2004/07/12/376446/hitting-cleanup-in-a-12-year-major-league-career-nails-was-best-known-for-his-hard-living-and-down-and-dirty-style-so-how-did-he-polish-up-his-act-by-opening-an-upscale-chain-of-car-washes |magazine=Sports Illustrated |volume=101 |issue=2 |page=89 |access-date=26 October 2017}}</ref> सेप्टेम्बर २०१३ को सुरूमा, मेल डटकमले म्याड्रिड डटकम, लण्डन डटकम र टोकियो डटकम ठेगानाका सबै खातावालाहरूलाई इ-डाँक गर्दै उनीहरूले अब उप्रान्त २८ सेप्टेम्बर २०१३बाट इ-डाँक पठाउन वा प्राप्त गर्न सक्षम नहुने जनाएको थियो।<ref name=delivers>{{cite news|url=http://pulse2.com/2008/10/22/quadrangle-capital-wi-harper-group-and-novel-tmt-ventures-delivers-35-million-to-mailcom/|title=Quadrangle Capital, WI Harper Group, and Novel TMT Ventures Delivers $35 Million to Mail.com|author=Amit Chowdhry|publisher=Pulse2|date=2008-10-22|access-date=2010-10-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20141221055735/http://pulse2.com/2008/10/22/quadrangle-capital-wi-harper-group-and-novel-tmt-ventures-delivers-35-million-to-mailcom/|archive-date=2014-12-21|url-status=dead}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == * [http://mail.com आधिकारिक जाल स्थल] [[श्रेणी:विकिथन-८ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू]] rmdbw12rkvrmfd3pmh0rs5b33q7ltnc 4 111589 1369404 1364962 2026-08-12T13:10:10Z Prahlad Nepal 72094 /* प्रयोगकर्ता वार्ता: डायमण्ड जोशी नाम परिवर्तन गर्नुपर्ने परिस्थिति */ नयाँ खण्ड 1369404 wikitext text/x-wiki {{विकिपिडिया:चिया घर/हेडर}} {{Archive box |image=[[Image:Crystal Clear app file-manager.png|35px]] | *[[/अभिलेख १|अभिलेख १]] }} [[श्रेणी:विकिपिडिया]] == नयाँ पृष्ठ सृजना र गतिशील विकिपीडिया बारे == म नेपाली चलचित्र क्षेत्रमा विगत २५ बर्षदेखि अटूट रुपमा क्रियाशील छु। म विकिपीडियामा नयाँ हुँ। यसअघि सृजना गरिएको पृष्ठ मेटाइएको छ। १. नयाँ पृष्ठ र विवरण मिलाउने बारे मद्दत चाहन्छु। २. नेपाली विकिपीडियाले विश्वसनीयता कायम गर्न र गतिशीलता बढाउन विकिपीडिया प्रबन्धक, प्रशासक र अन्य प्रयोगकर्ताहरू सामाजिक संरचनाको जानकार र सही विवरणको आँकडा मूल्याङ्कनमा विशिष्ट क्षमता बढाउन थप मेहनत गर्न जोड दिन चाहन्छु। ३. विकिपीडिया प्रबन्धक दुलालजीसँग संवाद गर्न चाहन्छु। Jindgi ma yadi safal hunu chha bhane NO. 1 mehanat No. 2 imandarita No. 3 biswas hajurko safalta pakka chha मैले _जेति:चा कर्ण बहादुर सुनुवार _ नया लेख राखेको थिए। सर्च गर्दा भेटिएन । किन होला ? Mero pailo lekh wa dosro lekh thyo tyo. [ https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Subjective_importance#Popularity कृपया यहाँ केही कुराहरू पढ्नुहोला। ] धन्यवाद! <span style="color:green;">^:)</span>'''[[user:Learnerktm|लर्नर]]'''<span style="color:red;">^ktm</span> १६:१५, ९ सेप्टेम्बर २०२३ (नेपाली समय) == पृष्ठ डिलिट भएको बारेमा == मैले लोकप्रिय पत्रकार गिरिजा अधिकारीको बारेमा ‘गिरिजा अधिकारी’ शिर्षकको पृष्ठ तयार पारेको थिएँ । तर अहिले त्यो पृष्ठ हटाइएको छ । यो पृष्ठ के कारणले हटाईयो होला ? यसलाई पून समावेश गर्न मिल्छ कि मिल्दैन ? कृपया जानकारी दिनुहुन अनुरोध गर्दछु । - [[User:Chandraghalan|Chandraghalan]] ([[User talk:Chandraghalan|कुरा गर्ने]]) १३:४७, २० डिसेम्बर २०२१ (नेपाली समय) :: [[User:Chandraghalan|Chandraghalan]]जी, तपाईले तयार गर्नु भएको 'गिरिजा अधिकारी' शिर्षकको पृष्ठमा समेटिएको विषय महत्व नभएका व्यक्तिसँग सम्बन्धित रहेको कारणले यस अघि नै मेटाइएको हुनाले तपाईबाट पुनः तयार गरिएकोले उक्त पृष्ठ मेटाइएको जानकारी दिन चाहन्छु।nShrestha २१:३२, २० डिसेम्बर २०२१ (नेपाली समय) == प्रयोग सम्बन्धी जानकारी लिन चाहेको । == मैले रिजाल बन्धुहरुको कुनै विज्ञापन नभई उनिहरुको संस्कार सम्बन्धी जानकारी होस भनि लेख जस्तो बनाएर राखेको थिए पटक पटक राख्दा नि मेटाइ यो खास के कारणले हो जान्न सकिन कृपया जानकारी दिनुहुन्छ की [[User:राज कुमार रिजाल|राज कुमार रिजाल]] ([[User talk:राज कुमार रिजाल|कुरा गर्ने]]) १८:४०, ८ अगस्ट २०२२ (नेपाली समय) :[ https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Subjective_importance#Popularity कृपया यहाँ केही कुराहरू पढ्नुहोला। ] :धन्यवाद! <span style="color:green;">^:)</span>'''[[user:Learnerktm|लर्नर]]'''<span style="color:red;">^ktm</span> १६:१४, ९ सेप्टेम्बर २०२३ (नेपाली समय) == नयाँ लेख सिर्जना गर्दै == म नेपाली विकिपिडियामा कस्तो प्रकारको लेख बनाउन सक्छु भन्ने प्रश्न छ कसैले मलाई सुझाव दिन सक्नुहुन्छ। [[User:KnowledgeHarvest|KnowledgeHarvest]] ([[User talk:KnowledgeHarvest|कुरा गर्नुहोस्]]) १९:०१, १७ जुन २०२३ (नेपाली समय) :लेख कस्तो हुन्छन् वा हुन्छन् भनेर विकिपीडियाको यस जानकारी हेर्न सक्नुहुन्छ। :[https://en.wikipedia.org/wiki/Help:Your_first_article लेख अंग्रेजी विकि बाट हो] : <span style="color:green;">^:)</span>'''[[user:Learnerktm|लर्नर]]'''<span style="color:red;">^ktm</span> १६:०६, ९ सेप्टेम्बर २०२३ (नेपाली समय) == डिजिटल चेक जाँच को माध्यमबाट पार्दशीता छानबिनका कानुन नेपाल सरकारले नेपाली जनता लाई कहिले सुविधा दिनेछौं । == नेपाल संविधान अनुसार लोकतान्त्रिक व्यवस्था मा सबन्धित डिजिटल चेकजाँच हुनुपर्नेछ । [[User:शलहेश फुलवारी राजनीतिक दल|शलहेश फुलवारी राजनीतिक दल]] ([[User talk:शलहेश फुलवारी राजनीतिक दल|कुरा गर्नुहोस्]]) १४:०७, १८ सेप्टेम्बर २०२३ (नेपाली समय) == नेपालीको स्वतन्त्रताको अधिकार कसैले पनि खोस्नु या दमन गर्नय भएन । == नेपाली नागरिक स्वतन्त्र हुन । [[User:शलहेश फुलवारी राजनीतिक दल|शलहेश फुलवारी राजनीतिक दल]] ([[User talk:शलहेश फुलवारी राजनीतिक दल|कुरा गर्नुहोस्]]) १४:०९, १८ सेप्टेम्बर २०२३ (नेपाली समय) == विशाल नेपाल वनाउने हाम्रो युवा राष्ट्र वादी मोर्चा नेपाल को अग्रसर हुनेछौं । == विशाल नेपाल निर्माणकार्य हुनुपर्नेछ । [[Special:Contributions/2400:9500:C029:C801:1:0:614:F3A3|2400:9500:C029:C801:1:0:614:F3A3]] ([[User talk:2400:9500:C029:C801:1:0:614:F3A3|कुरा गर्नुहोस्]]) १६:५४, १८ सेप्टेम्बर २०२३ (नेपाली समय) :राष्ट्रिय अख्त :ार अनुसन्धान आयोग माथि कसैलाई हस्तक्षेप गर्ने अधिकार कुनै राजनीतिक शक्ति को दमनको अनुभुति हुनुभएन ।य :[[Special:Contributions/2400:9500:C029:C801:1:0:614:F3A3|2400:9500:C029:C801:1:0:614:F3A3]] ([[User talk:2400:9500:C029:C801:1:0:614:F3A3|कुरा गर्नुहोस्]]) १८:३०, १८ सेप्टेम्बर २०२३ (नेपाली समय) == राष्ट्रिय सतर्कता केन्द्र स्थानीय तहमै जोडिएको हुनुपर्नेछ ! == नेपाली समाजको विकासको योजनाको अधाारमा तथा प्रदेश स्तरीय सरकारी कार्यलय विकासका डिभिजन कार्यलय मार्फत ठुुलो रकमको वजेट विनियोजन हुनेगरेको तथाकथित छन त्यहीँबाट सुरुवात हुने गरेको छन अनियमितता भ्राष्ट्राचार वेथिति नियन्त्रण गर्ने र्राष्ट्रिय सतर्कता केन्द्र लाई स्थानीय निकाय प्रदेश निकाय हुँद राष्ट्रिय स्तरमै मुल कानुन को स्थापन गर्नेछौं । [[Special:Contributions/2400:9500:C029:C801:1:0:614:F3A3|2400:9500:C029:C801:1:0:614:F3A3]] ([[User talk:2400:9500:C029:C801:1:0:614:F3A3|कुरा गर्नुहोस्]]) १८:४०, १८ सेप्टेम्बर २०२३ (नेपाली समय) == नेपाल राष्ट्र का अवैध तरिकाबाट राजस्वको छलि रोक्नुपर्छ । == नेपाल देश एउटा ल्याण्ड लक्क सार्वभौम राष्ट्र हुन । जो विश्वका भुपरिवेष्ठित राष्ट्र मा पर्छन । देशको जनतालाई देैनिकि उपभोग्य समाग्री हरुको आवश्यक्ता पर्छन जुन नेपाल वाहेक अन्य राष्ट्र हरुवाट निर्यात हुन्छन् । नेपाली को दैनिकी उपभोगमा चाहिने नुन देखि सुन सम्म विदेश बाट ाआउने गरिन्छ । जब विदेश वाट निर्यातको वाटो नेपाल भन्सार विभाग को निगरानीमा निर्यात हुन्छन् । त्यहीँबाट सुरुवात हुनछन राजस्वको घोटाला नुन भन्दै सुन ल्याउने र पितल भन्दै सुन निर्यात गर्ने ब्यापारी हरुको मिलोमतोमा नेपाल भन्सार का सरकारी कर्मचारीले घुु खाएसर सजिलोसँग निर्यातमा सहजै घोोटला हुनेगरी राजस्वको छलि हुँदै ाआइरहेको छन । [[User:शलहेश फुलवारी राजनीतिक दल|शलहेश फुलवारी राजनीतिक दल]] ([[User talk:शलहेश फुलवारी राजनीतिक दल|कुरा गर्नुहोस्]]) १६:४१, १९ सेप्टेम्बर २०२३ (नेपाली समय) == थर समाबेश गर्नु पर्यो। == थर- वाजी स्थान- दुर्दिम्बा पाचँथर वाराङ्गि लेटाङ् मोरङ [[User:अनुप वाजी लिम्बू|अनुप वाजी लिम्बू]] ([[User talk:अनुप वाजी लिम्बू|कुरा गर्नुहोस्]]) १४:१०, २० सेप्टेम्बर २०२३ (नेपाली समय) == बिप्पा == @NarayanDotel [[User:Narayan Dotel|Narayan Dotel]] ([[User talk:Narayan Dotel|कुरा गर्नुहोस्]]) १०:१४, ४ नोभेम्बर २०२३ (नेपाली समय) The Bilateral Investment Promotion and Protection Agreement (BIPPA) is a treaty between Nepal and India. BIPPA is designed to promote and protect investments made by investors from each country in the other. It provides a framework for resolving disputes and ensuring that investments are treated fairly. The agreement aims to create a conducive environment for investment by offering certain protections and benefits to investors. It typically includes provisions related to non-discrimination, compensation for expropriation, and mechanisms for resolving investment disputes. The specific details and terms of the BIPPA between Nepal and India may vary and would be outlined in the agreement itself. It's worth noting that such agreements are common between countries to encourage cross-border investments and provide legal protection for investors. However, the exact terms and conditions of each BIPPA can vary from one agreement to another. == Hsha == wnhaunwhw [[Special:Contributions/2400:1A00:BC10:258D:25E5:48DF:6ACC:9CA1|2400:1A00:BC10:258D:25E5:48DF:6ACC:9CA1]] ([[User talk:2400:1A00:BC10:258D:25E5:48DF:6ACC:9CA1|कुरा गर्नुहोस्]]) १०:२२, ४ नोभेम्बर २०२३ (नेपाली समय) == कसरी कुसल मिडियाक्रर्मि बन्ने ? == म मिडियाँमा बिगत लामो समय देखि क्रियासिल छु म थप सिक्न चाहान्छु । [[User:Lank dhama|Lank dhama]] ([[User talk:Lank dhama|कुरा गर्नुहोस्]]) १९:४५, ४ जुलाई २०२४ (नेपाली समय) == Home loan == special लोन लिएको केहि महिना पछि वा केहि दिन पछि नया घर बनाउन को लागि home लोंन लिन मिल्छ कि मिल्दैन ???? [[Special:Contributions/103.95.18.24|103.95.18.24]] ([[User talk:103.95.18.24|कुरा गर्नुहोस्]]) २१:१४, १४ सेप्टेम्बर २०२४ (नेपाली समय) == घृतकौशिक गोत्र == कृतकौशिक गोत्र अन्तरगता थरहरूमा बुढा थर पनि थप्दिनुस ल जुन कर्णाली तथा सुदुरपश्चिम प्रदेशका अधिकाँस जिल्लामा बसोबास गर्दछन [[User:Budhadalbudha|Budhadalbudha]] ([[User talk:Budhadalbudha|कुरा गर्नुहोस्]]) ११:०२, २४ डिसेम्बर २०२४ (नेपाली समय) [[अङ्गुठाकार]] == आकाश देवि मन्दिर ताराखसे == सन्धिखर्क तम्घास सडक खण्डमा पर्ने अर्घाखाँची जिल्लाको छत्रदेव गाउँपालिका–७ बाईगाउँको मुटु ताराखसेमा अवस्थित आकाश देवि मन्दिर हिन्दु धर्मालम्बिहरूको आश्थाको केन्द्र हो । विसं २००८ मा स्थापना भएको उक्त मन्दिरलाई अहिले मन्दिर व्यवस्थापन समितिले पुनःनिर्माण गरी जिल्लाकै अग्लो १३ तले मन्दिरका रूपमा विस्तार गरेको छ ।मन्दिर परिसरभित्र विभिन्न देवीका साथै शिव, गणेश र नागका मूर्ति छन् । यहाँ तीज, शिवरात्रि, रामनवमी, बाला चतुर्दशी, जन्माष्टमी र दसैँमा ठूलो मेला लाग्ने गर्दछ । मन्दिर परिसरमा किंवदन्तीअनुसार परापूर्वकालमा उल्का पात हुँदा उक्त स्थानमा एक प्राकृतिक पोखरीको स्थापना भएको थियो । सोही उल्काको एउटा टुक्रा केही तल गई अर्को प्राकृतिक पोखरी बनेको थियो । उक्त पोखरीलाई चुरनपोखरी नामकरण गरिएको जनविश्वास रहिआएको छ । “अहिले उक्त पोखरी यहाँ भेटिँदैन । यति ठूलो महत्व बोकेको पोखरी पुरिएको छ । ताराखसे पोखरीको उत्तर पूर्वमा परापूर्वकालदेखिको एउटा लेवास को गाज रहेको छ, जहाँ दैबिक सत्ति अनुसार नाग भगवान्को स्थापना भएको छ ,नागदेवताले रगतको बलि नखाने हुँदा उक्त पोखरीमा बलिको रगत पारिँदैन । यो लेवासको गाजमा ठूलो दैविक शक्ति रहेको जनविश्वास छ । विशेषगरी दुर्गापूजाको समयमा नाग भएको स्थानमा धिपधिप बत्ती बलेको देखिएपछि धर्मागत न्यौपाने, देउदत्त न्यौपाने, टीका न्यौपानेका सन्तानले पूजा गर्ने, नयाँ अन्नबाली भित्र्याउँदा उक्त स्थानमा चढाउने प्रचलन बसालेर पूजाको सुरुआत गरेका थिए । पछि धर्मागत न्यौपाने र रेणु पाण्डेको अगुवाइमा गाउँको सहयोगमा खरको छानो भएको कोट निर्माण गरी पूजाको सुरुआत भएको स्थानीयहरू बताउँछन् । पछिल्लो समय मन्दिरको बारेमा गप जानकारी दिन को लागि भिडियो डकुमेन्ट्र् ि सम्म निर्माण गरियको छ ।। भिडियो लिङ A one hd digital को Youtubeमा रहेको छ । [[User:Sujan neopane|Sujan neopane]] ([[User talk:Sujan neopane|कुरा गर्नुहोस्]]) १७:२७, २९ जनवरी २०२५ (नेपाली समय) == कसरी यहाँ काम गर्न सकिन्छ होला ? == मैले यहाँ १-२ ओटा लेख लेख्न खोजेको तर समस्या भएर अहिले त्यो नामहरु नै block लिस्ट मा छ के अब त्यसमा काम गर्न सकिन्दैन वा कसरी काम गर्न सकिएला साथी मलाई अझ यसमा के कसरी काम गर्न सकिन्छ ? मैले youtube मा हेरेर काम गर्न खोजेको थिए . धन्यवाद pustamedia@gmail.com [[User:Hamropusta|Hamropusta]] ([[User talk:Hamropusta|कुरा गर्नुहोस्]]) २२:५९, ५ नोभेम्बर २०२५ (नेपाली समय) == जुन कर्णाली तथा सुदुरपश्चिम प्रदेशका अधिकाँस जिल्लामा बसोबास गर्दछन Budhadalbudha (कुरा गर्नुहोस्) ११:०२, २४ डिसेम्बर २०२४ (नेपाली समय) == == कसरी यहाँ काम गर्न सकिन्छ होला ? == पछिल्लो टिप्पणी: [[विकिपिडिया:चिया घर#c-Hamropusta-20251105171400-कसरी यहाँ काम गर्न सकिन्छ होला|२ महिना पहिले]] लेखिएको थियो१ टिप्पणी१ जनाले बहस गरिरहेका छन् मैले यहाँ १-२ ओटा लेख लेख्न खोजेको तर समस्या भएर अहिले त्यो नामहरु नै block लिस्ट मा छ के अब त्यसमा काम गर्न सकिन्दैन वा कसरी काम गर्न सकिएला साथी मलाई अझ यसमा के कसरी काम गर्न सकिन्छ ? मैले youtube मा हेरेर काम गर्न खोजेको थिए . धन्यवाद pustamedia@gmail.com [[प्रयोगकर्ता:Hamropusta|Hamropusta]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Hamropusta|कुरा गर्नुहोस्]]) [[विकिपिडिया:चिया घर#c-Hamropusta-20251105171400-कसरी यहाँ काम गर्न सकिन्छ होला|२२:५९, ५ नोभेम्बर २०२५ (नेपाली समय)]] [[विशेष:Contributions/&#126;2026-47546-6|&#126;2026-47546-6]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:&#126;2026-47546-6|वार्तालाप]]) २०:५१, २२ जनवरी २०२६ (नेपाली समय) == Our knowledge is spoken, not written. Help us change how Wikipedia cites them! == Namaste to all Nepali Wikimedians! Apologies for writing in English. South Asia has nearly 800 languages, most of which are spoken, not written. The knowledge of these communities is oral — yet Wikipedia and other Wikimedia projects require written citations. We are building a process that lets Wikimedians cite oral knowledge from Adivasi and other low-resourced language communities. We have documented oral histories in nearly 20 languages from India, Nepal, and Sri Lanka. Read our proposal and, if you support this work, [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Grants_talk:Programs/Wikimedia_Community_Fund/General_Support_Fund/Building_multimedia,_technological,_educational_%26_citable_resources_for_South_Asian_%26_other_low-resourced_languages&action=edit&section=2 '''endorse'''] it. === Proposal Summary === Proposal summary (read [[metawiki:Grants:Programs/Wikimedia Community Fund/General Support Fund/Building multimedia, technological, educational & citable resources for South Asian & other low-resourced languages|full proposal]]): This proposed 2nd phase (July 2026–June 2027) will build on a successful Phase 1 to bring oral histories from Indigenous and low-resourced South Asian languages into Wikimedia projects. The audio and video are community-reviewed and can be cited on Wikimedia projects as sources. ; Problem we're addressing * Oral knowledge from Indigenous and minoritised language communities is largely absent from Wikimedia projects — not because it doesn't exist, but because there are no clear, trusted process to document, subtitle, and cite it. * Existing Wikimedia citation rules benefit written, institutionally published sources such as books, leaving oral traditions structurally excluded. * Communities with existing audio/video archives (radio programmes, field recordings) cannot use them on Wikipedia due to gaps in digitisation tools, subtitling capacity, and citation infrastructure. * Collaborating with Wikimedia communities to organise [[m:Wiki_Loves_Languages/2026|Wiki Loves Languages]] campaign and improve Wikipedia content about languages. ; What we are building * Support OpenSpeaks Fellows across five language clusters (eastern, northern, and southern India; Nepal; Sri Lanka) to record, subtitle, review, and bring oral histories on Wikimedia Commons, and improve Wikipedia, Wikidata, and Wikisource. * Help pilot WikiVoice: experimental infrastructure (from the Wikimedia Futures Lab) for language archivists to publish oral knowledge and generate references for Wikimedia projects. * Explore AI-assisted speech-to-text for languages with legacy audio-video archives. * Produce open educational resources (OERs) on Meta/Wikiversity so other archivist-Wikimedians can replicate the model. ; Timeline (July 2026–June 2027) * '''Q1''': Onboard fellows and partners; co-design WikiVoice roadmap; run FAIR–CARE training * '''Q2''': Begin documentation and digitisation pilots; start subtitling with AI-STT where appropriate * '''Q3''': Scale documentation across all clusters; test WikiVoice citation workflows * '''Q4''': Consolidate outputs; publish documentation; evaluate and plan for Year 3 [[User:Psubhashish|Psubhashish]] ([[User talk:Psubhashish|कुरा गर्नुहोस्]]) १६:४७, ३ अप्रिल २०२६ (नेपाली समय) == आफ्नो बारेमा == म नेपाली पुर्बेली लोक गायक हु । र मेरो बारेमा विकिपिडिया मा मेरोमा बारेमा पनि छापियोस भन्ने मेरो चाहाना हो अब कसरी गर्ने [[User:Soonzooy|Soonzooy]] ([[User talk:Soonzooy|कुरा गर्नुहोस्]]) २३:४०, ८ अप्रिल २०२६ (नेपाली समय) == बिन्द किशोर साह पृष्ठ मेटाउने निर्णयबारे पुनर्विचार सम्बन्धमा == नमस्ते सरोजजी, मैले भर्खरै सिर्जना गरेको '''<nowiki/>'बिन्द किशोर साह'''' पृष्ठ तपाईँले 'उल्लेखनीयता' (Notability) को आधारमा मेटाउनुभएको रहेछ। म यो जानकारी गराउन चाहन्छु कि म नेपाल सरकारको '''पूर्व उपप्रधानमन्त्रीको स्वकीय सचिव''' (परिचय पत्र नं ७९६) को रूपमा कार्य गरिसकेको र हाल '''राष्ट्रिय मुक्ति पार्टी नेपाल'''को केन्द्रीय सदस्य तथा केन्द्रीय कार्यालय सचिवको जिम्मेवारीमा सक्रिय व्यक्ति हुँ। मसँग मेरो राजनीतिक यात्रा र सामाजिक योगदानका बारेमा विभिन्न राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूमा प्रकाशित समाचारका सन्दर्भहरू (References) पनि छन्। मलाई लाग्छ, एउटा राजनीतिक व्यक्तित्व र लेखक (किशोर गुरु) को रूपमा मेरो विवरण विकिपिडियामा रहनु सान्दर्भिक हुन्छ। यदि मेरो उल्लेखनीयतामा केही कमी देखिएमा मलाई सुधारका लागि मार्गदर्शन गरिदिनुहुन विनम्र अनुरोध गर्दछु। धन्यवाद। [[User:किशोर गुरु|किशोर गुरु]] ([[User talk:किशोर गुरु|कुरा गर्नुहोस्]]) १२:३७, १५ अप्रिल २०२६ (नेपाली समय) :नमस्ते, [[प्रयोगकर्ता:किशोर गुरु|किशोर गुरु]] जी, आफू सम्बन्धित लेखमा सम्पादन गर्दा COI ([[विकिपिडिया:चासोको अन्तरद्वन्द|चासोको अन्तरद्वन्द]]) लागू हुन्छ, जसले निष्पक्षता प्रभावित गर्न सक्छ। यस्तो COI सम्पादन विकिपिडियामा कडा रूपमा निरुत्साहित गरिएको हुन्छ। कृपया प्रत्यक्ष सम्पादन गर्नुको सट्टा परिवर्तनहरू सुझावका रूपमा प्रस्तुत गर्नुहोस् वा स्वतन्त्र सम्पादकमार्फत सुधार गराउनुहोस्। विकिपिडियामा उल्लेखनीयता व्यक्तिगत पद, जिम्मेवारी वा आत्मवर्णनका आधारमा होइन, स्वतन्त्र र विश्वसनीय तेस्रो-पक्ष स्रोतहरूमा प्रकाशित पर्याप्त कभरेजका आधारमा निर्धारण गरिन्छ। धन्यवाद। [[User:Saroj|Saroj]] ([[User talk:Saroj|कुरा गर्नुहोस्]]) १५:५०, १५ अप्रिल २०२६ (नेपाली समय) == प्रयोगकर्ता वार्ता: डायमण्ड जोशी नाम परिवर्तन गर्नुपर्ने परिस्थिति == प्रयोगकर्ता वार्ता: डायमण्ड जोशी पृष्ठमा केही व्याकरणिक त्रुटी र स्वयम् उनले पनि इमेल बिर्सिएको कारण त्यो पृष्ठको नाम परिवर्तन गर्ने भन्दै उनको अनुरोधले मैले पृष्ठको नाम परिवर्तन गरेको छु . [[User:Prahlad Nepal|Prahlad Nepal]] ([[User talk:Prahlad Nepal|कुरा गर्नुहोस्]]) १८:५५, १२ अगस्ट २०२६ (नेपाली समय) ld2qpqempxe5t1vfrwtefmkt3p3dyxz 1369417 1369404 2026-08-12T13:34:13Z Saroj 31493 /* प्रयोगकर्ता वार्ता: डायमण्ड जोशी नाम परिवर्तन गर्नुपर्ने परिस्थिति */ टिप्पणी 1369417 wikitext text/x-wiki {{विकिपिडिया:चिया घर/हेडर}} {{Archive box |image=[[Image:Crystal Clear app file-manager.png|35px]] | *[[/अभिलेख १|अभिलेख १]] }} [[श्रेणी:विकिपिडिया]] == नयाँ पृष्ठ सृजना र गतिशील विकिपीडिया बारे == म नेपाली चलचित्र क्षेत्रमा विगत २५ बर्षदेखि अटूट रुपमा क्रियाशील छु। म विकिपीडियामा नयाँ हुँ। यसअघि सृजना गरिएको पृष्ठ मेटाइएको छ। १. नयाँ पृष्ठ र विवरण मिलाउने बारे मद्दत चाहन्छु। २. नेपाली विकिपीडियाले विश्वसनीयता कायम गर्न र गतिशीलता बढाउन विकिपीडिया प्रबन्धक, प्रशासक र अन्य प्रयोगकर्ताहरू सामाजिक संरचनाको जानकार र सही विवरणको आँकडा मूल्याङ्कनमा विशिष्ट क्षमता बढाउन थप मेहनत गर्न जोड दिन चाहन्छु। ३. विकिपीडिया प्रबन्धक दुलालजीसँग संवाद गर्न चाहन्छु। Jindgi ma yadi safal hunu chha bhane NO. 1 mehanat No. 2 imandarita No. 3 biswas hajurko safalta pakka chha मैले _जेति:चा कर्ण बहादुर सुनुवार _ नया लेख राखेको थिए। सर्च गर्दा भेटिएन । किन होला ? Mero pailo lekh wa dosro lekh thyo tyo. [ https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Subjective_importance#Popularity कृपया यहाँ केही कुराहरू पढ्नुहोला। ] धन्यवाद! <span style="color:green;">^:)</span>'''[[user:Learnerktm|लर्नर]]'''<span style="color:red;">^ktm</span> १६:१५, ९ सेप्टेम्बर २०२३ (नेपाली समय) == पृष्ठ डिलिट भएको बारेमा == मैले लोकप्रिय पत्रकार गिरिजा अधिकारीको बारेमा ‘गिरिजा अधिकारी’ शिर्षकको पृष्ठ तयार पारेको थिएँ । तर अहिले त्यो पृष्ठ हटाइएको छ । यो पृष्ठ के कारणले हटाईयो होला ? यसलाई पून समावेश गर्न मिल्छ कि मिल्दैन ? कृपया जानकारी दिनुहुन अनुरोध गर्दछु । - [[User:Chandraghalan|Chandraghalan]] ([[User talk:Chandraghalan|कुरा गर्ने]]) १३:४७, २० डिसेम्बर २०२१ (नेपाली समय) :: [[User:Chandraghalan|Chandraghalan]]जी, तपाईले तयार गर्नु भएको 'गिरिजा अधिकारी' शिर्षकको पृष्ठमा समेटिएको विषय महत्व नभएका व्यक्तिसँग सम्बन्धित रहेको कारणले यस अघि नै मेटाइएको हुनाले तपाईबाट पुनः तयार गरिएकोले उक्त पृष्ठ मेटाइएको जानकारी दिन चाहन्छु।nShrestha २१:३२, २० डिसेम्बर २०२१ (नेपाली समय) == प्रयोग सम्बन्धी जानकारी लिन चाहेको । == मैले रिजाल बन्धुहरुको कुनै विज्ञापन नभई उनिहरुको संस्कार सम्बन्धी जानकारी होस भनि लेख जस्तो बनाएर राखेको थिए पटक पटक राख्दा नि मेटाइ यो खास के कारणले हो जान्न सकिन कृपया जानकारी दिनुहुन्छ की [[User:राज कुमार रिजाल|राज कुमार रिजाल]] ([[User talk:राज कुमार रिजाल|कुरा गर्ने]]) १८:४०, ८ अगस्ट २०२२ (नेपाली समय) :[ https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Subjective_importance#Popularity कृपया यहाँ केही कुराहरू पढ्नुहोला। ] :धन्यवाद! <span style="color:green;">^:)</span>'''[[user:Learnerktm|लर्नर]]'''<span style="color:red;">^ktm</span> १६:१४, ९ सेप्टेम्बर २०२३ (नेपाली समय) == नयाँ लेख सिर्जना गर्दै == म नेपाली विकिपिडियामा कस्तो प्रकारको लेख बनाउन सक्छु भन्ने प्रश्न छ कसैले मलाई सुझाव दिन सक्नुहुन्छ। [[User:KnowledgeHarvest|KnowledgeHarvest]] ([[User talk:KnowledgeHarvest|कुरा गर्नुहोस्]]) १९:०१, १७ जुन २०२३ (नेपाली समय) :लेख कस्तो हुन्छन् वा हुन्छन् भनेर विकिपीडियाको यस जानकारी हेर्न सक्नुहुन्छ। :[https://en.wikipedia.org/wiki/Help:Your_first_article लेख अंग्रेजी विकि बाट हो] : <span style="color:green;">^:)</span>'''[[user:Learnerktm|लर्नर]]'''<span style="color:red;">^ktm</span> १६:०६, ९ सेप्टेम्बर २०२३ (नेपाली समय) == डिजिटल चेक जाँच को माध्यमबाट पार्दशीता छानबिनका कानुन नेपाल सरकारले नेपाली जनता लाई कहिले सुविधा दिनेछौं । == नेपाल संविधान अनुसार लोकतान्त्रिक व्यवस्था मा सबन्धित डिजिटल चेकजाँच हुनुपर्नेछ । [[User:शलहेश फुलवारी राजनीतिक दल|शलहेश फुलवारी राजनीतिक दल]] ([[User talk:शलहेश फुलवारी राजनीतिक दल|कुरा गर्नुहोस्]]) १४:०७, १८ सेप्टेम्बर २०२३ (नेपाली समय) == नेपालीको स्वतन्त्रताको अधिकार कसैले पनि खोस्नु या दमन गर्नय भएन । == नेपाली नागरिक स्वतन्त्र हुन । [[User:शलहेश फुलवारी राजनीतिक दल|शलहेश फुलवारी राजनीतिक दल]] ([[User talk:शलहेश फुलवारी राजनीतिक दल|कुरा गर्नुहोस्]]) १४:०९, १८ सेप्टेम्बर २०२३ (नेपाली समय) == विशाल नेपाल वनाउने हाम्रो युवा राष्ट्र वादी मोर्चा नेपाल को अग्रसर हुनेछौं । == विशाल नेपाल निर्माणकार्य हुनुपर्नेछ । [[Special:Contributions/2400:9500:C029:C801:1:0:614:F3A3|2400:9500:C029:C801:1:0:614:F3A3]] ([[User talk:2400:9500:C029:C801:1:0:614:F3A3|कुरा गर्नुहोस्]]) १६:५४, १८ सेप्टेम्बर २०२३ (नेपाली समय) :राष्ट्रिय अख्त :ार अनुसन्धान आयोग माथि कसैलाई हस्तक्षेप गर्ने अधिकार कुनै राजनीतिक शक्ति को दमनको अनुभुति हुनुभएन ।य :[[Special:Contributions/2400:9500:C029:C801:1:0:614:F3A3|2400:9500:C029:C801:1:0:614:F3A3]] ([[User talk:2400:9500:C029:C801:1:0:614:F3A3|कुरा गर्नुहोस्]]) १८:३०, १८ सेप्टेम्बर २०२३ (नेपाली समय) == राष्ट्रिय सतर्कता केन्द्र स्थानीय तहमै जोडिएको हुनुपर्नेछ ! == नेपाली समाजको विकासको योजनाको अधाारमा तथा प्रदेश स्तरीय सरकारी कार्यलय विकासका डिभिजन कार्यलय मार्फत ठुुलो रकमको वजेट विनियोजन हुनेगरेको तथाकथित छन त्यहीँबाट सुरुवात हुने गरेको छन अनियमितता भ्राष्ट्राचार वेथिति नियन्त्रण गर्ने र्राष्ट्रिय सतर्कता केन्द्र लाई स्थानीय निकाय प्रदेश निकाय हुँद राष्ट्रिय स्तरमै मुल कानुन को स्थापन गर्नेछौं । [[Special:Contributions/2400:9500:C029:C801:1:0:614:F3A3|2400:9500:C029:C801:1:0:614:F3A3]] ([[User talk:2400:9500:C029:C801:1:0:614:F3A3|कुरा गर्नुहोस्]]) १८:४०, १८ सेप्टेम्बर २०२३ (नेपाली समय) == नेपाल राष्ट्र का अवैध तरिकाबाट राजस्वको छलि रोक्नुपर्छ । == नेपाल देश एउटा ल्याण्ड लक्क सार्वभौम राष्ट्र हुन । जो विश्वका भुपरिवेष्ठित राष्ट्र मा पर्छन । देशको जनतालाई देैनिकि उपभोग्य समाग्री हरुको आवश्यक्ता पर्छन जुन नेपाल वाहेक अन्य राष्ट्र हरुवाट निर्यात हुन्छन् । नेपाली को दैनिकी उपभोगमा चाहिने नुन देखि सुन सम्म विदेश बाट ाआउने गरिन्छ । जब विदेश वाट निर्यातको वाटो नेपाल भन्सार विभाग को निगरानीमा निर्यात हुन्छन् । त्यहीँबाट सुरुवात हुनछन राजस्वको घोटाला नुन भन्दै सुन ल्याउने र पितल भन्दै सुन निर्यात गर्ने ब्यापारी हरुको मिलोमतोमा नेपाल भन्सार का सरकारी कर्मचारीले घुु खाएसर सजिलोसँग निर्यातमा सहजै घोोटला हुनेगरी राजस्वको छलि हुँदै ाआइरहेको छन । [[User:शलहेश फुलवारी राजनीतिक दल|शलहेश फुलवारी राजनीतिक दल]] ([[User talk:शलहेश फुलवारी राजनीतिक दल|कुरा गर्नुहोस्]]) १६:४१, १९ सेप्टेम्बर २०२३ (नेपाली समय) == थर समाबेश गर्नु पर्यो। == थर- वाजी स्थान- दुर्दिम्बा पाचँथर वाराङ्गि लेटाङ् मोरङ [[User:अनुप वाजी लिम्बू|अनुप वाजी लिम्बू]] ([[User talk:अनुप वाजी लिम्बू|कुरा गर्नुहोस्]]) १४:१०, २० सेप्टेम्बर २०२३ (नेपाली समय) == बिप्पा == @NarayanDotel [[User:Narayan Dotel|Narayan Dotel]] ([[User talk:Narayan Dotel|कुरा गर्नुहोस्]]) १०:१४, ४ नोभेम्बर २०२३ (नेपाली समय) The Bilateral Investment Promotion and Protection Agreement (BIPPA) is a treaty between Nepal and India. BIPPA is designed to promote and protect investments made by investors from each country in the other. It provides a framework for resolving disputes and ensuring that investments are treated fairly. The agreement aims to create a conducive environment for investment by offering certain protections and benefits to investors. It typically includes provisions related to non-discrimination, compensation for expropriation, and mechanisms for resolving investment disputes. The specific details and terms of the BIPPA between Nepal and India may vary and would be outlined in the agreement itself. It's worth noting that such agreements are common between countries to encourage cross-border investments and provide legal protection for investors. However, the exact terms and conditions of each BIPPA can vary from one agreement to another. == Hsha == wnhaunwhw [[Special:Contributions/2400:1A00:BC10:258D:25E5:48DF:6ACC:9CA1|2400:1A00:BC10:258D:25E5:48DF:6ACC:9CA1]] ([[User talk:2400:1A00:BC10:258D:25E5:48DF:6ACC:9CA1|कुरा गर्नुहोस्]]) १०:२२, ४ नोभेम्बर २०२३ (नेपाली समय) == कसरी कुसल मिडियाक्रर्मि बन्ने ? == म मिडियाँमा बिगत लामो समय देखि क्रियासिल छु म थप सिक्न चाहान्छु । [[User:Lank dhama|Lank dhama]] ([[User talk:Lank dhama|कुरा गर्नुहोस्]]) १९:४५, ४ जुलाई २०२४ (नेपाली समय) == Home loan == special लोन लिएको केहि महिना पछि वा केहि दिन पछि नया घर बनाउन को लागि home लोंन लिन मिल्छ कि मिल्दैन ???? [[Special:Contributions/103.95.18.24|103.95.18.24]] ([[User talk:103.95.18.24|कुरा गर्नुहोस्]]) २१:१४, १४ सेप्टेम्बर २०२४ (नेपाली समय) == घृतकौशिक गोत्र == कृतकौशिक गोत्र अन्तरगता थरहरूमा बुढा थर पनि थप्दिनुस ल जुन कर्णाली तथा सुदुरपश्चिम प्रदेशका अधिकाँस जिल्लामा बसोबास गर्दछन [[User:Budhadalbudha|Budhadalbudha]] ([[User talk:Budhadalbudha|कुरा गर्नुहोस्]]) ११:०२, २४ डिसेम्बर २०२४ (नेपाली समय) [[अङ्गुठाकार]] == आकाश देवि मन्दिर ताराखसे == सन्धिखर्क तम्घास सडक खण्डमा पर्ने अर्घाखाँची जिल्लाको छत्रदेव गाउँपालिका–७ बाईगाउँको मुटु ताराखसेमा अवस्थित आकाश देवि मन्दिर हिन्दु धर्मालम्बिहरूको आश्थाको केन्द्र हो । विसं २००८ मा स्थापना भएको उक्त मन्दिरलाई अहिले मन्दिर व्यवस्थापन समितिले पुनःनिर्माण गरी जिल्लाकै अग्लो १३ तले मन्दिरका रूपमा विस्तार गरेको छ ।मन्दिर परिसरभित्र विभिन्न देवीका साथै शिव, गणेश र नागका मूर्ति छन् । यहाँ तीज, शिवरात्रि, रामनवमी, बाला चतुर्दशी, जन्माष्टमी र दसैँमा ठूलो मेला लाग्ने गर्दछ । मन्दिर परिसरमा किंवदन्तीअनुसार परापूर्वकालमा उल्का पात हुँदा उक्त स्थानमा एक प्राकृतिक पोखरीको स्थापना भएको थियो । सोही उल्काको एउटा टुक्रा केही तल गई अर्को प्राकृतिक पोखरी बनेको थियो । उक्त पोखरीलाई चुरनपोखरी नामकरण गरिएको जनविश्वास रहिआएको छ । “अहिले उक्त पोखरी यहाँ भेटिँदैन । यति ठूलो महत्व बोकेको पोखरी पुरिएको छ । ताराखसे पोखरीको उत्तर पूर्वमा परापूर्वकालदेखिको एउटा लेवास को गाज रहेको छ, जहाँ दैबिक सत्ति अनुसार नाग भगवान्को स्थापना भएको छ ,नागदेवताले रगतको बलि नखाने हुँदा उक्त पोखरीमा बलिको रगत पारिँदैन । यो लेवासको गाजमा ठूलो दैविक शक्ति रहेको जनविश्वास छ । विशेषगरी दुर्गापूजाको समयमा नाग भएको स्थानमा धिपधिप बत्ती बलेको देखिएपछि धर्मागत न्यौपाने, देउदत्त न्यौपाने, टीका न्यौपानेका सन्तानले पूजा गर्ने, नयाँ अन्नबाली भित्र्याउँदा उक्त स्थानमा चढाउने प्रचलन बसालेर पूजाको सुरुआत गरेका थिए । पछि धर्मागत न्यौपाने र रेणु पाण्डेको अगुवाइमा गाउँको सहयोगमा खरको छानो भएको कोट निर्माण गरी पूजाको सुरुआत भएको स्थानीयहरू बताउँछन् । पछिल्लो समय मन्दिरको बारेमा गप जानकारी दिन को लागि भिडियो डकुमेन्ट्र् ि सम्म निर्माण गरियको छ ।। भिडियो लिङ A one hd digital को Youtubeमा रहेको छ । [[User:Sujan neopane|Sujan neopane]] ([[User talk:Sujan neopane|कुरा गर्नुहोस्]]) १७:२७, २९ जनवरी २०२५ (नेपाली समय) == कसरी यहाँ काम गर्न सकिन्छ होला ? == मैले यहाँ १-२ ओटा लेख लेख्न खोजेको तर समस्या भएर अहिले त्यो नामहरु नै block लिस्ट मा छ के अब त्यसमा काम गर्न सकिन्दैन वा कसरी काम गर्न सकिएला साथी मलाई अझ यसमा के कसरी काम गर्न सकिन्छ ? मैले youtube मा हेरेर काम गर्न खोजेको थिए . धन्यवाद pustamedia@gmail.com [[User:Hamropusta|Hamropusta]] ([[User talk:Hamropusta|कुरा गर्नुहोस्]]) २२:५९, ५ नोभेम्बर २०२५ (नेपाली समय) == जुन कर्णाली तथा सुदुरपश्चिम प्रदेशका अधिकाँस जिल्लामा बसोबास गर्दछन Budhadalbudha (कुरा गर्नुहोस्) ११:०२, २४ डिसेम्बर २०२४ (नेपाली समय) == == कसरी यहाँ काम गर्न सकिन्छ होला ? == पछिल्लो टिप्पणी: [[विकिपिडिया:चिया घर#c-Hamropusta-20251105171400-कसरी यहाँ काम गर्न सकिन्छ होला|२ महिना पहिले]] लेखिएको थियो१ टिप्पणी१ जनाले बहस गरिरहेका छन् मैले यहाँ १-२ ओटा लेख लेख्न खोजेको तर समस्या भएर अहिले त्यो नामहरु नै block लिस्ट मा छ के अब त्यसमा काम गर्न सकिन्दैन वा कसरी काम गर्न सकिएला साथी मलाई अझ यसमा के कसरी काम गर्न सकिन्छ ? मैले youtube मा हेरेर काम गर्न खोजेको थिए . धन्यवाद pustamedia@gmail.com [[प्रयोगकर्ता:Hamropusta|Hamropusta]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Hamropusta|कुरा गर्नुहोस्]]) [[विकिपिडिया:चिया घर#c-Hamropusta-20251105171400-कसरी यहाँ काम गर्न सकिन्छ होला|२२:५९, ५ नोभेम्बर २०२५ (नेपाली समय)]] [[विशेष:Contributions/&#126;2026-47546-6|&#126;2026-47546-6]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:&#126;2026-47546-6|वार्तालाप]]) २०:५१, २२ जनवरी २०२६ (नेपाली समय) == Our knowledge is spoken, not written. Help us change how Wikipedia cites them! == Namaste to all Nepali Wikimedians! Apologies for writing in English. South Asia has nearly 800 languages, most of which are spoken, not written. The knowledge of these communities is oral — yet Wikipedia and other Wikimedia projects require written citations. We are building a process that lets Wikimedians cite oral knowledge from Adivasi and other low-resourced language communities. We have documented oral histories in nearly 20 languages from India, Nepal, and Sri Lanka. Read our proposal and, if you support this work, [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Grants_talk:Programs/Wikimedia_Community_Fund/General_Support_Fund/Building_multimedia,_technological,_educational_%26_citable_resources_for_South_Asian_%26_other_low-resourced_languages&action=edit&section=2 '''endorse'''] it. === Proposal Summary === Proposal summary (read [[metawiki:Grants:Programs/Wikimedia Community Fund/General Support Fund/Building multimedia, technological, educational & citable resources for South Asian & other low-resourced languages|full proposal]]): This proposed 2nd phase (July 2026–June 2027) will build on a successful Phase 1 to bring oral histories from Indigenous and low-resourced South Asian languages into Wikimedia projects. The audio and video are community-reviewed and can be cited on Wikimedia projects as sources. ; Problem we're addressing * Oral knowledge from Indigenous and minoritised language communities is largely absent from Wikimedia projects — not because it doesn't exist, but because there are no clear, trusted process to document, subtitle, and cite it. * Existing Wikimedia citation rules benefit written, institutionally published sources such as books, leaving oral traditions structurally excluded. * Communities with existing audio/video archives (radio programmes, field recordings) cannot use them on Wikipedia due to gaps in digitisation tools, subtitling capacity, and citation infrastructure. * Collaborating with Wikimedia communities to organise [[m:Wiki_Loves_Languages/2026|Wiki Loves Languages]] campaign and improve Wikipedia content about languages. ; What we are building * Support OpenSpeaks Fellows across five language clusters (eastern, northern, and southern India; Nepal; Sri Lanka) to record, subtitle, review, and bring oral histories on Wikimedia Commons, and improve Wikipedia, Wikidata, and Wikisource. * Help pilot WikiVoice: experimental infrastructure (from the Wikimedia Futures Lab) for language archivists to publish oral knowledge and generate references for Wikimedia projects. * Explore AI-assisted speech-to-text for languages with legacy audio-video archives. * Produce open educational resources (OERs) on Meta/Wikiversity so other archivist-Wikimedians can replicate the model. ; Timeline (July 2026–June 2027) * '''Q1''': Onboard fellows and partners; co-design WikiVoice roadmap; run FAIR–CARE training * '''Q2''': Begin documentation and digitisation pilots; start subtitling with AI-STT where appropriate * '''Q3''': Scale documentation across all clusters; test WikiVoice citation workflows * '''Q4''': Consolidate outputs; publish documentation; evaluate and plan for Year 3 [[User:Psubhashish|Psubhashish]] ([[User talk:Psubhashish|कुरा गर्नुहोस्]]) १६:४७, ३ अप्रिल २०२६ (नेपाली समय) == आफ्नो बारेमा == म नेपाली पुर्बेली लोक गायक हु । र मेरो बारेमा विकिपिडिया मा मेरोमा बारेमा पनि छापियोस भन्ने मेरो चाहाना हो अब कसरी गर्ने [[User:Soonzooy|Soonzooy]] ([[User talk:Soonzooy|कुरा गर्नुहोस्]]) २३:४०, ८ अप्रिल २०२६ (नेपाली समय) == बिन्द किशोर साह पृष्ठ मेटाउने निर्णयबारे पुनर्विचार सम्बन्धमा == नमस्ते सरोजजी, मैले भर्खरै सिर्जना गरेको '''<nowiki/>'बिन्द किशोर साह'''' पृष्ठ तपाईँले 'उल्लेखनीयता' (Notability) को आधारमा मेटाउनुभएको रहेछ। म यो जानकारी गराउन चाहन्छु कि म नेपाल सरकारको '''पूर्व उपप्रधानमन्त्रीको स्वकीय सचिव''' (परिचय पत्र नं ७९६) को रूपमा कार्य गरिसकेको र हाल '''राष्ट्रिय मुक्ति पार्टी नेपाल'''को केन्द्रीय सदस्य तथा केन्द्रीय कार्यालय सचिवको जिम्मेवारीमा सक्रिय व्यक्ति हुँ। मसँग मेरो राजनीतिक यात्रा र सामाजिक योगदानका बारेमा विभिन्न राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूमा प्रकाशित समाचारका सन्दर्भहरू (References) पनि छन्। मलाई लाग्छ, एउटा राजनीतिक व्यक्तित्व र लेखक (किशोर गुरु) को रूपमा मेरो विवरण विकिपिडियामा रहनु सान्दर्भिक हुन्छ। यदि मेरो उल्लेखनीयतामा केही कमी देखिएमा मलाई सुधारका लागि मार्गदर्शन गरिदिनुहुन विनम्र अनुरोध गर्दछु। धन्यवाद। [[User:किशोर गुरु|किशोर गुरु]] ([[User talk:किशोर गुरु|कुरा गर्नुहोस्]]) १२:३७, १५ अप्रिल २०२६ (नेपाली समय) :नमस्ते, [[प्रयोगकर्ता:किशोर गुरु|किशोर गुरु]] जी, आफू सम्बन्धित लेखमा सम्पादन गर्दा COI ([[विकिपिडिया:चासोको अन्तरद्वन्द|चासोको अन्तरद्वन्द]]) लागू हुन्छ, जसले निष्पक्षता प्रभावित गर्न सक्छ। यस्तो COI सम्पादन विकिपिडियामा कडा रूपमा निरुत्साहित गरिएको हुन्छ। कृपया प्रत्यक्ष सम्पादन गर्नुको सट्टा परिवर्तनहरू सुझावका रूपमा प्रस्तुत गर्नुहोस् वा स्वतन्त्र सम्पादकमार्फत सुधार गराउनुहोस्। विकिपिडियामा उल्लेखनीयता व्यक्तिगत पद, जिम्मेवारी वा आत्मवर्णनका आधारमा होइन, स्वतन्त्र र विश्वसनीय तेस्रो-पक्ष स्रोतहरूमा प्रकाशित पर्याप्त कभरेजका आधारमा निर्धारण गरिन्छ। धन्यवाद। [[User:Saroj|Saroj]] ([[User talk:Saroj|कुरा गर्नुहोस्]]) १५:५०, १५ अप्रिल २०२६ (नेपाली समय) == प्रयोगकर्ता वार्ता: डायमण्ड जोशी नाम परिवर्तन गर्नुपर्ने परिस्थिति == प्रयोगकर्ता वार्ता: डायमण्ड जोशी पृष्ठमा केही व्याकरणिक त्रुटी र स्वयम् उनले पनि इमेल बिर्सिएको कारण त्यो पृष्ठको नाम परिवर्तन गर्ने भन्दै उनको अनुरोधले मैले पृष्ठको नाम परिवर्तन गरेको छु . [[User:Prahlad Nepal|Prahlad Nepal]] ([[User talk:Prahlad Nepal|कुरा गर्नुहोस्]]) १८:५५, १२ अगस्ट २०२६ (नेपाली समय) :@[[प्रयोगकर्ता:Prahlad Nepal|Prahlad Nepal]] विकिपिडियामा 'हिरालाल जैसी' नामक कुनै प्रयोगकर्ता नभएकाले र प्रयोगकर्ता नाम परिवर्तनका लागि सम्बन्धित प्रयोगकर्ताले स्वयं अनुरोध गर्नुपर्ने हुँदा पृष्ठ सारेर प्रयोगकर्ताको नाम परिवर्तन गर्नु उचित हुँदैन। तपाईंले यसअघि पनि प्रयोगकर्ता वार्ता:डायमण्ड जोशी पृष्ठलाई प्रयोगकर्ता वार्ता:प्रल्हाद नेपाल मा सार्नुभएको थियो। प्रयोगकर्ता नाम परिवर्तन आवश्यक भए सम्बन्धित प्रयोगकर्ताले स्वयं त्यसका लागि अनुरोध गर्नुपर्छ। :कृपया आगामी दिनमा यस्तो कार्य नगर्नुहोला। यस्तो कार्य पुनः दोहोरिएमा यसलाई बर्बरता मानी आवश्यक कारबाही गर्नुपर्ने हुन सक्छ। [[User:Saroj|Saroj]] ([[User talk:Saroj|कुरा गर्नुहोस्]]) १९:१९, १२ अगस्ट २०२६ (नेपाली समय) 9m8slie9bhqu2ka4p1e2pm91h5qfpzv 0 113728 1369449 1363233 2026-08-12T23:49:38Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 7 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1369449 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | name = युफोरिया</br>Euphoria | image = Euphoria intertitle.png | image_alt = शीर्षक कार्ड | genre = [[किशोर नाटक]] <!-- Please DO NOT add any more genres before reaching a consensus on the talk page first!--> | creator = [[साम लेभिनसन]] | based_on = {{based on|''[[युफोरिया (इजरायली टिभी शृङ्खला)|युफोरिया]]''|[[रोन लेसम]]|डाफना लेभिन|तिमीरा यार्डिन}} | writer = साम लेभिनसन | starring = {{Plainlist| * [[जेन्डेया]] * [[मौड अपाटो]] * एङ्गस क्लाउड * [[एरिक डेन]] * [[अलेक्सा डेमी]] * [[जेकब एलोर्डी]] * [[बार्बी फेरेरा]] * निका किङ * [[स्ट्रम रिड]] * [[हन्टर सेफर]] * [[एल्जी स्मिथ]] * [[सिड्नी स्विनी]] }} | narrated = जेन्डेया | composer = {{Plainlist| * [[ल्याब्रिन्थ]] * [[गुस्ताभ रुडमान रामबली]] }} | country = संयुक्त राज्य अमेरिका | language = अङ्ग्रेजी | num_seasons = १<!--Only increment as a new season premieres, per the documentation of the template!--> | num_episodes = ८<!--Only increment as a new episode premieres, per the documentation of the template!--> | list_episodes = #एपिसोडहरू | executive_producer = {{Plainlist| * साम लेभिनसन * [[ड्रेक (सङ्गीतकार)|ड्रेक]] * फ्युचर द प्रिन्स * [[रोन लेसेम]] * डाफना लेभिन * तिमीरा यार्देनी * रवि नन्दन * केभिन टुरिन * {{nowrap|हडास मोजेस लिचन्स्टेन}} * मिरित तोवी * योरम मोकाडी * [[ग्यारी लेनन]] }} | producer = | cinematography = {{Plainlist| * मार्सेल रेव * ड्रु डेनियल * एडम न्यूपोर्ट-बेरा * एन्ड्र केमेटोफ }} | editor = {{Plainlist| * जुलियो पेरेज चौथौ * ह्यारी युन * लौरा जेम्पेल }} | runtime = ५४–६१ मिनेट | company = {{Plainlist| * [[ए२४ (कम्पनी)|ए२४]] * द रिजनेबल बन्च * लिटिल लेम्ब * [[ड्रिमक्रु ]] * टेडी प्रोडक्सन्स }} | network = [[एचबिओ]] | location = [[लस एन्जलस]], क्यालिफोर्निया | first_aired = {{Start date|2019|6|16}} | last_aired = {{End date|वर्तमान}} | website = https://www.hbo.com/euphoria }} '''''युफोरिया''''' ({{Lang-en|Euphoria}}) [[साम लेभिनसन]]द्वारा सिर्जना गरिएको एक अमेरिकी [[किशोर नाटक]] टेलिभिजन शृङ्खला हो, जुन [[युफोरिया (इजरायली टिभी शृङ्खला)|समान नामको इजरायली लघु-शृङ्खला]]मा आधारित छ।<ref>{{cite web |title=Euphoria – TV Productions |url=https://www.tedy.co.il/en/euphoria |website=Tedy Productions }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190617053423/https://www.tedy.co.il/en/euphoria |date=2019-06-17 }}</ref><ref>{{Cite web|last=Dwilson|first=Stephanie Dube|url=https://heavy.com/entertainment/2019/08/israeli-euphoria-vs-hbo/|title=Israeli 'Euphoria' vs HBO 'Euphoria': Comparisons & Videos|website=[[Heavy.com]]|date=2019-08-04|access-date=2019-11-27}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190804204516/https://heavy.com/entertainment/2019/08/israeli-euphoria-vs-hbo/ |date=2019-08-04 }}</ref> युफोरियाले सेक्स, लागु पदार्थ, मित्रता, प्रेम, पहिचान र आघातको अनुभव मार्फत उच्च विद्यालयका विद्यार्थीहरूको समूहलाई पछ्याउँदछ।<ref name="SeriesOrder">{{cite web|url=https://deadline.com/2018/07/hbo-series-order-teen-drama-pilot-euphoria-based-israeli-thriller-zendaya-drake-future-prince-1202436451/|title='Euphoria' Pilot Starring Zendaya Picked Up To Series By HBO, Drake & Future the Prince Join As Executive Producers|last1=Andreeva|first1=Nellie|date=July 30, 2018|website=Deadline Hollywood|access-date=July 30, 2018}}</ref> यो शृङ्खलामा प्रमुख भूमिकामा [[जेन्डेया]]ले अभिनय गरेकी छिन्। सन् २०१८ जुन १६ मा यस टेलिभिजन शृङ्खलाको पहिलो संस्करण [[एचबिओ]]मा प्रदर्शन भएको थियो।<ref>{{cite news|title=HBO/Cinemax Programming Overview – Fall 2018|url=http://www.thefutoncritic.com/news/2018/10/04/hbo-cinemax-programming-overview-fall-2018-498214/20181004hbo01/|work=[[The Futon Critic]]|date=October 4, 2018}}</ref><ref>{{cite news|title=Zendaya's HBO Drama Euphoria to Premiere in June — Watch Teaser|url=https://tvline.com/2019/04/11/zendaya-euphoria-premiere-date-hbo-trailer-video/|work=[[TVLine]]|date=April 11, 2019}}</ref> सन् २०१९ जुलाईमा यस टेलिभिजन शृङ्खलाको दोस्रो संस्करणको लागि नविकरण गरिएको थियो। 'युफोरिया'ले आलोचकहरूबाट सकारात्मक समीक्षा प्राप्त गरेको थियो, जसमा यस टेलिभिजन शृङ्खलाको छायाङ्कन, कथा, पृष्ठभूमि सम्पादन, प्रदर्शन, विशेष रूपमा जेन्डेया र हन्टर सेफरको अभिनयको प्रशंसा गर्नुका साथै आलोचकहरूले यस शृङ्खलाको परिपक्व विषयहरूमा दृष्टिकोण पुर्‍याएका थिए। यद्यपि केही आलोचकहरूले यस शृङ्खलामा नग्नता र यौन सामग्रीको प्रयोग भएको ठानेका थिए जसले गर्दा यो टेलिभिजन शृङ्खला विवादमा आएको थियो। यस शृङ्खलाले [[सर्वश्रेष्ठ अन्तर्राष्ट्रिय कार्यक्रमको लागि ब्रिटिस एकेडेमी टेलिभिजन पुरस्कार]], र [[नाटकमा उत्कृष्ट उपलब्धिको लागि टिसिए पुरस्कार]]को लागि नामाङ्कन प्राप्त गरेको थियो। जेन्डेयाले उनको प्रदर्शनको लागि, नाटक शृङ्खलामा सर्वश्रेष्ठ अभिनेत्रीको लागि प्राइमटाइम एमी पुरस्कार र स्याटेलाइट पुरस्कार जितेकी थिइन्। ==कलाकार र पात्रहरू== ===मुख्य=== <!-- Keep ordered according to on-screen credits --> * [[जेन्डेया]] रु बेनेटको रूपमा, संसारमा आफ्नो स्थान प्राप्त गर्न सङ्घर्ष गर्दै एक किशोरी लागुऔषध दुर्व्यसनी * [[मौड अपाटो]] लेक्सी होवार्डको रूपमा, रुको बाल्यकालको सबैभन्दा मिल्ने साथी, र क्यासीकी कान्छी बहिनी * एङ्गस क्लाउड फेज ओ'नीलको रूपमा, स्थानीय ड्रग डिलर जसले रुसँग नजिकको सम्बन्ध राख्दछ * [[जेकब एलोर्डी]] नेट ज्याकब्सको रूपमा, एक हाईस्कूल खेलाडी जसको क्रोधले उनको यौन असुरक्षालाई सामना गर्दछ * [[एरिक डेन]] क्याल ज्याकब्सको रूपमा, नेटका बुबा जसले आफ्नो परिवारबाट रहस्यहरू लुकाइरहेका छन् * [[अलेक्सा डेमी]] म्याडी पेरेजको रूपमा, नेटको अन-अगेन र अफ-अगेन प्रेमिका * [[बार्बी फेरेरा]] क्याट हर्नान्डिजको रूपमा, एक शरीर-सचेत किशोर जो उनको यौनिकता अन्वेषण गर्छिन् * निका किङ लेस्ली बेनेटको रूपमा, रु र जियाकी आमा * [[स्ट्रम रिड]] जिया बेनेटको रूपमा, रुकी कान्छी बहिनी * [[हन्टर सेफर]] जूल्स वनको रूपमा, एक [[ट्रान्सजेन्डर केटी]] जसले शहरमा सर्ने पछि रुलाई छिट्टै साथी बनाउँछिन् * [[एल्जी स्मिथ]] क्रिस्टोफर म्याकेको रूपमा, एक युवा फुटबल खेलाडी र क्यासीको प्रेमी जसलाई कलेजमा समायोजन गर्नमा कठिनाई भइरहेको छ * [[सिड्नी स्विनी]] क्यासी होवार्डको रूपमा, लेक्सीको जेठी बहिनी र म्याकेको प्रेमिका जसको कुख्यात यौन अतीत छ जसले उनको जीवनलाई असर गरिरहन्छ ===पुनरावर्ती=== <!-- Keep ordered according to on-screen credits --> * [[अस्टिन अब्राम्स]] एथन लुइसको रूपमा, क्याटको प्रेम रुचि * [[कोलमन डोमिङ्गो]] अलीको रूपमा, एक मानिस जो अक्सर रुको मादक पदार्थ बेनामी बैठकहरूमा बोल्दछन्<ref>{{cite web|last1=Franich|first1=Darren|title=HBO's teen shock-soap Euphoria is sweeter than you think: EW review|url=https://ew.com/tv-reviews/2019/06/14/euphoria-review-hbo/|work=[[Entertainment Weekly]]|access-date=June 16, 2019|date=June 14, 2019|archive-date=July 3, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190703083356/https://ew.com//tv-reviews/2019/06/14/euphoria-review-hbo/|url-status=live}}</ref> * [[किन जोनसन]] ड्यानियलको रूपमा, क्याटको पूर्व प्रेमी जसले क्यासीमा चासो लिन्छन् * [[लुकास गेज]] टायलर क्लार्कसनको रूपमा, एक कलेज विद्यार्थी जसलाई एक पार्टीमा म्याडीसँग यौन सम्बन्ध राखेकोमा नेटद्वारा क्रूरतापूर्वक आक्रमण गरिन्छ * [[अलाना उबाच]] सूज होवार्डको रूपमा, लेक्सी र क्यासीकी मादक आमा * सोफिया रोज विल्सन बिबीको रूपमा, म्याडी, क्याट र क्यासीको साथी * ब्रुस वेक्सलर रोबर्ट बेनेटको रूपमा, रुका बुबा * [[इलपिडिया क्यारिलो]] सोनिया पेरेजको रूपमा, म्याडीकी आमा * रुबेन डारियो टेड पेरेजको रूपमा, म्याडीका बुबा * नोलन बेटमन वेसको रूपमा, क्याटको पहिलो हुक अप * टायलर टिम्न्स र ट्रिस्टन टिम्न्स ट्राय म्याके र रोय म्याकेका रूपमा, क्रिस्टोफरका जुम्ल्याहा भाइहरू * जाभन वाल्टन एष्ट्रेको रूपमा, फेज्कोको "सानो भाइ" * [[सिलो फर्नान्डिज]] ट्रेभोरको रूपमा, फेममा एक स्टोर क्लर्क * क्र्यान्स्टन जोनसन फ्रेडरिक म्याके, क्रिस्टोफरका बुबा * [[निक ब्लड]] गस होवार्ड रूपमा, क्यासी र लेक्सीका बुबा * [[पाउला मार्सल]] मार्सा ज्याकब्सको रूपमा, नेटकी आमा * जाक स्टिनर आरोन ज्याकब्सको रूपमा, नेटको भाइ * [[जोन एल्स]] डेभिड वनको रूपमा, जुल्सका बुबा * [[बब्बी साल्वर मेनुज]] टिसीको रूपमा, जुल्सको साथी * क्विन्टेसा स्विन्डेल एनाको रूपमा, जुल्सको नयाँ प्रेम रुचि {{Clear}} ===अतिथि=== * [[विल पेल्ट्ज]] ल्यूक कास्टेनको रूपमा, एक पूर्व इस्ट हाईल्यान्ड विद्यार्थी * [[पेल जेम्स]] एमी वनको रूपमा, जुल्सकी आमा * एली मेरी इभान्स नतालीको रूपमा, नेटकी विन्टर औपचारिक डेट ==एपिसोडहरू== {{Episode table |background=#643190 |overall= |title=40 |director= |writer= |airdate= |viewers= |country=U.S. |episodes= {{Episode list |EpisodeNumber=१ |Title=पायलट |DirectedBy=[[अगस्टिन फ्रिजेल]] |WrittenBy=[[साम लेभिनसन]] |OriginalAirDate={{Start date|2019|6|16}} |Viewers= ०.५७७<ref name="1.01">{{cite web|url=http://www.showbuzzdaily.com/articles/showbuzzdailys-top-150-sunday-cable-originals-network-finals-6-16-2019.html|title=Updated: ShowBuzzDaily's Top 150 Sunday Cable Originals & Network Finals: 6.16.2019|last=Metcalf|first=Mitch|date=June 18, 2019|work=[[Showbuzz Daily]]|accessdate=June 18, 2019}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190627004226/http://www.showbuzzdaily.com/articles/showbuzzdailys-top-150-sunday-cable-originals-network-finals-6-16-2019.html |date=June 27, 2019 }}</ref> |ShortSummary= |LineColor=643190 }} {{Episode list |EpisodeNumber=२ |Title=स्टन्टिन' लाइक माई ड्याडी |DirectedBy=साम लेभिनसन |WrittenBy=साम लेभिनसन |OriginalAirDate={{Start date|2019|6|23}} |Viewers= ०.५७४<ref name="1.02">{{cite web|url=http://www.showbuzzdaily.com/articles/showbuzzdailys-top-150-sunday-cable-originals-network-finals-6-23-2019.html|title=Updated: ShowBuzzDaily's Top 150 Sunday Cable Originals & Network Finals: 6.23.2019|last=Metcalf|first=Mitch|date=June 25, 2019|work=Showbuzz Daily|accessdate=June 25, 2019}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190626032137/http://www.showbuzzdaily.com/articles/showbuzzdailys-top-150-sunday-cable-originals-network-finals-6-23-2019.html |date=June 26, 2019 }}</ref> |ShortSummary= |LineColor=643190 }} {{Episode list |EpisodeNumber=३ |Title=मेड यु लुक |DirectedBy=साम लेभिनसन |WrittenBy=साम लेभिनसन |OriginalAirDate={{Start date|2019|6|30}} |Viewers= ०.४९३<ref name="1.03">{{cite web|url=http://www.showbuzzdaily.com/articles/showbuzzdailys-top-150-sunday-cable-originals-network-finals-6-30-2019.html|title=Updated: ShowBuzzDaily's Top 150 Sunday Cable Originals & Network Finals: 6.30.2019|last=Metcalf|first=Mitch|date=July 2, 2019|work=Showbuzz Daily|accessdate=July 2, 2019}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190702142158/http://www.showbuzzdaily.com/articles/showbuzzdailys-top-150-sunday-cable-originals-network-finals-6-30-2019.html |date=July 2, 2019 }}</ref> |ShortSummary= |LineColor=643190 }} {{Episode list |EpisodeNumber=४ |Title=शुक वन्स, पार्ट २ |DirectedBy=साम लेभिनसन |WrittenBy=साम लेभिनसन |OriginalAirDate={{Start date|2019|7|7}} |Viewers= ०.६०९<ref name="1.04">{{cite web|url=http://www.showbuzzdaily.com/articles/showbuzzdailys-top-150-sunday-cable-originals-network-finals-7-7-2019.html|title=Updated: ShowBuzzDaily's Top 150 Sunday Cable Originals & Network Finals: 7.7.2019|last=Metcalf|first=Mitch|date=July 10, 2019|work=Showbuzz Daily|accessdate=July 10, 2019}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190710142125/http://www.showbuzzdaily.com/articles/showbuzzdailys-top-150-sunday-cable-originals-network-finals-7-7-2019.html |date=July 10, 2019 }}</ref> |ShortSummary= |LineColor=643190 }} {{Episode list |EpisodeNumber=५ |Title='०३ बोनी एन्ड क्लाइड |DirectedBy=[[जेनिफर मोरिसन]] |WrittenBy=साम लेभिनसन |OriginalAirDate={{Start date|2019|7|14}} |Viewers= ०.५७९<ref name="1.05">{{cite web|url=http://www.showbuzzdaily.com/articles/showbuzzdailys-top-150-sunday-cable-originals-network-finals-7-14-2019.html|title=Updated: ShowBuzzDaily's Top 150 Sunday Cable Originals & Network Finals: 7.14.2019|last=Metcalf|first=Mitch|date=July 16, 2019|work=Showbuzz Daily|accessdate=July 16, 2019}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190717144209/http://www.showbuzzdaily.com/articles/showbuzzdailys-top-150-sunday-cable-originals-network-finals-7-14-2019.html |date=July 17, 2019 }}</ref> |ShortSummary= |LineColor=643190 }} {{Episode list |EpisodeNumber=६ |Title=द नेक्स्ट एपिसोड |DirectedBy=पिप्पा बियान्को |WrittenBy=साम लेभिनसन |OriginalAirDate={{Start date|2019|7|21}} |Viewers=०.५६९<ref name="1.06">{{cite web|url=http://www.showbuzzdaily.com/articles/showbuzzdailys-top-150-sunday-cable-originals-network-finals-7-21-2019.html|title=Updated: ShowBuzzDaily's Top 150 Sunday Cable Originals & Network Finals: 7.21.2019|last=Metcalf|first=Mitch|date=July 23, 2019|work=Showbuzz Daily|accessdate=July 23, 2019}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190723233816/http://www.showbuzzdaily.com/articles/showbuzzdailys-top-150-sunday-cable-originals-network-finals-7-21-2019.html |date=July 23, 2019 }}</ref> |ShortSummary= |LineColor=643190 }} {{Episode list |EpisodeNumber=७ |Title=द ट्रायल्स एन्ड ट्रिब्युलेसन्स अफ ट्राइङ टु पी ह्वाइल डिप्रेस्ड |DirectedBy=साम लेभिनसन |WrittenBy=साम लेभिनसन |OriginalAirDate={{Start date|2019|7|28}} |Viewers= ०.५४९<ref name="1.07">{{cite web|url=http://www.showbuzzdaily.com/articles/showbuzzdailys-top-150-sunday-cable-originals-network-finals-7-28-2019.html|title=Updated: ShowBuzzDaily's Top 150 Sunday Cable Originals & Network Finals: 7.28.2019|last=Metcalf|first=Mitch|date=July 30, 2019|work=Showbuzz Daily|accessdate=July 30, 2019}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190730142030/http://www.showbuzzdaily.com/articles/showbuzzdailys-top-150-sunday-cable-originals-network-finals-7-28-2019.html |date=July 30, 2019 }}</ref> |ShortSummary= |LineColor=643190 }} {{Episode list |EpisodeNumber=८ |Title=एन्ड साल्ट द अर्थ बिहाइन्ड यु |DirectedBy=साम लेभिनसन |WrittenBy=साम लेभिनसन |OriginalAirDate={{Start date|2019|8|4}} |Viewers= ०.५३०<ref name="1.08">{{cite web|url=http://www.showbuzzdaily.com/articles/showbuzzdailys-top-150-sunday-cable-originals-network-finals-8-4-2019.html|title=Updated: ShowBuzzDaily's Top 150 Sunday Cable Originals & Network Finals: 8.4.2019|last=Metcalf|first=Mitch|date=August 6, 2019|work=Showbuzz Daily|accessdate=August 6, 2019}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190806142247/http://www.showbuzzdaily.com/articles/showbuzzdailys-top-150-sunday-cable-originals-network-finals-8-4-2019.html |date=August 6, 2019 }}</ref> |ShortSummary= |LineColor=643190 }} }} ==उत्पादन== ===विकास=== जुन १, २०१७ मा, [[एचबिओ|एचबीओ]]ले रोन लेसेम, डाफना लेभिन, र तिमीरा यार्देनीद्वारा निर्मित सन् २०१२ को इजरायली टेलिभिजन शृङ्खला '[[युफोरिया (इजरायली टिभी शृङ्खला)|युफोरिया]]'को अनुकूलन विकास गरिरहेको घोषणा गरेको थियो। उक्त उत्पादन [[साम लेभिनसन]]ले लेख्ने आशा गरिएको थियो। उनी लेसेम, लेभिन, यार्देनी, हडास मोजेस लिचन्स्टेन, मिरिट तोवी, योराम मोकादी, र [[ग्यारी लेनन]]को साथ कार्यकारी उत्पादनमा लागेका थिए।<ref>{{cite web|last1=Andreeva|first1=Nellie|title='Euphoria' Provocative Teen Drama Based On Israeli Format In Works At HBO|url=https://deadline.com/2017/06/euphoria-provocative-drama-israeli-format-hbo-1202106195/|website=Deadline Hollywood|access-date=July 30, 2018|date=June 1, 2017|archive-date=August 23, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200823143236/https://deadline.com/2017/06/euphoria-provocative-drama-israeli-format-hbo-1202106195/|url-status=live}}</ref> लेभिन्सनले किशोरावस्थाका आफ्ना अनुभवहरूको आधारमा शृङ्खला बनाएका थिए, जसमा [[चिन्ता]], [[डिप्रेसन (मुड)|डिप्रेसन]], र [[लागुपदार्थको लत]] सँगको उनको सङ्घर्ष समावेश छ।<ref>{{cite web |title=TX Festival Q&A: Euphoria presented by HBO (2019) |url=https://www.youtube.com/watch?v=NZv1Gc9DleY |website=Youtube |publisher=ATXFestival |accessdate=11 August 2020 |archive-date=June 26, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200626105955/https://www.youtube.com/watch?v=NZv1Gc9DleY&app=desktop |url-status=live }}</ref> उनले भनेका थिए, "यो निरन्तर चिन्ता हो जुन मलाई लाग्छ यो पीढीमा छ, जुन मलाई लाग्छ, सम्पूर्ण चलचित्र निर्माण प्रक्रियालाई सूचित गरेको थियो..."<ref>{{cite web |title=Sam Levinson and Zendaya on the Hopefulness of Euphoria |url=https://www.hbo.com/video/euphoria/videos/sam-levinson-and-zendaya-interview |website=hbo.com |accessdate=27 June 2019 |archive-date=June 27, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190627165737/https://www.hbo.com/video/euphoria/videos/sam-levinson-and-zendaya-interview |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190627165737/https://www.hbo.com/video/euphoria/videos/sam-levinson-and-zendaya-interview |date=27 June 2019 }}</ref> मार्च १३, २०१८ मा, एचबीओ प्रोग्रामिङका अध्यक्ष क्यासी ब्लोइसले जेरुसेलममा आइएनटिभी सम्मेलनमा घोषणा गरेका थिए कि नेटवर्कले प्रोडक्सनलाई पायलट अर्डर दिएको थियो। पछि यो घोषणा गरिएको थियो कि पायलटको लागि उत्पादन कम्पनीको रूपमा [[ए२४ (कम्पनी)|ए२४]] काम गर्नेछ।<ref>{{cite web|last1=White|first1=Peter|title=HBO Hands 'Kids'-Meets-'Trainspotting' Teen Drama 'Euphoria' Pilot Order Based On Israeli Thriller|url=https://deadline.com/2018/03/hbo-hands-kids-meets-trainspotting-teen-drama-euphoria-series-order-based-on-israeli-series-1202336713/|website=Deadline Hollywood|access-date=July 30, 2018|date=March 13, 2018|archive-date=July 30, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180730234727/https://deadline.com/2018/03/hbo-hands-kids-meets-trainspotting-teen-drama-euphoria-series-order-based-on-israeli-series-1202336713/|url-status=live}}</ref> मार्च २७, २०१८ मा, यो घोषणा गरिएको थियो कि अगस्टिन फ्रिजेलले पायलट एपिसोडलाई निर्देशित गर्नेछिन् र सह कार्यकारी निर्माताको रूपमा सेवा गर्नेछिन्।<ref>{{cite web|last1=White|first1=Peter|title='Never Goin' Back' Director Augustine Frizzell To Direct HBO's Teen Drama Pilot 'Euphoria'|url=https://deadline.com/2018/03/never-goin-back-director-augustine-frizzell-to-direct-hbos-teen-drama-pilot-euphoria-1202354063/|website=Deadline Hollywood|access-date=July 30, 2018|date=March 27, 2018|archive-date=July 30, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180730234619/https://deadline.com/2018/03/never-goin-back-director-augustine-frizzell-to-direct-hbos-teen-drama-pilot-euphoria-1202354063/|url-status=live}}</ref> जुलाई ३०, २०१८ मा, यो घोषणा गरिएको थियो कि एचबीओले प्रोडक्सनलाई शृङ्खलाको अर्डर दिएको थियो र शृङ्खलाको प्रत्येक एपिसोड लेभिनसनले लेख्ने छन्। थप कार्यकारी निर्माताहरूमा ड्रेक, फ्युचर प्रिन्स, रवि नन्दन, र केभिन टुरिन समावेश गरिएको थियो, जबकि उत्पादन कम्पनीहरूमा ए२४ टेलिभिजन समावेश थियो।<ref name="SeriesOrder"/> जुलाई ११, २०१९ मा, शृङ्खला दोस्रो सत्रको लागि नविकरण गरिएको थियो।<ref name="S2Renewal">{{cite web|url=https://deadline.com/2019/07/euphoria-renewed-season-2-hbo-1202645169/|title='Euphoria' Renewed For Season 2 By HBO|work=[[Deadline Hollywood]]|first=Denise|last=Petski|date=July 11, 2019|accessdate=July 11, 2019|archive-date=July 15, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190715010824/https://deadline.com/2019/07/euphoria-renewed-season-2-hbo-1202645169/|url-status=live}}</ref> शृङ्खलाका लागि प्रचारक पोस्टर पर्सिभल र एसोसिएट्सद्वारा डिजाइन गरिएको थियो।<ref>{{cite web |title=Percival & Associates {{!}} Euphoria |url=http://percivalandassociates.com/portfolio_page/euphoria/ |website=percivalandassociates.com |accessdate=16 June 2019 |archive-date=September 21, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190921151125/http://percivalandassociates.com/portfolio_page/euphoria/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=Percival & Associates, LLC on Instagram: "#hbo #a24 #euphoria #zendaya #thisispna |url=https://www.instagram.com/p/BxdVf3dAlFM/ |website=instagram.com |accessdate=14 May 2019 |archive-date=August 23, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200823143236/https://www.instagram.com/accounts/login/?next=/p/BxdVf3dAlFM/ |url-status=live }}</ref> ===कास्टिङ=== जुन ५, २०१८ मा, यो घोषणा गरिएको थियो कि पायलटमा [[जेन्डेया]], [[स्ट्रम रिड]], [[मौड अपाटो]], [[एस्ट्रो (र्‍यापर)|ब्रायन "एस्ट्रो" ब्राडली]], [[एरिक डेन]], एङ्गस क्लाउड, [[अलेक्सा डेमी]], [[जेकब एलोर्डी]], [[बार्बी फेरेरा]], निका किङ, [[हन्टर सेफर]], र [[सिड्नी स्वीनी]] अभिनय गर्नेछन्।<ref>{{cite web|last1=Andreeva|first1=Nellie|last2=Hipes|first2=Patrick|title=Zendaya To Topline HBO's Drama Pilot 'Euphoria'; Storm Reid, Maude Apatow, Astro & Eric Dane Co-Star|url=https://deadline.com/2018/06/euphoria-zendaya-hbo-pilot-israeli-teen-drama-storm-reid-maude-apatow-eric-dane-1202403908/|website=Deadline Hollywood|access-date=July 30, 2018|date=June 5, 2018|archive-date=July 28, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190728121533/https://deadline.com/2018/06/euphoria-zendaya-hbo-pilot-israeli-teen-drama-storm-reid-maude-apatow-eric-dane-1202403908/|url-status=live}}</ref> अक्टोबर ३१, २०१८ मा, यो रिपोर्ट गरिएको थियो कि [[एल्जी स्मिथ]]लाई ब्रायन "एस्ट्रो" ब्राडलीको ठाउँमा शृङ्खलामा म्याकेको नियमित भूमिकामा राखिएको थियो। पछि यो रिपोर्ट गरिएको थियो कि [[अस्टिन अब्राम्स]]लाई पनि शृङ्खलामा कास्ट गरिएको थियो।<ref>{{cite web|last1=Andreeva|first1=Nellie|last2=Petski|first2=Denise|title='Euphoria': Algee Smith & Austin Abrams Cast In HBO Teen Drama Series|url=https://deadline.com/2018/10/euphoria-algee-smith-austin-abrams-cast-in-hbo-teen-drama-series-1202493380/|website=Deadline Hollywood|access-date=October 31, 2018|date=October 31, 2018|archive-date=November 1, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181101095459/https://deadline.com/2018/10/euphoria-algee-smith-austin-abrams-cast-in-hbo-teen-drama-series-1202493380/|url-status=live}}</ref> अप्रिल २०२० मा, यो घोषणा गरिएको थियो कि [[केल्भिन ह्यारिसन जुनियर]] दोस्रो सत्रको कास्टमा सामेल भएका थिए।<ref>{{cite web|url=https://collider.com/kelvin-harrison-jr-the-high-note-euphoria-season-2-interview/|title=Exclusive: ‘Euphoria’ Season 2 Adding Kelvin Harrison Jr. from ‘Luce’ and ‘Waves’|website=[[Collider (website)|Collider]]|first=Jeff|last=Sneider|date=April 14, 2020|accessdate=May 29, 2020|archive-date=June 3, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200603181049/https://collider.com/kelvin-harrison-jr-the-high-note-euphoria-season-2-interview/|url-status=live}}</ref> ===छायाङ्कन=== पुष्टि भएका स्थानहरूमा लस एन्जलसको सोनी स्टुडियोज, टोरेन्समा डेल अमो फेशन सेन्टर, र [[भ्याली ग्लेन, लस एन्जलस|भ्याली ग्लेन]]मा युलिसिस एस ग्रान्ट हाई स्कूल समावेश छन्।<ref>{{Cite web|url=https://www.popbuzz.com/tv-film/news/euphoria-hbo-filming-locations/|title=Where is Euphoria based? Here are the filming locations of the HBO teen drama|website=PopBuzz|language=en|access-date=2019-12-02|archive-date=October 18, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191018104612/https://www.popbuzz.com/tv-film/news/euphoria-hbo-filming-locations/|url-status=live}}</ref> दोस्रो सत्रको लागि उत्पादन सन् २०२० को दोस्रो त्रैमासिकमा सुरु हुन लागेको थियो, जसमा पहिलो टेबल रिड मार्च ११ मा लिइएको हो।<ref>{{Cite web|url=https://ew.com/tv/euphoria-season-2-table-read-first-look/|title=Euphoria cast offers a first look at their season 2 table read|last=Jones|first=Marcus|date=March 11, 2020|website=[[Entertainment Weekly]]|url-status=live|access-date=March 24, 2020|archive-date=March 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200324232028/https://ew.com/tv/euphoria-season-2-table-read-first-look/}}</ref> यद्यपि, '[[डेडलाइन हलिउड]]'का अनुसार, [[२०१९-२० कोरोना भाइरस प्रकोप|कोभिड-१९ माहामारी]]को कारण, यो अनिश्चित कालका लागि ढिला भएको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://deadline.com/2020/03/hbo-the-righteous-gemstones-tnt-snowpiercer-among-warnermedia-entertainment-series-shut-down-coronavirus-euphoria-delayed-1202882941/|title=HBO's 'The Righteous Gemstones', TNT's 'Snowpiercer' Among WarnerMedia Entertainment Series Shut Down Over Coronavirus, 'Euphoria' Delayed|last=Andreeva|first=Nellie|date=March 13, 2020|website=[[Deadline Hollywood]]|url-status=live|access-date=March 24, 2020|archive-date=March 31, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200331085515/https://deadline.com/2020/03/hbo-the-righteous-gemstones-tnt-snowpiercer-among-warnermedia-entertainment-series-shut-down-coronavirus-euphoria-delayed-1202882941/}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.teenvogue.com/story/hbo-euphoria-coronavirus-concerns|title=HBO's "Euphoria" to Suspend Production Due to Coronavirus Concerns|last=Nesvig|first=Kara|date=March 14, 2020|website=[[Teen Vogue]]|url-status=live|access-date=March 24, 2020|archive-date=March 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200324232030/https://www.teenvogue.com/story/hbo-euphoria-coronavirus-concerns}}</ref> ===सङ्गीत=== 'युफोरिया'को स्कोर अङ्ग्रेजी गायक, गीतकार, र रेकर्ड निर्माता [[ल्याब्रिन्थ]]द्वारा कम्पोज गरिएको थियो। '[[रोलिङ स्टोनसँग]]'को एउटा अन्तर्वार्तामा उनले भनेका थिए, "जब तपाईं किशोरावस्थामा फर्केर हेर्नुहुन्छ यसले अर्ध-जादुई तर अर्ध-पागल र अर्ध-मनोवैज्ञानिक महसुस गर्दछ। म सुनिश्चित गर्न चाहान्छु कि सङ्गीतले त्यस्ता चीजहरू महसुस गरेको छ।"<ref>{{cite web|url=https://www.rollingstone.com/music/music-features/labrinth-zendaya-euphoria-soundtrack-hbo-893594/|title=How Labrinth Created the Perfect Soundtrack for HBO's 'Euphoria'|last=Marks|first=Lily|last2=Marks|first2=Lily|work=[[Rolling Stone]]|date=2019-10-03|access-date=2019-11-25|archive-date=December 9, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191209014912/https://www.rollingstone.com/music/music-features/labrinth-zendaya-euphoria-soundtrack-hbo-893594/|url-status=live}}</ref> ल्याब्रिन्थ र जेन्डेयाद्वारा प्रदर्शन गरिएको गीत "[[अल फर अस]]", सत्र एक भरमा सङ्केत गरिएको छ, तर ठुलो सङ्गीत सङ्ख्या सत्र समापनको अन्तमा अभिनय गरिएको छ।<ref>{{Cite web|url=https://www.billboard.com/articles/news/television/8526417/euphoria-season-1-songs-list|title=Every Song Featured On Season 1 Of 'Euphoria'|website=Billboard|access-date=2019-11-25|archive-date=September 4, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190904082025/https://www.billboard.com/articles/news/television/8526417/euphoria-season-1-songs-list|url-status=live}}</ref> केही एपिसोडहरूमा २० भन्दा बढी गीतहरू प्रस्तुत गर्दै, यस कार्यक्रमले लोकप्रिय सङ्गीतको असामान्य रूपले व्यापक प्रयोग गर्दछ,<ref>{{Cite web|title=How Euphoria’s music supervisor Jen Malone soundtracks the show’s adolescent hedonism|url=https://www.thefader.com/2019/07/08/euphoria-music-supervisor-jen-malone-interview-hbo-zendaya|access-date=2020-08-08|website=The FADER|language=en|archive-date=June 13, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200613161156/https://www.thefader.com/2019/07/08/euphoria-music-supervisor-jen-malone-interview-hbo-zendaya|url-status=live}}</ref> जसमा हिप-हप, ट्र्याप, आरएन्डबी, प्रयोगात्मक, इन्डी रक, स्ट्यान्डर्ड्स र डू-हप समावेश गर्दछ।<ref>{{Cite web|date=2019-08-06|title=Every Song Featured On Season 1 Of 'Euphoria'|url=http://www.billboard.com/articles/news/television/8526417/euphoria-season-1-songs-list|access-date=2020-08-08|website=Billboard|archive-date=June 3, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200603134349/https://www.billboard.com/articles/news/television/8526417/euphoria-season-1-songs-list|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|last=Grobar|first=Matt|date=2020-07-10|title=‘Euphoria’ Music Supervisor Jen Malone On The Clearance Challenges Of Sam Levinson’s "Intense, Special Project"|url=https://deadline.com/2020/07/euphoria-music-supervisor-jen-malone-dispatches-from-elsewhere-interview-news-1202977189/|access-date=2020-08-08|website=Deadline|language=en|archive-date=August 3, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200803143026/https://deadline.com/2020/07/euphoria-music-supervisor-jen-malone-dispatches-from-elsewhere-interview-news-1202977189/|url-status=live}}</ref> 'युफोरिया'को पहिलो सत्रमा उनीहरूको कामको लागि, सङ्गीत पर्यवेक्षकहरू जेन मालोन (जसले [[एटलान्टा (टिभी शृङ्खला)|एटलान्टा]]को पनि पर्यवेक्षण गर्छन्) र एडम लेबरले सन् २०२० को टेलिभिजन नाटकमा सर्वश्रेष्ठ सङ्गीत पर्यवेक्षणको लागि गिल्ड अफ म्युजिक सुपरवाइजर्स पुरस्कार जितेका थिए।<ref>{{Cite web|title=Guild of Music Supervisors Awards: 'Once Upon a Time,' 'Queen & Slim' Among Winners|url=https://www.hollywoodreporter.com/lists/guild-music-supervisors-awards-2020-winners-list-full-1275905|access-date=2020-08-08|website=The Hollywood Reporter|language=en|archive-date=March 2, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200302004735/https://www.hollywoodreporter.com/lists/guild-music-supervisors-awards-2020-winners-list-full-1275905|url-status=live}}</ref> ====सत्र १==== {{Infobox album | name = युफोरिया<br>(एचबीओ शृङ्खला मूल स्कोर) | type = soundtrack | artist = [[ल्याब्रिन्थ]] | cover = | caption = | alt = | released = {{Start date|2019|10|4}} | recorded = | venue = | studio = | genre = साउन्डट्र्याक | length = {{Duration|m=63|s=13}} | label = [[सोनी म्युजिक इन्टरटेनमेन्ट]] | producer = | chronology = | prev_title = | prev_year = | next_title = | next_year = | misc = }} पहिलो सत्रको लागि साउन्डट्र्याक एल्बम डिजिटल डाउनलोडका लागि [[सोनी म्युजिक इन्टरटेनमेन्ट]]द्वारा ४ अक्टोबर २०१९ मा जारी गरिएको थियो।<ref>{{cite web |title=Euphoria (Original Score from the HBO Series) |url=https://music.apple.com/album/1481092579 |work=[[Apple Music]] |access-date=May 21, 2020 |archive-date=May 16, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200516034032/https://music.apple.com/album/1481092579 |url-status=live }}</ref> ;ट्र्याक सूची {{Track listing | total_length = {{Duration|m=63|s=13}} | title1 = न्यु गर्ल | length1 = १:०२ | title2 = फर्मूला | length2 = १:३१ | title3 = प्रिपेरिङ फर कल | length3 = ०:२८ | title4 = फरेभर | length4 = ३:२२ | title5 = प्लानिङ डेट | length5 = १:४१ | title6 = नेट ग्रोइङ अप | length6 = २:३३ | title7 = होम फ्रम रिह्याब | length7 = ०:४३ | title8 = वी अल न्यु | length8 = ३:०१ | title9 = से गुडनाइट | length9 = ०:४३ | title10 = शाइ गाइ | length10 = १:२५ | title11 = फलोइङ टायलर | length11 = १:२८ | title12 = स्टिल डन्ट नो माई नेम | length12 = २:३३ | title13 = क्याट्स डिनायल | length13 = १:३० | title14 = स्लाइडसो | length14 = ०:५६ | title15 = फ्यामिली भ्याकेसन | length15 = ०:२२ | title16 = ग्रेपफ्रुट डाइट | length16 = १:३५ | title17 = डब्ल्युटिएफ आर वी टकिङ फर | length17 = २:५१ | title18 = युफोरिया फनफेयर | length18 = १०:०७ | title19 = द लेक | length19 = ३:४५ | title20 = म्याडिज स्टोरी | length20 = ४:५१ | title21 = डिमान्डिङ एक्सिलेन्स | length21 = ३:३० | title22 = म्याके एन्डक्यासी | length22 = १:३२ | title23 = ग्याङ्स्टर | length23 = २:३० | title24 = ह्वेन आई आर.आई.पी. | length24 = २:५४ | title25 = अराइभिङ एट द फर्मल | length25 = ५:५८ | title26 = भर्जिन पिना कोलाडास | length26 = ०:२२ }} ==प्रतिक्रिया== ===आलोचनात्मक प्रतिक्रिया=== यस शृङ्खलालाई आलोचकहरूले सकारात्मक प्रतिक्रिया दिएका थिए जसको प्रशंसनीय कार्य यसको अभिनय, कथा, दृश्यहरू र परिपक्व विषयको लागि आएको थियो। समीक्षा समग्र वेबसाइट [[रोटेन टमेटोज]]मा पहिलो सत्रमा ९३ आलोचनात्मक समीक्षाको आधारमा ७.३१/१० को औसत रेटिङको साथ ८२% को सकारात्मक स्कोर छ,<ref name="S1RT"/> जसको परिणाम स्वरूप यसलाई "सर्टिफाइड फ्रेस" नाम दिइएको छ। वेबसाइटको महत्वपूर्ण सहमति सारांशमा भनिएको छ, "यद्यपि कहिलेकाँही हेर्न गाह्रो भए पनि, अद्वितीय चुनौतीपूर्ण र रोमाञ्चक शृङ्खला सिर्जना गर्न 'युफोरिया'ले आफ्नो क्रूर ईमानदारीलाई समानुभूतिपूर्ण र दृश्यात्मक - आँखाको साथ सन्तुलित राख्दछ जुन जेन्डेयाबाट शक्तिशाली अधोरेखित प्रदर्शनद्वारा एक साथ आयोजित छ।"<ref name="S1RT">{{Cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/tv/euphoria/s01|title=Euphoria: Season 1|last=|first=|date=2019-10-01|website=Rotten Tomatoes|archive-url=https://web.archive.org/web/20200823143307/https://www.rottentomatoes.com/tv/euphoria/s01|archive-date=August 23, 2020|url-status=live|access-date=}}</ref> "सामान्य अनुकूल समीक्षा" लाई सङ्केत गर्दै [[मेटाक्रिटिक]]ले, जसले भारित औसत प्रयोग गर्दछ, २६ समालोचकमा आधारित १०० मध्ये ६८ स्कोर निर्धारित गरेको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://www.metacritic.com/tv/euphoria/season-1|title=Euphoria: Season 1|website=[[Metacritic]]|access-date=June 26, 2019|archive-date=July 28, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190728121532/https://www.metacritic.com/tv/euphoria/season-1|url-status=live}}</ref> '[[इन्डीवायर]]'का बेन ट्राभर्सले कार्यक्रमको प्रामाणिकताको प्रशंसा गरेका थिए र कसरी एचबीओ "पूर्ण वास्तविकतामा आफैलाई आधार दिन्छ।" साथै, उनले जेन्डेयाको प्रदर्शन र कथनको पनि प्रशंसा गरेका थिए, र कसरी उनले अग्रणी भूमिका पूरा गर्न सफल हुन्छिन्।<ref>{{Cite web|url=https://www.indiewire.com/2019/06/euphoria-hbo-review-zendaya-series-1202146636/|title='Euphoria' Review: Zendaya's HBO Series Is a Teens-in-Crisis Horror Show|last=Travers|first=Ben|date=2019-06-04|website=[[IndieWire]]|access-date=2019-06-14|archive-date=June 5, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190605101731/https://www.indiewire.com/2019/06/euphoria-hbo-review-zendaya-series-1202146636/|url-status=live}}</ref> '[[द हलिउड रिपोर्टर]]'का टिम गुडम्यानले जेन्डेयाको प्रदर्शन र विषयवस्तुको ह्यान्डलिङको प्रशंसा गरेका थिए।<ref>{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/review/euphoria-review-1215681|title='Euphoria': TV Review|last=Goodman|first=Tim|date=June 5, 2019|work=The Hollywood Reporter|access-date=2019-06-13|archive-date=July 28, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190728121531/https://www.hollywoodreporter.com/review/euphoria-review-1215681|url-status=live}}</ref> 'ओब्जर्भर'का पायलट वीरेउतले कार्यक्रमलाई दृश्य आश्चर्यजनक, साथै पहल प्रदर्शनको रूपमा प्रशंसा गरेका थिए तर उक्त लेखोटलाई "अस्थिर, भरपर्दो रेखाले भरिएको" भनेर आलोचना गरेका थिए र कार्यक्रमलाई "आफ्नो ध्यान संकुचित राख्न" सिफारिस गरेका थिए।<ref>{{Cite web|url=https://observer.com/2019/06/euphoria-hbo-controversy-teen-drug-use-review/|title=Do HBO's Controversial 'Euphoria' Shock Tactics Have a Point?|last=Viruet|first=Pilot|date=2019-06-13|work=[[The New York Observer]]|access-date=2019-06-13|archive-date=June 13, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190613185021/https://observer.com/2019/06/euphoria-hbo-controversy-teen-drug-use-review/|url-status=live}}</ref> एपिसोडहरू मध्ये एकमा "करीव ३० लिङ्गहरू अनस्क्रिन देखा परेको" र एक पात्रको अनस्क्रिन वैधानिक बलात्कार रहेको रिपोर्ट भइसकेपछि यस शृङ्खलाले [[प्यारेन्ट्स टेलिभिजन काउन्सिल]]बाट आलोचना सङ्कलन गरेको थियो। प्यारेन्ट टेलिभिजन काउन्सिलले किशोरकिशोरीहरूमा "ग्राफिक वयस्क सामग्री" विपणनको लागि कार्यक्रमको आलोचना पनि गरेको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://www.foxnews.com/entertainment/euphoria-graphic-content-hbo|title=New HBO series 'Euphoria' sells 'graphic adult content' to 'teens and preteens,' parents group says|last=Napoli|first=Jessica|date=2019-06-12|website=[[Fox News]]|access-date=2019-06-13|archive-date=August 17, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190817184649/https://www.foxnews.com/entertainment/euphoria-graphic-content-hbo|url-status=live}}</ref> ===मुल्याङ्कन=== यस कार्यक्रमको प्रथम प्रदर्शनमा यसको समय स्लटमा ५७७,००० दर्शकहरू थिए, जुन एकै रातको रेखीय रिप्ले र [[एचबीओ गो]]/[[एचबीओ नाउ|नाउ]]मा प्रारम्भिक दृश्य पछि एक मिलियनमा पुगेको थियो। प्रथम प्रदर्शन पछि [[ह्यासट्याग]] #EuphoriaHBO [[ट्विटर]]मा संयुक्त राज्य अमेरिकामा नम्बर एक र विश्वव्यापी नम्बर तीन ट्रेन्ड भएको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://deadline.com/2019/06/euphoria-premieres-ratings-hbo-does-digital-social-media-1202633857/|title='Euphoria' Premieres To OK Linear Ratings On HBO, Does Well On Digital & Social|last=Andreeva|first=Nellie|date=2019-06-17|website=Deadline Hollywood|access-date=2019-06-18|archive-date=June 17, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190617223133/https://deadline.com/2019/06/euphoria-premieres-ratings-hbo-does-digital-social-media-1202633857/|url-status=live}}</ref> {{Television episode ratings | noshare = y | title1 = [[#ep1|पायलट]] | date1 = जुन १६, २०१९ | rs1 = ०.१७ | viewers1 = ०.५७७<ref name="1.01"/> | dvr1 = ०.०८ | dvrv1 = ०.२२५ | total1 = ०.२५ | totalv1 = ०.८०२<ref>{{cite web|url=https://programminginsider.com/live3-weekly-ratings-big-little-lies-on-hbo-leads-cable-in-raw-gains-among-total-viewers-and-key-demos/|title=Live+3 Weekly Ratings: 'Big Little Lies' on HBO Leads Cable in Raw Gains Among Total Viewers and Key Demos|last=Pucci|first=Douglas|date=June 21, 2019|work=Programming Insider|accessdate=June 21, 2019|archive-date=August 23, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200823143238/https://programminginsider.com/live3-weekly-ratings-big-little-lies-on-hbo-leads-cable-in-raw-gains-among-total-viewers-and-key-demos/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200823143238/https://programminginsider.com/live3-weekly-ratings-big-little-lies-on-hbo-leads-cable-in-raw-gains-among-total-viewers-and-key-demos/ |date=August 23, 2020 }}</ref> | title2 = [[#ep2|स्टन्टिन' लाइक माई ड्याडी]] | date2 = जुन २३, २०१९ | rs2 = ०.२० | viewers2 = ०.५७४<ref name="1.02"/> | dvr2 = ०.०७ | dvrv2 = ०.२०० | total2 = ०.२७ | totalv2 = ०.७७४<ref>{{cite web|url=https://programminginsider.com/live3-weekly-ratings-yellowstone-season-premiere-on-paramount-network-leads-all-of-television-in-overall-raw-gains/|title=Live+3 Weekly Ratings: 'Yellowstone' Season Premiere on Paramount Network Leads All of Television in Overall Raw Gains|last=Pucci|first=Douglas|date=June 28, 2019|work=Programming Insider|accessdate=June 28, 2019|archive-date=August 23, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200823143304/https://programminginsider.com/live3-weekly-ratings-yellowstone-season-premiere-on-paramount-network-leads-all-of-television-in-overall-raw-gains/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200823143304/https://programminginsider.com/live3-weekly-ratings-yellowstone-season-premiere-on-paramount-network-leads-all-of-television-in-overall-raw-gains/ |date=August 23, 2020 }}</ref> | title3 = [[#ep3|मेड यु लुक]] | date3 = जुन ३०, २०१९ | rs3 = ०.१९ | viewers3 = ०.४९३<ref name="1.03"/> | dvr3 = उपलब्ध/नभएको | dvrv3 = उपलब्ध/नभएको | total3 = उपलब्ध/नभएको | totalv3 = उपलब्ध/नभएको | title4 = [[#ep4|शुक वन्स, पार्ट २]] | date4 = जुलाई ७, २०१९ | rs4 = ०.२१ | viewers4 = ०.६०९<ref name="1.04"/> | dvr4 = ०.१० | dvrv4 = ०.२१८ | total4 = ०.३१ | totalv4 = ०.८२७<ref>{{cite web|url=https://programminginsider.com/live3-weekly-ratings-big-little-lies-on-hbo-ranks-fifth-among-all-telecasts-in-raw-adults-18-49-gains/|title=Live+3 Weekly Ratings: 'Big Little Lies' on HBO Ranks Fifth Among All Telecasts in Raw Adults 18-49 Gains|last=Pucci|first=Douglas|date=July 12, 2019|work=Programming Insider|accessdate=July 12, 2019|archive-date=August 23, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200823143238/https://programminginsider.com/live3-weekly-ratings-big-little-lies-on-hbo-ranks-fifth-among-all-telecasts-in-raw-adults-18-49-gains/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200823143238/https://programminginsider.com/live3-weekly-ratings-big-little-lies-on-hbo-ranks-fifth-among-all-telecasts-in-raw-adults-18-49-gains/ |date=August 23, 2020 }}</ref> | title5 = [[#ep5|०३ बोनी एन्ड क्लाइड]] | date5 = जुलाई १४, २०१९ | rs5 = ०.२१ | viewers5 = ०.५७९<ref name="1.05"/> | dvr5 = ०.१३ | dvrv5 = ०.२८९ | total5 = ०.३४ | totalv5 = ०.८६८<ref>{{cite web|url=https://programminginsider.com/live3-weekly-ratings-younger-leads-all-initial-telecasts-in-percentage-gains-among-adults-18-49/|title=Live+3 Weekly Ratings: 'Younger' Leads All Initial Telecasts in Percentage Gains Among Adults 18-49|last=Pucci|first=Douglas|date=July 19, 2019|work=Programming Insider|accessdate=July 19, 2019|archive-date=April 23, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200423145246/https://programminginsider.com/live3-weekly-ratings-younger-leads-all-initial-telecasts-in-percentage-gains-among-adults-18-49/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200423145246/https://programminginsider.com/live3-weekly-ratings-younger-leads-all-initial-telecasts-in-percentage-gains-among-adults-18-49/ |date=April 23, 2020 }}</ref> | title6 = [[#ep6|द नेक्स्ट एपिसोड]] | date6 = जुलाई २१, २०१९ | rs6 = ०.२० | viewers6 = ०.५६९<ref name="1.06"/> | dvr6 = ०.१२ | dvrv6 = ०.२६६ | total6 = ०.३२ | totalv6 = ०.८३५<ref>{{cite web|url=https://programminginsider.com/live3-weekly-ratings-snowfall-runner-up-among-scripted-cable-shows-for-raw-adults-18-49-gains/|title=Live+3 Weekly Ratings: 'Snowfall' Runner-Up Among Scripted Cable Shows for Raw Adults 18-49 Gains|last=Pucci|first=Douglas|date=July 26, 2019|work=Programming Insider|accessdate=July 26, 2019|archive-date=April 23, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200423123606/https://programminginsider.com/live3-weekly-ratings-snowfall-runner-up-among-scripted-cable-shows-for-raw-adults-18-49-gains/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200423123606/https://programminginsider.com/live3-weekly-ratings-snowfall-runner-up-among-scripted-cable-shows-for-raw-adults-18-49-gains/ |date=April 23, 2020 }}</ref> | title7 = [[#ep7|द ट्रायल्स एन्ड ट्रिब्युलेसन्स अफ ट्राइङ टु पी ह्वाइल डिप्रेस्ड]] | date7 = जुलाई २८, २०१९ | rs7 = ०.१९ | viewers7 = ०.५४९<ref name="1.07"/> | dvr7 = ०.१३ | dvrv7 = ०.२९७ | total7 = ०.३२ | totalv7 = ०.८४६<ref>{{cite web|url=https://programminginsider.com/live3-weekly-ratings-yellowstone-tops-all-telecasts-in-overall-raw-gains-queen-of-the-south-snowfall-and-animal-kingdom-also-cables-top-gainers/|title=Live+3 Weekly Ratings: 'Yellowstone’ Tops All Telecasts in Overall Raw Gains; 'Queen of the South', 'Snowfall' and 'Animal Kingdom' Also Cable's Top Gainers|last=Pucci|first=Douglas|date=August 2, 2019|work=Programming Insider|accessdate=August 2, 2019|archive-date=April 23, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200423163348/https://programminginsider.com/live3-weekly-ratings-yellowstone-tops-all-telecasts-in-overall-raw-gains-queen-of-the-south-snowfall-and-animal-kingdom-also-cables-top-gainers/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200423163348/https://programminginsider.com/live3-weekly-ratings-yellowstone-tops-all-telecasts-in-overall-raw-gains-queen-of-the-south-snowfall-and-animal-kingdom-also-cables-top-gainers/ |date=April 23, 2020 }}</ref> | title8 = [[#ep8|एन्ड साल्ट द अर्थ बिहाइन्ड यु]] | date8 = अगस्ट ४, २०१९ | rs8 = ०.२१ | viewers8 = ०.५३०<ref name="1.08"/> | dvr8 = ०.१२ | dvrv8 = ०.२७३ | total8 = ०.३३ | totalv8 = ०.८०३<ref>{{cite web|url=https://programminginsider.com/live3-weekly-ratings-archer-1999-season-finale-leads-all-telecasts-in-viewer-percentage-gains/|title=Live+3 Weekly Ratings: 'Archer: 1999' Season Finale Leads All Telecasts in Viewer Percentage Gains|last=Pucci|first=Douglas|date=August 10, 2019|work=Programming Insider|accessdate=August 10, 2019|archive-date=April 23, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200423100056/https://programminginsider.com/live3-weekly-ratings-archer-1999-season-finale-leads-all-telecasts-in-viewer-percentage-gains/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200423100056/https://programminginsider.com/live3-weekly-ratings-archer-1999-season-finale-leads-all-telecasts-in-viewer-percentage-gains/ |date=April 23, 2020 }}</ref> }} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== * {{Official website|https://www.hbo.com/euphoria}} * {{IMDb title|8772296}} * {{Rotten Tomatoes | tv/euphoria }} [[श्रेणी:अङ्ग्रेजी भाषाका टेलिभिजन कार्यक्रमहरू]] [[श्रेणी:अमेरिकी नाटक टेलिभिजन शृङ्खलाहरू]] [[श्रेणी:एचबिओ मूल कार्यक्रमहरू]] 491w8kmrz4hyyt95rb74v4jbe7bq1q4 0 120117 1369427 1349980 2026-08-12T16:02:57Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1369427 wikitext text/x-wiki {{Infobox university |name = नेपाली केन्द्रीय विभाग |image_name = |caption = |motto = |established = वि.सं. २०१६ |type = [[विश्वविद्यालय|सार्वजनिक विश्वविद्यालय]] |head = |students = |staff = |city = [[कीर्तिपुर नगरपालिका]] |country = [[नेपाल]] |campus = [[सहरी क्षेत्र|सहरी]] |website = }} '''नेपाली केन्द्रीय विभाग''' [[त्रिभुवन विश्वविद्यालय]]को ३८ केन्द्रीय विभागहरू मध्येको एक महत्वपूर्ण विभाग हो।<ref>{{Cite web |url=https://shikshapatra.com/2020/07/04/84319 |title=देशकै पुरानो विश्वविद्यालय |date=2020-07-04 |website=शिक्षा पत्र |language=नेपाली |accessdate=2021-01-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210121224512/https://shikshapatra.com/2020/07/04/84319 |date=2021-01-21 }}</ref> वि.सं. २०१६ मा विश्वविद्यालयको स्थापनासँगै यो विभागको स्थापना पनि भएको थियो।<ref>{{Cite web |url=https://www.setopati.com/social/87489/ |title=त्रिवि केन्द्रीय विभागको ट्वाइलेट कथा |website=सेतोपाटी |language=नेपाली |accessdate=2021-01-16 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> यो विभागले नेपाली भाषा र साहित्यमा निरन्तर आफ्नो योगदान दिइरहेको छ। नेपालमा रहेका नेपाली शिक्षण संस्थाहरूको केन्द्रको रूपमा समेत नेपाली केन्द्रीय विभागलाई लिने गरिएको छ।<ref>{{Cite web |url=https://tribhuvan-university.edu.np/ |title=Tribhuvan University of Nepal |website=tribhuvan-university.edu.np |language=en |accessdate=2021-01-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210112230336/https://tribhuvan-university.edu.np/ |date=2021-01-12 }}</ref>अङ्ग्रेजी भाषाको अक्सफोर्ड, क्यामब्रिज विश्वविद्यालय जस्तै नेपाली भाषाको विकासमा यो विभागको पनि उतिकै योगदान रहेको छ। कीर्तिपुरमा अवस्थित यो विभागको ६० वर्षभन्दा लामो इतिहास रहेको छ।<ref>{{Cite web |url=http://edusanjal.com/college/central-department-nepali-tribhuvan-university/ |title=Central Department of Nepali, Tribhuvan University, Kirtipur, Kathmandu |website=Edusanjal |language=en |accessdate=2021-01-16}}</ref> ==इतिहास== ==विषय== डा. नेत्र एटम, डा. अशोक थापाजस्ता युवा युवासर्जक तथा प्राध्यापक रहेको सो विभाग सृजनशीलताको केन्द्र पनि हो । एटमको प्रिय मौनता (कवितासङ्ग्रह) र थापाको सन्तापको धून (कथासङ्ग्रह) निकै लोकप्रिय छन् । ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} [[श्रेणी:त्रिभुवन विश्‍वविद्यालय]] fjxuysa67yotc7ddxablwiza2bhm7l6 0 123327 1369504 1320086 2026-08-13T09:23:06Z Saroj 31493 [[विकिपिडिया:हटक्याट|हटक्याट]]द्वारा [[श्रेणी:कर्णाली प्रदेशका नेपाली काङ्ग्रेसका राजनीतिज्ञहरू]] जोडियो 1369504 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | image = | name = जीवन बहादुर शाही | nickname = | birth_date = २०२१।११।२० | birth_place = | alma_mater = | death_date = | death_place = | nationality = नेपाली | office = [[कर्णाली प्रदेश]] मुख्यमन्त्री | profession = राजनीति | successor = [[राजकुमार शर्मा]] | party = [[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली कांग्रेस]] | spouse = | children = | deputy1 = | term_start1 = २०७८ कार्तिक १६<ref>{{Cite web |title=प्रेस विज्ञप्ति |url=http://oph.karnali.gov.np/sites/oph/files/2021-11/1111%60.png |access-date=2021-11-03 |website=प्रदेश प्रमुखको कार्यालय, कर्णाली प्रदेश |language=नेपाली }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211103055953/http://oph.karnali.gov.np/sites/oph/files/2021-11/1111%60.png |date=2021-11-03 }}</ref> | term_end1 = | deputy2 = | term_start2 = | term_end2 = | predecessor1 = [[महेन्द्रबहादुर शाही]] | successor1 = | office2 = | deputy3 = | term_start3 = | term_end3 = | predecessor2 = | successor2 = | office3 = | term_start4 = | term_end4 = | predecessor3 = | successor3 = | website ={{URL|http://ocmcm.karnali.gov.np/}} }} '''जीवन बहादुर शाही''' (जन्म:बि.सं. २०२१।११।२०)एक नेपाली राजनीतिज्ञ हुन्। उनी [[कर्णाली प्रदेश]]को दोस्रो मुख्यमन्त्री हुन्। उनी २०७८ कार्तिक १६ मा मुख्यमन्त्री नियुक्त भएका थिए।<ref>{{Cite web |title=प्रेस विज्ञप्ति |url=http://oph.karnali.gov.np/sites/oph/files/2021-11/1111%60.png |access-date=2021-11-03 |website=प्रदेश प्रमुखको कार्यालय, कर्णाली प्रदेश |language=नेपाली }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211103055953/http://oph.karnali.gov.np/sites/oph/files/2021-11/1111%60.png |date=2021-11-03 }}</ref> उनी नेपाली कांग्रेसका प्रदेश सभा संसदीय दलका नेता हुन्। == व्यक्तिगत विवरण<ref>{{Cite web|url=http://pga.karnali.gov.np/sites/pga/files/2020-01/Jivan%20Bahadur%20shahi.pdf|title=कर्णाली प्रदेश सभाका सदस्यहरूको व्यक्तिगत विवरण|website=|publisher=कर्णाली प्रदेश सभा|language=नेपाली|access-date=2021-11-03}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104092121/http://pga.karnali.gov.np/sites/pga/files/2020-01/Jivan%20Bahadur%20shahi.pdf |date=2021-11-04 }}</ref> == * नाम, थर जीवन बहादुर शाही * बाबुको नाम, थर: मान बहादुर शाही * आमाको नाम, थर: बेलकली शाही * पत्नीको नाम, थर: बसन्ती सिं शाही * स्थायी ठेगाना: **जिल्ला: हुम्ला , खार्पुनाथ गाउँपालिका वडा नं.:५ खर्पेलगाउँ * जन्म मिति : बि.सं: २०२१ फाल्गुण २० * शैक्षिक योग्यता : एम.ए.(राजनीतिशास्त्र) ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== <references/> ==बाह्य कडीहरू== [http://ocmcm.karnali.gov.np/ कर्णाली प्रदेश मुख्यमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालय] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211101175102/http://ocmcm.karnali.gov.np/ |date=2021-11-01 }} [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:नेपालका मुख्यमन्त्रीहरू]] [[श्रेणी:कर्णाली प्रदेशका मुख्यमन्त्रीहरू]] [[श्रेणी:२१औँ शताब्दीका नेपाली राजनीतिज्ञहरू]] [[श्रेणी:हुम्ला जिल्लाका मानिसहरू]] [[श्रेणी:कर्णाली प्रदेशका नेपाली काङ्ग्रेसका राजनीतिज्ञहरू]] mg3j73tboc1791hudu3rjkjl468x1vs 1369512 1369504 2026-08-13T09:24:53Z Saroj 31493 Synced 3 categories from enwiki ([[:m:User:Saroj/CatSync|CatSync]]) 1369512 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | image = | name = जीवन बहादुर शाही | nickname = | birth_date = २०२१।११।२० | birth_place = | alma_mater = | death_date = | death_place = | nationality = नेपाली | office = [[कर्णाली प्रदेश]] मुख्यमन्त्री | profession = राजनीति | successor = [[राजकुमार शर्मा]] | party = [[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली कांग्रेस]] | spouse = | children = | deputy1 = | term_start1 = २०७८ कार्तिक १६<ref>{{Cite web |title=प्रेस विज्ञप्ति |url=http://oph.karnali.gov.np/sites/oph/files/2021-11/1111%60.png |access-date=2021-11-03 |website=प्रदेश प्रमुखको कार्यालय, कर्णाली प्रदेश |language=नेपाली }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211103055953/http://oph.karnali.gov.np/sites/oph/files/2021-11/1111%60.png |date=2021-11-03 }}</ref> | term_end1 = | deputy2 = | term_start2 = | term_end2 = | predecessor1 = [[महेन्द्रबहादुर शाही]] | successor1 = | office2 = | deputy3 = | term_start3 = | term_end3 = | predecessor2 = | successor2 = | office3 = | term_start4 = | term_end4 = | predecessor3 = | successor3 = | website ={{URL|http://ocmcm.karnali.gov.np/}} }} '''जीवन बहादुर शाही''' (जन्म:बि.सं. २०२१।११।२०)एक नेपाली राजनीतिज्ञ हुन्। उनी [[कर्णाली प्रदेश]]को दोस्रो मुख्यमन्त्री हुन्। उनी २०७८ कार्तिक १६ मा मुख्यमन्त्री नियुक्त भएका थिए।<ref>{{Cite web |title=प्रेस विज्ञप्ति |url=http://oph.karnali.gov.np/sites/oph/files/2021-11/1111%60.png |access-date=2021-11-03 |website=प्रदेश प्रमुखको कार्यालय, कर्णाली प्रदेश |language=नेपाली }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211103055953/http://oph.karnali.gov.np/sites/oph/files/2021-11/1111%60.png |date=2021-11-03 }}</ref> उनी नेपाली कांग्रेसका प्रदेश सभा संसदीय दलका नेता हुन्। == व्यक्तिगत विवरण<ref>{{Cite web|url=http://pga.karnali.gov.np/sites/pga/files/2020-01/Jivan%20Bahadur%20shahi.pdf|title=कर्णाली प्रदेश सभाका सदस्यहरूको व्यक्तिगत विवरण|website=|publisher=कर्णाली प्रदेश सभा|language=नेपाली|access-date=2021-11-03}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104092121/http://pga.karnali.gov.np/sites/pga/files/2020-01/Jivan%20Bahadur%20shahi.pdf |date=2021-11-04 }}</ref> == * नाम, थर जीवन बहादुर शाही * बाबुको नाम, थर: मान बहादुर शाही * आमाको नाम, थर: बेलकली शाही * पत्नीको नाम, थर: बसन्ती सिं शाही * स्थायी ठेगाना: **जिल्ला: हुम्ला , खार्पुनाथ गाउँपालिका वडा नं.:५ खर्पेलगाउँ * जन्म मिति : बि.सं: २०२१ फाल्गुण २० * शैक्षिक योग्यता : एम.ए.(राजनीतिशास्त्र) ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== <references/> ==बाह्य कडीहरू== [http://ocmcm.karnali.gov.np/ कर्णाली प्रदेश मुख्यमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालय] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211101175102/http://ocmcm.karnali.gov.np/ |date=2021-11-01 }} [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:नेपालका मुख्यमन्त्रीहरू]] [[श्रेणी:कर्णाली प्रदेशका मुख्यमन्त्रीहरू]] [[श्रेणी:२१औँ शताब्दीका नेपाली राजनीतिज्ञहरू]] [[श्रेणी:हुम्ला जिल्लाका मानिसहरू]] [[श्रेणी:कर्णाली प्रदेशका नेपाली काङ्ग्रेसका राजनीतिज्ञहरू]] [[श्रेणी:सन् १९६५ मा जन्म]] [[श्रेणी:नेपालको दोस्रो संविधान सभाका सदस्यहरू]] [[श्रेणी:कर्णाली प्रदेश सभाका सदस्यहरू]] qw11dplrkesmfgogjyoma27aqrhifqs 0 125044 1369543 1361919 2026-08-13T11:32:02Z Prahlad Nepal 72094 /* संसद/संविधान सभा/प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२ */ 1369543 wikitext text/x-wiki {{Infobox constituency|name=सुर्खेत २|type=संसदीय|constituency_link=|parl_name=[[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]]|map1=|map2=|map3=|map4=|map_size=300|map_entity=|map_year=2017|image=Surkhet2PratinidhiSabha.svg|image2=Surkhet2PradeshSabha.png|image3=|image4=|caption=[[कर्णाली प्रदेश]]मा सुर्खेत २ |caption2=प्रदेश सभा खण्ड २(क) रातो, २(ख) निलो|caption3=|caption4=|district_label=प्रदेश<!-- can be State/Province, region, county -->|district=[[कर्णाली प्रदेश]]|region_label=जिल्ला<!-- can be State/Province, region, county -->|region=[[सुर्खेत जिल्ला]]|population=|electorate=१,२६,०४१|towns=|future=|year=२०४८<!-- year of establishment -->|abolished_label=|abolished=|elects_howmany=|seats=|party_label=<!-- defaults to "Party" -->|party=|members_label=[[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|सांसद]]|members=[[रमेशकुमार सापकोटा]] ([[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]] )|local_council_label=|local_council=|previous=|next=|blank1_name=[[प्रदेश सभा (नेपाल)|कर्णाली<br/>सांसद]] २(क)|blank1_info=यमलाल कँडेल ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]])|blank2_name=[[प्रदेश सभा (नेपाल)|कर्णाली प्रदेश<br/>सांसद]] २(ख)|blank2_info=विन्दामान विष्ट ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]])|blank3_name=|blank3_info=|blank4_name=|blank4_info=}} '''सुर्खेत २''' नेपालको [[सुर्खेत जिल्ला]]को संसदीय निर्वाचन क्षेत्रहरू मध्ये एक हो। २०७४ भदौ १५, मा निर्वाचन क्षेत्र निर्धारण आयोगले [[नेपाल सरकार]]लाई प्रतिवेदन बुझाएपछि यो निर्वाचन क्षेत्र अस्तित्वमा आएको थियो।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=तुफान न्यौपाने|शीर्षक=निर्वाचन क्षेत्र: जनसंख्यालाई ९०% र भूगोललाई १०%|युआरएल=https://www.himalkhabar.com/news/5133|कार्य=|प्रकाशक=हिमाल खबर|वेबसाइट=|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=१४ मार्च २०२२}}</ref><ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=१६५ निर्वाचन क्षेत्र बन्दा तपाईँको जिल्लामा कति वटा सिट?|युआरएल=https://pahilopost.com/content/-4847.html|कार्य=|प्रकाशक=पहिलो पोस्ट|वेबसाइट=|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=१४ मार्च २०२२}}</ref> यो निर्वाचन क्षेत्रमा पहिलेको क्षेत्र-३ पनि समेटिएको छ । == सम्मिलित क्षेत्रहरू == सुर्खेत २ संसदीय निर्वाचन क्षेत्रमा [[चौकुने गाउँपालिका]], [[पञ्चपुरी नगरपालिका]], [[बराहताल गाउँपालिका]] र [[वीरेन्द्रनगर नगरपालिका]]को वडा नंं. १-१४ समावेश छ। == प्रदेश सभा खण्डहरू == [[कर्णाली प्रदेश]] प्रदेश सभा क्षेत्रलाई निम्नलिखित खण्डहरूमा विभाजन गरिएको छ: * सुर्खेत २ (क) * सुर्खेत २ (ख) == संसद सदस्य == === [[नेपालको सङ्घीय संसद|संसद/संविधान सभा]]/[[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९|प्रतिनिधि सभा निर्वाचन]] === {| class="wikitable" ! colspan="2" |निर्वाचन !सदस्य !दल |- | style="background-color:{{party color|Nepali Congress}}" | |[[आम निर्वाचन २०४८|२०४८]] |[[शिवराज जोशी]] |[[नेपाली काङ्ग्रेस ]] |- | |[[आम निर्वाचन २०५१|२०५१]] |[[शिवराज जोशी]] |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] (तत्कालीन [[सुर्खेत-३]]) |- | style="background-color:{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[आम निर्वाचन २०५१|२०५१]] |यामलाल कँडेल |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एकीकृत मार्क्सवादी–लेनिनवादी)]] |- | |[[आम निर्वाचन २०५६|२०५६]] |[[शिवराज जोशी]] |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] (तत्कालीन [[सुर्खेत-३]]) |- | style="background-color:{{party color|Nepali Congress}}" | |[[आम निर्वाचन २०५६|२०५६]] |हृदयराम थानी |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- | style="background-color:{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[संविधान सभा निर्वाचन, २०६४|२०६४]] |यमलाल कँडेल |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एकीकृत मार्क्सवादी–लेनिनवादी)]] |- | |[[संविधान सभा निर्वाचन, २०६४|२०६४]] |नरबहादुर विष्ट |नेकपा माओवादी (तत्कालीन [[सुर्खेत-३]]) |- | style="background-color:{{party color|Nepali Congress}}" | |[[संविधान सभा निर्वाचन २०७०|२०७०]] |हृदयराम थानी |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- | |[[संविधान सभा निर्वाचन २०७०|२०७०]] |तप्तबहादुर विष्ट |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] (तत्कालीन [[सुर्खेत-३]]) |- | rowspan="2" style="background-color:{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७४|२०७४]] | rowspan="2" |नवराज रावत |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)]] |- | |[[नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी]] |- | style="color:inherit;background:{{party color|Nepali Congress}}" | |[[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९|२०७९]] |[[हृदयराम थानी]] |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- | style="color:inherit;background:{{party color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}" | |[[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२|२०८२]] |रमेशकुमार सापकोटा |[[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]] |} === [[प्रदेश सभा (नेपाल)|प्रदेश सभा]] === {{Col-begin}} {{Col-2}} ==== २(क) ==== {| class="wikitable" ! colspan="2" |निर्वाचन !सदस्य !दल |- |rowspan="2" style="background-color:{{party color|Nepal Communist Party}}"| |[[प्रदेश सभा निर्वाचन, २०७४|२०७४]] |rowspan="2"|[[यामलाल कँडेल]] |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)]] |- |''जेठ २०७५'' |[[नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी]] |- |rowspan="1" style="background-color:{{party color|Nepal Communist Party}}"| |[[प्रदेश सभा निर्वाचन, २०७९|२०७९]] |rowspan="1"|[[यामलाल कँडेल]] |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)]] |}{{Col-2}} ==== २(ख) ==== {| class="wikitable" ! colspan="2" |निर्वाचन !सदस्य !दल |- | style="background-color:darkred"| |[[प्रदेश सभा निर्वाचन, २०७४|२०७४]] |rowspan="2"|विन्दामान विष्ट |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]] |- |style="background-color:{{party color|Nepal Communist Party}}"| |''जेठ २०७५'' |[[नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी]] |- |rowspan="1" style="background-color:{{party color|Nepal Communist Party}}"| |[[प्रदेश सभा निर्वाचन, २०७९|२०७९]] |rowspan="1"|विन्दामान विष्ट |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)]] |}{{Col-end}} == निर्वाचन परिणाम == ==== [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२]] ==== {{Election results |cand1=[[रमेशकुमार सापकोटा]] |party1=[[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]] |votes1=30826 |cand2=नारायणकुमार कोइराला |party2=[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |votes2=16392 |cand3=कुलमणि देवकोटा |party3=[[नेकपा (एमाले)]] |votes3=13155 |cand4=झकबहादुर मल्ल |party4=[[नेपाली कम्युनिस्ट पार्टी]] |votes4=4587 |cand5=राजेन्द्र रामजाली |party5=[[श्रम संस्कृति पार्टी]] |votes5=1646 |cand6=अन्य |votes6=2160 |electorate=126041 |result=[[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]] विजयी |majority=14182 |source=<ref>{{Cite web |title=सुर्खेत २ मा रास्वपाका सापकोटा फराकिलो मतान्तरले विजयी |url=https://www.onlinekhabar.com/2026/03/1886539/sapkota-of-rsvp-wins-by-a-wide-margin-in-surkhet-2 |website=अनलाइनखबर}}</ref> }} ==== [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९]] ==== {{Election results |cand1=[[हृदयराम थानी]] |party1=[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |votes1=34625 |cand2=अमृतबहादुर बुढा क्षेत्री |party2=[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी–लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |votes2=29558 |cand3=टेकबहादुर चुनरा |party3=[[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]] |votes3=4601 |cand4=भीमबहादुर शाही |party4=[[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी]] |votes4=2632 |cand5=अन्य |votes5=1010 |invalid= |electorate= |result=[[नेपाली काङ्ग्रेस]] विजयी |majority=5067 |source=<ref name="2022el">{{Cite web|title=प्रतिनिधि सभा सदस्य निर्वाचनमा उम्मेदवारहरूको सूची|url=https://result.election.gov.np/ElectionResultCentral2079.aspx|website=निर्वाचन आयोग}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221129072853/https://result.election.gov.np/ElectionResultCentral2079.aspx |date=2022-11-29 }}</ref>}} ====[[प्रदेश सभा निर्वाचन, २०७९]] ==== {{col-start}} {{col-2}} =====२(क)===== {{Election results |cand1=[[यामलाल कँडेल]] |party1=[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी–लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |votes1=18561 |cand2=कालीप्रसाद शाक्य |party2=[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |votes2=18400 |cand3=सूर्यबहादुर खत्री |party3=[[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी]] |votes3=3685 |cand4=शिवप्रसाद उपाध्याय |party4=[[नेकपा (एकीकृत समाजवादी)]] |votes4=1274 |cand5=अन्य |votes5=768 |invalid= |electorate= |result=[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी–लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] विजयी |majority=161 |source=<ref name="2022el"/> }} {{col-2}} =====२(ख)===== {{Election results |cand1=विन्दमान विष्ट |party1=[[नेकपा (माओवादी केन्द्र)]] |votes1=13909 |cand2=ताराकेशर गौतम |party2=[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी–लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |votes2=9330 |cand3=मोहन सिंह बढुवाल |party3=[[नेकपा (एकीकृत समाजवादी)]] |votes3=6209 |cand4=कर्णबहादुर रेग्मी मगर |party4=[[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी]] |votes4=792 |cand5=अन्य |votes5=94 |invalid= |electorate= |result=[[नेकपा (माओवादी केन्द्र)]] विजयी |majority=4579 |source=<ref name="2022el"/> }} {{col-end}} ==== [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७४]] ==== {{Election results |party1=[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी–लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |cand1=[[नवराज रावत]] |votes1=37447 |party2=[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |cand2=[[हृदयराम थानी]] |votes2=28646 |cand3=अन्य |votes3=2897 |invalid=2557 |majority=8801 |electorate=102940 |result=[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी–लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] विजयी |source=निर्वाचन आयोग<ref>{{Cite web |title=प्रतिनिधि सभा सदस्य निर्वाचन २०७४ को परिणाम पुस्तक |url=https://www.election.gov.np/ecn/uploads/userfiles/ElectionResultBook/HoR2074.pdf |website=निर्वाचन आयोग |language=ne}}</ref> }} ==== [[प्रदेश सभा निर्वाचन, २०७४]] ==== {{Col-begin}} {{Col-2}} =====२(क) ===== {{Election results |party1=[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी–लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |cand1=[[यामलाल कँडेल]] |votes1=21282 |party2=[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |cand2=कमलराज रेग्मी |votes2=15947 |cand3=अन्य |votes3=2272 |invalid=1409 |majority=5335 |electorate=56267 |result=[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी–लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] विजयी |source=निर्वाचन आयोग<ref name="2017pa">{{Cite web |title=प्रदेश सभा सदस्य निर्वाचन, २०७४ को परिणाम पुस्तक |url=https://www.election.gov.np/ecn/uploads/userfiles/ElectionResultBook/PA2074.pdf |lang=ne |website=निर्वाचन आयोग}}</ref> }} {{Col-2}} =====२(ख) ===== {{Election results |party1= [[नेकपा (माओवादी केन्द्र)]] |cand1=विन्दमान विष्ट |votes1=15648 |party2=[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |cand2=ताप्तबहादुर विष्ट |votes2=12477 |cand3=अन्य |votes3=1475 |invalid=1090 |majority=3171 |electorate=46673 |result= [[नेकपा (माओवादी केन्द्र)]] विजयी |source=निर्वाचन आयोग<ref name="2017pa"/> }} {{Col-end}} ==== [[संविधान सभा निर्वाचन, २०७०]] ==== {{Election results |party1=[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |cand1=[[हृदयराम थानी]] |votes1=17419 |party2=[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी–लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |cand2=[[यामलाल कँडेल]] |votes2=9118 |party3=[[नेकपा (माओवादी केन्द्र)|एनेकपा (माओवादी)]] |cand3=भीमबहादुर मल्ल |votes3=7797 |party4=[[स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ|स्वतन्त्र]] |cand4=शिवप्रसाद उपाध्याय |votes4=4565 |party5=[[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी नेपाल]] |cand5=मुकुन्द श्याम गिरी |votes5=3167 |cand6=अन्य |votes6=2526 |invalid=1912 |electorate=58901 |majority=8301 |result=[[नेपाली काङ्ग्रेस]] विजयी |source=निर्वाचन आयोग<ref>{{Cite web |date= |title=Download FPTP Results(XML) |url=http://election.gov.np/CA2070/CAResults/FPTP/XML/FPTP.xml |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170520232602/http://election.gov.np/CA2070/CAResults/FPTP/XML/FPTP.xml |archive-date=20 May 2017 |access-date=11 November 2022 |website=निर्वाचन आयोग |language=ne}}</ref><ref>{{Cite web |title=पहिलो हुने निर्वाचित हुने निर्वाचनमा निर्वाचन क्षेत्र अनुसार सदर मत र बदर मत |url=http://election.gov.np/CA2070/CAResults/reportBody.php?selectedMenu=6&rand=1388574371 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20140416142021/http://election.gov.np/CA2070/CAResults/reportBody.php?selectedMenu=6&rand=1388574371 |archive-date=16 April 2014 |access-date=5 December 2022 |website=निर्वाचन आयोग |language=ne}}</ref><ref>{{Cite web |date= |title=निर्वाचन क्षेत्र अनुसार मतदाता सङ्ख्या |url=http://www.election.gov.np/election/uploads/files/pages/pdf_cons_wise1.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140401031644/http://www.election.gov.np/election/uploads/files/pages/pdf_cons_wise1.pdf |archive-date=1 April 2014 |access-date=5 December 2022 |website=निर्वाचन आयोग |language=ne}}</ref> }} ==== [[संविधान सभा निर्वाचन, २०६४]] ==== {{Election results |party1=[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी–लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |cand1=[[यामलाल कँडेल]] |votes1=16297 |party2=[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |cand2=[[हृदयराम थानी]] |votes2=14693 |party3=[[नेकपा (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी)]] |cand3=सीताकुमारी नेपाली |votes3=14441 |cand4=अन्य |votes4=2604 |invalid=1654 |majority=1604 |electorate=76746 |result=[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी–लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] विजयी |source=निर्वाचन आयोग<ref>{{Cite web |date= |title=Constituent Assembly Election 2064 List of Winning Candidates |url=http://www.election.gov.np/reports/CAResults/reportBody.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091003184536/http://www.election.gov.np/reports/CAResults/reportBody.php |archive-date=3 October 2009 |access-date=15 November 2020 |website=निर्वाचन आयोग |language=en}}</ref> }} ==== [[आम निर्वाचन २०५६]] ==== {{Election results |party1=[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |cand1=[[हृदयराम थानी]] |votes1=16870 |party2=[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी–लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |cand2=शिवराज उपाध्याय |votes2=15791 |party3=[[नेकपा (माले)]] |cand3=[[यामलाल कँडेल]] |votes3=1936 |color3={{party color|Communist Party of Nepal (Marxist–Leninist) (2002)}} |cand4=अन्य |votes4=2234 |invalid=972 |majority=899 |electorate=51604 |result=[[नेपाली काङ्ग्रेस]] विजयी |source=निर्वाचन आयोग<ref name="archive">{{Cite web |date= |title=Finalised Constituencies With Top Two Candidates (Comparative) |url=http://www.election-commission.org.np/toptwo.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20080124110554/http://www.election-commission.org.np/toptwo.php |archive-date=24 January 2008 |access-date=15 November 2020 |website=निर्वाचन आयोग }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080124110554/http://www.election-commission.org.np/toptwo.php |date=24 January 2008 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Election Results' 99 |url=https://nepalresearch.org/politics/background/elections_old/ec/alldistconst.htm |access-date=15 November 2020 |website=नेपाल रिसर्च}}</ref> }} ==== [[आम निर्वाचन २०५१]] ==== {{Election results |party1=[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी–लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |cand1=[[यामलाल कँडेल]] |votes1=12848 |party2=[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |cand2=[[हृदयराम थानी]] |votes2=11556 |party3=[[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी]] |cand3=ओमबहादुर जिसी |votes3=4172 |majority=1292 |result=[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी–लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] विजयी |source=निर्वाचन आयोग<ref name="archive" /><ref>{{Cite web |title=Auswertung der Wahlergebnisse vom 15. November 1994|url=https://nepalresearch.org/politics/background/elections_old/election_1994_constituency_results_english.pdf |access-date=18 December 2022 |website=नेपाल रिसर्च |language=de}}</ref> }} ==== [[आम निर्वाचन २०४८]] ==== {{Election results |party1=[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |cand1=[[शिवराज जोशी]] |votes1=16214 |party2=[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी–लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |cand2=- |votes2=10611 |majority=5603 |result=[[नेपाली काङ्ग्रेस]] विजयी |source=<ref>{{Cite web |title=Election 1991 Constituency Results |url=https://nepalresearch.org/politics/background/elections_old/election_1991_constituency_results_english.pdf |access-date=18 December 2022 |website=नेपाल रिसर्च |language=de}}</ref> }} == यो पनि हेर्नुहोस् == *[[नेपालको संसदीय निर्वाचन क्षेत्रहरूको सूची]] == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == * [http://www.election.gov.np/ecn/uploads/userfiles/maps/SURKHET.pdf सुर्खेत जिल्लाको निर्वाचन क्षेत्रहरूको नक्सा] {{कर्णाली प्रदेशका संसदीय निर्वाचन क्षेत्रहरू}} [[श्रेणी:नेपालको संसदीय निर्वाचन क्षेत्रहरू]] [[श्रेणी:सुर्खेत जिल्ला]] 6tsj6k82jf2etdh9r2xgdqdepe93zi5 1369544 1369543 2026-08-13T11:33:42Z Prahlad Nepal 72094 /* संसद/संविधान सभा/प्रतिनिधि सभा निर्वाचन */ 1369544 wikitext text/x-wiki {{Infobox constituency|name=सुर्खेत २|type=संसदीय|constituency_link=|parl_name=[[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]]|map1=|map2=|map3=|map4=|map_size=300|map_entity=|map_year=2017|image=Surkhet2PratinidhiSabha.svg|image2=Surkhet2PradeshSabha.png|image3=|image4=|caption=[[कर्णाली प्रदेश]]मा सुर्खेत २ |caption2=प्रदेश सभा खण्ड २(क) रातो, २(ख) निलो|caption3=|caption4=|district_label=प्रदेश<!-- can be State/Province, region, county -->|district=[[कर्णाली प्रदेश]]|region_label=जिल्ला<!-- can be State/Province, region, county -->|region=[[सुर्खेत जिल्ला]]|population=|electorate=१,२६,०४१|towns=|future=|year=२०४८<!-- year of establishment -->|abolished_label=|abolished=|elects_howmany=|seats=|party_label=<!-- defaults to "Party" -->|party=|members_label=[[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|सांसद]]|members=[[रमेशकुमार सापकोटा]] ([[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]] )|local_council_label=|local_council=|previous=|next=|blank1_name=[[प्रदेश सभा (नेपाल)|कर्णाली<br/>सांसद]] २(क)|blank1_info=यमलाल कँडेल ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]])|blank2_name=[[प्रदेश सभा (नेपाल)|कर्णाली प्रदेश<br/>सांसद]] २(ख)|blank2_info=विन्दामान विष्ट ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]])|blank3_name=|blank3_info=|blank4_name=|blank4_info=}} '''सुर्खेत २''' नेपालको [[सुर्खेत जिल्ला]]को संसदीय निर्वाचन क्षेत्रहरू मध्ये एक हो। २०७४ भदौ १५, मा निर्वाचन क्षेत्र निर्धारण आयोगले [[नेपाल सरकार]]लाई प्रतिवेदन बुझाएपछि यो निर्वाचन क्षेत्र अस्तित्वमा आएको थियो।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=तुफान न्यौपाने|शीर्षक=निर्वाचन क्षेत्र: जनसंख्यालाई ९०% र भूगोललाई १०%|युआरएल=https://www.himalkhabar.com/news/5133|कार्य=|प्रकाशक=हिमाल खबर|वेबसाइट=|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=१४ मार्च २०२२}}</ref><ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=१६५ निर्वाचन क्षेत्र बन्दा तपाईँको जिल्लामा कति वटा सिट?|युआरएल=https://pahilopost.com/content/-4847.html|कार्य=|प्रकाशक=पहिलो पोस्ट|वेबसाइट=|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=१४ मार्च २०२२}}</ref> यो निर्वाचन क्षेत्रमा पहिलेको क्षेत्र-३ पनि समेटिएको छ । == सम्मिलित क्षेत्रहरू == सुर्खेत २ संसदीय निर्वाचन क्षेत्रमा [[चौकुने गाउँपालिका]], [[पञ्चपुरी नगरपालिका]], [[बराहताल गाउँपालिका]] र [[वीरेन्द्रनगर नगरपालिका]]को वडा नंं. १-१४ समावेश छ। == प्रदेश सभा खण्डहरू == [[कर्णाली प्रदेश]] प्रदेश सभा क्षेत्रलाई निम्नलिखित खण्डहरूमा विभाजन गरिएको छ: * सुर्खेत २ (क) * सुर्खेत २ (ख) == संसद सदस्य == === [[नेपालको सङ्घीय संसद|संसद/संविधान सभा]]/[[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९|प्रतिनिधि सभा निर्वाचन]] === {| class="wikitable" ! colspan="2" |निर्वाचन !सदस्य !दल |- | style="background-color:{{party color|Nepali Congress}}" | |[[आम निर्वाचन २०४८|२०४८]] |[[शिवराज जोशी]] |[[नेपाली काङ्ग्रेस ]] |- | style="background-color:{{party color|Nepali Congress}}" | |[[आम निर्वाचन २०५१|२०५१]] |[[शिवराज जोशी]] |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] (तत्कालीन [[सुर्खेत-३]]) |- | style="background-color:{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[आम निर्वाचन २०५१|२०५१]] |यामलाल कँडेल |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एकीकृत मार्क्सवादी–लेनिनवादी)]] |- | style="background-color:{{party color|Nepali Congress}}" | |[[आम निर्वाचन २०५६|२०५६]] |[[शिवराज जोशी]] |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] (तत्कालीन [[सुर्खेत-३]]) |- | style="background-color:{{party color|Nepali Congress}}" | |[[आम निर्वाचन २०५६|२०५६]] |हृदयराम थानी |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- | style="background-color:{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[संविधान सभा निर्वाचन, २०६४|२०६४]] |यमलाल कँडेल |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एकीकृत मार्क्सवादी–लेनिनवादी)]] |- | style="background-color:{{party color|Nepali Congress}}" | |[[संविधान सभा निर्वाचन २०७०|२०७०]] |हृदयराम थानी |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- | rowspan="2" style="background-color:{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७४|२०७४]] | rowspan="2" |नवराज रावत |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)]] |- | |[[नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी]] |- | style="color:inherit;background:{{party color|Nepali Congress}}" | |[[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९|२०७९]] |[[हृदयराम थानी]] |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- | style="color:inherit;background:{{party color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}" | |[[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२|२०८२]] |रमेशकुमार सापकोटा |[[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]] |} === [[प्रदेश सभा (नेपाल)|प्रदेश सभा]] === {{Col-begin}} {{Col-2}} ==== २(क) ==== {| class="wikitable" ! colspan="2" |निर्वाचन !सदस्य !दल |- |rowspan="2" style="background-color:{{party color|Nepal Communist Party}}"| |[[प्रदेश सभा निर्वाचन, २०७४|२०७४]] |rowspan="2"|[[यामलाल कँडेल]] |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)]] |- |''जेठ २०७५'' |[[नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी]] |- |rowspan="1" style="background-color:{{party color|Nepal Communist Party}}"| |[[प्रदेश सभा निर्वाचन, २०७९|२०७९]] |rowspan="1"|[[यामलाल कँडेल]] |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)]] |}{{Col-2}} ==== २(ख) ==== {| class="wikitable" ! colspan="2" |निर्वाचन !सदस्य !दल |- | style="background-color:darkred"| |[[प्रदेश सभा निर्वाचन, २०७४|२०७४]] |rowspan="2"|विन्दामान विष्ट |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]] |- |style="background-color:{{party color|Nepal Communist Party}}"| |''जेठ २०७५'' |[[नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी]] |- |rowspan="1" style="background-color:{{party color|Nepal Communist Party}}"| |[[प्रदेश सभा निर्वाचन, २०७९|२०७९]] |rowspan="1"|विन्दामान विष्ट |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)]] |}{{Col-end}} == निर्वाचन परिणाम == ==== [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२]] ==== {{Election results |cand1=[[रमेशकुमार सापकोटा]] |party1=[[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]] |votes1=30826 |cand2=नारायणकुमार कोइराला |party2=[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |votes2=16392 |cand3=कुलमणि देवकोटा |party3=[[नेकपा (एमाले)]] |votes3=13155 |cand4=झकबहादुर मल्ल |party4=[[नेपाली कम्युनिस्ट पार्टी]] |votes4=4587 |cand5=राजेन्द्र रामजाली |party5=[[श्रम संस्कृति पार्टी]] |votes5=1646 |cand6=अन्य |votes6=2160 |electorate=126041 |result=[[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]] विजयी |majority=14182 |source=<ref>{{Cite web |title=सुर्खेत २ मा रास्वपाका सापकोटा फराकिलो मतान्तरले विजयी |url=https://www.onlinekhabar.com/2026/03/1886539/sapkota-of-rsvp-wins-by-a-wide-margin-in-surkhet-2 |website=अनलाइनखबर}}</ref> }} ==== [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९]] ==== {{Election results |cand1=[[हृदयराम थानी]] |party1=[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |votes1=34625 |cand2=अमृतबहादुर बुढा क्षेत्री |party2=[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी–लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |votes2=29558 |cand3=टेकबहादुर चुनरा |party3=[[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]] |votes3=4601 |cand4=भीमबहादुर शाही |party4=[[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी]] |votes4=2632 |cand5=अन्य |votes5=1010 |invalid= |electorate= |result=[[नेपाली काङ्ग्रेस]] विजयी |majority=5067 |source=<ref name="2022el">{{Cite web|title=प्रतिनिधि सभा सदस्य निर्वाचनमा उम्मेदवारहरूको सूची|url=https://result.election.gov.np/ElectionResultCentral2079.aspx|website=निर्वाचन आयोग}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221129072853/https://result.election.gov.np/ElectionResultCentral2079.aspx |date=2022-11-29 }}</ref>}} ====[[प्रदेश सभा निर्वाचन, २०७९]] ==== {{col-start}} {{col-2}} =====२(क)===== {{Election results |cand1=[[यामलाल कँडेल]] |party1=[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी–लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |votes1=18561 |cand2=कालीप्रसाद शाक्य |party2=[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |votes2=18400 |cand3=सूर्यबहादुर खत्री |party3=[[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी]] |votes3=3685 |cand4=शिवप्रसाद उपाध्याय |party4=[[नेकपा (एकीकृत समाजवादी)]] |votes4=1274 |cand5=अन्य |votes5=768 |invalid= |electorate= |result=[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी–लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] विजयी |majority=161 |source=<ref name="2022el"/> }} {{col-2}} =====२(ख)===== {{Election results |cand1=विन्दमान विष्ट |party1=[[नेकपा (माओवादी केन्द्र)]] |votes1=13909 |cand2=ताराकेशर गौतम |party2=[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी–लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |votes2=9330 |cand3=मोहन सिंह बढुवाल |party3=[[नेकपा (एकीकृत समाजवादी)]] |votes3=6209 |cand4=कर्णबहादुर रेग्मी मगर |party4=[[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी]] |votes4=792 |cand5=अन्य |votes5=94 |invalid= |electorate= |result=[[नेकपा (माओवादी केन्द्र)]] विजयी |majority=4579 |source=<ref name="2022el"/> }} {{col-end}} ==== [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७४]] ==== {{Election results |party1=[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी–लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |cand1=[[नवराज रावत]] |votes1=37447 |party2=[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |cand2=[[हृदयराम थानी]] |votes2=28646 |cand3=अन्य |votes3=2897 |invalid=2557 |majority=8801 |electorate=102940 |result=[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी–लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] विजयी |source=निर्वाचन आयोग<ref>{{Cite web |title=प्रतिनिधि सभा सदस्य निर्वाचन २०७४ को परिणाम पुस्तक |url=https://www.election.gov.np/ecn/uploads/userfiles/ElectionResultBook/HoR2074.pdf |website=निर्वाचन आयोग |language=ne}}</ref> }} ==== [[प्रदेश सभा निर्वाचन, २०७४]] ==== {{Col-begin}} {{Col-2}} =====२(क) ===== {{Election results |party1=[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी–लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |cand1=[[यामलाल कँडेल]] |votes1=21282 |party2=[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |cand2=कमलराज रेग्मी |votes2=15947 |cand3=अन्य |votes3=2272 |invalid=1409 |majority=5335 |electorate=56267 |result=[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी–लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] विजयी |source=निर्वाचन आयोग<ref name="2017pa">{{Cite web |title=प्रदेश सभा सदस्य निर्वाचन, २०७४ को परिणाम पुस्तक |url=https://www.election.gov.np/ecn/uploads/userfiles/ElectionResultBook/PA2074.pdf |lang=ne |website=निर्वाचन आयोग}}</ref> }} {{Col-2}} =====२(ख) ===== {{Election results |party1= [[नेकपा (माओवादी केन्द्र)]] |cand1=विन्दमान विष्ट |votes1=15648 |party2=[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |cand2=ताप्तबहादुर विष्ट |votes2=12477 |cand3=अन्य |votes3=1475 |invalid=1090 |majority=3171 |electorate=46673 |result= [[नेकपा (माओवादी केन्द्र)]] विजयी |source=निर्वाचन आयोग<ref name="2017pa"/> }} {{Col-end}} ==== [[संविधान सभा निर्वाचन, २०७०]] ==== {{Election results |party1=[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |cand1=[[हृदयराम थानी]] |votes1=17419 |party2=[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी–लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |cand2=[[यामलाल कँडेल]] |votes2=9118 |party3=[[नेकपा (माओवादी केन्द्र)|एनेकपा (माओवादी)]] |cand3=भीमबहादुर मल्ल |votes3=7797 |party4=[[स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ|स्वतन्त्र]] |cand4=शिवप्रसाद उपाध्याय |votes4=4565 |party5=[[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी नेपाल]] |cand5=मुकुन्द श्याम गिरी |votes5=3167 |cand6=अन्य |votes6=2526 |invalid=1912 |electorate=58901 |majority=8301 |result=[[नेपाली काङ्ग्रेस]] विजयी |source=निर्वाचन आयोग<ref>{{Cite web |date= |title=Download FPTP Results(XML) |url=http://election.gov.np/CA2070/CAResults/FPTP/XML/FPTP.xml |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170520232602/http://election.gov.np/CA2070/CAResults/FPTP/XML/FPTP.xml |archive-date=20 May 2017 |access-date=11 November 2022 |website=निर्वाचन आयोग |language=ne}}</ref><ref>{{Cite web |title=पहिलो हुने निर्वाचित हुने निर्वाचनमा निर्वाचन क्षेत्र अनुसार सदर मत र बदर मत |url=http://election.gov.np/CA2070/CAResults/reportBody.php?selectedMenu=6&rand=1388574371 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20140416142021/http://election.gov.np/CA2070/CAResults/reportBody.php?selectedMenu=6&rand=1388574371 |archive-date=16 April 2014 |access-date=5 December 2022 |website=निर्वाचन आयोग |language=ne}}</ref><ref>{{Cite web |date= |title=निर्वाचन क्षेत्र अनुसार मतदाता सङ्ख्या |url=http://www.election.gov.np/election/uploads/files/pages/pdf_cons_wise1.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140401031644/http://www.election.gov.np/election/uploads/files/pages/pdf_cons_wise1.pdf |archive-date=1 April 2014 |access-date=5 December 2022 |website=निर्वाचन आयोग |language=ne}}</ref> }} ==== [[संविधान सभा निर्वाचन, २०६४]] ==== {{Election results |party1=[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी–लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |cand1=[[यामलाल कँडेल]] |votes1=16297 |party2=[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |cand2=[[हृदयराम थानी]] |votes2=14693 |party3=[[नेकपा (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी)]] |cand3=सीताकुमारी नेपाली |votes3=14441 |cand4=अन्य |votes4=2604 |invalid=1654 |majority=1604 |electorate=76746 |result=[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी–लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] विजयी |source=निर्वाचन आयोग<ref>{{Cite web |date= |title=Constituent Assembly Election 2064 List of Winning Candidates |url=http://www.election.gov.np/reports/CAResults/reportBody.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091003184536/http://www.election.gov.np/reports/CAResults/reportBody.php |archive-date=3 October 2009 |access-date=15 November 2020 |website=निर्वाचन आयोग |language=en}}</ref> }} ==== [[आम निर्वाचन २०५६]] ==== {{Election results |party1=[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |cand1=[[हृदयराम थानी]] |votes1=16870 |party2=[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी–लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |cand2=शिवराज उपाध्याय |votes2=15791 |party3=[[नेकपा (माले)]] |cand3=[[यामलाल कँडेल]] |votes3=1936 |color3={{party color|Communist Party of Nepal (Marxist–Leninist) (2002)}} |cand4=अन्य |votes4=2234 |invalid=972 |majority=899 |electorate=51604 |result=[[नेपाली काङ्ग्रेस]] विजयी |source=निर्वाचन आयोग<ref name="archive">{{Cite web |date= |title=Finalised Constituencies With Top Two Candidates (Comparative) |url=http://www.election-commission.org.np/toptwo.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20080124110554/http://www.election-commission.org.np/toptwo.php |archive-date=24 January 2008 |access-date=15 November 2020 |website=निर्वाचन आयोग }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080124110554/http://www.election-commission.org.np/toptwo.php |date=24 January 2008 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Election Results' 99 |url=https://nepalresearch.org/politics/background/elections_old/ec/alldistconst.htm |access-date=15 November 2020 |website=नेपाल रिसर्च}}</ref> }} ==== [[आम निर्वाचन २०५१]] ==== {{Election results |party1=[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी–लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |cand1=[[यामलाल कँडेल]] |votes1=12848 |party2=[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |cand2=[[हृदयराम थानी]] |votes2=11556 |party3=[[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी]] |cand3=ओमबहादुर जिसी |votes3=4172 |majority=1292 |result=[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी–लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] विजयी |source=निर्वाचन आयोग<ref name="archive" /><ref>{{Cite web |title=Auswertung der Wahlergebnisse vom 15. November 1994|url=https://nepalresearch.org/politics/background/elections_old/election_1994_constituency_results_english.pdf |access-date=18 December 2022 |website=नेपाल रिसर्च |language=de}}</ref> }} ==== [[आम निर्वाचन २०४८]] ==== {{Election results |party1=[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |cand1=[[शिवराज जोशी]] |votes1=16214 |party2=[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी–लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |cand2=- |votes2=10611 |majority=5603 |result=[[नेपाली काङ्ग्रेस]] विजयी |source=<ref>{{Cite web |title=Election 1991 Constituency Results |url=https://nepalresearch.org/politics/background/elections_old/election_1991_constituency_results_english.pdf |access-date=18 December 2022 |website=नेपाल रिसर्च |language=de}}</ref> }} == यो पनि हेर्नुहोस् == *[[नेपालको संसदीय निर्वाचन क्षेत्रहरूको सूची]] == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == * [http://www.election.gov.np/ecn/uploads/userfiles/maps/SURKHET.pdf सुर्खेत जिल्लाको निर्वाचन क्षेत्रहरूको नक्सा] {{कर्णाली प्रदेशका संसदीय निर्वाचन क्षेत्रहरू}} [[श्रेणी:नेपालको संसदीय निर्वाचन क्षेत्रहरू]] [[श्रेणी:सुर्खेत जिल्ला]] m7jo8nt4nv3gg2z0ck6xhnox2ytz6bv 0 128961 1369461 1325544 2026-08-13T04:48:13Z Saroj 31493 // Edit via Wikiplus 1369461 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = जेना ओर्टेगा<br>Jenna Ortega | image = Jenna Ortega-63799 (cropped).jpg | caption = सन् २०२४ मा ओर्टेगा | birth_name = जेना मेरी ओर्टेगा | birth_date = {{Birth date and age|2002|9|27}}<ref name=Bio_DisneyABCPress /> | birth_place = {{nowrap|[[कोचेला भ्याली, क्यालिफोर्निया]], अमेरिका<ref name=Bio_DisneyABCPress />}} | death_date = | death_place = | occupation = अभिनेत्री | years_active = सन् २०१२–वर्तमान | television = | awards = }} '''जेना मेरी ओर्टेगा'''<ref name="DC-Instagram-JOrtega">{{cite web|title=Disney Channel on Instagram: "Fun facts about @jennaortega! #stuckinthemiddle"|url=https://www.instagram.com/p/BHvpXM1B36M/ |archive-url=https://ghostarchive.org/iarchive/s/instagram/BHvpXM1B36M |archive-date=2021-12-26 |url-access=registration|website=Instagram|access-date=July 12, 2016}}{{cbignore}}</ref> (जन्म: सेप्टेम्बर २७, २००२<!-- the following source is intended to support only her DOB, so per [[WP:REFPUNCT]], the source is placed before the closing parenthesis --><ref name=Bio_DisneyABCPress>{{cite web |title=Disney Channel – Stuck in the Middle – Bios |url=http://www.disneyabcpress.com/disneychannel/wp-admin/admin-ajax.php?action=dap_drawer&id=4510&type=bio |website=DisneyABCPress |access-date=April 21, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160501190048/http://www.disneyabcpress.com/disneychannel/wp-admin/admin-ajax.php?action=dap_drawer&id=4510&type=bio |archive-date=May 1, 2016 |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160421164531/http://www.disneyabcpress.com/disneychannel/wp-admin/admin-ajax.php?action=dap_drawer&id=4510&type=bio |date=April 21, 2016 }}</ref>) एक अमेरिकी अभिनेत्री हुन्। उनले [[द सिडब्ल्यु]] हास्य-नाटक शृङ्खला ''[[जेन द भर्जिन]]'' (सन् २०१४–२०१९) मा जवान जेनको भूमिकाको लागि मान्यता प्राप्त गर्दै बाल अभिनेत्रीको रूपमा आफ्नो करियर सुरु गरेकी थिइन्। [[डिज्नी च्यानल]] शृङ्खला ''[[स्टक इन द मिडल (टिभी शृङ्खला)|स्टक इन द मिडल]]'' (सन् २०१६–२०१८) मा हार्ली डियाजको रूपमा अभिनय गरेर सफलता प्राप्त गरेकी थिइन्, जसको लागि उनले [[इमेजन पुरस्कार]] जितेकी थिइन्।<ref>{{cite news|last=Lewis|first=Andy|date=March 3, 2016|title=Sneak Peak: Disney's First Latina Princess Gets a Book|work=[[The Hollywood Reporter]]|url=https://www.hollywoodreporter.com/bookmark/sneak-peak-disney-s-first-872456|access-date=April 19, 2016|quote=On the animated show, Aimee Carrero of Freeform's ''Young & Hungry'' voices Elena. Others doing voices include ''Jane the Virgin''{{'}}s Jenna Ortega, ''Saturday Night Live''{{'}}s Chris Parnell and ''Community''{{'}}s Yvette Nicole Brown.}}</ref><ref name="Latina magazine - P_Rodriguez2">{{cite magazine|last=Rodriguez|first=Priscilla|date=April 15, 2016|title=EXCLUSIVE: Jenna Ortega on 'Stuck in the Middle' and Why Gina Rodriguez is Her Idol|url=https://www.latina.com/entertainment/celebrity/jenna-ortega-stuck-middle-exclusive-interview|magazine=[[Latina (magazine)|Latina]]|access-date=August 30, 2022|archive-date=April 23, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160423202926/https://www.latina.com/entertainment/celebrity/jenna-ortega-stuck-middle-exclusive-interview|url-status=dead}}</ref> उनले सन् २०१६ देखि २०२० सम्म ''[[एलेना अफ एभालोर]]'' मा राजकुमारी इसाबेलको आवाजको भूमिका पनि निर्वाह गरेकी थिइन्। ओर्टेगाले सन् २०१९ मा [[नेटफ्लिक्स]] थ्रिलर शृङ्खला ''[[यु (टिभी शृङ्खला)|यु]]'' को दोस्रो सिजनमा एली अल्वेसको भूमिका निभाएकी थिइन् र नेटफ्लिक्स पारिवारिक चलचित्र ''[[यस डे]]'' (सन् २०२१) मा अभिनय गरेकी थिइन्। उनले किशोर नाटक ''[[द फलआउट (चलचित्र)|द फलआउट]]'' (सन् २०२१) मा उनको अभिनयको लागि आलोचनात्मक प्रशंसा प्राप्त गरेकी थिइन्, र स्ल्यासर चलचित्रहरू ''[[एक्स (२०२२ चलचित्र)|एक्स]]'' र ''[[स्क्रिम (२०२२ चलचित्र)|स्क्रिम]]'' (दुबै सन् २०२२) मा अभिनय गरेर आफूलाई [[स्क्रिम क्विन]]को रूपमा स्थापित गरेकी थिइन्।<ref name=":15">{{Cite web|last=Sippell|first=Margeaux|date=2022-01-12|title=Jenna Ortega's Journey From Disney Channel Star to Scream Queen|url=https://www.moviemaker.com/jenna-ortega-disney-channel-star-scream-queen/|access-date=2022-01-18|website=MovieMaker Magazine}}</ref><ref name=":25">{{Cite web |date=February 9, 2022 |title=Jenna Ortega's Horror Movies Prove She's The New Scream Queen |url=https://screenrant.com/jenna-ortega-horror-movies-roles-scream-queen-good/ |access-date=April 5, 2022 |website=Screen Rant }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220421070025/https://screenrant.com/jenna-ortega-horror-movies-roles-scream-queen-good/amp/ |date=April 21, 2022 }}</ref><ref name=":26">{{Cite web |date=March 29, 2022 |title=Jenna Ortega: The Scream Queen Of 2022 |url=https://gamerant.com/jenna-ortega-scream-queen-2022/ |access-date=April 5, 2022 |website=Game Rant}}</ref> २०२२ मा पनि, ओर्टेगाले नेटफ्लिक्स काल्पनिक शृङ्खला ''[[वेनस्डे (टिभी शृङ्खला)|वेनस्डे]]'' मा वेनस्डे एडम्सको मुख्य भूमिका निभाएकी थिइन्। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== {{Commons category}} * {{IMDb name|4911194}} [[श्रेणी:सन् २००२ मा जन्म]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:क्यालिफोर्नियाका अभिनेत्रीहरू]] [[श्रेणी:अमेरिकी बाल कार्यकर्ताहरू]] [[श्रेणी:अमेरिकी बाल अभिनेत्रीहरू]] [[श्रेणी:अमेरिकी चलचित्र अभिनेत्रीहरू]] [[श्रेणी:अमेरिकी टेलिभिजन अभिनेत्रीहरू]] [[श्रेणी:अमेरिकी आवाज अभिनेत्रीहरू]] 1m82ho8pecik7eeyl76l9lwh8omg0fy 1369462 1369461 2026-08-13T04:48:28Z Saroj 31493 Synced 1 category from enwiki ([[:m:User:Saroj/CatSync|CatSync]]) 1369462 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = जेना ओर्टेगा<br>Jenna Ortega | image = Jenna Ortega-63799 (cropped).jpg | caption = सन् २०२४ मा ओर्टेगा | birth_name = जेना मेरी ओर्टेगा | birth_date = {{Birth date and age|2002|9|27}}<ref name=Bio_DisneyABCPress /> | birth_place = {{nowrap|[[कोचेला भ्याली, क्यालिफोर्निया]], अमेरिका<ref name=Bio_DisneyABCPress />}} | death_date = | death_place = | occupation = अभिनेत्री | years_active = सन् २०१२–वर्तमान | television = | awards = }} '''जेना मेरी ओर्टेगा'''<ref name="DC-Instagram-JOrtega">{{cite web|title=Disney Channel on Instagram: "Fun facts about @jennaortega! #stuckinthemiddle"|url=https://www.instagram.com/p/BHvpXM1B36M/ |archive-url=https://ghostarchive.org/iarchive/s/instagram/BHvpXM1B36M |archive-date=2021-12-26 |url-access=registration|website=Instagram|access-date=July 12, 2016}}{{cbignore}}</ref> (जन्म: सेप्टेम्बर २७, २००२<!-- the following source is intended to support only her DOB, so per [[WP:REFPUNCT]], the source is placed before the closing parenthesis --><ref name=Bio_DisneyABCPress>{{cite web |title=Disney Channel – Stuck in the Middle – Bios |url=http://www.disneyabcpress.com/disneychannel/wp-admin/admin-ajax.php?action=dap_drawer&id=4510&type=bio |website=DisneyABCPress |access-date=April 21, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160501190048/http://www.disneyabcpress.com/disneychannel/wp-admin/admin-ajax.php?action=dap_drawer&id=4510&type=bio |archive-date=May 1, 2016 |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160421164531/http://www.disneyabcpress.com/disneychannel/wp-admin/admin-ajax.php?action=dap_drawer&id=4510&type=bio |date=April 21, 2016 }}</ref>) एक अमेरिकी अभिनेत्री हुन्। उनले [[द सिडब्ल्यु]] हास्य-नाटक शृङ्खला ''[[जेन द भर्जिन]]'' (सन् २०१४–२०१९) मा जवान जेनको भूमिकाको लागि मान्यता प्राप्त गर्दै बाल अभिनेत्रीको रूपमा आफ्नो करियर सुरु गरेकी थिइन्। [[डिज्नी च्यानल]] शृङ्खला ''[[स्टक इन द मिडल (टिभी शृङ्खला)|स्टक इन द मिडल]]'' (सन् २०१६–२०१८) मा हार्ली डियाजको रूपमा अभिनय गरेर सफलता प्राप्त गरेकी थिइन्, जसको लागि उनले [[इमेजन पुरस्कार]] जितेकी थिइन्।<ref>{{cite news|last=Lewis|first=Andy|date=March 3, 2016|title=Sneak Peak: Disney's First Latina Princess Gets a Book|work=[[The Hollywood Reporter]]|url=https://www.hollywoodreporter.com/bookmark/sneak-peak-disney-s-first-872456|access-date=April 19, 2016|quote=On the animated show, Aimee Carrero of Freeform's ''Young & Hungry'' voices Elena. Others doing voices include ''Jane the Virgin''{{'}}s Jenna Ortega, ''Saturday Night Live''{{'}}s Chris Parnell and ''Community''{{'}}s Yvette Nicole Brown.}}</ref><ref name="Latina magazine - P_Rodriguez2">{{cite magazine|last=Rodriguez|first=Priscilla|date=April 15, 2016|title=EXCLUSIVE: Jenna Ortega on 'Stuck in the Middle' and Why Gina Rodriguez is Her Idol|url=https://www.latina.com/entertainment/celebrity/jenna-ortega-stuck-middle-exclusive-interview|magazine=[[Latina (magazine)|Latina]]|access-date=August 30, 2022|archive-date=April 23, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160423202926/https://www.latina.com/entertainment/celebrity/jenna-ortega-stuck-middle-exclusive-interview|url-status=dead}}</ref> उनले सन् २०१६ देखि २०२० सम्म ''[[एलेना अफ एभालोर]]'' मा राजकुमारी इसाबेलको आवाजको भूमिका पनि निर्वाह गरेकी थिइन्। ओर्टेगाले सन् २०१९ मा [[नेटफ्लिक्स]] थ्रिलर शृङ्खला ''[[यु (टिभी शृङ्खला)|यु]]'' को दोस्रो सिजनमा एली अल्वेसको भूमिका निभाएकी थिइन् र नेटफ्लिक्स पारिवारिक चलचित्र ''[[यस डे]]'' (सन् २०२१) मा अभिनय गरेकी थिइन्। उनले किशोर नाटक ''[[द फलआउट (चलचित्र)|द फलआउट]]'' (सन् २०२१) मा उनको अभिनयको लागि आलोचनात्मक प्रशंसा प्राप्त गरेकी थिइन्, र स्ल्यासर चलचित्रहरू ''[[एक्स (२०२२ चलचित्र)|एक्स]]'' र ''[[स्क्रिम (२०२२ चलचित्र)|स्क्रिम]]'' (दुबै सन् २०२२) मा अभिनय गरेर आफूलाई [[स्क्रिम क्विन]]को रूपमा स्थापित गरेकी थिइन्।<ref name=":15">{{Cite web|last=Sippell|first=Margeaux|date=2022-01-12|title=Jenna Ortega's Journey From Disney Channel Star to Scream Queen|url=https://www.moviemaker.com/jenna-ortega-disney-channel-star-scream-queen/|access-date=2022-01-18|website=MovieMaker Magazine}}</ref><ref name=":25">{{Cite web |date=February 9, 2022 |title=Jenna Ortega's Horror Movies Prove She's The New Scream Queen |url=https://screenrant.com/jenna-ortega-horror-movies-roles-scream-queen-good/ |access-date=April 5, 2022 |website=Screen Rant }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220421070025/https://screenrant.com/jenna-ortega-horror-movies-roles-scream-queen-good/amp/ |date=April 21, 2022 }}</ref><ref name=":26">{{Cite web |date=March 29, 2022 |title=Jenna Ortega: The Scream Queen Of 2022 |url=https://gamerant.com/jenna-ortega-scream-queen-2022/ |access-date=April 5, 2022 |website=Game Rant}}</ref> २०२२ मा पनि, ओर्टेगाले नेटफ्लिक्स काल्पनिक शृङ्खला ''[[वेनस्डे (टिभी शृङ्खला)|वेनस्डे]]'' मा वेनस्डे एडम्सको मुख्य भूमिका निभाएकी थिइन्। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== {{Commons category}} * {{IMDb name|4911194}} [[श्रेणी:सन् २००२ मा जन्म]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:क्यालिफोर्नियाका अभिनेत्रीहरू]] [[श्रेणी:अमेरिकी बाल कार्यकर्ताहरू]] [[श्रेणी:अमेरिकी बाल अभिनेत्रीहरू]] [[श्रेणी:अमेरिकी चलचित्र अभिनेत्रीहरू]] [[श्रेणी:अमेरिकी टेलिभिजन अभिनेत्रीहरू]] [[श्रेणी:अमेरिकी आवाज अभिनेत्रीहरू]] [[श्रेणी:२१औँ शताब्दीका अमेरिकी अभिनेत्रीहरू]] gckvckitcj1aepatyis5izerpg768oa 0 129054 1369453 1354717 2026-08-13T03:03:42Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1369453 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = विमला तुम्खेवा | image = Bimala Tumkhewa.jpg | caption = ''हत्केलामा पृथ्वी लिएर उभिएको मान्छे'' (२०१९) को विमोचन कार्यक्रममा | native_name = {{lang|lif|ᤘᤡᤔᤗᤠ ᤋᤢᤶᤂᤣᤘᤠ}} | native_name_lang = | birth_date = १९७८ (उमेर {{age|1978}}) | birth_place = [[ओख्रे, तेह्रथुम|ओख्रे]], [[तेह्रथुम जिल्ला|तेह्रथुम]], [[नेपाल]] | nationality = नेपाली | occupation = कवि | notable_works = ''हत्केलामा पृथ्वी लिएर उभिएको मान्छे'' }} '''विमला तुम्खेवा''' नेपाली कवि, लेखक तथा पत्रकार हुन्। उनका कामहरू [[नारीवाद]] र जातीय पहिचानका विषयवस्तुहरूमा केन्द्रित हुन्छन्। उनले हालसम्म चारवटा कविता सङ्ग्रह प्रकाशित भएका छन्। उनी सञ्चारिका समूहकी महासचिव र महिला सुरक्षा दवाब समूहकी सदस्य पनि हुन्। उनको एउटा कविता [[सुदूरपश्चिम विश्वविद्यालय]] र सोह्र कलेजको स्नातक प्रथम वर्षको पाठ्यक्रममा समावेश छ।<ref>{{Cite web|url=http://nepalesewomen.com/story/%E0%A4%95%E0%A4%B5%E0%A4%BF-%E0%A4%A4%E0%A4%A5%E0%A4%BE|title=कवि तथा पत्रकार बिमला तुम्खेवाका कविता सुदूरपश्चिम विश्वविद्यालयका सोह्र कलेजमा पढाइ हुने Nepalese Women|website=nepalesewomen.com|language=ne|accessdate=2021-11-13}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211113080329/https://nepalesewomen.com/story/%E0%A4%95%E0%A4%B5%E0%A4%BF-%E0%A4%A4%E0%A4%A5%E0%A4%BE |date=2021-11-13 }}</ref> == बाल्यकाल == विमलाको जन्म सन् १९७८ (वि. सं. २०३४) [[तेह्रथुम जिल्ला]]को [[ओख्रे, तेह्रथुम|ओख्रे]] गाउँमा भएको थियो। उनी [[मोरङ जिल्ला]]को [[पथरी शनिश्चरे नगरपालिका|पथरी]]मा हुर्किएकी थिइन्।<ref>{{Cite web|url=https://deshsanchar.com/2019/10/26/265866/|title='पहिला ल्यापटपमा लेख्थेँ, हिजोआज मोबाइलमा लेख्छु'|date=2019-10-26|website=देशसञ्चार|language=en-US|accessdate=2021-11-13}}</ref> उनका बुबा ब्रिटिस सेनाका पूर्व सिपाही थिए। १० वर्षकी हुँदा उनले [[म्याक्सिम गोर्की]]को '[[आमा (उपन्यास)|आमा]]' र [[पारिजात (साहित्यकार)|पारिजात]]को '[[शिरीषको फूल]]' पढेकी थिइन्। ती दुई पुस्तकहरूले उनको मनमा गहिरो छाप छोडेको थियो। विद्यालयको सात कक्षामा पढ्दादेखि नै कविता लेख्न थालेकी थिइन्। उनको पहिलो कविता 'म', उनले सहरमा सांस्कृतिक कार्यक्रममा जम्मा भएका १५०० मानिसहरूको भीडको अगाडि सुनाएकी थिइन्। उनी माध्यमिक विद्यालयको ११ कक्षामा पढ्दा विभिन्न साहित्यिक कार्यक्रममा सहभागी हुन थालेकी थिइन्। उनले 'मधुपर्क', 'गरिमा' र 'युवामञ्च' जस्ता विभिन्न नेपाली साहित्यिक पत्रिकाहरू पढेकी थिइन्। == साहित्यिक जीवन == उनी [[रेडियो नेपाल|रेडियो नेपालका]] रेडियो कार्यक्रममा आफ्ना कविता सुनाउँथिन्। जब उनी १७ वर्षकी थिइन्, उनको कविता राष्ट्रिय पत्रिका 'गरिमा'मा प्रकाशित भएको थियो।उनको पहिलो सङ्ग्रह 'विमला तुम्खेवाका कविताहरू' सन् १९९९ मा प्रकाशित भएको थियो। त्यसपछि उनले पूर्वी नेपालमा केही पहिचान पाउन थालेकी थिइन्। त्यसपछि उनी धरानबाट आउने पत्रिका 'ब्लास्ट टाइम्स'मा लेख्न थालिन्। त्यसपछि विमला र उनका साथीहरूको समूहले 'हेलो पथरी' नामक स्थानीय पत्रिका सुरु गरेका थिए। त्यही पत्रिकामार्फत उनले पत्रकारिताको यात्रा सुरु गरेकी हुन्। उनी सन् २००१ मा [[माओवादी जनयुद्ध]]का क्रममा काठमाडौं आएकी थिइन्। यहाँ आएर उनले 'राजधानी' जस्ता राष्ट्रिय स्तरका पत्रिकाका लागि लेखन कार्य थालेकी थिइन्।<ref>{{Cite web|url=https://www.nepalitimes.com/featured-videos/bimala-tumkhewa-putting-kinema-on-the-map-of-nepal/|title=Bimala Tumkhewa: Putting kinema on the map of Nepal|last=Gurung|first=Muna|language=en-US|accessdate=2021-11-13}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> उनले आफ्नो दोस्रो पुस्तक 'नदी, छाल र तरङ्गहरू' सन् २००४ मा प्रकाशित गरिन्। उनी लिम्बु कविहरूको साथमा वार्षिक साहित्यिक कार्यक्रम 'ताङ्सिङ - २०७७' मा पनि सक्रिय सहभागिता जनाएकी थिइन्। कार्यक्रम याक्थुङ लेखक सङ्घले आयोजना गरेको थियो। कार्यक्रममा लिम्बु जाति र लिम्बुवान राज्यको जातीय पहिचानका कविताहरू वाचन गरिएको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://shilapatra.com/detail/11686/|title=२३ लिम्बु कवि सम्मिलित कविता तङ्सिङ् हुने|website=२३ लिम्बु कवि सम्मिलित कविता तङ्सिङ् हुने|accessdate=2021-11-13}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.nepalipublic.com/news/74630|title=कविता तङ्सिङ् – २०७६ सम्पन्न|website=Nepali Public|accessdate=2021-11-13}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211113080324/https://www.nepalipublic.com/news/74630 |date=2021-11-13 }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://nagarikkhabar.com/2019/09/11648/|title=पहिचानवादी लिम्बु कविहरुको भेला ‘कविता तङ्सिङ’|date=2019-09-13|website=Nagarik Khabar|language=en|accessdate=2021-11-13}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211113080323/https://nagarikkhabar.com/2019/09/11648/ |date=2021-11-13 }}</ref>उनको तेस्रो पुस्तक सन् २००९ मा प्रकाशित भएको थियो। काठमाडौंको सिद्धार्थ आर्ट ग्यालरीमा आयोजित एक कार्यक्रममा पुस्तक विमोचन गरिएको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://thehimalayantimes.com/entertainment/tumkhewaaes-third-book-out|title=Tumkhewa’s third book out|last=Singh|first=Rishi|date=2009-01-12|website=The Himalayan Times|language=en|accessdate=2021-11-13}}</ref> सन् २०१६ मा, उनले [[स्विडेन|स्वीडेन]]को [[स्टकहोम]]मा 'नेपाली कविता महोत्सव' (स्टकहोम नेपाली कविता महोत्सव) मा भाग लिइन्। कार्यक्रम 'नेपाल मण्डप' (नेपाली सांस्कृतिक सङ्घ, स्वीडेन)ले सन् २०१६ फेब्रुअरी २८ मा आयोजना गरेको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://www.onlinekhabar.com/2016/03/395169|title=स्वीडेनमा "स्टकहोल्म नेपाली कविता महोत्सव- २०१६" सम्पन्न|website=Online Khabar|language=en-US|accessdate=2021-11-13}}</ref> उनले आफ्नो चौथो कविता सङ्ग्रह सन् २०१९ मार्च २२ मा प्रकाशित गरिन्। [[नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठान]] परिसरमा वरिष्ठ कवि [[वैरागी काइँला|बैरागी काइँलाले]] पुस्तक विमोचन गरेका थिए। विमोचन कार्यक्रममा कवि [[तोया गुरुङ]] र आहुतीको उपस्थिति रहेको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://www.janatapati.com/news-detail/9689|title=‘हत्केलामा पृथ्वी लिएर उभिएको मान्छे’ सार्वजनिक|website=‘हत्केलामा पृथ्वी लिएर उभिएको मान्छे’ सार्वजनिक|accessdate=2021-11-13}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211113080324/https://www.janatapati.com/news-detail/9689 |date=2021-11-13 }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.pariwartankhabar.com/2019/03/23/82753/|title=कवयत्री तुम्खेवाको चौंथो कृति ‘हल्केलामा पृथ्वी लिएर उभिएको मान्छे’ लोकार्पण !|website=Pariwartan Khabar|language=en|accessdate=2021-11-13}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211113080324/https://www.pariwartankhabar.com/2019/03/23/82753/ |date=2021-11-13 }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://thehimalayantimes.com/entertainment/tumkhewaaes-third-book-out|title=Tumkhewa’s third book out|last=Singh|first=Rishi|date=2009-01-12|website=The Himalayan Times|language=en|accessdate=2021-11-13}}</ref> == कृतिहरू == === कविता सङ्ग्रहहरू === * ''विमला तुम्खेवाका कविताहरू'' (सन् १९९९) * ''नदी, छाल र तरङ्गहरू'' (सन् २००४ ) * ''संस्मरण एउटा बूढो रूखको'' (सन् २००९) * ''हत्केलामा पृथ्वी लिएर उभिएको मान्छे'' (सन् २०१९) <ref>{{Cite web|url=https://www.nayabulanda.com/2019/05/14/31860|title=विमला तुम्खेवाको ‘हत्केलामा पृथ्वी लिएर उभिएको मान्छे’ माथि विमर्श (भिडियो सहित) - Nayabulanda.com|website=www.nayabulanda.com|accessdate=2021-11-13}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211113080325/https://www.nayabulanda.com/2019/05/14/31860 |date=2021-11-13 }}</ref> == पुरस्कारहरू == सन् २०२० मा, उनलाई 'नेपाली प्रतिभा प्रतिष्ठान' एक प्रमुख सामाजिक-साहित्यिक युके अवस्थित नेपाली संस्थाबाट प्रतिभा पुरस्कारबाट सम्मानित गरिएको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://thegorkhatimes.com/2020/12/21/dr-bimal-and-poet-tumkhewa-chosen-for-pratibha-honor-and-award/|title=Dr. Bimal and Poet Tumkhewa Chosen for Pratibha Honor and Award|date=2020-12-21|website=The Gorkha Times|language=en-US|accessdate=2021-11-13}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://sutranews.com/65465/2021/01/31/|title=राजेन्द्र बिमल र बिमला तुम्खेवा सम्मानित|website=Sutra News|language=en|accessdate=2021-11-13}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211113080324/https://sutranews.com/65465/2021/01/31/ |date=2021-11-13 }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://nepaltimes.net/प्रतिभा-सम्मान-र-प्रतिभा/|title=प्रतिभा सम्मान र प्रतिभा पुरस्कारबाट राजेन्द्र बिमल र बिमला तुम्खेवा सम्मानित - NepalTimes|last=Udash|first=Rashmita|website=nepaltimes.net|language=en-US|accessdate=2021-11-13}}</ref>सन् २०२१ अक्टोबर २८ मा, उनलाई नेपाली साहित्यमा उनको योगदानको लागि डा. हर्षबहादुर बुढा मगर स्मृति प्रतिष्ठानद्वारा 'हर्षबहादुर बुढा मगर साहित्य सम्मान-२०२१' बाट सम्मानित गरिएको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://risingnepaldaily.com/detour/dr-harsha-bahadur-budha-magar-memorial-foundation-honours-various-personalities|title=Dr. Harsha Bahadur Budha Magar Memorial Foundation honours various personalities|website=GorakhaPatra|language=en|accessdate=2021-11-13}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{Reflist}}{{नेपाली भाषाका साहित्यकारहरू}} [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:सन् १९७८ मा जन्म]] [[श्रेणी:नेपाली कविहरू]] [[श्रेणी:ताप्लेजुङ जिल्लाका मानिसहरू]] ed8pcl91nsditq4rqm56clcb5g4pr92 0 129310 1369520 1357578 2026-08-13T09:50:41Z Prahlad Nepal 72094 /* */ 1369520 wikitext text/x-wiki {{संक्षिप्त विवरण|निर्वाचित सांसदहरू}} {{Infobox legislative session |name=नेपालको दोस्रो प्रतिनिधि सभा |website= |membership2= |chamber1_leader4={{nowrap|[[मनमोहन अधिकारी]] ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|एमाले]])}} |chamber1_leader4_type=[[विपक्षी नेता|प्रतिपक्ष दलको नेता]] |chamber1_leader3={{nowrap|[[गिरिजाप्रसाद कोइराला]] ([[नेपाली काङ्ग्रेस]])}} |chamber1_leader3_type=[[नेपालको प्रधानमन्त्री|प्रधानमन्त्री]] |chamber1_leader2={{nowrap|[[महन्थ ठाकुर]] ([[नेपाली काङ्ग्रेस]])}} |chamber1_leader2_type = {{nowrap|उपसभामुख}} |chamber1_leader1={{nowrap|[[दमननाथ ढुङ्गाना]] ([[नेपाली काङ्ग्रेस]])}} |chamber1_leader1_type=सभामुख |control1= |membership1=२०५ |chamber1=[[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]] |after=[[आम निर्वाचन २०५१ का निर्वाचित सांसदहरू]] |image=Pratinidhisabha.JPG |before=[[राष्ट्रिय पञ्चायत निर्वाचन २०४३ का निर्वाचित सांसदहरू|तेस्रो पञ्चायत]] |term_end=२०५१ असार २७ |term_start=२०४८ असार ६ |government=गिरिजाप्रसाद कोइराला मन्त्रिपरिषद्, २०४८ |election=[[आम निर्वाचन २०४८]] |meeting_place= [[सिंहदरबार#ग्यालरी बैठक|ग्यालरी बैठक]] |state= |country= {{flag|नेपाल अधिराज्य}} |body={{nowrap|[[नेपालको व्यवस्थापिका संसद|नेपाल अधिराज्यको व्यवस्थापिका संसद]]}} |caption=ग्यालरी बैठक |image_size=130px |control2=|session1_start=२०४८ असार ६|session1_end=२०४८ असोज १३|session2_start=२०४८ फागुन ९|session2_end=२०४८ चैत २|session3_start=२०४९ असार १५|session3_end=२०४९ भदौ ३१|session4_start=२०४९ फागुन ३|session4_end=२०४९ चैत २५|session5_start=२०५० असार १३|session5_end=२०५० भदौ ३१|session6_start=२०५० फागुन २४|session6_end=२०५० चैत २६|session7_start=२०५१ असार १५|session7_end=२०५१ असार २७}} यो [[आम निर्वाचन २०५१]] र त्यसपछिको उपनिर्वाचनमा [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]]मा निर्वाचित सांसदहरूको सूची हो। सूची [[नेपालका संसदीय निर्वाचन क्षेत्रहरूको सूची|निर्वाचन क्षेत्र]]द्वारा व्यवस्थित गरिएको छ। [[दमननाथ ढुङ्गाना]]ले सभामुख, [[गिरिजाप्रसाद कोइराला]]ले प्रधानमन्त्री र [[मनमोहन अधिकारी]]ले प्रतिपक्ष दलको नेताको रूपमा काम गरेका थिए। == संरचना == <gallery mode="slideshow" caption="नेपालको दोस्रो प्रतिनिधि सभा"> File:Nepal PratinidhiSabha 1991 dissolution.svg|विघटनको बेलामा File:Nepal PratinidhiSabha 1991.svg|कार्यकालको सुरुवातमा </gallery> {| class="wikitable" ! colspan="3" rowspan="2" |दल ! colspan="2" |सदस्य |- ![[आम निर्वाचन २०४८|निर्वाचन]] पश्चात् !विघटनको बेलामा |- | colspan="2" bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |११० |११४ |- | colspan="2" bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |६९ |६८ |- | colspan="2" bgcolor="firebrick" | |[[संयुक्त जनमोर्चा नेपाल]] |९ |९ |- | colspan="2" bgcolor="yellowgreen" | |[[नेपाल सद्भावना पार्टी]] |६ |६ |- | rowspan="3" bgcolor="{{party color|Rastriya Prajatantra Party}}" | | bgcolor="yellow" | |[[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी (चन्द)]] |३ |— |- | bgcolor="{{party color|Rastriya Prajatantra Party}}" | |[[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी|राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी (थापा)]] |१ |— |- | bgcolor="{{party color|Rastriya Prajatantra Party}}" | |[[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी]]{{Efn|वि.सं २०४८ मा, राप्रपा (चन्द) र राप्रपा (थापा) राप्रपामा विलय भएको।|name=RPP|group=}} |— |४ |- | rowspan="2" bgcolor="red" | | bgcolor="red" | |[[नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (प्रजातान्त्रिक)|नेकपा (प्रजातान्त्रिक)]]{{Efn|वि.सं २०४८ मा, नेकपा (प्रजातान्त्रिक) नेकपा (संयुक्त)मा गाभिएको।|name=CPN (D)|group=}} |२ |— |- | bgcolor="red" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (संयुक्त)|नेकपा (संयुक्त)]] |— |२ |- | colspan="2" bgcolor="#ff8080" | |[[नेपाल मजदुर किसान पार्टी]] |२ |२ |- | colspan="2" bgcolor="{{party color|Independent}}" | |[[स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ|स्वतन्त्र]] |३ |— |- ! colspan="3" |जम्मा !२०५ !२०५ |} {{Notelist}} == नेतृत्व == === कार्यकारी === * प्रतिनिधि सभाको सभामुख: [[दमननाथ ढुङ्गाना]] ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) * प्रतिनिधि सभाको उपसभामुख: [[महन्थ ठाकुर]] ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) === संसदीय दल === * [[नेपालको प्रधानमन्त्री]]: सम्माननीय [[गिरिजाप्रसाद कोइराला]] ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) * प्रतिपक्ष दलको नेता: माननीय [[मनमोहन अधिकारी]] ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]) * संसदीय दलको नेता [[संयुक्त जनमोर्चा नेपाल]]: ** माननीय लिलामणि पोखरेल (२०५० असार १६ सम्म) ** माननीय [[अमिक शेरचन]] (२०५० असार १६ देखि) * संसदीय दलको नेता [[नेपाल सद्भावना पार्टी]]: माननीय [[गजेन्द्रनारायण सिंह]] === सचेतकहरू === * [[नेपाली काङ्ग्रेस]]को प्रमुख सचेतक: ** माननीय [[गोविन्दराज जोशी]] (२०४८ पुस १४ सम्म) ** माननीय [[तारिणीदत्त चटौत]] (२०४८ फागुन २ देखि) * [[नेपाली काङ्ग्रेस]]को सचेतक: ** माननीय सुरेन्द्रप्रसाद चौधरी (२०४८ पुस १४ सम्म) ** माननीय [[चिनकाजी श्रेष्ठ]] (२०४८ फागुन २ देखि) == निर्वाचित सांसदहरू == {| class="wikitable sortable" !निर्वाचन क्षेत्र !विजेता ! colspan="2" |दल |- |[[ताप्लेजुङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|ताप्लेजुङ १]] |कुलप्रसाद उप्रेती | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |ताप्लेजुङ २ |अम्बिका सावा | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[पाँचथर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|पाँचथर १]] |[[वसन्तकुमार नेम्वाङ]] | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |पाँचथर २ |डम्बरसिंह साम्बाहाङ्फे | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[इलाम १ (निर्वाचन क्षेत्र)|इलाम १]] |[[झलनाथ खनाल]] | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[इलाम २ (निर्वाचन क्षेत्र)|इलाम २]] |मणिकुमार लिम्बू | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[झापा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|झापा १]] |[[कृष्णप्रसाद सिटौला]] | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[झापा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|झापा २]] |देवीप्रसाद ओझा | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[झापा ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|झापा ३]] |[[राधाकृष्ण मैनाली]] | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[झापा ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|झापा ४]] |नारायण राजवंशी | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[झापा ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|झापा ५]] |[[चन्द्रप्रकाश मैनाली]] | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |झापा ६ |[[खड्गप्रसाद ओली]] | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[सङ्खुवासभा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सङ्खुवासभा १]] |परशुराम मेगी गुरुङ | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |सङ्खुवासभा २ |धनेन्द्र बस्नेत | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[तेह्रथुम १ (निर्वाचन क्षेत्र)|तेह्रथुम १]] |विजय सुब्बा | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |तेह्रथुम २ |सूर्यप्रसाद कन्दङ्वा | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[भोजपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|भोजपुर १]] |नरेन्द्र बस्नेत | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |भोजपुर २ |हेमराज राई | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |भोजपुर ३ |धनहर्क राई | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[धनकुटा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|धनकुटा १]] |रकम चेम्जोङ | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |धनकुटा २ |गोपाल गुरागाईँ | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[मोरङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ १]] |[[गिरिजाप्रसाद कोइराला]] | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[मोरङ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ २]] |[[भरतमोहन अधिकारी]] | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[मोरङ ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ ३]] |[[लालबाबु पण्डित]] | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[मोरङ ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ ४]] |हर्कमान तामाङ | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[मोरङ ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ ५]] |[[शैलजा आचार्य]] | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[मोरङ ६ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ ६]] |श्यामलाल तवेदार | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[सुनसरी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुनसरी १]] |[[मनमोहन अधिकारी]] | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[सुनसरी २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुनसरी २]] |[[विजयकुमार गच्छदार]] | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[सुनसरी ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुनसरी ३]] |[[प्रकाश कोइराला]] | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |सुनसरी ४ |खलिल मियाँ | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[सोलुखुम्बु १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सोलुखुम्बु १]] |बलबहादुर केसी | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[खोटाङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|खोटाङ १]] |टङ्क राई | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |खोटाङ २ |कुलप्रसाद शर्मा | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |खोटाङ ३ |अशोक राई | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[ओखलढुङ्गा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|ओखलढुङ्गा १]] |बलराज कार्की | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |ओखलढुङ्गा २ |बलबहादुर राई | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[उदयपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|उदयपुर १]] |लक्ष्मीनारायण चौधरी | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[उदयपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|उदयपुर २]] |विष्णुबहादुर राउत | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[सप्तरी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सप्तरी १]] |हीरालाल चौधरी | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[सप्तरी २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सप्तरी २]] |[[गजेन्द्रनारायण सिंह]] | bgcolor="yellowgreen" | |[[नेपाल सद्भावना पार्टी]] |- |[[सप्तरी ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|सप्तरी ३]] |हरिप्रसाद राय | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[सप्तरी ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|सप्तरी ४]] |कुवेरप्रसाद शर्मा | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |सप्तरी ५ |दुर्गानन्दप्रसाद सिंह | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[सिराह १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिराह १]] |पद्मनारायण चौधरी | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[सिराह २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिराह २]] |नथुनीसिंह दनुवार | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[सिराह ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिराहा ३]] |सुरेशचन्द्र दास | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[सिराहा ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिराह ४]] |राजदेव गोहित | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |सिराह ५ |विष्णुबहादुर तामाङ | bgcolor="firebrick" | |[[संयुक्त जनमोर्चा नेपाल]] |- |[[दोलखा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|दोलखा १]] |इन्द्रबहादुर खड्का | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |दोलखा २ |जीतवीर तामाङ लामा | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[रामेछाप १ (निर्वाचन क्षेत्र)|रामेछाप १]] |लक्ष्मणप्रसाद घिमिरे | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |रामेछाप २ |कमलप्रसाद चौलागाईँ | bgcolor="firebrick" | |[[संयुक्त जनमोर्चा नेपाल]] |- |[[सिन्धुली १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिन्धुली १]] |मदन ढुङ्गेल | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[सिन्धुली २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिन्धुली २]] |[[प्रकाश कोइराला]] | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |सिन्धुली ३ |ध्रुवप्रकाश शर्मा | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[धनुषा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|धनुषा १]] |शिवधारी यादव | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[धनुषा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|धनुषा २]] |लिला कोइराला | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[धनुषा ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|धनुषा ३]] |आनन्दप्रसाद ढुङ्गाना | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[धनुषा ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|धनुषा ४]] |[[महेन्द्रनारायण निधि]] | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |धनुषा ५ |[[रामवरण यादव]] | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[महोत्तरी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|महोत्तरी १]] |[[महिन्द्र राय यादव|महेन्द्र राय यादव]] | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[महोत्तरी २ (निर्वाचन क्षेत्र)|महोत्तरी २]] |हरिशङ्कर मिश्र | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[महोत्तरी ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|महोत्तरी ३]] |महेश्वरप्रसाद सिंह | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[महोत्तरी ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|महोत्तरी ४]] |वेनीमाधव सिंह | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |महोत्तरी ५ |वसन्तकुमार गुरुङ | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[सर्लाही १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सर्लाही १]] |ब्रह्मनारायण चौधरी | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[सर्लाही २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सर्लाही २]] |मीना पाण्डे | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[सर्लाही ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|सर्लाही ३]] |रामहरि जोशी | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[सर्लाही ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|सर्लाही ४]] |विद्यानाथ महतो | bgcolor="red" | |[[नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (प्रजातान्त्रिक)|नेकपा (प्रजातान्त्रिक)]] |- |सर्लाही ५ |[[महन्थ ठाकुर]] | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[रसुवा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|रसुवा १]] |रामकृष्ण उपाध्याय | bgcolor="{{party color|Rastriya Prajatantra Party}}" | |[[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी]] |- |[[धादिङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|धादिङ १]] |दान पाख्रिन तामाङ | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[धादिङ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|धादिङ २]] |गङ्गालाल तुलाधर | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |धादिङ ३ |राजेन्द्रप्रसाद पाण्डे | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[नुवाकोट १ (निर्वाचन क्षेत्र)|नुवाकोट १]] |[[प्रकाशचन्द्र लोहनी]] | bgcolor="{{party color|Rastriya Prajatantra Party}}" | |[[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी]] |- |[[नुवाकोट २ (निर्वाचन क्षेत्र)|नुवाकोट २]] |गणेश पण्डित | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |नुवाकोट ३ |[[अर्जुननरसिंह केसी]] | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[काठमाडौँ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ १]] |[[विद्यादेवी भण्डारी]] | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[काठमाडौँ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ २]] |[[दमननाथ ढुङ्गाना]] | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[काठमाडौँ ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ३]] |पद्मरत्न तुलाधर | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[काठमाडौँ ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ४]] |[[सहाना प्रधान]] | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[काठमाडौँ ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ५]] |[[कृष्णगोपाल श्रेष्ठ]] | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[भक्तपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|भक्तपुर १]] |[[नारायणमान बिजुक्छे]] | bgcolor="ff8080" | |[[नेपाल मजदुर किसान पार्टी]] |- |[[भक्तपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|भक्तपुर २]] |[जगन्नाथ आचार्य | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[ललितपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|ललितपुर १]] |मिथराम शर्मा | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[ललितपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|ललितपुर २]] |सिद्धिलाल सिंह | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[ललितपुर ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|ललितपुर ३]] |लिलामणि पोखरेल | bgcolor="firebrick" | |[[संयुक्त जनमोर्चा नेपाल]] |- |[[काभ्रेपलाञ्चोक १ (निर्वाचन क्षेत्र)|काभ्रेपलान्चोक १]] |कमानसिंह लामा | bgcolor="firebrick" | |[[संयुक्त जनमोर्चा नेपाल]] |- |[[काभ्रेपलाञ्चोक २ (निर्वाचन क्षेत्र)|काभ्रेपलान्चोक २]] |शिवराज देउजा | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |काभ्रेपलान्चोक ३ |केशवप्रसाद बढाल | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |काभ्रेपलान्चोक ४ |गोविन्दनाथ उप्रेती | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[सिन्धुपाल्चोक १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिन्धुपाल्चोक १]] |अमृतकुमार बोहरा | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[सिन्धुपाल्चोक २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिन्धुपाल्चोक २]] |कृष्णराज श्रेष्ठ | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |सिन्धुपाल्चोक ३ |[[पशुपति शमशेर जङ्गबहादुर राणा|पशुपति शमशेर राणा]] | bgcolor="{{party color|Rastriya Prajatantra Party}}" | |[[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी]] |- |[[मकवानपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|मकवानपुर १]] |कृष्णप्रसाद दाहाल | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[मकवानपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|मकवानपुर २]] |[[विरोध खतिवडा]] | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |मकवानपुर ३ |हिरण्यलाल श्रेष्ठ | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[रौतहट १ (निर्वाचन क्षेत्र)|रौतहट १]] |बज्रकिशोर सिंह | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[रौतहट २ (निर्वाचन क्षेत्र)|रौतहट २]] |शेख इद्रिस | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[रौतहट ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|रौतहट ३]] |गोविन्द चौधरी | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[रौतहट ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|रौतहट ४]] |वंशीधर मिश्र | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[बारा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बारा १]] |मुकुन्द न्यौपाने | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[बारा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|बारा २]] |सोहनप्रसाद चौधरी | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[बारा ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|बारा ३]] |ऋषिकेश गौतम | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[बारा ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|बारा ४]] |सलिम मियाँ अन्सारी | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[पर्सा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्सा १]] |आत्मराम ओझा बाहुन | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[पर्सा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्सा २]] |रामचन्द्रप्रसाद कुशवाँहा | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[पर्सा ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्सा ३]] |सुरेन्द्रप्रसाद चौधरी | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[पर्सा ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्सा ४]] |रमेश रिजाल | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[चितवन १ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन १]] |जागृतप्रसाद भेटवाल | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[चितवन २ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन २]] |भीमबहादुर श्रेष्ठ | bgcolor="red" | |[[नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (प्रजातान्त्रिक)|नेकपा (प्रजातान्त्रिक)]] |- |[[चितवन ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन ३]] |[[अमिक शेरचन]] | bgcolor="firebrick" | |[[संयुक्त जनमोर्चा नेपाल]] |- |[[गोरखा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|गोरखा १]] |चिरञ्जीवी वाग्ले | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[गोरखा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|गोरखा २]] |मैयादेवी श्रेष्ठ | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |गोरखा ३ |चिनकाजी श्रेष्ठ | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[मनाङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|मनाङ १]] |पाल्टेन गुरुङ | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[लमजुङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|लमजुङ १]] |रामचन्द्र अधिकारी | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |लमजुङ २ |रामबहादुर गुरुङ | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[कास्की १ (निर्वाचन क्षेत्र)|कास्की १]] |तारानाथ रानाभाट | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[कास्की २ (निर्वाचन क्षेत्र)|कास्की २]] |तुलाबहादुर गुरुङ | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[कास्की ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|कास्की ३]] |सोमनाथ अधिकारी प्यासी | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[तनहुँ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|तनहुँ १]] |[[रामचन्द्र पौडेल]] | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[तनहुँ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|तनहुँ २]] |गोविन्दराज जोशी | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |तनहुँ ३ |किरण गुरुङ | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[स्याङ्जा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|स्याङ्जा १]] |[[गोपालमान श्रेष्ठ]] | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |स्याङ्जा २ |रुद्रमान गुरुङ | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |स्याङ्जा ३ |दीनबन्धु अर्याल | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[गुल्मी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|गुल्मी १]] |झकबहादुर पुन | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[गुल्मी २ (निर्वाचन क्षेत्र)|गुल्मी २]] |भगवत ज्ञवाली | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |गुल्मी ३ |रुद्रमणि भण्डारी | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[पाल्पा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|पाल्पा १]] |कालुराम राना | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[पाल्पा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|पाल्पा २]] |गम्भीर जङ्ग कार्की | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |पाल्पा ३ |हरिप्रसाद नेपाल | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[अर्घाखाँची १ (निर्वाचन क्षेत्र)|अर्घाखाँची १]] |रेवतीप्रसाद भुसाल | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |अर्घाखाँची २ |ढुण्डीराज शर्मा | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |नवलपरासी १ |सूर्यभक्त अधिकारी | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |नवलपरासी २ |माझीलाल थारू | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |नवलपरासी ३ |[[हृदयेश त्रिपाठी]] | bgcolor="yellowgreen" | |[[नेपाल सद्भावना पार्टी]] |- |नवलपरासी ४ |त्रियुगीनारायण चौधरी | bgcolor="yellowgreen" | |[[नेपाल सद्भावना पार्टी]] |- |[[रुपन्देही १ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही १]] |दुर्योधन सिंह | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[रुपन्देही २ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही २]] |रामकृष्ण ताम्राकार | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[रुपन्देही ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही ३]] |[[बालकृष्ण खाँण|बालकृष्ण खाँड]] | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[रुपन्देही ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही ४]] |सान्तप्रसाद चौधरी | bgcolor="yellowgreen" | |[[नेपाल सद्भावना पार्टी]] |- |[[रुपन्देही ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही ५]] |श्यामसुन्दर गुप्ता | bgcolor="yellowgreen" | |[[नेपाल सद्भावना पार्टी]] |- |[[कपिलवस्तु १ (निर्वाचन क्षेत्र)|कपिलवस्तु १]] |कमलेशकुमार शर्मा | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[कपिलवस्तु २ (निर्वाचन क्षेत्र)|कपिलवस्तु २]] |दीपकुमार उपाध्याय | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[कपिलवस्तु ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|कपिलवस्तु ३]] |विष्णुराज आचार्य | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |कपिलवस्तु ४ |मिर्जा दिलशाद बेग | bgcolor="yellowgreen" | |[[नेपाल सद्भावना पार्टी]] |- |[[मुस्ताङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|मुस्ताङ १]] |ओमविकास गौचन | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[म्याग्दी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|म्याग्दी १]] |थममाया थापा | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |म्याग्दी २ |चन्द्रप्रकाश बानियाँ | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[बाग्लुङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बाग्लुङ १]] |गोविन्द्रप्रसाद शर्मा | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[बाग्लुङ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|बाग्लुङ २]] |मीनबहादुर खत्री | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |बाग्लुङ ३ |ओमकारप्रसाद गौचन | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[पर्वत १ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्वत १]] |कृष्णप्रसाद भट्टराई | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |पर्वत २ |उमा रेग्मी | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |रुकुम १ |खड्गबहादुर बुढा | bgcolor="firebrick" | |[[संयुक्त जनमोर्चा नेपाल]] |- |रुकुम २ |ग‍ोपालजी जङ्ग शाही | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[रोल्पा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|रोल्पा १]] |बर्मन बुढा | bgcolor="firebrick" | |[[संयुक्त जनमोर्चा नेपाल]] |- |रोल्पा २ |[[कृष्णबहादुर महरा]] | bgcolor="firebrick" | |[[संयुक्त जनमोर्चा नेपाल]] |- |[[प्युठान १ (निर्वाचन क्षेत्र)|प्युठान १]] |शिवराज सुवेदी | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |प्युठान २ |मुक्तिप्रसाद शर्मा | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[सल्यान १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सल्यान १]] |राजेन्द्रबहादुर शाह | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |सल्यान २ |छविप्रसाद देवकोटा | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[दाङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|दाङ १]] |हरिप्रसाद चौधरी | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[दाङ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|दाङ २]] |शिवराज गौतम | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[दाङ ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|दाङ ३]] |खुमबहादुर खड्का | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[डोल्पा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|डोल्पा १]] |क्याबू बुढा | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[मुगु १ (निर्वाचन क्षेत्र)|मुगु १]] |हस्तबहादुर मल्ल | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[जुम्ला १ (निर्वाचन क्षेत्र)|जुम्ला १]] |डिल्लीबहादुर महत | bgcolor="ff8080" | |[[नेपाल मजदुर किसान पार्टी]] |- |[[कालिकोट १ (निर्वाचन क्षेत्र)|कालिकोट १]] |तिलकप्रसाद न्यौपाने | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[हुम्ला १ (निर्वाचन क्षेत्र)|हुम्ला १]] |छक्कबहादुर लामा | bgcolor="firebrick" | |[[संयुक्त जनमोर्चा नेपाल]] |- |[[जाजरकोट १ (निर्वाचन क्षेत्र)|जाजरकोट १]] |द्वारिकाप्रसाद प्रधान | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |जाजरकोट २ |कृष्णबहादुर शाही | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[दैलेख १ (निर्वाचन क्षेत्र)|दैलेख १]] |गणेशबहादुर खड्का | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[दैलेख २ (निर्वाचन क्षेत्र)|दैलेख २]] |रङ्गबहादुर शाही | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[सुर्खेत १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुर्खेत १]] |पूर्णबहादुर खड्का | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[सुर्खेत २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुर्खेत २]] |[[शिवराज जोशी]] | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[बाँके १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बाँके १]] |सायद मेराज अहमद शाह | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[बाँके २ (निर्वाचन क्षेत्र)|बाँके २]] |[[सुशील कोइराला]] | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[बाँके ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|बाँके ३]] |कृष्णसिंह परियार | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[बर्दिया १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बर्दिया १]] |[[वामदेव गौतम]] | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[बर्दिया २ (निर्वाचन क्षेत्र)|बर्दिया २]] |खगराज शर्मा | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |बर्दिया ३ |गोविन्दराज ज्ञवाली | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[बाजुरा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बाजुरा १]] |देवराज जोशी | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[बझाङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बझाङ १]] |अर्जुनजङ्गबहादुर सिंह | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |बझाङ २ |लोकराज जोशी | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[अछाम १ (निर्वाचन क्षेत्र)|अछाम १]] |बलबहादुर कुँवर | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[अछाम २ (निर्वाचन क्षेत्र)|अछाम २]] |गोविन्दबहादुर शाह | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |अछाम ३ |रामबहादुर विष्ट | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[डोटी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|डोटी १]] |भक्तबहादुर बलायर | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |डोटी २ |सिद्धराज ओझा | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[कैलाली १ (निर्वाचन क्षेत्र)|कैलाली १]] |गङ्गाबहादुर कुँवर | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[कैलाली २ (निर्वाचन क्षेत्र)|कैलाली २]] |रामजनम चौधरी | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[कैलाली ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|कैलाली ३]] |टेकबहादुर चोख्याल | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[दार्चुला १ (निर्वाचन क्षेत्र)|दार्चुला १]] |[[दिलेन्द्रप्रसाद बडू|दिलेन्द्र प्रसाद बडू]] | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |दार्चुला २ |अम्बरबहादुर सिंह | bgcolor="{{party color|Rastriya Prajatantra Party}}" | |[[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी]] |- |[[डडेल्धुरा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|डडेल्धुरा १]] |[[शेरबहादुर देउवा]] | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[बैतडी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बैतडी १]] |कृष्णकुमार जोशी | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |बैतडी २ |विनयध्वज चन्द | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |बैतडी ३ |नरेन्द्रबहादुर बम | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[कञ्चनपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|कञ्चनपुर १]] |वासुदेव भट्ट | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[कञ्चनपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|कञ्चनपुर २]] |[[तारिणीदत्त चटौत]] | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |} == उप-निर्वाचन == {| class="wikitable" !निर्वाचन क्षेत्र !बहालवाला सदस्य ! colspan="2" |दल !रिक्तताको कारण !नयाँ सदस्य ! colspan="2" |दल !उप-निर्वाचन |- |[[सुनसरी ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुनसरी ३]] |[[गिरिजाप्रसाद कोइराला]] | bgcolor=" {{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |मोरङ १ बाट निर्वाचित |[[प्रकाश कोइराला]] | bgcolor=" {{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] | rowspan="2" |वि.सं २०४९ |- |[[काठमाडौँ ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ५]] |[[मदन भण्डारी]] | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |[[Kathmandu १ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ १]]बाट निर्वाचित |[[कृष्णगोपाल श्रेष्ठ]] | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[काठमाडौँ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ १]] |[[मदन भण्डारी]] | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |निधन |[[विद्यादेवी भण्डारी]] | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] | rowspan="2" |वि.सं २०५०<ref>{{Cite web|last=|first=|date=|title=बिभिन्न जिल्लाका निर्वाचन क्षेत्रबाट प्रतिनिधि सभाका सदस्यमा निर्वाचित हुनु भएको|url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=17034|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2020-12-11|website=rajpatra.dop.gov.np}}</ref> |- |[[झापा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|झापा १]] |[[द्रोणप्रसाद आचार्य]] | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |निधन |[[कृष्णप्रसाद सिटौला]] | bgcolor=" {{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |} == दलबदल == {| class="wikitable" !निर्वाचन क्षेत्र !नाम ! colspan="2" |देखि ! colspan="2" |बाट !मिति !स्रोत |- |बाग्लुङ ३ |ओमकारप्रसाद गौचन | rowspan="3" bgcolor="{{party color|Independent}}" | | rowspan="3" |[[स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ|स्वतन्त्र]] | rowspan="3" bgcolor=" {{party color|Nepali Congress}}" | | rowspan="3" |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |२०४८ असार ५ | rowspan="7" |<ref>{{Cite web |title=संसदीय विवरण पुस्तिका, प्रतिनिधि सभा (२०४८ - २०५१) |url=https://hr.parliament.gov.np/uploads/attachments/ppj2iirj2egl6uai.pdf |website=सङ्घीय संसद}}</ref> |- |[[रौतहट ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|रौतहट ३]] |गोविन्द चौधरी | rowspan="2" |२०४८ असार ६ |- |[[सिराह ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिराह ४]] |राजदेव गोहित |- |दार्चुला २ |अम्बरबहादुर सिंह | bgcolor="{{party color|Rastriya Prajatantra Party}}" | |[[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी|राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी (थापा)]] | rowspan="4" bgcolor=" {{party color|Rastriya Prajatantra Party}}" | | rowspan="4" |[[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी]] | rowspan="4" | |- |सिन्धुपाल्चोक ३ |[[पशुपति शमशेर जङ्गबहादुर राणा|पशुपति शमशेर राणा]] | rowspan="3" bgcolor="yellow" | | rowspan="3" |[[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी (चन्द)]] |- |[[नुवाकोट १ (निर्वाचन क्षेत्र)|नुवाकोट १]] |[[प्रकाशचन्द्र लोहनी]] |- |[[रसुवा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|रसुवा १]] |रामकृष्ण उपाध्याय |} == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == *[https://hr.parliament.gov.np/uploads/attachments/ppj2iirj2egl6uai.pdf संसदीय विवरण पुस्तिका, प्रतिनिधि सभा (२०४८ - २०५१)] *[https://web.archive.org/web/20080124110554/http://www.election-commission.org.np/toptwo.php नेपालक‍ो निर्वाचन आयोग] {{Lists of Nepalese legislators}} [[श्रेणी:नेपालको संसद]] [[श्रेणी:नेपाल सरकार सम्बन्धित सूचीहरू]] [[श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०४८–२०५१]] qr1dq9lca3zjmrmgyte0rhojmpnb3jp 0 130593 1369530 1332102 2026-08-13T11:07:38Z Bishaldev100 28807 1369530 wikitext text/x-wiki {{Infobox former country | conventional_long_name = गुल्मी राज्य | s1 = नेपाल अधिराज्य | flag_s1 = Flag of Nepal.svg | common_name = गुल्मी | era = [[चौबिसी राज्यहरू|चौबीसी राज्य]] | government_type = राजतन्त्र | today = [[नेपाल]] }} '''गुल्मी राज्य''' [[चौबिसी राज्यहरू|चौबिसी राज्य]] भनेर चिनिने २४ राज्यहरूको सङ्घको एउटा सानो [[प्रदेश|राज्य]] थियो।{{sfn|श्रेष्ठ|१९८३|p=१}} गुल्मी [[पाल्पा राज्य]]को हिस्सा थियो तर यो स्वतन्त्र भयो, र पछि यो राज्य वि.सं. १८४३ मा [[नेपाल अधिराज्य]]को हिस्सा भयो।{{sfn|श्रेष्ठ|१९८३|p=२}} जीव शाहले नेतृत्व गरेको गोरखाली फौजले वि.सं. १८४३ ज्येष्ठ १० गते नै गुल्मी विना लडाइ विजय गर्यो । गुल्मीमा गोरखाली फौजसँग त्यतिका दिनसम्म लड्ने क्षमता पनि थिएन । राजा शिव नारायण शाहले गोरखाली फौज काली तरेपछि नै रामनगरतर्फ भाग्नपर्ने अवस्था आयो। यसपछि गुल्मी राजस्थल वरपरका अर्जुङ्गा, रेसुङ्गा, सल्यानथोक, चन्द्रकोट, आदि प्रदेश नेपाल अधिराज्यमा गाभिए। == इतिहास == लिच्छविकालमा गुल्मी राज्य फैलिएको यो प्रदेश लिच्छवि राज्य अन्तर्गत पर्दथ्यो । त्यस कालमा काठमाडौं उपत्यकादेखि टाढा टाढाका प्रदेशमा सोझै केन्द्रबाट शासन चलाउन सम्भव नभएकोले केन्द्र अन्तर्गतका सामन्त शासकद्वारा यी प्रदेशको प्रशासन चल्दथ्यो । मध्यकालको पूर्वार्द्धमा भने विषयपतिहरूनियुक्त भई यिनीहरूबाट नै यी प्रदेशको प्रशासन चल्न थालेको थियो । ने. सं. ११९ (वि.सं. १०५५)को एउटा हस्तलिखित ग्रन्थमा गण्डी गुल्मको उल्लेख भएको छ। कर्णाली प्रदेशमा [[नागराज]]ले नयाँ राज्यको स्थापना गरेपछि मध्यकालको इतिहासमा नयाँ मोड आयो। यिनीपछिका [[जितारी मल्ल]], [[आदित्य मल्ल]] आदि राजाहरूले आफ्ना पूर्वजले आ को राज्यलाई विस्तार गरी एउटा विशाल राज्य नै खडा गर्न समर्थ भएका थिए। [[अभय मल्ल]]को समयसम्म यो राज्य सैनिक, आर्थिक आदि दृष्टिले शक्तिशाली नै रहेको थियो। यिनको राज्यकालपछि खस राज्य टुक्रियो । फलतः यो विशाल राज्य बाइसी र चौबीसी राज्यहरूमा विभाजित भयो [[पाल्पा राज्य|पाल्पा]]को राजा [[मुकुन्द सेन]]ले (वि.सं. १५७५-१६१०) राज्य विस्तार गर्दा पश्चिमोत्तरमा पर्ने गुल्मी, अर्घा, खाँची, आदि राज्य पनि विजय गरे। == राजाहरू == # वीर शाह{{sfn|श्रेष्ठ|१९८३|p=२}} # रुद्र शाह{{sfn|श्रेष्ठ|१९८३|p=२}} # कीर्ति शाह{{sfn|श्रेष्ठ|१९८३|p=२}} # शाही शाही{{sfn|श्रेष्ठ|१९८३|p=२}} # कीर्तिकल्याण शाह{{sfn|श्रेष्ठ|१९८३|p=३}} # सत्यधन शाह{{sfn|श्रेष्ठ|१९८३|p=४}} # शिवनारायण शाह{{sfn|श्रेष्ठ|१९८३|p=४}} # महादत्त सेन{{sfn|श्रेष्ठ|१९८३|p=५}} # [[पृथ्वीपाल सेन]]{{sfn|श्रेष्ठ|१९८३|p=६}} # सिद्धिप्रताप शाह<ref>{{Cite web|url=https://rajdhanidaily.com/id/47111/|title=अन्तिम पाल्पाली राजाका अन्तिम दिनहरू|last=खनाल|first=भागवत|date=१२ अशोज २०७८|website=राजधानी|language=|accessdate=२६ माघ २०७९}}</ref> # शक्तिप्रचण्ड शाह{{sfn|श्रेष्ठ|१९८३|p=६}} == सन्दर्भ सामग्रीहरू == ===सन्दर्भहरू=== {{सन्दर्भसूची}} === उद्धरणहरू === * {{Cite web|url=https://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/contributions/pdf/CNAS_11_01_06.pdf|title=गुल्मी राज्यको राजनैतिक इतिहास र केही अप्रकाशित ऐतिहासिक सामग्री|last=श्रेष्ठ|first=टेकबहादुर|date=१९८३|website=[[डिजिटल हिमालय]]|accessdate=२६ माघ २०७९|ref={{harvid|श्रेष्ठ|१९८३}}}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230209180156/https://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/contributions/pdf/CNAS_11_01_06.pdf |date=2023-02-09 }} [[श्रेणी:चौबिसी राज्यहरू]] jgk4sqwwfhb3w6b4h40hx4mnms0dcau 0 134203 1369482 1283094 2026-08-13T08:38:23Z Saroj 31493 // Edit via Wikiplus 1369482 wikitext text/x-wiki '''''ओपेनहाइमर''''' २०२३ को एक जीवनी थ्रिलर चलचित्र हो। यसको लेखन निर्माण र निर्देशन [[क्रिस्टोफर नोलन]]द्वारा भएको हो। यो सैद्धांतिक भौतिकशास्त्री [[जे. रोबर्ट ओपेनहाइमर]],जसले म्यानहट्टन परियोजनामा पहिलो [[परमाणु बम|आणविक हतियारहरू]] विकास गर्न मद्दत गरेका थिए, को जीवनमा आधारित छ। चलचित्रमा [[किलियन मर्फी]]ले मुख्य पात्रको रूपमा अभिनय गरेका छन्, र यसमा [[एमिली ब्लन्ट]], [[म्याट डेमन]], [[रोबर्ट डौनी जुनियर]], [[फ्लोरेन्स प्यु]], जोश हार्टनेट, केसी एफ्लेक, रामी मालेक र केनेथ ब्रानाघले सहायक भूमिकामा अभिनय गरेका छन्। ''ओपेनहाइमर'' को प्रिमियर २०२३ जुलाई १२२ मा [[पेरिस्कोप|पेरिस]]को "ले ग्रान्ड रेक्स"मा भएको थियो, र [[युनिभर्सल पिक्चर्स]]द्वारा जुलाई २१, २०२३ मा [[संयुक्त अधिराज्य]] र संयुक्त राज्य अमेरिकामा नाटकीय रूपमा रिलिज गरियो।<ref>{{Cite web |date=28 August 2022 |title=ओपेनहाइमर मूवी पूर्वावलोकन, कहानी और समीक्षा |url=https://www.filmyzillablog.com/oppenheimer-movie/ |access-date=26 August 2022 |website=filmyzillablog }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230721074116/https://www.filmyzillablog.com/oppenheimer-movie/ |date=21 July 2023 }}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== * {{Official website}} * {{IMDb title}} * {{amg movie|12140291249}} * {{Rotten Tomatoes}} {{Christopher Nolan}} [[श्रेणी:सन् २०२३ का चलचित्रहरू]] [[श्रेणी:क्रिस्टोफर नोलनद्वारा निर्देशित चलचित्रहरू]] [[श्रेणी:२०२० को दशकका अमेरिकी चलचित्रहरू]] idqen938t2p99h52ortkr48p0orm4rr 0 135948 1369507 1318829 2026-08-13T09:23:54Z Saroj 31493 [[विकिपिडिया:हटक्याट|हटक्याट]]द्वारा [[श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरू]] हटाइयो 1369507 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific_prefix = [[माननीय]] | name = ऐन बहादुर शाही ठकुरी | office = [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]] सदस्य | term_start = २०७९ पुष ७ | term_end = | constituency = [[मुगु १ (निर्वाचन क्षेत्र)|मुगु १]] | predecessor = | party = [[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली काँग्रेस]] | nationality = [[नेपाली]] | birth_date =<!-- {{birth date and age|१९७१|०६|२९|df=y}}--> | birth_place = }} '''ऐन बहादुर शाही ठकुरी''' [[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली काँग्रेस]]का नेपाली [[राजनीतिज्ञ]] हुन्। उनी [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९]] मा [[मुगु १ (निर्वाचन क्षेत्र)|मुगु १]] बाट [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]]मा निर्वाचित भएका थिए।उनले सो निर्वाचनमा १४७०६ मत हासिल गरेका थिए। <ref>{{Cite web| title = नेपाल निर्वाचन आयोग| accessdate = २०२२-१२-२०| url = https://election.gov.np/admin/public//storage/HoR/Result/१_HOR_CANDIDATE_Final.xlsx}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} {{नेपाल राजनीतिज्ञ अपुरो}} [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] ls6h22pvywll7oao5ed4rl69zif0dhp 1369511 1369507 2026-08-13T09:24:14Z Saroj 31493 Synced 3 categories from enwiki ([[:m:User:Saroj/CatSync|CatSync]]) 1369511 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific_prefix = [[माननीय]] | name = ऐन बहादुर शाही ठकुरी | office = [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]] सदस्य | term_start = २०७९ पुष ७ | term_end = | constituency = [[मुगु १ (निर्वाचन क्षेत्र)|मुगु १]] | predecessor = | party = [[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली काँग्रेस]] | nationality = [[नेपाली]] | birth_date =<!-- {{birth date and age|१९७१|०६|२९|df=y}}--> | birth_place = }} '''ऐन बहादुर शाही ठकुरी''' [[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली काँग्रेस]]का नेपाली [[राजनीतिज्ञ]] हुन्। उनी [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९]] मा [[मुगु १ (निर्वाचन क्षेत्र)|मुगु १]] बाट [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]]मा निर्वाचित भएका थिए।उनले सो निर्वाचनमा १४७०६ मत हासिल गरेका थिए। <ref>{{Cite web| title = नेपाल निर्वाचन आयोग| accessdate = २०२२-१२-२०| url = https://election.gov.np/admin/public//storage/HoR/Result/१_HOR_CANDIDATE_Final.xlsx}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} {{नेपाल राजनीतिज्ञ अपुरो}} [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:सन् १९७० मा जन्म]] [[श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०७९–२०८२]] [[श्रेणी:कर्णाली प्रदेशका नेपाली काङ्ग्रेसका राजनीतिज्ञहरू]] i0f7svnbz2e4m4wtsgcgju2aj15vt9u 0 135949 1369506 1348704 2026-08-13T09:23:53Z Saroj 31493 [[विकिपिडिया:हटक्याट|हटक्याट]]द्वारा [[श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरू]] हटाइयो 1369506 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific_prefix = [[माननीय]] | name = दिक्पाल कुमार शाहि | office = [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]] सदस्य | term_start = २०७९ पुष ७ | term_end = | constituency = [[दैलेख २ (निर्वाचन क्षेत्र)|दैलेख २]] | predecessor = | party = [[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली काँग्रेस]] | nationality = [[नेपाली]] | birth_date =<!-- {{birth date and age|१९७१|०६|२९|df=y}}--> | birth_place = }} '''दिक्पाल कुमार शाहि''' [[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली काँग्रेस]]का नेपाली [[राजनीतिज्ञ]] हुन्। उनी [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९]] मा [[दैलेख २ (निर्वाचन क्षेत्र)|दैलेख २]] बाट [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]]मा निर्वाचित भएका थिए।उनले सो निर्वाचनमा २०१८३ मत हासिल गरेका थिए। <ref>{{Cite web| title = नेपाल निर्वाचन आयोग| accessdate = २०२२-१२-२०| url = https://election.gov.np/admin/public//storage/HoR/Result/१_HOR_CANDIDATE_Final.xlsx}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} {{नेपाल राजनीतिज्ञ अपुरो}} [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] lp4u528t6o0rjlv2l8gzdwz5jdmxwxu 1369510 1369506 2026-08-13T09:24:12Z Saroj 31493 Synced 3 categories from enwiki ([[:m:User:Saroj/CatSync|CatSync]]) 1369510 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific_prefix = [[माननीय]] | name = दिक्पाल कुमार शाहि | office = [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]] सदस्य | term_start = २०७९ पुष ७ | term_end = | constituency = [[दैलेख २ (निर्वाचन क्षेत्र)|दैलेख २]] | predecessor = | party = [[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली काँग्रेस]] | nationality = [[नेपाली]] | birth_date =<!-- {{birth date and age|१९७१|०६|२९|df=y}}--> | birth_place = }} '''दिक्पाल कुमार शाहि''' [[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली काँग्रेस]]का नेपाली [[राजनीतिज्ञ]] हुन्। उनी [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९]] मा [[दैलेख २ (निर्वाचन क्षेत्र)|दैलेख २]] बाट [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]]मा निर्वाचित भएका थिए।उनले सो निर्वाचनमा २०१८३ मत हासिल गरेका थिए। <ref>{{Cite web| title = नेपाल निर्वाचन आयोग| accessdate = २०२२-१२-२०| url = https://election.gov.np/admin/public//storage/HoR/Result/१_HOR_CANDIDATE_Final.xlsx}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} {{नेपाल राजनीतिज्ञ अपुरो}} [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:सन् १९६१ मा जन्म]] [[श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०७९–२०८२]] [[श्रेणी:कर्णाली प्रदेशका नेपाली काङ्ग्रेसका राजनीतिज्ञहरू]] 7een8ku7kjjtp70qrk3fbxfwkldwa74 0 135951 1369505 1177266 2026-08-13T09:23:51Z Saroj 31493 [[विकिपिडिया:हटक्याट|हटक्याट]]द्वारा [[श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरू]] हटाइयो 1369505 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific_prefix = [[माननीय]] | name = हृदयराम थानी | office = [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]] सदस्य | term_start = २०७९ पुष ७ | term_end = | constituency = [[सुर्खेत २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुर्खेत २]] | predecessor = | party = [[नेपाली काँग्रेस]] | nationality = [[नेपाली]] | birth_date =<!-- {{birth date and age|१९७१|०६|२९|df=y}}--> | birth_place = }} '''हृदयराम थानी''' [[नेपाली काँग्रेस]]का नेपाली [[राजनीतिज्ञ]] हुन्। उनी [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९]] मा [[सुर्खेत २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुर्खेत २]] बाट [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]]मा निर्वाचित भएका थिए।उनले सो निर्वाचनमा ३४६२५ मत हासिल गरेका थिए। <ref>{{Cite web| title = नेपाल निर्वाचन आयोग| accessdate = २०२२-१२-२०| url = https://election.gov.np/admin/public//storage/HoR/Result/1_HOR_CANDIDATE_Final.xlsx}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} {{नेपाल राजनीतिज्ञ अपुरो}} [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] ppu9exaea5q2u5zdhscl7la4otjfxzk 1369509 1369505 2026-08-13T09:24:10Z Saroj 31493 Synced 5 categories from enwiki ([[:m:User:Saroj/CatSync|CatSync]]) 1369509 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific_prefix = [[माननीय]] | name = हृदयराम थानी | office = [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]] सदस्य | term_start = २०७९ पुष ७ | term_end = | constituency = [[सुर्खेत २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुर्खेत २]] | predecessor = | party = [[नेपाली काँग्रेस]] | nationality = [[नेपाली]] | birth_date =<!-- {{birth date and age|१९७१|०६|२९|df=y}}--> | birth_place = }} '''हृदयराम थानी''' [[नेपाली काँग्रेस]]का नेपाली [[राजनीतिज्ञ]] हुन्। उनी [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९]] मा [[सुर्खेत २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुर्खेत २]] बाट [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]]मा निर्वाचित भएका थिए।उनले सो निर्वाचनमा ३४६२५ मत हासिल गरेका थिए। <ref>{{Cite web| title = नेपाल निर्वाचन आयोग| accessdate = २०२२-१२-२०| url = https://election.gov.np/admin/public//storage/HoR/Result/1_HOR_CANDIDATE_Final.xlsx}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} {{नेपाल राजनीतिज्ञ अपुरो}} [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:सन् १९६० मा जन्म]] [[श्रेणी:नेपालको दोस्रो संविधान सभाका सदस्यहरू]] [[श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०५६–२०५९]] [[श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०७९–२०८२]] [[श्रेणी:कर्णाली प्रदेशका नेपाली काङ्ग्रेसका राजनीतिज्ञहरू]] 5scjgsv0797br16q1unwzigbs095136 1369545 1369509 2026-08-13T11:36:18Z Prahlad Nepal 72094 1369545 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific_prefix = [[माननीय]] | name = हृदयराम थानी | office = [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]] सदस्य | term_start = २०७९ पुष ७ | term_end = | constituency = [[सुर्खेत २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुर्खेत २]] | predecessor = | party = [[नेपाली काँग्रेस]] | nationality = [[नेपाली]] | birth_date =<!-- {{birth date and age|१९७१|०६|२९|df=y}}--> | birth_place = }} '''हृदयराम थानी''' [[नेपाली काँग्रेस]]का नेपाली [[राजनीतिज्ञ]] हुन्। उनी [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९]] मा [[सुर्खेत २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुर्खेत २]] बाट [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]]मा निर्वाचित भएका थिए । उनले सो निर्वाचनमा ३४६२५ मत हासिल गरेका थिए। <ref>{{Cite web| title = नेपाल निर्वाचन आयोग| accessdate = २०२२-१२-२०| url = https://election.gov.np/admin/public//storage/HoR/Result/1_HOR_CANDIDATE_Final.xlsx}}</ref> [[शिवराज जोशी]] र [[पूर्णबहादुर खड्का]] पछी राष्ट्रिय राजनीतिमा थानीको नाम पनि चर्चित नाम हो । == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} {{नेपाल राजनीतिज्ञ अपुरो}} [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:सन् १९६० मा जन्म]] [[श्रेणी:नेपालको दोस्रो संविधान सभाका सदस्यहरू]] [[श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०५६–२०५९]] [[श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०७९–२०८२]] [[श्रेणी:कर्णाली प्रदेशका नेपाली काङ्ग्रेसका राजनीतिज्ञहरू]] h5my7t3k6kdznkp4zeeqmk7mihew54t 0 138125 1369525 1318725 2026-08-13T10:45:15Z Bishaldev100 28807 1369525 wikitext text/x-wiki {{संक्षिप्त विवरण|मुस्ताङ जिल्लाको उत्तरी भूभाग}} {{Infobox country | conventional_long_name = {{nowrap|मुस्ताङ/लो राज्य}} {{nowrap|གློ་ཡུལ། གློ་སྨན་ཐང་། ([[ल्हासा तिब्बती|तिब्बती]])}} {{nowrap| मुस्ताङ राज्य ([[नेपाली भाषा|नेपाली]]) }} | common_name = उपल्लो मुस्ताङ | status = स्वतन्त्र सार्वभौम राज्य (सन् १०३८०-१७९५)<br>नेपालको भूभाग (सन् १७९५-२००८) | life_span = सन् १३८०–२००८ | government_type = राजतन्त्र | event_start = स्थापित | year_start = सन् १३८० | date_start = | event_end = सङ्घीय सरकारद्वारा खारेज | year_end = २००८ | date_end = ७ अक्टोबर | p1 = | s1 = मुस्ताङ जिल्ला | image_flag = Flag of Mustang.svg | image_map = Upper & lower Mustang.png | map_caption = स्थानीय तह सहित तल्लो र उपल्लो मुस्ताङ | official_languages = {{flatlist|{{unbulleted list |[[ल्हासा तिब्बती|तिब्बती]] र [[नेपाली भाषा|नेपाली]]}}}} | area_km2 = २,०२०<ref name="RD1998">{{cite journal |last=Raffaele |first=Paul |title=Into the Forbidden Kingdom of Mustang |journal=Reader's Digest |date=April 1998 |volume=71 |series=421}}</ref> | area_km2 = २,०२० | population_estimate = ७,०००<ref name="RD1998">{{cite journal |last=Raffaele |first=Paul |title=Into the Forbidden Kingdom of Mustang |journal=Reader's Digest |date=April 1998 |volume=71 |series=421}}</ref> | population_density_km2 = ३.४७ | population_density_sq_mi = १० | capital = [[लोमान्थाङ]] | religion ={{unbulleted list| [[हिन्दु धर्म|हिन्दु]]|[[बौद्ध धर्म|बुद्ध]]|[[किराँत धर्म|किराँत]]|[[जीवात्मवाद]]|[[धामीझाँक्री]]}} | title_leader = राजा/ग्याल्पो | leader1 = [[आमे पाल]] | year_leader1 = सन् १३८०-१४०० {{small|(प्रथम)}} | leader2 = [[जिग्मे दोर्जे पलवर विष्ट]] | year_leader2 = सन् १९६४-२००८ {{small|(अन्तिम)}} | demonym = | area_rank = | GDP_PPP = | GDP_PPP_year = | HDI = | HDI_year = | today = {{flag|नेपाल}} }} [[File:LoManthang 1.JPG|thumb|लोमान्थाङ]] '''उपल्लो मुस्ताङ''' (पहिले '''लो राज्य'''को रूपमा परिचित) [[नेपाल]]मा अवस्थित [[मुस्ताङ जिल्ला]]को माथिल्लो भाग (उत्तरी क्षेत्र) हो। उपल्लो मुस्ताङ सन् १९९२ सम्म एक प्रतिबन्धित राज्य थियो जसले यसलाई विश्वको सबैभन्दा संरक्षित क्षेत्रहरू मध्ये एक बनाएको थियो। बहुसङ्ख्यक जनसङ्ख्याले अझै पनि परम्परागत तिब्बती भाषाहरू बोल्छन्। मुस्ताङको जनजीवन पर्यटन, पशुपालन र व्यापारमा आधारित छ। उपल्लो मुस्ताङले नेपालको [[गण्डकी प्रदेश]]को मुस्ताङ जिल्लाको उत्तरी दुई तिहाई भाग ओगटेको छ। यहाँ [[लोमान्थाङ गाउँपालिका|लोमान्थाङ]], [[लो-घेकर दामोदरकुण्ड गाउँपालिका|दालोमे]] र [[वारागुङ मुक्तिक्षेत्र गाउँपालिका|वारागुङ मुक्तिक्षेत्र]] गरी तीन वटा गाउँपालिकाहरू रहेका छन्। जिल्लाको दक्षिणी भूभाग (तल्लो मुस्ताङ)लाई थाक भनिन्छ र [[थकाली भाषा]] बोल्ने थकाली समुदायको मातृभूमि हो भने यसको संस्कृतिले तिब्बती र नेपाली तत्वहरूलाई समेटेको छ। वि.संं २०६४ मा [[नेपाल अधिराज्य]] गणतन्त्र बनेपछि मुस्ताङको राज्यको हैसियत समाप्त भएको थियो जसले बाहिरी विश्व, विशेष गरी [[चीन]]को प्रभाव बढ्दै गएको र मुस्ताङका जनताको जीवनमा तीव्र परिवर्तन ल्याउन योगदान पुर्‍याइरहेको छ।<ref>[https://www.aljazeera.com/programmes/aljazeeracorrespondent/2011/10/201110912360944324.html Mustang: A Kingdom on the Edge][[Al Jazeera Arabic|Al Jazeera]] Correspondent {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200612100150/https://www.aljazeera.com/programmes/aljazeeracorrespondent/2011/10/201110912360944324.html |date=2020-06-12 }}</ref> हालैका वर्षहरूमा विकास कार्यहरूमा वृद्धि भएको छ। == इतिहास == [[File:Jigme Palbar Bista.jpg|thumb|राजा [[जिग्मे दोर्जे पलवर विष्ट]]]] भाषा र संस्कृतिले [[तिब्बत]]सँग नजिक भएतापनि मुस्ताङ कुनै समय स्वतन्त्र राज्य थियो। १५औँ देखि १७औँ शताब्दीसम्म यसको रणनीतिक अवस्थितिले मुस्ताङलाई [[हिमालय]] र [[भारत]]बीचको व्यापारमा नियन्त्रण प्रदान गरेको थियो। अठारौँ शताब्दीको अन्त्यतिर यो राज्य नेपालद्वारा गाभिएको थियो र सन् १७९५ मा [[नेपाल अधिराज्य]]को [[रजौटा राज्य (नेपाल)|अंश]] बनेको थियो।<ref>{{cite web | url=https://flagspot.net/flags/np-must.html | title=Principality of Mustang, Nepal }}</ref> लोमान्थाङ राज्यले [[नेपाल –तिब्बत /चीन युद्ध|नेपाल-चीन युद्ध]]को समयमा तिब्बत र [[चिङ वंश|चिङ साम्राज्य]]लाई समर्थन गरेको थियो। अझै पनि धेरै मुस्ताङवासीहरूले मान्यता दिए तापनि नेपाल सरकारको आदेशद्वारा २०६५ असोज २१ मा [[शाह वंश|राजतन्त्र]]को अस्तित्व समाप्त भएको थियो।<ref>[https://web.archive.org/web/20090304064713/http://news.xinhuanet.com/english/2008-10/08/content_10167598.htm China View news]</ref> अन्तिम आधिकारिक र पछि अनौपचारिक राजा (राजा वा ग्याल्पो) [[जिग्मे दोर्जे पलवर विष्ट]] (सन् १९३०-२०१६) थिए,<ref>{{cite news| url=https://www.bbc.com/news/world-asia-38357081| website=bbc.co.uk| title=Nepal remembers Bista, last king of Upper Mustang|access-date=December 18, 2016}}</ref> जसले सन् १३८० मा यस बौद्ध राज्यको स्थापना गर्ने योद्धा अमे पालमा आफ्नो वंशपत्ता लगाएका थिए।<ref>[http://www.tribuneindia.com/2002/20020421/spectrum/travel.htm Wild, windy and harsh, yet stunningly beautiful]; The Sunday Tribune; April 21, 2002</ref> अमे पालले लो र मुस्ताङको राजधानी लोमान्थाङको अधिकांश भागको स्थापना र निर्माण कार्यको निरीक्षण गरेका थिए जुन त्यस समयावधिपछि उपस्थितिमा थोरै परिवर्तन भएको छ।<ref>{{cite book |last=Peissel |first=Michel |author-link=Michel Peissel |title=Mustang - A Lost Tibetan Kingdom |orig-year=1967 |edition=2nd |year=1992 |publisher=Pilgrims Book House|pages=227–31}}</ref> सन् २००७ मा मुस्ताङका एक गोठालोले [[गौतम बुद्ध|बुद्ध]]को जीवनी झल्काउने ५५ वटा गुफाचित्रको सङ्ग्रह पत्ता लगाएका थिए।<ref>[https://www.theguardian.com/international/story/0,,2072736,00.html Shepherd leads experts to ancient Buddha cave paintings]; Guardian Unlimited; May 4, 2007.</ref> == हावापानी == उपल्लो मुस्ताङमा २५०–४०० मिलिमिटर (९.८–१५.७ इन्च) को दायरामा वर्षाको साथ शीतल र अर्ध-शुष्क हावापानी छ। यो अन्नपूर्ण र धौलागिरि हिमशृङ्खलाको वर्षाछायाँमा अवस्थित छ। उपल्लो मुस्ताङमा महिना अनुसार दिन र रातको तापक्रम तल देखाइएको छ: {| class="wikitable" |महिना |दिनको तापक्रम |रातको तापक्रम |- |मङ्सिर, पुस, माघ |० देखि ५&nbsp;डिग्री सेल्सियस ३२ देखि ४१&nbsp;डिग्री फरेन्हाइट |<nowiki>-२५ देखि -२० डिग्री सेल्सियस</nowiki> -१३ देखि -४&nbsp;डिग्री फरेन्हाइट |- |फागुन, चैत, वैशाख, जेठ |१६ देखि २२&nbsp; डिग्री सेल्सियस ६१ देखि ७२&nbsp; डिग्री फरेन्हाइट |<nowiki>-६ देखि -2 डिग्री सेल्सियस</nowiki> २१ देखि २८ डिग्री फरेन्हाइट |- |असार, साउन, भदौ |२० देखि ३३&nbsp; डिग्री सेल्सियस ६८ देखि ७३&nbsp; डिग्री फरेन्हाइट |<nowiki>-३ देखि ० डिग्री सेल्सियस </nowiki> २७ देखि ३२&nbsp; डिग्री फरेन्हाइट |- |असोज, कात्तिक |१२ देखि २०&nbsp; डिग्री सेल्सियस ५४ देखि ६८&nbsp; डिग्री फरेन्हाइट |<nowiki>-८ देखि -४ डिग्री सेल्सियस</nowiki> १८ देखि २५&nbsp; डिग्री फरेन्हाइट |} == जनसाङ्ख्यिकी == वि.सं २०५८ मा सम्पूर्ण [[मुस्ताङ जिल्ला]]को जनसङ्ख्या १४,९८१ थियो, जुन तीन सहर र लगभग तीस साना बस्तीहरूको बीचमा फैलिएको थियो। यहाँका बासिन्दाहरू [[थकाली जाति|थकाली]], [[गुरुङ जाति|गुरुङ]] वा परम्परागत मुस्ताङमा मुख्यतया [[तिब्बती जाति|तिब्बती]]हरू हुन्। मुस्ताङको अधिकांश जनसङ्ख्या समुद्री सतहदेखि २,८०० देखि ३,९०० मिटर (९,२०० देखि १२,८०० फिट) उचाइमा [[कालीगण्डकी नदी]]को किनारमा बसोबास गर्दछ। कठिन परिस्थितिका कारण नेपालको तल्लो क्षेत्रमा हिउँदमा ठूलो सङ्ख्यामा बसाइँसराइ हुने गरेको छ। मुस्ताङ जिल्लाको प्रशासनिक केन्द्र [[जोमसोम]] ([[कागबेनी]]बाट आठ किलोमिटर (५.० माइल) दक्षिणमा अवस्थित छ जहाँ सन् १९६२ देखि विमानस्थल रहेको छ र सन् १९९२ मा मुस्ताङ पश्चिमी पर्यटनका लागि खुला गरिएदेखि नै मुख्य पर्यटक प्रवेशद्वार बनेको छ। हाल मुस्ताङ क्षेत्रमा पर्यटकका लागि ८० भन्दा बढी गेस्ट हाउस रहेका छन्, जसले पर्यटकलाई स्थानीयको प्रमुख आकर्षण र आम्दानीको स्रोत बनाएको छ । <ref>{{cite web|last1=Hiking|first1=Adventure Trek|title=Upper Mustang|url=https://www.hikingadventuretreks.com/upper-mustang-trek|website=Upper Mustang}}</ref> == भूगोल == <gallery widths="220" heights="220"> Tangbe, Upper Mustang.jpg|माथिबाट खिचिएको ताङबे गाउँ View on Gyakar (edited).jpg|खोँचको दृश्य सहितको ग्याकर गाउँ Kali Gandaki riverbed in Nepal's Upper Mustang.jpg|नेपालको उपल्लो मुस्ताङमा [[कालीगण्डकी नदी]]को किनार। निलगिरीको भिरालो उत्तरी मुख भएको कालिगण्डकी नदी र चुसाङ गाउँको खेतसम्म कालिगण्डकी नदीको दृश्यावलोकन।</gallery> मुस्ताङको मुख्य नदी [[गण्डकी नदी]] हो। यो नदी दक्षिणतर्फ नेपालको तराई तर्फ बग्दछ र मुस्ताङलाई दुई भागमा विभाजन गर्दछ। यस नदीको समानान्तरले कुनै समय तिब्बत र भारतबीच विशेष गरी [[नुन]]को लागि एक प्रमुख व्यापारिक मार्गको रूपमा काम गर्दथ्यो। दक्षिणी मुस्ताङ जिल्लाको नदी उपत्यकाको केही भागले [[कालीगण्डकी खोच|कालीगण्डकी खोंच]] बनाउँछ जुन केही हदसम्म विश्वको सबैभन्दा गहिरो खाडल हो। परम्परागत मुस्ताङ (लो राज्य) ५३ किलोमिटर (३३ माइल) उत्तर-दक्षिणमा लम्बाइ, ६० किलोमिटर (३७ माइल) पूर्व-पश्चिममा चौडाइसम्म फैलिएको छ र कागबेनीको उत्तर पर्ने कालीगण्डकी नदीमा समुद्री सतहबाट २,७५० मिटर (९,०२० फिट) को तल्लो बिन्दुदेखि दक्षिणपूर्वी मुस्ताङको एक शिखर खाम्जुङ हिमालमा ६,७०० मिटर (२२,००० फिट) सम्म फैलिएको छ। == यातायात == उपल्लो मुस्ताङ [[नेपाल]] र [[तिब्बत]]बीचको एक प्राचीन व्यापारिक मार्गमा अवस्थित छ जसले [[सिक्किम]]को पश्चिममा [[हिमालय]] भएर सबैभन्दा कम ४,६६० मिटर (१५,३०० फिट) कोरा ला भञ्ज्याङ पार गर्दछ। कोराला हाल चीन र नेपालबीचको एक सक्रिय सीमा नाकाको रूपमा रहेको छ।<ref>{{cite news |title=Beijing to reopen fourth border point with Nepal |url=https://kathmandupost.com/money/2023/11/12/beijing-to-reopen-fourth-border-point-with-nepal |access-date=7 February 2024 |publisher=Kathmandu Post |date=12 November 2023}}</ref> सन् १९६० को दशकमा सञ्चालनमा आएको उपत्यकाको दक्षिणी थाक र उत्तरी लो खण्डबीचको अनुमानित सीमामा [[जोमसोम]]मा विमानस्थल खोलेपछि नेपालभित्र यान्त्रिक पहुँचको सुरुवात भएको थियो। फलस्वरूप चीनले व्यापारलाई पुनर्जीवित गर्ने निर्णय गरेको थियो र सन् २००१ मा अन्तर्राष्ट्रिय सीमादेखि [[लोमान्थाङ]]सम्म २० किलोमिटर (१२ माइल) सडक पूरा गरेको थियो।<ref> {{cite news |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |title=New highway divides isolated Buddhist kingdom of Mustang|url=http://www.taipeitimes.com/News/editorials/archives/2007/05/19/2003361588/1 |newspaper=Taipei Times |location=Taipei, Taiwan|agency=AFP |date=May 19, 2007 |access-date=Dec 14, 2013}}</ref> [[तिब्बत स्वायत्त क्षेत्र]] सीमा पारी सिगात्से प्रदेशकोको झोङ्बा जिल्ला पर्दछ। चीनको राष्ट्रिय राजमार्ग २१९ ले यार्लुङ साङ्पो नदीको उपत्यकालाई सीमाबाट लगभग ५० किलोमिटर (३१ माइल) उत्तरमा पछ्याउँदछ। यसबीच, दक्षिणबाट सडक निर्माण गर्न दक्षिणमा कालीगण्डकी नदीमा कठिनाइहरूले रोकेको थियो, तर क्रमिक रूपमा अगाडि बढेको थियो। सन् २०१० मा, नौ किलोमिटर (६ माइल) भाग बाँकी थियो तर यो सडक सन् २०१५ भन्दा पहिले नै पूरा भएको थियो र यो उच्च बहन क्षमता भएको र चार पाङ्ग्रे सवारीसाधनहरूको लागि उपयुक्त छ। हाल [[काठमाडौँ]]देखि [[ल्हासा]]सम्मको सबैभन्दा सजिलो र व्यापक रूपमा प्रयोग हुने सडक अर्थात् नेपालको [[अरनिको राजमार्ग]] र तिब्बतको चिनियाँ राष्ट्रिय राजमार्ग ३१८ ले ५,१२५ मिटर (१६,८१० फिट) भञ्ज्याङ पार गर्दछ। यो कोराला भन्दा ४६५ मिटर (१,५३० फिट) अग्लो छ। == पर्यटन == [[File:Rigsum Gönpo and prayer flags at the entrance of Samar (15842094652).jpg|thumb|समरको प्रवेशद्वारमा रिग्सुम गोन्पो र बौद्ध प्रार्थना झण्डा]] सन् १९९२ देखि यस क्षेत्रमा विदेशी पर्यटकलाई प्रवेश अनुमति दिइए पनि उपल्लो मुस्ताङको पर्यटन भने नियमित छ। विदेशीहरूले प्रवेश गर्न विशेष अनुमति प्राप्त गर्नु पर्दछ, दस दिनको लागि $५०० खर्च हुन्छ, त्यसपछि प्रति दिन $५० लाग्न सक्छ।<ref>{{Cite web |title=The Best Upper Mustang Treks: An Expert Guide - Horizon Guides |url=https://horizonguides.com/guides/nepal-trekking/treks-in-the-upper-mustang-region |access-date=2024-01-22 |website=horizonguides.com |language=en-US}}</ref> अधिकांश पर्यटकहरू यस क्षेत्रको पैदल यात्राको लागि भ्रमण गर्दछन्, जसले मुख्यतया १५औँ शताब्दीमा प्रयोग गरिएको समान व्यापार मार्गको अनुसरण गर्दछ।<ref>{{Cite web |title=The Best Upper Mustang Treks: An Expert Guide - Horizon Guides |url=https://horizonguides.com/guides/nepal-trekking/treks-in-the-upper-mustang-region |access-date=2024-01-22 |website=horizonguides.com |language=en-US}}</ref> यद्यपि सडक निर्माणले यस क्षेत्रको पदयात्रा मार्गहरूलाई असर गर्न थालेको छ। सन् २०१८ को जुलाईदेखि सन् २०१९ को जुलाईको मध्यसम्ममा सात हजारभन्दा बढी पश्चिमी पदयात्रीले भ्रमण गर्ने गरेका छन्। अगस्ट र अक्टोबर महिना सबैभन्दा बढी पर्यटकहरू आउने महिना हो। २०१० अगस्ट २७ का दिन मुस्ताङका स्थानीय युवा नेताहरूले नेपाल सरकारले स्थानीय अर्थतन्त्रलाई दैनिक ५० अमेरिकी डलर शुल्क उपलब्ध गराउन नमानेको भन्दै अक्टोबर १, २०१० देखि पर्यटकलाई प्रतिबन्ध लगाउने धम्की दिएका थिए। तथापि, त्यो मितिभन्दा पछि पनि पर्यटनमा यसले नोक्सानी गरेको छैैैन।<ref>[http://www.voanews.com/tibetan-english/news/world/Mustang-to-Bar-Tourists-to-Protest--101657173.html Mustang to Bar Tourists]</ref> सन् २०२३ मा, साढे तीन हजार पर्यटकले उपल्लो मुस्ताङ घुमेका थिए।<ref>{{Cite web |author=|title=साढे तीन हजार पर्यटकले उपल्लो मुस्ताङ घुमे|url=https://www.onlinekhabar.com/2024/01/1420986|access-date=२५ माघ २०८० |website=अनलाइन खबर|language=नेपाली}}</ref> जनवादी गणतन्त्र चीनको स्वशासित क्षेत्र तिब्बतको क्षेत्रजस्तै मुस्ताङ पनि बौद्ध संस्कृतिमा धनी छ। यो चिनियाँ सरकारले प्रदान गरेको भ्रमणहरूमा तिब्बती संस्कृति र परिदृश्यको अनुभव गर्ने वैकल्पिक तरिका हो। लोमान्थाङको तिजी पर्व यस क्षेत्रका स्थानीय संस्कृतिको अनुभव लिन चाहने पर्यटकका लागि अर्को लोकप्रिय गन्तव्य हो। सन् १९५२ मा स्विट्जरल्यान्डका अन्वेषक तथा भूगर्भविद् टोनी हेगनले मुस्ताङको भ्रमण गरेका थिए। सन् १९६४ मा मुस्ताङको पहिलो आधिकारिक अन्वेषणका क्रममा [[लोमान्थाङ]]मा बस्ने फ्रान्सेली मिचेल पिस्सेललाई पहिलो पश्चिमा मानिन्छ।<ref>[[Peissel, Michel]] [1967]. ''Mustang, a Lost Tibetan Kingdom'', Books Faith, 2002</ref> == यो पनि हेर्नुहोस् == *[[जोमसोम विमानस्थल]] *[[मुस्ताङ गुफा]] == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == * {{Commons-inline|Mustang Kingdom|मुस्ताङ राज्य}} {{Coord|29|05|N|83|55|E|region:NP_source:dewiki|display=title}} [[श्रेणी:नेपालको इतिहास]] [[श्रेणी:नेपालको एकीकरण]] [[श्रेणी:एसियाका भूतपूर्व राजतन्त्रहरू]] jfmqse2ei8d0dqair454vlqsmg7ju58 0 138538 1369423 1369391 2026-08-12T14:27:11Z Bishaldev100 28807 1369423 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Country |native_name = मकवानपुर राज्य |conventional_long_name = मकवानपुर राज्य |common_name = मकवानपुर |continent = एसिया |region = दक्षिण एसिया |country = नेपाल |government_type = राजतन्त्र |era = |status = |event_start = राजा लोहाङ सेनद्वारा शासन सुरु |year_start = वि.सं. १६१० |date_start = |event1 = |date_event1 = |event2 = |date_event2 = |event_end = गोर्खा अधिराज्यमा विलय |year_end = वि.सं. १८१८ |date_end = |p1 = पाल्पा राज्य |p2 = |s1 = नेपाल अधिराज्य |flag_s1 = Flag of Nepal (1775–1962).svg |flag_type = |image_coat = |image_map =Ruin Makwanpur Gadi Palace.JPG |capital = [[मकवानपुर गढी]] |common_languages = [[नेपाली भाषा|खस भाषा]] (नेपाली), |religion= [[हिन्दु धर्म|हिन्दु]], | title_leader = राजा |leader1 = [[लोहाङ सेन]] (प्रथम) |year_leader1 = वि.सं. १६१०- १६४२ |leader2 = राघवनरेन्द्र सेन |year_leader2 = |leader3 =[[दिग्वन्धन सेन]] (अन्तिम) |year_leader3 = वि.सं. १८१८ |today = {{flag|नेपाल}} <br>{{flag|भारत}} }} '''मकवानपुर राज्य''' मध्य कालको [[नेपालको एकीकरण]] पूर्व एउटा स्वतन्त्र र प्रख्यात सेन राज्य थियो । [[पृथ्वीनारायण शाह|पृथ्वीनारायण शा]]हको राज्यकालमा त्यो सेन राज्य वृहत [[नेपाल]]को अङ्ग बनेको हो । हालको नेपालभन्दा धेरै गुणा ठूला राज्य पाल्पा र मकवानपुर तथा पछि टुक्रिएर बनेका चौदण्डी, [[विजयपुर राज्य|विजयपुर]] जस्ता राज्य सेन राजाद्वारा शासित रहेको इतिहासकार बताउँछन् । विसं १००० तिर नेपाल पसेका सेनहरुको झण्डै ११०० वर्ष लामो इतिहास भए पनि सत्ताच्युत हुनुपरेका कारण कतिपय इतिहास पनि गर्भमै लुकेको आभास हुन्छ । इतिहासकारका मत बाझिएको तथा प्रस्ट्याउने तथ्यपूर्ण आधार फेला नपर्दा एघारौँ शताब्दीमा नेपाल प्रवेश गरेका तुला सेनदेखि पाल्पाका राजा मुकुन्द सेन प्रथमसम्मको वंशलता वा ऐतिहासिकता अन्योलग्रस्त नै छ। तर मुकुन्द सेनले सन्यास धारण गरेर छोरा-नातीहरुलाई राज्य बाँडेपछिको इतिहासको सारसंक्षेप भने अध्ययन गर्न पाइन्छ ।<ref>{{Cite news|url=https://www.satelitekhabar.com/details/6835|title=मकवानपुरका सेन राजाहरुको दुईसय नौ वर्ष|date=२०७८, आषाढ २३|work=स्याटलाईट खबर}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == मकवानपुरको नामकरण == [[पाल्पा राज्य|पाल्पा]]का राजा [[मुकुन्द सेन]] प्रथम (वि. सं. १५७५-१६१०) ले आफ्नो राज्य पूर्वमा [[दुधकोशी नदी|दूधकोशी]]सम्म विस्तार गरेपछि पश्चिम गुल्मीदेखि [[कोशी अञ्चल|कोशी]]सम्म फैलिएको हुँदा त्यस राज्यको बीच भागमा पर्ने मकवानपुरलाई मुकुन्दपुर नामकरण गरी त्यसैलाई आफ्नो राजमुकाम गराई राजधानी घोषित गरेका थिए । तर त्यो कुरा प्राप्त स्रोतले पुष्टी गरेका छैनन् । मकवानपुरलाई उनका छोरा लोहांग सेनले मकवानपुरमाथि विजय गरेको कुरा जानकारी हुन्छ । त्यसै अभियानमा मुकुन्द सेन पनि साथै थिए र [[गण्डकी नदी|नारायणी नदी]] नवलपुर गैंडाकोटबाट तरी मकवानपुरको भावर प्रदेश कब्जा गरी बढियानालादेखि कमला नदी बीचमा पर्ने तल हट्टीलाई पनि अधिकार गरेका थिए । त्यसो गर्दा पाल्पाको सीमाना [[लिम्बुवान]]को [[विजयपुर राज्य|विजयपुर]] राज्य संग जोडियो । त्यतिबेलासम्म मुकुन्द सेन जोगी नभई सशक्त शासक हुनाले मकवानपुर क्षेत्र रमणीय लागेकोले एउटा बस्ती वा पुर निर्माण गरी त्यस बस्तीलाई मुकुन्दपुर नामकरण गरी मकवानपुर नामबाट पछि प्रख्यात भएको कुरा इतिहास सम्मत लाग्दछ । वि.सं.१६०५ पछिका ५ वर्षको अन्तरालमा मुकुन्द सेनले पाल्पा राज्यको पूर्व सीमानाको व्यापक विस्तार गरेको देखिन्छ । त्यसै समयमा लोहाङ्ग सेनले [[लिम्बुवान|विजयपुर]] राज्य माथि विजय गरेको देखिन्छ । तर विजयपुरका लिम्बु राजा ( राय) विजयनारायण खेवाङ को राज्यकाल १६४६ - १६६६ वि.सं सम्म रहेको देखिनाले त्यो क्रम बारे टुङ्गो गर्नु पर्ने स्थिति छ । राजा मुकुन्द सेनसंग उनका कान्छा छोरा लोहाङ्ग सेन पूर्वी विजय अभियानमा आएको कुरा स्पष्ट भएको छ । त्यसै क्रममा मकवानपुर पहिले दखल भएको थियो भने अझ पूर्वतिर अलिपछि । राजा मुकुन्द सेनले आफ्नो विस्तृत राज्य पश्चिमदेखिपूर्वतर्फका जंगल फडानी गरी बसोबास गराउने क्रममा ठाउँ ठाउँमा मानवीय बस्तीहरू बसालेका थिए । [[पूर्वी राप्ती नदी|रापती नदी]] देखि पूर्व र हेटौंडा देखि उत्तरी क्षेत्रमा पर्ने पहाडी भागमाएउटा नगर या पुर बसाले र त्यसको नाम आफ्नै नामबाट मुकुन्दपुर नामकरण गरे । त्यसै आधारबाट सो ठाउँलाई पछि मकवानपुर भन्न थालियो । मुकुन्द सेनका वंशजलाई मुकुवानी वा मकवानी पनि भन्न थालिएको थाहा पाइन्छ । == इतिहास == [[चित्र:Ruin_Makwanpur_Gadi_Palace.JPG|अङ्गुठाकार|271x271पिक्सेल|Ruin Makwanpur Gadi Palace]] === पाल्पा राज्यको विखण्डन === [[पाल्पा राज्य|पाल्पाका राजा]] [[मुकुन्द सेन]]ले आफ्नो उत्तरार्द्ध जीवनराजर्षीको रूपमा बिताउन थाले । उनले [[रुरु क्षेत्र|रिडी]], [[देवघाट धाम|देवघाट]], [[बराहक्षेत्र|बराह क्षेत्र]], हरिहर क्षेत्र जस्ता प्राचीन धार्मिक क्षेत्रहरूमा बस्दै तपस्या गर्दै हिड्ने गर्न थाले । आफू त्यसरी भक्तिभावमा लाग्दा उनले आर्जन गरेको विशाल राज्य उनैका जेठा छोरा माणिक सेन पाल्पा, माहिला विनायक सेन वुटवल, साहिँला भृंगी सेन [[तनहुँ राज्य|तनहूँ]]मा कान्छा छोरा लोहाङ सेन मकवानपुरमा, नाति राम सेन [[रिसिङ]]मा कुवेर सेन राजपुरमा, खड्ग सेन मदरियामा राजा बनाइएका थिए । === लोहाङ सेन (१६१०- १६४२ वि.सं.) === राजा लोहाङ सेन पुरूषार्थी थिए । आफ्नो बाबुको मृत्युपछि वि.सं १६१० सम्ममा उनी [[सप्तकोशी नदी|कोशी नदी]] देखि पूर्व [[टिस्टा नदी|टिष्टा]]सम्मका शासक भई मकवानपुरबाट शासन गर्न थाले । उनले मकवानपुरलाई वि.सं १६०३ सम्ममा आफ्ना बाबु मुकुन्द सेनसंग मिलेर विजय गरेका थिए । मकवानपुरका राजा भएपछि पूर्व [[लिम्बुवान|फेदापका]] लिम्बु राजा बाजहाङसंगको संझौता अनुसार वंशानुगत चौतारा हुने परम्पराले पूर्वीनेपालमा राम्रो पकड हुन गएको थियो । त्यस बेला मकवानपुर एक समृद्ध राज्यको रूपमा स्थान पाएको थियो । वि.सं १६१३ मा राजा लोहाङ्ग सेनको धनुषाधाममा एउटा अभिलेख स्थापना गरिएको छ । त्यसबेला उनले वैदिक साहित्यलाई रक्षा गर्न भूमिका खेलेको देखिन्छ । त्यसबाट उनी र उनका उत्तराधिकारीहरूले किराँत प्रदेशमा अधिकार गरिसकेपछि त्यहाँका गुरू, पुरोहित, ज्योतिष र मठमन्दिरका पूजारीहरूलाई क्रमशः मन्थली, दाप्चा, नर्मदेश्वर,दिङला, हलेसी, खाँदवारी, अखले, लेगुवा खार्पा, दलगाउँ,साब्ला, साभदिन, रानीगाउँ, सुलुबुङ्ग, नाम्सालिङ, सतासीधाम जस्ता ठाउँमा विर्ता र गुठी स्थापना गरिदिएका प्रमाणहरू प्राप्त भएका छन् । सेन राजाहरूले आफ्नो प्रशासनको मद्दतका निम्ति मन्त्री सुबा , राय , दिवान, मुखिया जस्ता पदमा किरातहरूलाई राख्ने र त्यहाँका अरू जातिबीच पनि घनिष्ट समझदारी बढाएका थिए । किराँतहरूमा [[मोरङ जिल्ला|मोरङ]] क्षेत्रमा विद्याचन्द्र राय, सप्तरीमा चोङवाङहाङ राय, महोत्तरी मालिवाङहाङ राय, मकवानपुरमा शेरिङहाङ रायलाई अख्तियारी दिई इज्जतसाथ रायसुब्बा भन्न थालियो । ३ पूनिया,सिलीगुढी र गिद्धेपहाडमा पनि किरात सुब्बालाई नै जिम्मा दिई, पाँच खण्डमा छुट्याई लोहाङसेनले दही प्रशासनको व्यवस्था मिलाए । कोचेराजका पालामा पाँच क्षेत्रका लिम्बु सुब्बाहरू पालैपालो मन्त्री हुने कुरालाई संशोधन गरी लोहाङ सेनले विद्याचन्द्र रायलाई मात्र मन्त्री पद दिने परम्पराको थालनी गरे । ती पाँचवटै क्षेत्रको मालपोत कर चार खण्डमा बॉडी २५% सुब्बाले र ७५% केन्द्रलाई पठाउने नियम बसाले । मन्त्री वा नायक, राया र सुब्बाहरूलाई जागिरस्वरूप जमिन दिने र जागिर छुटेपछि जमिन छुटाउनेपरम्परा पनि कायम गरिएको थियो । राजा लोहाङ सेनका ७ वटी रानीहरू थिए । जस्तैःजेठी अनुपावती, माहिली कल्याणमती, साहिँली साहेवदेवी,काहिँली दुलहिनीदेवी, ठाहिँली कोइलीदेवी, ठूलीकान्छीकपूरादेवी र कान्छी गंगादेवी थिए । जेठी रानी अनुपावतीका तर्फबाट राघवनरेन्द्र सेनको जन्म भएको थियो । लोहाङसेनले आफ्ना छोरालाई राजकाजको तालिम दिलाउन मन्त्री विद्याचन्द्र रायका साथमा पठाई दिएका थिए । लोहाङसेनको मृत्यु वि.सं १६४२ मा भएकोले उनका छोरामकवानपुरको गद्दीमा बसे । === राघवनरेन्द्र सेन (१६४२-१७१८) === आफ्नो बाबुले बनाई दिएको मेलजुलको वातावरण पाएकाले राघवनरेन्द्र सेनले शान्तिपूर्वक शासन गर्न समर्थ रहे । उनी प्रजाका प्रीय बन्न सकेका थिए । === हरिहरइन्द्र सेन (हरिश्चन्द्र सेन): १७१८-१७४१ वि.सं) === राजा राघवनरेन्द्र सेनकी रानी दुर्गावती पट्टिबाट हरिहरइन्द्र सेनको जन्म भएको हो । उनले कोशी नदी र भागीरथीको दोभान गोन्द्वारासम्म आफ्नो राज्य विस्तार गरेका थिए । त्यसैले उनले “हिन्दूपति" भन्ने उपाधि धारण गरेका थिए । उनका छ वटी रानीहरू थिए जस्तैः माहेश्वरपट्टि छत्रपति इन्द्रसेन, यशोधरातर्फ पद्मावती र इन्द्रसेन, सकुन्तलापट्टिका बाशुदेव, महादेवीतिरका शुभसेन,जगन्माताकी राजकुमारी, लक्ष्मीवतीपट्टिबाट प्राणमती र राजमतीको जन्म भएको थियो । राजा हरिहरइन्द्र सेनसाँच्चिकै पुरूषार्थी र विजिगिषु भएको देखिन्छ । उनैले प्राचीन नेपाल [[हरिहरपुरगढी|हरिहरपुर गढी]] निर्माण गरेका थिए । उनकी जेठी पत्नी कुचबिहारका राजा बीरनारायण सिंहकी छोरी थिइन् । उनैका अरू छोरीहरू [[कान्तिपुर राज्य|कान्तिपुर]]का राजा [[प्रताप मल्ल]]ले विवाह गरेकाले फरिया नाता थियो । उनकी जेठी रानीबाट छत्रपति इन्द्रसेनको जन्म भएर पनि एउटा सन्तान भएपछि अल्पायुमा मरे । उनी मरेकाले उनका छोरा विधाताइन्द्रसेनलाई राजा हरिहरइन्द्र सेनले राजा घोषित नगरी अर्कीपत्नी महादेवी तर्फका पुत्र शुभ सेनलाई मकवानपुरको उत्तराधिकारी घोषित गरे । उनको त्यो निर्णय नाति विधाताइन्द्र सेनलाई चित्त नबुझेकाले दलबलसाथ लिई विजयपुर क्षेत्र कब्जा गरे । त्यस घटनाले मकवानपुर विभक्तभई कोशी नदीको सीमाना निश्चित हुनगयो । मकवानपुरका राजा हरिहरइन्द्र सेनले चाहेका भए राज्य विभक्त हुने थिएन तर त्यसबेला एकीकरणको चेतना पल्हाएको थिएन । त्यसको परिणतिले मकवानपुर राज्य टुक्रियो र [[विजयपुर राज्य]] स्वतन्त्र अस्तित्वमा आयो । कोशीदेखि टिस्टासम्मको सकल भू-भाग विजयपुर राज्यका नामले नेपालको एकीकरणकालसम्म अस्तित्वमा रहेको थियो । कोशी पूर्वतिर छुट्टै राज्य हुनु राम्रो कुरा थिएन ।। === शुभ सेन (१७४१ - १७६३ वि. सं ) === शुभ सेन मकवानपुरमा शौभाग्यले राजा भएका थिए । उनका दाजु छत्रपतिइन्द्र सेनको बाबुसंग खटपट पर्दापर्दै मरिहालेकाले उनका टुहुरा छोरा विधाताइन्द्र सेनलाई छोडी परलोक भए । उता हरिहरइन्द्र सेनको शेषपछि विधाताइन्द्र सेनले राज्य पाउनुको सट्टामा रानी महादेवीतर्फका छोरा शुभ सेनलाई आफ्नो उत्तराधिकारी बनाईदिए। त्यस कार्यबाट विधाताइन्द्र सेनलाई आफ्नो पक्षमा अविवेक भएको महसुस भएकोले कोशी पूर्व [[लिम्बुवान–गोरखा युद्ध|लिम्बुवानको]] किरातीहरूलाई हात लिएर पूर्वी नेपाल कब्जा गरी आफू स्वतन्त्र राजा भएको घोषणा गरे । अब के थियो र शुभ सेनले पनि ललितपुर, भक्तपुर, गोरखा जस्ता राज्यहरूसंग मद्दत लिई मोरङमाथि आक्रमण गरी १७ वटा गाउँ कब्जा गरी मकवानपुरतिर मिलाएका थिए। त्यति भएर पनि त्यस संयुक्त मकवानी सेनाले मोरङ्गमाथि पूरा कब्जा गर्न सकेन । यसरी मकवानपुर विशाल राज्य रहेन । ती दुवै राज्य मकवानपुर र विजयपुरको प्राकृत सीमाना [[सप्तकोशी नदी|कोशी नदी]] कायम हुन गयो । कोशी पूर्व टिष्टा पश्चिमको भाग विजयपुर राज्यको हुन गयो । राजा शुभ सेनले आफ्ना छिमेकी राज्यहरूसंग राम्रो सम्बन्ध कायम गरे । उनी गृह प्रशासनमा पनि दक्ष हुनाले आफ्नो मन्त्रीमा प्रवोध दासलाई प्रमुख बनाएका थिए ।आफ्नो भू-भाग विस्तार गर्दै शुभसेन र विधाताइन्द्र सेनले संयुक्तरूपमा गंगा मैदानमा कब्जा गर्नतिर लागे । दूर्भाग्यवश दुवै राजाहरूलाई मुसलमानी सेनाले पक्रेर दिल्ली पुयाई बेपत्ता गराए । त्यो परिस्थितिमा चौतारा प्रवोध दासले शुभसेनका दुई छोरालाई सुरक्षा दिन महिपति ( मान्धाता) र माणिक्य सेनलाई किरात प्रदेश पुन्याई राखेका थिए । विजयपुरका राजा र मकवानपुरका राजाहरू मुसलमानी चङ्गुलबाट येनकेन फुत्केर आ-आफ्ना राज्यमा फर्के । त्यस अन्तरालमा विधाताइन्द्र सेनकी रानीले विजयपुर र मकवानपुरको संयुक्त शासन चलाएकी थिइन् । उनको नाउँ राजेश्वरी देवी थियो । किराती स्रोतका अनुसार मकवानपुरका राजा शुभाङ्ग सेन (शुभ सेन) का पालामा [[लखनऊ|लखनउ]]का इस्फोरिया नवाव राजाले शुभसेन र विधाताइन्द्र सेनलाई पूर्णिया जिल्लाको सीमानाबारे छलफल गर्न भनी बोलाए । उनीहरूगएपछि दुवैलाई पक्राउ गरी मोरङ र मकवानपुर क्षेत्रमा आक्रमण गर्न मुसलमानी सेना पठाइयो । शौभाग्वश विजयपुरका चौतरा श्रीकान्त रायलाई मुसलमानीहरूले कड़ा पहरा नदिएको मौकापारी भाग्दै आफ्नो राज्यमा पुग्ने मौका मिल्यो । त्यसैले मोरङ्गी सेना दश प्रान्तका योद्धाहरू टक्सोगञ्ज (?) मा युद्ध भई किरातको विजय भयो ।किरातहरूले पूर्णिया पुगी शुभाङ्ग सेनलाई मुक्त गराए भने पूर्णियाको आम्दानी दश प्रान्तका रायहरूले बाँडेर खाएको वर्णन पाइन्छ । पछि लखनौका मुगल बादशाह अहमद खानर दिल्लीका सम्राट मुहम्मद अजिमले ठूलो सेना पठाउँदापनि किरातहरूले विजय गरेको वर्णन पाइन्छ । मकवानपुरका राजा शुभ सेन र विजयपुरका राजा विधाताइन्द्र सेनलाई मुसलमानहरूले हरण गरेर लगेपछि शुभ सेनका दुई छोरा जेठा महिपति सेनलाई विजयपुरमा र कान्छा माणिक्य सेनलाई मकवानपुरको राजा बनाई अपहरित राजा विधाताइन्द्र सेनकी रानी राजेश्वरीले केही वर्षशासन गरेको कुरा माथि उल्लेख गरियो । त्यसै अन्तरालमा १७६३ वि. सं देखि १७७४ सम्म मकवानपुर र विजयपुरकोसंयुक्त शासन चलाएको जानकारी हुन्छ । अपहरित मकवानीराजा शुभसेन तथा विजयपुरे राजा विधाताइन्द्र सेनमुगलहरूको कैदबाट सम्झौता गरी छुट्न समर्थ भएका थिए । फ्रान्सिली यात्री टेवरनियरको वर्णन अनुसार शुभसेनले मुगल बादशाहलाई वार्षिक रू. १२०० /- तिर्ने कवुलियत गरी सम्झौता गरी छुट्न गए भन्ने जानकारी हुन्छ । पछि सोही मूल्य बराबरको एउटा हात्ति वर्षेनी मकवानपुरबाट पटना पठाउने बन्दोबस्त भएको थियो । वि.सं १८१९ मा बडामहाराज श्री ५ पृथ्वीनारायण शाहले मकवानपुर विजय गरेपछि तलहट्टी ( तराई ) को समस्या समाधान गर्दा "मालवाजवी” भनी चौध तमसुकको एक हात र १४ हातकै ( पुच्छरदेखि नाप्दा ) लामो हात्ति बुझाउने प्रचलन अनुसार १८२३ देखि १८२७ सम्मको ५ वर्षसम्मको पाँच हात्ति बुझाएको र पछि १२ हात लामो हात्ति पठाउन थाले । पछि १८३७ मा अंग्रेज गभर्नर हेस्टिङसले आफूलाई मद्दत गरेवापत माफी गरिदिएका थिए ।नेपालको इतिहास लेख्ने [[फ्रान्सिस बुकानन-ह्यामिल्टन|ह्यामिल्टन]]ले शुभ सेन मुसलमानी पकडबाट फर्केपछि ३१ वर्षसम्म शासन गरेको कुरा उल्लेख गरेका भए पनि प्रमाणित हुन सकेको छैन । हामीमा विदेशीको प्रभाव अनावश्यकरूपमा पर्दा यस्तै धोका हुन्छ । किनभने अपहरित राजाहरूको अभावमा रानी पद्मधाताइन्दु राजेश्वरी देवीले किरात प्रान्तका रायहरूलाई सम्बोधन गरी चेम्जोङ राय, पसेनामा राय, इन्दमा राय, सेवाराय, सुक्मी राय, माजिम् राय, मोआजा राय, गामा राय,साहागं रायलाई मुसलमानी सेना विरूद्ध जाई लाग्ने आह्वान गरी विजयको आशिर्वाद दिइएको थियो । अर्कातिर विचित्रचन्द्र राय मोरङको राजा बन्ने दाउमा लागेको पनि बुझिन्छ । उनको पत्रानुसार २४, ६, ५ थुमका फाकफोक,मिकलुक थुमका योद्धाले मुसलमानलाई जलालगढबाट धपाए । रानीलाई नायव बनाइयो भने १७६३ देखि १७७४ सम्म उनले सफलतापूर्वक मोरङ र मकवानपुरको संयुक्त शासन संचालन गरेकी थिइन् । यसरी विचार गर्दा मुगलहरूले अपहरण गरेका राजाहरू फर्केपछि राजा भएको प्रमाण पाइएका छैनन् । विराट राज्य जिती लिने लिम्बु राजा माराहाङका भाई शुभ सेनलाई भनिएको र उनको छोरा हरबाहाङ राय राजाहरूलाई देवअंशी भनी मोरेडेश्वरलाई नै शुभसेन मानी [[बुढासुब्बा मन्दिर|बुढासुब्बा]] र हरवाहाङलाई हर्भङ भनी देवांश मानीमन्दिर स्थापना गरी किरातहरूले पूजा, बलि गरी आएको कुरा किराती इतिहासबाट बुझिन्छ | === मानिक सेन === मकवानपुरका राजाहरूमा विख्यात मानिक सेन मानिन्छन् । उनी शुभ सेनका जेठा छोरा थिएनन् तापनि राजा बन्ने शौभाग्य पाएका थिए । त्यसको कारण विजयपुर राज्यमा शुभ सेनका जेठा छोरा महिपति सेनलाई राजाबनाएकाले कान्छा हुँदा पनि मानिक सेनले मकवानपुरको गद्दी पाएका थिए । वि.सं. १७७४ मा मकवानपुरमाथि बाहयआक्रमण हुन लागेकोमा माघ सुदी चतुर्दशीमा देवानशिवसिंह बानिया क्षेत्रीलाई [[मकवानपुर गढी]]बाट पत्र लेखेका थिए र त्यो प्रकाशित छ । मकवानपुरलाई त्यस समयमा खतरा पर्नु पर्ने खास कुरा आफ्ना बाबुकै पालादेखि मुसलमानी अतिक्रमणलाई संकेत गरेको हुनसक्ने कुरामा स्वतः विचार गर्न सकिन्छ । आफ्नो सेनालाई हरिहरपुर जाने सल्लाह पत्रमा दिनुको हेतु अर्को हुन ज्यादै कम सम्भावना छ । राजा मानिक सेनको उल्लेख वि.सं. १७७५आश्विनसुदी पूर्णिमा आइतवारको अभिलेखमा परेको छ । सो अभिलेख हाल चण्डनीमाइ राखेको ढुंगामा १०.५x२"उक्त अभिलेख उत्कीर्ण गरिएको छ । मकवानपुर जिल्लाहटिया गा.वि.स. वार्ड नं. २ को गुबावारी गाउँमा हेटौडादेखि ८ किलोमिटर पूर्वी पहाडको फेदीमा छ । पहिले मकवानपुरगढीमा सेन राजाका दरबार नजिक रहेकोमा २०१२ सालमा सेन राजाका पूरेत अर्ज्यालहरूले आफ्ना पूर्खाले स्थापना गरेकी देवी भनी गुवावारीमा लगेर पुनस्थापित गरेका थिए । वि.सं २०३९ सालमा तिलकबहादुर बानियाँले देवीस्थानको सफा सुग्घर गर्दा मूर्तिलाई आड लगाएको तल्लो ढुंगामाअक्षर जस्ता देखेर पढेर जानकारी भएको थियो । देवीको मूर्ति २०४१ साल चैत्रमा चोरी भयो र हाल सो अभिलेखको ढुंगो नाङ्गै छ । देवीको मूर्ति सिंहवाहिनी, ४ हातमा आयुधाश्त्र,मुण्डमाला १६ x १०" लामा चाक्लो थियो र ती देवीलाई चण्डिनी देवी वा बदीका देवीको मूर्ति पनि भनिन्थ्यो र सो अभिलेखको पाठ "स्वस्ति श्री श्री वदीका क मुर्ती श्रीश्रीमानिक सेनक राजे समय महन्ती सकत सिघ बानीयानेथपना कैल श्रीसम्वत् १७७५ साल श्री साके १६४१आसीनसुदी १५ रोज १ कर नीहार श्री नारायेन हमत्रह:अग्याकारी" सम्वत्‌मा १ वर्ष अन्तर देखिन्छ । राजा मानिक सेनले मुकुन्द सेनद्वारा निर्मित मकवानपुर गढीको निर्माण गरी मजबुत बनाउनुका साथै हरिहरपुरगढी, सिन्धुली गढी, पौवा गढी, पर्सागढीको समेत निर्माण गरी राज्यलाई सुरक्षित पारेका थिए । उनले [[महाभारत पर्वत शृङ्खला|महाभारत]] उत्तरतिरका मगरहरूका बस्तीलाई विकास गराएका र पर्सा गढी निर्माण गरी सकेपछि पारसनाथको मन्दिर निर्माण गर्नुका साथै जनकपुरकी जानकी माईलाई भूमि अर्पण गरी गुठी राखिदिएका थिए । राजा माणिक्यसेनले मकवानपुरलाई मजबुत बनाउन ठूलै प्रयत्न गरेको देखिन्छ । वि.सं १७८४ मा जनकपुरका गोसाईलाई भोगलगाउन र १७८७ मा मकवानपुर गढी भित्र वंशगोपालकोमूर्तिको स्थापना गरेबाट उनी पुरूषार्थी योद्धाका साथै धार्मिक भएको प्रमाणित भएको छ ।<ref>{{Cite journal |first=डा. राजाराम सुवेदी |date=June 2001 |title=मकवानपुर राज्य |url=https://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ancientnepal/pdf/ancient_nepal_147_full.pdf |journal=प्राचीन नेपाल |issue=147 |pages=47 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240408111820/https://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ancientnepal/pdf/ancient_nepal_147_full.pdf |date=2024-04-08 }}</ref> === हेमकर्ण सेन === जेठा छोरा भएकाले हेमकर्ण सेन आफ्ना बाबुको मृत्युपछि वि.सं.१७९० मा मकवानपुरको गद्दीमा बसेका थिए । हेमकर्ण सेनले आफ्ना भाइहरूको मद्दत लिएर शासन गर्न थालेकाले माहिला भाइ जगत सेनलाई मकवानपुरको पूर्वी क्षेत्र [[कमला नदी]]देखि कोशीसम्मको समथर भूभाग तलहट्टी र माझकिरात पहाडी भागसमेत रेखदेख गर्न लगाएका थिए । त्यसो गर्दागर्दै माझ किरात क्षेत्रलाई जगत सेनले हात पारेर त्यस ठाउँका स्वतन्त्र राजा भए । त्यसरी नयाँ राज्य स्थापना भई [[चौदण्डी]]का नामले प्रख्यात हुन गयो । चौदण्डी गढी राज्य राजा हेमकर्ण सेनका दिग्बन्धन सेन र रणमर्दन सेन( रणमस्त) नामका दुई छोरा र इन्द्रकुमारी तथा नाम जानकारी नभएकी गरी दुई छोरी थिए । जेठी छोरी इन्द्रकुमारीको विवाह [[गोरखा राज्य|गोरखा]]का युवराज पृथ्वीनारायण शाहसंग भएको थियो । १३ वर्षकी कन्या १५ वर्षका वरको विवाह वि.सं १७९४ मा सम्पन्न भएको थियो। मकवानी रानीले आफ्नी सानी छोरीले सासु चन्द्रप्रभाको कर्कशबुहार्तन भोग्न सक्षम हुने छैनन् भन्ने ठानेकी थिइन । === दिग्वन्धन सेन === === मकवानपुरको लडाईं (बि.सं. १८१९) === {{मुख्य|मकवानपुरको युद्ध (बि.सं. १८१९)}} वि.स. १८१९ को भदौ मा (ई २१ अगस्ट १७६२ मा ) [[गोरखा राज्य]] र [[मकवानपुर राज्य]]बीच युद्ध भएको थियो। <ref>{{Cite web |last=Basnyat |first=Prem Singh |date=31 July 2020 |title=The battle of Makawanpur |url=http://myrepublica.nagariknetwork.com/news/97266/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210128125318/https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/the-battle-of-makawanpur/ |archive-date=28 January 2021 |access-date=28 January 2021 |website=My Republica |language=en }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210115210347/https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/97266/ |date=15 January 2021 }}</ref> करिब आठ घण्टासम्म चलेको लडाइँमा गोर्खाली विजयी भयो । <ref name=":0">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=O3RuAAAAMAAJ|title=Military History of Nepal|date=1995|location=}}</ref> मकवानपुरको तर्फबाट ६० गोर्खाली सैनिक मारिए र ४०० सिपाही मारिए। <ref name=":0" /> मकवानपुरका राजा दिग्बन्धन सेनले बंगालका नवाब मिर कासिमसँग सहयोग मागेका थिए। गुरगिन खानको नेतृत्वमा आएको बंगाली सेनालाई छापामार युद्ध गरी पराजित गरेपछि दिग्बन्धन सेनले आत्मसमर्पण गरे र मकवानपुर पूर्णतः गोरखामा विलय भयो। == अर्थतन्त्र == === व्यापार === == वैदेशिक सम्बन्ध == == राजा == {| class="wikitable" |+ ! !राजा !जन्म !शासन !मृत्यु |- |१. |लोहाङ सेन | |१६१०- १६४२ वि.सं. | |- |२ |राघवनरेन्द्र सेन | |१६४२-१७१८ | |- |३ |हरिहरइन्द्र सेन (हरिश्चन्द्र सेन) | |१७१८-१७४१ वि.सं | |- |४ |शुभ सेन | |१७४१ - १७६३ वि. सं | |- |५ |मानिक सेन | | | |- |६ |हेमकर्ण सेन | |वि.सं. १७९०–१८१६ |१८१६ |- |७ |दिग्वन्धन सेन | | | |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} [[श्रेणी:सेन राज्यहरू]] [[श्रेणी:प्राचीन नेपालका राज्यहरू]] [[श्रेणी:नेपालको इतिहास]] [[श्रेणी:चौबिसी राज्यहरू]] 1x3ykhks9s5m76o87am9l4x7zj588oh 1369424 1369423 2026-08-12T14:27:43Z Bishaldev100 28807 1369424 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Country |native_name = मकवानपुर राज्य |conventional_long_name = मकवानपुर राज्य |common_name = मकवानपुर |continent = एसिया |region = दक्षिण एसिया |country = नेपाल |government_type = राजतन्त्र |era = |status = |event_start = राजा लोहाङ सेनद्वारा शासन सुरु |year_start = वि.सं. १६१० |date_start = |event1 = |date_event1 = |event2 = |date_event2 = |event_end = गोर्खा अधिराज्यमा विलय |year_end = वि.सं. १८१८ |date_end = |p1 = पाल्पा राज्य |p2 = |s1 = गोर्खा राज्य |flag_s1 = Flag of Nepal (1775–1962).svg |flag_type = |image_coat = |image_map =Ruin Makwanpur Gadi Palace.JPG |capital = [[मकवानपुर गढी]] |common_languages = [[नेपाली भाषा|खस भाषा]] (नेपाली), |religion= [[हिन्दु धर्म|हिन्दु]], | title_leader = राजा |leader1 = [[लोहाङ सेन]] (प्रथम) |year_leader1 = वि.सं. १६१०- १६४२ |leader2 = राघवनरेन्द्र सेन |year_leader2 = |leader3 =[[दिग्वन्धन सेन]] (अन्तिम) |year_leader3 = वि.सं. १८१८ |today = {{flag|नेपाल}} <br>{{flag|भारत}} }} '''मकवानपुर राज्य''' मध्य कालको [[नेपालको एकीकरण]] पूर्व एउटा स्वतन्त्र र प्रख्यात सेन राज्य थियो । [[पृथ्वीनारायण शाह|पृथ्वीनारायण शा]]हको राज्यकालमा त्यो सेन राज्य वृहत [[नेपाल]]को अङ्ग बनेको हो । हालको नेपालभन्दा धेरै गुणा ठूला राज्य पाल्पा र मकवानपुर तथा पछि टुक्रिएर बनेका चौदण्डी, [[विजयपुर राज्य|विजयपुर]] जस्ता राज्य सेन राजाद्वारा शासित रहेको इतिहासकार बताउँछन् । विसं १००० तिर नेपाल पसेका सेनहरुको झण्डै ११०० वर्ष लामो इतिहास भए पनि सत्ताच्युत हुनुपरेका कारण कतिपय इतिहास पनि गर्भमै लुकेको आभास हुन्छ । इतिहासकारका मत बाझिएको तथा प्रस्ट्याउने तथ्यपूर्ण आधार फेला नपर्दा एघारौँ शताब्दीमा नेपाल प्रवेश गरेका तुला सेनदेखि पाल्पाका राजा मुकुन्द सेन प्रथमसम्मको वंशलता वा ऐतिहासिकता अन्योलग्रस्त नै छ। तर मुकुन्द सेनले सन्यास धारण गरेर छोरा-नातीहरुलाई राज्य बाँडेपछिको इतिहासको सारसंक्षेप भने अध्ययन गर्न पाइन्छ ।<ref>{{Cite news|url=https://www.satelitekhabar.com/details/6835|title=मकवानपुरका सेन राजाहरुको दुईसय नौ वर्ष|date=२०७८, आषाढ २३|work=स्याटलाईट खबर}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == मकवानपुरको नामकरण == [[पाल्पा राज्य|पाल्पा]]का राजा [[मुकुन्द सेन]] प्रथम (वि. सं. १५७५-१६१०) ले आफ्नो राज्य पूर्वमा [[दुधकोशी नदी|दूधकोशी]]सम्म विस्तार गरेपछि पश्चिम गुल्मीदेखि [[कोशी अञ्चल|कोशी]]सम्म फैलिएको हुँदा त्यस राज्यको बीच भागमा पर्ने मकवानपुरलाई मुकुन्दपुर नामकरण गरी त्यसैलाई आफ्नो राजमुकाम गराई राजधानी घोषित गरेका थिए । तर त्यो कुरा प्राप्त स्रोतले पुष्टी गरेका छैनन् । मकवानपुरलाई उनका छोरा लोहांग सेनले मकवानपुरमाथि विजय गरेको कुरा जानकारी हुन्छ । त्यसै अभियानमा मुकुन्द सेन पनि साथै थिए र [[गण्डकी नदी|नारायणी नदी]] नवलपुर गैंडाकोटबाट तरी मकवानपुरको भावर प्रदेश कब्जा गरी बढियानालादेखि कमला नदी बीचमा पर्ने तल हट्टीलाई पनि अधिकार गरेका थिए । त्यसो गर्दा पाल्पाको सीमाना [[लिम्बुवान]]को [[विजयपुर राज्य|विजयपुर]] राज्य संग जोडियो । त्यतिबेलासम्म मुकुन्द सेन जोगी नभई सशक्त शासक हुनाले मकवानपुर क्षेत्र रमणीय लागेकोले एउटा बस्ती वा पुर निर्माण गरी त्यस बस्तीलाई मुकुन्दपुर नामकरण गरी मकवानपुर नामबाट पछि प्रख्यात भएको कुरा इतिहास सम्मत लाग्दछ । वि.सं.१६०५ पछिका ५ वर्षको अन्तरालमा मुकुन्द सेनले पाल्पा राज्यको पूर्व सीमानाको व्यापक विस्तार गरेको देखिन्छ । त्यसै समयमा लोहाङ्ग सेनले [[लिम्बुवान|विजयपुर]] राज्य माथि विजय गरेको देखिन्छ । तर विजयपुरका लिम्बु राजा ( राय) विजयनारायण खेवाङ को राज्यकाल १६४६ - १६६६ वि.सं सम्म रहेको देखिनाले त्यो क्रम बारे टुङ्गो गर्नु पर्ने स्थिति छ । राजा मुकुन्द सेनसंग उनका कान्छा छोरा लोहाङ्ग सेन पूर्वी विजय अभियानमा आएको कुरा स्पष्ट भएको छ । त्यसै क्रममा मकवानपुर पहिले दखल भएको थियो भने अझ पूर्वतिर अलिपछि । राजा मुकुन्द सेनले आफ्नो विस्तृत राज्य पश्चिमदेखिपूर्वतर्फका जंगल फडानी गरी बसोबास गराउने क्रममा ठाउँ ठाउँमा मानवीय बस्तीहरू बसालेका थिए । [[पूर्वी राप्ती नदी|रापती नदी]] देखि पूर्व र हेटौंडा देखि उत्तरी क्षेत्रमा पर्ने पहाडी भागमाएउटा नगर या पुर बसाले र त्यसको नाम आफ्नै नामबाट मुकुन्दपुर नामकरण गरे । त्यसै आधारबाट सो ठाउँलाई पछि मकवानपुर भन्न थालियो । मुकुन्द सेनका वंशजलाई मुकुवानी वा मकवानी पनि भन्न थालिएको थाहा पाइन्छ । == इतिहास == [[चित्र:Ruin_Makwanpur_Gadi_Palace.JPG|अङ्गुठाकार|271x271पिक्सेल|Ruin Makwanpur Gadi Palace]] === पाल्पा राज्यको विखण्डन === [[पाल्पा राज्य|पाल्पाका राजा]] [[मुकुन्द सेन]]ले आफ्नो उत्तरार्द्ध जीवनराजर्षीको रूपमा बिताउन थाले । उनले [[रुरु क्षेत्र|रिडी]], [[देवघाट धाम|देवघाट]], [[बराहक्षेत्र|बराह क्षेत्र]], हरिहर क्षेत्र जस्ता प्राचीन धार्मिक क्षेत्रहरूमा बस्दै तपस्या गर्दै हिड्ने गर्न थाले । आफू त्यसरी भक्तिभावमा लाग्दा उनले आर्जन गरेको विशाल राज्य उनैका जेठा छोरा माणिक सेन पाल्पा, माहिला विनायक सेन वुटवल, साहिँला भृंगी सेन [[तनहुँ राज्य|तनहूँ]]मा कान्छा छोरा लोहाङ सेन मकवानपुरमा, नाति राम सेन [[रिसिङ]]मा कुवेर सेन राजपुरमा, खड्ग सेन मदरियामा राजा बनाइएका थिए । === लोहाङ सेन (१६१०- १६४२ वि.सं.) === राजा लोहाङ सेन पुरूषार्थी थिए । आफ्नो बाबुको मृत्युपछि वि.सं १६१० सम्ममा उनी [[सप्तकोशी नदी|कोशी नदी]] देखि पूर्व [[टिस्टा नदी|टिष्टा]]सम्मका शासक भई मकवानपुरबाट शासन गर्न थाले । उनले मकवानपुरलाई वि.सं १६०३ सम्ममा आफ्ना बाबु मुकुन्द सेनसंग मिलेर विजय गरेका थिए । मकवानपुरका राजा भएपछि पूर्व [[लिम्बुवान|फेदापका]] लिम्बु राजा बाजहाङसंगको संझौता अनुसार वंशानुगत चौतारा हुने परम्पराले पूर्वीनेपालमा राम्रो पकड हुन गएको थियो । त्यस बेला मकवानपुर एक समृद्ध राज्यको रूपमा स्थान पाएको थियो । वि.सं १६१३ मा राजा लोहाङ्ग सेनको धनुषाधाममा एउटा अभिलेख स्थापना गरिएको छ । त्यसबेला उनले वैदिक साहित्यलाई रक्षा गर्न भूमिका खेलेको देखिन्छ । त्यसबाट उनी र उनका उत्तराधिकारीहरूले किराँत प्रदेशमा अधिकार गरिसकेपछि त्यहाँका गुरू, पुरोहित, ज्योतिष र मठमन्दिरका पूजारीहरूलाई क्रमशः मन्थली, दाप्चा, नर्मदेश्वर,दिङला, हलेसी, खाँदवारी, अखले, लेगुवा खार्पा, दलगाउँ,साब्ला, साभदिन, रानीगाउँ, सुलुबुङ्ग, नाम्सालिङ, सतासीधाम जस्ता ठाउँमा विर्ता र गुठी स्थापना गरिदिएका प्रमाणहरू प्राप्त भएका छन् । सेन राजाहरूले आफ्नो प्रशासनको मद्दतका निम्ति मन्त्री सुबा , राय , दिवान, मुखिया जस्ता पदमा किरातहरूलाई राख्ने र त्यहाँका अरू जातिबीच पनि घनिष्ट समझदारी बढाएका थिए । किराँतहरूमा [[मोरङ जिल्ला|मोरङ]] क्षेत्रमा विद्याचन्द्र राय, सप्तरीमा चोङवाङहाङ राय, महोत्तरी मालिवाङहाङ राय, मकवानपुरमा शेरिङहाङ रायलाई अख्तियारी दिई इज्जतसाथ रायसुब्बा भन्न थालियो । ३ पूनिया,सिलीगुढी र गिद्धेपहाडमा पनि किरात सुब्बालाई नै जिम्मा दिई, पाँच खण्डमा छुट्याई लोहाङसेनले दही प्रशासनको व्यवस्था मिलाए । कोचेराजका पालामा पाँच क्षेत्रका लिम्बु सुब्बाहरू पालैपालो मन्त्री हुने कुरालाई संशोधन गरी लोहाङ सेनले विद्याचन्द्र रायलाई मात्र मन्त्री पद दिने परम्पराको थालनी गरे । ती पाँचवटै क्षेत्रको मालपोत कर चार खण्डमा बॉडी २५% सुब्बाले र ७५% केन्द्रलाई पठाउने नियम बसाले । मन्त्री वा नायक, राया र सुब्बाहरूलाई जागिरस्वरूप जमिन दिने र जागिर छुटेपछि जमिन छुटाउनेपरम्परा पनि कायम गरिएको थियो । राजा लोहाङ सेनका ७ वटी रानीहरू थिए । जस्तैःजेठी अनुपावती, माहिली कल्याणमती, साहिँली साहेवदेवी,काहिँली दुलहिनीदेवी, ठाहिँली कोइलीदेवी, ठूलीकान्छीकपूरादेवी र कान्छी गंगादेवी थिए । जेठी रानी अनुपावतीका तर्फबाट राघवनरेन्द्र सेनको जन्म भएको थियो । लोहाङसेनले आफ्ना छोरालाई राजकाजको तालिम दिलाउन मन्त्री विद्याचन्द्र रायका साथमा पठाई दिएका थिए । लोहाङसेनको मृत्यु वि.सं १६४२ मा भएकोले उनका छोरामकवानपुरको गद्दीमा बसे । === राघवनरेन्द्र सेन (१६४२-१७१८) === आफ्नो बाबुले बनाई दिएको मेलजुलको वातावरण पाएकाले राघवनरेन्द्र सेनले शान्तिपूर्वक शासन गर्न समर्थ रहे । उनी प्रजाका प्रीय बन्न सकेका थिए । === हरिहरइन्द्र सेन (हरिश्चन्द्र सेन): १७१८-१७४१ वि.सं) === राजा राघवनरेन्द्र सेनकी रानी दुर्गावती पट्टिबाट हरिहरइन्द्र सेनको जन्म भएको हो । उनले कोशी नदी र भागीरथीको दोभान गोन्द्वारासम्म आफ्नो राज्य विस्तार गरेका थिए । त्यसैले उनले “हिन्दूपति" भन्ने उपाधि धारण गरेका थिए । उनका छ वटी रानीहरू थिए जस्तैः माहेश्वरपट्टि छत्रपति इन्द्रसेन, यशोधरातर्फ पद्मावती र इन्द्रसेन, सकुन्तलापट्टिका बाशुदेव, महादेवीतिरका शुभसेन,जगन्माताकी राजकुमारी, लक्ष्मीवतीपट्टिबाट प्राणमती र राजमतीको जन्म भएको थियो । राजा हरिहरइन्द्र सेनसाँच्चिकै पुरूषार्थी र विजिगिषु भएको देखिन्छ । उनैले प्राचीन नेपाल [[हरिहरपुरगढी|हरिहरपुर गढी]] निर्माण गरेका थिए । उनकी जेठी पत्नी कुचबिहारका राजा बीरनारायण सिंहकी छोरी थिइन् । उनैका अरू छोरीहरू [[कान्तिपुर राज्य|कान्तिपुर]]का राजा [[प्रताप मल्ल]]ले विवाह गरेकाले फरिया नाता थियो । उनकी जेठी रानीबाट छत्रपति इन्द्रसेनको जन्म भएर पनि एउटा सन्तान भएपछि अल्पायुमा मरे । उनी मरेकाले उनका छोरा विधाताइन्द्रसेनलाई राजा हरिहरइन्द्र सेनले राजा घोषित नगरी अर्कीपत्नी महादेवी तर्फका पुत्र शुभ सेनलाई मकवानपुरको उत्तराधिकारी घोषित गरे । उनको त्यो निर्णय नाति विधाताइन्द्र सेनलाई चित्त नबुझेकाले दलबलसाथ लिई विजयपुर क्षेत्र कब्जा गरे । त्यस घटनाले मकवानपुर विभक्तभई कोशी नदीको सीमाना निश्चित हुनगयो । मकवानपुरका राजा हरिहरइन्द्र सेनले चाहेका भए राज्य विभक्त हुने थिएन तर त्यसबेला एकीकरणको चेतना पल्हाएको थिएन । त्यसको परिणतिले मकवानपुर राज्य टुक्रियो र [[विजयपुर राज्य]] स्वतन्त्र अस्तित्वमा आयो । कोशीदेखि टिस्टासम्मको सकल भू-भाग विजयपुर राज्यका नामले नेपालको एकीकरणकालसम्म अस्तित्वमा रहेको थियो । कोशी पूर्वतिर छुट्टै राज्य हुनु राम्रो कुरा थिएन ।। === शुभ सेन (१७४१ - १७६३ वि. सं ) === शुभ सेन मकवानपुरमा शौभाग्यले राजा भएका थिए । उनका दाजु छत्रपतिइन्द्र सेनको बाबुसंग खटपट पर्दापर्दै मरिहालेकाले उनका टुहुरा छोरा विधाताइन्द्र सेनलाई छोडी परलोक भए । उता हरिहरइन्द्र सेनको शेषपछि विधाताइन्द्र सेनले राज्य पाउनुको सट्टामा रानी महादेवीतर्फका छोरा शुभ सेनलाई आफ्नो उत्तराधिकारी बनाईदिए। त्यस कार्यबाट विधाताइन्द्र सेनलाई आफ्नो पक्षमा अविवेक भएको महसुस भएकोले कोशी पूर्व [[लिम्बुवान–गोरखा युद्ध|लिम्बुवानको]] किरातीहरूलाई हात लिएर पूर्वी नेपाल कब्जा गरी आफू स्वतन्त्र राजा भएको घोषणा गरे । अब के थियो र शुभ सेनले पनि ललितपुर, भक्तपुर, गोरखा जस्ता राज्यहरूसंग मद्दत लिई मोरङमाथि आक्रमण गरी १७ वटा गाउँ कब्जा गरी मकवानपुरतिर मिलाएका थिए। त्यति भएर पनि त्यस संयुक्त मकवानी सेनाले मोरङ्गमाथि पूरा कब्जा गर्न सकेन । यसरी मकवानपुर विशाल राज्य रहेन । ती दुवै राज्य मकवानपुर र विजयपुरको प्राकृत सीमाना [[सप्तकोशी नदी|कोशी नदी]] कायम हुन गयो । कोशी पूर्व टिष्टा पश्चिमको भाग विजयपुर राज्यको हुन गयो । राजा शुभ सेनले आफ्ना छिमेकी राज्यहरूसंग राम्रो सम्बन्ध कायम गरे । उनी गृह प्रशासनमा पनि दक्ष हुनाले आफ्नो मन्त्रीमा प्रवोध दासलाई प्रमुख बनाएका थिए ।आफ्नो भू-भाग विस्तार गर्दै शुभसेन र विधाताइन्द्र सेनले संयुक्तरूपमा गंगा मैदानमा कब्जा गर्नतिर लागे । दूर्भाग्यवश दुवै राजाहरूलाई मुसलमानी सेनाले पक्रेर दिल्ली पुयाई बेपत्ता गराए । त्यो परिस्थितिमा चौतारा प्रवोध दासले शुभसेनका दुई छोरालाई सुरक्षा दिन महिपति ( मान्धाता) र माणिक्य सेनलाई किरात प्रदेश पुन्याई राखेका थिए । विजयपुरका राजा र मकवानपुरका राजाहरू मुसलमानी चङ्गुलबाट येनकेन फुत्केर आ-आफ्ना राज्यमा फर्के । त्यस अन्तरालमा विधाताइन्द्र सेनकी रानीले विजयपुर र मकवानपुरको संयुक्त शासन चलाएकी थिइन् । उनको नाउँ राजेश्वरी देवी थियो । किराती स्रोतका अनुसार मकवानपुरका राजा शुभाङ्ग सेन (शुभ सेन) का पालामा [[लखनऊ|लखनउ]]का इस्फोरिया नवाव राजाले शुभसेन र विधाताइन्द्र सेनलाई पूर्णिया जिल्लाको सीमानाबारे छलफल गर्न भनी बोलाए । उनीहरूगएपछि दुवैलाई पक्राउ गरी मोरङ र मकवानपुर क्षेत्रमा आक्रमण गर्न मुसलमानी सेना पठाइयो । शौभाग्वश विजयपुरका चौतरा श्रीकान्त रायलाई मुसलमानीहरूले कड़ा पहरा नदिएको मौकापारी भाग्दै आफ्नो राज्यमा पुग्ने मौका मिल्यो । त्यसैले मोरङ्गी सेना दश प्रान्तका योद्धाहरू टक्सोगञ्ज (?) मा युद्ध भई किरातको विजय भयो ।किरातहरूले पूर्णिया पुगी शुभाङ्ग सेनलाई मुक्त गराए भने पूर्णियाको आम्दानी दश प्रान्तका रायहरूले बाँडेर खाएको वर्णन पाइन्छ । पछि लखनौका मुगल बादशाह अहमद खानर दिल्लीका सम्राट मुहम्मद अजिमले ठूलो सेना पठाउँदापनि किरातहरूले विजय गरेको वर्णन पाइन्छ । मकवानपुरका राजा शुभ सेन र विजयपुरका राजा विधाताइन्द्र सेनलाई मुसलमानहरूले हरण गरेर लगेपछि शुभ सेनका दुई छोरा जेठा महिपति सेनलाई विजयपुरमा र कान्छा माणिक्य सेनलाई मकवानपुरको राजा बनाई अपहरित राजा विधाताइन्द्र सेनकी रानी राजेश्वरीले केही वर्षशासन गरेको कुरा माथि उल्लेख गरियो । त्यसै अन्तरालमा १७६३ वि. सं देखि १७७४ सम्म मकवानपुर र विजयपुरकोसंयुक्त शासन चलाएको जानकारी हुन्छ । अपहरित मकवानीराजा शुभसेन तथा विजयपुरे राजा विधाताइन्द्र सेनमुगलहरूको कैदबाट सम्झौता गरी छुट्न समर्थ भएका थिए । फ्रान्सिली यात्री टेवरनियरको वर्णन अनुसार शुभसेनले मुगल बादशाहलाई वार्षिक रू. १२०० /- तिर्ने कवुलियत गरी सम्झौता गरी छुट्न गए भन्ने जानकारी हुन्छ । पछि सोही मूल्य बराबरको एउटा हात्ति वर्षेनी मकवानपुरबाट पटना पठाउने बन्दोबस्त भएको थियो । वि.सं १८१९ मा बडामहाराज श्री ५ पृथ्वीनारायण शाहले मकवानपुर विजय गरेपछि तलहट्टी ( तराई ) को समस्या समाधान गर्दा "मालवाजवी” भनी चौध तमसुकको एक हात र १४ हातकै ( पुच्छरदेखि नाप्दा ) लामो हात्ति बुझाउने प्रचलन अनुसार १८२३ देखि १८२७ सम्मको ५ वर्षसम्मको पाँच हात्ति बुझाएको र पछि १२ हात लामो हात्ति पठाउन थाले । पछि १८३७ मा अंग्रेज गभर्नर हेस्टिङसले आफूलाई मद्दत गरेवापत माफी गरिदिएका थिए ।नेपालको इतिहास लेख्ने [[फ्रान्सिस बुकानन-ह्यामिल्टन|ह्यामिल्टन]]ले शुभ सेन मुसलमानी पकडबाट फर्केपछि ३१ वर्षसम्म शासन गरेको कुरा उल्लेख गरेका भए पनि प्रमाणित हुन सकेको छैन । हामीमा विदेशीको प्रभाव अनावश्यकरूपमा पर्दा यस्तै धोका हुन्छ । किनभने अपहरित राजाहरूको अभावमा रानी पद्मधाताइन्दु राजेश्वरी देवीले किरात प्रान्तका रायहरूलाई सम्बोधन गरी चेम्जोङ राय, पसेनामा राय, इन्दमा राय, सेवाराय, सुक्मी राय, माजिम् राय, मोआजा राय, गामा राय,साहागं रायलाई मुसलमानी सेना विरूद्ध जाई लाग्ने आह्वान गरी विजयको आशिर्वाद दिइएको थियो । अर्कातिर विचित्रचन्द्र राय मोरङको राजा बन्ने दाउमा लागेको पनि बुझिन्छ । उनको पत्रानुसार २४, ६, ५ थुमका फाकफोक,मिकलुक थुमका योद्धाले मुसलमानलाई जलालगढबाट धपाए । रानीलाई नायव बनाइयो भने १७६३ देखि १७७४ सम्म उनले सफलतापूर्वक मोरङ र मकवानपुरको संयुक्त शासन संचालन गरेकी थिइन् । यसरी विचार गर्दा मुगलहरूले अपहरण गरेका राजाहरू फर्केपछि राजा भएको प्रमाण पाइएका छैनन् । विराट राज्य जिती लिने लिम्बु राजा माराहाङका भाई शुभ सेनलाई भनिएको र उनको छोरा हरबाहाङ राय राजाहरूलाई देवअंशी भनी मोरेडेश्वरलाई नै शुभसेन मानी [[बुढासुब्बा मन्दिर|बुढासुब्बा]] र हरवाहाङलाई हर्भङ भनी देवांश मानीमन्दिर स्थापना गरी किरातहरूले पूजा, बलि गरी आएको कुरा किराती इतिहासबाट बुझिन्छ | === मानिक सेन === मकवानपुरका राजाहरूमा विख्यात मानिक सेन मानिन्छन् । उनी शुभ सेनका जेठा छोरा थिएनन् तापनि राजा बन्ने शौभाग्य पाएका थिए । त्यसको कारण विजयपुर राज्यमा शुभ सेनका जेठा छोरा महिपति सेनलाई राजाबनाएकाले कान्छा हुँदा पनि मानिक सेनले मकवानपुरको गद्दी पाएका थिए । वि.सं. १७७४ मा मकवानपुरमाथि बाहयआक्रमण हुन लागेकोमा माघ सुदी चतुर्दशीमा देवानशिवसिंह बानिया क्षेत्रीलाई [[मकवानपुर गढी]]बाट पत्र लेखेका थिए र त्यो प्रकाशित छ । मकवानपुरलाई त्यस समयमा खतरा पर्नु पर्ने खास कुरा आफ्ना बाबुकै पालादेखि मुसलमानी अतिक्रमणलाई संकेत गरेको हुनसक्ने कुरामा स्वतः विचार गर्न सकिन्छ । आफ्नो सेनालाई हरिहरपुर जाने सल्लाह पत्रमा दिनुको हेतु अर्को हुन ज्यादै कम सम्भावना छ । राजा मानिक सेनको उल्लेख वि.सं. १७७५आश्विनसुदी पूर्णिमा आइतवारको अभिलेखमा परेको छ । सो अभिलेख हाल चण्डनीमाइ राखेको ढुंगामा १०.५x२"उक्त अभिलेख उत्कीर्ण गरिएको छ । मकवानपुर जिल्लाहटिया गा.वि.स. वार्ड नं. २ को गुबावारी गाउँमा हेटौडादेखि ८ किलोमिटर पूर्वी पहाडको फेदीमा छ । पहिले मकवानपुरगढीमा सेन राजाका दरबार नजिक रहेकोमा २०१२ सालमा सेन राजाका पूरेत अर्ज्यालहरूले आफ्ना पूर्खाले स्थापना गरेकी देवी भनी गुवावारीमा लगेर पुनस्थापित गरेका थिए । वि.सं २०३९ सालमा तिलकबहादुर बानियाँले देवीस्थानको सफा सुग्घर गर्दा मूर्तिलाई आड लगाएको तल्लो ढुंगामाअक्षर जस्ता देखेर पढेर जानकारी भएको थियो । देवीको मूर्ति २०४१ साल चैत्रमा चोरी भयो र हाल सो अभिलेखको ढुंगो नाङ्गै छ । देवीको मूर्ति सिंहवाहिनी, ४ हातमा आयुधाश्त्र,मुण्डमाला १६ x १०" लामा चाक्लो थियो र ती देवीलाई चण्डिनी देवी वा बदीका देवीको मूर्ति पनि भनिन्थ्यो र सो अभिलेखको पाठ "स्वस्ति श्री श्री वदीका क मुर्ती श्रीश्रीमानिक सेनक राजे समय महन्ती सकत सिघ बानीयानेथपना कैल श्रीसम्वत् १७७५ साल श्री साके १६४१आसीनसुदी १५ रोज १ कर नीहार श्री नारायेन हमत्रह:अग्याकारी" सम्वत्‌मा १ वर्ष अन्तर देखिन्छ । राजा मानिक सेनले मुकुन्द सेनद्वारा निर्मित मकवानपुर गढीको निर्माण गरी मजबुत बनाउनुका साथै हरिहरपुरगढी, सिन्धुली गढी, पौवा गढी, पर्सागढीको समेत निर्माण गरी राज्यलाई सुरक्षित पारेका थिए । उनले [[महाभारत पर्वत शृङ्खला|महाभारत]] उत्तरतिरका मगरहरूका बस्तीलाई विकास गराएका र पर्सा गढी निर्माण गरी सकेपछि पारसनाथको मन्दिर निर्माण गर्नुका साथै जनकपुरकी जानकी माईलाई भूमि अर्पण गरी गुठी राखिदिएका थिए । राजा माणिक्यसेनले मकवानपुरलाई मजबुत बनाउन ठूलै प्रयत्न गरेको देखिन्छ । वि.सं १७८४ मा जनकपुरका गोसाईलाई भोगलगाउन र १७८७ मा मकवानपुर गढी भित्र वंशगोपालकोमूर्तिको स्थापना गरेबाट उनी पुरूषार्थी योद्धाका साथै धार्मिक भएको प्रमाणित भएको छ ।<ref>{{Cite journal |first=डा. राजाराम सुवेदी |date=June 2001 |title=मकवानपुर राज्य |url=https://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ancientnepal/pdf/ancient_nepal_147_full.pdf |journal=प्राचीन नेपाल |issue=147 |pages=47 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240408111820/https://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ancientnepal/pdf/ancient_nepal_147_full.pdf |date=2024-04-08 }}</ref> === हेमकर्ण सेन === जेठा छोरा भएकाले हेमकर्ण सेन आफ्ना बाबुको मृत्युपछि वि.सं.१७९० मा मकवानपुरको गद्दीमा बसेका थिए । हेमकर्ण सेनले आफ्ना भाइहरूको मद्दत लिएर शासन गर्न थालेकाले माहिला भाइ जगत सेनलाई मकवानपुरको पूर्वी क्षेत्र [[कमला नदी]]देखि कोशीसम्मको समथर भूभाग तलहट्टी र माझकिरात पहाडी भागसमेत रेखदेख गर्न लगाएका थिए । त्यसो गर्दागर्दै माझ किरात क्षेत्रलाई जगत सेनले हात पारेर त्यस ठाउँका स्वतन्त्र राजा भए । त्यसरी नयाँ राज्य स्थापना भई [[चौदण्डी]]का नामले प्रख्यात हुन गयो । चौदण्डी गढी राज्य राजा हेमकर्ण सेनका दिग्बन्धन सेन र रणमर्दन सेन( रणमस्त) नामका दुई छोरा र इन्द्रकुमारी तथा नाम जानकारी नभएकी गरी दुई छोरी थिए । जेठी छोरी इन्द्रकुमारीको विवाह [[गोरखा राज्य|गोरखा]]का युवराज पृथ्वीनारायण शाहसंग भएको थियो । १३ वर्षकी कन्या १५ वर्षका वरको विवाह वि.सं १७९४ मा सम्पन्न भएको थियो। मकवानी रानीले आफ्नी सानी छोरीले सासु चन्द्रप्रभाको कर्कशबुहार्तन भोग्न सक्षम हुने छैनन् भन्ने ठानेकी थिइन । === दिग्वन्धन सेन === === मकवानपुरको लडाईं (बि.सं. १८१९) === {{मुख्य|मकवानपुरको युद्ध (बि.सं. १८१९)}} वि.स. १८१९ को भदौ मा (ई २१ अगस्ट १७६२ मा ) [[गोरखा राज्य]] र [[मकवानपुर राज्य]]बीच युद्ध भएको थियो। <ref>{{Cite web |last=Basnyat |first=Prem Singh |date=31 July 2020 |title=The battle of Makawanpur |url=http://myrepublica.nagariknetwork.com/news/97266/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210128125318/https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/the-battle-of-makawanpur/ |archive-date=28 January 2021 |access-date=28 January 2021 |website=My Republica |language=en }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210115210347/https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/97266/ |date=15 January 2021 }}</ref> करिब आठ घण्टासम्म चलेको लडाइँमा गोर्खाली विजयी भयो । <ref name=":0">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=O3RuAAAAMAAJ|title=Military History of Nepal|date=1995|location=}}</ref> मकवानपुरको तर्फबाट ६० गोर्खाली सैनिक मारिए र ४०० सिपाही मारिए। <ref name=":0" /> मकवानपुरका राजा दिग्बन्धन सेनले बंगालका नवाब मिर कासिमसँग सहयोग मागेका थिए। गुरगिन खानको नेतृत्वमा आएको बंगाली सेनालाई छापामार युद्ध गरी पराजित गरेपछि दिग्बन्धन सेनले आत्मसमर्पण गरे र मकवानपुर पूर्णतः गोरखामा विलय भयो। == अर्थतन्त्र == === व्यापार === == वैदेशिक सम्बन्ध == == राजा == {| class="wikitable" |+ ! !राजा !जन्म !शासन !मृत्यु |- |१. |लोहाङ सेन | |१६१०- १६४२ वि.सं. | |- |२ |राघवनरेन्द्र सेन | |१६४२-१७१८ | |- |३ |हरिहरइन्द्र सेन (हरिश्चन्द्र सेन) | |१७१८-१७४१ वि.सं | |- |४ |शुभ सेन | |१७४१ - १७६३ वि. सं | |- |५ |मानिक सेन | | | |- |६ |हेमकर्ण सेन | |वि.सं. १७९०–१८१६ |१८१६ |- |७ |दिग्वन्धन सेन | | | |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} [[श्रेणी:सेन राज्यहरू]] [[श्रेणी:प्राचीन नेपालका राज्यहरू]] [[श्रेणी:नेपालको इतिहास]] [[श्रेणी:चौबिसी राज्यहरू]] 5yeu17szs32tt2508zfu0014z965h2v 0 140151 1369546 1367823 2026-08-13T11:39:26Z Prahlad Nepal 72094 1369546 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = यामलाल कँडेल | office = चौथो [[कर्णाली प्रदेशको मुख्यमन्त्री]] | term_start = २७ चैत २०८० | term_end = २०८३ श्रावण ९ | president = [[रामचन्द्र पौडेल]] | governor = [[तिलक परियार]] | predecessor = [[राजकुमार शर्मा]] | successor =[[मंगलबहादुर शाही]] | party = [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)]] | nationality = [[नेपाली]] }} '''यामलाल कँडेल''' एक नेपाली राजनीतिज्ञ हुन्, जो [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)]] सँग सम्बन्धित छन्। वि.सं चैत २०८० २७ गतेदेखि उनी [[कर्णाली प्रदेश]]को चौथो [[मुख्यमन्त्री]]का रुपमा २०८० चैत २७ (१० अप्रिल २०२४) देखि २०८३ साउन ९ (२५ जुलाई २०२६) सम्म काम गरेका थिए । नेकपा (एमाले)का संसदीय दलका नेता समेत रहेका कँडेल २०७४ सालदेखि [[सुर्खेत २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुर्खेत २ (क)]] बाट [[कर्णाली प्रदेश सभा|कर्णाली प्रदेशसभा]] सदस्य समेत हुनुहुन्छ। उनी नेकपा (एमाले)का केन्द्रीय सचिव पनि हुन्।<ref>{{Cite web |last= |first= |title=यामलाल कँडेल कर्णालीको मुख्यमन्त्री नियुक्त |url=https://www.himalkhabar.com/news/141014/ |access-date=2024-06-18 |website=हिमालखबर }}{{Dead link|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{नेपाल राजनीतिज्ञ अपूर्ण लेख}} [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)का राजनीतिज्ञहरू]] [[श्रेणी:कर्णाली प्रदेश सभाका सदस्यहरू]] [[श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०५१–२०५६]] [[श्रेणी:नेपालको पहिलो संविधान सभाका सदस्यहरू]] 1bff1yitpwuhnyv4dn2sdtcjv0huehi 0 140294 1369473 1332348 2026-08-13T06:50:24Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1369473 wikitext text/x-wiki NH75 (स्वर्ण सगरमाथा बृहत चक्रपथ) नेपालको कोशी प्रान्तमा निर्माणाधीन एक प्रादेशिक राष्ट्रिय राजमार्ग हो। रिङरोड राजमार्गको कुल लम्बाइ १३५ किलोमिटर (८४ माइल) छ। [[कोशी प्रदेश]]का तीन जिल्ला खोटाङ, ओखलढुंगा र सोलुखुम्बु जिल्ला गरी चक्रपथ राजमार्ग निर्माण गर्ने योजना छ । <ref>[https://www.kalikanews.com/news/146608 स्वर्ण सगरमाथा बृहत् चक्रपथ बन्ने ] </ref> ओखलढुंगाको सदरमुकामबाट सडक निर्माण सुरु भई सोलुखुम्बु जिल्लाको सदरमुकाम सल्लेरी हुँदै खोटाङ जिल्लाको सदरमुकाम दिक्तेल हुँदै फेरि ओखलढुंगामा जोडिने सडक निर्माणको काम सुरु भएको हो । <ref>{{cite web |url=https://nepalindata.com/media/resources/items/15/bStatistics_of_National_Highway_SNH_2022_21.pdf |title=Statics of National Highway 2020_21 |date=2021-09-22 |website=Nepal in data |publisher=Department of Roads (Nepal) |access-date=2024-06-18 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240804190145/https://nepalindata.com/media/resources/items/15/bStatistics_of_National_Highway_SNH_2022_21.pdf |date=2024-08-04 }}</ref> <ref>{{cite web|url=http://ssrn.aviyaan.com/ssrn_map/map|title=Statics of Strategic Road Network|date=2023|website=|publisher=Department of Roads (Nepal)|access-date=2024-06-18}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240605062431/http://ssrn.aviyaan.com/ssrn_map/map |date=2024-06-05 }}</ref> हाल ओखलढुंगाको विप्लटदेखि सोलुखुम्बुको पाँचमसम्म ३८ किलोमिटर सडक निर्माण भइरहेको छ । {{Short description|Highway in Nepal}} {{Infobox road | country = NPL | type = NH | route = 75 | name = स्वर्ण सगरमाथा बृहत चक्रपथ | alternate_name = Sworna Sagarmatha Brihat Chakrapath | map = {{maplink|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=290|frame-height=240|type=line|id=Q126903658|stroke-width=3}} | map_custom = yes | map_notes = NH75 in red | length_km = 135 | direction_a =East | terminus_a = | junction = खोटाङ, ओखलढुंगा, सोलुखुम्बु | direction_b = West | terminus_b = | established = | history = निर्माणनधिन अवस्थामा | next_type = NH | next_route = 76 | next_dab = | previous_type = NH | previous_route = 74 | previous_dab = | header_type = }} ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[सिद्धिचरण राजमार्ग]] * [[हुलाकी राजमार्ग]] * [[वीरेन्द्र राजमार्ग]] * [[भानुभक्त आचार्य राजमार्ग]] * [[सुनकोशी करिडोर]] * [[तमोर करिडोर]] * [[कोशी राजमार्ग]] == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} {{नेपालका राजमार्गहरू}} [[श्रेणी:नेपालका राजमार्गहरू]] ddncgiiw3mg9yl7xv2nfrjx7udyek9t 0 140297 1369454 1332258 2026-08-13T03:29:01Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1369454 wikitext text/x-wiki {{Infobox road | name = वीरेन्द्र राजमार्ग | country = NPL | type = NH | route = 36 | alternate_name = National Highway 36 | length_km = 45.44 | map = {{maplink|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=290|frame-height=240|type=line|id=Q127391039|stroke-width=3}} | map_custom = yes | map_notes = रातोमा अङ्कित राजमार्ग | image = Birendra Highway.jpg | image_notes = सन् २०२० मा वीरेन्द्र राजमार्ग सरौठा नजिक | direction_a =उत्तर | terminus_a = [[चन्द्रनिगाहपुर नगरपालिका]] | junction = सरौठा | direction_b = दक्षिण | terminus_b = बैरगनिया | established = | history = | next_type = NH | next_route = 37 | previous_type = NH | previous_route = 35 | provinces = [[मधेश प्रदेश]] | districts= [[रौतहट जिल्ला]] | header_type = }} '''वीरेन्द्र राजमार्ग'''<ref>{{cite web |url=https://thahakhabar.com/news/74306/ |title=रौतहटको अधिकांश भाग डुबान, वीरेन्द्र राजमार्ग अवरुद्ध |date=13 Jul 2019 |website= |publisher=Thaha Khabar|access-date=12 Jul 2024 |trans-title = Most of the area in Rautahat is flooded, Birendra Highway blocked |language =Nepali }}</ref> ('''राष्ट्रिय राजमार्ग ३६''', '''रारा ३६''', वा '''चन्द्रनिगाहपुर–गौर राजमार्ग''') [[मधेस प्रदेश]]को [[रौतहट जिल्ला]]मा अवस्थित नेपालको राष्ट्रिय राजमार्ग हो। यो राजमार्गको कुल लम्बाइ {{convert|45.44|km}} रहेको छ।<ref>{{cite web |url=https://nepalindata.com/media/resources/items/15/bStatistics_of_National_Highway_SNH_2022_21.pdf |title=Statics of National Highway 2020_21 |date=2021-09-22 |website=Nepal in data |publisher=Department of Roads (Nepal) |access-date=2024-06-18 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240804190145/https://nepalindata.com/media/resources/items/15/bStatistics_of_National_Highway_SNH_2022_21.pdf |date=2024-08-04 }}</ref> <ref>{{cite web|url=http://ssrn.aviyaan.com/ssrn_map/map|title=Statics of Strategic Road Network|date=2023|website=|publisher=Department of Roads (Nepal)|access-date=2024-06-18}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240605062431/http://ssrn.aviyaan.com/ssrn_map/map |date=2024-06-05 }}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== {{ठुटो}} == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} {{नेपालका राजमार्गहरू}} [[श्रेणी:नेपालका राजमार्गहरू]] sodm9mn5jkwczgj123hf3gr2mh030jz 0 140326 1369522 1318412 2026-08-13T09:55:55Z Bishaldev100 28807 1369522 wikitext text/x-wiki {{Infobox pageant titleholder|name=अम्बिका राणा|image=|caption=|birth_name=|birth_date={{Birth date and age|df=y|1999|07|02}}|birth_place=[[पोखरा महानगरपालिका|पोखरा]], [[नेपाल]]|other_names=अम्बिका जोशी राणा|alma_mater=[[बिरला प्राविधिक तथा विज्ञान संस्थान]]|occupation=|title={{Ubl|[[मिस नेपाल]]}}|height=|nationalcompetition=मिस ग्रान्ड नेपाल २०२०{{!}}(विजेता){{!}}मिस नेपाल २०१४{{!}}(विजेता)}} '''अम्बिका राणा''' (जन्म: 2 जुलाई 1999) एक नेपाली मोडल र सौन्दर्य प्रतियोगिताको उपाधि होल्डर हुन् जसले मिस नेपाल २०२४ को ताज जितेकी थिइन्। उनले यसअघि मिस ग्रान्ड नेपाल २०२० को ताज पहिरेकी थिइन्। == प्रारम्भिक जीवन र शिक्षा == राणाको जन्म पोखराको एक मेडिकल परिवारमा भएको थियो। उनी लोरेटो कन्भेन्ट स्कुल र सेन्ट मार्गरेट स्कुलबाट आफ्नो शिक्षा हासिल गर्न सिलोङ गइन्। उनले [[मदर टेरेसा]] फाउन्डेसनसँग महिला र घरेलु हिंसाका पीडितहरूलाई सहयोग गर्छिन्।<ref>https://motherteresafoundation.org/</ref> सन् 2020 मा उनले अर्का फाउन्डेसन स्थापना गरिन् जसले स्वास्थ्य सेवा प्रदान गरेर र दिगो जीविकाका लागि रोजगारीका अवसरहरू सिर्जना गरेर सुविधाविहीन मानिसहरूलाई सहयोग गर्दछ। सन् 2022 मा, अम्बिकाले बिरला इन्स्टिच्युट अफ टेक्नोलोजी एन्ड साइन्स, पिलानी-दुबई क्याम्पस, [[संयुक्त अरब इमिरेट्स]] बिजनेस एन्ड इनोभेटिभ मेडिसिनको अध्ययन गर्न थालिन्।<ref>https://www.bits-pilani.ac.in/dubai/</ref> == पेजेन्ट्री == सन् 2018 मा, अम्बिकालाई आर. के. स्टुडियो नेपालद्वारा आयोजित आर्टिस्ट सपोर्ट प्रोग्राम (एएसपी-फेसन आर्टिस्ट एडिशन (एफएई) को विजेताबाट सम्मानित गरिएको थियो।<ref name="Three finalists selected from ASP’s fashion web-series">{{Cite web |date=5 January 2018 |title=Three finalists selected from ASP’s fashion web-series |url=https://kathmandupost.com/art-entertainment/2018/01/05/three-finalists-selected-from-asps-fashion-web-series |website=The Kathmandu Post |language=eng}}</ref> === मिस ग्रान्ड इन्टरनेसनल 2020 === अम्बिकालाई मिस ग्रान्ड [[नेपाल]] 2020 को राष्ट्रिय विजेताको ताज लगाइएको थियो र उनले थाइल्यान्डको बैंककमा मिस ग्रान्ड इन्टरनेसनल 2020 मा नेपालको प्रतिनिधित्व गरेकी थिइन्।<ref name="vietnamese">{{Cite web |date=3 January 2021 |title=Đối thủ châu Á của Ngọc Thảo tại Miss Grand |url=https://vnexpress.net/doi-thu-chau-a-cua-ngoc-thao-tai-miss-grand-4241713.html |website=vnexpress |language=vietnamese}}</ref> अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिस्पर्धाको क्रममा अम्बिकालाई शीर्ष 30 राष्ट्रिय वेशभूषामा सूचीबद्ध गरिएको थियो जहाँ उनले हरियो तारा प्रेरित पोशाक लगाएकी थिइन्। === मिस वर्ल्ड 2024 === सन् 2024 मा अम्बिकाले मिस नेपाल सौन्दर्य प्रतियोगितामा पोखराको प्रतिनिधित्व गरेकी थिइन्। उनले आगामी [[विश्व सुन्दरी|मिस वर्ल्ड 2024]] सौन्दर्य प्रतियोगितामा नेपालको प्रतिनिधित्व गर्नेछिन्।<ref name="26 Finalists Vie for Miss Nepal 2024 Crown">{{Cite web |date=31 May 2024 |title=26 Finalists Vie for Miss Nepal 2024 Crown |url=https://www.ditible.com/26-finalists-vie-for-miss-nepal-2024-crown/ |website=The Ditible |language=english }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240701044458/https://www.ditible.com/26-finalists-vie-for-miss-nepal-2024-crown/ |date=1 July 2024 }}</ref><ref name="Miss Nepal 2024 announcement">{{Cite web |date=31 May 2024 |title=Miss Nepal 2024 announcement |url=https://ekantipur.com/en/entertainment/2024/05/31/miss-nepal-2024-announcement-27-58.html |website=ekantipur |language=nepali}}</ref> == सन्दर्भहरू == {{Reflist}} == बाह्य लिङ्कहरू == * {{URL|https://missgrandinternational.com/|Miss Grand International official website}} * {{URL|https://missnepal.com.np/archives/2024|Miss Nepal official website}} {{S-start}} {{S-ach}} {{S-bef}} {{S-ttl|title=मिस ग्राण्ड नेपाल}} {{S-aft|after=[[रोनाली अमात्य]]}} {{S-end}}{{Portal bar|Nepal|Biography}} [[श्रेणी:पोखराका मानिसहरू]] [[श्रेणी:नेपाली महिला मोडलहरू]] [[श्रेणी:नेपाली मोडलहरू]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:सन् १९९९ मा जन्म]] iavqkhwcj09xwc1y2528jwjize52rgl 0 140482 1369443 1332581 2026-08-12T20:23:37Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1369443 wikitext text/x-wiki {{Infobox road | name =भानुभक्त आचार्य राजमार्ग <br> राष्ट्रिय राजमार्ग २५ | country = NPL | type = NH | route = 25 | alternate_name = डुम्रे–बेसीशहर–चामे | map = {{maplink|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=290|frame-height=240|type=line|id=Q127234599|stroke-width=3}} | map_custom = yes | map_notes = रातोमा राजमार्ग | length_km = 108.41 | direction_a =उत्तर | terminus_a = चामे | junction = | direction_b = दक्षिण | terminus_b = डुम्रे | established = | history = | next_type = NH | next_route = 26 | previous_type = NH | previous_route = 24 | provinces = [[गण्डकी प्रदेश]] | districts= [[तनहुँ जिल्ला]], [[लमजुङ जिल्ला]] र [[मनाङ जिल्ला]] | }} '<nowiki/>'''राष्ट्रिय राजमार्ग २५'''' (''डुम्रे-बेशिशहर-चामे'') वा [[भानुभक्त आचार्य राजमार्ग]] [[गण्डकी प्रदेश]] मा अवस्थित नेपालको राष्ट्रिय राजमार्ग हो। राजमार्गको कुल लम्बाइ {{convert|108.41|km}} छ। राजमार्ग गण्डकी प्रदेशका तीन जिल्ला हुँदै जान्छ; [[तनहुँ जिल्ला]], [[लमजुङ जिल्ला]] र [[मनाङ जिल्ला]]<ref>{{cite web |url=https://nepalindata.com/media/resources/items/15/bStatistics_of_National_Highway_SNH_2022_21.pdf |title=Statics of National Highway 2020_21 |date=2021-09-22 |website=Nepal in data |publisher=Department of Roads (Nepal) |access-date=2024-06-18 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240804190145/https://nepalindata.com/media/resources/items/15/bStatistics_of_National_Highway_SNH_2022_21.pdf |date=2024-08-04 }}</ref> <ref>{{cite web|url=http://ssrn.aviyaan.com/ssrn_map/map|title=Statics of Strategic Road Network|date=2023|website=|publisher=Department of Roads (Nepal)|access-date=2024-06-18}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240605062431/http://ssrn.aviyaan.com/ssrn_map/map |date=2024-06-05 }}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==यो पनि हेर्नुहोस्== *[https://dor.gov.np/home/publication/statistics-of-strategic-road-network-2-17-18/force/part-2-ssrn-2-17-18 SRN 2017/18] *[https://dor.gov.np/home/publication/statistics-of-national-highway-snh/force/snh-2-2-21-map-of-national-highways-of-nepal Map of National Highways of Nepal] [[श्रेणी:नेपालका राजमार्गहरू]] 8zq2edu7tgsc1epznpr03dn4qllj87k 0 140521 1369445 1351640 2026-08-12T21:11:56Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1369445 wikitext text/x-wiki {{Short description|Highway in Nepal}} {{Infobox road | name = भूमहि–परासी सडक | country = NPL | type = NH | route = 46 | alternate_name = राष्ट्रिय राजमार्ग ४६ | map = {{maplink|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=290|frame-height=240|type=line|id=Q127513056|stroke-width=3}} | map_custom = yes | map_notes = रारा४६ रातोमा | length_km = 7 | image = | image_notes = | direction_a = उत्तर अन्तविन्दु | terminus_a =[[भूमहि]] | junction = | direction_b = दक्षिण अन्तविन्दु | terminus_b = [[परासी]] | established = | history = | next_type = NH | next_route = 47 | previous_type = NH | previous_route = 45 | provinces = [[लुम्बिनी प्रदेश]] | districts= [[परासी जिल्ला | नवलपारी पश्चिम]] | header_type = }} '''भूमही–परासी''' ('''राष्ट्रिय राजमार्ग ४६''') नेपालको एक राष्ट्रिय राजमार्ग हो<ref>{{cite web |url=https://radioparasi.com/news/7776 |title=भुमही–परासी सडक खण्डको पिच एक हप्तामै भत्कियो |date=17 Jul 2021 |website= |publisher=Radio Parasi |access-date=17 Jul 2024 |trans-title =The pitch of Bhumhi-Parasi road section collapsed within a week |language = Nepali}}</ref> यो राजमार्ग नेपालको [[लुम्बिनी प्रदेश]]को [[परासी जिल्ला | नवपरासी पश्चिम]]मा अवस्थित छ। यस सडकको कुल लम्बाई मात्र {{convert|7|km}} रहेको छ।<ref>{{cite web |url=https://nepalindata.com/media/resources/items/15/bStatistics_of_National_Highway_SNH_2022_21.pdf |title=Statics of National Highway 2020_21 |date=2021-09-22 |website=Nepal in data |publisher=Department of Roads (Nepal) |access-date=2024-06-18 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240804190145/https://nepalindata.com/media/resources/items/15/bStatistics_of_National_Highway_SNH_2022_21.pdf |date=2024-08-04 }}</ref> <ref>{{cite web|url=http://ssrn.aviyaan.com/ssrn_map/map|title=Statics of Strategic Road Network|date=2023|website=|publisher=Department of Roads (Nepal)|access-date=2024-06-18}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240605062431/http://ssrn.aviyaan.com/ssrn_map/map |date=2024-06-05 }}</ref> परासी-भूमही सडक लुम्बिनी प्रदेशको मुख्य औद्योगिक करिडोर मध्ये एक हो.<ref>{{cite web |url=https://nepal.cri.cn/2023/05/26/ARTI9svY1oRYQwXd1bOSzs4b230526.shtml |title=वैदेशिक लगानीका ६७ उद्योग सञ्चालन |date=26 May 2023 |website= |publisher=CRI Nepal |access-date=17 Jul 2024 |trans-title =Operation of 67 foreign investment industries |language =Nepali }}</ref> यो नेपालको सबैभन्दा छोटो राजमार्ग हो। ==सन्दर्भहरू== {{reflist}} ==बाह्य लिङ्कहरू== *[https://dor.gov.np/home/publication/statistics-of-national-highway-snh/force/snh-2-2-21-map-of-national-highways-of-nepal Map of National Highways of Nepal] *[https://dor.gov.np/home/page/statistics-of-national-highway-snh-2020-21-home SNH-2021/22] [[श्रेणी:नेपालका राजमार्गहरू]] {{नेपालका राष्ट्रिय राजमार्गहरु}} ddfaxuv6b7m2nv2m96ahhrhqa3n1q0l 0 140547 1369442 1332580 2026-08-12T20:20:03Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1369442 wikitext text/x-wiki {{Infobox road | name = भरतपुर महानगरीय चक्रपथ | country = NPL | type = NH | route = 77 | alternate_name = राष्ट्रिय राजमार्ग ७७ | length_km = 60.90 | map = {{maplink|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=290|frame-height=240|type=line|id=Q128168915|stroke-width=3}} | map_custom = yes | map_notes = रारा ७७ रातोमा | image = | image_notes = | direction_a = North | terminus_a = | junction = नारायणघाट, बसेनी, गोन्द्राङ चौक, धनौजी चौक, जगतपुर, त्रिचौक, चौबिसकोठी | direction_b = South | terminus_b = | established = | history = | next_type = NH | next_route = 78 | previous_type = NH | previous_route = 76 | provinces = [[बागमती प्रदेश]] | districts= [[भरतपुर जिल्ला]] | header_type = uc }} '''रारा७७''' वा [[भरतपुर महानगरीय चक्रपथ]] [[भरतपुर महानगरपालिका]]को‌ लागि प्रस्ताव गरिएको राष्ट्रिय राजमार्ग हो। यो राजमार्गको कुल लम्बाई {{convert|60|km|mi|2|abbr=on}} रहेको छ जसमध्ये {{convert|29.18|km|mi|2|abbr=on}} किलोमिटरको निर्माण भइसकेको छ। यो राष्ट्रिय राजमार्गको राष्ट्रिय कोड '''रारा७७''' रहेको छ।<ref>{{cite web|url=https://nepalindata.com/media/resources/items/15/bStatistics_of_National_Highway_SNH_2022_21.pdf|title=Statics of National Highway 2020_21|date=2021-09-22|website=Nepal in data|publisher=Department of Roads (Nepal)|access-date=2024-06-18}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240804190145/https://nepalindata.com/media/resources/items/15/bStatistics_of_National_Highway_SNH_2022_21.pdf |date=2024-08-04 }}</ref> <ref>{{cite web|url=http://ssrn.aviyaan.com/ssrn_map/map|title=Statics of Strategic Road Network|date=2023|website=|publisher=Department of Roads (Nepal)|access-date=2024-06-18}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240605062431/http://ssrn.aviyaan.com/ssrn_map/map |date=2024-06-05 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/bharatpur-metropolis-to-remove-illegal-structures/ |title=Bharatpur Metropolis to remove illegal structures |date=30 Nov 2022 |publisher=My Republica |access-date=31 Jul 2024 |trans-title = |language = }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.safalkhabar.com/news/60896 |title=भरतपुर महानगरीय चक्रपथको डीपीआर तयार, निर्माणमा आठ अर्ब खर्च लाग्ने |date=8 Mar 2021 |website= |publisher=Safal Khabar |access-date=31 Jul 2024 |trans-title =DPR of Bharatpur Metropolitan Ring road prepared, eight billion will be spent on its construction |language =Nepali }}</ref><ref>{{cite web |url=https://ekantipur.com/pradesh-3/2018/07/14/15315372925948977.html |title=भरतपुरमा चक्रपथ बन्दै |date=17 Jun 2018 |publisher=ekantipur|access-date=31 Jul 2023 |trans-title =A ring road is being built in Bharatpur |language =Nepali }}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== {{नेपालका राजमार्गहरू}} [[श्रेणी:नेपालका राजमार्गहरू]] isrc2995t9telzmbeehlpnqf1tnt426 0 140576 1369433 1348865 2026-08-12T18:17:06Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1369433 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = Programiz | logo = | type = [[प्राइभेट लिमिटेड कम्पनी|निजी कम्पनी]] | founder = रञ्जित भट्ट, अश्विन श्रेष्ठ, पुनित जाजोदिया | founded = २०११ | location = [[ललितपुर जिल्ला|ललितपुर]], [[नेपाल]] | key_people = रञ्जित भट्ट, अश्विन श्रेष्ठ, पुनित जाजोदिया | industry = अनलाइन शिक्षा | services = प्रोग्रामिङ शिक्षा, कोडिङ टूल | website = [https://programiz.com प्रोग्रामिज डटकम] }} '''प्रोग्रामिज''' एक लोकप्रिय अनलाइन शिक्षण प्लेटफर्म हो जसले विश्वभरका विद्यार्थीहरूलाई प्रोग्रामिङको शिक्षा प्रदान गर्दछ। यो प्लेटफर्म नेपाली युवाहरू द्वारा विकसित गरिएको हो र नेपालबाट सञ्चालन भइरहेको छ। <ref>https://www.techpana.com/2024/145248/programiz-a-most-visited-websites-of-nepal {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240720182921/https://www.techpana.com/2024/145248/programiz-a-most-visited-websites-of-nepal |date=2024-07-20 }}</ref> == इतिहास == प्रोग्रामिजको सुरुवात २०११ मा रञ्जित भट्टले गरेका थिए। रञ्जित भट्ट, अश्विन श्रेष्ठ र पुनित जाजोदिया, तीन जना सहसंस्थापकहरूले मिलेर यो प्लेटफर्म निर्माण गरे। सुरुमा रञ्जित भट्टले 'सेल्फ ट्युटोरियल' नामक वेबसाइट सञ्चालन गर्दै थिए र पछि प्रोग्रामिज डटकमलाई परेवा ल्याब्स प्रालिमा गाभे। <ref>https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/programiz-a-nepali-website-teaching-programming-to-million-students-worldwide/</ref> == सुविधाहरू == * '''कोर्स''': प्रोग्रामिजले C, Python, C++, Java लगायतका प्रोग्रामिङ भाषामा विभिन्न कोर्सहरू प्रदान गर्छ। * '''मोबाइल एप्लिकेसन''': 'Learn Python', 'Learn C Programming', 'Learn C++', र 'Learn Java' नामक एप्लिकेसनहरू विकास गरिएको छ जसले प्रयोगकर्ताहरूलाई मोबाइलमा पनि प्रोग्रामिङ सिक्न मद्दत गर्दछ। * '''कोडिङ टूल''': अनलाइन कोड कम्पाइलर जसले प्रयोगकर्तालाई वेब र मोबाइलमा कोडिङ अभ्यास गर्न अनुमति दिन्छ। * '''परीक्षण''': प्रयोगकर्ताहरूलाई क्विज र च्यालेन्ज मार्फत प्रोग्रामिङ अभ्यासको मापन गर्न मद्दत गर्दछ।<ref>https://ictsamachar.com/news/13571/</ref> == लोकप्रियता == प्रोग्रामिजले २०२३ मा मासिक १० लाख प्रयोगकर्ताले भिजिट गरेको जानकारी दिएको छ। यसको वेबसाइटलाई २७ करोड ५० लाख भन्दा बढी युनिक भिजिटरहरूले हेरेका छन्। प्रोग्रामिजको सबैभन्दा ठूलो प्रयोगकर्ता आधार भारतमा रहेको छ, त्यसपछि अमेरिका, बङ्ग्लादेश, टर्की र क्यानडामा पनि यसको प्रयोगकर्ता छन्।<ref>https://techlekh.com/programiz-15-million-pageviews/</ref> ==बाह्य कडीहरू== * [https://programiz.com प्रोग्रामिज वेबसाइट] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240719175807/https://www.programiz.com/ |date=2024-07-19 }} * [https://play.google.com/store/apps/developer?id=Programiz गुगल प्ले स्टोर] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} lmpsausi7nft6uf1n089uxkd2x1odkb 3 144377 1369421 1368680 2026-08-12T13:43:45Z Saroj 31493 /* प्रयोगकर्ता वार्ता पृष्ठ सार्ने सम्बन्धमा */ नयाँ खण्ड 1369421 wikitext text/x-wiki ==विकिपिडियामा स्वागत छ!== <div style="width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|1px|3px|rgba(0, 0, 0, 0.35)}} {{border-radius|2px}}"> <div style="overflow:hidden; height:auto; background: #fff; width: 100%; padding-bottom:18px;"> <div style="font-size: 36px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 1.2em;">नमस्ते, Prahlad Nepalज्यू</div> <div style="font-size: 24px; padding-top: 0px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; color: #666; "> [[नेपाली विकिपिडिया]]मा हार्दिक [[विकिपिडिया:स्वागत|स्वागत]] छ! </div></div> <div style="vertical-align:middle; color: black; background-color:#fff"> <div style="display: flex; flex-flow: row wrap; background-color:#EAECF0; padding: 10px; padding-left: 25px; "> <div style="font-size: 18px; padding-top: 0px; margin-left: 0px; text-align: center; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.5em; color: #111; "> हालसम्म नेपाली विकिपिडियामा [[विशेष:Statistics|२९,८६८]] लेखहरू छन्। यसलाई बढाउन तपाईंको योगदानको आवश्यकता रहेको छ। आउनुहोस् तपाईं हामी सबै मिलेर नेपाली विकिपिडियालाई विश्वका अन्य प्रमुख [[:meta:List_of_Wikipedias/ne|भाषाका विकिपिडिया जत्ति कै धनी]] बनाऔँ। विकिपिडियाले कुनै पनि व्यक्तिलाई सम्पादन गर्ने अधिकार दिन्छ। मलाई आशा छ कि तपाईंले यहाँ मन पराउनुहुन्छ र योगदान गर्ने निर्णय गर्नुहुन्छ।</div> <div style="flex: 1 1 300px;"><br/> <div style="font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;">[[File:Symbol support2 vote.svg|25px|alt=|link=]] सुरुवात</div> <div style="font-size: 15px;"> * पहिले [[विकिपिडिया:विकिपिडियाको बारेमा|विकिपिडियाको परिचय पृष्ठ]] पढ्नुहोस्। * तपाईंले कसरी [[मद्दत:सहायता विषयसूचि|विकिपिडियामा योगदान गर्न सक्नुहुन्छ]] जान्नुहोस्। * आफ्नो परिचय दिनको लागि तपाईंको [[प्रयोगकर्ता:Prahlad Nepal|प्रयोगकर्ता पृष्ठ]] बनाउनुहोला ताकि हामी तपाईंलाई अझ राम्रोसँग चिन्न सक्छौँ। (परिचय दिइरहनु आवश्यक नै भने छैन) </div> </div> <div style="flex: 1 1 300px;"><br/> <div style="font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;">[[File:Artículo bueno-blue.svg|25px|alt=|link=]] सुझावहरू</div> <div style="font-size: 15px;"> * कृपया [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/वार्तालाप पृष्ठ|वार्तालाप पृष्ठ]]मा चारवटा वक्र (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) प्रयोग गरि हस्ताक्षर गर्नुहोला। यसो गर्नाले वार्तालाप पृष्ठमा स्वत: तपाईंको नाम, वार्ता पृष्ठसूत्र र मिति थपिने छ। * यदि तपाईंलाई विकिपिडियामा केही समस्या परेको छ भने आफ्नो वार्तालाप पृष्ठमा <code>'''<nowiki>{{मद्दत}}</nowiki>'''</code> राख्नु होला। हाम्रा प्रयोगकर्ताहरूले तपाईंको समस्याको समाधान बताउने छन्। * नयाँ पृष्ठहरू [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सम्पादन|सम्पादन गर्दा]] वा [[विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|सिर्जना गर्दा]], [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सन्दर्भ|सन्दर्भ]]हरू थप्दा वा मेटाउँदा गल्ती गर्न डराउनु पर्दैन किनकि गल्ती जो कोहीबाट हुन् सक्छ। </div> </div> </div> <div style="padding: 10px; padding-left: 25px; "> <div style="text-align: center;"> {{clickable button 2|विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|कसरी लेख बनाउने?|class=mw-ui-constructive center}} </div> <div style="text-align: center;"> {{clickable button 2|विकिपिडिया:चिया घर|यदि तपाईंसँग प्रश्नहरू छन् भने यहाँ सोध्नुहोस्|class=mw-ui-constructive center}} </div> </div> </div> </div> '''स्वागतम्''', हामी नेपाली विकिपिडियामा तपाईंको सम्पादनको लागि पर्खिरहेका छौं! -- [[User:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|नेपाली विकिपिडिया स्वागत]] ([[User talk:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|कुरा गर्नुहोस्]]) ००:२८, ६ मे २०२५ (नेपाली समय) {{subst:db-imgcopyvio-deleted|चित्र:प्रमोद न्यौपाने.jpeg|nowelcome=|{{{key1}}}={{{value1}}}|{{{key2}}}={{{value2}}}|{{{key3}}}={{{value3}}}}}<!-- Template:Db-csd-deleted-custom --> [[User:Saroj|Saroj]] ([[User talk:Saroj|कुरा गर्नुहोस्]]) १२:०२, ८ अगस्ट २०२६ (नेपाली समय) == प्रयोगकर्ता वार्ता पृष्ठ सार्ने सम्बन्धमा == नमस्ते, Prahlad Nepal ज्यू। तपाईंलाई जानकारी गराउन चाहन्छु कि प्रयोगकर्ता वार्ता:डायमण्ड जोशी पृष्ठमा गरिएको पछिल्लो पृष्ठ सार्ने कार्य मैले उल्ट्याएको छु। उक्त पृष्ठलाई पुनः सार्ने बर्बरता हुन नदिन हाल पृष्ठ सार्नबाट समेत सुरक्षित गरिएको छ। यस विषयमा मैले [[विकिपिडिया:चिया घर]] मा दिएको जवाफलाई ध्यानमा राख्नुहोला। [[User:Saroj|Saroj]] ([[User talk:Saroj|कुरा गर्नुहोस्]]) १९:२८, १२ अगस्ट २०२६ (नेपाली समय) 5mtdj77yrbb43fsfjqex44lwhwua02s 0 146759 1369494 1369260 2026-08-13T09:02:30Z Prahlad Nepal 72094 1369494 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific_prefix = [[माननीय]] | name = शिवराज जोशी | honorific_suffix = | native_name = पूर्व सञ्चार, सूचना र यातायात मन्त्री | native_name_lang = ne | image = Shivraj joshi at minister of Nepal.jpg | caption = मा. मन्त्री शिवराज जोशी | office = नेपाल सरकार, सूचना तथा सञ्चार मन्त्रालय | primeminister = [[गिरिजाप्रसाद कोइराला]] | president = | successor = | birth_date = | birth_place = सुर्खेत, रेक्चा, गुटु | nationality = [[नेपाल]] | alma_mater = [[त्रिभुवन विश्वविद्यालय]] | occupation = राजनीतिज्ञ | monarch = श्री ५ महाराजाधिराज [[वीरेन्द्र वीरविक्रम शाह]] देव | party = [[नेपाली कांग्रेस]] | assembly = प्रतिनिधि सभा | parliament = सिंहदरबार | constituency = [[सुर्खेत २]] / तत्कालीन [[सुर्खेत-३]] }} '''शिवराज जोशी''' नेपाल सरकारका पूर्व सूचना सञ्चार तथा यातायात मन्त्री हुन् । तत्कालीन प्रधानमन्त्री [[गिरिजाप्रसाद कोइराला]] नेतृत्वको सरकारमा जोशी तीन पटक मन्त्री बनेका थिए। वि.सं. २०४८ मा निर्माण तथा यातायात सहायक मन्त्री, २०५६ मा जनसंख्या तथा वातावरण राज्यमन्त्री हुँदै २०५६ मै कोइराला मन्त्रीपरिषद्को दोश्रो पुनर्गठन पछि [[सूचना तथा सञ्चार मन्त्रालय (नेपाल)|सूचना तथा सञ्चार]] मन्त्री बनेका उनी तत्कालीन सरकारका प्रवक्ता थिए । [[नेपाल सरकार]]को तथ्यांक हेर्दा जोशी करिब ६ वर्ष मन्त्री पदको जिम्मेवारीमा थिए । प्रमुख सत्तारुढ दल [[नेपाली काँग्रेस]]का उनि तत्कालीन समयमा संसदीय दलका मुख्य सचेतक समेत बनेका थिए।<ref>{{Cite web |last=एच.डी |first=न्युज नेपाल |date=2025-09-20 |title=कांग्रेस नेता शिवराज जोशीको सुझाव : मैले त छोडिसकें अब पुराना नेताले विश्राम लिएर नयाँ पुस्तालाई नेतृत्व दिनुपर्छ ! |url=https://newsnepalhd.com/newsnepalhd-com-politics/45002/ |access-date=2025-09-22 |website=NewsNepal HD |language=en-US}}</ref> जोशी [[सुर्खेत]] प्रतिनिधि सभा निर्वाचन क्षेत्र नम्बर-२ बाट प्रतिनिधित्व गर्छन् भने यहीँबाट तीनपटक निर्वाचित भइ प्रतिनिधि सभामा प्रवेश गरेका थिए । तत्कालीन समयमा यो क्षेत्र निर्वाचन क्षेत्र नम्बर-३ थियो । <ref>{{Cite web |last=एच.डी |first=न्युज नेपाल |date=2022-09-05 |title=सुर्खेत -२ बाट पुर्वमन्त्री जोशी समानुपातिक उम्मेदवार सिफारिस |url=https://newsnepalhd.com/pradesh/karnali-pradesh/24826/ |access-date=2025-09-22 |website=NewsNepal HD |language=en-US}}</ref> उनी [[चौकुने गाउँपालिका]] [[गुटु]]का स्थायी बासिन्दा हुन् । उनको जन्म चौकुने कै पहाडी लेखमा रहेको रेक्चा उपत्यकामा भएको थियो । == '''राजनीतिक जीवन''' == शिवराज जोशी '''करिब १६ वर्ष (वि.सं. २०४८ देखि २०६४ सम्म)''' निरन्तर जसो संसद सदस्य (सांसद) को जिम्मेवारीमा रहे।<ref>{{Cite web |title=तपाईं "शिवराज जोशी" सम्पादन गर्दै हुनुहुन्छ - विकिपिडिया |url=https://ne.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%B6%E0%A4%BF%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C_%E0%A4%9C%E0%A5%8B%E0%A4%B6%E0%A5%80 |access-date=2026-07-31 |website=ne.wikipedia.org |language=ne}}</ref> उनको यो १६ वर्षे संसदीय कार्यकाललाई निर्वाचन र राजनीतिक घटनाक्रमका आधारमा तीन भागमा विभाजन गरेर हेर्न सकिन्छ:<ref>{{Cite web |title=तपाईं "शिवराज जोशी" सम्पादन गर्दै हुनुहुन्छ - विकिपिडिया |url=https://ne.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%B6%E0%A4%BF%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C_%E0%A4%9C%E0%A5%8B%E0%A4%B6%E0%A5%80 |access-date=2026-07-31 |website=ne.wikipedia.org |language=ne}}</ref> * '''पहिलो कार्यकाल (वि.सं. २०४८ – २०५१):''' प्रजातन्त्र पुनर्स्थापनापछि भएको पहिलो आम निर्वाचन २०४८ मा उनी सुर्खेत क्षेत्र नं. ३ बाट प्रतिनिधि सभा सदस्यमा निर्वाचित भएका थिए। यो संसद मध्यावधि निर्वाचन घोषणा हुनुअघि करिब ३ वर्ष चल्यो। * '''दोस्रो कार्यकाल (वि.सं. २०५१ – २०५६):''' वि.सं. २०५१ को मध्यावधि निर्वाचनमा उनी पुनः सोही क्षेत्रबाट निर्वाचित भए। यो संसदले ५ वर्षको पूर्ण कार्यकाल पूरा गर्‍यो। * '''तेस्रो कार्यकाल (वि.सं. २०५६ – २०६४):''' वि.सं. २०५६ को आम निर्वाचनमा उनी तेस्रो पटक निर्वाचित भए। यो संसद २०५९ मा विघटन भए पनि २०६३ मा पुनर्स्थापित भयो र पछि रूपान्तरित हुँदै २०६४ चैतसम्म कायम रह्यो (बिचको केही वर्ष संसद नहुँदा पनि उनको सांसदको रूपमा कानुनी कार्यकाल २०६४ सम्म नै गणना हुन्छ)। यसरी लगातार तीन पटक प्रतिनिधि सभामा निर्वाचित भई उनी कूल '''१६ वर्ष''' देशको विधायिका (संसद) को महत्त्वपूर्ण जिम्मेवारीमा रहे, जसमध्ये करिब ६ वर्ष उनले विभिन्न मन्त्रालयको मन्त्री पद समेत सम्हालेका थिए।<ref>{{Cite web |title=कांग्रेस महाधिवेशन: जिल्ला सभापति र दुई पूर्व मन्त्री महाधिवेशन प्रतिनिधिमा पराजित |url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/politics/673721-1637742349.html |access-date=2026-07-31 |website=nagariknews.nagariknetwork.com |language=ne}}</ref> == निर्वाचन परिणाम == {| class="wikitable" !निर्वाचन !सदन !निर्वाचन क्षेत्र !दल !मत !प्रतिस्पर्धी / विजेता !दल !मत !परिणाम |- |२०४८ |प्रतिनिधि सभा |सुर्खेत २ |नेपाली कांग्रेस |१६,२७४ |बालाराम शर्मा |नेकपा एमाले |१०,६११ | style="background-color: #d0e5ff; color: #000;" |निर्वाचित |- |२०५१ |प्रतिनिधि सभा |सुर्खेत ३ |नेपाली कांग्रेस |९,२५८ |नवराज रावत |नेकपा एमाले |७,४३१ | style="background-color: #d0e5ff; color: #000;" |निर्वाचित |- |२०५६ |प्रतिनिधि सभा |सुर्खेत ३ |नेपाली कांग्रेस |१०,६८७ |नन्द चपाई |नेकपा एमाले |८,३१० | style="background-color: #d0e5ff; color: #000;" |निर्वाचित |- |२०६४ |संविधान सभा |सुर्खेत ३ |नेपाली कांग्रेस |६,५०४ |नरबहादुर विष्ट |नेकपा माओवादी |१७,४२९ | style="background-color: #ffcccc; color: #000;" |पराजित (तेस्रो) |} == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{Reflist}} [[श्रेणी:Political leader templates]] [[श्रेणी:Surkhet]] [[श्रेणी:Nepali congress]] [[श्रेणी:Nepal]] 950ruab6bxjdvyhtoiwmlfr1uqdvsj2 1369498 1369494 2026-08-13T09:16:45Z Saroj 31493 [[Special:Contributions/Prahlad Nepal|Prahlad Nepal]] ([[User talk:Prahlad Nepal|वार्तालाप]])द्वारा [[User:~2026-42438-81|~2026-42438-81]]द्वारा गरिएको पछिल्लो संशोधनतर्फ उल्टाइएका सम्पादनहरू 1368132 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific_prefix = [[माननीय]] | name = शिवराज जोशी | honorific_suffix = | native_name = पूर्व सञ्चार, सूचना र यातायात मन्त्री | native_name_lang = ne | image = Shivraj joshi at minister of Nepal.jpg | caption = मा. मन्त्री शिवराज जोशी | office = नेपाल सरकार, सूचना तथा सञ्चार मन्त्रालय | primeminister = [[गिरिजाप्रसाद कोइराला]] | president = | successor = | birth_date = | birth_place = सुर्खेत, रेक्चा, गुटु | nationality = [[नेपाल]] | alma_mater = [[त्रिभुवन विश्वविद्यालय]] | occupation = राजनीतिज्ञ | monarch = श्री ५ महाराजाधिराज [[वीरेन्द्र वीरविक्रम शाह]] देव | party = [[नेपाली कांग्रेस]] | assembly = प्रतिनिधि सभा | parliament = सिंहदरबार | constituency = [[सुर्खेत २]] / तत्कालीन [[सुर्खेत-३]] }} '''शिवराज जोशी''' नेपाल सरकारका पूर्व सूचना सञ्चार तथा यातायात मन्त्री हुन् । तत्कालीन प्रधानमन्त्री [[गिरिजाप्रसाद कोइराला]] नेतृत्वको सरकारमा जोशी तीन पटक मन्त्री बनेका थिए। वि.सं. २०४८ मा निर्माण तथा यातायात सहायक मन्त्री, २०५६ मा जनसंख्या तथा वातावरण राज्यमन्त्री हुँदै २०५६ मै कोइराला मन्त्रीपरिषद्को दोश्रो पुनर्गठन पछि [[सूचना तथा सञ्चार मन्त्रालय (नेपाल)|सूचना तथा सञ्चार]] मन्त्री बनेका उनी तत्कालीन सरकारका प्रवक्ता थिए । [[नेपाल सरकार]]को तथ्यांक हेर्दा जोशी करिब ६ वर्ष मन्त्री पदको जिम्मेवारीमा थिए । प्रमुख सत्तारुढ दल [[नेपाली काँग्रेस]]का उनि तत्कालीन समयमा संसदीय दलका मुख्य सचेतक समेत बनेका थिए।<ref>{{Cite web |last=एच.डी |first=न्युज नेपाल |date=2025-09-20 |title=कांग्रेस नेता शिवराज जोशीको सुझाव : मैले त छोडिसकें अब पुराना नेताले विश्राम लिएर नयाँ पुस्तालाई नेतृत्व दिनुपर्छ ! |url=https://newsnepalhd.com/newsnepalhd-com-politics/45002/ |access-date=2025-09-22 |website=NewsNepal HD |language=en-US}}</ref> जोशी [[सुर्खेत]] प्रतिनिधि सभा निर्वाचन क्षेत्र नम्बर-२ बाट प्रतिनिधित्व गर्छन् भने यहीँबाट तीनपटक निर्वाचित भइ प्रतिनिधि सभामा प्रवेश गरेका थिए । तत्कालीन समयमा यो क्षेत्र निर्वाचन क्षेत्र नम्बर-३ थियो । <ref>{{Cite web |last=एच.डी |first=न्युज नेपाल |date=2022-09-05 |title=सुर्खेत -२ बाट पुर्वमन्त्री जोशी समानुपातिक उम्मेदवार सिफारिस |url=https://newsnepalhd.com/pradesh/karnali-pradesh/24826/ |access-date=2025-09-22 |website=NewsNepal HD |language=en-US}}</ref> उनी [[चौकुने गाउँपालिका]] [[गुटु]]का स्थायी बासिन्दा हुन् । उनको जन्म चौकुने कै पहाडी लेखमा रहेको रेक्चा गाउँमा भएको थियो । '''राजनीतिक जीवन''' शिवराज जोशी '''करिब १६ वर्ष (वि.सं. २०४८ देखि २०६४ सम्म)''' निरन्तर जसो संसद सदस्य (सांसद) को जिम्मेवारीमा रहे।<ref>{{Cite web |title=तपाईं "शिवराज जोशी" सम्पादन गर्दै हुनुहुन्छ - विकिपिडिया |url=https://ne.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%B6%E0%A4%BF%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C_%E0%A4%9C%E0%A5%8B%E0%A4%B6%E0%A5%80 |access-date=2026-07-31 |website=ne.wikipedia.org |language=ne}}</ref> उनको यो १६ वर्षे संसदीय कार्यकाललाई निर्वाचन र राजनीतिक घटनाक्रमका आधारमा तीन भागमा विभाजन गरेर हेर्न सकिन्छ:<ref>{{Cite web |title=तपाईं "शिवराज जोशी" सम्पादन गर्दै हुनुहुन्छ - विकिपिडिया |url=https://ne.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%B6%E0%A4%BF%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C_%E0%A4%9C%E0%A5%8B%E0%A4%B6%E0%A5%80 |access-date=2026-07-31 |website=ne.wikipedia.org |language=ne}}</ref> * '''पहिलो कार्यकाल (वि.सं. २०४८ – २०५१):''' प्रजातन्त्र पुनर्स्थापनापछि भएको पहिलो आम निर्वाचन २०४८ मा उनी सुर्खेत क्षेत्र नं. ३ बाट प्रतिनिधि सभा सदस्यमा निर्वाचित भएका थिए। यो संसद मध्यावधि निर्वाचन घोषणा हुनुअघि करिब ३ वर्ष चल्यो। * '''दोस्रो कार्यकाल (वि.सं. २०५१ – २०५६):''' वि.सं. २०५१ को मध्यावधि निर्वाचनमा उनी पुनः सोही क्षेत्रबाट निर्वाचित भए। यो संसदले ५ वर्षको पूर्ण कार्यकाल पूरा गर्‍यो। * '''तेस्रो कार्यकाल (वि.सं. २०५६ – २०६४):''' वि.सं. २०५६ को आम निर्वाचनमा उनी तेस्रो पटक निर्वाचित भए। यो संसद २०५९ मा विघटन भए पनि २०६३ मा पुनर्स्थापित भयो र पछि रूपान्तरित हुँदै २०६४ चैतसम्म कायम रह्यो (बिचको केही वर्ष संसद नहुँदा पनि उनको सांसदको रूपमा कानुनी कार्यकाल २०६४ सम्म नै गणना हुन्छ)। यसरी लगातार तीन पटक प्रतिनिधि सभामा निर्वाचित भई उनी कूल '''१६ वर्ष''' देशको विधायिका (संसद) को महत्त्वपूर्ण जिम्मेवारीमा रहे, जसमध्ये करिब ६ वर्ष उनले विभिन्न मन्त्रालयको मन्त्री पद समेत सम्हालेका थिए।<ref>{{Cite web |title=कांग्रेस महाधिवेशन: जिल्ला सभापति र दुई पूर्व मन्त्री महाधिवेशन प्रतिनिधिमा पराजित |url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/politics/673721-1637742349.html |access-date=2026-07-31 |website=nagariknews.nagariknetwork.com |language=ne}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{Reflist}} kc60frd4o92wdyksg3hzhrc878xrgg5 1369499 1369498 2026-08-13T09:17:04Z Saroj 31493 Restored revision 1369260 by [[Special:Contributions/Prahlad Nepal|Prahlad Nepal]] ([[User talk:Prahlad Nepal|talk]]) (TwinkleGlobal) 1369499 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific_prefix = [[माननीय]] | name = शिवराज जोशी | honorific_suffix = | native_name = पूर्व सञ्चार, सूचना र यातायात मन्त्री | native_name_lang = ne | image = Shivraj joshi at minister of Nepal.jpg | caption = मा. मन्त्री शिवराज जोशी | office = नेपाल सरकार, सूचना तथा सञ्चार मन्त्रालय | primeminister = [[गिरिजाप्रसाद कोइराला]] | president = | successor = | birth_date = | birth_place = सुर्खेत, रेक्चा, गुटु | nationality = [[नेपाल]] | alma_mater = [[त्रिभुवन विश्वविद्यालय]] | occupation = राजनीतिज्ञ | monarch = श्री ५ महाराजाधिराज [[वीरेन्द्र वीरविक्रम शाह]] देव | party = [[नेपाली कांग्रेस]] | assembly = प्रतिनिधि सभा | parliament = सिंहदरबार | constituency = [[सुर्खेत २]] / तत्कालीन [[सुर्खेत-३]] }} '''शिवराज जोशी''' नेपाल सरकारका पूर्व सूचना सञ्चार तथा यातायात मन्त्री हुन् । तत्कालीन प्रधानमन्त्री [[गिरिजाप्रसाद कोइराला]] नेतृत्वको सरकारमा जोशी तीन पटक मन्त्री बनेका थिए। वि.सं. २०४८ मा निर्माण तथा यातायात सहायक मन्त्री, २०५६ मा जनसंख्या तथा वातावरण राज्यमन्त्री हुँदै २०५६ मै कोइराला मन्त्रीपरिषद्को दोश्रो पुनर्गठन पछि [[सूचना तथा सञ्चार मन्त्रालय (नेपाल)|सूचना तथा सञ्चार]] मन्त्री बनेका उनी तत्कालीन सरकारका प्रवक्ता थिए । [[नेपाल सरकार]]को तथ्यांक हेर्दा जोशी करिब ६ वर्ष मन्त्री पदको जिम्मेवारीमा थिए । प्रमुख सत्तारुढ दल [[नेपाली काँग्रेस]]का उनि तत्कालीन समयमा संसदीय दलका मुख्य सचेतक समेत बनेका थिए।<ref>{{Cite web |last=एच.डी |first=न्युज नेपाल |date=2025-09-20 |title=कांग्रेस नेता शिवराज जोशीको सुझाव : मैले त छोडिसकें अब पुराना नेताले विश्राम लिएर नयाँ पुस्तालाई नेतृत्व दिनुपर्छ ! |url=https://newsnepalhd.com/newsnepalhd-com-politics/45002/ |access-date=2025-09-22 |website=NewsNepal HD |language=en-US}}</ref> जोशी [[सुर्खेत]] प्रतिनिधि सभा निर्वाचन क्षेत्र नम्बर-२ बाट प्रतिनिधित्व गर्छन् भने यहीँबाट तीनपटक निर्वाचित भइ प्रतिनिधि सभामा प्रवेश गरेका थिए । तत्कालीन समयमा यो क्षेत्र निर्वाचन क्षेत्र नम्बर-३ थियो । <ref>{{Cite web |last=एच.डी |first=न्युज नेपाल |date=2022-09-05 |title=सुर्खेत -२ बाट पुर्वमन्त्री जोशी समानुपातिक उम्मेदवार सिफारिस |url=https://newsnepalhd.com/pradesh/karnali-pradesh/24826/ |access-date=2025-09-22 |website=NewsNepal HD |language=en-US}}</ref> उनी [[चौकुने गाउँपालिका]] [[गुटु]]का स्थायी बासिन्दा हुन् । उनको जन्म चौकुने कै पहाडी लेखमा रहेको रेक्चा उपत्यकामा भएको थियो । == '''राजनीतिक जीवन''' == शिवराज जोशी '''करिब १६ वर्ष (वि.सं. २०४८ देखि २०६४ सम्म)''' निरन्तर जसो संसद सदस्य (सांसद) को जिम्मेवारीमा रहे।<ref>{{Cite web |title=तपाईं "शिवराज जोशी" सम्पादन गर्दै हुनुहुन्छ - विकिपिडिया |url=https://ne.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%B6%E0%A4%BF%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C_%E0%A4%9C%E0%A5%8B%E0%A4%B6%E0%A5%80 |access-date=2026-07-31 |website=ne.wikipedia.org |language=ne}}</ref> उनको यो १६ वर्षे संसदीय कार्यकाललाई निर्वाचन र राजनीतिक घटनाक्रमका आधारमा तीन भागमा विभाजन गरेर हेर्न सकिन्छ:<ref>{{Cite web |title=तपाईं "शिवराज जोशी" सम्पादन गर्दै हुनुहुन्छ - विकिपिडिया |url=https://ne.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%B6%E0%A4%BF%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C_%E0%A4%9C%E0%A5%8B%E0%A4%B6%E0%A5%80 |access-date=2026-07-31 |website=ne.wikipedia.org |language=ne}}</ref> * '''पहिलो कार्यकाल (वि.सं. २०४८ – २०५१):''' प्रजातन्त्र पुनर्स्थापनापछि भएको पहिलो आम निर्वाचन २०४८ मा उनी सुर्खेत क्षेत्र नं. ३ बाट प्रतिनिधि सभा सदस्यमा निर्वाचित भएका थिए। यो संसद मध्यावधि निर्वाचन घोषणा हुनुअघि करिब ३ वर्ष चल्यो। * '''दोस्रो कार्यकाल (वि.सं. २०५१ – २०५६):''' वि.सं. २०५१ को मध्यावधि निर्वाचनमा उनी पुनः सोही क्षेत्रबाट निर्वाचित भए। यो संसदले ५ वर्षको पूर्ण कार्यकाल पूरा गर्‍यो। * '''तेस्रो कार्यकाल (वि.सं. २०५६ – २०६४):''' वि.सं. २०५६ को आम निर्वाचनमा उनी तेस्रो पटक निर्वाचित भए। यो संसद २०५९ मा विघटन भए पनि २०६३ मा पुनर्स्थापित भयो र पछि रूपान्तरित हुँदै २०६४ चैतसम्म कायम रह्यो (बिचको केही वर्ष संसद नहुँदा पनि उनको सांसदको रूपमा कानुनी कार्यकाल २०६४ सम्म नै गणना हुन्छ)। यसरी लगातार तीन पटक प्रतिनिधि सभामा निर्वाचित भई उनी कूल '''१६ वर्ष''' देशको विधायिका (संसद) को महत्त्वपूर्ण जिम्मेवारीमा रहे, जसमध्ये करिब ६ वर्ष उनले विभिन्न मन्त्रालयको मन्त्री पद समेत सम्हालेका थिए।<ref>{{Cite web |title=कांग्रेस महाधिवेशन: जिल्ला सभापति र दुई पूर्व मन्त्री महाधिवेशन प्रतिनिधिमा पराजित |url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/politics/673721-1637742349.html |access-date=2026-07-31 |website=nagariknews.nagariknetwork.com |language=ne}}</ref> == निर्वाचन परिणाम == {| class="wikitable" !निर्वाचन !सदन !निर्वाचन क्षेत्र !दल !मत !प्रतिस्पर्धी / विजेता !दल !मत !परिणाम |- |२०४८ |प्रतिनिधि सभा |सुर्खेत २ |नेपाली कांग्रेस |१६,२७४ |बालाराम शर्मा |नेकपा एमाले |१०,६११ | style="background-color: #d0e5ff; color: #000;" |निर्वाचित |- |२०५१ |प्रतिनिधि सभा |सुर्खेत ३ |नेपाली कांग्रेस |९,२५८ |नवराज रावत |नेकपा एमाले |७,४३१ | style="background-color: #d0e5ff; color: #000;" |निर्वाचित |- |२०५६ |प्रतिनिधि सभा |सुर्खेत ३ |नेपाली कांग्रेस |१०,६८७ |नन्द चपाई |नेकपा एमाले |८,३१० | style="background-color: #d0e5ff; color: #000;" |निर्वाचित |- |२०६४ |संविधान सभा |सुर्खेत ३ |नेपाली कांग्रेस |६,५०४ |नरबहादुर विष्ट |नेकपा माओवादी |१७,४२९ | style="background-color: #ffcccc; color: #000;" |पराजित (तेस्रो) |} == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{Reflist}} 9xq946p80guhyep0713w6eqlgvgnf3c 1369500 1369499 2026-08-13T09:17:15Z Saroj 31493 Synced 4 categories from enwiki ([[:m:User:Saroj/CatSync|CatSync]]) 1369500 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific_prefix = [[माननीय]] | name = शिवराज जोशी | honorific_suffix = | native_name = पूर्व सञ्चार, सूचना र यातायात मन्त्री | native_name_lang = ne | image = Shivraj joshi at minister of Nepal.jpg | caption = मा. मन्त्री शिवराज जोशी | office = नेपाल सरकार, सूचना तथा सञ्चार मन्त्रालय | primeminister = [[गिरिजाप्रसाद कोइराला]] | president = | successor = | birth_date = | birth_place = सुर्खेत, रेक्चा, गुटु | nationality = [[नेपाल]] | alma_mater = [[त्रिभुवन विश्वविद्यालय]] | occupation = राजनीतिज्ञ | monarch = श्री ५ महाराजाधिराज [[वीरेन्द्र वीरविक्रम शाह]] देव | party = [[नेपाली कांग्रेस]] | assembly = प्रतिनिधि सभा | parliament = सिंहदरबार | constituency = [[सुर्खेत २]] / तत्कालीन [[सुर्खेत-३]] }} '''शिवराज जोशी''' नेपाल सरकारका पूर्व सूचना सञ्चार तथा यातायात मन्त्री हुन् । तत्कालीन प्रधानमन्त्री [[गिरिजाप्रसाद कोइराला]] नेतृत्वको सरकारमा जोशी तीन पटक मन्त्री बनेका थिए। वि.सं. २०४८ मा निर्माण तथा यातायात सहायक मन्त्री, २०५६ मा जनसंख्या तथा वातावरण राज्यमन्त्री हुँदै २०५६ मै कोइराला मन्त्रीपरिषद्को दोश्रो पुनर्गठन पछि [[सूचना तथा सञ्चार मन्त्रालय (नेपाल)|सूचना तथा सञ्चार]] मन्त्री बनेका उनी तत्कालीन सरकारका प्रवक्ता थिए । [[नेपाल सरकार]]को तथ्यांक हेर्दा जोशी करिब ६ वर्ष मन्त्री पदको जिम्मेवारीमा थिए । प्रमुख सत्तारुढ दल [[नेपाली काँग्रेस]]का उनि तत्कालीन समयमा संसदीय दलका मुख्य सचेतक समेत बनेका थिए।<ref>{{Cite web |last=एच.डी |first=न्युज नेपाल |date=2025-09-20 |title=कांग्रेस नेता शिवराज जोशीको सुझाव : मैले त छोडिसकें अब पुराना नेताले विश्राम लिएर नयाँ पुस्तालाई नेतृत्व दिनुपर्छ ! |url=https://newsnepalhd.com/newsnepalhd-com-politics/45002/ |access-date=2025-09-22 |website=NewsNepal HD |language=en-US}}</ref> जोशी [[सुर्खेत]] प्रतिनिधि सभा निर्वाचन क्षेत्र नम्बर-२ बाट प्रतिनिधित्व गर्छन् भने यहीँबाट तीनपटक निर्वाचित भइ प्रतिनिधि सभामा प्रवेश गरेका थिए । तत्कालीन समयमा यो क्षेत्र निर्वाचन क्षेत्र नम्बर-३ थियो । <ref>{{Cite web |last=एच.डी |first=न्युज नेपाल |date=2022-09-05 |title=सुर्खेत -२ बाट पुर्वमन्त्री जोशी समानुपातिक उम्मेदवार सिफारिस |url=https://newsnepalhd.com/pradesh/karnali-pradesh/24826/ |access-date=2025-09-22 |website=NewsNepal HD |language=en-US}}</ref> उनी [[चौकुने गाउँपालिका]] [[गुटु]]का स्थायी बासिन्दा हुन् । उनको जन्म चौकुने कै पहाडी लेखमा रहेको रेक्चा उपत्यकामा भएको थियो । == '''राजनीतिक जीवन''' == शिवराज जोशी '''करिब १६ वर्ष (वि.सं. २०४८ देखि २०६४ सम्म)''' निरन्तर जसो संसद सदस्य (सांसद) को जिम्मेवारीमा रहे।<ref>{{Cite web |title=तपाईं "शिवराज जोशी" सम्पादन गर्दै हुनुहुन्छ - विकिपिडिया |url=https://ne.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%B6%E0%A4%BF%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C_%E0%A4%9C%E0%A5%8B%E0%A4%B6%E0%A5%80 |access-date=2026-07-31 |website=ne.wikipedia.org |language=ne}}</ref> उनको यो १६ वर्षे संसदीय कार्यकाललाई निर्वाचन र राजनीतिक घटनाक्रमका आधारमा तीन भागमा विभाजन गरेर हेर्न सकिन्छ:<ref>{{Cite web |title=तपाईं "शिवराज जोशी" सम्पादन गर्दै हुनुहुन्छ - विकिपिडिया |url=https://ne.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%B6%E0%A4%BF%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C_%E0%A4%9C%E0%A5%8B%E0%A4%B6%E0%A5%80 |access-date=2026-07-31 |website=ne.wikipedia.org |language=ne}}</ref> * '''पहिलो कार्यकाल (वि.सं. २०४८ – २०५१):''' प्रजातन्त्र पुनर्स्थापनापछि भएको पहिलो आम निर्वाचन २०४८ मा उनी सुर्खेत क्षेत्र नं. ३ बाट प्रतिनिधि सभा सदस्यमा निर्वाचित भएका थिए। यो संसद मध्यावधि निर्वाचन घोषणा हुनुअघि करिब ३ वर्ष चल्यो। * '''दोस्रो कार्यकाल (वि.सं. २०५१ – २०५६):''' वि.सं. २०५१ को मध्यावधि निर्वाचनमा उनी पुनः सोही क्षेत्रबाट निर्वाचित भए। यो संसदले ५ वर्षको पूर्ण कार्यकाल पूरा गर्‍यो। * '''तेस्रो कार्यकाल (वि.सं. २०५६ – २०६४):''' वि.सं. २०५६ को आम निर्वाचनमा उनी तेस्रो पटक निर्वाचित भए। यो संसद २०५९ मा विघटन भए पनि २०६३ मा पुनर्स्थापित भयो र पछि रूपान्तरित हुँदै २०६४ चैतसम्म कायम रह्यो (बिचको केही वर्ष संसद नहुँदा पनि उनको सांसदको रूपमा कानुनी कार्यकाल २०६४ सम्म नै गणना हुन्छ)। यसरी लगातार तीन पटक प्रतिनिधि सभामा निर्वाचित भई उनी कूल '''१६ वर्ष''' देशको विधायिका (संसद) को महत्त्वपूर्ण जिम्मेवारीमा रहे, जसमध्ये करिब ६ वर्ष उनले विभिन्न मन्त्रालयको मन्त्री पद समेत सम्हालेका थिए।<ref>{{Cite web |title=कांग्रेस महाधिवेशन: जिल्ला सभापति र दुई पूर्व मन्त्री महाधिवेशन प्रतिनिधिमा पराजित |url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/politics/673721-1637742349.html |access-date=2026-07-31 |website=nagariknews.nagariknetwork.com |language=ne}}</ref> == निर्वाचन परिणाम == {| class="wikitable" !निर्वाचन !सदन !निर्वाचन क्षेत्र !दल !मत !प्रतिस्पर्धी / विजेता !दल !मत !परिणाम |- |२०४८ |प्रतिनिधि सभा |सुर्खेत २ |नेपाली कांग्रेस |१६,२७४ |बालाराम शर्मा |नेकपा एमाले |१०,६११ | style="background-color: #d0e5ff; color: #000;" |निर्वाचित |- |२०५१ |प्रतिनिधि सभा |सुर्खेत ३ |नेपाली कांग्रेस |९,२५८ |नवराज रावत |नेकपा एमाले |७,४३१ | style="background-color: #d0e5ff; color: #000;" |निर्वाचित |- |२०५६ |प्रतिनिधि सभा |सुर्खेत ३ |नेपाली कांग्रेस |१०,६८७ |नन्द चपाई |नेकपा एमाले |८,३१० | style="background-color: #d0e5ff; color: #000;" |निर्वाचित |- |२०६४ |संविधान सभा |सुर्खेत ३ |नेपाली कांग्रेस |६,५०४ |नरबहादुर विष्ट |नेकपा माओवादी |१७,४२९ | style="background-color: #ffcccc; color: #000;" |पराजित (तेस्रो) |} == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{Reflist}} [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०४८–२०५१]] [[श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०५१–२०५६]] [[श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०५६–२०५९]] jaof8aa4ep5skem7jr449wgd64qtqj8 1369501 1369500 2026-08-13T09:19:25Z Saroj 31493 [[विकिपिडिया:हटक्याट|हटक्याट]]द्वारा [[श्रेणी:कर्णाली प्रदेशका नेपाली काङ्ग्रेसका राजनीतिज्ञहरू]] जोडियो 1369501 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific_prefix = [[माननीय]] | name = शिवराज जोशी | honorific_suffix = | native_name = पूर्व सञ्चार, सूचना र यातायात मन्त्री | native_name_lang = ne | image = Shivraj joshi at minister of Nepal.jpg | caption = मा. मन्त्री शिवराज जोशी | office = नेपाल सरकार, सूचना तथा सञ्चार मन्त्रालय | primeminister = [[गिरिजाप्रसाद कोइराला]] | president = | successor = | birth_date = | birth_place = सुर्खेत, रेक्चा, गुटु | nationality = [[नेपाल]] | alma_mater = [[त्रिभुवन विश्वविद्यालय]] | occupation = राजनीतिज्ञ | monarch = श्री ५ महाराजाधिराज [[वीरेन्द्र वीरविक्रम शाह]] देव | party = [[नेपाली कांग्रेस]] | assembly = प्रतिनिधि सभा | parliament = सिंहदरबार | constituency = [[सुर्खेत २]] / तत्कालीन [[सुर्खेत-३]] }} '''शिवराज जोशी''' नेपाल सरकारका पूर्व सूचना सञ्चार तथा यातायात मन्त्री हुन् । तत्कालीन प्रधानमन्त्री [[गिरिजाप्रसाद कोइराला]] नेतृत्वको सरकारमा जोशी तीन पटक मन्त्री बनेका थिए। वि.सं. २०४८ मा निर्माण तथा यातायात सहायक मन्त्री, २०५६ मा जनसंख्या तथा वातावरण राज्यमन्त्री हुँदै २०५६ मै कोइराला मन्त्रीपरिषद्को दोश्रो पुनर्गठन पछि [[सूचना तथा सञ्चार मन्त्रालय (नेपाल)|सूचना तथा सञ्चार]] मन्त्री बनेका उनी तत्कालीन सरकारका प्रवक्ता थिए । [[नेपाल सरकार]]को तथ्यांक हेर्दा जोशी करिब ६ वर्ष मन्त्री पदको जिम्मेवारीमा थिए । प्रमुख सत्तारुढ दल [[नेपाली काँग्रेस]]का उनि तत्कालीन समयमा संसदीय दलका मुख्य सचेतक समेत बनेका थिए।<ref>{{Cite web |last=एच.डी |first=न्युज नेपाल |date=2025-09-20 |title=कांग्रेस नेता शिवराज जोशीको सुझाव : मैले त छोडिसकें अब पुराना नेताले विश्राम लिएर नयाँ पुस्तालाई नेतृत्व दिनुपर्छ ! |url=https://newsnepalhd.com/newsnepalhd-com-politics/45002/ |access-date=2025-09-22 |website=NewsNepal HD |language=en-US}}</ref> जोशी [[सुर्खेत]] प्रतिनिधि सभा निर्वाचन क्षेत्र नम्बर-२ बाट प्रतिनिधित्व गर्छन् भने यहीँबाट तीनपटक निर्वाचित भइ प्रतिनिधि सभामा प्रवेश गरेका थिए । तत्कालीन समयमा यो क्षेत्र निर्वाचन क्षेत्र नम्बर-३ थियो । <ref>{{Cite web |last=एच.डी |first=न्युज नेपाल |date=2022-09-05 |title=सुर्खेत -२ बाट पुर्वमन्त्री जोशी समानुपातिक उम्मेदवार सिफारिस |url=https://newsnepalhd.com/pradesh/karnali-pradesh/24826/ |access-date=2025-09-22 |website=NewsNepal HD |language=en-US}}</ref> उनी [[चौकुने गाउँपालिका]] [[गुटु]]का स्थायी बासिन्दा हुन् । उनको जन्म चौकुने कै पहाडी लेखमा रहेको रेक्चा उपत्यकामा भएको थियो । == '''राजनीतिक जीवन''' == शिवराज जोशी '''करिब १६ वर्ष (वि.सं. २०४८ देखि २०६४ सम्म)''' निरन्तर जसो संसद सदस्य (सांसद) को जिम्मेवारीमा रहे।<ref>{{Cite web |title=तपाईं "शिवराज जोशी" सम्पादन गर्दै हुनुहुन्छ - विकिपिडिया |url=https://ne.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%B6%E0%A4%BF%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C_%E0%A4%9C%E0%A5%8B%E0%A4%B6%E0%A5%80 |access-date=2026-07-31 |website=ne.wikipedia.org |language=ne}}</ref> उनको यो १६ वर्षे संसदीय कार्यकाललाई निर्वाचन र राजनीतिक घटनाक्रमका आधारमा तीन भागमा विभाजन गरेर हेर्न सकिन्छ:<ref>{{Cite web |title=तपाईं "शिवराज जोशी" सम्पादन गर्दै हुनुहुन्छ - विकिपिडिया |url=https://ne.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%B6%E0%A4%BF%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C_%E0%A4%9C%E0%A5%8B%E0%A4%B6%E0%A5%80 |access-date=2026-07-31 |website=ne.wikipedia.org |language=ne}}</ref> * '''पहिलो कार्यकाल (वि.सं. २०४८ – २०५१):''' प्रजातन्त्र पुनर्स्थापनापछि भएको पहिलो आम निर्वाचन २०४८ मा उनी सुर्खेत क्षेत्र नं. ३ बाट प्रतिनिधि सभा सदस्यमा निर्वाचित भएका थिए। यो संसद मध्यावधि निर्वाचन घोषणा हुनुअघि करिब ३ वर्ष चल्यो। * '''दोस्रो कार्यकाल (वि.सं. २०५१ – २०५६):''' वि.सं. २०५१ को मध्यावधि निर्वाचनमा उनी पुनः सोही क्षेत्रबाट निर्वाचित भए। यो संसदले ५ वर्षको पूर्ण कार्यकाल पूरा गर्‍यो। * '''तेस्रो कार्यकाल (वि.सं. २०५६ – २०६४):''' वि.सं. २०५६ को आम निर्वाचनमा उनी तेस्रो पटक निर्वाचित भए। यो संसद २०५९ मा विघटन भए पनि २०६३ मा पुनर्स्थापित भयो र पछि रूपान्तरित हुँदै २०६४ चैतसम्म कायम रह्यो (बिचको केही वर्ष संसद नहुँदा पनि उनको सांसदको रूपमा कानुनी कार्यकाल २०६४ सम्म नै गणना हुन्छ)। यसरी लगातार तीन पटक प्रतिनिधि सभामा निर्वाचित भई उनी कूल '''१६ वर्ष''' देशको विधायिका (संसद) को महत्त्वपूर्ण जिम्मेवारीमा रहे, जसमध्ये करिब ६ वर्ष उनले विभिन्न मन्त्रालयको मन्त्री पद समेत सम्हालेका थिए।<ref>{{Cite web |title=कांग्रेस महाधिवेशन: जिल्ला सभापति र दुई पूर्व मन्त्री महाधिवेशन प्रतिनिधिमा पराजित |url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/politics/673721-1637742349.html |access-date=2026-07-31 |website=nagariknews.nagariknetwork.com |language=ne}}</ref> == निर्वाचन परिणाम == {| class="wikitable" !निर्वाचन !सदन !निर्वाचन क्षेत्र !दल !मत !प्रतिस्पर्धी / विजेता !दल !मत !परिणाम |- |२०४८ |प्रतिनिधि सभा |सुर्खेत २ |नेपाली कांग्रेस |१६,२७४ |बालाराम शर्मा |नेकपा एमाले |१०,६११ | style="background-color: #d0e5ff; color: #000;" |निर्वाचित |- |२०५१ |प्रतिनिधि सभा |सुर्खेत ३ |नेपाली कांग्रेस |९,२५८ |नवराज रावत |नेकपा एमाले |७,४३१ | style="background-color: #d0e5ff; color: #000;" |निर्वाचित |- |२०५६ |प्रतिनिधि सभा |सुर्खेत ३ |नेपाली कांग्रेस |१०,६८७ |नन्द चपाई |नेकपा एमाले |८,३१० | style="background-color: #d0e5ff; color: #000;" |निर्वाचित |- |२०६४ |संविधान सभा |सुर्खेत ३ |नेपाली कांग्रेस |६,५०४ |नरबहादुर विष्ट |नेकपा माओवादी |१७,४२९ | style="background-color: #ffcccc; color: #000;" |पराजित (तेस्रो) |} == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{Reflist}} [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०४८–२०५१]] [[श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०५१–२०५६]] [[श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०५६–२०५९]] [[श्रेणी:कर्णाली प्रदेशका नेपाली काङ्ग्रेसका राजनीतिज्ञहरू]] e26dvlqzmlzj7whswsxtib5e95sjna6 1369508 1369501 2026-08-13T09:23:54Z Prahlad Nepal 72094 1369508 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific_prefix = [[माननीय]] | name = शिवराज जोशी | honorific_suffix = | native_name = पूर्व सञ्चार, सूचना र यातायात मन्त्री | native_name_lang = ne | image = Shivraj joshi at minister of Nepal.jpg | caption = मा. मन्त्री शिवराज जोशी | office = नेपाल सरकार, सूचना तथा सञ्चार मन्त्रालय | primeminister = [[गिरिजाप्रसाद कोइराला]] | president = | successor = | birth_date = | birth_place = सुर्खेत, रेक्चा, गुटु | nationality = [[नेपाल]] | alma_mater = [[त्रिभुवन विश्वविद्यालय]] | occupation = राजनीतिज्ञ | monarch = श्री ५ महाराजाधिराज [[वीरेन्द्र वीरविक्रम शाह]] देव | party = [[नेपाली कांग्रेस]] | assembly = प्रतिनिधि सभा | parliament = सिंहदरबार | constituency = [[सुर्खेत २]] / तत्कालीन [[सुर्खेत-३]] | spouse = कलावती जोशी | parents = धर्मराज जोशी / मनकुमारी जोशी }} '''शिवराज जोशी''' नेपाल सरकारका पूर्व सूचना सञ्चार तथा यातायात मन्त्री हुन् । तत्कालीन प्रधानमन्त्री [[गिरिजाप्रसाद कोइराला]] नेतृत्वको सरकारमा जोशी तीन पटक मन्त्री बनेका थिए। वि.सं. २०४८ मा निर्माण तथा यातायात सहायक मन्त्री, २०५६ मा जनसंख्या तथा वातावरण राज्यमन्त्री हुँदै २०५६ मै कोइराला मन्त्रीपरिषद्को दोश्रो पुनर्गठन पछि [[सूचना तथा सञ्चार मन्त्रालय (नेपाल)|सूचना तथा सञ्चार]] मन्त्री बनेका उनी तत्कालीन सरकारका प्रवक्ता थिए । [[नेपाल सरकार]]को तथ्यांक हेर्दा जोशी करिब ६ वर्ष मन्त्री पदको जिम्मेवारीमा थिए । प्रमुख सत्तारुढ दल [[नेपाली काँग्रेस]]का उनि तत्कालीन समयमा संसदीय दलका मुख्य सचेतक समेत बनेका थिए।<ref>{{Cite web |last=एच.डी |first=न्युज नेपाल |date=2025-09-20 |title=कांग्रेस नेता शिवराज जोशीको सुझाव : मैले त छोडिसकें अब पुराना नेताले विश्राम लिएर नयाँ पुस्तालाई नेतृत्व दिनुपर्छ ! |url=https://newsnepalhd.com/newsnepalhd-com-politics/45002/ |access-date=2025-09-22 |website=NewsNepal HD |language=en-US}}</ref> जोशी [[सुर्खेत]] प्रतिनिधि सभा निर्वाचन क्षेत्र नम्बर-२ बाट प्रतिनिधित्व गर्छन् भने यहीँबाट तीनपटक निर्वाचित भइ प्रतिनिधि सभामा प्रवेश गरेका थिए । तत्कालीन समयमा यो क्षेत्र निर्वाचन क्षेत्र नम्बर-३ थियो । <ref>{{Cite web |last=एच.डी |first=न्युज नेपाल |date=2022-09-05 |title=सुर्खेत -२ बाट पुर्वमन्त्री जोशी समानुपातिक उम्मेदवार सिफारिस |url=https://newsnepalhd.com/pradesh/karnali-pradesh/24826/ |access-date=2025-09-22 |website=NewsNepal HD |language=en-US}}</ref> उनी [[चौकुने गाउँपालिका]] [[गुटु]]का स्थायी बासिन्दा हुन् । उनको जन्म चौकुने कै पहाडी लेखमा रहेको रेक्चा उपत्यकामा भएको थियो । == '''राजनीतिक जीवन''' == शिवराज जोशी '''करिब १६ वर्ष (वि.सं. २०४८ देखि २०६४ सम्म)''' निरन्तर जसो संसद सदस्य (सांसद) को जिम्मेवारीमा रहे।<ref>{{Cite web |title=तपाईं "शिवराज जोशी" सम्पादन गर्दै हुनुहुन्छ - विकिपिडिया |url=https://ne.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%B6%E0%A4%BF%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C_%E0%A4%9C%E0%A5%8B%E0%A4%B6%E0%A5%80 |access-date=2026-07-31 |website=ne.wikipedia.org |language=ne}}</ref> उनको यो १६ वर्षे संसदीय कार्यकाललाई निर्वाचन र राजनीतिक घटनाक्रमका आधारमा तीन भागमा विभाजन गरेर हेर्न सकिन्छ:<ref>{{Cite web |title=तपाईं "शिवराज जोशी" सम्पादन गर्दै हुनुहुन्छ - विकिपिडिया |url=https://ne.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%B6%E0%A4%BF%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C_%E0%A4%9C%E0%A5%8B%E0%A4%B6%E0%A5%80 |access-date=2026-07-31 |website=ne.wikipedia.org |language=ne}}</ref> * '''पहिलो कार्यकाल (वि.सं. २०४८ – २०५१):''' प्रजातन्त्र पुनर्स्थापनापछि भएको पहिलो आम निर्वाचन २०४८ मा उनी सुर्खेत क्षेत्र नं. ३ बाट प्रतिनिधि सभा सदस्यमा निर्वाचित भएका थिए। यो संसद मध्यावधि निर्वाचन घोषणा हुनुअघि करिब ३ वर्ष चल्यो। * '''दोस्रो कार्यकाल (वि.सं. २०५१ – २०५६):''' वि.सं. २०५१ को मध्यावधि निर्वाचनमा उनी पुनः सोही क्षेत्रबाट निर्वाचित भए। यो संसदले ५ वर्षको पूर्ण कार्यकाल पूरा गर्‍यो। * '''तेस्रो कार्यकाल (वि.सं. २०५६ – २०६४):''' वि.सं. २०५६ को आम निर्वाचनमा उनी तेस्रो पटक निर्वाचित भए। यो संसद २०५९ मा विघटन भए पनि २०६३ मा पुनर्स्थापित भयो र पछि रूपान्तरित हुँदै २०६४ चैतसम्म कायम रह्यो (बिचको केही वर्ष संसद नहुँदा पनि उनको सांसदको रूपमा कानुनी कार्यकाल २०६४ सम्म नै गणना हुन्छ)। यसरी लगातार तीन पटक प्रतिनिधि सभामा निर्वाचित भई उनी कूल '''१६ वर्ष''' देशको विधायिका (संसद) को महत्त्वपूर्ण जिम्मेवारीमा रहे, जसमध्ये करिब ६ वर्ष उनले विभिन्न मन्त्रालयको मन्त्री पद समेत सम्हालेका थिए।<ref>{{Cite web |title=कांग्रेस महाधिवेशन: जिल्ला सभापति र दुई पूर्व मन्त्री महाधिवेशन प्रतिनिधिमा पराजित |url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/politics/673721-1637742349.html |access-date=2026-07-31 |website=nagariknews.nagariknetwork.com |language=ne}}</ref> == निर्वाचन परिणाम == {| class="wikitable" !निर्वाचन !सदन !निर्वाचन क्षेत्र !दल !मत !प्रतिस्पर्धी / विजेता !दल !मत !परिणाम |- |२०४८ |प्रतिनिधि सभा |सुर्खेत २ |नेपाली कांग्रेस |१६,२७४ |बालाराम शर्मा |नेकपा एमाले |१०,६११ | style="background-color: #d0e5ff; color: #000;" |निर्वाचित |- |२०५१ |प्रतिनिधि सभा |सुर्खेत ३ |नेपाली कांग्रेस |९,२५८ |नवराज रावत |नेकपा एमाले |७,४३१ | style="background-color: #d0e5ff; color: #000;" |निर्वाचित |- |२०५६ |प्रतिनिधि सभा |सुर्खेत ३ |नेपाली कांग्रेस |१०,६८७ |नन्द चपाई |नेकपा एमाले |८,३१० | style="background-color: #d0e5ff; color: #000;" |निर्वाचित |- |२०६४ |संविधान सभा |सुर्खेत ३ |नेपाली कांग्रेस |६,५०४ |नरबहादुर विष्ट |नेकपा माओवादी |१७,४२९ | style="background-color: #ffcccc; color: #000;" |पराजित (तेस्रो) |} == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{Reflist}} [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०४८–२०५१]] [[श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०५१–२०५६]] [[श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०५६–२०५९]] [[श्रेणी:कर्णाली प्रदेशका नेपाली काङ्ग्रेसका राजनीतिज्ञहरू]] 1aq0qov4agdabf3tawr3zdsktf6o008 1369515 1369508 2026-08-13T09:35:32Z Prahlad Nepal 72094 1369515 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific_prefix = [[माननीय]] | name = शिवराज जोशी | honorific_suffix = | native_name = पूर्व सञ्चार, सूचना र यातायात मन्त्री | native_name_lang = ne | image = Shivraj joshi at minister of Nepal.jpg | caption = मा. मन्त्री शिवराज जोशी | office = नेपाल सरकार, सूचना तथा सञ्चार मन्त्रालय | primeminister = [[गिरिजाप्रसाद कोइराला]] | president = | successor = | birth_date = | birth_place = सुर्खेत, रेक्चा, गुटु | nationality = [[नेपाल]] | alma_mater = [[त्रिभुवन विश्वविद्यालय]] | occupation = राजनीतिज्ञ | monarch = श्री ५ महाराजाधिराज [[वीरेन्द्र वीरविक्रम शाह]] देव | party = [[नेपाली कांग्रेस]] | assembly = प्रतिनिधि सभा | parliament = सिंहदरबार | constituency = [[सुर्खेत २]] / तत्कालीन [[सुर्खेत-३]] | spouse = कलावती जोशी | parents = धर्मराज जोशी / मनकुमारी जोशी }} '''शिवराज जोशी''' नेपाल सरकारका पूर्व सूचना सञ्चार तथा यातायात मन्त्री हुन् । तत्कालीन प्रधानमन्त्री [[गिरिजाप्रसाद कोइराला]] नेतृत्वको सरकारमा जोशी तीन पटक मन्त्री बनेका थिए। वि.सं. २०४८ मा निर्माण तथा यातायात सहायक मन्त्री, २०५६ मा जनसंख्या तथा वातावरण राज्यमन्त्री हुँदै २०५६ मै कोइराला मन्त्रीपरिषद्को दोश्रो पुनर्गठन पछि [[सूचना तथा सञ्चार मन्त्रालय (नेपाल)|सूचना तथा सञ्चार]] मन्त्री बनेका उनी तत्कालीन सरकारका प्रवक्ता थिए । [[नेपाल सरकार]]को तथ्यांक हेर्दा जोशी करिब ६ वर्ष मन्त्री पदको जिम्मेवारीमा थिए । प्रमुख सत्तारुढ दल [[नेपाली काँग्रेस]]का उनि तत्कालीन समयमा संसदीय दलका [[सचेतक|मुख्य सचेतक]] समेत बनेका थिए।<ref>{{Cite web |last=एच.डी |first=न्युज नेपाल |date=2025-09-20 |title=कांग्रेस नेता शिवराज जोशीको सुझाव : मैले त छोडिसकें अब पुराना नेताले विश्राम लिएर नयाँ पुस्तालाई नेतृत्व दिनुपर्छ ! |url=https://newsnepalhd.com/newsnepalhd-com-politics/45002/ |access-date=2025-09-22 |website=NewsNepal HD |language=en-US}}</ref> जोशी [[सुर्खेत]] प्रतिनिधि सभा निर्वाचन क्षेत्र नम्बर-२ बाट प्रतिनिधित्व गर्छन् भने यहीँबाट तीनपटक निर्वाचित भइ प्रतिनिधि सभामा प्रवेश गरेका थिए । तत्कालीन समयमा २०५१ को मध्यावधि निर्वाचनदेखि २०७० को संविधान सभा निर्वाचनसम्म यो क्षेत्र निर्वाचन क्षेत्र नम्बर-३ थियो । <ref>{{Cite web |last=एच.डी |first=न्युज नेपाल |date=2022-09-05 |title=सुर्खेत -२ बाट पुर्वमन्त्री जोशी समानुपातिक उम्मेदवार सिफारिस |url=https://newsnepalhd.com/pradesh/karnali-pradesh/24826/ |access-date=2025-09-22 |website=NewsNepal HD |language=en-US}}</ref> उनी [[चौकुने गाउँपालिका]] [[गुटु]]का स्थायी बासिन्दा हुन् । उनको जन्म चौकुने कै पहाडी लेखमा रहेको रेक्चा उपत्यकामा भएको थियो । == '''राजनीतिक जीवन''' == शिवराज जोशी '''करिब १६ वर्ष अर्थात् पूर्ण तीन कार्यकाल (वि.सं. २०४८ देखि २०६४ सम्म)''' निरन्तर [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]] सदस्य (सांसद) को जिम्मेवारीमा रहे।<ref>{{Cite web |title=तपाईं "शिवराज जोशी" सम्पादन गर्दै हुनुहुन्छ - विकिपिडिया |url=https://ne.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%B6%E0%A4%BF%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C_%E0%A4%9C%E0%A5%8B%E0%A4%B6%E0%A5%80 |access-date=2026-07-31 |website=ne.wikipedia.org |language=ne}}</ref> उनको यो १६ वर्षे संसदीय कार्यकाललाई निर्वाचन र राजनीतिक घटनाक्रमका आधारमा तीन भागमा विभाजन गरेर हेर्न सकिन्छ:<ref>{{Cite web |title=तपाईं "शिवराज जोशी" सम्पादन गर्दै हुनुहुन्छ - विकिपिडिया |url=https://ne.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%B6%E0%A4%BF%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C_%E0%A4%9C%E0%A5%8B%E0%A4%B6%E0%A5%80 |access-date=2026-07-31 |website=ne.wikipedia.org |language=ne}}</ref> * '''पहिलो कार्यकाल (वि.सं. २०४८ – २०५१):''' [[प्रजातन्त्र|प्रजातन्त्र पुनर्स्थापना]]पछि भएको पहिलो आम निर्वाचन २०४८ मा उनी [[सुर्खेत २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुर्खेत क्षेत्र नं. २]] बाट प्रतिनिधि सभा सदस्यमा निर्वाचित भएका थिए। यो संसद मध्यावधि निर्वाचन घोषणा हुनुअघि करिब ३ वर्ष चल्यो। * '''दोस्रो कार्यकाल (वि.सं. २०५१ – २०५६):''' [[२०५१ को मध्यावधी निर्वाचन|वि.सं. २०५१ को मध्यावधि निर्वाचन]]मा उनी पुनः सोही क्षेत्र तर तिनवटा क्षेत्रमा बाँडफाट गर्दा [[सुर्खेत-३ (साविक निर्वाचन क्षेत्र)|सुर्खेत क्षेत्र नं. ३]] बाट निर्वाचित भए। यो संसदले ५ वर्षको पूर्ण कार्यकाल पूरा गर्‍यो। * '''तेस्रो कार्यकाल (वि.सं. २०५६ – २०६४):''' [[आम निर्वाचन २०५६|वि.सं. २०५६ को आम निर्वाचन]]मा उनी तेस्रो पटक सोही निर्वाचन क्षेत्रबाट निर्वाचित भए। यो [[संसद]] २०५९ मा विघटन भए पनि २०६३ मा पुनर्स्थापित भयो र पछि रूपान्तरित हुँदै २०६४ चैतसम्म कायम रह्यो (बिचको केही वर्ष संसद नहुँदा पनि पुनर्स्थापना भएकाले उनको सांसदको रूपमा कानुनी कार्यकाल २०६४ सम्म नै गणना हुन्छ)। यसरी लगातार तीन पटक प्रतिनिधि सभामा निर्वाचित भई उनी कूल '''१६ वर्ष''' देशको विधायिका [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)]] को महत्त्वपूर्ण जिम्मेवारीमा रहे, जसमध्ये करिब ६ वर्ष उनले विभिन्न मन्त्रालयको मन्त्री पद समेत सम्हालेका थिए।<ref>{{Cite web |title=कांग्रेस महाधिवेशन: जिल्ला सभापति र दुई पूर्व मन्त्री महाधिवेशन प्रतिनिधिमा पराजित |url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/politics/673721-1637742349.html |access-date=2026-07-31 |website=nagariknews.nagariknetwork.com |language=ne}}</ref> == निर्वाचन परिणाम == {| class="wikitable" !निर्वाचन !सदन !निर्वाचन क्षेत्र !दल !मत !प्रतिस्पर्धी / विजेता !दल !मत !परिणाम |- |२०४८ |प्रतिनिधि सभा |सुर्खेत २ |नेपाली कांग्रेस |१६,२७४ |बालाराम शर्मा |नेकपा एमाले |१०,६११ | style="background-color: #d0e5ff; color: #000;" |निर्वाचित |- |२०५१ |प्रतिनिधि सभा |सुर्खेत ३ |नेपाली कांग्रेस |९,२५८ |नवराज रावत |नेकपा एमाले |७,४३१ | style="background-color: #d0e5ff; color: #000;" |निर्वाचित |- |२०५६ |प्रतिनिधि सभा |सुर्खेत ३ |नेपाली कांग्रेस |१०,६८७ |नन्द चपाई |नेकपा एमाले |८,३१० | style="background-color: #d0e5ff; color: #000;" |निर्वाचित |- |२०६४ |संविधान सभा |सुर्खेत ३ |नेपाली कांग्रेस |६,५०४ |नरबहादुर विष्ट |नेकपा माओवादी |१७,४२९ | style="background-color: #ffcccc; color: #000;" |पराजित (तेस्रो) |} == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{Reflist}} [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०४८–२०५१]] [[श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०५१–२०५६]] [[श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०५६–२०५९]] [[श्रेणी:कर्णाली प्रदेशका नेपाली काङ्ग्रेसका राजनीतिज्ञहरू]] e1z4oafarrvbb3ikv0hu24u6vilp5ub 1369523 1369515 2026-08-13T10:00:31Z Prahlad Nepal 72094 /* राजनीतिक जीवन */ 1369523 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific_prefix = [[माननीय]] | name = शिवराज जोशी | honorific_suffix = | native_name = पूर्व सञ्चार, सूचना र यातायात मन्त्री | native_name_lang = ne | image = Shivraj joshi at minister of Nepal.jpg | caption = मा. मन्त्री शिवराज जोशी | office = नेपाल सरकार, सूचना तथा सञ्चार मन्त्रालय | primeminister = [[गिरिजाप्रसाद कोइराला]] | president = | successor = | birth_date = | birth_place = सुर्खेत, रेक्चा, गुटु | nationality = [[नेपाल]] | alma_mater = [[त्रिभुवन विश्वविद्यालय]] | occupation = राजनीतिज्ञ | monarch = श्री ५ महाराजाधिराज [[वीरेन्द्र वीरविक्रम शाह]] देव | party = [[नेपाली कांग्रेस]] | assembly = प्रतिनिधि सभा | parliament = सिंहदरबार | constituency = [[सुर्खेत २]] / तत्कालीन [[सुर्खेत-३]] | spouse = कलावती जोशी | parents = धर्मराज जोशी / मनकुमारी जोशी }} '''शिवराज जोशी''' नेपाल सरकारका पूर्व सूचना सञ्चार तथा यातायात मन्त्री हुन् । तत्कालीन प्रधानमन्त्री [[गिरिजाप्रसाद कोइराला]] नेतृत्वको सरकारमा जोशी तीन पटक मन्त्री बनेका थिए। वि.सं. २०४८ मा निर्माण तथा यातायात सहायक मन्त्री, २०५६ मा जनसंख्या तथा वातावरण राज्यमन्त्री हुँदै २०५६ मै कोइराला मन्त्रीपरिषद्को दोश्रो पुनर्गठन पछि [[सूचना तथा सञ्चार मन्त्रालय (नेपाल)|सूचना तथा सञ्चार]] मन्त्री बनेका उनी तत्कालीन सरकारका प्रवक्ता थिए । [[नेपाल सरकार]]को तथ्यांक हेर्दा जोशी करिब ६ वर्ष मन्त्री पदको जिम्मेवारीमा थिए । प्रमुख सत्तारुढ दल [[नेपाली काँग्रेस]]का उनि तत्कालीन समयमा संसदीय दलका [[सचेतक|मुख्य सचेतक]] समेत बनेका थिए।<ref>{{Cite web |last=एच.डी |first=न्युज नेपाल |date=2025-09-20 |title=कांग्रेस नेता शिवराज जोशीको सुझाव : मैले त छोडिसकें अब पुराना नेताले विश्राम लिएर नयाँ पुस्तालाई नेतृत्व दिनुपर्छ ! |url=https://newsnepalhd.com/newsnepalhd-com-politics/45002/ |access-date=2025-09-22 |website=NewsNepal HD |language=en-US}}</ref> जोशी [[सुर्खेत]] प्रतिनिधि सभा निर्वाचन क्षेत्र नम्बर-२ बाट प्रतिनिधित्व गर्छन् भने यहीँबाट तीनपटक निर्वाचित भइ प्रतिनिधि सभामा प्रवेश गरेका थिए । तत्कालीन समयमा २०५१ को मध्यावधि निर्वाचनदेखि २०७० को संविधान सभा निर्वाचनसम्म यो क्षेत्र निर्वाचन क्षेत्र नम्बर-३ थियो । <ref>{{Cite web |last=एच.डी |first=न्युज नेपाल |date=2022-09-05 |title=सुर्खेत -२ बाट पुर्वमन्त्री जोशी समानुपातिक उम्मेदवार सिफारिस |url=https://newsnepalhd.com/pradesh/karnali-pradesh/24826/ |access-date=2025-09-22 |website=NewsNepal HD |language=en-US}}</ref> उनी [[चौकुने गाउँपालिका]] [[गुटु]]का स्थायी बासिन्दा हुन् । उनको जन्म चौकुने कै पहाडी लेखमा रहेको रेक्चा उपत्यकामा भएको थियो । == '''राजनीतिक जीवन''' == शिवराज जोशी '''करिब १६ वर्ष अर्थात् पूर्ण तीन कार्यकाल (वि.सं. २०४८ देखि २०६४ सम्म)''' निरन्तर [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]] सदस्य (सांसद) को जिम्मेवारीमा रहे।<ref>{{Cite web |title=तपाईं "शिवराज जोशी" सम्पादन गर्दै हुनुहुन्छ - विकिपिडिया |url=https://ne.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%B6%E0%A4%BF%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C_%E0%A4%9C%E0%A5%8B%E0%A4%B6%E0%A5%80 |access-date=2026-07-31 |website=ne.wikipedia.org |language=ne}}</ref> उनको यो १६ वर्षे संसदीय कार्यकाललाई निर्वाचन र राजनीतिक घटनाक्रमका आधारमा तीन भागमा विभाजन गरेर हेर्न सकिन्छ:<ref>{{Cite web |title=तपाईं "शिवराज जोशी" सम्पादन गर्दै हुनुहुन्छ - विकिपिडिया |url=https://ne.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%B6%E0%A4%BF%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C_%E0%A4%9C%E0%A5%8B%E0%A4%B6%E0%A5%80 |access-date=2026-07-31 |website=ne.wikipedia.org |language=ne}}</ref> * '''पहिलो कार्यकाल (वि.सं. २०४८ – २०५१):''' [[प्रजातन्त्र|प्रजातन्त्र पुनर्स्थापना]]पछि भएको [[आम निर्वाचन २०४८ का निर्वाचित सांसदहरू|पहिलो आम निर्वाचन २०४८]] मा उनी [[सुर्खेत २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुर्खेत क्षेत्र नं. २]] बाट प्रतिनिधि सभा सदस्यमा निर्वाचित भएका थिए। यो संसद मध्यावधि निर्वाचन घोषणा हुनुअघि करिब ३ वर्ष चल्यो। * '''दोस्रो कार्यकाल (वि.सं. २०५१ – २०५६):''' [[२०५१ को मध्यावधी निर्वाचन|वि.सं. २०५१ को मध्यावधि निर्वाचन]]मा उनी पुनः सोही क्षेत्र तर तिनवटा क्षेत्रमा बाँडफाट गर्दा [[सुर्खेत-३ (साविक निर्वाचन क्षेत्र)|सुर्खेत क्षेत्र नं. ३]] बाट निर्वाचित भए। यो संसदले ५ वर्षको पूर्ण कार्यकाल पूरा गर्‍यो। * '''तेस्रो कार्यकाल (वि.सं. २०५६ – २०६४):''' [[आम निर्वाचन २०५६|वि.सं. २०५६ को आम निर्वाचन]]मा उनी तेस्रो पटक सोही निर्वाचन क्षेत्रबाट निर्वाचित भए। यो [[संसद]] २०५९ मा विघटन भए पनि २०६३ मा पुनर्स्थापित भयो र पछि रूपान्तरित हुँदै २०६४ चैतसम्म कायम रह्यो (बिचको केही वर्ष संसद नहुँदा पनि पुनर्स्थापना भएकाले उनको सांसदको रूपमा कानुनी कार्यकाल २०६४ सम्म नै गणना हुन्छ)। यसरी लगातार तीन पटक प्रतिनिधि सभामा निर्वाचित भई उनी कूल '''१६ वर्ष''' देशको विधायिका [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)]] को महत्त्वपूर्ण जिम्मेवारीमा रहे, जसमध्ये करिब ६ वर्ष उनले विभिन्न मन्त्रालयको मन्त्री पद समेत सम्हालेका थिए।<ref>{{Cite web |title=कांग्रेस महाधिवेशन: जिल्ला सभापति र दुई पूर्व मन्त्री महाधिवेशन प्रतिनिधिमा पराजित |url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/politics/673721-1637742349.html |access-date=2026-07-31 |website=nagariknews.nagariknetwork.com |language=ne}}</ref> == निर्वाचन परिणाम == {| class="wikitable" !निर्वाचन !सदन !निर्वाचन क्षेत्र !दल !मत !प्रतिस्पर्धी / विजेता !दल !मत !परिणाम |- |२०४८ |प्रतिनिधि सभा |सुर्खेत २ |नेपाली कांग्रेस |१६,२७४ |बालाराम शर्मा |नेकपा एमाले |१०,६११ | style="background-color: #d0e5ff; color: #000;" |निर्वाचित |- |२०५१ |प्रतिनिधि सभा |सुर्खेत ३ |नेपाली कांग्रेस |९,२५८ |नवराज रावत |नेकपा एमाले |७,४३१ | style="background-color: #d0e5ff; color: #000;" |निर्वाचित |- |२०५६ |प्रतिनिधि सभा |सुर्खेत ३ |नेपाली कांग्रेस |१०,६८७ |नन्द चपाई |नेकपा एमाले |८,३१० | style="background-color: #d0e5ff; color: #000;" |निर्वाचित |- |२०६४ |संविधान सभा |सुर्खेत ३ |नेपाली कांग्रेस |६,५०४ |नरबहादुर विष्ट |नेकपा माओवादी |१७,४२९ | style="background-color: #ffcccc; color: #000;" |पराजित (तेस्रो) |} == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{Reflist}} [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०४८–२०५१]] [[श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०५१–२०५६]] [[श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०५६–२०५९]] [[श्रेणी:कर्णाली प्रदेशका नेपाली काङ्ग्रेसका राजनीतिज्ञहरू]] dnpuyn8gznyqhz0o1yuwn6yym5vanj5 3 149777 1369402 1368545 2026-08-12T13:07:25Z Prahlad Nepal 72094 Prahlad Nepalद्वारा [[प्रयोगकर्ता वार्ता:डायमण्ड जोशी]] पृष्ठलाई [[प्रयोगकर्ता वार्ता:हिरालाल जैसी]]मा सारियो: [[व्याकरण|व्याकरणीय]] अशुद्ध शीर्षक 1368545 wikitext text/x-wiki {{ढाँचा:नमस्ते|realName=|name=डायमण्ड जोशी}} -- [[User:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|नेपाली विकिपिडिया स्वागत]] ([[User talk:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|कुरा गर्ने]]) २०:५६, ६ जनवरी २०२१ (नेपाली समय) bacx578nnjduuypoxi2rgt9r7o2zo7w 1369405 1369402 2026-08-12T13:11:21Z Prahlad Nepal 72094 1369405 wikitext text/x-wiki {{ढाँचा:नमस्ते|realName=|name=हिरालाल जी}} -- [[User:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|नेपाली विकिपिडिया स्वागत]] ([[User talk:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|कुरा गर्ने]]) २०:५६, ६ जनवरी २०२१ (नेपाली समय) tbperg41x74sauyngfnn375drp3wzz1 1369409 1369405 2026-08-12T13:22:12Z Saroj 31493 [[Special:Contributions/Prahlad Nepal|Prahlad Nepal]] ([[User talk:Prahlad Nepal|वार्तालाप]])द्वारा [[User:Saroj|Saroj]]द्वारा गरिएको पछिल्लो संशोधनतर्फ उल्टाइएका सम्पादनहरू 1368545 wikitext text/x-wiki {{ढाँचा:नमस्ते|realName=|name=डायमण्ड जोशी}} -- [[User:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|नेपाली विकिपिडिया स्वागत]] ([[User talk:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|कुरा गर्ने]]) २०:५६, ६ जनवरी २०२१ (नेपाली समय) bacx578nnjduuypoxi2rgt9r7o2zo7w 1369410 1369409 2026-08-12T13:22:28Z Saroj 31493 Saroj ले [[प्रयोगकर्ता वार्ता:डायमण्ड जोशी]] बाट पुनार्निर्देश हटाएर [[प्रयोगकर्ता वार्ता:हिरालाल जैसी]] मा पुनर्निर्देश नछोडी [[प्रयोगकर्ता वार्ता:हिरालाल जैसी]] लाई [[प्रयोगकर्ता वार्ता:डायमण्ड जोशी]] मा सारेको हो 1368545 wikitext text/x-wiki {{ढाँचा:नमस्ते|realName=|name=डायमण्ड जोशी}} -- [[User:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|नेपाली विकिपिडिया स्वागत]] ([[User talk:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|कुरा गर्ने]]) २०:५६, ६ जनवरी २०२१ (नेपाली समय) bacx578nnjduuypoxi2rgt9r7o2zo7w 1369411 1369410 2026-08-12T13:24:05Z Prahlad Nepal 72094 सफाइ गरियो 1369411 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 1369412 1369411 2026-08-12T13:25:03Z Prahlad Nepal 72094 Prahlad Nepalद्वारा [[प्रयोगकर्ता वार्ता:डायमण्ड जोशी]] पृष्ठलाई [[प्रयोगकर्ता वार्ता:Please change]]मा सारियो: [[विकिपिडिया:आम सहमति|सामुदायिक सहमति]]को आधारमा शीर्षक कायम गर्न 1369411 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 1369414 1369412 2026-08-12T13:26:22Z Prahlad Nepal 72094 /* नाम परिवर्तन */ नयाँ खण्ड 1369414 wikitext text/x-wiki == नाम परिवर्तन == नाम परिवर्तन गर्नुपर्ने भएकाले गरियो [[User:Prahlad Nepal|Prahlad Nepal]] ([[User talk:Prahlad Nepal|कुरा गर्नुहोस्]]) १९:११, १२ अगस्ट २०२६ (नेपाली समय) 6dgokkkip9p4nmwuj3lboxi1wqxaqbk 1369415 1369414 2026-08-12T13:27:06Z Prahlad Nepal 72094 /* नाम परिवर्तन */ 1369415 wikitext text/x-wiki == नाम परिवर्तन गरिएको छ यसमा छेडखानी नगर्नुहोला== नाम परिवर्तन गर्नुपर्ने भएकाले गरियो [[User:Prahlad Nepal|Prahlad Nepal]] ([[User talk:Prahlad Nepal|कुरा गर्नुहोस्]]) १९:११, १२ अगस्ट २०२६ (नेपाली समय) eokhwwikyf8ver6f1966ejs0qlwvmxj 1369418 1369415 2026-08-12T13:36:01Z Saroj 31493 [[Special:Contributions/Prahlad Nepal|Prahlad Nepal]] ([[User talk:Prahlad Nepal|वार्तालाप]])द्वारा [[User:Saroj|Saroj]]द्वारा गरिएको पछिल्लो संशोधनतर्फ उल्टाइएका सम्पादनहरू 1368545 wikitext text/x-wiki {{ढाँचा:नमस्ते|realName=|name=डायमण्ड जोशी}} -- [[User:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|नेपाली विकिपिडिया स्वागत]] ([[User talk:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|कुरा गर्ने]]) २०:५६, ६ जनवरी २०२१ (नेपाली समय) bacx578nnjduuypoxi2rgt9r7o2zo7w 1369419 1369418 2026-08-12T13:36:44Z Saroj 31493 Saroj ले [[प्रयोगकर्ता वार्ता:डायमण्ड जोशी]] बाट पुनार्निर्देश हटाएर [[प्रयोगकर्ता वार्ता:Please change]] मा पुनर्निर्देश नछोडी [[प्रयोगकर्ता वार्ता:Please change]] लाई [[प्रयोगकर्ता वार्ता:डायमण्ड जोशी]] मा सारेको हो 1368545 wikitext text/x-wiki {{ढाँचा:नमस्ते|realName=|name=डायमण्ड जोशी}} -- [[User:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|नेपाली विकिपिडिया स्वागत]] ([[User talk:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|कुरा गर्ने]]) २०:५६, ६ जनवरी २०२१ (नेपाली समय) bacx578nnjduuypoxi2rgt9r7o2zo7w 1369420 1369419 2026-08-12T13:37:27Z Saroj 31493 "[[प्रयोगकर्ता वार्ता:डायमण्ड जोशी]]" सुरक्षित: पृष्ठ सार्ने बर्बरता ([सार्नुहोस्=प्रबन्धकहरू बाहेक अरुलाई रोक्ने] (अनिश्चितकाल)) 1368545 wikitext text/x-wiki {{ढाँचा:नमस्ते|realName=|name=डायमण्ड जोशी}} -- [[User:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|नेपाली विकिपिडिया स्वागत]] ([[User talk:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|कुरा गर्ने]]) २०:५६, ६ जनवरी २०२१ (नेपाली समय) bacx578nnjduuypoxi2rgt9r7o2zo7w 0 149890 1369476 1366758 2026-08-13T07:28:19Z Bishaldev100 28807 1369476 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|नेपालमा प्रयोग गरिने पूर्व राजकीय सम्मानबोधक शब्द}} '''श्री ५''' [[शाह वंश]]को समयमा [[नेपालका राजाहरूको सूची|नेपालका राजा]] र राजपरिवारका सदस्यका लागि प्रयोग गरिने एक राजकीय सम्मानबोधक शब्द थियो। यस शब्दलाई राजाको पूर्ण नामको अगाडि प्रयोग गरिन्थ्यो। राजालाई सम्बोधन गर्दा "श्री ५ महाराजाधिराज" भनिन्थ्यो भने रानीलाई "श्री ५ बडामहारानी" भन्ने गरिन्थ्यो। वि.सं. २०६५ जेठ १५ गतेको संविधान सभाको पहिलो बैठकले नेपाललाई सङ्घीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र घोषणा गरेपछि राजतन्त्रको अन्त्यसँगै यस उपाधि सरकारी र कानुनी रूपमा समेत खारेज भएको थियो।<ref name="UjyaaloNepal">{{Cite web |title="श्री ५" वा "श्री ५ महाराजाधिराज" प्रयोग गर्नु कुनै कानुननः अपराध होइन |url=https://www.ujyaalonepal.com/2025/310419/ |website=उज्यालो नेपाल |date=2025-07-11 |access-date=2026-04-25 |language=ne}}</ref> [[चित्र:Girvan Yuddha Bikram Shah.jpg|thumb|right|alt=Restored painting of Prithvi Narayan Shah|राजा [[गीर्वाणयुद्ध विक्रम शाह]], जसको पालादेखि ''श्री ५'' सम्मानबोधक शब्दको प्रयोग सुरु भएको थियो।]] ''श्री ५'' शब्द दुईवटा [[संस्कृत]] शब्दहरू मिलेर बनेको छ: ''[[श्री]]'' जुन सामान्यतया सम्मानबोधक शब्दको रूपमा प्रयोग गरिन्छ र ''पञ्च'', जसको अर्थ "पाँच" हुन्छ। यी दुई शब्द मिलेर बनेको "श्री ५" शब्द राजा र राजपरिवारका सदस्यलाई प्रयोग हुन्थ्यो। (उदाहरण: <ref>{{Cite journal |last=महर्जन |first=पशुपतिभक्त |date=२०५८ जेठ २१ |title=राज्यसहायक श्री ५ अधिराजकुमार ज्ञानेन्द्र वीरविक्रम शाहबाट देशवासीका नाममा २०५८ जेठ २१ गते आइतबार बक्सेको सन्देश |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=19048 |journal=नेपाल राजपत्र |volume=खण्ड ५१ अतिरिक्ताङ्क १४ |pages=2}}</ref><ref>[http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book?ref=19715 राजदरबारको विज्ञप्ति]</ref>) जाजरकोटका वासुदेव शर्माका अनुसार "[[नेपालको एकीकरण|नेपाल एकीकरण]]को क्रममा पश्चिमका [[बाइसे राज्यहरू|बाइसे राज्य]]हरूले नेपाललाई सहयोग गरेका थिए। त्यसैले [[मुस्ताङ|मुस्ताङी]], [[सल्यान राज्य|सल्यानी]], [[बझाङ राज्य|बझाङ्गी]] र [[जाजरकोट दरबार|जाजरकोटी]] राजाहरुलाई रजौटा मान्यता दिएर आफ्ना एक/एक ‘श्री’ प्रदान गरिएको थियो। यिनै चार राजाका अधिपति भएका कारण शाहबंशीय राजाले ‘श्री ५’ को उपाधि धारण गरेका थिए" ।<ref>{{Cite web |last=गौतम |first=कृष्णप्रसाद |date=फाल्गुन १८, २०८२ |title=जाजरकोटमा सडक, रोजगारी, खानेपानी र विद्युतको समस्या उही, भूकम्पपछि थपियो पुनर्निर्माणको एजेण्डा |url=https://ekantipur.com/politics/2026/03/02/the-problems-of-roads-employment-drinking-water-and-electricity-remain-the-same-in-jajarkot-but-the-reconstruction-agenda-has-been-added-after-the-earthquake-47-19.html |access-date=2026-07-10 |website=Ekantipur |language=ne}}</ref><ref>{{Cite web |last=कोइराला |first=अश्विनी |date=२०७५ फागुन ११ |title=जाजरकोट : गणतन्त्रकालमा राजाको भाषा ! |url=https://www.onlinekhabar.com/2019/02/744547/%e0%a4%9c%e0%a4%be%e0%a4%9c%e0%a4%b0%e0%a4%95%e0%a5%8b%e0%a4%9f-%e0%a4%97%e0%a4%a3%e0%a4%a4%e0%a4%a8%e0%a5%8d%e0%a4%a4%e0%a5%8d%e0%a4%b0%e0%a4%95%e0%a4%be%e0%a4%b2%e0%a4%ae%e0%a4%be-%e0%a4%b0 |access-date=2026-07-10 |website=Online Khabar |language=np}}</ref> [[राज्य रजौटा ऐन, २०१७|२०१७]] मा राजा महेन्द्रले आफ्नो ‘श्री ५’ को पुष्टि गर्न अरू चार राजाको अस्तित्व कायमै राखेको तर्क सुनिन्छ।<ref>{{Cite web |last=के.सी. |first=शरद |date=१-१५ असोज २०६० {{!}} 18-30-Sep-1-2-Oct |title=हिमाल खबरपत्रिका {{!}} राजा बन्ने रहर |url=https://nepalihimal.com/ |access-date=2026-07-10 |website=nepalihimal.com |language=en-US}}</ref> == शाह वंशका श्री ५ राजाहरूको सूची == शाह वंशका निम्न राजाहरूले 'श्री ५' को उपाधि धारण गरेका थिए: * [[पृथ्वीनारायण शाह]] (नेपालको एकीकरणकर्ता) * [[प्रतापसिंह शाह]]{{when}} * [[रणबहादुर शाह]]{{when}} * [[गीर्वाणयुद्ध विक्रम शाह]] * [[राजेन्द्र विक्रम शाह]] * [[सुरेन्द्र विक्रम शाह]] * [[पृथ्वी वीर विक्रम शाह]] * [[त्रिभुवन वीर विक्रम शाह]] * [[महेन्द्र वीर विक्रम शाह]] * [[वीरेन्द्र वीर विक्रम शाह]] * [[ज्ञानेन्द्र वीर विक्रम शाह]] (अन्तिम श्री ५ राजा) == ऐतिहासिक क्रम == विशेषगरी हिन्दु परम्परामा राजालाई भगवान [[विष्णु]]को [[अवतार]] मानिने हुनाले पाँचपटक 'श्री' को प्रयोग गरेर राजाको ईश्वरीय र उच्च मर्यादालाई दर्शाउने गरिन्थ्यो। === चीनका बादशाह र मुगल बादशाह === चीनका बादशाह र मुगल बादशाहलाई लेखिने अर्जी / खालीतापत्रमा श्री ५ भनी सम्बोधन गरिन्थ्यो । परराष्ट्र मन्त्रालयद्वारा संरक्षित राम शाहका पालाको वंशावलीमा शाह राजाको प्रशस्ति निर्धारण गर्न दिल्लीका  मुगल वादशाह्को दरबारमा गोर्खाली वकिलको घटनालाई यस प्रकार बयान गरिएको छ: <ref>{{cite book|title=गोरखाको इतिहास, चौथो भाग|author=[[दिनेशराज पन्त]]|page=पृष्ठ ९७५-७६|date=|publisher=|isbn=|url=}}</ref><ref>{{Cite web |last=ढकाल |first=टीका |date=पुष २६, २०७६ |title=राम शाहको प्रशस्तिमा बादशाह जहाँगिरको सम्पादन |url=https://www.annapurnapost.com/story/145217/ |access-date=2026-07-10 |website=Annapurna Post |language=Nepali}}</ref><ref name=":0">{{Cite journal |title=गोर्खा वंशावलि |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/ancientnepal/pdf/ancient_nepal_28_01.pdf |journal=प्राचीन नेपाल |volume=28 |issue=1 |pages=1-28}}</ref> <!--End Quote--> {| align="center" style="border-collapse:collapse;border-style:none;background-color:transparent;max-width:40em;width:60%;" | valign="top" style="color:{{{color|silver}}};font-size:{{{size|3.6em}}};font-family:serif;font-weight:bold;text-align:left;padding:10px 0;" |“ | valign="top" style="padding:0 1em;" |<center>'''श्री गोर्खेश्वर महाराजबाट हुकुम हुँदा चित्तौडगढमा रह्याका श्री राणाजी महाराजको प्रशस्ति कुन हो ... हाम्रो प्रशस्ति कस्तो हो.. श्री ५ पात्साहका मोहारबाट निकासा गरि ल्याउ भनि हुकुम भयो र हामी आयाका हुँ भनि बिन्ति गर्या र..प्रशस्ति पनि नजर गराया... पात्साहबाट पंडितहरू बोलाई राणाजी महाराजबाट गयाका प्रशस्तिमा अगाडि मोहडातरफ फेर्न लगाउनुहुँदा गिरिराजचक्रचुडामणि यति मात्रै फेर्नाले हुन्छ भनि पंडितहरूले बिन्ति गर्‍या र एही प्रशस्तिले श्री ५ पात्साहबाट... षल्तापत्र लेषी सर्सौगात तयार गरि वकीलहरूलाई षिल्लद बक्सी विदा बक्सनुभयो।'''</center> | valign="bottom" style="color:{{{color|silver}}};font-size:{{{size|3.6em}}};font-family:serif;font-weight:bold;text-align:right;padding:10px 0;" |„ |}<!--End Quote--> १८४८ मा नेपालबाट चीन वादशाहलाई लेखिएको अर्जी <ref>{{Cite journal |last=Manandhar |first=Dr. Vijay Kumar |date=July 2000 |title=The Nepalese Quinquennial. Missions Of 1792 And 1795 To China |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/ancientnepal/pdf/ancient_nepal_145_full.pdf |journal=Ancient Nepal |issue=145 |pages=7-18}}</ref><!--End Quote--> {| align="center" style="border-collapse:collapse;border-style:none;background-color:transparent;max-width:40em;width:60%;" | valign="top" style="color:{{{color|silver}}};font-size:{{{size|3.6em}}};font-family:serif;font-weight:bold;text-align:left;padding:10px 0;" |“ | valign="top" style="padding:0 1em;" |<center>'''काजी देवदत्त थापा (मामुली सौगाद लि चीन) जादाको लेखी गयाको ........................''' '''स्यामरपाले गर्दा भोटमा लस्कर गयाको हो - दीगर्चा लुटी फर्कदा १०००/१२०० नोक्सान भएको - तुङ थ्वाङको आक्रमण ३।४ हज्जार फौज हाम्रो नेपालको नोक्सान भएको - स्यामरपाको हाड खोड, स्वास्नी दीगर्चाको माल पठाइएको . हिजो पनि भोटसंग मिलेकै, अव झगडा हुनन्. म वालक र काका वावा मुलुकको काम काज गर्ने हुनाले दर्शन गर्न आउन पठाउन सकिन. काजी देवदत्त थापा सुब्बा प्रतिमनहरु लाई पठाएको छु. प्रति वर्ष दर्शन गर्न पठाउ भन्या ञाहादेखि चीन टाढा छ ५ वर्षमा ससौगाद दिइ काजीलाइ पठाउला भन्या १८४९ साल आश्वीन शुक्ल १ रोज २ श्री ५ चीन वादशाहका हर्जमा लेखी पठाउनलाई लेखी गयाको अर्जी''' '''............................................''' </center> | valign="bottom" style="color:{{{color|silver}}};font-size:{{{size|3.6em}}};font-family:serif;font-weight:bold;text-align:right;padding:10px 0;" |„ |}<!--End Quote--> ===सुरुवात- न्यून प्रयोग=== गोर्खा सहितका [[बाइसे राज्यहरू|बाइसे]] तथा [[चौबिसी राज्यहरू|चौबिसे राज्य]]का राजाको प्रशस्तिमा "श्रीमन्महाराजधिराज श्री श्री श्री" लेखिएको पाइन्छ।<ref>{{Cite journal |last=श्रेष्ठ |first=टेकबहादुर |date=डिसम्बर १९८३ |title=गुल्मी राज्यको राजनैतिक इतिहास र केही अप्रकाशित ऐतिहासिक सामग्री |url=https://sources.mandala.library.virginia.edu/sites/mandala-sources.lib.virginia.edu/files/pdf-files/4324_0.pdf |journal=CNAS |volume=11 |issue=1 |pages=101-114}}</ref><ref>{{Cite journal |last=राजवंशी |first=शङ्करमान |title=अर्घाबाट प्राप्त केही ऐतिहासिक पत्र |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/ancientnepal/pdf/ancient_nepal_07_03.pdf |journal=प्राचीन नेपाल |volume=7 |issue=3 |pages=29}}</ref> [[गीर्वाणयुद्ध विक्रम शाह|राजा गिर्वाणयुद्धविक्रम शाह]]को समय यताका पत्रहरूमा राजपरिवारका सदस्यहरूलाई श्री ५ लेखिएको देखिन्छ। यद्यपि वि.सं. १८११ [[मकवानपुर राज्य|मकवानपुरका राजा]] हेमकर्णसेनले विजयकार्कीलाई करार-पत्रको रूपमा लेखिदिएको पत्रमा "श्री ३ श्री श्री माहाराजा हेमकर्ण सेन जिकन" उल्लेख छ।<ref>{{Cite journal |last=वज्राचार्य |first=धनवज्र |title=श्री ५ पृथ्वीनारायण शाहाताकाका केही ऐतिहासिक पत्र |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/contributions/pdf/CNAS_10_0102_09.pdf |journal=CNAS |volume=10 |issue=1 |pages=119|author-link=धनवज्र वज्राचार्य}}</ref> लक्ष्मण राना, प्रतिमन रानाहरूले कपदर सुरसिंहलाई लेखेको साल उल्लेख नभएको उजुरी पत्रमा "यस कुराको जाहेरी श्री ५ मा गर्नु" भनेका छन्।<ref>{{Cite journal |last=वज्राचार्य |first=धनवज्र |title=श्री ५ पृथ्वीनारायण शाहाताकाका केही ऐतिहासिक पत्र |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/contributions/pdf/CNAS_10_0102_09.pdf |journal=CNAS |volume=10 |issue=1 |pages=113}}</ref> १८२२ को सल्यानकोटको पृथ्वीनारायण शाहको पालाको अभिलेखमा "श्री ५ नृपपृथ्वीनारायण साहा" उल्लेख गरिएको छ। सल्यानकोटको पृथ्वीनारायण शाहको पालाको अभिलेख<ref>{{cite book|title=शाहकालका अभिलेख[पहिलो भाग)|author=धनवत्र वजाचार्य, टेकबहादुर श्रेष्ठ|page=77|date=२०३७ भाद्र|publisher=नेपाल र एशियाली अनुसन्धान केन्द्र, त्रिभुवन विश्वविद्यालय |isbn=|url=https://dn721602.ca.archive.org/0/items/shahakalaka-abhilekha-by-dhanavajra-vajracharya-and-tek-bahadur-shrestha/Shahakalaka%20Abhilekha%20by%20Dhanavajra%20Vajracharya%20and%20Tek%20Bahadur%20Shrestha.pdf}}</ref> {| align="center" style="border-collapse:collapse;border-style:none;background-color:transparent;max-width:40em;width:60%;" | valign="top" style="padding:0 1em;" |<center>'''स्वस्ति श्रीसाके १६८७ संवत्'''<br>'''१८२२ मासे ३ सल्ह्यानकोट देव'''<br>'''ल बनायाको श्री ५ नृपपृथ्वीना'''<br>'''रायण साहा श्रीनरिन्द्रलक्ष्मी मा'''<br>'''हारानीसमये कृति''' '''तथा दवार्‍या'''<br>'''सुर्जामआन्याधा विश्राम् राना चामु ष्'''<br>'''ड्का जेठाबुढा ननस्त् षंका बाकेसिं'''<br>'''राना शुभम् ।''' </center> |} पृथ्वीनारायण शाहको निधनपछि गद्दीमा बसेका नयाँ राजा प्रतापसिंह शाहले रामचन्द्र पण्डितलाई पठाएको पत्रमा राजाको नाममा श्री ५ जोडिएको छैन। चिठीको विवरण :<ref>{{Cite web |title=पृथ्वीनारायणको देहान्त : प्रतापसिंहको त्यो चिठी |url=https://ekantipur.com/koseli/2024/01/13/death-of-prithvi-narayan-that-letter-of-pratapsingh-33-32.html |access-date=2026-06-01 |website=Ekantipur |language=ne}}</ref> <!--End Quote--> {| align="center" style="border-collapse:collapse;border-style:none;background-color:transparent;max-width:40em;width:60%;" | valign="top" style="color:{{{color|silver}}};font-size:{{{size|3.6em}}};font-family:serif;font-weight:bold;text-align:left;padding:10px 0;" |“ | valign="top" style="padding:0 1em;" |''श्री महाराजाधिराज सींह प्रताप साहाका तर्फ बाट सम्वत् १८३१ माघ सुदी ५ मा रामचन्द्र पंडीतको नाउमा लेषी गयाको ची (ठी) को तर्जुमा तपाञीको क्षम कुशल को हाल थाह नभयाको धेरै दीन भयो. तपाञीको क्षम कुशल षवर पाउनाको इन्तीजारीमा छु . वुवा ज्यू सीकारका नीमित्त नुवाकोट तीर सवारी भयाको मा इश्वरका अनुग्रहले माघे संक्रांती का दीन भैरवि संनीघाट सुर्यमति र त्रीसुल गंगाको दोभानमा स्वर्गे भयाको हुनाले बहुतै अफसोस लाग्यो .'' ... | valign="bottom" style="color:{{{color|silver}}};font-size:{{{size|3.6em}}};font-family:serif;font-weight:bold;text-align:right;padding:10px 0;" |„ |}<!--End Quote--> सम्वत्‌ १८५५ सालको ताँमापत्र गर्ने भारादाहरुको नामावलीमा पनि [[पृथ्वीनारायण शाह]] र [[प्रतापसिंह शाह|प्रतापसिंह]]का अगाडी श्री ५ जोडिएको छैन । नामावलीको ५२, ६१ र ६२ नं भारदारको तीन पुस्ते विवरण यसप्रकार छ । <!--End Quote--> {| align="center" style="border-collapse:collapse;border-style:none;background-color:transparent;max-width:40em;width:60%;" | | valign="top" |श्री महाराजा रणबहादुर शाहले श्री गिर्वाणयुद्धविक्रम शाह श्री महाराजा [[गीर्वाणयुद्ध विक्रम शाह|गिर्वाणयुद्धविक्रम शाह]] | |- | valign="top" style="color:{{{color|silver}}};font-size:{{{size|3.6em}}};font-family:serif;font-weight:bold;text-align:left;padding:10px 0;" |“ | valign="top" style="padding:0 1em;" |५२--श्री नरभूपाल शाहका नाति श्री पृथ्वीनारायण शाहका छोरा चौ. रनसिं शाही <br>६१--श्री पृथ्वीनारायण शाहका नाति श्री प्रतापसिह शाहका छोरा चौतरिया [[बिदुर शाह|बिदुर साह]]<br>६२--ऐंका नाति ऐंका छोरा चौतारिया [[शेरबहादुर शाह|शेर बहादुर शाह]] | valign="bottom" style="color:{{{color|silver}}};font-size:{{{size|3.6em}}};font-family:serif;font-weight:bold;text-align:right;padding:10px 0;" |„ |}<!--End Quote--> ===आधिकारिक प्रयोग=== [[गीर्वाणयुद्ध विक्रम शाह|राजा गिर्वाणयुद्धविक्रम शाह]]को समय यताका पत्रहरूमा राजपरिवारका सदस्यहरूलाई श्री ५ लेखिएको देखिन्छ। १८५७ मा रणबहादुर शाहले [[श्रीनाथ गण|श्रीनाथ कम्पनी]]का फौजी जवानहरूलाई जारी गरेको आदेशमा "श्री ५ महाराजा" उल्लेख गरिएको छ । नेपाल सरकार र चीन सरकारबीच चिठी र खलितापत्रमामा चीन सम्राटलाई पनि "''स्वस्तिश्री ५ चिन बादशाह''" भनी सम्बोधन गरिन्थ्यो।<ref>{{cite book|title=श्री ५ रणबहादुर शाह (व्यक्तित्व र शासन )|author=[[चित्तरन्जन नेपाली]]|page=108-115|date=2020 BS|publisher=मेरी राजभण्डारी|isbn=|url=}}</ref> चिनियाँ अम्बाले नेपाललाई लेखेको पत्रमा चिनका राजालाई श्री ५ र नेपालका राजालाई श्री ३ लेखेका छन्।<ref>{{cite book|title=जनरल भीमसेन थापा र तत्कालीन नेपाल|author=[[चित्तरञ्जन नेपाली]]|page=२३३|date=2020 BS|publisher=मेरी राजभण्डारी|isbn=|url=}}</ref><!--End Quote--> {| align="center" style="border-collapse:collapse;border-style:none;background-color:transparent;max-width:40em;width:60%;" | valign="top" style="color:{{{color|silver}}};font-size:{{{size|3.6em}}};font-family:serif;font-weight:bold;text-align:left;padding:10px 0;" |“ | valign="top" style="padding:0 1em;" |<center>'''स्वस्तिश्री ५ चिन वादसाहका हुकुमले भोट लाहासाको कामकाज गर्न्या श्री टुचाङ् ताठिन् सि अम्बा तथा श्री टुचान् ताठिन् वो अम्बाले पठायाको पत्रम् स्वस्तिश्री ३ अर्तिनिवाङ गिर्वान युद्ध विक्रम साहदेवेषु....''' '''...इति च्याछिन् वर्ष २० वैसाष वदि १२ मुकाम लाहासा शुभम्''' </center> | valign="bottom" style="color:{{{color|silver}}};font-size:{{{size|3.6em}}};font-family:serif;font-weight:bold;text-align:right;padding:10px 0;" |„ |}<!--End Quote--> [[भीमसेन थापा]]को उदयपछि उनले थापा खलकलाई श्री ३ दिलाएका थिए। कागजपत्रमा भीमसेन थापालाई "श्री श्री श्री बडा जर्नेल भीमसेन थापा" र भाइ रणध्वज थापालाई "श्री ३ काजी" भनी सम्बोधन गरिएको भेटिन्छ।<ref>{{cite book|title=जनरल भीमसेन थापा र तत्कालीन नेपाल|author=[[चित्तरञ्जन नेपाली]]|page=२२९|date=2020 BS|publisher=रत्न पुस्तक भण्डार|location=काठमाडौँ|isbn=|url=}}</ref> १८९२ मा [[राजेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा राजेन्द्र]]ले भीमसेन थापालाई [[कमान्डर-इन-चिफ|कमान्डर इन चिफ]] पदवी दिदाँ राजपरिवारका सदस्यहरूलाई "श्री ६" बाट सम्बोधन गरिएको छ। १९१० को [[मुलुकी ऐन]]को परिशिष्टमा राजा [[राम शाह]]लाई '''श्री ९ महाराजधिराज''' भनेर सम्बोधन गरिएको छ।<ref>{{Cite web |title=मुलुकी ऐन, १९१० परिशिष्ट (क) |url=https://repository.lawcommission.gov.np/np/wp-content/uploads/2021/08/मुलुकी-ऐन-१९१०.pdf |website=नेपाल कानुन आयोग }}{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="सुवेदी2">{{cite book|last=|first=|author-link=|year=2022 Jestha|title=श्री ५ सुरेन्द्रविक्रम शाहदेवका शासनकालमा बनेको मुलुकी ऐन|publisher=श्री ५ को सरकार, कानून तथा न्याय मन्त्रालय|url=https://archive.org/details/muluki-ain-1910_202201/page/n713/mode/2up|isbn=|pages=695}}</ref> १०४ वर्षीय [[राणा शासन]]को समयमा प्रधानमन्त्रीहरूले आफ्ना लागि '''श्री ३''' को पदवी प्रयोग गर्दथे, जसले राजा (श्री ५) र कार्यकारी प्रमुख (श्री ३) बीचको पदीय मर्यादा र शक्ति सन्तुलनलाई स्पष्ट पार्दथ्यो। [[त्रिभुवन वीरविक्रम शाह|राजा त्रिभुवन]]को समयसम्मको सिक्कामा राजाको नामको अगाडि श्री श्री श्री लगाइएको छ। [[महेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा महेन्द्र]]देखिको सिक्कामा मात्र "श्री ५ महेन्द्र" लेखिएको देखिन्छ।<ref>{{cite book|title=नेपाली राष्ट्रिय मुद्रा|author=[[सत्यमोहन जोशी]]|page=|date=२०४२|publisher=Sajha prakashan|isbn=|url=}}</ref> [[नेपाल सरकार]]लाई वि.सं. २०१५ साल बैशाख ३ देखि 'श्री ५ को सरकार' लेख्न थालिएको थियो।<ref>{{Cite web |last=बस्नेत |first=माधब कुमार |date=2019-05-07 |title=यो नेपाल सरकार हो |url=https://deshsanchar.com/2019/05/07/193195/ |access-date=2026-05-30 |website=देशसञ्चार}}</ref><ref>{{cite book|title=https://deshsanchar.com/2019/05/07/193195/|author=[[ग्रीष्मबहादुर देवकोटा]]|page=५९१|date=२०३६|publisher=ध्रुबबहादुर देवकोटा|location=काठमाडौँ|isbn=|url=}}</ref> २०६३ जेठ ४ मा "श्री ५ को सरकार"लाई फेरी नेपाल सरकार लेख्न सुरु भयो । ===गणतन्त्र घोषणा र अन्त्य=== २०६५ सालमा राजतन्त्रको अन्त्य भई [[नेपाल]] गणतन्त्र घोषित भएपछि, यो उपाधिको आधिकारिक राजकीय प्रयोग समाप्त भएको थियो। यद्यपि यसको औपचारिक प्रयोग बन्द भए तापनि, कतिपय अनौपचारिक वा परम्परागत समारोहहरूमा यो शब्द अझै पनि कहिलेकाहीँ प्रयोग हुने गरेको पाइन्छ।<ref>{{Cite web |last=Malla |first=Kamal P. |date=2003-06-01 |title=The king’s song |url=https://www.himalmag.com/comment/the-kings-song |access-date=2025-07-27 |website=Himal Southasian |language=en}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:शाहवंश]] 2kt2mbwt2dzo48gvw1975danzmthm2h 0 149897 1369464 1352673 2026-08-13T05:25:35Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1369464 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | name = सातोशी नाकामोतो | image = Bust of Satoshi Nakamoto in Budapest.jpg <!-- DOB removed. See talk page --> | caption = बुडापेस्ट मा सातोशी नाकामोटोको सम्मानमा बनाइएको मूर्ति | field = {{hlist|[[डिजिटल मुद्राहरू]]|[[कम्प्युटर विज्ञान]]|[[क्रिप्टोग्राफी]]}} | known_for = {{hlist|[[डिजिटल मुद्रा]]|[[कम्प्युटर विज्ञान]]|[[क्रिप्टोग्राफी]]}} }} '''सातोशी नाकामोतो''' (अक्टोबर २००८ देखि अप्रिल २०११ सम्म सक्रिय<ref>{{Cite web|url=http://gavinandresen.ninja/eleven-years-ago-today|title=Eleven years ago today…|author=Gavin Andresen|date=26 April 2022|access-date=14 April 2025}}</ref>) एक अनुमानित छद्मनाम हो<ref>{{Cite web|url=https://theweek.com/articles/561540/misidentification-satoshi-nakamoto|title=The misidentification of Satoshi Nakamoto|date=30 June 2015|website=[[theweek.com]]|access-date=22 July 2019}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2019-04-23/john-mcafee-vows-to-unmask-crypto-s-satoshi-nakamoto-within-days|title=John McAfee Vows to Unmask Crypto's Satoshi Nakamoto, Then Backs Off|last=Kharif|first=Olga|date=23 April 2019|work=Bloomberg}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/2015/12/09/bitcoin-satoshi-identity/|title=Who Is Satoshi Nakamoto, Inventor of Bitcoin? It Doesn't Matter.|website=Fortune|language=en|access-date=22 July 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.cnbc.com/2017/10/27/bitcoins-origin-story-remains-shrouded-in-mystery-heres-why-it-matters.html|title=Bitcoin's creator may be worth $6 billion — but people still don't know who it is|last=Bearman|first=Sophie|date=27 October 2017|website=[[CNBC]]|language=en|access-date=22 July 2019}}</ref> जसको प्रयोग त्यो व्यक्ति वा व्यक्तिहरूको समूहले गरेका थिए जसले [[बिटकॉइन]] विकास गरे, बिटकॉइनको श्वेतपत्र लेखे, तथा बिटकॉइनको मूल सन्दर्भ कार्यान्वयन (रिफरेन्स इम्प्लिमेन्टेसन) निर्माण र सञ्चालन गरे।<ref>{{Cite news|url=https://www.economist.com/blogs/economist-explains/2015/11/economist-explains-1|title=Who is Satoshi Nakamoto?|last=S.|first=L.|date=2 November 2015|work=The Economist explains|access-date=3 November 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160821154511/http://www.economist.com/blogs/economist-explains/2015/11/economist-explains-1|archive-date=21 August 2016|url-status=live}}</ref> यस कार्यान्वयनको भागका रूपमा, नाकामोटोले पहिलो [[ब्लकचेन]] डाटाबेस पनि विकास गरे। नाकामोटो २३ अप्रिल २०११ सम्म बिटकॉइनको विकासमा सक्रिय थिए।<ref name="Wired">{{Cite web|url=https://satoshinakamoto.co.in/satoshi-nakamotos-last-email/|title=Satoshi Nakamoto’s Last Email – Satoshi Nakamoto|last=Das|first=Dhirendra|date=2025-12-13|language=en-US|access-date=2025-12-13}}</ref> नाकामोटोको वास्तविक पहिचान अज्ञात छ, यद्यपि विभिन्न व्यक्तिहरूलाई यस नाम पछाडिको व्यक्ति वा समूहका रूपमा प्रस्ताव गरिएको छ। उनको नाम जापानी हो, र यसले जापानमा बस्ने व्यक्तिको संकेत दिन्छ, तर धेरैले अनुमान गरेका छन् कि उनी संयुक्त राज्य अमेरिका वा युरोपका सफ्टवेयर तथा क्रिप्टोग्राफी विशेषज्ञ हुन सक्छन्।<ref name="ning2">{{Cite web|url=http://p2pfoundation.ning.com/profile/SatoshiNakamoto|title=Satoshi Nakamoto's Page|website=P2P Foundation|archive-url=https://web.archive.org/web/20120529203623/http://p2pfoundation.ning.com/profile/SatoshiNakamoto|archive-date=29 May 2012|access-date=2 May 2016|url-status=bot: unknown}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120529203623/http://p2pfoundation.ning.com/profile/SatoshiNakamoto |date=29 May 2012 }}</ref> यदि उनी एकल व्यक्ति हुन् भने, नाकामोटोको बिटकॉइन भण्डारले उनलाई विश्वका सबैभन्दा धनी व्यक्तिहरूमध्ये एक बनाउँछ। उनको वालेट, जुन २०१० देखि अछूतो छ, करिब ११ लाख बिटकॉइन राख्दछ। १४ जुलाई २०२५ मा प्रति बिटकॉइन १,२३,००० अमेरिकी डलरभन्दा बढी मूल्य हुँदा, नाकामोटोको कुल बिटकॉइन सम्पत्ति करिब १३५ अर्ब अमेरिकी डलर (झण्डै ११,२३,००० करोड भारतीय रुपैयाँ) थियो।<ref>{{Cite web|url=https://www.thestreet.com/crypto/markets/bitcoin-tops-121k-boosting-satoshi-nakamotos-fortune-to-131b|title=Bitcoin tops $123K, boosting Satoshi Nakamoto’s fortune to $135B|last=Sinha|first=Anand|date=14 July 2025|website=The Street}}</ref> == बिटकॉइनको विकास == [[चित्र:Bitcoin-Genesis-block.svg|अंगूठाकार|248x248पिक्सेल|पहिलो ब्लकको कोइनबेस लेनदेनमा अन्तर्निहित सातोशी नाकामोटोको सन्देश]] नाकामोटोले बताएअनुसार [[बिटकॉइन]] को कोड लेख्ने काम २००७ को दोस्रो त्रैमासिकमा सुरु भएको थियो।<ref name="17nov2">{{Cite web|url=http://satoshi.nakamotoinstitute.org/emails/cryptography/15/|title=Re: Bitcoin P2P e-cash paper 2008-11-17 16:33:04 UTC|last=Satoshi Nakamoto|date=17 November 2008|publisher=Satoshi Nakamoto Institute|archive-url=https://web.archive.org/web/20161207145306/http://satoshi.nakamotoinstitute.org/emails/cryptography/15/|archive-date=7 December 2016|access-date=4 December 2016|url-status=live}}</ref> १८ अगस्ट २००८ मा, उनले वा उनका कुनै सहयोगीले bitcoin.org डोमेन दर्ता गरी सो ठेगानामा वेबसाइट स्थापना गरे।<ref>{{Cite web|url=https://www.whois.com/whois/bitcoin.org|title=Whois bitcoin.org|website=www.whois.com|language=en|access-date=6 March 2020}}</ref> ३१ अक्टोबरमा, नाकामोटोले metzdowd.com को क्रिप्टोग्राफी मेलिङ सूचीमा “Bitcoin: A Peer-to-Peer Electronic Cash System” शीर्षकसहित डिजिटल [[क्रिप्टो मुद्रा|क्रिप्टोकरेन्सी]] को विवरण दिने श्वेतपत्र प्रकाशित गरे।<ref name="whitepaper">{{Cite web|url=https://bitcoin.org/bitcoin.pdf|title=Bitcoin: A Peer-to-Peer Electronic Cash System|last=Nakamoto|first=Satoshi|date=24 May 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20140320135003/https://bitcoin.org/bitcoin.pdf|archive-date=20 March 2014|access-date=5 March 2014}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://article.gmane.org/gmane.comp.encryption.general/12588/|title=Bitcoin P2P e-cash paper|last=Nakamoto|first=Satoshi|date=31 October 2008|archive-url=https://archive.today/20121228025845/http://article.gmane.org/gmane.comp.encryption.general/12588/|archive-date=28 December 2012|access-date=5 March 2014}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.mail-archive.com/search?l=cryptography@metzdowd.com&q=from:%22Satoshi+Nakamoto%22|title=Satoshi's posts to Cryptography mailing list|publisher=Mail-archive.com|archive-url=https://archive.today/20130103200631/http://www.mail-archive.com/search?l=cryptography@metzdowd.com&q=from:%22Satoshi+Nakamoto%22|archive-date=3 January 2013|access-date=14 December 2013}}</ref> ९ जनवरी २००९ मा, नाकामोटोले [[सोर्सफोर्ज]] मा बिटकॉइन सफ्टवेयरको संस्करण ०.१ जारी गरे र जेनेसिस ब्लक (ब्लक संख्या ०) परिभाषित गर्दै नेटवर्क सुरु गरे, जसको इनाम ५० बिटकॉइन थियो।<ref name="NY20112">{{Cite magazine|last=Davis|first=Joshua|date=3 October 2011|title=The Crypto-Currency: Bitcoin and its mysterious inventor|url=https://www.newyorker.com/magazine/2011/10/10/the-crypto-currency|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20141101014157/http://www.newyorker.com/magazine/2011/10/10/the-crypto-currency|archive-date=1 November 2014|access-date=31 October 2014|magazine=The New Yorker}}</ref><ref name="auto2">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=_-wuBAAAQBAJ|title=Bitcoin: And the Future of Money|last=Pagliery|first=Jose|date=2014|publisher=Triumph Books|isbn=978-1-62937-036-1|access-date=20 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180121071329/https://books.google.com.au/books?id=_-wuBAAAQBAJ|archive-date=21 January 2018|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.fastcompany.com/1785445/bitcoin-crypto-currency-mystery-reopened|title=The Bitcoin Crypto-Currency Mystery Reopened|last=Penenberg|first=Adam|publisher=Fast Company|archive-url=https://web.archive.org/web/20131006235216/http://www.fastcompany.com/1785445/bitcoin-crypto-currency-mystery-reopened|archive-date=6 October 2013|url-status=live}}</ref><ref name="Wired2">{{Cite magazine|last=Wallace|first=Benjamin|date=23 November 2011|title=The Rise and Fall of Bitcoin|url=https://www.wired.com/2011/11/mf-bitcoin/|magazine=[[Wired (magazine)|Wired]]|volume=19|issue=12|issn=1059-1028|access-date=29 October 2023|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20231029120351/https://www.wired.com/2011/11/mf-bitcoin/|archive-date=29 October 2023}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://blockexplorer.com/block/000000000019d6689c085ae165831e934ff763ae46a2a6c172b3f1b60a8ce26f|title=Block 0 – Bitcoin Block Explorer|archive-url=https://web.archive.org/web/20131015154613/http://blockexplorer.com/block/000000000019d6689c085ae165831e934ff763ae46a2a6c172b3f1b60a8ce26f|archive-date=15 October 2013|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131015154613/http://blockexplorer.com/block/000000000019d6689c085ae165831e934ff763ae46a2a6c172b3f1b60a8ce26f |date=15 October 2013 }}</ref> यस ब्लकको कोइनबेस लेनदेनमा निम्न पाठ समावेश गरिएको छ: "The Times 03/January/2009 Chancellor on brink of second bailout for banks"। यो बेलायतको अखबार [[द टाइम्स]] मा सोही मितिमा प्रकाशित समाचारको शीर्षक हो।<ref>{{Cite news|url=https://www.thetimes.com/business-money/companies/article/chancellor-alistair-darling-on-brink-of-second-bailout-for-banks-n9l382mn62h|title=Chancellor Alistair Darling on brink of second bailout for banks|last1=Elliott|first1=Francis|date=3 January 2009|work=The Times|access-date=27 April 2018|last2=Duncan|first2=Gary}}</ref> यसलाई समय-चिन्हका साथै आंशिक-आरक्षित बैंकिङबाट उत्पन्न अस्थिरतामाथिको व्यंग्यात्मक टिप्पणीको रूपमा पनि व्याख्या गरिएको छ।<ref name="auto">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=_-wuBAAAQBAJ|title=Bitcoin: And the Future of Money|last=Pagliery|first=Jose|date=2014|publisher=Triumph Books|isbn=978-1-62937-036-1|access-date=20 January 2018}}</ref> नाकामोटोले २०१० को मध्यसम्म बिटकॉइन सफ्टवेयरमा अन्य विकासकर्ताहरूसँग सहकार्य जारी राखे र स्रोत कोडमा भएका सबै परिवर्तनहरू आफैं गरे। त्यसपछि उनले स्रोत कोड रिपोजिटरी र नेटवर्क अलर्ट कुञ्जीको नियन्त्रण गेविन एन्ड्रेसनलाई सुम्पिए र सम्बन्धित धेरै डोमेनहरू बिटकॉइन समुदायका प्रमुख सदस्यहरूलाई हस्तान्तरण गरे।<ref>{{Cite web|url=https://www.huffingtonpost.com/2013/04/16/gavin-andresen-bitcoin_n_3093316.html|title=Gavin Andresen, Bitcoin Architect: Meet The Man Bringing You Bitcoin (And Getting Paid In It)|last=Bosker|first=Bianca|date=16 April 2013|publisher=HuffPostTech|archive-url=https://web.archive.org/web/20160803102036/http://www.huffingtonpost.com/2013/04/16/gavin-andresen-bitcoin_n_3093316.html|archive-date=3 August 2016|url-status=live}}</ref> २०११ मा, उनले सह-विकासकर्ता माइक हर्नलाई पठाएको इमेलमा आफू "अन्य कामतर्फ अघि बढिसकेको" बताएका थिए, र त्यसपछि उनीबारे कुनै जानकारी प्राप्त भएको छैन।<ref>{{Cite web|url=https://www.wsj.com/arts-culture/books/the-mysterious-mr-nakamoto-review-cryptocurrencys-ghostly-creator-e09e16ba?gaa_at=eafs&gaa_n=ASWzDAig-P0AjkB5-TyGAnjI_0oMw-i0MFP_Wmbu1ROLkavRQlABjYFizqcrgMxTcQ0%3D&gaa_ts=6842cf5a&gaa_sig=mJp2-oTmvFbr9brwQniPMd_xbIqkSUlOcV-9rd5yIGiYKnE99l9cYg9psBVTRrmntY-kYn_nrKI4nyutQBhoRA%3D%3D|title=‘The Mysterious Mr. Nakamoto’ Review: Cryptocurrency’s Ghostly Creator|last=Poole|first=Steven|date=15 November 2021|website=WSJ|language=en|access-date=6 June 2025}}</ref> २०२१ सम्म, नाकामोटोसँग ७,५०,००० देखि ११,००,००० बिटकॉइन रहेको अनुमान गरिएको छ। नोभेम्बर २०२१ मा बिटकॉइनको मूल्य ६८,००० अमेरिकी डलरभन्दा बढी पुगेको बेला, उनको कुल सम्पत्ति करिब ७३ अर्ब अमेरिकी डलरसम्म हुन सक्ने आँकलन गरिएको थियो, जसले उनलाई त्यतिबेला विश्वका १५औँ सबैभन्दा धनी व्यक्तिहरूमध्ये एक बनाउँथ्यो।<ref>{{Cite web|url=https://www.independent.co.uk/life-style/gadgets-and-tech/bitcoin-satoshi-nakamoto-wealth-net-worth-b1957878.html|title=Bitcoin creator is now the 15th richest person in the world|last=Cuthbertson|first=Anthony|date=15 November 2021|website=The Independent|language=en|access-date=1 December 2021}}</ref> == विशेषताहरू र पहिचान == नाकामोटोले प्राविधिक विषयहरूमा छलफल गर्दा कहिल्यै व्यक्तिगत जानकारी खुलाएका थिएनन्,<ref name="Wired3">{{Cite magazine|last=Wallace|first=Benjamin|date=23 November 2011|title=The Rise and Fall of Bitcoin|url=https://www.wired.com/2011/11/mf-bitcoin/|magazine=[[Wired (magazine)|Wired]]|volume=19|issue=12|issn=1059-1028|access-date=29 October 2023|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20231029120351/https://www.wired.com/2011/11/mf-bitcoin/|archive-date=29 October 2023}}</ref> तर उनले कहिलेकाहीँ बैंकिङ र आंशिक-आरक्षित बैंकिङबारे टिप्पणी गरेका थिए। केहीले उनको अंग्रेजी प्रयोग मातृभाषा स्तरको भएकाले उनी जापानी नहुन सक्ने अनुमान गरेका छन्।<ref name="Wired" /> २०१२ सम्मको P2P Foundation प्रोफाइलमा, नाकामोटोले आफू जापानमा बस्ने ३७ वर्षे व्यक्ति भएको दाबी गरेका थिए;<ref name="ning3">{{Cite web|url=http://p2pfoundation.ning.com/profile/SatoshiNakamoto|title=Satoshi Nakamoto's Page|website=P2P Foundation|archive-url=https://web.archive.org/web/20120529203623/http://p2pfoundation.ning.com/profile/SatoshiNakamoto|archive-date=29 May 2012|access-date=2 May 2016|url-status=bot: unknown}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120529203623/http://p2pfoundation.ning.com/profile/SatoshiNakamoto |date=29 May 2012 }}</ref> उनले आफ्नो जन्ममिति ५ अप्रिल १९७५ बताएका थिए।<ref name=":02">{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2016/may/03/bitcoin-craig-wright-satoshi-nakamoto-blockchain-technology|title=The true fascination of bitcoin is not its mystery inventor|last=Frisby|first=Dominic|date=2016-05-03|work=The Guardian|access-date=2024-10-09|language=en-GB|issn=0261-3077}}</ref> केहीका अनुसार यो मिति संयुक्त राज्य अमेरिकाको कार्यकारी आदेश ६१०२ सँग सम्बन्धित सन्दर्भ हुन सक्छ, जसले सुनका सिक्काको स्वामित्वमा प्रतिबन्ध लगाएको थियो, र १९७५ त्यो वर्षलाई जनाउँछ जब यो आदेश खारेज गरियो। लेखक डोमिनिक फ्रिस्बीले यस मितिलाई “अपरिचित तर रोचक सन्दर्भ” र “अत्यन्त राजनीतिक” भनेर वर्णन गरेका छन्।<ref name=":0">{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2016/may/03/bitcoin-craig-wright-satoshi-nakamoto-blockchain-technology|title=The true fascination of bitcoin is not its mystery inventor|last=Frisby|first=Dominic|date=2016-05-03|work=The Guardian|access-date=2024-10-09|language=en-GB|issn=0261-3077}}</ref> केहीले नाकामोटो एक टोली हुन सक्ने पनि अनुमान गरेका छन्। बिटकॉइनको कोड अध्ययन गरेका सुरक्षा अनुसन्धानकर्ता ड्यान कामिन्स्कीले नाकामोटो “एक समूह” वा “असाधारण प्रतिभाशाली व्यक्ति” हुन सक्ने बताएका थिए;<ref name="betabeat2">{{Cite web|url=http://betabeat.com/2011/10/did-the-new-yorkers-joshua-davis-nail-the-identity-of-bitcoin-creator-satoshi-nakamoto/|title=The New Yorker's Joshua Davis Attempts to Identify Bitcoin Creator Satoshi Nakamoto|last=Jeffries, Adrianne|date=4 October 2011|publisher=Betabeat|archive-url=https://web.archive.org/web/20131203001515/http://betabeat.com/2011/10/did-the-new-yorkers-joshua-davis-nail-the-identity-of-bitcoin-creator-satoshi-nakamoto/|archive-date=3 December 2013|access-date=27 December 2013|url-status=dead}}</ref> विकासकर्ता लास्लो हान्येचले कोड एक व्यक्तिका लागि अत्यन्त राम्रोसँग डिजाइन गरिएको बताएका थिए;<ref name="Wired4">{{Cite magazine|last=Wallace|first=Benjamin|date=23 November 2011|title=The Rise and Fall of Bitcoin|url=https://www.wired.com/2011/11/mf-bitcoin/|magazine=[[Wired (magazine)|Wired]]|volume=19|issue=12|issn=1059-1028|access-date=29 October 2023|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20231029120351/https://www.wired.com/2011/11/mf-bitcoin/|archive-date=29 October 2023}}</ref> एन्ड्रेसनले भनेका थिए, “उनी उत्कृष्ट कोडर थिए, तर उनको शैली असामान्य थियो।”<ref name="MITTechReview">{{Cite news|url=https://www.technologyreview.com/2014/08/15/12784/the-man-who-really-built-bitcoin/|title=The Man Who Really Built Bitcoin|last=Simonite|first=Tom|date=15 August 2014|work=[[MIT Technology Review]]|access-date=14 November 2016|publisher=[[Massachusetts Institute of Technology]]}}</ref> स्रोत कोड टिप्पणीहरू र फोरम पोस्टहरूमा [[ब्रिटिश अंग्रेजी]] को प्रयोग—जस्तै “bloody hard”, “flat”, “maths” (अमेरिकी: math) तथा “grey” (अमेरिकी: gray) र “colour” (अमेरिकी: color)—ले नाकामोटो वा उनीसँग सम्बन्धित कोही व्यक्ति राष्ट्रकुल देशका हुन सक्ने अड्कलबाजीलाई बल दिएको छ।<ref name="NY20113">{{Cite magazine|last=Davis|first=Joshua|date=3 October 2011|title=The Crypto-Currency: Bitcoin and its mysterious inventor|url=https://www.newyorker.com/magazine/2011/10/10/the-crypto-currency|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20141101014157/http://www.newyorker.com/magazine/2011/10/10/the-crypto-currency|archive-date=1 November 2014|access-date=31 October 2014|magazine=The New Yorker}}</ref> पहिलो बिटकॉइन ब्लकमा लन्डनको टाइम्स अखबारको सन्दर्भले केहीका लागि बेलायती सरकारप्रति विशेष चासोको संकेत पनि गर्दछ।<ref name="NY2011">{{Cite magazine|accessdate=1 November 2014}}</ref> स्विस सफ्टवेयर इन्जिनियर तथा समुदायका सक्रिय सदस्य स्टेफन थोमसले नाकामोटोका ५०० भन्दा बढी फोरम पोस्टहरूको समय-आधारित विश्लेषण गरेका थिए। त्यसमा [[ग्रीनिच माध्य समय]] अनुसार बिहान ५ बजेदेखि ११ बजेसम्म (पूर्वी समय अनुसार मध्यरातदेखि बिहान ६ बजेसम्म) पोस्टहरू अत्यन्त कम भएको देखिएको थियो। यो समय [[जापान मानक समय]] अनुसार दिउँसो २ बजेदेखि राति ८ बजेसम्म पर्छ, जुन जापानमा बस्ने व्यक्तिका लागि असामान्य निद्रा तालिकाको सङ्केत हुन सक्छ। यो ढाँचा शनिबार र आइतबार पनि कायम रहेकाले, नाकामोटो यस समयमा नियमित रूपमा सुत्ने गरेको अनुमान गरिन्छ।<ref name="Wired"/> == लोकप्रिय संस्कृतिमा == २०२१ मा [[हंगेरी]] को [[बुडापेस्ट]] मा सातोशी नाकामोटोको एक प्रतिमा स्थापना गरिएको थियो।<ref>{{Cite news|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2021-09-17/hungary-statue-honoring-mysterious-bitcoin-founder-unveiled|title=Statue Honoring Mysterious Bitcoin Founder Unveiled in Hungary|date=17 September 2017|work=[[Bloomberg News]]|access-date=2 December 2022|agency=[[Associated Press]]|language=en}}</ref> == सन्दर्भ == {{Reflist}} r6o51oqz6ehqoe7n4uv3vqyabrvya32 0 150961 1369446 1367518 2026-08-12T22:11:26Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1369446 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|महिलाहरूद्वारा खेलिने फुटबल खेल}} {{Infobox sport | name = महिला फुटबल | image = FIFA Women's World Cup 2019 Final - Alex Morgan and Stefanie van der Gragt.jpg | caption = [[फ्रान्स]]को [[लियोँ]]मा भएको [[२०१९ फिफा महिला विश्वकप]]को फाइनलमा बलका लागि प्रतिस्पर्धा गर्दै [[एलेक्स मोर्गन]] र [[स्टेफानी भान डेर ग्राग्ट]] | image_size = 240px | union = [[फिफा]] | first = सन् १८८० को दशक, बेलायत<ref name="Pink2018"/><ref name="Donmouth1881"/> | nicknames = द वुमेन्स गेम,<ref>{{cite web |last1=Keogh |first1=Emily |title=The Ballon d'Or should be a celebration, for the women's game it's a disgrace |url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/42068622/why-ballon-dor-continues-undermine-womens-game-every-year |website=ESPN |access-date=3 June 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250224100927/https://www.espn.com/soccer/story/_/id/42068622/why-ballon-dor-continues-undermine-womens-game-every-year |archive-date=24 February 2025 |language=en |date=29 October 2024 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://equalizersoccer.com/2018/12/31/xi-moments-of-2018-courage-cap-best-woso-season-ever/|archive-url=https://web.archive.org/web/20250215025901/https://equalizersoccer.com/2018/12/31/xi-moments-of-2018-courage-cap-best-woso-season-ever/|url-status=live|archive-date=15 February 2025|title=XI Moments of 2018: Courage cap best WoSo season ever|last=Halloran|first=John D.|date=2018-12-31|website=The Equalizer|access-date=2025-01-02}}</ref> | registered = | equipment = [[भकुण्डो]], फुटबल जुत्ता, सिन गार्ड, खेल पोसाक (किट), र पञ्जा (गोलरक्षकका लागि) | contact = छ | team = प्रति टोली ११ जना (गोलरक्षक सहित) | venue = [[फुटबल मैदान]] | category = [[सामूहिक खेल]], [[बल खेलहरूको सूची|बल खेल]] | mgender = होइन, छुट्टाछुट्टै प्रतियोगिताहरू | glossary = [[फुटबल शब्दावली]] | region = विश्वभर | olympic = [[सन् १९९६ ग्रीष्मकालीन ओलम्पिक|१९९६]] देखि | paralympic = होइन }} '''महिला फुटबल''' [[महिला]]हरूद्वारा खेलिने एक [[सामूहिक खेल]] हो। यो [[विभिन्न देशहरू]]मा व्यावसायिक स्तरमा खेलिन्छ र करिब २०० राष्ट्रिय टोलीहरूले [[महिला फुटबलका अन्तर्राष्ट्रिय प्रतियोगिताहरू|अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा]] सहभागिता जनाउँछन्।<ref name=fifa_wr>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/fifa-world-ranking/ranking-table/women/|archive-url=https://web.archive.org/web/20111008164448/http://www.fifa.com/worldranking/rankingtable/women/index.html|url-status=live|archive-date=8 October 2011|title=The FIFA Women's World Ranking|publisher=फिफा}}</ref> पुरुष र महिला दुवैको फुटबलका लागि [[फुटबलका नियमहरू|फुटबलका उही नियमहरू]] प्रयोग गरिन्छ।<ref name="LotG">{{cite web |title=Laws of the Game 2015/16 |url=https://www.theifab.com/downloads/laws-of-the-game-2015-16?l=en |website=Documents {{!}} IFAB |access-date=1 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230114214310/https://downloads.theifab.com/downloads/laws-of-the-game-2015-16?l=en |archive-date=14 January 2023 |pages=3, 22 |language=en |url-status=live}}</ref> अमेरिका महिला फुटबलमा सबैभन्दा सफल राष्ट्र हो, जसले ४ पटक [[फिफा महिला विश्वकप]] र ५ पटक ओलम्पिक स्वर्ण पदक जितेको छ। दोस्रो सबैभन्दा सफल राष्ट्र जर्मनी हो, जसले २ पटक महिला विश्वकप र १ पटक ओलम्पिक स्वर्ण पदक जितेको छ। १९२० को दशकमा संयुक्त अधिराज्यमा महिला फुटबलको "पहिलो स्वर्ण युग" चलिरहेको बेला एकै खेल हेर्न ५०,००० भन्दा बढी दर्शकहरू उपस्थित भएका थिए।<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/women/4603149.stm |title=Trail-blazers who pioneered women's football |work=[[बीबीसी न्युज]] |date=3 June 2005 |access-date=2010-02-19 |archive-date=14 August 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170814225402/http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/women/4603149.stm |url-status=live}}</ref> त्यसपछि [[द फुटबल एसोसिएसन]]ले इङ्गल्यान्डमा सन् १९२१ देखि १९७० सम्म आफ्ना सदस्य क्लबहरूका मैदानमा महिला फुटबल खेल्न प्रतिबन्ध लगाएको थियो।<ref name="BBCFAC21">{{cite news |title=Women's FA Cup final: The evolution of women's football |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/59475956 |work=BBC Sport |date=4 December 2021 |access-date=6 July 2022 |archive-date=6 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220706060831/https://www.bbc.co.uk/sport/football/59475956 |url-status=live}}</ref> अन्य धेरै राष्ट्रहरूमा पनि महिला फुटबल खेलाडीहरूले पुरुष-प्रधान संस्थाहरूबाट यस्तै प्रकारको दुर्व्यवहार र [[महिला फुटबलमा प्रतिबन्धहरू|प्रतिबन्ध]]को सामना गर्नुपरेको थियो।<ref name="Drum19">{{cite web |title=The Offside Museum highlights when women were banned from playing soccer |url=https://www.thedrum.com/news/2019/05/30/the-offside-museum-highlights-when-women-were-banned-playing-soccer |website=The Drum |archive-url=https://web.archive.org/web/20190609032144/https://www.thedrum.com/news/2019/05/30/the-offside-museum-highlights-when-women-were-banned-playing-soccer |archive-date=9 June 2019 |url-status=live}}</ref> सन् १९७० को दशकमा, अन्तर्राष्ट्रिय महिला फुटबल प्रतियोगिताहरू अत्यधिक लोकप्रिय बनेका थिए,<ref name="Wilson71">{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/business-46149887|title=Mexico 1971: When women's football hit the big time|date=7 December 2018|access-date=8 June 2022|author=Bill Wilson|publisher=BBC News|archive-date=8 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220108011540/https://www.bbc.co.uk/news/business-46149887|url-status=live}}</ref><ref name="JJHeritage70">{{cite web |title=Martini and Rosso's sponsorship of the Women's World Cups in 1970 and 1971 Celebrating 50 years since an innovative sports partnership began |url=https://jjheritage.com/martini-and-rossos-sponsorship-of-the-womens-world-cups-in-1970-and-1971-celebrating-50-years-since-an-innovative-sports-partnership-began/ |website=JJ Heritage |date=6 June 2020 |access-date=6 July 2022 |archive-date=6 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220706060832/https://jjheritage.com/martini-and-rossos-sponsorship-of-the-womens-world-cups-in-1970-and-1971-celebrating-50-years-since-an-innovative-sports-partnership-began/ |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220706060832/https://jjheritage.com/martini-and-rossos-sponsorship-of-the-womens-world-cups-in-1970-and-1971-celebrating-50-years-since-an-innovative-sports-partnership-began/ |date=6 July 2022 }}</ref> र एसियाको सबैभन्दा पुरानो महाद्विपीय प्रतियोगिता [[एफसी महिला एसिया कप]] स्थापना भएको थियो। तथापि, सन् १९८६ भन्दा अघि [[फिफा काङ्ग्रेस]]मा कुनै पनि महिलाले सम्बोधन वा मन्तव्य राख्न पाएका थिएनन्।<ref name="FR24-Gorman">{{cite news |last1=Gorman |first1=Sophie |title=Ellen Wille, the mother of women's football |url=https://www.france24.com/en/20190626-ellen-wille-mother-women-football-norway-fifa-world-cup-france |work=France 24 |date=26 June 2019 |access-date=6 July 2022 |archive-date=6 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220706055331/https://www.france24.com/en/20190626-ellen-wille-mother-women-football-norway-fifa-world-cup-france |url-status=live}}</ref> [[फिफा महिला विश्वकप]] पहिलो पटक सन् [[१९९१ फिफा महिला विश्वकप|१९९१]] मा चीनमा आयोजना गरिएको थियो र त्यसयता यो धेरै देशहरूमा टेलिभिजनमा व्यापक रूपमा हेरिने प्रमुख खेलकुद कार्यक्रम बनेको छ।<ref>{{Cite web|url=https://www.cnbc.com/2015/07/07/womens-world-cup-final-was-most-watched-soccer-game-in-us-history.html|title=Women's World Cup final was most-watched soccer game in US history|last=Sandomir|first=Richard|date=2015-07-07|website=CNBC|language=en|access-date=2020-01-16|archive-date=18 October 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191018215417/https://www.cnbc.com/2015/07/07/womens-world-cup-final-was-most-watched-soccer-game-in-us-history.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/womensworldcup/news/fifa-women-s-world-cup-2019tm-watched-by-more-than-1-billion|title=FIFA Women's World Cup 2019 - News - FIFA Women's World Cup 2019 watched by more than 1 billion |last=FIFA.com|website=www.fifa.com|language=en-GB|access-date=2020-01-16|archive-date=18 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200618235756/https://www.fifa.com/womensworldcup/news/fifa-women-s-world-cup-2019tm-watched-by-more-than-1-billion|url-status=live}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:महिला फुटबल]] jkk56jyvoht42ldv9pyatvv5n0nk4zn 0 151047 1369536 1367969 2026-08-13T11:19:58Z Saroj 31493 Synced 1 category from enwiki ([[:m:User:Saroj/CatSync|CatSync]]) 1369536 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|भारतीय कार्यकर्ता}} {{Infobox person | image = Gauri Ma.jpg | caption = मा {{circa|१९००}} | birth_date = फेब्रुअरी १८५७ | birth_place = [[शिबपुर]], [[हावडा]], [[ब्रिटिश भारत]] | death_date = १ मार्च १९३८ }} '''गौरी मा''' (फेब्रुअरी १८५७ [[शिवपुर]], [[हावडा]], [[ब्रिटिस भारत]] – १ मार्च १९३८), जन्म '''मृदानी''',<ref>Swami Mumukshananda (1997), Great Women of India, Published by Advaita Ashrama, {{ISBN|81-85301-30-1}}</ref> [[रामकृष्ण परमहंस|रामकृष्ण ]]की प्रमुख भारतीय शिष्या, [[शारदा देवी]]की सहचरी तथा [[कलकत्ता]]को शारदेश्वरी आश्रमकी संस्थापक थिइन्।<ref>Sri Sarada Devi – The Great Wonder (1984), published by Advaita Ashrama, Calcutta, {{ISBN|81-85301-57-3}}</ref> == प्रारम्भिक जीवन == ''गौरी मा''को जन्म [[भारत]]को [[हावडा]], [[शिवपुर]]मा भएको थियो। बाल्यकालमै उनमा [[हिन्दु धर्म|हिन्दु]] आध्यात्मिकताप्रति गहिरो झुकाव थियो। तेह्र वर्षको उमेरसम्म पुग्दा, गौरी माले विवाहप्रति अरुचि विकास गरिसकेकी थिइन्। उनले आफ्नी आमालाई भनेकी थिइन्, "म केवल त्यही वरसँग विवाह गर्नेछु जो अमर छ," अर्थात् उनी [[कृष्ण]] बाहेक अरू कसैसँग विवाह गर्न चाहन्थिनन्।<ref>Swami Mumukshananda (1997), Great Women of India, Published by Advaita Ashrama, {{ISBN|81-85301-30-1}}</ref> जब गौरी मा सानी थिइन्, उनले एक [[योगिनी]]बाट श्रीकृष्णको ढुङ्गाको मूर्ति प्राप्त गरेकी थिइन्। त्यस योगिनीले उनलाई भनेकी थिइन्, "ईश्वरको यो मूर्ति मेरो सबै थोक हो र यो दिव्य ऊर्जाले भरिपूर्ण छ। उहाँ तिमीसँग प्रेममा पर्नुभएको छ, त्यसैले म उहाँलाई तिमीलाई सुम्पिदैछु। बालिका, उहाँको पूजा गर। यसले तिम्रो भलो गर्नेछ।"<ref>Durga Puri Devi (1955), Gauri-ma, Published by Saradeswari Ashram, Calcutta</ref> गौरी माले त्यो उपहार स्वीकार गरिन् र कृष्णको त्यो मूर्तिलाई आफ्नो पतिको रूपमा लिइन्। आफ्नो जीवनभर उनले त्यो ढुङ्गाको मूर्ति आफूसँग राखेकी थिइा्। गौरीले सानो उमेरमै घोलामा रामकृष्णबाट दीक्षा प्राप्त गरेकी थिइन्।<ref>Swami Chetanananda (1989), They Lived With God, Published by the Vedanta Society of St. Louis, {{ISBN|0-916356-61-2}}</ref> सन् १८७५ मा, गौरी आफन्त र छिमेकीहरूसँग [[गङ्गासागर]]को [[तीर्थयात्रा]]मा गएकी थिइन्। त्यहाँ बसेको तेस्रो दिन, उनी तीर्थयात्री]हरूको भीडमा हराइन्, आफूलाई चिन्न नपाओस् भनेर साध्वीको भेष धारण गरिन्। उनले भारतभरिका पवित्र स्थलहरू र [[मठहरू]]मा रेल र पैदल यात्रा गर्न थालिन्। आफ्नो तीर्थयात्राका वर्षहरूमा गौरी माले [[उपवास]], मौन बस्ने, र घण्टौँ [[ध्यान]] गर्ने जस्ता कठोर तपस्याहरू अभ्यास गरेकी थिइन्। उनले हिन्दु धर्मग्रन्थहरूको अध्ययनमा पनि धेरै समय बिताएकी थिइन्।<ref>Swami Chetanananda (1989), They Lived With God, Published by the Vedanta Society of St. Louis, {{ISBN|0-916356-61-2}}</ref> == रामकृष्ण र शारदा देवीसँगको सम्बन्ध == गौरी मा [[रामकृष्ण परमहंश|रामकृष्ण]]की पत्नी [[शारदा देवी]]की सहचरीको रूपमा थिइन्। ''गौरी मा''ले कहिलेकाहीं आफ्ना गुरु रामकृष्णका लागि खाना पकाउने र गीत गाउने काम गर्थिन्। रामकृष्णको उनको बारेमा धेरै उच्च धारणा थियो, उनले भने, "गौरी एक पूर्ण आत्मा हुन् – [[वृन्दावन]]की एक [[गोपी]]।"<ref>Durga Puri Devi (1955), Gauri-Ma, Published by the Saradeswari Ashram, Calcutta</ref> गौरी मा दक्षिणेश्वरमा बसिरहेको बेला, श्रीरामकृष्णले उनलाई सन्यासिनीको वस्त्र दिए र धार्मिक अनुष्ठानको व्यवस्था गरेका थिए। श्रीरामकृष्णले स्वयं होम अग्निमा बेल पात्र चढाएका थिए। यसभन्दा पहिले, ''गौरी मा''ले त्यागको बाह्य चिह्नको रूपमा सन्यासिनीको वस्त्र लगाएकी थिइन् तर उनले कुनै औपचारिक प्रतिज्ञा लिएकी भने थिइनन्। यस अनुष्ठानपछि रामकृष्णले उनलाई एउटा नयाँ नाम गौरीआनन्द दिएका थिए। श्रीरामकृष्णले उनलाई सामान्यतया गौरी वा गौरीदासी भनेर बोलाउँथे र केही मानिसहरूले उनलाई गौरमा भनेर बोलाउँथे। तर गौरी मा नै उनी सामान्यतया चिनिने नाम थियो।<ref>Sannyasini Gauri Mata Puri Devi, A Monastic Disciple of Sri Ramakrishna (1995,2007), By Swami Shivatatvananda, Published by Mothers Trust Mothers Place, Ganges, Michigan, {{ISBN|978-1-4257-3539-5}}</ref> रामकृष्णले ''गौरी मा''लाई आफ्नो तीर्थयात्राको जीवनबाट बसोबास गर्न र भारतमा महिलाको उन्नतिको लागि काम गर्न प्रोत्साहित गरेका थिए। तत्कालीन समयमा भारतका महिलाहरूको अवस्था निकै दयनीय थियो भने रामकृष्णले महिलाहरूको शिक्षा र विकास, बौद्धिक र आध्यात्मिक दुवै दृष्टिले सुधार गर्न काम गर्न चाहन्थे। गौरी मासँग यस्तो कार्यको लागि उचित तालिम र शिक्षा नभएकाले उनले यसको विरोध गरेकी थिइन्।<ref>Subrata Puri Devi (1996), Durga-Ma, The Only Sannyasini Disciple of Sri Sri Sarada Devi, Published by Saradeswari Ashram, Calcutta</ref> [[स्वामी विवेकानन्द]]ले रामकृष्णको गौरी माप्रतिको प्रशंसालाई प्रतिध्वनि गर्दै भने, "गौरी मा कहाँ छिन्? हामीलाई त्यो महान उत्साही भावनायुक्त हजारौँ यस्ती आमाहरू चाहिन्छ।"<ref>Swami Vivekananda (1968), The Complete Works of Swami Vivekanada, Published by Advaita Ashrama, Calcutta, Volume IV.</ref> शारदा देवीले गौरी मालाई नम्रतापूर्वक सम्झाउँदै भनिन्, "ठाकुर (रामकृष्ण)ले भनेका थिए कि तिम्रो जीवन महिलाहरूको सेवा गर्नको लागि हो"<ref>Durga Puri Devi (1955), Gauri-Ma, Published by the Saradeswari Ashram, Calcutta</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:सन् १८५७ मा जन्म]] bxf6cmz93naao7uyceupdputw0kpj2a 0 151052 1369534 1368034 2026-08-13T11:18:35Z Saroj 31493 Synced 4 categories from enwiki ([[:m:User:Saroj/CatSync|CatSync]]) 1369534 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|याजिदी मानव अधिकार कार्यकर्ता}} {{Infobox person | name = नादिया मुराद | image = Nadia Murad 2023 (close-up).jpg | alt = सन् २०२३ मा मुराद | caption = सन् २०२३ मा मुराद | native_name = {{nobold|{{lang|ku|نادیە موراد|rtl=yes}}}} | native_name_lang = ku | birth_name = नादिया मुराद बासे ताहा | birth_date = {{birth date and age|1993|03|10|df=y}}<ref>{{cite web|url=https://www.instagram.com/p/Ca7cWA3MCk-/|title=Nadia Murad on Instagram|date=10 March 2022|website=Instagram|access-date=23 April 2022}}</ref> | birth_place = [[कोचो, इराक|कोचो]], [[सिन्जार जिल्ला]], इराक | death_date = | death_place = | years_active = २०१४–हाल | organization = [[नादियाको पहल]] | known_for = [[याजिदी नरसंहार]]बाट बाँचेकी | notable_works = ''[[द लास्ट गर्ल (संस्मरण)|द लास्ट गर्ल: माई स्टोरी अफ क्याप्टिभिटी, एन्ड माई फाइट अगेन्स्ट द इस्लामिक स्टेट]]'' (सन् २०१७) | spouse = {{marriage|अबिद सामदीन|2018}} | awards = {{Collapsible list | title = {{nobold|''सूची हेर्नुहोस्:''}} | [[सखारोभ पुरस्कार]] (सज् २०१६) | [[सन् २०१८ को नोबेल शान्ति पुरस्कार|नोबेल शान्ति पुरस्कार]] (सन् २०१८) | युरोपको परिषद् भाक्लाभ हाभेल स्वतन्त्र विचार पुरस्कार (सन् २०१६) | क्लिन्टन ग्लोबल सिटिजन पुरस्कार (सन् २०१६) | [https://giwps.georgetown.edu/award_type/hrc-award/ शान्ति तथा सुरक्षामा महिला सशक्तीकरणका लागि हिलारी क्लिन्टन पुरस्कार] (सन् २०१८) | स्पेनको [[संयुक्त राष्ट्रसङ्घ]] शान्ति पुरस्कार (सन् २०१७) | [https://www.dvf.com/dvf-awards/ अन्तर्राष्ट्रिय डिभिएफ पुरस्कार] (सन् २०१९) | [[बाम्बी पुरस्कार]] (सन् २०१९)}} | honours = [[लेजन अफ अनर|राष्ट्रिय लेजन अफ अनर]] (सन् २०२६) {{झण्डा चिन्ह|फ्रान्स}} }} '''नादिया मुराद बासे ताहा''' ({{Langx|ku|نادیە موراد بەسێ تەھا}}; {{langx|ar|نادية مراد باسي طه}}; जन्म १० मार्च १९९३) जर्मनीमा आधारित, इराकमा जन्मिएकी एक याजिदी मानव अधिकार कार्यकर्ता हुन्।<ref name=":0">{{cite news |last1=Siddique |first1=Haroon |last2=Maclean |first2=Ruth |date=5 October 2018 |title=Nobel peace prize 2018 won by Denis Mukwege and Nadia Murad – as it happened |journal=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/world/live/2018/oct/05/nobel-peace-prize-2018-live-updates}}</ref><ref>{{cite web |author1= |date=5 October 2018 |title=Nobel Peace Prize awarded to Denis Mukwege and Nadia Murad |url=https://www.dw.com/en/nobel-peace-prize-awarded-to-denis-mukwege-and-nadia-murad/a-45763215 |access-date=2 September 2021 |website=Deutsche Welle}}</ref><ref>{{cite web |date=20 August 2018 |title=Iraqi Yazidi human rights activist Nadia Murad gets married |url=https://ekurd.net/yazidi-nadia-murad-married-2018-08-20 |access-date=23 April 2022 |website=Ekurd.net |archive-date=3 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190103133235/https://ekurd.net/yazidi-nadia-murad-married-2018-08-20 |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190103133235/https://ekurd.net/yazidi-nadia-murad-married-2018-08-20 |date=3 January 2019 }}</ref> सन् २०१४ मा, [[इस्लामी राज्य]]द्वारा गरिएको [[याजिदी नरसंहार]]को क्रममा, उनलाई इराकको [[कोचो, इराक|कोचो]] गृहनगरबाट अपहरण गरिएको थियो। उनको समुदायका अधिकांश मानिसहरू उक्त नरसंहारमा मारिएका थिए।<ref name=Newsweek-Testimony-2016>{{cite news|last1=Westcott|first1=Lucy|title=ISIS sex slavery survivor on a mission to save Yazidi women and girls|url=http://www.newsweek.com/nadia-murad-isis-sex-slavery-yazidi-438421|access-date=22 September 2016|work=Newsweek|date=19 March 2016}}</ref> आफ्नो अधिकांश परिवार गुमाएपछि, मुरादलाई हजारौँ अन्य याजिदी महिला र युवतीहरूसँगै तीन महिनासम्म इस्लामी राज्यको यौन दासीको रूपमा राखिएको थियो। मुराद [[नादियाको पहल]]की संस्थापक हुन्, जो एक गैर-नाफामूलक संस्था हो जुन भने यस संस्था "नरसंहार, सामूहिक अत्याचार र [[मानव बेचबिखन]]बाट पीडित महिला तथा बालबालिकाको उद्धार गर्ने र उनीहरूको जीवन तथा समुदाय पुनर्निर्माण गर्न मद्दत गर्नमा समर्पित छ। यसको स्थापना [[सिन्जार नरसंहार]]बाट प्रेरित थियो।<ref name="FM">{{cite web |title=Nadia Murad |url=https://www.forbes.com/profile/nadia-murad/ |work=Forbes |access-date=5 October 2018}}</ref> सन् २०१८ मा "युद्धकालीन यौन हिंसालाई युद्ध र सशस्त्र द्वन्द्वको हतियारको रूपमा प्रयोग गर्ने कार्य अन्त्य गर्न उनीहरूको प्रयासको लागि" उनलाई कङ्गोली स्त्रीरोग विशेषज्ञ [[डेनिस मुकवेगे]]सँग संयुक्त रूपमा [[नोबेल शान्ति पुरस्कार]] प्रदान गरिएको थियो।<ref>{{cite web|url=https://old.nobelprize.org/pea-press.pdf?_ga=2.201315175.873660876.1538722964-1765660518.1538398809|title=Announcement|work=The Nobel Peace Prize|access-date=5 October 2018|archive-date=5 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181005154231/https://old.nobelprize.org/pea-press.pdf?_ga=2.201315175.873660876.1538722964-1765660518.1538398809|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181005154231/https://old.nobelprize.org/pea-press.pdf?_ga=2.201315175.873660876.1538722964-1765660518.1538398809 |date=5 October 2018 }}</ref> उनी नोबेल शान्ति पुरस्कार प्राप्त गर्ने पहिलो इराकी र याजिदी हुन्।<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-45759669|title=Nobel Peace Prize winner Nadia Murad|journal=BBC News|date=5 October 2018}}</ref> सन् २०१६ मा, मुरादलाई संयुक्त राष्ट्र मादक पदार्थ तथा अपराध कार्यालयका लागि मानव बेचबिखनबाट बाँचेकाहरूको मर्यादाका लागि पहिलो शुभेच्छुक राजदूत नियुक्त गरिएको थियो।<ref>{{cite web |title=Human trafficking survivor Nadia Murad named UNODC Goodwill Ambassador |url=https://www.unodc.org/unodc/en/frontpage/2016/September/human-trafficking-survivor-nadia-murad-named-unodc-goodwill-ambassador.html |website=United Nations |access-date=7 August 2023}}</ref> == प्रारम्भिक तथा व्यक्तिगत जीवन == मुरादको जन्म इराकको [[सिन्जार जिल्ला]] अन्तर्गतको [[कोचो, इराक|कोचो]] नमक गाउँमा भएको थियो, जहाँ अधिकांश याजिदी मानिसहरू बसोबास गर्छन्।<ref>{{Cite web|url=https://www.thenationalnews.com/world/mena/who-is-the-nobel-peace-prize-2018-winner-nadia-murad-1.777517|title=Who is the Nobel Peace Prize 2018 winner Nadia Murad?|website=The National|date=5 October 2018}}</ref><ref name="DW 2">{{cite web |author1= |date=10 December 2018 |title=Nadia Murad: One woman's fight against 'Islamic State' |url=https://www.dw.com/en/nadia-murad-one-womans-fight-against-islamic-state/a-36172104 |access-date=2 September 2021 |website=Deutsche Welle}}</ref> उनको परिवार, [[याजिदी]] [[अल्पसङ्ख्यक समूह|अल्पसङ्ख्यक]] समुदायको थियो र जीविकोपार्जनका लागि कृषि कर्ममा आधारित थियो।<ref name=UNTV-Testimony-2015>{{cite news|last1=Murad Basee Taha|first1=Nadia|title=Nadia Murad Basee Taha (ISIL victim) on Trafficking of persons in situations of conflict – Security Council, 7585th meeting|url=http://webtv.un.org/meetings-events/watch/nadia-murad-basee-taha-isil-victim-on-trafficking-of-persons-in-situations-of-conflict-security-council-7585th-meeting/4665835954001|access-date=21 September 2016|work=United Nations Television (UNTV)|date=16 December 2015|format=Video|archive-date=26 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181226090928/http://webtv.un.org/meetings-events/watch/nadia-murad-basee-taha-isil-victim-on-trafficking-of-persons-in-situations-of-conflict-security-council-7585th-meeting/4665835954001|url-status=dead}}</ref> मुराद ११ सन्तानमध्ये सबैभन्दा कान्छी हुन्, जसमा उनका चार जना सौतेनी दाजु-बहिनीहरू समावेश छैनन्। मुरादका बुबाले आफ्नी पहिलो श्रीमतीको मृत्युपछि उनकी आमासँग विवाह गरेका थिए, जसबाट उनका चार सन्तान थिए। उनका आमा-बुबा दुवै धर्मनिष्ठ याजिदी थिए, यद्यपि मुराद हुर्किँदा आफ्नो धर्मको बारेमा खासै जानकार थिइनन्। मुरादका बुबाको सन् २००३ मा मृत्यु भएको थियो। बाल्यकालमा, मुरादले सौन्दर्य सैलुन चलाउने सपना देखेकी थिइन्। उनी आफ्नो घरप्रति अत्यन्तै जिम्मेवार थिइन् भने उनले कोचो छोडेर अन्तै बस्ने कल्पना पनि गरेकी थिइनन्।<ref>{{Cite web |title=Nadia Murad's Mission to Protect Survivors |date=21 February 2024 |url=https://time.com/collection/women-of-the-year/6691527/nadia-murad/ |access-date=26 November 2024 |archive-date=1 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241201143751/https://time.com/collection/women-of-the-year/6691527/nadia-murad/ |url-status=dead }}</ref> १९ अगस्ट २०१८ मा, मुरादले जर्मनीमा आफ्ना साथी याजिदी मानव अधिकार कार्यकर्ता अबिद सामदीनसँग विवाह गरेकी थिइन्।<ref>{{cite web |date=20 August 2018 |title=Iraqi Yazidi human rights activist Nadia Murad gets married |url=https://ekurd.net/yazidi-nadia-murad-married-2018-08-20 |access-date=20 August 2023 |website=Ekurd.net |archive-date=3 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190103133235/https://ekurd.net/yazidi-nadia-murad-married-2018-08-20 |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190103133235/https://ekurd.net/yazidi-nadia-murad-married-2018-08-20 |date=3 January 2019 }}</ref><ref>{{cite news |date=20 August 2018 |title=Yazidi Islamic State survivor gets engaged |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-45245173 |access-date=20 August 2023 |journal=BBC News}}</ref><ref>{{cite web |date=19 August 2023 |title=Nadia Murad on Instagram |url=https://www.instagram.com/p/CwHn6AzO99Y/ |access-date=20 August 2023 |website=Instagram}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:सन् १९९३ मा जन्म]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:नोबेल शान्ति पुरस्कार सम्मानितहरू]] [[श्रेणी:नोबेल पुरस्कार विजेता महिलाहरू]] eiwpnmb9gk2z2qj6mhh4g7ekz0tbmkd 0 151085 1369541 1368384 2026-08-13T11:27:46Z Saroj 31493 सफाइ गरियो 1369541 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = मिचेल बाचेलेत | image = Portrait Michelle Bachelet.jpg | alt = | caption = आधिकारिक चित्र, सन् २०१४ | office = चिलीको ३३औँ र ३५औँ राष्ट्रपति | term_start = ११ मार्च २०१४ | term_end = ११ मार्च २०१८ | predecessor = [[:en:Sebastián Piñera|सिबास्टियन पिनेरा]] | successor = सिबास्टियन पिनेरा | term_start1 = ११ मार्च २००६ | term_end1 = ११ मार्च २०१० | predecessor1 = [[:en:Ricardo Lagos|रिकार्डो लेगोस]] | successor1 = सिबास्टियन पिनेरा | office2 = सातौँ [[संयुक्त राष्ट्र मानव अधिकार उच्चायुक्तको कार्यालय]] | 1blankname2 = {{nowrap|महासचिव}} | 1namedata2 = [[एन्टोनियो गुटरेस]] | deputy2 = [[:en:Kate Gilmore (UN official)|केट गिल्मोर]] | term_start2 = १ सेप्टेम्बर २०१८ | term_end2 = ३१ अगस्ट २०२२ | predecessor2 = [[:en:Zeid Raad Al Hussein|जैद राद अल हुसेन]] | successor2 = [[:en:Volker Türk|भोल्कर टुर्क]] | office3 = [[प्रशान्त गठबन्धन]]को अस्थायी अध्यक्ष | term_start3 = १ जुलाई २०१६ | term_end3 = ३० जुन २०१७ | predecessor3 = [[:en:Ollanta Humala|ओलन्टा हुमाला]] | successor3 = [[:en:Juan Manuel Santos|हुवान मानुएल सान्तोस]] | office4 = ''यूएन वुमन''की कार्यकारी निर्देशक | 1blankname4 = {{nowrap|महासचिव}} | 1namedata4 = [[वान कि मुन]] | deputy4 = [[लक्ष्मी पुरी]] | term_start4 = १४ सेप्टेम्बर २०१० | term_end4 = १५ मार्च २०१३ | predecessor4 = ''पद स्थापना गरिएको'' | successor4 = लक्ष्मी पुरी (कार्यवाहक) | office5 = [[दक्षिण अमेरिकी राष्ट्रहरूको संघको अस्थायी अध्यक्ष]] | term_start5 = २३ मे २००८ | term_end5 = १० अगस्ट २००९ | predecessor5 = ''पद स्थापना गरिएको'' | successor5 = [[:en:Rafael Correa|राफाएल कोरिए]] | office6 = [[रक्षा मन्त्रालय (चिली)]] | president6 = [[रिकार्डो लेगोस]] | term_start6 = ७ जनवरी २००२ | term_end6 = १ अक्टोबर २००४ | predecessor6 = [[:en:Mario Fernández Baeza|मारियो फर्नान्डेज बेइजा]] | successor6 = [[:en:Jaime Ravinet|जयमी रविनेट]] | office7 = [[स्वास्थ्य मन्त्रालय (चिली)|स्वास्थ्य मन्त्री]] | president7 = रिकार्डो लेगोस | term_start7 = ११ मार्च २००० | term_end7 = ७ जनवरी २००२ | predecessor7 = [[:en:Álex Figueroa|अलेक्स फिगुरोवा]] | successor7 = [[:en:Osvaldo Artaza|ओस्भाल्डो आर्टजा]] | birth_name = भेरोनिका मिचेल बाचेलेत जेरिया | birth_date = {{birth date and age|df=y|1951|9|29}} | birth_place = [[सेन्टियागो]], चिली | death_date = | death_place = | party = [[समाजवादी]] (सन् १९७० देखि) | other_party = [[कन्सर्टासियोन]] (१९८८–२०१३)<br />[[नुएभा मायोरिया]] (२०१३–२०१८) | father = [[अल्बेर्टो बाचालेत]] | mother = [[एन्जेला जेरिया]] | spouse = {{marriage|जर्ज डेभालोस कार्टेस|1978|1984|end={{abbr|sep.|separation}}}} | children = ३ | education = [[चिली विश्वविद्यालय]] (एमडी) | website = {{URL|michellebachelet.cl}} | signature = Firma de Michelle Bachelet.svg | profession = बालरोग विशेषज्ञ / सार्वजनिक स्वास्थ्य चिकित्सक }} '''भेरोनिका मिचेल बाचेलेत जेरिया''' ({{IPA|es|beˈɾonika miˈtʃel βatʃeˈlet ˈxeɾja|lang}}; जन्म २९ सेप्टेम्बर १९५१)<ref>{{Cite web |last= |first= |date=3 October 1951 |title=Certficado de Nacimiento |trans-title=Birth certificate |url=https://es.wikisource.org/wiki/Archivo:CLSRCeI_AP1195109290(1).pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210206124621/https://es.wikisource.org/wiki/Archivo:CLSRCeI_AP1195109290(1).pdf |archive-date=6 February 2021 |access-date=31 July 2026 |website= |publisher=Dirección Nacional del Registro Civil Nacional de la República de Chile}}</ref> एक चिलीकी राजनीतिज्ञ हुन् जसले सन् २००६ देखि २०१० सम्म र सन् २०१४ देखि २०१८ सम्म चिलीको ३३ औँ र ३५ औँ राष्ट्रपतिको रूपमा कार्यभार सम्हालेकी थिइन्। उनी राष्ट्रपति पद सम्हाल्ने चिलीकी पहिलो र हालसम्मकी एक मात्र महिला हुन्। सन् २००५-२००६ को राष्ट्रपतीय निर्वाचनमा ५४% मत प्राप्त गरेकी उनले डिसेम्बर २०१३ मा ६२% भन्दा बढी मतका साथ पुनः चिलीको राष्ट्रपतिमा निर्वाचित भएकी थिइन्, जसले उनलाई सन् १९३२ यताकै पुनः निर्वाचित हुने चिलीकि पहिलो राष्ट्रपति बनायो।<ref>{{cite web |date=16 December 2013 |title=Michelle Bachelet: primera mujer presidenta y primer presidente reelecto desde 1932 |trans-title=Michelle Bachelet: first female president and first re-elected president since 1932 |url=http://www.biobiochile.cl/2013/12/16/bachelet-primera-mujer-presidenta-y-primer-presidente-reelecto-desde-1932.shtml |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305012821/http://biobiochile.cl/2013/12/16/bachelet-primera-mujer-presidenta-y-primer-presidente-reelecto-desde-1932.shtml |archive-date=5 March 2016 |access-date=31 July 2026 |work=Facebook}}</ref> आफ्नो दोस्रो कार्यकालपछि, उनले सन् २०१८ देखि २०२२ सम्म मानवअधिकारका लागि संयुक्त राष्ट्रसंघीय उच्चायुक्तको रूपमा सेवा गरिन्।<ref>{{Cite news |date=8 August 2018 |title=Michelle Bachelet será la nueva Alta Comisionada de la ONU para los Derechos Humanos |trans-title=Michelle Bachelet will be the new UN High Commissioner for Human Rights |url=https://news.un.org/es/story/2018/08/1439272 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210124052722/https://news.un.org/es/story/2018/08/1439272 |archive-date=24 January 2021 |access-date=31 July 2026 |work=Noticias ONU |language=es}}</ref> आफ्नो करियरको सुरूवाती चरणमा, उनी [[:en:UN Women|लैङ्गिक समानता र महिला सशक्तिकरणका लागि संयुक्त राष्ट्रसंघीय निकाय (''युएन वुमन'')]]को पहिलो कार्यकारी निर्देशकको रूपमा नियुक्त भएकी थिइन्। [[सैन्य रणनीति]] समेत अध्ययन गरेकी चिकित्सक बाचेलेतले राष्ट्रपति [[रिकार्डो लेगोस]]को कार्यकालमा स्वास्थ्य मन्त्री र रक्षा मन्त्रीको रूपमा पनि जिम्मेवारी सम्हालेकी थिइन्। उनी तीन सन्तानकी आमा हुन् र आफूलाई [[:en:Agnosticism|अनीश्वरवादी]]का रूपमा परिचय दिन्छिन्।<ref name="agnostic">{{cite news |date=30 December 2005 |title=Bachelet critica a la derecha por descalificarla por ser agnóstica |trans-title=Bachelet criticises the political right for discounting her because of her agnosticism |url=http://www.emol.com/noticias/nacional/2005/12/30/206367/bachelet-critica-a-la-derecha-por-descalificarla-por-ser-agnostica.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141225151905/http://www.emol.com/noticias/nacional/2005/12/30/206367/bachelet-critica-a-la-derecha-por-descalificarla-por-ser-agnostica.html |archive-date=25 December 2014 |access-date=31 July 2026 |publisher=El Mercurio |language=es}}</ref> आफ्नो मातृभाषा [[स्पेनिस]]का अतिरिक्त, उनी [[अंग्रेजी]] भाषा धाराप्रवाह बोल्छिन् र [[जर्मन]], [[फ्रेन्च]] तथा [[पोर्चुगिज]] भाषामा पनि निपुर्ण छिन्।<ref name="govbio">{{cite web |title=Biografía Michelle Bachelet |trans-title=Michelle Bachelet biography |url=http://www.gobiernodechile.cl/viewPresidenta.aspx?Idarticulo=22478 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080312235635/http://www.gobiernodechile.cl/viewPresidenta.aspx?Idarticulo=22478 |archive-date=12 March 2008 |access-date=31 July 2026 |work=Gobierno de Chile |language=es}}</ref> ==संयुक्त राष्ट्रसंघमा मनोनयन== सन् २०२५ सेप्टेम्बर २३ मा चिलीका राष्ट्रपति ग्याब्रिएल बोरिकले बाचेलेतलाई संयुक्त राष्ट्रसंघको आउँदो महासचिवको रूपमा चिलीको तर्फबाट अघि सारेका थिए।<ref>{{Cite news |date=2022-09-24 |title=Chile puts forward ex-president Bachelet for UN top job |language=en-US |work=[[France 24]] |url=https://www.france24.com/en/live-news/20250924-chile-puts-forward-ex-president-bachelet-for-un-top-job |access-date=2026-07-31}}</ref> == पुरस्कार तथा मिडिया मान्यताहरू == * सन् २००६ मा ''[[Forbes|फोर्ब्स]]'' पत्रिकाद्वारा [[Forbes Magazine's List of The World's 100 Most Powerful Women|विश्वका १०० सबैभन्दा शक्तिशाली महिलाहरू]]को सूचीमा १७ औँ स्थानमा परेकी<ref>{{cite news|url=https://www.forbes.com/lists/2006/11/06women_Michelle-Bachelet_Z2QJ.html|access-date=31 July 2026|date=31 August 2006|title=The 100 Most Powerful Women: #17 Michelle Bachelet|work=[[Forbes]]|archive-date=25 October 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20061025134137/http://www.forbes.com/lists/2006/11/06women_Michelle-Bachelet_Z2QJ.html|url-status=live}}</ref> (उनी सन् २००९ मा २२ औँ, सन् २००८ मा २५ औँ,<ref>{{cite news|url=https://www.forbes.com/lists/2008/11/biz_powerwomen08_Michelle-Bachelet_Z2QJ.html|access-date=31 July 2026|date=27 August 2008|title=The 100 Most Powerful Women: #25 Michelle Bachelet|work=[[Forbes]]|archive-date=31 August 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080831051054/http://www.forbes.com/lists/2008/11/biz_powerwomen08_Michelle-Bachelet_Z2QJ.html|url-status=live}}</ref> र सन् २००७ मा २७ औँ स्थानमा थिइन्<ref>{{cite news|url=https://www.forbes.com/lists/2007/11/biz-07women_Michelle-Bachelet_Z2QJ.html|access-date=31 July 2026|date=31 August 2007|title=The 100 Most Powerful Women: #27 Michelle Bachelet|work=[[Forbes]]|archive-date=27 October 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071027095912/http://www.forbes.com/lists/2007/11/biz-07women_Michelle-Bachelet_Z2QJ.html|url-status=live}}</ref>)। सन् २०१४ मा उनी २५ औँ स्थानमा परेकी थिइन्।<ref name=Forbes14>{{cite web|title=The World's 100 Most Powerful Women|url=https://www.forbes.com/power-women/list/#tab:overall|work=Forbes|access-date=31 July 2026|archive-date=20 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170920073036/https://www.forbes.com/power-women/list/#tab:overall|url-status=live}}</ref> * [[Ramón Rubial|रामोन रुबियल]] फाउन्डेसनद्वारा 'स्वतन्त्रता र लोकतन्त्र रक्षा पुरस्कार' (जनवरी २००७)।<ref>{{cite news|url=http://www.elpais.com/articulo/pais/vasco/Bachelet/Vega/estrenan/premios/Ramon/Rubial/elpepuesppvs/20070111elpvas_9/Tes|title=Bachelet y De la Vega estrenan los premios Ramón Rubial|work=El Pais|date=11 January 2007|access-date=31 July 2026|archive-date=22 March 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070322101927/http://www.elpais.com/articulo/pais/vasco/Bachelet/Vega/estrenan/premios/Ramon/Rubial/elpepuesppvs/20070111elpvas_9/Tes|url-status=live}}</ref> * सन् २००८ मा ''[[Time (magazine)|टाइम]]'' पत्रिकाद्वारा विश्वको १५ औँ सबैभन्दा प्रभावशाली व्यक्तिको रूपमा सूचीबद्ध। * [[World Jewish Congress|विश्व यहुदी कांग्रेस]]द्वारा शालोम पुरस्कार (जुन २००८)।<ref>{{cite web|url=http://www.emol.com/noticias/nacional/detalle/detallenoticias.asp?idnoticia=309030|title=Congreso Judío Mundial entrega Premio Shalom a Presidenta Bachelet|date=17 June 2008 |publisher=[[El Mercurio]]|access-date=31 July 2026|archive-date=19 June 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080619074323/http://www.emol.com/noticias/nacional/detalle/detallenoticias.asp?idnoticia=309030|url-status=live}}</ref> * सर्वोच्च नेतृत्व पुरस्कार (अर्जेन्टिना, अक्टोबर २००८)। * [[Vital Voices|भाइटल भोइसेज]]द्वारा ग्लोबल ट्रेलब्लेजर अवार्ड (अक्टोबर २००८)।<ref name="infobae1"/> * जुलाई २००९ मा [[CONMEBOL|कन्मेबोल]]द्वारा दक्षिण अमेरिकी फुटबल मानार्थ अर्डर अफ मेरिट (असाधारण महान् कलर पदवी)।<ref>{{cite web|url=http://www.oem.com.mx/estO/notas/n1256813.htm|title=Conmebol condecoró a Bachelet|publisher=Oem.com.mx|access-date=31 July 2026|archive-date=11 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121011134255/http://www.oem.com.mx/estO/notas/n1256813.htm|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121011134255/http://www.oem.com.mx/estO/notas/n1256813.htm |date=11 October 2012 }}</ref> यस्तो सम्मान पाउने उनी पहिलो महिला हुन्।<ref>{{cite web|url=http://www.cooperativa.cl/bachelet-recibio-el-gran-collar-extraordinario-del-futbol-sudamericano/prontus_nots/2009-07-23/125758.html|title=Bachelet recibió el "Gran Collar Extraordinario" del Fútbol Sudamericano|publisher=Cooperativa.cl|access-date=31 July 2026|archive-date=11 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121011063540/http://www.cooperativa.cl/bachelet-recibio-el-gran-collar-extraordinario-del-futbol-sudamericano/prontus_nots/2009-07-23/125758.html|url-status=live}}</ref> * [[Lisbon|लिसबन]] सहरको चाबी (डिसेम्बर २००९)। * [[Chilectra|चिलेक्ट्रा]]द्वारा २०१० को 'इनर्जी अफ वुमन' अवार्ड्समा 'द्विशताब्दीकी महिला' (अप्रिल २०१०)।<ref>{{cite web|url=http://www.cooperativa.cl/ex-presidenta-bachelet-recibira-el-premio-mujer-del-bicentenario/prontus_nots/2010-04-08/155409.html|title=Ex Presidenta Bachelet recibirá el premio "Mujer del Bicentenario"|publisher=Cooperativa.cl|access-date=31 July 2026|archive-date=11 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121011063902/http://www.cooperativa.cl/ex-presidenta-bachelet-recibira-el-premio-mujer-del-bicentenario/prontus_nots/2010-04-08/155409.html|url-status=live}}</ref> * प्रगतिशील महिला महासंघको अन्तर्राष्ट्रिय पुरस्कार (स्पेन, नोभेम्बर २०१०)। * मियामी सहरको चाबी (नोभेम्बर २०१०)। * फ्लोरिडाको द्वि-राष्ट्रिय चेम्बर्स अफ कमर्सको विश्वव्यापी व्यापारमा नेतृत्वका लागि २०१० को पुरस्कार (नोभेम्बर २०१०)।<ref name="miamigov1"/> * सदस्य, [[Inter-American Dialogue|इन्टर-अमेरिकन डाइलग]] (सन् २०१० देखि)।<ref>{{cite web|url=http://www.thedialogue.org/experts/michelle-bachelet/|title=Inter-American Dialogue {{!}} Michelle Bachelet|website=www.thedialogue.org|date=31 March 2016 |access-date=31 July 2026|archive-date=14 April 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170414081428/http://www.thedialogue.org/experts/michelle-bachelet/|url-status=live}}</ref> * [[Washington Office on Latin America|वासिङ्टन अफिस अन ल्याटिन अमेरिका]]को मानव अधिकार पुरस्कार (नोभेम्बर २०१०)। * [[Women's eNews|वुमेन्स ई-न्यूज]]को 'दशककी न्युजमेकर' पुरस्कार (मे २०११)। * [[Ministry of Defense (Argentina)|अर्जेन्टिनाको रक्षा मन्त्रालय]]को पहिलो 'जनरल जुआना अजुरदुई' पुरस्कार (अप्रिल २०१२)।<ref>{{cite web|url=http://www.elmostrador.cl/noticias/pais/2012/04/25/bachelet-recibe-distincion-del-ministerio-de-defensa-argentino-por-su-lucha-a-favor-de-la-igualdad-de-genero|title=Bachelet recibe distinción del Ministerio de Defensa argentino por su lucha a favor de la igualdad de género|publisher=EFE via El Mostrador|date=25 April 2012|access-date=31 July 2026|archive-date=20 May 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120520213622/http://www.elmostrador.cl/noticias/pais/2012/04/25/bachelet-recibe-distincion-del-ministerio-de-defensa-argentino-por-su-lucha-a-favor-de-la-igualdad-de-genero/|url-status=live}}</ref> * [[Eisenhower Fellowships|आइजनहावर फेलोसिप्स]]को [[Eisenhower Fellowships#The Eisenhower Medal for Leadership and Service|नेतृत्व र सेवाका लागि आइजनहावर पदक]] (मे २०१२)। * २०१२ – ''फरेन पोलिसी'' पत्रिकाद्वारा वर्षका "१० सबैभन्दा प्रभावशाली आइबेरो-अमेरिकी बुद्धिजीवीहरू" मा पर्न सफल। * उनी सन् २०१७ को [[BBC's 100 Women|बिबिसीका १०० महिलाहरू]]मध्ये एकको रूपमा मान्यता प्राप्त भइन्।<ref>{{Cite news |date=2017-09-27 |title=BBC 100 Women 2017: Who is on the list? |language=en-GB |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/world-41380265 |access-date=31 July 2026}}</ref> * सन् २०२४ को लागि [[Indira Gandhi Prize for Peace, Disarmament and Development|शान्ति, निशस्त्रीकरण र विकासका लागि इन्दिरा गान्धी पुरस्कार]]<ref>{{cite web | title=Former President of Chile Michelle Bachelet to be conferred the Indira Gandhi Peace prize | work=The Hindu | date=6 December 2024 | url=https://www.thehindu.com/news/national/former-president-of-chile-michelle-bachelet-to-be-conferred-the-indira-gandhi-peace-prize/article68956103.ece | access-date=31 July 2026 }}</ref> ===मानार्थ उपाधिहरू=== * [[University of Brasília|ब्राजिलिया विश्वविद्यालय]] (अप्रिल २००६)। * [[Universidad de San Carlos de Guatemala|सान कार्लोस दे ग्वाटेमाला विश्वविद्यालय]] (मे २००७)। * [[University of Essex|एसेक्स विश्वविद्यालय]] (अप्रिल २००८)।<ref>{{cite web|url=http://www.essex.ac.uk/honorary_graduates/or/2008/michelle-bachelet-oration.aspx|title=Oration given on 3 April 2008, presented at the Canning House Annual Lecture|publisher=essex.ac.uk|access-date=31 July 2026|archive-date=24 August 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130824221150/http://www.essex.ac.uk/honorary_graduates/or/2008/michelle-bachelet-oration.aspx/|url-status=live}}</ref> * [[Pompeu Fabra University|पोम्पियु फाब्रा विश्वविद्यालय]] (मे २०१०)। * [[National University of Córdoba|कोर्डोबाको राष्ट्रिय विश्वविद्यालय]] (जुन २०१०)।<ref name="cooperativacl">{{cite web|url=http://www.cooperativa.cl/michelle-bachelet-recibira-doble-doctorado-honoris-causa-en-argentina/prontus_nots/2010-05-15/203252.html|title=Michelle Bachelet recibirá doble doctorado "honoris causa" en Argentina|publisher=Cooperativa.cl|access-date=31 July 2026|archive-date=11 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121011063318/http://www.cooperativa.cl/michelle-bachelet-recibira-doble-doctorado-honoris-causa-en-argentina/prontus_nots/2010-05-15/203252.html|url-status=live}}</ref> * [[Catholic University of Córdoba|कोर्डोबाको क्याथोलिक विश्वविद्यालय]] (जुन २०१०)।<ref name="cooperativacl"/> * [[Universidad Internacional Menéndez Pelayo|इन्टरनेसनल मेनेन्डेज पेलायो विश्वविद्यालय]] (सेप्टेम्बर २०१०)। * [[Universidad Autónoma de Santo Domingo|सान्तो डोमिङ्गो स्वायत्त विश्वविद्यालय]] (नोभेम्बर २०१०)।<ref>{{cite web|url=http://www.diariolibre.com/noticias_det.php?id=268527|title=UASD otorgará Doctorado Honoris Causa a Michelle Bachelet, ex presidenta de Chile|publisher=DiarioLibre.com|date=16 November 2010|access-date=31 July 2026|archive-date=1 April 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120401085552/http://www.diariolibre.com/noticias_det.php?id=268527|url-status=live}}</ref> * [[University of Paris III: Sorbonne Nouvelle|पेरिस ३ विश्वविद्यालय: सोर्बोन नुभेल]] (नोभेम्बर २०१०)।<ref>{{cite web|url=http://www.univ-paris3.fr/65561474/0/fiche___pagelibre|title=Université Sorbonne Nouvelle – Paris3 – Docteur Honoris Causa 2010 de l'Université Sorbonne Nouvelle|publisher=Univ-paris3.fr|access-date=31 July 2026|archive-date=24 March 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120324055622/http://www.univ-paris3.fr/65561474/0/fiche___pagelibre/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120324055622/http://www.univ-paris3.fr/65561474/0/fiche___pagelibre/ |date=24 March 2012 }}</ref> * [[Columbia University|कोलम्बिया विश्वविद्यालय]] (मे २०१२)। * [[Université de Montréal|मोन्ट्रियल विश्वविद्यालय]] (२०१२)।<ref>{{cite web|url=https://distinctions.umontreal.ca/luniversite-honore/doctorats-honoris-causa/doctorats-honoris-causa-2012/profil/udemportraits/f/michelle-bachelet-1/|title=Doctorats honoris causa 2012 - Michelle Bachelet|access-date=31 July 2026}}</ref> * [[Freiberg University of Mining and Technology|फाइबर्ग खनन र प्रविधि विश्वविद्यालय]] (अक्टोबर २०१४)।<ref>{{cite web|url=https://tu-freiberg.de/presse/ehrenpromotion-fuer-staatspraesidentin-michelle-bachelet|title=Ehrenpromotion für Staatspräsidentin Michelle Bachelet|date=28 October 2014|access-date=31 July 2026|publisher=TU Freiberg|language=de|archive-date=6 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200406105114/https://tu-freiberg.de/presse/ehrenpromotion-fuer-staatspraesidentin-michelle-bachelet|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200406105114/https://tu-freiberg.de/presse/ehrenpromotion-fuer-staatspraesidentin-michelle-bachelet |date=6 April 2020 }}</ref> * [[Katholieke Universiteit Leuven|केयु लुभेन विश्वविद्यालय]] (जुन २०१५)। * [[University of Évora|इभोरा विश्वविद्यालय]] (मार्च २०१७)।<ref>{{cite web |url=https://expresso.sapo.pt/internacional/2017-03-30-Presidente-chilena-recebe-doutoramento-Honoris-Causa-em-Evora |title=Presidente chilena recebe doutoramento Honoris Causa em Évora |access-date=31 July 2026 |publisher=Expresso |language=pt |archive-date=30 March 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170330114937/http://expresso.sapo.pt/internacional/2017-03-30-Presidente-chilena-recebe-doutoramento-Honoris-Causa-em-Evora |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170330114937/http://expresso.sapo.pt/internacional/2017-03-30-Presidente-chilena-recebe-doutoramento-Honoris-Causa-em-Evora |date=2017-03-30 }}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{Reflist}} ==बाह्य कडीहरू== *[http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/americas/4087510.stm "The woman taking Chile's top job"] (BBC News) tfqnhmj877d75x20hegruaqxbcefp5o 1369542 1369541 2026-08-13T11:28:01Z Saroj 31493 Synced 6 categories from enwiki ([[:m:User:Saroj/CatSync|CatSync]]) 1369542 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = मिचेल बाचेलेत | image = Portrait Michelle Bachelet.jpg | alt = | caption = आधिकारिक चित्र, सन् २०१४ | office = चिलीको ३३औँ र ३५औँ राष्ट्रपति | term_start = ११ मार्च २०१४ | term_end = ११ मार्च २०१८ | predecessor = [[:en:Sebastián Piñera|सिबास्टियन पिनेरा]] | successor = सिबास्टियन पिनेरा | term_start1 = ११ मार्च २००६ | term_end1 = ११ मार्च २०१० | predecessor1 = [[:en:Ricardo Lagos|रिकार्डो लेगोस]] | successor1 = सिबास्टियन पिनेरा | office2 = सातौँ [[संयुक्त राष्ट्र मानव अधिकार उच्चायुक्तको कार्यालय]] | 1blankname2 = {{nowrap|महासचिव}} | 1namedata2 = [[एन्टोनियो गुटरेस]] | deputy2 = [[:en:Kate Gilmore (UN official)|केट गिल्मोर]] | term_start2 = १ सेप्टेम्बर २०१८ | term_end2 = ३१ अगस्ट २०२२ | predecessor2 = [[:en:Zeid Raad Al Hussein|जैद राद अल हुसेन]] | successor2 = [[:en:Volker Türk|भोल्कर टुर्क]] | office3 = [[प्रशान्त गठबन्धन]]को अस्थायी अध्यक्ष | term_start3 = १ जुलाई २०१६ | term_end3 = ३० जुन २०१७ | predecessor3 = [[:en:Ollanta Humala|ओलन्टा हुमाला]] | successor3 = [[:en:Juan Manuel Santos|हुवान मानुएल सान्तोस]] | office4 = ''यूएन वुमन''की कार्यकारी निर्देशक | 1blankname4 = {{nowrap|महासचिव}} | 1namedata4 = [[वान कि मुन]] | deputy4 = [[लक्ष्मी पुरी]] | term_start4 = १४ सेप्टेम्बर २०१० | term_end4 = १५ मार्च २०१३ | predecessor4 = ''पद स्थापना गरिएको'' | successor4 = लक्ष्मी पुरी (कार्यवाहक) | office5 = [[दक्षिण अमेरिकी राष्ट्रहरूको संघको अस्थायी अध्यक्ष]] | term_start5 = २३ मे २००८ | term_end5 = १० अगस्ट २००९ | predecessor5 = ''पद स्थापना गरिएको'' | successor5 = [[:en:Rafael Correa|राफाएल कोरिए]] | office6 = [[रक्षा मन्त्रालय (चिली)]] | president6 = [[रिकार्डो लेगोस]] | term_start6 = ७ जनवरी २००२ | term_end6 = १ अक्टोबर २००४ | predecessor6 = [[:en:Mario Fernández Baeza|मारियो फर्नान्डेज बेइजा]] | successor6 = [[:en:Jaime Ravinet|जयमी रविनेट]] | office7 = [[स्वास्थ्य मन्त्रालय (चिली)|स्वास्थ्य मन्त्री]] | president7 = रिकार्डो लेगोस | term_start7 = ११ मार्च २००० | term_end7 = ७ जनवरी २००२ | predecessor7 = [[:en:Álex Figueroa|अलेक्स फिगुरोवा]] | successor7 = [[:en:Osvaldo Artaza|ओस्भाल्डो आर्टजा]] | birth_name = भेरोनिका मिचेल बाचेलेत जेरिया | birth_date = {{birth date and age|df=y|1951|9|29}} | birth_place = [[सेन्टियागो]], चिली | death_date = | death_place = | party = [[समाजवादी]] (सन् १९७० देखि) | other_party = [[कन्सर्टासियोन]] (१९८८–२०१३)<br />[[नुएभा मायोरिया]] (२०१३–२०१८) | father = [[अल्बेर्टो बाचालेत]] | mother = [[एन्जेला जेरिया]] | spouse = {{marriage|जर्ज डेभालोस कार्टेस|1978|1984|end={{abbr|sep.|separation}}}} | children = ३ | education = [[चिली विश्वविद्यालय]] (एमडी) | website = {{URL|michellebachelet.cl}} | signature = Firma de Michelle Bachelet.svg | profession = बालरोग विशेषज्ञ / सार्वजनिक स्वास्थ्य चिकित्सक }} '''भेरोनिका मिचेल बाचेलेत जेरिया''' ({{IPA|es|beˈɾonika miˈtʃel βatʃeˈlet ˈxeɾja|lang}}; जन्म २९ सेप्टेम्बर १९५१)<ref>{{Cite web |last= |first= |date=3 October 1951 |title=Certficado de Nacimiento |trans-title=Birth certificate |url=https://es.wikisource.org/wiki/Archivo:CLSRCeI_AP1195109290(1).pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210206124621/https://es.wikisource.org/wiki/Archivo:CLSRCeI_AP1195109290(1).pdf |archive-date=6 February 2021 |access-date=31 July 2026 |website= |publisher=Dirección Nacional del Registro Civil Nacional de la República de Chile}}</ref> एक चिलीकी राजनीतिज्ञ हुन् जसले सन् २००६ देखि २०१० सम्म र सन् २०१४ देखि २०१८ सम्म चिलीको ३३ औँ र ३५ औँ राष्ट्रपतिको रूपमा कार्यभार सम्हालेकी थिइन्। उनी राष्ट्रपति पद सम्हाल्ने चिलीकी पहिलो र हालसम्मकी एक मात्र महिला हुन्। सन् २००५-२००६ को राष्ट्रपतीय निर्वाचनमा ५४% मत प्राप्त गरेकी उनले डिसेम्बर २०१३ मा ६२% भन्दा बढी मतका साथ पुनः चिलीको राष्ट्रपतिमा निर्वाचित भएकी थिइन्, जसले उनलाई सन् १९३२ यताकै पुनः निर्वाचित हुने चिलीकि पहिलो राष्ट्रपति बनायो।<ref>{{cite web |date=16 December 2013 |title=Michelle Bachelet: primera mujer presidenta y primer presidente reelecto desde 1932 |trans-title=Michelle Bachelet: first female president and first re-elected president since 1932 |url=http://www.biobiochile.cl/2013/12/16/bachelet-primera-mujer-presidenta-y-primer-presidente-reelecto-desde-1932.shtml |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305012821/http://biobiochile.cl/2013/12/16/bachelet-primera-mujer-presidenta-y-primer-presidente-reelecto-desde-1932.shtml |archive-date=5 March 2016 |access-date=31 July 2026 |work=Facebook}}</ref> आफ्नो दोस्रो कार्यकालपछि, उनले सन् २०१८ देखि २०२२ सम्म मानवअधिकारका लागि संयुक्त राष्ट्रसंघीय उच्चायुक्तको रूपमा सेवा गरिन्।<ref>{{Cite news |date=8 August 2018 |title=Michelle Bachelet será la nueva Alta Comisionada de la ONU para los Derechos Humanos |trans-title=Michelle Bachelet will be the new UN High Commissioner for Human Rights |url=https://news.un.org/es/story/2018/08/1439272 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210124052722/https://news.un.org/es/story/2018/08/1439272 |archive-date=24 January 2021 |access-date=31 July 2026 |work=Noticias ONU |language=es}}</ref> आफ्नो करियरको सुरूवाती चरणमा, उनी [[:en:UN Women|लैङ्गिक समानता र महिला सशक्तिकरणका लागि संयुक्त राष्ट्रसंघीय निकाय (''युएन वुमन'')]]को पहिलो कार्यकारी निर्देशकको रूपमा नियुक्त भएकी थिइन्। [[सैन्य रणनीति]] समेत अध्ययन गरेकी चिकित्सक बाचेलेतले राष्ट्रपति [[रिकार्डो लेगोस]]को कार्यकालमा स्वास्थ्य मन्त्री र रक्षा मन्त्रीको रूपमा पनि जिम्मेवारी सम्हालेकी थिइन्। उनी तीन सन्तानकी आमा हुन् र आफूलाई [[:en:Agnosticism|अनीश्वरवादी]]का रूपमा परिचय दिन्छिन्।<ref name="agnostic">{{cite news |date=30 December 2005 |title=Bachelet critica a la derecha por descalificarla por ser agnóstica |trans-title=Bachelet criticises the political right for discounting her because of her agnosticism |url=http://www.emol.com/noticias/nacional/2005/12/30/206367/bachelet-critica-a-la-derecha-por-descalificarla-por-ser-agnostica.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141225151905/http://www.emol.com/noticias/nacional/2005/12/30/206367/bachelet-critica-a-la-derecha-por-descalificarla-por-ser-agnostica.html |archive-date=25 December 2014 |access-date=31 July 2026 |publisher=El Mercurio |language=es}}</ref> आफ्नो मातृभाषा [[स्पेनिस]]का अतिरिक्त, उनी [[अंग्रेजी]] भाषा धाराप्रवाह बोल्छिन् र [[जर्मन]], [[फ्रेन्च]] तथा [[पोर्चुगिज]] भाषामा पनि निपुर्ण छिन्।<ref name="govbio">{{cite web |title=Biografía Michelle Bachelet |trans-title=Michelle Bachelet biography |url=http://www.gobiernodechile.cl/viewPresidenta.aspx?Idarticulo=22478 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080312235635/http://www.gobiernodechile.cl/viewPresidenta.aspx?Idarticulo=22478 |archive-date=12 March 2008 |access-date=31 July 2026 |work=Gobierno de Chile |language=es}}</ref> ==संयुक्त राष्ट्रसंघमा मनोनयन== सन् २०२५ सेप्टेम्बर २३ मा चिलीका राष्ट्रपति ग्याब्रिएल बोरिकले बाचेलेतलाई संयुक्त राष्ट्रसंघको आउँदो महासचिवको रूपमा चिलीको तर्फबाट अघि सारेका थिए।<ref>{{Cite news |date=2022-09-24 |title=Chile puts forward ex-president Bachelet for UN top job |language=en-US |work=[[France 24]] |url=https://www.france24.com/en/live-news/20250924-chile-puts-forward-ex-president-bachelet-for-un-top-job |access-date=2026-07-31}}</ref> == पुरस्कार तथा मिडिया मान्यताहरू == * सन् २००६ मा ''[[Forbes|फोर्ब्स]]'' पत्रिकाद्वारा [[Forbes Magazine's List of The World's 100 Most Powerful Women|विश्वका १०० सबैभन्दा शक्तिशाली महिलाहरू]]को सूचीमा १७ औँ स्थानमा परेकी<ref>{{cite news|url=https://www.forbes.com/lists/2006/11/06women_Michelle-Bachelet_Z2QJ.html|access-date=31 July 2026|date=31 August 2006|title=The 100 Most Powerful Women: #17 Michelle Bachelet|work=[[Forbes]]|archive-date=25 October 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20061025134137/http://www.forbes.com/lists/2006/11/06women_Michelle-Bachelet_Z2QJ.html|url-status=live}}</ref> (उनी सन् २००९ मा २२ औँ, सन् २००८ मा २५ औँ,<ref>{{cite news|url=https://www.forbes.com/lists/2008/11/biz_powerwomen08_Michelle-Bachelet_Z2QJ.html|access-date=31 July 2026|date=27 August 2008|title=The 100 Most Powerful Women: #25 Michelle Bachelet|work=[[Forbes]]|archive-date=31 August 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080831051054/http://www.forbes.com/lists/2008/11/biz_powerwomen08_Michelle-Bachelet_Z2QJ.html|url-status=live}}</ref> र सन् २००७ मा २७ औँ स्थानमा थिइन्<ref>{{cite news|url=https://www.forbes.com/lists/2007/11/biz-07women_Michelle-Bachelet_Z2QJ.html|access-date=31 July 2026|date=31 August 2007|title=The 100 Most Powerful Women: #27 Michelle Bachelet|work=[[Forbes]]|archive-date=27 October 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071027095912/http://www.forbes.com/lists/2007/11/biz-07women_Michelle-Bachelet_Z2QJ.html|url-status=live}}</ref>)। सन् २०१४ मा उनी २५ औँ स्थानमा परेकी थिइन्।<ref name=Forbes14>{{cite web|title=The World's 100 Most Powerful Women|url=https://www.forbes.com/power-women/list/#tab:overall|work=Forbes|access-date=31 July 2026|archive-date=20 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170920073036/https://www.forbes.com/power-women/list/#tab:overall|url-status=live}}</ref> * [[Ramón Rubial|रामोन रुबियल]] फाउन्डेसनद्वारा 'स्वतन्त्रता र लोकतन्त्र रक्षा पुरस्कार' (जनवरी २००७)।<ref>{{cite news|url=http://www.elpais.com/articulo/pais/vasco/Bachelet/Vega/estrenan/premios/Ramon/Rubial/elpepuesppvs/20070111elpvas_9/Tes|title=Bachelet y De la Vega estrenan los premios Ramón Rubial|work=El Pais|date=11 January 2007|access-date=31 July 2026|archive-date=22 March 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070322101927/http://www.elpais.com/articulo/pais/vasco/Bachelet/Vega/estrenan/premios/Ramon/Rubial/elpepuesppvs/20070111elpvas_9/Tes|url-status=live}}</ref> * सन् २००८ मा ''[[Time (magazine)|टाइम]]'' पत्रिकाद्वारा विश्वको १५ औँ सबैभन्दा प्रभावशाली व्यक्तिको रूपमा सूचीबद्ध। * [[World Jewish Congress|विश्व यहुदी कांग्रेस]]द्वारा शालोम पुरस्कार (जुन २००८)।<ref>{{cite web|url=http://www.emol.com/noticias/nacional/detalle/detallenoticias.asp?idnoticia=309030|title=Congreso Judío Mundial entrega Premio Shalom a Presidenta Bachelet|date=17 June 2008 |publisher=[[El Mercurio]]|access-date=31 July 2026|archive-date=19 June 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080619074323/http://www.emol.com/noticias/nacional/detalle/detallenoticias.asp?idnoticia=309030|url-status=live}}</ref> * सर्वोच्च नेतृत्व पुरस्कार (अर्जेन्टिना, अक्टोबर २००८)। * [[Vital Voices|भाइटल भोइसेज]]द्वारा ग्लोबल ट्रेलब्लेजर अवार्ड (अक्टोबर २००८)।<ref name="infobae1"/> * जुलाई २००९ मा [[CONMEBOL|कन्मेबोल]]द्वारा दक्षिण अमेरिकी फुटबल मानार्थ अर्डर अफ मेरिट (असाधारण महान् कलर पदवी)।<ref>{{cite web|url=http://www.oem.com.mx/estO/notas/n1256813.htm|title=Conmebol condecoró a Bachelet|publisher=Oem.com.mx|access-date=31 July 2026|archive-date=11 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121011134255/http://www.oem.com.mx/estO/notas/n1256813.htm|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121011134255/http://www.oem.com.mx/estO/notas/n1256813.htm |date=11 October 2012 }}</ref> यस्तो सम्मान पाउने उनी पहिलो महिला हुन्।<ref>{{cite web|url=http://www.cooperativa.cl/bachelet-recibio-el-gran-collar-extraordinario-del-futbol-sudamericano/prontus_nots/2009-07-23/125758.html|title=Bachelet recibió el "Gran Collar Extraordinario" del Fútbol Sudamericano|publisher=Cooperativa.cl|access-date=31 July 2026|archive-date=11 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121011063540/http://www.cooperativa.cl/bachelet-recibio-el-gran-collar-extraordinario-del-futbol-sudamericano/prontus_nots/2009-07-23/125758.html|url-status=live}}</ref> * [[Lisbon|लिसबन]] सहरको चाबी (डिसेम्बर २००९)। * [[Chilectra|चिलेक्ट्रा]]द्वारा २०१० को 'इनर्जी अफ वुमन' अवार्ड्समा 'द्विशताब्दीकी महिला' (अप्रिल २०१०)।<ref>{{cite web|url=http://www.cooperativa.cl/ex-presidenta-bachelet-recibira-el-premio-mujer-del-bicentenario/prontus_nots/2010-04-08/155409.html|title=Ex Presidenta Bachelet recibirá el premio "Mujer del Bicentenario"|publisher=Cooperativa.cl|access-date=31 July 2026|archive-date=11 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121011063902/http://www.cooperativa.cl/ex-presidenta-bachelet-recibira-el-premio-mujer-del-bicentenario/prontus_nots/2010-04-08/155409.html|url-status=live}}</ref> * प्रगतिशील महिला महासंघको अन्तर्राष्ट्रिय पुरस्कार (स्पेन, नोभेम्बर २०१०)। * मियामी सहरको चाबी (नोभेम्बर २०१०)। * फ्लोरिडाको द्वि-राष्ट्रिय चेम्बर्स अफ कमर्सको विश्वव्यापी व्यापारमा नेतृत्वका लागि २०१० को पुरस्कार (नोभेम्बर २०१०)।<ref name="miamigov1"/> * सदस्य, [[Inter-American Dialogue|इन्टर-अमेरिकन डाइलग]] (सन् २०१० देखि)।<ref>{{cite web|url=http://www.thedialogue.org/experts/michelle-bachelet/|title=Inter-American Dialogue {{!}} Michelle Bachelet|website=www.thedialogue.org|date=31 March 2016 |access-date=31 July 2026|archive-date=14 April 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170414081428/http://www.thedialogue.org/experts/michelle-bachelet/|url-status=live}}</ref> * [[Washington Office on Latin America|वासिङ्टन अफिस अन ल्याटिन अमेरिका]]को मानव अधिकार पुरस्कार (नोभेम्बर २०१०)। * [[Women's eNews|वुमेन्स ई-न्यूज]]को 'दशककी न्युजमेकर' पुरस्कार (मे २०११)। * [[Ministry of Defense (Argentina)|अर्जेन्टिनाको रक्षा मन्त्रालय]]को पहिलो 'जनरल जुआना अजुरदुई' पुरस्कार (अप्रिल २०१२)।<ref>{{cite web|url=http://www.elmostrador.cl/noticias/pais/2012/04/25/bachelet-recibe-distincion-del-ministerio-de-defensa-argentino-por-su-lucha-a-favor-de-la-igualdad-de-genero|title=Bachelet recibe distinción del Ministerio de Defensa argentino por su lucha a favor de la igualdad de género|publisher=EFE via El Mostrador|date=25 April 2012|access-date=31 July 2026|archive-date=20 May 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120520213622/http://www.elmostrador.cl/noticias/pais/2012/04/25/bachelet-recibe-distincion-del-ministerio-de-defensa-argentino-por-su-lucha-a-favor-de-la-igualdad-de-genero/|url-status=live}}</ref> * [[Eisenhower Fellowships|आइजनहावर फेलोसिप्स]]को [[Eisenhower Fellowships#The Eisenhower Medal for Leadership and Service|नेतृत्व र सेवाका लागि आइजनहावर पदक]] (मे २०१२)। * २०१२ – ''फरेन पोलिसी'' पत्रिकाद्वारा वर्षका "१० सबैभन्दा प्रभावशाली आइबेरो-अमेरिकी बुद्धिजीवीहरू" मा पर्न सफल। * उनी सन् २०१७ को [[BBC's 100 Women|बिबिसीका १०० महिलाहरू]]मध्ये एकको रूपमा मान्यता प्राप्त भइन्।<ref>{{Cite news |date=2017-09-27 |title=BBC 100 Women 2017: Who is on the list? |language=en-GB |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/world-41380265 |access-date=31 July 2026}}</ref> * सन् २०२४ को लागि [[Indira Gandhi Prize for Peace, Disarmament and Development|शान्ति, निशस्त्रीकरण र विकासका लागि इन्दिरा गान्धी पुरस्कार]]<ref>{{cite web | title=Former President of Chile Michelle Bachelet to be conferred the Indira Gandhi Peace prize | work=The Hindu | date=6 December 2024 | url=https://www.thehindu.com/news/national/former-president-of-chile-michelle-bachelet-to-be-conferred-the-indira-gandhi-peace-prize/article68956103.ece | access-date=31 July 2026 }}</ref> ===मानार्थ उपाधिहरू=== * [[University of Brasília|ब्राजिलिया विश्वविद्यालय]] (अप्रिल २००६)। * [[Universidad de San Carlos de Guatemala|सान कार्लोस दे ग्वाटेमाला विश्वविद्यालय]] (मे २००७)। * [[University of Essex|एसेक्स विश्वविद्यालय]] (अप्रिल २००८)।<ref>{{cite web|url=http://www.essex.ac.uk/honorary_graduates/or/2008/michelle-bachelet-oration.aspx|title=Oration given on 3 April 2008, presented at the Canning House Annual Lecture|publisher=essex.ac.uk|access-date=31 July 2026|archive-date=24 August 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130824221150/http://www.essex.ac.uk/honorary_graduates/or/2008/michelle-bachelet-oration.aspx/|url-status=live}}</ref> * [[Pompeu Fabra University|पोम्पियु फाब्रा विश्वविद्यालय]] (मे २०१०)। * [[National University of Córdoba|कोर्डोबाको राष्ट्रिय विश्वविद्यालय]] (जुन २०१०)।<ref name="cooperativacl">{{cite web|url=http://www.cooperativa.cl/michelle-bachelet-recibira-doble-doctorado-honoris-causa-en-argentina/prontus_nots/2010-05-15/203252.html|title=Michelle Bachelet recibirá doble doctorado "honoris causa" en Argentina|publisher=Cooperativa.cl|access-date=31 July 2026|archive-date=11 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121011063318/http://www.cooperativa.cl/michelle-bachelet-recibira-doble-doctorado-honoris-causa-en-argentina/prontus_nots/2010-05-15/203252.html|url-status=live}}</ref> * [[Catholic University of Córdoba|कोर्डोबाको क्याथोलिक विश्वविद्यालय]] (जुन २०१०)।<ref name="cooperativacl"/> * [[Universidad Internacional Menéndez Pelayo|इन्टरनेसनल मेनेन्डेज पेलायो विश्वविद्यालय]] (सेप्टेम्बर २०१०)। * [[Universidad Autónoma de Santo Domingo|सान्तो डोमिङ्गो स्वायत्त विश्वविद्यालय]] (नोभेम्बर २०१०)।<ref>{{cite web|url=http://www.diariolibre.com/noticias_det.php?id=268527|title=UASD otorgará Doctorado Honoris Causa a Michelle Bachelet, ex presidenta de Chile|publisher=DiarioLibre.com|date=16 November 2010|access-date=31 July 2026|archive-date=1 April 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120401085552/http://www.diariolibre.com/noticias_det.php?id=268527|url-status=live}}</ref> * [[University of Paris III: Sorbonne Nouvelle|पेरिस ३ विश्वविद्यालय: सोर्बोन नुभेल]] (नोभेम्बर २०१०)।<ref>{{cite web|url=http://www.univ-paris3.fr/65561474/0/fiche___pagelibre|title=Université Sorbonne Nouvelle – Paris3 – Docteur Honoris Causa 2010 de l'Université Sorbonne Nouvelle|publisher=Univ-paris3.fr|access-date=31 July 2026|archive-date=24 March 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120324055622/http://www.univ-paris3.fr/65561474/0/fiche___pagelibre/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120324055622/http://www.univ-paris3.fr/65561474/0/fiche___pagelibre/ |date=24 March 2012 }}</ref> * [[Columbia University|कोलम्बिया विश्वविद्यालय]] (मे २०१२)। * [[Université de Montréal|मोन्ट्रियल विश्वविद्यालय]] (२०१२)।<ref>{{cite web|url=https://distinctions.umontreal.ca/luniversite-honore/doctorats-honoris-causa/doctorats-honoris-causa-2012/profil/udemportraits/f/michelle-bachelet-1/|title=Doctorats honoris causa 2012 - Michelle Bachelet|access-date=31 July 2026}}</ref> * [[Freiberg University of Mining and Technology|फाइबर्ग खनन र प्रविधि विश्वविद्यालय]] (अक्टोबर २०१४)।<ref>{{cite web|url=https://tu-freiberg.de/presse/ehrenpromotion-fuer-staatspraesidentin-michelle-bachelet|title=Ehrenpromotion für Staatspräsidentin Michelle Bachelet|date=28 October 2014|access-date=31 July 2026|publisher=TU Freiberg|language=de|archive-date=6 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200406105114/https://tu-freiberg.de/presse/ehrenpromotion-fuer-staatspraesidentin-michelle-bachelet|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200406105114/https://tu-freiberg.de/presse/ehrenpromotion-fuer-staatspraesidentin-michelle-bachelet |date=6 April 2020 }}</ref> * [[Katholieke Universiteit Leuven|केयु लुभेन विश्वविद्यालय]] (जुन २०१५)। * [[University of Évora|इभोरा विश्वविद्यालय]] (मार्च २०१७)।<ref>{{cite web |url=https://expresso.sapo.pt/internacional/2017-03-30-Presidente-chilena-recebe-doutoramento-Honoris-Causa-em-Evora |title=Presidente chilena recebe doutoramento Honoris Causa em Évora |access-date=31 July 2026 |publisher=Expresso |language=pt |archive-date=30 March 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170330114937/http://expresso.sapo.pt/internacional/2017-03-30-Presidente-chilena-recebe-doutoramento-Honoris-Causa-em-Evora |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170330114937/http://expresso.sapo.pt/internacional/2017-03-30-Presidente-chilena-recebe-doutoramento-Honoris-Causa-em-Evora |date=2017-03-30 }}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{Reflist}} ==बाह्य कडीहरू== *[http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/americas/4087510.stm "The woman taking Chile's top job"] (BBC News) [[श्रेणी:सन् १९५१ मा जन्म]] [[श्रेणी:२१औँ शताब्दीका महिला राष्ट्रपतिहरू]] [[श्रेणी:महिला रक्षा मन्त्रीहरू]] [[श्रेणी:महिला सरकार प्रमुखहरू]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:चिलीका राष्ट्रपतिहरू]] 4w8vcne9wyposau66etd89kr17g4mcj 0 151089 1369535 1368394 2026-08-13T11:19:44Z Saroj 31493 Synced 5 categories from enwiki ([[:m:User:Saroj/CatSync|CatSync]]) 1369535 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|अमेरिकी महिला व्यवसायी, पूर्व व्यावसायिक कुस्ती खेलाडी तथा कुस्ती प्रबन्धक (जन्म १९७६)}} {{Infobox person | name = स्टेफनी मिकम्यान | image = Stephanie McMahon November 2018 (cropped).jpg | alt = | caption = सन् २०१८ मा मिकम्यान | birth_name = स्टेफनी मेरी मिकम्यान | birth_date = {{birth date and age|1976|9|24}} | birth_place = [[हार्टफोर्ड, कनेक्टिकट]], अमेरिका | alma_mater = [[बोस्टन विश्वविद्यालय]] ([[विज्ञान स्नातक|बिएस]]) | occupation = {{flatlist|व्यवसायी<br> व्यावसायिक कुस्ती खेलाडी }} | political_party = [[रिपब्लिकन पार्टी (अमेरिका)|रिपब्लिकन पार्टी]] | title = {{plainlist|[[कोनर्स केयर]]की सह-संस्थापक<ref>{{cite web|url=http://www.pittsburghmagazine.com/Best-of-the-Burgh-Blogs/The-412/June-2014/WWEs-Triple-H-and-Stephanie-McMahon-Launch-Connors-Cure-Charity/|title=WWE's Triple H and Stephanie McMahon Launch 'Connor's Cure' Charity|date=June 24, 2014|work=pittsburghmagazine.com|access-date=February 28, 2015|archive-date=September 11, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140911061651/http://www.pittsburghmagazine.com/Best-of-the-Burgh-Blogs/The-412/June-2014/WWEs-Triple-H-and-Stephanie-McMahon-Launch-Connors-Cure-Charity/|url-status=live}}</ref> }} | years_active = {{plainlist|सन् १९८९–वर्तमान (व्यवसाय) <br>सन् १९९८–२०१८ (कुस्ती) }} | boards = {{indented plainlist| [[एड काउन्सिल]] (सन् २०२०–वर्तमान)<ref>{{cite web|url=https://bleedingcool.com/tv/wwe-cbo-stephanie-mcmahon-joins-ad-council-to-drive-social-change/|title=WWE CBO Stephanie McMahon Joins Ad Council to Drive Social Change|work=Bleeding Cool|date=April 28, 2020|access-date=September 25, 2022|archive-date=September 25, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220925221017/https://bleedingcool.com/tv/wwe-cbo-stephanie-mcmahon-joins-ad-council-to-drive-social-change/|url-status=live}}</ref> पिट्सबर्ग बाल अस्पताल फाउन्डेसन (सन् २०१५–वर्तमान)<ref>{{cite web|url=https://community.wwe.com/hope/news/stephanie-mcmahon-joins-childrens-hospital-pittsburgh-foundation-board-trustees|title=Stephanie McMahon joins Children's Hospital of Pittsburgh Foundation Board of Trustees|work=WWE Community|access-date=September 25, 2022|archive-date=September 25, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220925221029/https://community.wwe.com/hope/news/stephanie-mcmahon-joins-childrens-hospital-pittsburgh-foundation-board-trustees|url-status=live}}</ref> युएसओ मेट्रोपोलिटन वासिङ्टन (सन् २०११–वर्तमान)<ref>{{cite web|url=http://www.usometrodc.org/page.php?p=65|title=Home|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714134125/http://www.usometrodc.org/page.php?p=65|archive-date=July 14, 2014|work=usometrodc.org}}</ref> [[डब्ल्यूडब्ल्यूई]] (सन् २०१५–२०२३)<ref>{{cite web|url=http://corporate.wwe.com/news/2015/wwe-elects-stephanie-mcmahon-paul-levesque-and-robyn-peterson-to-b-o-d|title=WWE Elects Stephanie McMahon, Paul Levesque and Robyn Peterson to B.O.D.|work=WWE Corporate|archive-url=https://web.archive.org/web/20150226202651/http://corporate.wwe.com/news/2015/wwe-elects-stephanie-mcmahon-paul-levesque-and-robyn-peterson-to-b-o-d|archive-date=February 26, 2015}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150226202651/http://corporate.wwe.com/news/2015/wwe-elects-stephanie-mcmahon-paul-levesque-and-robyn-peterson-to-b-o-d |date=February 26, 2015 }}</ref> }} | spouse = {{Marriage|[[ट्रिपल एच|पल लभेक]]|October 25, 2003}} | children = ३ | parents = {{ubli|[[भिन्स मिकम्यान]]|[[लिन्डा मिकम्यान|लिन्डा]]}} | family = [[मिकम्यान परिवार]] | website = | module = {{Infobox professional wrestler |child = yes |ring_names = {{ubli|'''स्टेफनी मिकम्यान'''<ref name="OWOW"/>|स्टेफनी म्याकमोहन-हेल्म्सले<ref name="OWOW"/>}} |height = {{height|ft=5|in=8}}<ref name=cagematch>{{cite web|title=Stephanie McMahon|url=http://www.cagematch.net/?id=2&nr=463&name=Stephanie+McMahon|publisher=CAGEMATCH.net|access-date=June 1, 2015|archive-date=April 6, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160406002821/http://www.cagematch.net/?id=2&nr=463&name=Stephanie+McMahon|url-status=live}}</ref> |weight = {{convert|143|lb|kg}}<ref name=cagematch/> |billed = [[ग्रिनविच, कनेक्टिकट]] |debut = जुन २७, १९९८ |retired = [[रेसलमेनिया ३४|अप्रिल ८, २०१८]] }} | signature = Stephanie McMahon signature.png }} '''स्टेफनी मेरी मिकम्यान लभेक'''<ref name=rxmuscleInterview>{{cite web|last=Palumbo|first=Dave|title=Stephanie Levesque: First Daughter of the WWE, Super Mom of 3, Woman with Food Demons!|url=http://www.rxmuscle.com/articles/bios-a-interviews/4792-stephanie-levesque-first-daughter-of-the-wwe,-super-mom-of-3,-woman-with-food-demons.html|work=RXMuscle|access-date=December 30, 2011|archive-date=March 13, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160313200903/http://rxmuscle.com/articles/bios-a-interviews/4792-stephanie-levesque-first-daughter-of-the-wwe,-super-mom-of-3,-woman-with-food-demons.html|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160313200903/http://rxmuscle.com/articles/bios-a-interviews/4792-stephanie-levesque-first-daughter-of-the-wwe,-super-mom-of-3,-woman-with-food-demons.html |date=March 13, 2016 }}</ref> ({{IPAc-en|m|ə|k|ˈ|m|æ|n||l|ə|ˈ|v|ɛ|k}} {{respell|mək|MAN||lə|VEK}}; {{née|'''मिकम्यान'''}}; जन्म सेप्टेम्बर २४, १९७६)<ref name="OWOW">{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/profiles/s/stephanie-mcmahon.html|title=Stephanie McMahon Profile|access-date=May 1, 2008|publisher=Online World of Wrestling|archive-date=July 30, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120730035237/http://www.onlineworldofwrestling.com/profiles/s/stephanie-mcmahon.html|url-status=dead}}</ref> एक अमेरिकी महिला व्यवसायी तथा सेवानिवृत्त व्यावसायिक कुस्ती खेलाडी हुन्। उनी सन् १९९८ र २०२३ को बीचमा [[डब्ल्यूडब्ल्यूई]] भित्रका विभिन्न भूमिकाहरूका लागि परिचित छिन्।<ref>{{cite web|url=https://variety.com/2023/tv/news/stephanie-mcmahon-resigns-wwe-1235484593/|title=Stephanie McMahon Resigns as Co-CEO of WWE|work=Variety|language=EN|date=January 10, 2023|access-date=January 10, 2023|archive-date=January 10, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230110234938/https://variety.com/2023/tv/news/stephanie-mcmahon-resigns-wwe-1235484593/|url-status=live}}</ref> [[भिन्स मिकम्यान|भिन्स]] र [[लिन्डा मिकम्यान]]की छोरी, उनी [[मिकम्यान परिवार]]को सदस्यको रूपमा चौथो पुस्ताकी कुस्ती प्रवर्द्धक हुन्। उनले १३ वर्षको उमेरमा डब्ल्यूडब्ल्यूईको लागि काम गर्न सुरु गरेकी थिइन् भने त्यसबेला उनले क्याटलगको लागि मर्चेन्डाइजको मोडेलिङ पनि गर्दै थिइन्। मिकम्यानले सन् १९९९ मा [[द अन्डरटेकर]]सँगको कथानकको एक भागको रूपमा डब्ल्यूडब्ल्यूई (त्यतिबेला विश्व कुस्ती महासङ्घ (डब्ल्यूडब्ल्यूएफ)) को लागि नियमित रूपमा प्रसारणमा देखा पर्न थालिन्। [[टेस्ट (कुस्ती खेलाडी)|टेस्ट]]सँगको पर्दामा सङ्क्षिप्त सम्बन्ध पछि, मिकम्यानको [[ट्रिपल एच]]सँग संलग्नता भएको थियो जसलाई उनले पर्दामा र पछि वास्तविक जीवनमा पनि विवाह गरेकी थिइन्। उनले डब्ल्युडब्ल्युएफ महिला उपाधि एकपटक जितेकी थिइन्। सन् २००१ मा, उनी [[द इन्भेजन (व्यावसायिक कुस्ती)|द इन्भेजन]]को समयमा [[एक्स्ट्रिम च्याम्पियनसिप रेस्लिङ]]की मालिक थिइन्। अर्को वर्ष, उनी स्म्याकडाउनको महाप्रबन्धक थिइन्, तर आफ्नो बुबा सँगको [["आई क्विट" खेल]] पछि उनी नियमित रूपमा टेलिभिजनमा देखा पर्न छाडेकी थिइन्। धेरै वर्षसम्म केवल छिटपुट उपस्थितिहरू गरेपछि, मिकम्यानले सन् २००८ मा ''[[डब्ल्युडब्ल्युई र|र]]''मा सामान्य प्रबन्धकको रूपमा नियमित रूपमा प्रसारणमा फर्किएको केही समयपछि पुनः अनुपस्थित भएकी थिइन्। उनी सन् २०१३ मा उनी नियमित रूपमा पर्दामा फर्किँदै यसपटक न्याय गर्ने, धम्की दिने मालिकको व्यक्तित्वको साथमा पर्दाकी प्रमुख सञ्चालन अधिकारी ट्रिपल एचपछिको प्रमुख व्यक्तित्व थिइन्। एक शक्ति जोडीको रूपमा, उनीहरूले [[द अथोरिटी (व्यावसायिक कुस्ती)|द अथोरिटी]] गुट गठन गरेका थिए जसले प्रायः छायाँमा रहेका आदेशहरू अन्य समूह सदस्यहरूलाई दिने गर्दथे भने उनीहरूले "व्यवसायको लागि यो कार्य उत्तम रहेको" भनी बताउँदै र[सार्वजनिक स्नेहको प्रदर्शनमा संलग्न हुन्थे। मिकम्यानले अप्रिल २०१८ मा [[रेसलमेनिया ३४]]मा आफ्नो अन्तिम इन-रिङ खेल खेलेकी थिइन् जसपछि उनले कम्पनी भित्र कार्यकारी भूमिकाहरूमा ध्यान केन्द्रित गर्न जारी राखिन्। मिकम्यानको व्यावसायिक जीवन न्युयोर्कमा डब्ल्युडब्ल्युएफ कार्यालयहरूको लागि लेखा कार्यकारीको रूपमा सुरु भएको थियो भने त्यसपछि उनी कम्पनीकी मुख्य लेखिका र रचनात्मक लेखन निर्देशक बनेकी थिइन्। सन् २००६ मा, उनी रचनात्मक लेखनको वरिष्ठ उपाध्यक्षमा पदोन्नति भइन्। एक वर्षपछि, उनी रचनात्मककी कार्यकारी उपाध्यक्ष बनिन्। सन् २०१३ देखि २०२२ सम्म, मिकम्यानले कम्पनीकी प्रमुख ब्रान्ड अधिकारीको रूपमा सेवा गरिन्। जुलाई २०२२ मा, उनको बुबाको यौन तस्करी र उत्पीडनको आरोप र मुखबन्दी पैसा तिरेको कारणले अवकाश पछि मिकम्यानलाई सङ्क्षिप्त रूपमा प्रमुख कार्यकारी अधिकारी र अध्यक्षा र पछि [[निक खान]]सँगै डब्ल्युडब्ल्युईको सह-प्रमुख कार्यकारी अधिकारी नामित गरिएको थियो।<ref>{{Cite web|title=WWE & Board of Directors Announce New CO-CEOs Stephanie McMahon and Nick Khan|url=https://corporate.wwe.com/news/company-news/2022/07-25-2022|access-date=January 11, 2023|publisher=WWE|language=en|archive-date=July 25, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220725131535/https://corporate.wwe.com/news/company-news/2022/07-25-2022|url-status=live}}</ref> उनले जनवरी २०२३ मा आफ्नो बुबाको कम्पनीमा फिर्ता पछि डब्ल्युडब्ल्युईबाट राजीनामा दिएकी थिइन्। == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:सन् १९७६ मा जन्म]] [[श्रेणी:अमेरिकी महिला व्यावसायिक कुस्ती खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:अमेरिकी चलचित्र अभिनेत्रीहरू]] [[श्रेणी:अमेरिकी टेलिभिजन अभिनेत्रीहरू]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] smg55s2mkbhot13q023v894eobyu97o 0 151179 1369397 1369299 2026-08-12T12:04:33Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1369397 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|नेपालको हिमाल शृङ्खला}} {{Infobox mountain | name = धवलागिरि हिमशृङ्खला | image = Mt.Dhaulagiri Range.jpg | highest = [[धवलागिरि हिमाल|धवलागिरि]] | elevation = | elevation_m = | elevation_ft = | elevation_ref = | elevation_system = | prominence = | prominence_m = | prominence_ft = | prominence_ref = | parent_peak = | isolation = | isolation_km = | isolation_mi = | isolation_parent = | isolation_ref = | listing = | image_map = {{OSM Himalaya|lat_d=28.7|long_d=83.5|zoom=7}} | coordinates = | coordinates_ref = <!----------------------- DIMENSIONS --> | length_km = ५० | width_km = १५ | country = नेपाल | state = [[गण्डकी प्रदेश]] | state_type = प्रदेश }} '''धवलागिरी''' [[हिमशृङ्खला]] [[नेपाल]]को [[कालीगण्डकी नदी|कालीगण्डकी]] देखि पश्चिममा [[भेरी नदी]]सम्म १२० किमी (७५ माइल) सम्म फैलिएको छ। यो हिमशृङ्खला उत्तर र दक्षिण-पश्चिममा भेरी नदीका सहायक नदीहरू र दक्षिण-पूर्वमा [[म्याग्दी खोला]]द्वारा घेरिएको छ। यो शृङ्खला [[अन्नपूर्ण हिमाल]]बाट ६५ किमी (४० माइल) उत्तर-पश्चिममा नेपालको [[म्याग्दी जिल्ला]]मा अवस्थित छ।<ref>{{cite web|author=Elite Explorer |title=Dhaulagiri |url=https://elitexplorer.com/package/dhaulagiri-circuit-trekking/ |website=elitexplorer.com}} {{web archive|url=https://web.archive.org/web/20250124093739/https://elitexplorer.com/package/dhaulagiri-circuit-trekking/|date=24 January 2025}}</ref> == भूगोल == ५,३५५ मिटर अग्लो फ्रेन्च पासको ठीक पूर्वमा एक्लै उभिएको धवलागिरि प्रथमबाट यसको नामकरण गरिए तापनि, बाँकी धवलागिरि हिमशृङ्खला आफैँमा एक पूर्ण रूपमा स्वतन्त्र हिमशृङ्खला हो। यसको दोस्रो अग्लो शिखर, [[धवलागिरि द्वितीय]], पृथ्वीको ३०औँ अग्लो हिमाल हो। नामकरण गरिएका अधिकांश ७,००० मिटरभन्दा अग्ला चुचुराहरू पश्चिम-उत्तर-पश्चिम तर्फ फैलिएको हिमशृङ्खलामा अवस्थित छन्।<ref name="wikimapia" /> क्रम अनुसार ती धवलागिरि द्वितीय, तृतीय, पाँचौँ, चौथो, जङ्क्सन पिक, चुरेन पूर्व, मध्य र पश्चिम, पुथा हिउँचुली र हिउँचुली पाटन हुन्। फल्स जङ्क्सन पिक, धवलागिरि ६ र गुर्जा हिमाल जङ्क्सन पिकबाट दक्षिणतर्फ फैलिएको हिमशृङ्खलामा अवस्थित छन्।<ref name="aj_1971" /> ब्रिटिस अल्पाइन क्लबको<ref>{{cite web|title=The Alpine Club|url=http://www.alpine-club.org.uk/|access-date=21 April 2011}}</ref> हिमालयन इन्डेक्सले ६,००० मिटरभन्दा अग्ला थप ३७ वटा चुचुराहरू सूचीबद्ध गरेको छ।<ref>{{cite web|title=Himalayan Index|url=http://www.alpine-club.org.uk/hi/index.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140622192212/http://www.alpine-club.org.uk/hi/index.htm|archive-date=22 June 2014|access-date=21 April 2011|publisher=U.K. Alpine Club}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140622192212/http://www.alpine-club.org.uk/hi/index.htm |date=22 June 2014 }}</ref> चुरेन र पुथा हिउँचुलीको बिचमा पर्ने मुख्य हिमशृङ्खलाको उत्तरतर्फ ६,१८२ मिटर अग्लो ''पोटा हिमाल'' (फिनम्याप पाना २८८३-०१ "छेधुल गुम्बा") अवस्थित छ। पोटा हिमाललाई काठमाडौँमा आधारित प्रतिष्ठित पर्वतारोहण विवरणकार तथा पत्रकार [[इलिजाबेथ हली]]को सम्मानमा अनौपचारिक रूपमा ''पिक हली'' नामकरण गरिएको छ। भेरी नदीको नजिकै रहेको पश्चिमी छेउको हिउँचुली पाटनलाई स्थानीय रूपमा सिस्ने वा मुर्काट्टा हिमाल भनिन्छ। यो वि.सं २०५२ देखि २०६२ सम्म भएको [[माओवादी जनयुद्ध]]का क्रममा [[रूकुम जिल्ला|रूकुम]] र [[रोल्पा जिल्ला|रोल्पा]] जिल्लामा आधारित विद्रोहीहरूका लागि एक ऐतिहासिक पहिचानको रूपमा रहेको थियो। == चुचुराहरू == [[चित्र:ISS056-E-201411 - View of Nepal - Jirbang - Manapati - Manapathi East - Dhaulagiri I - Tukuche Peak - Dhaulagiri V - II (cropped).jpg|thumb|जिरबाङ, मनापाथी, धवलागिरी प्रथम, [[टुकुचे हिमाल]] र धवलागिरी द्वितीय हिमालहरू]] {| class="wikitable plainrowheaders sortable" !हिमाल !उचाइ (मि) !उचाइ (फिट) !निर्देशाङ्क ![[सापेक्षिक उचाइ]] (मि) !प्रथम आरोहण |- |[[धवलागिरि हिमाल|धवलागिरि प्रथम]] | align="right" |८,१६७ | align="right" |२६,७९५ |{{coord|28|41|54|N|83|29|15|E|type:mountain_region:NP_scale:100000|format=dms|display=inline}} | align="right" |३,३५७ | align="right" |१९६० |- |[[धवलागिरि द्वितीय]] | align="right" |७,७५१ | align="right" |२५,४३० |{{coord|28|45|50|N|83|23|15|E|name=Dhaulagiri II}} | align="right" |२,३९१ | align="right" |१९७१ |- |[[धवलागिरि तृतीय]] | align="right" |७,७१५ | align="right" |२५,३११ |{{coord|28|45|17|N|83|22|37|E|name=Dhaulagiri III}} | align="right" |१३५ | align="right" |१९७३ |- |[[धवलागिरि चौथो]] | align="right" |७,६६१ | align="right" |२५,१३५ |{{coord|28|44|12|N|83|18|52|E|name=Dhaulagiri IV}} | align="right" |४६९ | align="right" |१९६९ |- |[[धवलागिरि पाँचौँ]] | align="right" |७,६१८ | align="right" |२४,९९२ |{{coord|28|44|05|N|83|21|41|E|name=Dhaulagiri V}} | align="right" |३४० | align="right" |१९७५ |- |[[चुरेन हिमाल]] | align="right" |७,३८५ | align="right" |२४,२२९ |{{coord|28|44|06|N|83|12|58|E|name=Churen Himal (Main)}} | align="right" |६०० | align="right" |१९७० |- |[[चुरेन हिमाल (पूर्व)]] | align="right" |७,३७१ | align="right" |२४,१८३ |{{coord|28|44|33|N|83|13|51|E|name=Churen Himal (East)}} | align="right" |१५० | align="right" |१९७० |- |[[चुरेन हिमाल (पश्चिम)]] | align="right" |७,३७१ | align="right" |२४,१८३ |{{coord|28|43|55|N|83|12|45|E|name=Churen Himal (West)}} | align="right" |७० | align="right" |१९७० |- |[[धवलागिरी छैटौँ]] | align="right" |७,२६८ | align="right" |२३,८४५ |{{coord|28|42|30|N|83|16|32|E|name=Dhaulagiri VI}} | align="right" |४५३ | align="right" |१९७० |- |[[पुथा हिउँचुली]] (धवलागिरी सातौँ) | align="right" |७,२४६ | align="right" |२३,७७३ |{{coord|28|44|50|N|83|08|55|E|name=Putha Hiunchuli}} | align="right" |१,१५१ | align="right" |१९५४ |- |[[गुर्जा हिमाल]] | align="right" |७,१९३ | align="right" |२३,५९९ |{{coord|28|40|26|N|83|16|37|E|name=Gurja Himal}} | align="right" |५०० | align="right" |१९६९ |- |[[फल्स जङ्क्सन पिक]] | align="right" |७,१५० | align="right" |२३,४५८ |{{coord|28|43|00|N|83|16|38|E|name=False Junction Peak}} | align="right" |४०० | align="right" |१९७० |- |जङ्क्सन पिक | align="right" |७,१०८ | align="right" |२३,३२० |{{coord|28|43|19|N|83|16|38|E|name=Junction Peak}} | align="right" |२० | align="right" |१९७२ |- |[[पिक हली]] | align="right" |६,१८२ | align="right" |२०,२८२ |{{coord|28|46|33|N|83|11|45|E|name=Peak Hawley}} | align="right" |३५० | align="right" |२००८ |- |[[हिउँचुली पाटन]] | align="right" |५,९११ | align="right" |१९,१८५ |{{coord|28|49|39|N|82|37|1|E|name=Hiunchuli Patan}} | align="right" |१,३१० | align="right" |२०१३ |} † ५०० मिटर (१,६४० फिट) भन्दा बढी [[सापेक्षिक उचाइ|सापेक्षिक उचाइ]] भएका ७,२०० मिटरभन्दा अग्ला चुचुराहरूलाई मात्र [[विश्वका सर्वोच्च हिमालहरूको सूची|वरियतामा]] राखिएको छ। ‡ चुरेन हिमालका तीन चुचुराहरूको स्थिति स्पष्ट छैन र स्रोतहरू अनुसार तिनीहरूको उचाइ फरक-फरक पाइन्छ।<ref name="neate">Neate "High Asia"</ref><ref name="aaj_1985" /><ref name="finnmap">Finnmap (topographic map) of Dhaulagiri Himal</ref> माथि दिइएका निर्देशाङ्क, उचाइ र प्रमिनन्सका मानहरू फिनम्यापबाट लिइएका हुन्।<ref name="finnmap" /> प्रथम आरोहणको विवरण निटबाट लिइएको हो,<ref name="neate" /> तर चुरेन हिमाल पूर्वको पहिलो आरोहण वास्तवमा तीनवटा मध्ये सबैभन्दा अग्लो चुचुरोको थियो कि थिएन भन्ने स्पष्ट छैन, किनकि निटले चुरेन हिमाल मध्यलाई चुरेन हिमाल पूर्वको ७,३२० मिटरको उप-चुचुरोको रूपमा सूचीबद्ध गरेका छन्। == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:नेपालका हिमशृङ्खलाहरू]] [[श्रेणी:गण्डकी प्रदेशको भूगोल]] 2i7n3eu901frl0y6nlnwes66urassmo 0 151186 1369452 1369168 2026-08-13T02:36:08Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1369452 wikitext text/x-wiki {{Infobox food | name = वडाई | alternate_name = वडा, वडे, वडाई, बारा | image = Medu Vadas.JPG | image_size = 250px | caption = [[नरिवल]]को चटनीसँग परोसिएको [[मेदु वडा]] | country = [[भारत]] | region = [[भारत]], [[श्रीलङ्का]], [[पाकिस्तान]], [[बङ्गलादेश]], [[सिङ्गापुर]], [[मलेसिया]], [[म्यानमार]], [[ट्रिनिडाड र टोबागो]], [[गयाना]], [[सुरिनाम]], [[दक्षिण अफ्रिका]]<ref name="Mesthrie">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Qm5uDwAAQBAJ&q=bara+indian+snack+in+south+africa&pg=PT144|title=Language in Indenture: A Sociolinguistic History of Bhojpuri-Hindi in South Africa|first=Rajend|last=Mesthrie|date=14 September 2018|publisher=Routledge|isbn=9780429785788|access-date=3 October 2019|via=Google Books}}</ref> [[मौरिसस]], [[फिजी]] | course = नास्ता, खाजा | similar_dish = [[बर्मी फ्रिटर]] }} '''वडाई'''{{efn|यसका क्षेत्रीय नामहरूमा '''वडाई''', '''वाडा''', '''बारा'', र ''बोरा''' पर्छन्। {{IPA|hi|ʋəɽaː|ipa}}}} भारतको उत्पत्तिस्थल भएको स्वादिलो तारेको [[खाजा]]को एक प्रकार हो। वडालाई विभिन्न रूपमा [[फ्रिटर]], [[कटलेट]] वा [[डम्पलिङ]]का रूपमा वर्णन गरिन्छ।<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=SZSH3ok5_SsC&pg=PA3 |title=Asian Dumplings |author=Andrea Nguyen |publisher=[[Ten Speed Press]] |year=2011 |isbn=9781607740926 |page=3 }}</ref><ref name="VKJ_2016">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=bjg0CwAAQBAJ&pg=PA401 |title=Indigenous Fermented Foods of South Asia |editor=V. K. Joshi |publisher=CRC Press |year=2016 |isbn=9781439887905 |page=401 }}</ref> वडामा कहिलेकाहीँ तरकारीको भराइ गरिन्छ र परम्परागत रूपमा यसलाई [[चटनी]] तथा [[साम्भर]]सँग परोसिन्छ। [[उत्तर भारत]] र [[पाकिस्तान]]मा '''भल्ला''' यस्तै प्रकारको परिकार हो। यो [[चाट]] पसल तथा ठेलाहरूमा बिक्री गरिन्छ। यसमा हरियो सिमीको लेदोमा मसला मिसाएर त्यसलाई गहिरो तेलमा तारेर क्रोकेट बनाइन्छ। त्यसपछि यसलाई [[दही]], सोंठको [[चटनी]] (सुक्खा अदुवा र इमलीको चटनी) तथा विभिन्न मसलाले सजाएर परोसिन्छ। भल्ला सामान्यतया [[आलु टिक्की]]को विपरीत चिसो अवस्थामा परोसिन्छ। वडाका विभिन्न प्रकारहरू फरक–फरक सामग्रीबाट बनाइन्छन्। यसमा [[दलहन]] (जस्तै, दक्षिण भारतको [[मेदु वडा]]) देखि [[आलु]] (जस्तै, [[महाराष्ट्र]]को [[बटाटा वडा]]) सम्मका सामग्री प्रयोग गरिन्छ। यी प्रायः बिहानको खाजा वा हल्का खाजाका रूपमा परोसिन्छन्। साथै, यिनलाई [[दही वडा]], [[वडा पाव]] र [[डबल्स]] जस्ता अन्य परिकारहरू बनाउन पनि प्रयोग गरिन्छ। यी प्रायः नास्ता वा खाजाको परोसिन्छन्। साथै, यिनलाई [[दही वडा]], [[वडा पाव]] र [[डबल्स]] जस्ता अन्य परिकारहरू बनाउन पनि प्रयोग गरिन्छ। == इतिहास == [[के. टी. आचाय]]का अनुसार, वडाइ (वडा) को उल्लेख ईसापूर्व १०० देखि ईस्वी संवत् ३०० सम्मको [[सङ्गम साहित्य]]मा पाइन्छ।<ref>{{cite web |url=http://www.hinduonnet.com/seta/2004/10/21/stories/2004102100111600.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20071014222427/http://hinduonnet.com/seta/2004/10/21/stories/2004102100111600.htm |url-status=usurped |archive-date=14 October 2007 |title=The Hindu : Sci Tech / Speaking Of Science : Changes in the Indian menu over the ages |work=hinduonnet.com |access-date=26 July 2015 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100826122930/http://www.hinduonnet.com/seta/2004/10/21/stories/2004102100111600.htm |date=26 August 2010 }}</ref> वडाको एक प्रकारलाई १२औँ शताब्दीमा [[सोमेश्वर तृतीय]]द्वारा संकलित संस्कृत विश्वकोश ''[[मानसोल्लास]]'' मा "वटक" भनेर उल्लेख गरिएको छ। सोमेश्वर तृतीयले हालको [[कर्नाटक]] क्षेत्रबाट शासन गरेका थिए। यस विधिमा मुगको दाललाई भिजाएर बोक्रा हटाइन्छ र लेदो बनाएर पिसिन्छ। त्यसपछि उक्त लेदोलाई गोलाकार डल्ला बनाई गहिरो तेलमा तारिन्छ।<ref>{{cite book |author=Pat Chapman |title=India Food and Cooking: The Ultimate Book on Indian Cuisine |url=https://books.google.com/books?id=1tq5PwAACAAJ&pg=PA21 |year=2009 |publisher=New Holland Publishers |isbn=978-1-84537-619-2 |page=21 }}</ref> हालका [[बिहार]] र [[उत्तर प्रदेश]] राज्यहरूका प्रारम्भिक साहित्यमा पनि ''बरा'' (वडा) र ''मुङ्गौरा'' ([[मुगी|मुग]]बाट बनाइएको वडा) को उल्लेख पाइन्छ।<ref name="KTA_2003">{{cite book |author=K.T. Achaya |title=The Story of Our Food |url=https://books.google.com/books?id=bk9RHRCqZOkC&pg=PA84 |year=2003 |publisher=Universities Press |isbn=978-81-7371-293-7 |pages=84–85 }}</ref> उन्नाइसौँ शताब्दीको मध्यदेखि बीसौँ शताब्दीको प्रारम्भसम्म उत्तर प्रदेश र बिहारबाट धेरै आप्रवासीहरू [[ट्रिनिडाड र टोबागो]], [[गयाना]], [[सुरिनाम]], [[दक्षिण अफ्रिका]],<ref name="Mesthrie">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Qm5uDwAAQBAJ&q=bara+indian+snack+in+south+africa&pg=PT144|title=Language in Indenture: A Sociolinguistic History of Bhojpuri-Hindi in South Africa|first=Rajend|last=Mesthrie|date=14 September 2018|publisher=Routledge|isbn=9780429785788|access-date=3 October 2019|via=Google Books}}</ref> [[मौरिसस]] र [[फिजी]] जस्ता स्थानहरूमा करारबद्ध श्रमिकका रूपमा आप्रवासन गरे। यी देशहरूमा बरा भारतीय खानाको एक महत्त्वपूर्ण हिस्सा बन्यो। ट्रिनिडाड र टोबागोमा बरा त्यहाँको सबैभन्दा प्रसिद्ध सडक परिकारमध्ये एक [[डबल्स (खाना)|डबल्स]]को एउटा प्रमुख अङ्ग बन्यो। डबल्समा दुईवटा बराबीच करीमा पकाइएको चना राखिन्छ र त्यसमा विभिन्न [[चटनी]] वा अचार थपिन्छ।<ref name="facebook.com">{{cite web|author=post |url=https://m.facebook.com/MatchstixGrillFood/posts/809929902376659 |title=History of doubles |publisher= M.facebook.com |access-date=2019-05-17}}</ref><ref name="Mohan 2015">{{cite web | last=Mohan | first=Neki | title=Street food of Trinidad, Tobago gains popularity worldwide | website=WPLG | date=June 28, 2015 | url=https://www.local10.com/news/street-food-of-trinidad-tobago-gains-popularity-in-south-florida | access-date=February 9, 2018 | archive-date=26 June 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180626140851/https://www.local10.com/news/street-food-of-trinidad-tobago-gains-popularity-in-south-florida | url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180626140851/https://www.local10.com/news/street-food-of-trinidad-tobago-gains-popularity-in-south-florida |date=June 26, 2018 }}</ref> धेरै दक्षिण भारतीयहरू पनि यी देशहरूमा आप्रवासन गरे र वडाको आफ्नो संस्करण पनि त्यहाँ पुर्‍याए। उदाहरणका लागि, गयानामा यसलाई उत्तर भारतीय बराबाट छुट्याउन मद्रासी बरा वा वडै भनेर चिनिन्छ। == तयारी == [[File:Vada food 2.jpg|thumb|right|तेलमा गहिरो गरी तारिँदै गरेको [[मेदु वडा]]]] वडा [[दलहन]], [[साबुदाना]] वा [[आलु]]बाट बनाउन सकिन्छ। यसमा सामान्यतया प्रयोग गरिने दलहनहरूमा [[रहर (दाल)|रहर]], [[चना]], [[मास]] र [[मुगी]] पर्छन्। स्वाद र पोषण मूल्य बढाउन तरकारी तथा अन्य सामग्रीहरू पनि थपिन्छन्।<ref name="UR_2001">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=zXHVH-hqVE4C&pg=PA294 |title=Basic Food Preparation |edition=3rd |editor=Usha Raina |display-editors=etal |publisher=Orient Blackswan |year=2001 |isbn=9788125023005 |pages=294–295 }}</ref> दलहनबाट बनाइने वडाका लागि, दलहन (''दाल'') लाई पानीमा भिजाएर त्यसपछि पिसेर लेदो बनाइन्छ। त्यस लेदोमा [[जीरा]]का दाना, [[प्याज]], करीका पात (कहिलेकाहीँ पहिले नै हल्का भुटिएका), नुन, [[खुर्सानी]] वा [[मरिच]]का दाना जस्ता अन्य सामग्रीहरू मिसाइन्छ। पसलहरूमा ठूलो परिमाणमा बनाउँदा वडालाई फुलिलो बनाउन र किण्वन प्रक्रियामा सुधार ल्याउन प्रायः [[अदुवा]] र खाने सोडा पनि मिसाइन्छ। त्यसपछि मिश्रणलाई आकार दिएर गहिरो तेलमा तारिन्छ, जसबाट बाहिरपट्टि कुरकुरे र भित्रपट्टि फुलिलो वडा तयार हुन्छ। ''कल्मी'' वडाको तयारीमा तयार भएको वडालाई टुक्रामा काटेर पुनः तारिन्छ।<ref name="UR_2001"/> == टिप्पणी == {{notelist}} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== {{commons category|Vada (snack)}} [[श्रेणी:दक्षिण भारतीय खाना]] [[श्रेणी:केरलको खाना]] mf60e2av96jzwmi8wpdxootjrozf5er 0 151218 1369429 1369395 2026-08-12T16:05:35Z पर्वत सुवेदी 31224 /* */ 1369429 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = गौँथली | native_name = | image = Gauthali Film Poster.jpg | caption = चलचित्रको प्रदर्शन पोस्टर | director = डा. कपिल रिजाल | screenplay = डा. कपिल रिजाल | story = [[भोला रिजाल|डा. भोला रिजाल]] | producer = [[सुमन गिरी]] <br> कपिल रिजाल | starring = [[अरुण क्षेत्री]] <br> सिम्रन खड्का <br> [[मदनकृष्ण श्रेष्ठ]] <br> प्रकाश घिमिरे | cinematography = हरि हुमागईँ | editing = मिलन श्रेष्ठ | music = आशिष कार्की | studio = भोला रिजाल प्रोडक्सन <br> सुमन गिरी प्रोडक्सन | distributor = रिच इन्टरटेनमेन्ट <br> एप्पल इन्टरटेनमेन्ट <br> एफ.डी. कम्पनी | released = {{प्रदर्शन मिति|२०८३ साउन १}} | runtime = १४० मिनेट <ref>{{Cite web |date=4 August 2026 |title=''Gauthali'' (12A) |url=https://www.ifco.ie/en/ifco/pages/F30E0A12004A94FF |access-date=4 August 2026 |publisher=Irish Film Classification Office |language=en}}</ref> | country = [[नेपाल]] | language = नेपाली | budget = रू. २.७५ करोड (अनुमानित) | gross = रू. २०.१० करोड (अनुमानित)<ref name="d24"/> }} '''गौँथली''' वि.सं २०८३ साउन १ बाट प्रदर्शनमा आएको एक नेपाली सामाजिक नाटक चलचित्र हो, जसलाई डा. कपिल रिजालले लेखेका र निर्देशन गरेका हुन् तथा यसको कथा [[भोला रिजाल|डा. भोला रिजाल]]को रहेको छ। भोला रिजाल प्रोडक्सन र सुमन गिरी प्रोडक्सनको ब्यानरमा निर्मित यस चलचित्रमा [[अरुण क्षेत्री]] र सिम्रन खड्काले मुख्य भूमिका निभाएका छन् भने [[मदनकृष्ण श्रेष्ठ]], प्रकाश घिमिरे, लुनिभा तुलाधर र [[रविन्द्र झा]] लगायतका कलाकारहरूको समष्टिगत अभिनय रहेको छ।<ref>{{Cite web |title=चलचित्र ‘गौथली’काे कथा के हाे ? |url=https://kendrabindu.com/entertainment-world/519130/ |access-date=2026-07-31 |website=Kendrabindu |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=शाे बढाउँदै चलचित्र ‘गौँथली’ |url=https://www.ratopati.com/story/579825/movie-gauthali-increasing-its-popularity |access-date=2026-07-31 |website=www.ratopati.com |language=Nepali}}</ref> यस चलचित्रले एक असामान्य जोडीले सामना गर्ने सामाजिक गतिशीलता र भावनात्मक अवरोधहरूको खोजी गर्छ, जसले पारिवारिक संरचनाभित्र विवाह, मानसिक र व्यावहारिक स्वास्थ्य चुनौतीहरू, तथा शिक्षाको रूपान्तरणकारी शक्ति जस्ता विषयवस्तुहरूलाई उजागर गर्छ। यो वि.सं २०८३ साउन १ मा नेपाल भर हलहरूमा प्रदर्शन गरिएको थियो।<ref>{{Cite web |title=‘गौंथली’ र हलिउडको ‘द ओडिसी’ हलमा लागे |url=https://www.onlinekhabar.com/2026/07/1977371/gauthali-and-hollywoods-the-odyssey-hit-the-theatres |access-date=2026-07-31 |website=Online Khabar |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=New movie ‘Gauthali’ explores social challenges and triumph of an unusual couple |url=https://english.nepalnews.com/s/entertainment-lifestyle/new-movie-gauthali-explores-social-challenges-and-triumph-of-an-unusual-couple/ |access-date=2026-07-31 |website=Nepal News |language=en}}</ref> डा. कपिल रिजाल द्वारा निर्देशित यस चलचित्रले घरेलु बक्स अफिसमा रु. २०.१० करोडभन्दा बढीको व्यापार गरेको छ। करिब ७,२९,००० टिकट बिक्री गर्दै यो सबै समयको तेस्रो सर्वाधिक कमाउने नेपाली चलचित्रको रूपमा रहे⁠को छ। == कथावस्तु == वि.सं २०५६-५७ को आसपासको ग्रामीण नेपालको एक रुढिवादी गाउँमा, कक्षा आठमा अध्ययनरत गौँथली (सिमरन खड्का) आफ्नो समुदायबाट [[प्रवेशिका परीक्षा|एसएलसी परीक्षा]] उत्तीर्ण गर्ने पहिलो बालिका बन्ने सपना देख्छिन। तर तीव्र स्वभावका र सामाजिक रूपमा एक्लिएका तथा गम्भीर किसिमका व्यावहारिक स्वास्थ्य समस्याहरूसँग सङ्घर्ष गरिरहेका ठुलेसँग बालविवाह गर्न बाध्य पारिएपछि उनका ती महत्वाकांक्षामा पूर्णविराम लाग्छ। घरको काममा मात्र ध्यान दिन अपेक्षा गर्दै गौँथलीकी सासूले उनलाई पठनपाठन जारी राख्न कडा प्रतिबन्ध लगाउँछिन्। सबैतिरबाट भएको शत्रुतापूर्ण व्यवहारका बावजुद, गौँथली घरको दैनिक कामकाज सम्हाल्दै गोप्य रूपमा स्व-अध्ययन गर्छिन्। समय बित्दै जाँदा, थुले उनको दृढता महसुस गर्छन् र उनलाई दैनिक कामहरूमा सहयोग गर्न थाल्छन्, जसले गर्दा उनले कक्षा नौ उत्तीर्ण गर्न केही समय पाउँछिन्। गोप्य रूपमा अध्ययन गरिरहेकी गौँथलीको बारेमा थाहा पाएपछि, सासूले (लुनिभा तुलाधर) किताबहरू च्यातेर टुक्रा-टुक्रा पार्छिन्, जसले गर्दा ठूलेले लुकीछिपी उनका लागि कक्षा १० का पाठ्यपुस्तकहरू ल्याइदिन्छन्। पछि गौँथली गर्भवती हुन्छिन् र आफ्नो पढाइ छोड्ने विचार गर्छिन्, तर उनका पूर्व विद्यालय शिक्षक (मदनकृष्ण श्रेष्ठ)ले उनलाई निरन्तरता दिन सम्झाउँछन्। बच्चा जन्माउने क्रममा भएका दुखद जटिलताहरूका कारण उनको नवजात शिशुको मृत्यु हुन्छ र उनको शारीरिक स्वास्थ्यमा गम्भीर असर पर्छ। मृत शिशु जन्मिएकोमा मर्माहत भएकी गौँथलीलाई सासूले निर्दयतापूर्वक सराप्छिन् र उनलाई घरबाट निकालिदिन्छिन्। निराश भएर गौंथली माइतीघर फर्किन्छिन्, तर उनको परिवारले पनि कुनै सान्त्वना दिँदैन र उल्टै आफ्नो भाग्य स्वीकार गरेर पतिको घर फर्कन जोड दिन्छ। निराश भएर उनी गोप्य रूपमा जिल्ला सदरमुकामतिर भाग्छिन्। थकित र कुपोषणले ग्रस्त गौंथली सहरमा ढल्छिन् र एक अस्पतालमा ब्युँझन्छिन्, जहाँ उनले आफ्नो खुट्टाको कार्यक्षमता स्थायी रूपमा गुमाएको थाहा पाउँछिन्। यता, विक्षिप्त बनेका ठूले उनलाई खोज्न गाउँ छोड्छन्। दुवैले सहरमा स्वतन्त्र रूपमा बाँच्न सङ्घर्ष गर्छन्: गौँथलीले राति आफ्नो अध्ययन पुनः सुरु गर्दै एउटा खाजा घरमा सहयोगी काम पाउँछिन् भने ठूले मजदुरको रूपमा सडकमा भारी बोक्ने काम गर्छन्। अन्त्यमा, गौंथलीको भेट उनका पूर्व विद्यालय शिक्षकसँग हुन्छ, जसले स्थानीय सहरी विद्यालयमार्फत उनलाई आधिकारिक रूपमा एुएलसी परीक्षामा सहभागी हुने व्यवस्था मिलाइदिन्छिन्। राष्ट्रिय नतिजा सार्वजनिक हुँदा, गौंथली देशमै सर्वोत्कृष्ट अङ्क ल्याएर प्रथम हुन्छिन्। उनको ऐतिहासिक उपलब्धिको सम्मान गर्न, उनको विद्यालयले सहरका सडकहरूमा एक भव्य विजय र्‍यालीको आयोजना गर्दछ। उत्सवको क्रममा, ठूलेले भीडमा गौंथलीलाई देख्छन्, जसले गर्दा उनीहरूको पुनःमिलन हुन्छ। आफ्नो सफलताबाट सशक्त भएर, उनीहरू समान सर्तहरूमा नयाँ जीवन सुरु गर्न आफ्नो गाउँ फर्कन्छन्। == पात्रहरू == * [[अरुण क्षेत्री]] ठूलेको भूमिकामा * सिम्रन खड्का गौँथलीको भूमिकामा * [[मदनकृष्ण श्रेष्ठ]] विद्यालय शिक्षकको भूमिकामा * प्रकाश घिमिरे ठूलेको बुबाको भूमिकामा * लुनिभा तुलाधर ठूलेको आमाको भूमिकामा * [[रविन्द्र झा]] * ईश्वरी बराल * संजोक रसाइली * सीतादेवी तिमिल्सिना == ध्वनिट्र्याक == चलचित्रको गीत सङ्गीत [[शम्भुजित बास्कोटा]], थानेश्वर गौतम र प्रशान्त सिवाकोटीद्वारा सङ्गीतवद्ध गीतहरू रहेका छन् भने चलचित्रको पृष्ठभूमि सङ्गीत आशिष कार्कीले तयार गरेका हुन्।<ref>{{Cite web |last=डटकम |first=ठुलोपर्दा |date=2026-04-28 |title=पुरानै विरासत बोकेर नयाँ स्वरूपमा आउँदै ‘गौथली’, प्रदर्शन मिति साउन १ लाई तय |url=https://www.thuloparda.com/news/nepali-cinema/%E0%A4%AA%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A5%88-%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A4%A4-%E0%A4%AC%E0%A5%8B%E0%A4%95%E0%A5%80-%E0%A4%A8%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%81/ |access-date=2026-07-31 |website=Film, Music and Entertainment News Portal From Nepal |language=en}}</ref> {{Track listing | extra_column = गायक/गायिका | title1 = आँखा भरी आँसु | length1 = ४:५९ | lyrics1 = भोला रिजाल | extra1 = थानेश्वर गौतम, [[शान्तिश्री परियार]] | title2 = सपना हरायो | length2 = ४:२३ | lyrics2 = प्रशान्त सिवाकोटी | extra2 = प्रशान्त सिवाकोटी, शान्तिश्री परियार }} == बक्स अफिस == सामान्य सुरुआतका बावजुद, यस चलचित्रले सकारात्मक प्रतिक्रिया प्राप्त गर्दै नेपालमा मात्र १० दिनमा रु. ७ करोड ४२ लाख ग्रस आम्दानी गरेको थियो।<ref>{{Cite news |title=‘गौंथली’ को आक्रामक व्यापार, १० दिनमै कमायो ७ करोड ४२ लाख |url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/arts/aggressive-business-of-gauthali-earning-rs-74-2-crore-in-10-days-br-19-58.html?click_from=popular |access-date=2026-07-31 |language=ne}}</ref> तेस्रो सप्ताहन्त पछि यस चलचित्रले रु. १३ करोड ६४ लाख कमाउँदै वर्षको सर्वाधिक कमाइ गर्ने चलचित्र बन्न सफल भएको थियो।<ref>{{Cite web |title=Film Development Board {{!}} साप्ताहिक स्वदेशी चलचित्रको बक्स अफिस रिपोर्ट – मिति २०८३ श्रावण १७ गते आइतबार , ११ः५९ राति सम्मको आधिकारिक बक्स अफिस रिपोर्ट सिनेपाः@ बक्सअफिस कलेक्सन |url=https://film.gov.np/notices/357/ |access-date=2026-08-03 |website=film.gov.np}}</ref> २४ दिन पछि, यसले रु. १९ करोड ७१ लाख आम्दानी गरेर [[नेपालमा सर्वाधिक कमाइ गरेका चलचित्रहरूको सूची|तेस्रो सर्वाधिक कमाइ गर्ने]] नेपाली चलचित्रको कीर्तिमान बनाएको थियो।<ref name="d24">{{Cite web |title=Film Development Board {{!}} साप्ताहिक स्वदेशी चलचित्रको बक्स अफिस रिपोर्ट – मिति २०८३ श्रावण २४ गते आइतबार , ११ः५९ राति सम्मको आधिकारिक बक्स अफिस रिपोर्ट सिनेपाः@ बक्सअफिस कलेक्सन |url=https://film.gov.np/notices/363/ |access-date=2026-08-10 |website=film.gov.np}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == * {{imdb title|42975603|गौँथली }} [[श्रेणी:नेपाली नाटक चलचित्रहरू]] [[श्रेणी:सन् २०२६ का चलचित्रहरू]] [[श्रेणी:नेपाली भाषाका चलचित्रहरू]] sbttj1hifhkqxqxyds0wuy54i4ykq9x 1369430 1369429 2026-08-12T16:09:19Z पर्वत सुवेदी 31224 1369430 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = गौँथली | native_name = | image = Gauthali Film Poster.jpg | caption = चलचित्रको प्रदर्शन पोस्टर | director = डा. कपिल रिजाल | screenplay = डा. कपिल रिजाल | story = [[भोला रिजाल|डा. भोला रिजाल]] | producer = [[सुमन गिरी]] <br> कपिल रिजाल | starring = [[अरुण क्षेत्री]] <br> सिम्रन खड्का <br> [[मदनकृष्ण श्रेष्ठ]] <br> प्रकाश घिमिरे | cinematography = हरि हुमागईँ | editing = मिलन श्रेष्ठ | music = आशिष कार्की | studio = भोला रिजाल प्रोडक्सन <br> सुमन गिरी प्रोडक्सन | distributor = रिच इन्टरटेनमेन्ट <br> एप्पल इन्टरटेनमेन्ट <br> एफ.डी. कम्पनी | released = {{प्रदर्शन मिति|२०८३ साउन १}} | runtime = १४० मिनेट <ref>{{वेब स्रोत |मिति=4 August 2026 |शीर्षक=''Gauthali'' (12A) |युआरएल=https://www.ifco.ie/en/ifco/pages/F30E0A12004A94FF |पहुँच मिति=4 August 2026 |प्रकाशक=Irish Film Classification Office |भाषा=अङ्ग्रेजी}}</ref> | country = [[नेपाल]] | language = नेपाली | budget = रू. २.७५ करोड (अनुमानित) | gross = रू. २०.१० करोड (अनुमानित)<ref name="d24"/> }} '''गौँथली''' वि.सं २०८३ साउन १ बाट प्रदर्शनमा आएको एक नेपाली सामाजिक नाटक चलचित्र हो, जसलाई डा. कपिल रिजालले लेखेका र निर्देशन गरेका हुन् तथा यसको कथा [[भोला रिजाल|डा. भोला रिजाल]]को रहेको छ। भोला रिजाल प्रोडक्सन र सुमन गिरी प्रोडक्सनको ब्यानरमा निर्मित यस चलचित्रमा [[अरुण क्षेत्री]] र सिम्रन खड्काले मुख्य भूमिका निभाएका छन् भने [[मदनकृष्ण श्रेष्ठ]], प्रकाश घिमिरे, लुनिभा तुलाधर र [[रविन्द्र झा]] लगायतका कलाकारहरूको समष्टिगत अभिनय रहेको छ।<ref>{{वेब स्रोत |शीर्षक=चलचित्र ‘गौथली’काे कथा के हाे ? |युआरएल=https://kendrabindu.com/entertainment-world/519130/ |पहुँच मिति=2026-07-31 |वेबसाइट=केन्द्र बिन्दु|भाषा=अङ्ग्रेजी}}</ref><ref>{{वेब स्रोत |शीर्षक=शाे बढाउँदै चलचित्र ‘गौँथली’ |युआरएल=https://www.ratopati.com/story/579825/movie-gauthali-increasing-its-popularity |पहुँच मिति=2026-07-31 |वेबसाइट=www.ratopati.com |भाषा=नेपाली}}</ref> यस चलचित्रले एक असामान्य जोडीले सामना गर्ने सामाजिक गतिशीलता र भावनात्मक अवरोधहरूको खोजी गर्छ, जसले पारिवारिक संरचनाभित्र विवाह, मानसिक र व्यावहारिक स्वास्थ्य चुनौतीहरू, तथा शिक्षाको रूपान्तरणकारी शक्ति जस्ता विषयवस्तुहरूलाई उजागर गर्छ। यो वि.सं २०८३ साउन १ मा नेपाल भर हलहरूमा प्रदर्शन गरिएको थियो।<ref>{{वेब स्रोत |शीर्षक=‘गौंथली’ र हलिउडको ‘द ओडिसी’ हलमा लागे |युआरएल=https://www.onlinekhabar.com/2026/07/1977371/gauthali-and-hollywoods-the-odyssey-hit-the-theatres |पहुँच मिति=2026-07-31 |वेबसाइट=Online Khabar |भाषा=अङ्ग्रेजी-US}}</ref><ref>{{वेब स्रोत |शीर्षक=New movie ‘Gauthali’ explores social challenges and triumph of an unusual couple |युआरएल=https://english.nepalnews.com/s/entertainment-lifestyle/new-movie-gauthali-explores-social-challenges-and-triumph-of-an-unusual-couple/ |पहुँच मिति=2026-07-31 |वेबसाइट=Nepal News |भाषा=अङ्ग्रेजी}}</ref> डा. कपिल रिजाल द्वारा निर्देशित यस चलचित्रले घरेलु बक्स अफिसमा रु. २०.१० करोडभन्दा बढीको व्यापार गरेको छ। करिब ७,२९,००० टिकट बिक्री गर्दै यो सबै समयको तेस्रो सर्वाधिक कमाउने नेपाली चलचित्रको रूपमा रहे⁠को छ। == कथावस्तु == वि.सं २०५६-५७ को आसपासको ग्रामीण नेपालको एक रुढिवादी गाउँमा, कक्षा आठमा अध्ययनरत गौँथली (सिमरन खड्का) आफ्नो समुदायबाट [[प्रवेशिका परीक्षा|एसएलसी परीक्षा]] उत्तीर्ण गर्ने पहिलो बालिका बन्ने सपना देख्छिन। तर तीव्र स्वभावका र सामाजिक रूपमा एक्लिएका तथा गम्भीर किसिमका व्यावहारिक स्वास्थ्य समस्याहरूसँग सङ्घर्ष गरिरहेका ठुलेसँग बालविवाह गर्न बाध्य पारिएपछि उनका ती महत्वाकांक्षामा पूर्णविराम लाग्छ। घरको काममा मात्र ध्यान दिन अपेक्षा गर्दै गौँथलीकी सासूले उनलाई पठनपाठन जारी राख्न कडा प्रतिबन्ध लगाउँछिन्। सबैतिरबाट भएको शत्रुतापूर्ण व्यवहारका बावजुद, गौँथली घरको दैनिक कामकाज सम्हाल्दै गोप्य रूपमा स्व-अध्ययन गर्छिन्। समय बित्दै जाँदा, थुले उनको दृढता महसुस गर्छन् र उनलाई दैनिक कामहरूमा सहयोग गर्न थाल्छन्, जसले गर्दा उनले कक्षा नौ उत्तीर्ण गर्न केही समय पाउँछिन्। गोप्य रूपमा अध्ययन गरिरहेकी गौँथलीको बारेमा थाहा पाएपछि, सासूले (लुनिभा तुलाधर) किताबहरू च्यातेर टुक्रा-टुक्रा पार्छिन्, जसले गर्दा ठूलेले लुकीछिपी उनका लागि कक्षा १० का पाठ्यपुस्तकहरू ल्याइदिन्छन्। पछि गौँथली गर्भवती हुन्छिन् र आफ्नो पढाइ छोड्ने विचार गर्छिन्, तर उनका पूर्व विद्यालय शिक्षक (मदनकृष्ण श्रेष्ठ)ले उनलाई निरन्तरता दिन सम्झाउँछन्। बच्चा जन्माउने क्रममा भएका दुखद जटिलताहरूका कारण उनको नवजात शिशुको मृत्यु हुन्छ र उनको शारीरिक स्वास्थ्यमा गम्भीर असर पर्छ। मृत शिशु जन्मिएकोमा मर्माहत भएकी गौँथलीलाई सासूले निर्दयतापूर्वक सराप्छिन् र उनलाई घरबाट निकालिदिन्छिन्। निराश भएर गौंथली माइतीघर फर्किन्छिन्, तर उनको परिवारले पनि कुनै सान्त्वना दिँदैन र उल्टै आफ्नो भाग्य स्वीकार गरेर पतिको घर फर्कन जोड दिन्छ। निराश भएर उनी गोप्य रूपमा जिल्ला सदरमुकामतिर भाग्छिन्। थकित र कुपोषणले ग्रस्त गौंथली सहरमा ढल्छिन् र एक अस्पतालमा ब्युँझन्छिन्, जहाँ उनले आफ्नो खुट्टाको कार्यक्षमता स्थायी रूपमा गुमाएको थाहा पाउँछिन्। यता, विक्षिप्त बनेका ठूले उनलाई खोज्न गाउँ छोड्छन्। दुवैले सहरमा स्वतन्त्र रूपमा बाँच्न सङ्घर्ष गर्छन्: गौँथलीले राति आफ्नो अध्ययन पुनः सुरु गर्दै एउटा खाजा घरमा सहयोगी काम पाउँछिन् भने ठूले मजदुरको रूपमा सडकमा भारी बोक्ने काम गर्छन्। अन्त्यमा, गौंथलीको भेट उनका पूर्व विद्यालय शिक्षकसँग हुन्छ, जसले स्थानीय सहरी विद्यालयमार्फत उनलाई आधिकारिक रूपमा एुएलसी परीक्षामा सहभागी हुने व्यवस्था मिलाइदिन्छिन्। राष्ट्रिय नतिजा सार्वजनिक हुँदा, गौंथली देशमै सर्वोत्कृष्ट अङ्क ल्याएर प्रथम हुन्छिन्। उनको ऐतिहासिक उपलब्धिको सम्मान गर्न, उनको विद्यालयले सहरका सडकहरूमा एक भव्य विजय र्‍यालीको आयोजना गर्दछ। उत्सवको क्रममा, ठूलेले भीडमा गौंथलीलाई देख्छन्, जसले गर्दा उनीहरूको पुनःमिलन हुन्छ। आफ्नो सफलताबाट सशक्त भएर, उनीहरू समान सर्तहरूमा नयाँ जीवन सुरु गर्न आफ्नो गाउँ फर्कन्छन्। == पात्रहरू == * [[अरुण क्षेत्री]] ठूलेको भूमिकामा * सिम्रन खड्का गौँथलीको भूमिकामा * [[मदनकृष्ण श्रेष्ठ]] विद्यालय शिक्षकको भूमिकामा * प्रकाश घिमिरे ठूलेको बुबाको भूमिकामा * लुनिभा तुलाधर ठूलेको आमाको भूमिकामा * [[रविन्द्र झा]] * ईश्वरी बराल * संजोक रसाइली * सीतादेवी तिमिल्सिना == ध्वनिट्र्याक == चलचित्रको गीत सङ्गीत [[शम्भुजित बास्कोटा]], थानेश्वर गौतम र प्रशान्त सिवाकोटीद्वारा सङ्गीतवद्ध गीतहरू रहेका छन् भने चलचित्रको पृष्ठभूमि सङ्गीत आशिष कार्कीले तयार गरेका हुन्।<ref>{{वेब स्रोत |last=डटकम |first=ठुलोपर्दा |मिति=2026-04-28 |शीर्षक=पुरानै विरासत बोकेर नयाँ स्वरूपमा आउँदै ‘गौथली’, प्रदर्शन मिति साउन १ लाई तय |युआरएल=https://www.thuloparda.com/news/nepali-cinema/%E0%A4%AA%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A5%88-%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A4%A4-%E0%A4%AC%E0%A5%8B%E0%A4%95%E0%A5%80-%E0%A4%A8%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%81/ |पहुँच मिति=2026-07-31 |वेबसाइट=Film, Music and Entertainment News Portal From Nepal |भाषा=अङ्ग्रेजी}}</ref> {{Track listing | extra_column = गायक/गायिका | शीर्षक1 = आँखा भरी आँसु | length1 = ४:५९ | lyrics1 = भोला रिजाल | extra1 = थानेश्वर गौतम, [[शान्तिश्री परियार]] | शीर्षक2 = सपना हरायो | length2 = ४:२३ | lyrics2 = प्रशान्त सिवाकोटी | extra2 = प्रशान्त सिवाकोटी, शान्तिश्री परियार }} == बक्स अफिस == सामान्य सुरुआतका बावजुद, यस चलचित्रले सकारात्मक प्रतिक्रिया प्राप्त गर्दै नेपालमा मात्र १० दिनमा रु. ७ करोड ४२ लाख ग्रस आम्दानी गरेको थियो।<ref>{{समाचार स्रोत |शीर्षक=‘गौंथली’ को आक्रामक व्यापार, १० दिनमै कमायो ७ करोड ४२ लाख |युआरएल=https://nagariknews.nagariknetwork.com/arts/aggressive-business-of-gauthali-earning-rs-74-2-crore-in-10-days-br-19-58.html?click_from=popular |पहुँच मिति=2026-07-31 |language=ne}}</ref> तेस्रो सप्ताहन्त पछि यस चलचित्रले रु. १३ करोड ६४ लाख कमाउँदै वर्षको सर्वाधिक कमाइ गर्ने चलचित्र बन्न सफल भएको थियो।<ref>{{वेब स्रोत |शीर्षक=Film Development Board {{!}} साप्ताहिक स्वदेशी चलचित्रको बक्स अफिस रिपोर्ट – मिति २०८३ श्रावण १७ गते आइतबार , ११ः५९ राति सम्मको आधिकारिक बक्स अफिस रिपोर्ट सिनेपाः@ बक्सअफिस कलेक्सन |युआरएल=https://film.gov.np/notices/357/ |पहुँच मिति=2026-08-03 |वेबसाइट=film.gov.np}}</ref> २४ दिन पछि, यसले रु. १९ करोड ७१ लाख आम्दानी गरेर [[नेपालमा सर्वाधिक कमाइ गरेका चलचित्रहरूको सूची|तेस्रो सर्वाधिक कमाइ गर्ने]] नेपाली चलचित्रको कीर्तिमान बनाएको थियो।<ref name="d24">{{वेब स्रोत |शीर्षक=Film Development Board {{!}} साप्ताहिक स्वदेशी चलचित्रको बक्स अफिस रिपोर्ट – मिति २०८३ श्रावण २४ गते आइतबार , ११ः५९ राति सम्मको आधिकारिक बक्स अफिस रिपोर्ट सिनेपाः@ बक्सअफिस कलेक्सन |युआरएल=https://film.gov.np/notices/363/ |पहुँच मिति=2026-08-10 |वेबसाइट=film.gov.np}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == * {{imdb title|42975603|गौँथली }} [[श्रेणी:नेपाली नाटक चलचित्रहरू]] [[श्रेणी:सन् २०२६ का चलचित्रहरू]] [[श्रेणी:नेपाली भाषाका चलचित्रहरू]] 9zvd704nle7q12qyflywp8h7g4rmiqv 1369431 1369430 2026-08-12T16:17:17Z पर्वत सुवेदी 31224 1369431 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = गौँथली | native_name = | image = Gauthali Film Poster.jpg | caption = चलचित्रको प्रदर्शन पोस्टर | director = डा. कपिल रिजाल | screenplay = डा. कपिल रिजाल | story = [[भोला रिजाल|डा. भोला रिजाल]] | producer = [[सुमन गिरी]] <br> कपिल रिजाल | starring = [[अरुण क्षेत्री]] <br> सिम्रन खड्का <br> [[मदनकृष्ण श्रेष्ठ]] <br> प्रकाश घिमिरे | cinematography = हरि हुमागईँ | editing = मिलन श्रेष्ठ | music = आशिष कार्की | studio = भोला रिजाल प्रोडक्सन <br> सुमन गिरी प्रोडक्सन | distributor = रिच इन्टरटेनमेन्ट <br> एप्पल इन्टरटेनमेन्ट <br> एफ.डी. कम्पनी | released = {{प्रदर्शन मिति|२०८३ साउन १}} | runtime = १४० मिनेट <ref>{{वेब स्रोत |मिति=4 August 2026 |शीर्षक=''Gauthali'' (12A) |युआरएल=https://www.ifco.ie/en/ifco/pages/F30E0A12004A94FF |पहुँच मिति=4 August 2026 |प्रकाशक=Irish Film Classification Office |भाषा=अङ्ग्रेजी}}</ref> | country = [[नेपाल]] | language = नेपाली | budget = रू. २.७५ करोड (अनुमानित) | gross = रू. २०.१० करोड (अनुमानित)<ref name="d24"/> }} '''गौँथली''' वि.सं २०८३ साउन १ बाट प्रदर्शनमा आएको एक नेपाली सामाजिक नाटक चलचित्र हो, जसलाई डा. कपिल रिजालले लेखेका र निर्देशन गरेका हुन् तथा यसको कथा [[भोला रिजाल|डा. भोला रिजाल]]को रहेको छ। भोला रिजाल प्रोडक्सन र सुमन गिरी प्रोडक्सनको ब्यानरमा निर्मित यस चलचित्रमा [[अरुण क्षेत्री]] र सिम्रन खड्काले मुख्य भूमिका निभाएका छन् भने [[मदनकृष्ण श्रेष्ठ]], प्रकाश घिमिरे, लुनिभा तुलाधर र [[रविन्द्र झा]] लगायतका कलाकारहरूको समष्टिगत अभिनय रहेको छ।<ref>{{वेब स्रोत |शीर्षक=चलचित्र ‘गौथली’काे कथा के हाे ? |युआरएल=https://kendrabindu.com/entertainment-world/519130/ |पहुँच मिति=2026-07-31 |वेबसाइट=केन्द्र बिन्दु|भाषा=अङ्ग्रेजी}}</ref><ref>{{वेब स्रोत |शीर्षक=शाे बढाउँदै चलचित्र ‘गौँथली’ |युआरएल=https://www.ratopati.com/story/579825/movie-gauthali-increasing-its-popularity |पहुँच मिति=2026-07-31 |वेबसाइट=www.ratopati.com |भाषा=नेपाली}}</ref> यस चलचित्रले एक असामान्य जोडीले सामना गर्ने सामाजिक गतिशीलता र भावनात्मक अवरोधहरूको खोजी गर्छ, जसले पारिवारिक संरचनाभित्र विवाह, मानसिक र व्यावहारिक स्वास्थ्य चुनौतीहरू, तथा शिक्षाको रूपान्तरणकारी शक्ति जस्ता विषयवस्तुहरूलाई उजागर गर्छ। यो वि.सं २०८३ साउन १ मा नेपाल भर हलहरूमा प्रदर्शन गरिएको थियो।<ref>{{वेब स्रोत |शीर्षक=‘गौंथली’ र हलिउडको ‘द ओडिसी’ हलमा लागे |युआरएल=https://www.onlinekhabar.com/2026/07/1977371/gauthali-and-hollywoods-the-odyssey-hit-the-theatres |पहुँच मिति=2026-07-31 |वेबसाइट=Online Khabar |भाषा=अङ्ग्रेजी-US}}</ref><ref>{{वेब स्रोत |शीर्षक=New movie ‘Gauthali’ explores social challenges and triumph of an unusual couple |युआरएल=https://english.nepalnews.com/s/entertainment-lifestyle/new-movie-gauthali-explores-social-challenges-and-triumph-of-an-unusual-couple/ |पहुँच मिति=2026-07-31 |वेबसाइट=Nepal News |भाषा=अङ्ग्रेजी}}</ref> डा. कपिल रिजाल द्वारा निर्देशित यस चलचित्रले घरेलु बक्स अफिसमा रु. २०.१० करोडभन्दा बढीको व्यापार गरेको छ। करिब ७,२९,००० टिकट बिक्री गर्दै यो सबै समयको तेस्रो सर्वाधिक कमाउने नेपाली चलचित्रको रूपमा रहे⁠को छ। == कथावस्तु == वि.सं २०५६-५७ को आसपासको ग्रामीण नेपालको एक रुढिवादी गाउँमा, कक्षा आठमा अध्ययनरत गौँथली (सिमरन खड्का) आफ्नो समुदायबाट [[प्रवेशिका परीक्षा|एसएलसी परीक्षा]] उत्तीर्ण गर्ने पहिलो बालिका बन्ने सपना देख्छिन। तर तीव्र स्वभावका र सामाजिक रूपमा एक्लिएका तथा गम्भीर किसिमका व्यावहारिक स्वास्थ्य समस्याहरूसँग सङ्घर्ष गरिरहेका ठुलेसँग बालविवाह गर्न बाध्य पारिएपछि उनका ती महत्वाकांक्षामा पूर्णविराम लाग्छ। घरको काममा मात्र ध्यान दिन अपेक्षा गर्दै गौँथलीकी सासूले उनलाई पठनपाठन जारी राख्न कडा प्रतिबन्ध लगाउँछिन्। सबैतिरबाट भएको शत्रुतापूर्ण व्यवहारका बावजुद, गौँथली घरको दैनिक कामकाज सम्हाल्दै गोप्य रूपमा स्व-अध्ययन गर्छिन्। समय बित्दै जाँदा, थुले उनको दृढता महसुस गर्छन् र उनलाई दैनिक कामहरूमा सहयोग गर्न थाल्छन्, जसले गर्दा उनले कक्षा नौ उत्तीर्ण गर्न केही समय पाउँछिन्। गोप्य रूपमा अध्ययन गरिरहेकी गौँथलीको बारेमा थाहा पाएपछि, सासूले (लुनिभा तुलाधर) किताबहरू च्यातेर टुक्रा-टुक्रा पार्छिन्, जसले गर्दा ठूलेले लुकीछिपी उनका लागि कक्षा १० का पाठ्यपुस्तकहरू ल्याइदिन्छन्। पछि गौँथली गर्भवती हुन्छिन् र आफ्नो पढाइ छोड्ने विचार गर्छिन्, तर उनका पूर्व विद्यालय शिक्षक (मदनकृष्ण श्रेष्ठ)ले उनलाई निरन्तरता दिन सम्झाउँछन्। बच्चा जन्माउने क्रममा भएका दुखद जटिलताहरूका कारण उनको नवजात शिशुको मृत्यु हुन्छ र उनको शारीरिक स्वास्थ्यमा गम्भीर असर पर्छ। मृत शिशु जन्मिएकोमा मर्माहत भएकी गौँथलीलाई सासूले निर्दयतापूर्वक सराप्छिन् र उनलाई घरबाट निकालिदिन्छिन्। निराश भएर गौंथली माइतीघर फर्किन्छिन्, तर उनको परिवारले पनि कुनै सान्त्वना दिँदैन र उल्टै आफ्नो भाग्य स्वीकार गरेर पतिको घर फर्कन जोड दिन्छ। निराश भएर उनी गोप्य रूपमा जिल्ला सदरमुकामतिर भाग्छिन्। थकित र कुपोषणले ग्रस्त गौंथली सहरमा ढल्छिन् र एक अस्पतालमा ब्युँझन्छिन्, जहाँ उनले आफ्नो खुट्टाको कार्यक्षमता स्थायी रूपमा गुमाएको थाहा पाउँछिन्। यता, विक्षिप्त बनेका ठूले उनलाई खोज्न गाउँ छोड्छन्। दुवैले सहरमा स्वतन्त्र रूपमा बाँच्न सङ्घर्ष गर्छन्: गौँथलीले राति आफ्नो अध्ययन पुनः सुरु गर्दै एउटा खाजा घरमा सहयोगी काम पाउँछिन् भने ठूले मजदुरको रूपमा सडकमा भारी बोक्ने काम गर्छन्। अन्त्यमा, गौंथलीको भेट उनका पूर्व विद्यालय शिक्षकसँग हुन्छ, जसले स्थानीय सहरी विद्यालयमार्फत उनलाई आधिकारिक रूपमा एुएलसी परीक्षामा सहभागी हुने व्यवस्था मिलाइदिन्छिन्। राष्ट्रिय नतिजा सार्वजनिक हुँदा, गौंथली देशमै सर्वोत्कृष्ट अङ्क ल्याएर प्रथम हुन्छिन्। उनको ऐतिहासिक उपलब्धिको सम्मान गर्न, उनको विद्यालयले सहरका सडकहरूमा एक भव्य विजय र्‍यालीको आयोजना गर्दछ। उत्सवको क्रममा, ठूलेले भीडमा गौंथलीलाई देख्छन्, जसले गर्दा उनीहरूको पुनःमिलन हुन्छ। आफ्नो सफलताबाट सशक्त भएर, उनीहरू समान सर्तहरूमा नयाँ जीवन सुरु गर्न आफ्नो गाउँ फर्कन्छन्। == पात्रहरू == * [[अरुण क्षेत्री]] ठूलेको भूमिकामा * सिम्रन खड्का गौँथलीको भूमिकामा * [[मदनकृष्ण श्रेष्ठ]] विद्यालय शिक्षकको भूमिकामा * प्रकाश घिमिरे ठूलेको बुबाको भूमिकामा * लुनिभा तुलाधर ठूलेको आमाको भूमिकामा * [[रविन्द्र झा]] * ईश्वरी बराल * संजोक रसाइली * सीतादेवी तिमिल्सिना == गीतहरू == चलचित्रको गीत सङ्गीत [[शम्भुजित बास्कोटा]], थानेश्वर गौतम र प्रशान्त सिवाकोटीद्वारा सङ्गीतवद्ध गीतहरू रहेका छन् भने चलचित्रको पृष्ठभूमि सङ्गीत आशिष कार्कीले तयार गरेका हुन्।<ref>{{वेब स्रोत |last=डटकम |first=ठुलोपर्दा |मिति=2026-04-28 |शीर्षक=पुरानै विरासत बोकेर नयाँ स्वरूपमा आउँदै ‘गौथली’, प्रदर्शन मिति साउन १ लाई तय |युआरएल=https://www.thuloparda.com/news/nepali-cinema/%E0%A4%AA%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A5%88-%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A4%A4-%E0%A4%AC%E0%A5%8B%E0%A4%95%E0%A5%80-%E0%A4%A8%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%81/ |पहुँच मिति=2026-07-31 |वेबसाइट=Film, Music and Entertainment News Portal From Nepal |भाषा=अङ्ग्रेजी}}</ref> {{Track listing | extra_column = गायक/गायिका | शीर्षक1 = आँखा भरी आँसु | length1 = ४:५९ | lyrics1 = भोला रिजाल | extra1 = थानेश्वर गौतम, [[शान्तिश्री परियार]] | शीर्षक2 = सपना हरायो | length2 = ४:२३ | lyrics2 = प्रशान्त सिवाकोटी | extra2 = प्रशान्त सिवाकोटी, शान्तिश्री परियार }} == बक्स अफिस == सामान्य सुरुआतका बावजुद, यस चलचित्रले सकारात्मक प्रतिक्रिया प्राप्त गर्दै नेपालमा मात्र १० दिनमा रु. ७ करोड ४२ लाख ग्रस आम्दानी गरेको थियो।<ref>{{समाचार स्रोत |शीर्षक=‘गौंथली’ को आक्रामक व्यापार, १० दिनमै कमायो ७ करोड ४२ लाख |युआरएल=https://nagariknews.nagariknetwork.com/arts/aggressive-business-of-gauthali-earning-rs-74-2-crore-in-10-days-br-19-58.html?click_from=popular |पहुँच मिति=2026-07-31 |language=ne}}</ref> तेस्रो सप्ताहन्त पछि यस चलचित्रले रु. १३ करोड ६४ लाख कमाउँदै वर्षको सर्वाधिक कमाइ गर्ने चलचित्र बन्न सफल भएको थियो।<ref>{{वेब स्रोत |शीर्षक=Film Development Board {{!}} साप्ताहिक स्वदेशी चलचित्रको बक्स अफिस रिपोर्ट – मिति २०८३ श्रावण १७ गते आइतबार , ११ः५९ राति सम्मको आधिकारिक बक्स अफिस रिपोर्ट सिनेपाः@ बक्सअफिस कलेक्सन |युआरएल=https://film.gov.np/notices/357/ |पहुँच मिति=2026-08-03 |वेबसाइट=film.gov.np}}</ref> २४ दिन पछि, यसले रु. १९ करोड ७१ लाख आम्दानी गरेर [[नेपालमा सर्वाधिक कमाइ गरेका चलचित्रहरूको सूची|तेस्रो सर्वाधिक कमाइ गर्ने]] नेपाली चलचित्रको कीर्तिमान बनाएको थियो।<ref name="d24">{{वेब स्रोत |शीर्षक=Film Development Board {{!}} साप्ताहिक स्वदेशी चलचित्रको बक्स अफिस रिपोर्ट – मिति २०८३ श्रावण २४ गते आइतबार , ११ः५९ राति सम्मको आधिकारिक बक्स अफिस रिपोर्ट सिनेपाः@ बक्सअफिस कलेक्सन |युआरएल=https://film.gov.np/notices/363/ |पहुँच मिति=2026-08-10 |वेबसाइट=film.gov.np}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == * {{imdb title|42975603|गौँथली }} [[श्रेणी:नेपाली नाटक चलचित्रहरू]] [[श्रेणी:सन् २०२६ का चलचित्रहरू]] [[श्रेणी:नेपाली भाषाका चलचित्रहरू]] 5u3nxbwl7vq0zpqj5b0npwwzgfal4rm 6 151219 1369396 2026-08-12T11:59:57Z पर्वत सुवेदी 31224 {{Non-free use rationale 2 |Description = Official poster of the 2026 Nepali film Gauthali. |Source = [https://www.qfxcinemas.com/now-showing-booking/697/1/ QFX Cinemas] |Author = Bhola Rijal Production |Article = Gauthali |Purpose = to serve as the primary means of visual identification at the top of the article dedicated to the work in question. |Replaceability = Any derivative work based upon the cover art would be a copyright violation, so creation of a free image is not possible. |Minima... 1369396 wikitext text/x-wiki == सारांश == {{Non-free use rationale 2 |Description = Official poster of the 2026 Nepali film Gauthali. |Source = [https://www.qfxcinemas.com/now-showing-booking/697/1/ QFX Cinemas] |Author = Bhola Rijal Production |Article = Gauthali |Purpose = to serve as the primary means of visual identification at the top of the article dedicated to the work in question. |Replaceability = Any derivative work based upon the cover art would be a copyright violation, so creation of a free image is not possible. |Minimality = Main infobox. The image is used for identification in the context of critical commentary of the work, product or service for which it serves as poster art. |Commercial = The use of a low resolution image of a work's cover will not impact the commercial viability of the work. }} == अनुमति पत्र == {{Non-free film screenshot}} enw03jgdaj411v0775y4mjio62ai9iw 0 151221 1369408 2026-08-12T13:21:01Z Saroj 31493 [[एसएस राजामौली]]मा अनुप्रेषण गर्दै 1369408 wikitext text/x-wiki #अनुप्रेषण [[एसएस राजामौली]] 7qhdh074fydyfk49bo5a93t7dr13ryc 10 151223 1369428 2026-08-12T16:04:33Z पर्वत सुवेदी 31224 नयाँ पृष्ठ: {{Plainlist| * {{Start date|{{{1|}}}|{{{2|}}}|{{{3|}}}|df={{{df|}}}}}{{#if:{{{4|}}}|&#32;{{Nowrap|{{Small|({{{4|}}})}}{{{ref1|}}}}}|{{{ref1|}}}}} * {{#if:{{{5|}}}|{{Start date|{{{5}}}|{{{6|}}}|{{{7|}}}|df={{{df|}}}}}{{#if:{{{8|}}}|&#32;{{Nowrap|{{Small|({{{8|}}})}}{{{ref2|}}}}}|{{{ref2|}}}}}}} * {{#if:{{{9|}}}|{{Start date|{{{9}}}|{{{10|}}}|{{{11|}}}|df={{{df|}}}}}{{#if:{{{12|}}}|&#32;{{Nowrap|{{Small|({{{12|}}})}}{{{ref3|}}}}}|{{{ref3|}}}}}}} * {{#if:{{{13|}}}... 1369428 wikitext text/x-wiki {{Plainlist| * {{Start date|{{{1|}}}|{{{2|}}}|{{{3|}}}|df={{{df|}}}}}{{#if:{{{4|}}}|&#32;{{Nowrap|{{Small|({{{4|}}})}}{{{ref1|}}}}}|{{{ref1|}}}}} * {{#if:{{{5|}}}|{{Start date|{{{5}}}|{{{6|}}}|{{{7|}}}|df={{{df|}}}}}{{#if:{{{8|}}}|&#32;{{Nowrap|{{Small|({{{8|}}})}}{{{ref2|}}}}}|{{{ref2|}}}}}}} * {{#if:{{{9|}}}|{{Start date|{{{9}}}|{{{10|}}}|{{{11|}}}|df={{{df|}}}}}{{#if:{{{12|}}}|&#32;{{Nowrap|{{Small|({{{12|}}})}}{{{ref3|}}}}}|{{{ref3|}}}}}}} * {{#if:{{{13|}}}|{{Start date|{{{13}}}|{{{14|}}}|{{{15|}}}|df={{{df|}}}}}{{#if:{{{16|}}}|&#32;{{Nowrap|{{Small|({{{16|}}})}}{{{ref4|}}}}}|{{{ref4|}}}}}}} * {{#if:{{{17|}}}|{{Start date|{{{17}}}|{{{18|}}}|{{{19|}}}|df={{{df|}}}}}{{#if:{{{20|}}}|&#32;{{Nowrap|{{Small|({{{20|}}})}}{{{ref5|}}}}}|{{{ref5|}}}}}}} }}<!-- --><noinclude>{{Documentation}}</noinclude> c0n4n0ebapj4rfvw0q7r63fqdiy7c6o 0 151224 1369432 2026-08-12T18:13:37Z Ramesh Deuba 37151 नया लेख 1369432 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = राकेश झुनझुनवाला | image = Shri Rakesh Radheyshyam Jhunjhunwala.jpg | caption = | birth_date = {{Birth date|df=yes|1960|07|05}} | death_date = {{Death date and age|df=yes|2022|08|14|1960|07|05}} | death_place = [[मुम्बई]], [[महाराष्ट्र]], भारत | death_cause = | birth_place = [[हैदराबाद]], [[तेलंगाना]], [[भारत]]<ref>{{Cite news |date=9 November 2010 |title=I am thinking of making a film: Rakesh Jhunjhunwala |language=en |work=[[The Economic Times]] |url=https://economictimes.indiatimes.com/opinion/interviews/i-am-thinking-of-making-a-film-rakesh-jhunjhunwala/articleshow/6894300.cms |url-status=live |access-date=7 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220707141235/https://economictimes.indiatimes.com/opinion/interviews/i-am-thinking-of-making-a-film-rakesh-jhunjhunwala/articleshow/6894300.cms?utm_source=contentofinterest&utm_medium=text&utm_campaign=cppst |archive-date=7 July 2022}}</ref> | education = [[चार्टर्ड एकाउन्टेन्ट]] | alma_mater = {{Plainlist| * [[सिडेनहम कलेज अफ कमर्स एन्ड इकोनोमिक्स]] * [[द इन्स्टिच्युट अफ चार्टर्ड एकाउन्टेन्ट्स अफ इन्डिया]] }} | awards = [[पद्मश्री]] (२०२३) | occupation = {{hlist|लगानीकर्ता|[[सेयर व्यापारी]]}} | spouse = {{Marriage|रेखा झुनझुनवाला|1987}}<ref name="Yahoo Finance : How a middle class man">{{Cite news |title=How a middle class man became a billionaire: Little known facts about Rakesh Jhunjhunwala |language=en-SG |publisher=Yahoo! Finance |url=https://sg.finance.yahoo.com/news/how-a-middle-class-man-became-a-billionaire-and-you-can-do-it-too-little-known-facts-about-rakesh-jhunjhunwala-110741413.html |url-status=live |access-date=14 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220814045217/https://sg.finance.yahoo.com/news/how-a-middle-class-man-became-a-billionaire-and-you-can-do-it-too-little-known-facts-about-rakesh-jhunjhunwala-110741413.html |archive-date=14 August 2022}}</ref> | children = ३ }} '''राकेश राधेश्याम झुनझुनवाला'''<ref>{{Cite web |last=Sahgal |first=Sundeep Khanna, Ram |date=2022-08-15 |title=Rakesh Jhunjhunwala, the investor who saw the future |url=https://www.livemint.com/market/stock-market-news/ace-investor-eternal-india-bull-dies-at-62-11660503647135.html |access-date=2024-02-04 |website=mint |language=en}}</ref> (५ जुलाई १९६० – १४ अगस्त २०२२) भारतीय अर्बपति लगानीकर्ता, [[सेयर व्यापारी]] तथा चार्टर्ड एकाउन्टेन्ट थिए। उनले सन् १९८५ मा {{currency|5000|INR}} पूँजीबाट लगानी गर्न सुरु गरेका थिए र सन् १९८६ मा पहिलो ठूलो नाफा कमाएका थिए। उनको निधनको समयमा उनको अनुमानित कुल सम्पत्ति {{currency|5.8|USD}} अर्ब रहेको थियो, जसले उनलाई विश्वका ४३८औँ धनी व्यक्ति बनाएको थियो।<ref name="Forbes.com">{{Cite journal |title=Rakesh Jhunjhunwala |url=https://www.forbes.com/profile/rakesh-jhunjhunwala/ |url-status=live |journal=[[Forbes]] |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20220816204606/https://www.forbes.com/profile/rakesh-jhunjhunwala/ |archive-date=16 August 2022 |access-date=14 August 2022}}</ref> उनी आफ्नै [[सम्पत्ति व्यवस्थापन]] कम्पनी रेयर इन्टरप्राइजेजका साझेदार थिए। लगानीकर्ता तथा [[सेयर व्यापारी]]का रूपमा सक्रिय रहनुका अतिरिक्त, उनले विभिन्न कम्पनीहरूमा अध्यक्ष तथा सञ्चालकका रूपमा कार्य गरेका थिए। उनी [[अकासा एयर]]का सहसंस्थापक पनि थिए। उनीमाथि [[भित्री कारोबार]] सम्बन्धी अनुसन्धान गरिएको थियो र सन् २०२१ मा उनले [[भारतीय प्रतिभूति तथा विनिमय बोर्ड]] (SEBI) सँग उक्त विषयमा सम्झौता गरेका थिए। झुनझुनवालालाई प्रायः "भारतका बिग बुल" भनेर सम्बोधन गरिन्थ्यो र उनी सेयर बजारसम्बन्धी आफ्नो भविष्यवाणी तथा बजारप्रति आशावादी दृष्टिकोणका लागि व्यापक रूपमा परिचित थिए।<ref name="BBCNews-obit">{{Cite news |date=14 August 2022 |title=Rakesh Jhunjhunwala: Tributes for India's 'stock market king' who died at 62 |publisher=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-india-62538324 |url-status=live |access-date=14 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220814054847/https://www.bbc.com/news/world-asia-india-62538324 |archive-date=14 August 2022}}</ref><ref name="Forbes-obit">{{Cite news |last=Karmali |first=Naazneen |title=Billionaire Investor Rakesh Jhunjhunwala, Known As 'India's Warren Buffett' Dies At 62 |language=en |work=Forbes |url=https://www.forbes.com/sites/naazneenkarmali/2022/08/14/billionaire-investor-rakesh-jhunjhunwala-known-as-indias-warren-buffett-dies-at-62/?sh=5d8e35847378 |url-status=live |access-date=14 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220816204607/https://gum.criteo.com/syncframe?origin=publishertag&topUrl=www.forbes.com |archive-date=16 August 2022}}</ref> सन् २०२३ मा उनलाई मरणोपरान्त [[पद्मश्री]]बाट सम्मानित गरिएको थियो, जुन भारतको चौथो सर्वोच्च नागरिक सम्मान हो।<ref name=":1">{{Cite news |last= |first= |date=22 March 2023 |title=S.M. Krishna, late Rakesh Jhunjhunwala among those honoured with Padma awards |url=https://www.thehindu.com/news/national/sm-krishna-and-late-rakesh-jhunjhunwala-among-those-honoured-with-padma-awards/article66650266.ece |access-date=20 February 2025 |work=The Hindu |issn=0971-751X}}</ref> अक्टोबर २०२४ मा उनकी पत्नी, रेखा झुनझुनवाला, [[Forbes]] को भारतका १०० सर्वाधिक धनी व्यवसायीहरूको सूचीमा ९.३ अर्ब अमेरिकी डलरको कुल सम्पत्तिसहित २८औँ स्थानमा परेकी थिइन्।<ref>{{Cite web |date=October 9, 2024 |title=India's 100 Richest |url=https://www.forbes.com/lists/india-billionaires/ |website=India’s 100 Richest}}</ref> == प्रारम्भिक जीवन र शिक्षा == झुनझुनवालाको जन्म ५ जुलाई १९६० मा [[Marwari people|मारवाडी]] [[Agrawal|अग्रवाल]] [[Bania (caste)|बनिया]] परिवारमा भएको थियो।<ref name="India Today">{{Cite news |date=5 July 2021 |title=Five lesser known facts about stock market expert Rakesh Jhunjhunwala |language=en |work=[[India Today]] |url=https://www.indiatoday.in/business/story/birthday-special-rakesh-jhunjhunwala-5-lesser-known-facts-about-him-1824019-2021-07-05 |url-status=live |access-date=9 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210707164350/https://www.indiatoday.in/business/story/birthday-special-rakesh-jhunjhunwala-5-lesser-known-facts-about-him-1824019-2021-07-05 |archive-date=7 July 2021}}</ref><ref name="Hiscock2008">{{Cite book |last=Geoff Hiscock |url=https://books.google.com/books?id=YiLBD_IpgIkC&pg=PA251 |title=India's Global Wealth Club: The Stunning Rise of Its Billionaires and Their Secrets of Success |date=2008 |publisher=John Wiley & Sons |isbn=978-0-470-82238-8 |pages=251–}}</ref><ref>{{Cite web |title=Rakesh Jhunjhunwala: गांव से इतना लगाव कि सरनेम अग्रवाल से झुनझुनवाला कर लिया था - So much attachment to village that Agarwal had changed surname to Jhunjhunwala |url=https://www.jagran.com/rajasthan/jaipur-so-much-attachment-to-village-that-agarwal-had-changed-surname-to-jhunjhunwala-22981083.html |access-date=2024-12-21 |website=Jagran |language=hi}}</ref> उनको थरले उनका पुर्खाहरू [[Jhunjhunu]] [[Rajasthan|राजस्थान]]को झुन्झुनुका बासिन्दा रहेको सङ्केत गर्छ।<ref>{{Cite news |last=Sarkar |first=Kanishka |date=4 August 2021 |title=Rakesh Jhunjhunwala's Akasa Air gets NOC from Aviation Ministry, aims flight take off by 2021 end |language=en |work=www.cnbctv18.com |publisher=[[CNBC TV18]] |url=https://www.cnbctv18.com/aviation/rakesh-jhunjhunwala-promoted-akasa-air-gets-noc-from-civil-aviation-ministry-dgca-10247271.htm |url-status=live |access-date=14 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210921023233/https://www.cnbctv18.com/aviation/rakesh-jhunjhunwala-promoted-akasa-air-gets-noc-from-civil-aviation-ministry-dgca-10247271.htm |archive-date=21 September 2021}}</ref> उनले [[Sydenham College|सिडेनहम कलेज]]बाट स्नातक तहको शिक्षा पूरा गरे<ref>{{Cite news |last=Nagar |first=Anupam |date=13 December 2019 |title=What does it take to make a Harshad Mehta? Not just Titan & Tata Tea |work=The Economic Times |url=https://economictimes.indiatimes.com/markets/stocks/news/what-does-it-take-to-make-a-rakesh-jhunjhunwala-not-just-titan-tata-tea/articleshow/72509899.cms |url-status=live |access-date=7 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200807044559/https://economictimes.indiatimes.com/markets/stocks/news/what-does-it-take-to-make-a-rakesh-jhunjhunwala-not-just-titan-tata-tea/articleshow/72509899.cms |archive-date=7 August 2020}}</ref> र त्यसपछि [[Institute of Chartered Accountants of India|द इन्स्टिच्युट अफ चार्टर्ड एकाउन्टेन्ट्स अफ इन्डिया]]मा भर्ना भए।<ref>{{Cite web |date=2022-08-15 |title=Celebrity Education: Stock Market King Rakesh Jhunjhunwala Was CA by Qualification, Started Investment with Rs 5000 |url=https://www.news18.com/news/education-career/celebrity-education-stock-market-king-rakesh-jhunjhunwala-was-ca-by-qualification-started-investment-with-rs-5000-5753245.html |access-date=2022-09-18 |website=News18 |language=en}}</ref> == करियर == झुनझुनवालाको सेयर बजारप्रतिको रुचि उनका बुबाले आफ्ना साथीहरूसँग सेयर बजारबारे छलफल गरेको देखेपछि जागृत भएको थियो। उनका बुबाले उनलाई सेयर बजारबारे मार्गदर्शन गरे पनि लगानी गर्न पैसा भने कहिल्यै दिएनन् र साथीहरूसँग पैसा माग्नसमेत निषेध गरेका थिए। आफ्नै बचतको रकमबाट राकेशले कलेजमै अध्ययनरत हुँदा प्रारम्भिक लगानी गर्न थाले। सन् १९८५ मा {{INR}}५,००० को पूँजीबाट लगानी सुरु गरेका झुनझुनवालाले सन् १९८६ मा {{INR}}५ [[लाख]]को पहिलो ठूलो नाफा कमाए।<ref name=":0" /> सन् १९८६ देखि १९८९ सम्म उनले लगभग {{INR}}२०–२५ लाख नाफा कमाए।<ref>{{Cite news |title=The journey of Rakesh Jhunjhunwala |work=The Economic Times |url=https://economictimes.indiatimes.com/opinion/interviews/the-journey-of-rakesh-jhunjhunwala/articleshow/5145756.cms |url-status=live |access-date=14 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220814102747/https://economictimes.indiatimes.com/opinion/interviews/the-journey-of-rakesh-jhunjhunwala/articleshow/5145756.cms |archive-date=14 August 2022}}</ref> सन् २०२२ सम्ममा उनको लगानी {{INR}}११,००० [[करोड]] पुगेको थियो।<ref name="WHO IS RAKESH JHUNJHUNWALA">{{Cite news |title=WHO IS RAKESH JHUNJHUNWALA? |work=Business Standard India |url=https://www.business-standard.com/about/who-is-rakesh-jhunjhunwala |url-status=live |access-date=7 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220307113341/https://www.business-standard.com/about/who-is-rakesh-jhunjhunwala |archive-date=7 March 2022}}</ref> सन् २०२१ सम्ममा उनको सबैभन्दा ठूलो लगानी [[Titan Company]]मा रहेको थियो, जसको मूल्य {{INR}}७,२९४.८ करोड थियो।<ref>{{Cite web |date=15 July 2021 |title=Rakesh Jhunjhunwala Cuts Stake In Titan Company In June 2021 Quarter |url=https://www.moneycontrol.com/news/business/markets/rakesh-jhunjhunwala-cuts-stake-in-titan-company-in-june-2021-quarter-7174401.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210908013939/https://www.moneycontrol.com/news/business/markets/rakesh-jhunjhunwala-cuts-stake-in-titan-company-in-june-2021-quarter-7174401.html |archive-date=8 September 2021 |access-date=9 September 2021 |website=Moneycontrol |language=en}}</ref> उनले आफ्नो सम्पत्ति व्यवस्थापन कम्पनी [[Rare Enterprises|रेयर इन्टरप्राइजेज]]का साझेदारका रूपमा आफ्नै लगानी पोर्टफोलियो व्यवस्थापन गरेका थिए।<ref name=":0">{{Cite news |last=जैन |first=सुरभि |date=3 July 2021 |title=राकेश झुनझुनवाला जन्मदिन विशेष: ५,००० रुपैयाँको लगानीदेखि ३४,००० करोड रुपैयाँसम्म; 'भालु'देखि 'बिग बुल'सम्मको यात्रा |work=[[The Financial Express (India)|द फाइनान्सियल एक्सप्रेस]] |url=https://www.financialexpress.com/market/rakesh-jhunjhunwala-birthday-from-rs-5000-investment-to-now-rs-34000-cr-journey-from-bear-to-big-bull/2283342/ |url-status=live |access-date=14 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210914161850/https://www.financialexpress.com/market/rakesh-jhunjhunwala-birthday-from-rs-5000-investment-to-now-rs-34000-cr-journey-from-bear-to-big-bull/2283342/ |archive-date=14 September 2021}}</ref><ref>{{Cite news |date=31 August 2021 |title=झुनझुनवालाको रेयर इन्टरप्राइजेजले सिस्का एलईडीमा लगानी गर्ने |language=en |work=ETRetail.com |publisher=[[The Economic Times|द इकोनोमिक टाइम्स]] |url=https://retail.economictimes.indiatimes.com/news/consumer-durables-and-information-technology/consumer-electronics/jhunjhunwalas-rare-enterprises-to-invest-in-syska-led/85791867 |url-status=live |access-date=14 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210914160656/https://retail.economictimes.indiatimes.com/news/consumer-durables-and-information-technology/consumer-electronics/jhunjhunwalas-rare-enterprises-to-invest-in-syska-led/85791867 |archive-date=14 September 2021}}</ref> सक्रिय लगानीकर्ताका रूपमा रहनुका साथै, झुनझुनवाला [[Aptech|एप्टेक]] र [[Hungama Digital Media Entertainment|हंगामा डिजिटल मिडिया इन्टरटेनमेन्ट]]का अध्यक्ष थिए तथा प्राइम फोकस लिमिटेड, [[Geojit Financial Services|जियोजित फाइनान्सियल सर्भिसेज]], बिलकेयर लिमिटेड, [[Praj|प्राज इन्डस्ट्रिज]], [[Provogue|प्रोभोग]], [[Concord Biotech|कन्कोर्ड बायोटेक]], इनोभासिन्थ टेक्नोलोजिज (आई) लिमिटेड, मिड डे मल्टिमिडिया लिमिटेड, [[Nagarjuna Construction Company|नागार्जुन कन्स्ट्रक्सन कम्पनी]], [[Viceroy Hotels|भाइसराय होटल्स]] र टप्स सेक्युरिटी लिमिटेडका सञ्चालक समितिका सदस्य थिए। उनी [[Advisory board|सल्लाहकार बोर्ड]]का सदस्यका रूपमा [[I.I.M.U.N.|इन्डियाज इन्टरनेसनल मुभमेन्ट टु युनाइट नेसन्स (आई.आई.एम.यू.एन.)]] सँग पनि आबद्ध थिए।<ref>{{Cite web |title=I.I.M.U.N. {{!}} Board of Advisors |url=https://new.iimun.in/pages/BoA.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210717042250/https://new.iimun.in/pages/BoA.html |archive-date=17 July 2021 |access-date=17 July 2021 |website=new.iimun.in}}</ref> सन् २०१३ मा झुनझुनवालाले [[मालाबार हिल]]स्थित रिजवे अपार्टमेन्टका १२ मध्ये ६ वटा एकाइ [[Standard Chartered Bank|स्ट्यान्डर्ड चार्टर्ड बैंक]]बाट {{INR}}१७६ करोडमा खरिद गरेका थिए। त्यसपछि सन् २०१७ मा उनले भवनका बाँकी ६ वटा अपार्टमेन्ट [[HSBC]]बाट {{INR}}१९५ करोडमा खरिद गरे।<ref>{{Cite web |title=How Rakesh Jhunjhunwala built his 13-floor home in Mumbai |url=https://www.moneycontrol.com/news/business/real-estate/how-rakesh-jhunjhunwala-built-his-new-13-storey-home-in-mumbai-8254991.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220322014130/https://www.moneycontrol.com/news/business/real-estate/how-rakesh-jhunjhunwala-built-his-new-13-storey-home-in-mumbai-8254991.html |archive-date=22 March 2022 |access-date=22 March 2022 |website=Moneycontrol |language=en}}</ref> सन् २०२१ मा पुरानो भवन भत्काएपछि उनले ७०,००० वर्गफिट क्षेत्रफलमा १३ तले नयाँ आवास निर्माण सुरु गरेका थिए। सन् २०२१ को जुलाईमा उनले भारतको कम लागतको [[Akasa Air|अकासा एयर]]मा {{currency|400|USD}} मिलियन लगानी गरी एयरलाइन्समा ४०% स्वामित्व प्राप्त गरेका थिए। फेब्रुअरी २०२४ सम्ममा उक्त नयाँ एयरलाइन्ससँग २४ वटा विमान थिए र यसले १९ वटा सहरमा उडान सञ्चालन गर्दै आएको थियो। आफ्नो निधनअघि राकेशले अकासा एयरमा आफ्नो स्वामित्व बढाएर ४६% पुर्‍याएका थिए र कम्पनीका सबैभन्दा ठूलो सेयरधनी बनेका थिए। उनको अन्तिम सार्वजनिक उपस्थिति अकासा एयरको उद्घाटन समारोहमा भएको थियो र त्यसपछि उनले ७ अगस्टमा मुम्बईदेखि अहमदाबादसम्म सञ्चालन भएको एयरलाइन्सको पहिलो उडानमा यात्रा गरेका थिए।<ref>{{Cite web |title=Jhunjhunwala's last public appearance was at Akasa Air's inaugural flight |url=https://www.thehindubusinessline.com/news/jhunjhunwalas-last-public-appearance-was-at-akasa-airs-inaugural-flight/article65768064.ece |access-date=August 14, 2022 |website=The Hindu Business Line |date=14 August 2022}}</ref><ref>{{Cite web |title=Rakesh Jhunjhunwala Airline's $9 Billion Order For Boeing 737s |url=https://www.ndtv.com/india-news/akasa-boeing-737-max-rakesh-jhunjhunwala-akasa-air-backed-by-investor-rakesh-jhunjhunwala-orders-boeing-737-jets-2613194 |access-date=2022-09-18 |website=NDTV.com}}</ref><ref>{{Cite news |last=Shukla |first=Tarun |title=Akasa Air's take-off: with the Big Bull in cockpit, the low-cost airline has no room for mistakes |work=The Economic Times |url=https://economictimes.indiatimes.com/prime/transportation/akasa-airs-take-off-with-the-big-bull-in-cockpit-the-low-cost-airline-has-no-room-for-mistakes/primearticleshow/85159473.cms |access-date=2022-09-18}}</ref><ref>{{Cite web |last=Manish |first=Sai |date=2022-08-22 |title=Before his death, Jhunjhunwala & family became Akasa's biggest shareholders |url=https://www.business-standard.com/article/companies/before-death-rakesh-jhunjhunwala-family-became-akasa-air-biggest-shareholders-122082200250_1.html |access-date=2022-09-18 |website=www.business-standard.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Rakesh Jhunjhunwala's demise unlikely to impact Akasa Air's business |url=https://www.timesnownews.com/business-economy/companies/rakesh-jhunjhunwalas-demise-unlikely-to-impact-akasa-air-business-article-93580292 |access-date=2022-09-18 |website=Times Now |date=16 August 2022 |language=en}}</ref> झुनझुनवाला सम्भावित रूपमा उच्च वृद्धि हुने क्षेत्रहरूलाई प्रारम्भिक चरणमै पहिचान गर्ने आफ्नो क्षमताका लागि परिचित थिए। स्थापित कम्पनीहरूमा गरेको लगानीका अतिरिक्त, उनको भारतका उपभोक्ता-केन्द्रित क्षेत्रहरू, जस्तै खुद्रा व्यापार र प्रविधिमा पनि विशेष रुचि थियो। भारतमा विस्तार हुँदै गएको मध्यम वर्गले घरेलु उपभोगमा उल्लेखनीय वृद्धि ल्याउने उनको विश्वास थियो, जसले उनका प्रारम्भिक लगानीसम्बन्धी धेरै निर्णयलाई मार्गदर्शन गरेको थियो।<ref>{{cite web |title=The Success Story of Rakesh Jhunjhunwala: Lessons from India's Big Bull |url=https://www.zerobizz.com/2025/01/the-success-story-of-rakesh-jhunjhunwala.html |website=ZeroBizz |date=January 2025 |access-date=30 September 2024}}</ref> == विवाद == सन् २०२१ मा झुनझुनवालामाथि Aptech Computers का सेयरमा असामान्य कारोबार गरेको आरोपमा [[भित्री कारोबार]] सम्बन्धी अनुसन्धान गरिएको थियो।<ref>{{Cite web |title=SEBI sends Rakesh Jhunjhunwala, family notices in Aptech insider trading case: Report – Money Control |url=https://www.moneycontrol.com/news/business/sebi-sends-rakesh-jhunjhunwala-family-notices-in-aptech-insider-trading-case-report-5410721.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220816204607/https://www.moneycontrol.com/news/business/sebi-sends-rakesh-jhunjhunwala-family-notices-in-aptech-insider-trading-case-report-5410721.html |archive-date=16 August 2022 |access-date=23 April 2021}}</ref> [[Securities and Exchange Board of India|SEBI]] ले झुनझुनवाला तथा अन्य व्यक्तिहरूले अप्रकाशित मूल्य-संवेदनशील सूचना (UPSI) को जानकारी रहेको अवस्थामा Aptech का सेयरमा कारोबार गरेको आरोप लगाएको थियो। सेप्टेम्बर २०१६ मा Aptech ले प्रिस्कुल क्षेत्रमा प्रवेश गर्ने घोषणा गरेको थियो। SEBI को आदेशअनुसार, १४ मार्च २०१६ देखि ७ सेप्टेम्बर २०१६ अर्थात् आधिकारिक घोषणा गरिएको मितिसम्म उक्त सूचना UPSI का रूपमा रहेको थियो। जुलाई २०२१ मा झुनझुनवाला र उनका सहयोगीहरूले कुल {{currency|35|INR}} करोड भुक्तानी गरेपछि SEBI ले उक्त मुद्दा टुङ्ग्याएको थियो। झुनझुनवालाले {{INR|18.5}} करोड र उनकी पत्नीले {{INR|3.2}} करोड भुक्तानी गरेका थिए।<ref>{{Cite news |title=SEBI settles insider trading case with Rakesh Jhunjhunwala |work=[[The Hindu Business Line]] |url=https://www.thehindubusinessline.com/markets/stock-markets/sebi-settles-insider-trading-case-with-rakesh-jhunjhunwala/article35329574.ece |url-status=live |access-date=14 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220814105551/https://www.thehindubusinessline.com/markets/stock-markets/sebi-settles-insider-trading-case-with-rakesh-jhunjhunwala/article35329574.ece |archive-date=14 August 2022}}</ref> == परोपकार == झुनझुनवालाको निधनको समयमा उनको कुल सम्पत्ति {{currency|5.8|USD}} अर्ब रहेको थियो र उनले आफ्नो सम्पत्तिको एक चौथाइ हिस्सा परोपकारी कार्यमा दान गर्ने योजना बनाएका थिए। उनको परोपकारी कार्यमा स्वास्थ्य सेवा तथा शिक्षा सम्बन्धी पहलहरू समावेश थिए। उनले [[St. Jude India|सेन्ट जुड]], [[Agastya International Foundation|अगस्त्य इन्टरनेसनल फाउन्डेसन]], [[Ashoka University|अशोका विश्वविद्यालय]], [[Friends of Tribals Society]] र [[Olympic Gold Quest]] जस्ता संस्थाहरूलाई सहयोग गरेका थिए।<ref name="WHO IS RAKESH JHUNJHUNWALA" /> उनी नयाँ पनवेलमा आर. जे. शंकरा आँखा अस्पताल निर्माण गर्ने प्रयासमा पनि सक्रिय थिए।<ref name="WHO IS RAKESH JHUNJHUNWALA" /> == लोकप्रिय संस्कृतिमा == ७ जुन २०१२ मा [[The Economic Times]] ले झुनझुनवालाको व्यङ्ग्य गर्ने एउटा ब्लगका लेखकहरू दुई जना रहेको खुलासा गरेको थियो। पहिलो वर्ष उक्त ब्लग [[Forbes]] का स्तम्भकार<ref>{{Cite web |last=Fidelman |first=Mark |title=Mark Fidelman -Socialized and Mobilized |url=https://blogs.forbes.com/markfidelman/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121115010532/http://blogs.forbes.com/markfidelman/ |archive-date=15 November 2012 |access-date=17 November 2012 |website=Forbes}}</ref> मार्क फिडेलम्यानले लेखेका थिए भने बाँकी वर्षहरूमा लेखक [[Aditya Magal|आदित्य मागल]] थिए।<ref>{{Cite news |last=Sruthijith KK |date=7 June 2012 |title=How parody blogger Aditya Magal impressed Rakesh Jhunjhunwala |work=The Economic Times |url=http://economictimes.indiatimes.com/news/news-by-company/corporate-trends/how-parody-blog-the-secret-journal-of-rakesh-jhunjhunwala-writer-aditya-magal-impressed-rakesh-jhunjhunwala/articleshow/13877181.cms?curpg=1 |url-status=live |access-date=29 November 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170106180730/http://economictimes.indiatimes.com/news/news-by-company/corporate-trends/how-parody-blog-the-secret-journal-of-rakesh-jhunjhunwala-writer-aditya-magal-impressed-rakesh-jhunjhunwala/articleshow/13877181.cms?curpg=1 |archive-date=6 January 2017}}</ref> ''[[Scam 1992]]'' नामक वेब शृङ्खलामा अभिनेता [[Kavin Dave|कविन डेभ]]ले झुनझुनवालामा आधारित पात्रको भूमिका निर्वाह गरेका थिए।<ref name="FilmFare Scam1992">{{Cite web |date=24 October 2020 |title=Real to Reel: Actor Kavin Dave on playing the 'king of stock market' in Scam 1992 |url=https://filmfaremiddleeast.com/real-to-reel-actor-kavin-dave-on-playing-the-king-of-stock-market-in-scam-1992/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210618233606/https://filmfaremiddleeast.com/real-to-reel-actor-kavin-dave-on-playing-the-king-of-stock-market-in-scam-1992/ |archive-date=18 June 2021 |access-date=14 August 2022 |website=FilmFare}}</ref> == मृत्यु == १४ अगस्ट २०२२ मा झुनझुनवाला बिरामी परेपछि उनलाई [[Breach Candy Hospital|ब्रीच क्यान्डी अस्पताल]]मा लगिएको थियो।<ref name="Monecontrol Demise News">{{Cite news |title=Big Bull Bows Out {{!}} Rakesh Jhunjhunwala passes away |language=en |work=Moneycontrol |url=https://www.moneycontrol.com/news/business/big-bull-bows-out-rakesh-jhunjhunwala-passes-away-9025051.html |url-status=live |access-date=14 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220814044054/https://www.moneycontrol.com/news/business/big-bull-bows-out-rakesh-jhunjhunwala-passes-away-9025051.html |archive-date=14 August 2022}}</ref> उनको सोही दिन बिहान करिब ६:३० बजे निधन भयो। चिकित्सकहरूले पछि उनी मिर्गौलासम्बन्धी समस्याका साथै तीव्र बहुअङ्ग विफलताबाट पीडित भएको बताएका थिए।<ref>{{Cite web |title=Rakesh Jhunjhunwala Death News LIVE Updates: Rakesh Jhunjhunwala passes away at 62 |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/newsblogs/daily-news-and-latest-updates-live-14-august-2022/liveblog/93549317.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220814014843/https://economictimes.indiatimes.com/news/newsblogs/daily-news-and-latest-updates-live-14-august-2022/liveblog/93549317.cms |archive-date=14 August 2022 |access-date=14 August 2022 |website=The Economic Times |language=en}}</ref><ref name="India Today"/> [[Indian Prime Minister|भारतीय प्रधानमन्त्री]] [[Narendra Modi|नरेन्द्र मोदी]]ले शोक व्यक्त गर्दै भनेका थिए, "राकेश झुनझुनवाला अदम्य थिए। जीवन्त, हँसिला र अन्तर्दृष्टिपूर्ण व्यक्तित्वका धनी उनले वित्तीय क्षेत्रमा अमिट योगदान छोडेका छन्। उनी भारतको प्रगतिप्रति पनि अत्यन्त उत्साही थिए। उनको निधनले वित्तीय जगतलाई दुःखी बनाएको छ।"<ref name="ET Ace investor Rakesh Jhunjhunwala passes away at 62 Read more at: https://economictimes.indiatimes.com/markets/stocks/news/ace-investor-rakesh-jhunjhunwala-passes-away-at-62/articleshow/93551064.cms investor Rakesh Jhunjhunwala passes away at 62">{{Cite news |last=Agarwal |first=Nikhil |title=Ace investor Rakesh Jhunjhunwala passes away at 62 |work=The Economic Times |url=https://economictimes.indiatimes.com/markets/stocks/news/ace-investor-rakesh-jhunjhunwala-passes-away-at-62/articleshow/93551064.cms |url-status=live |access-date=14 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220814035101/https://economictimes.indiatimes.com/markets/stocks/news/ace-investor-rakesh-jhunjhunwala-passes-away-at-62/articleshow/93551064.cms |archive-date=14 August 2022}}</ref> झुनझुनवालाको निधनपछि सन् २०२३ मा उनलाई मरणोपरान्त भारतको चौथो सर्वोच्च नागरिक सम्मान [[Padma Shri|पद्मश्री]] प्रदान गरिएको थियो।<ref name=":1" /> == व्यक्तिगत जीवन == राकेश झुनझुनवालाले २२ फेब्रुअरी १९८७ मा रेखा झुनझुनवालासँग विवाह गरेका थिए। उनीहरूका तीन सन्तान थिए। उनकी छोरी निष्ठाको जन्म ३० जुन २००४ मा भएको थियो भने उनका जुम्ल्याहा छोराहरू अर्यमान र आर्यवीरको जन्म २ मार्च २००९ मा भएको थियो।<ref name="Yahoo Finance : How a middle class man" /> == सन्दर्भहरू == {{Reflist}} 31. [[Business Tweet]]। [https://www.business-tweet.com/business/rakesh-jhunjhunwala-will-receive-a-padma-shri/ राकेश झुनझुनवालाले पद्मश्री प्राप्त गर्ने]। Business Tweet। [https://web.archive.org/web/20230301053710/https://www.business-tweet.com/business/rakesh-jhunjhunwala-will-receive-a-padma-shri/ अभिलेख] गरिएको मूल पृष्ठ १ मार्च २०२३ मा। २६ जनवरी २०२३ मा प्राप्त गरिएको। == बाह्य लिङ्कहरू == *[https://www.wsj.com/articles/rakesh-jhunjhunwala-known-as-indias-warren-buffett-has-died-at-age-62-11660918869 भारतका 'वारेन बफेट' भनेर चिनिने राकेश झुनझुनवालाको ६२ वर्षको उमेरमा निधन] {{Commons}} 1vj2c4ucung08yvvverg9jkcku96clg 1369450 1369432 2026-08-13T00:26:11Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1369450 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = राकेश झुनझुनवाला | image = Shri Rakesh Radheyshyam Jhunjhunwala.jpg | caption = | birth_date = {{Birth date|df=yes|1960|07|05}} | death_date = {{Death date and age|df=yes|2022|08|14|1960|07|05}} | death_place = [[मुम्बई]], [[महाराष्ट्र]], भारत | death_cause = | birth_place = [[हैदराबाद]], [[तेलंगाना]], [[भारत]]<ref>{{Cite news |date=9 November 2010 |title=I am thinking of making a film: Rakesh Jhunjhunwala |language=en |work=[[The Economic Times]] |url=https://economictimes.indiatimes.com/opinion/interviews/i-am-thinking-of-making-a-film-rakesh-jhunjhunwala/articleshow/6894300.cms |url-status=live |access-date=7 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220707141235/https://economictimes.indiatimes.com/opinion/interviews/i-am-thinking-of-making-a-film-rakesh-jhunjhunwala/articleshow/6894300.cms?utm_source=contentofinterest&utm_medium=text&utm_campaign=cppst |archive-date=7 July 2022}}</ref> | education = [[चार्टर्ड एकाउन्टेन्ट]] | alma_mater = {{Plainlist| * [[सिडेनहम कलेज अफ कमर्स एन्ड इकोनोमिक्स]] * [[द इन्स्टिच्युट अफ चार्टर्ड एकाउन्टेन्ट्स अफ इन्डिया]] }} | awards = [[पद्मश्री]] (२०२३) | occupation = {{hlist|लगानीकर्ता|[[सेयर व्यापारी]]}} | spouse = {{Marriage|रेखा झुनझुनवाला|1987}}<ref name="Yahoo Finance : How a middle class man">{{Cite news |title=How a middle class man became a billionaire: Little known facts about Rakesh Jhunjhunwala |language=en-SG |publisher=Yahoo! Finance |url=https://sg.finance.yahoo.com/news/how-a-middle-class-man-became-a-billionaire-and-you-can-do-it-too-little-known-facts-about-rakesh-jhunjhunwala-110741413.html |url-status=live |access-date=14 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220814045217/https://sg.finance.yahoo.com/news/how-a-middle-class-man-became-a-billionaire-and-you-can-do-it-too-little-known-facts-about-rakesh-jhunjhunwala-110741413.html |archive-date=14 August 2022}}</ref> | children = ३ }} '''राकेश राधेश्याम झुनझुनवाला'''<ref>{{Cite web |last=Sahgal |first=Sundeep Khanna, Ram |date=2022-08-15 |title=Rakesh Jhunjhunwala, the investor who saw the future |url=https://www.livemint.com/market/stock-market-news/ace-investor-eternal-india-bull-dies-at-62-11660503647135.html |access-date=2024-02-04 |website=mint |language=en}}</ref> (५ जुलाई १९६० – १४ अगस्त २०२२) भारतीय अर्बपति लगानीकर्ता, [[सेयर व्यापारी]] तथा चार्टर्ड एकाउन्टेन्ट थिए। उनले सन् १९८५ मा {{currency|5000|INR}} पूँजीबाट लगानी गर्न सुरु गरेका थिए र सन् १९८६ मा पहिलो ठूलो नाफा कमाएका थिए। उनको निधनको समयमा उनको अनुमानित कुल सम्पत्ति {{currency|5.8|USD}} अर्ब रहेको थियो, जसले उनलाई विश्वका ४३८औँ धनी व्यक्ति बनाएको थियो।<ref name="Forbes.com">{{Cite journal |title=Rakesh Jhunjhunwala |url=https://www.forbes.com/profile/rakesh-jhunjhunwala/ |url-status=live |journal=[[Forbes]] |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20220816204606/https://www.forbes.com/profile/rakesh-jhunjhunwala/ |archive-date=16 August 2022 |access-date=14 August 2022}}</ref> उनी आफ्नै [[सम्पत्ति व्यवस्थापन]] कम्पनी रेयर इन्टरप्राइजेजका साझेदार थिए। लगानीकर्ता तथा [[सेयर व्यापारी]]का रूपमा सक्रिय रहनुका अतिरिक्त, उनले विभिन्न कम्पनीहरूमा अध्यक्ष तथा सञ्चालकका रूपमा कार्य गरेका थिए। उनी [[अकासा एयर]]का सहसंस्थापक पनि थिए। उनीमाथि [[भित्री कारोबार]] सम्बन्धी अनुसन्धान गरिएको थियो र सन् २०२१ मा उनले [[भारतीय प्रतिभूति तथा विनिमय बोर्ड]] (SEBI) सँग उक्त विषयमा सम्झौता गरेका थिए। झुनझुनवालालाई प्रायः "भारतका बिग बुल" भनेर सम्बोधन गरिन्थ्यो र उनी सेयर बजारसम्बन्धी आफ्नो भविष्यवाणी तथा बजारप्रति आशावादी दृष्टिकोणका लागि व्यापक रूपमा परिचित थिए।<ref name="BBCNews-obit">{{Cite news |date=14 August 2022 |title=Rakesh Jhunjhunwala: Tributes for India's 'stock market king' who died at 62 |publisher=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-india-62538324 |url-status=live |access-date=14 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220814054847/https://www.bbc.com/news/world-asia-india-62538324 |archive-date=14 August 2022}}</ref><ref name="Forbes-obit">{{Cite news |last=Karmali |first=Naazneen |title=Billionaire Investor Rakesh Jhunjhunwala, Known As 'India's Warren Buffett' Dies At 62 |language=en |work=Forbes |url=https://www.forbes.com/sites/naazneenkarmali/2022/08/14/billionaire-investor-rakesh-jhunjhunwala-known-as-indias-warren-buffett-dies-at-62/?sh=5d8e35847378 |url-status=live |access-date=14 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220816204607/https://gum.criteo.com/syncframe?origin=publishertag&topUrl=www.forbes.com |archive-date=16 August 2022}}</ref> सन् २०२३ मा उनलाई मरणोपरान्त [[पद्मश्री]]बाट सम्मानित गरिएको थियो, जुन भारतको चौथो सर्वोच्च नागरिक सम्मान हो।<ref name=":1">{{Cite news |last= |first= |date=22 March 2023 |title=S.M. Krishna, late Rakesh Jhunjhunwala among those honoured with Padma awards |url=https://www.thehindu.com/news/national/sm-krishna-and-late-rakesh-jhunjhunwala-among-those-honoured-with-padma-awards/article66650266.ece |access-date=20 February 2025 |work=The Hindu |issn=0971-751X}}</ref> अक्टोबर २०२४ मा उनकी पत्नी, रेखा झुनझुनवाला, [[Forbes]] को भारतका १०० सर्वाधिक धनी व्यवसायीहरूको सूचीमा ९.३ अर्ब अमेरिकी डलरको कुल सम्पत्तिसहित २८औँ स्थानमा परेकी थिइन्।<ref>{{Cite web |date=October 9, 2024 |title=India's 100 Richest |url=https://www.forbes.com/lists/india-billionaires/ |website=India’s 100 Richest}}</ref> == प्रारम्भिक जीवन र शिक्षा == झुनझुनवालाको जन्म ५ जुलाई १९६० मा [[Marwari people|मारवाडी]] [[Agrawal|अग्रवाल]] [[Bania (caste)|बनिया]] परिवारमा भएको थियो।<ref name="India Today">{{Cite news |date=5 July 2021 |title=Five lesser known facts about stock market expert Rakesh Jhunjhunwala |language=en |work=[[India Today]] |url=https://www.indiatoday.in/business/story/birthday-special-rakesh-jhunjhunwala-5-lesser-known-facts-about-him-1824019-2021-07-05 |url-status=live |access-date=9 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210707164350/https://www.indiatoday.in/business/story/birthday-special-rakesh-jhunjhunwala-5-lesser-known-facts-about-him-1824019-2021-07-05 |archive-date=7 July 2021}}</ref><ref name="Hiscock2008">{{Cite book |last=Geoff Hiscock |url=https://books.google.com/books?id=YiLBD_IpgIkC&pg=PA251 |title=India's Global Wealth Club: The Stunning Rise of Its Billionaires and Their Secrets of Success |date=2008 |publisher=John Wiley & Sons |isbn=978-0-470-82238-8 |pages=251–}}</ref><ref>{{Cite web |title=Rakesh Jhunjhunwala: गांव से इतना लगाव कि सरनेम अग्रवाल से झुनझुनवाला कर लिया था - So much attachment to village that Agarwal had changed surname to Jhunjhunwala |url=https://www.jagran.com/rajasthan/jaipur-so-much-attachment-to-village-that-agarwal-had-changed-surname-to-jhunjhunwala-22981083.html |access-date=2024-12-21 |website=Jagran |language=hi}}</ref> उनको थरले उनका पुर्खाहरू [[Jhunjhunu]] [[Rajasthan|राजस्थान]]को झुन्झुनुका बासिन्दा रहेको सङ्केत गर्छ।<ref>{{Cite news |last=Sarkar |first=Kanishka |date=4 August 2021 |title=Rakesh Jhunjhunwala's Akasa Air gets NOC from Aviation Ministry, aims flight take off by 2021 end |language=en |work=www.cnbctv18.com |publisher=[[CNBC TV18]] |url=https://www.cnbctv18.com/aviation/rakesh-jhunjhunwala-promoted-akasa-air-gets-noc-from-civil-aviation-ministry-dgca-10247271.htm |url-status=live |access-date=14 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210921023233/https://www.cnbctv18.com/aviation/rakesh-jhunjhunwala-promoted-akasa-air-gets-noc-from-civil-aviation-ministry-dgca-10247271.htm |archive-date=21 September 2021}}</ref> उनले [[Sydenham College|सिडेनहम कलेज]]बाट स्नातक तहको शिक्षा पूरा गरे<ref>{{Cite news |last=Nagar |first=Anupam |date=13 December 2019 |title=What does it take to make a Harshad Mehta? Not just Titan & Tata Tea |work=The Economic Times |url=https://economictimes.indiatimes.com/markets/stocks/news/what-does-it-take-to-make-a-rakesh-jhunjhunwala-not-just-titan-tata-tea/articleshow/72509899.cms |url-status=live |access-date=7 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200807044559/https://economictimes.indiatimes.com/markets/stocks/news/what-does-it-take-to-make-a-rakesh-jhunjhunwala-not-just-titan-tata-tea/articleshow/72509899.cms |archive-date=7 August 2020}}</ref> र त्यसपछि [[Institute of Chartered Accountants of India|द इन्स्टिच्युट अफ चार्टर्ड एकाउन्टेन्ट्स अफ इन्डिया]]मा भर्ना भए।<ref>{{Cite web |date=2022-08-15 |title=Celebrity Education: Stock Market King Rakesh Jhunjhunwala Was CA by Qualification, Started Investment with Rs 5000 |url=https://www.news18.com/news/education-career/celebrity-education-stock-market-king-rakesh-jhunjhunwala-was-ca-by-qualification-started-investment-with-rs-5000-5753245.html |access-date=2022-09-18 |website=News18 |language=en}}</ref> == करियर == झुनझुनवालाको सेयर बजारप्रतिको रुचि उनका बुबाले आफ्ना साथीहरूसँग सेयर बजारबारे छलफल गरेको देखेपछि जागृत भएको थियो। उनका बुबाले उनलाई सेयर बजारबारे मार्गदर्शन गरे पनि लगानी गर्न पैसा भने कहिल्यै दिएनन् र साथीहरूसँग पैसा माग्नसमेत निषेध गरेका थिए। आफ्नै बचतको रकमबाट राकेशले कलेजमै अध्ययनरत हुँदा प्रारम्भिक लगानी गर्न थाले। सन् १९८५ मा {{INR}}५,००० को पूँजीबाट लगानी सुरु गरेका झुनझुनवालाले सन् १९८६ मा {{INR}}५ [[लाख]]को पहिलो ठूलो नाफा कमाए।<ref name=":0" /> सन् १९८६ देखि १९८९ सम्म उनले लगभग {{INR}}२०–२५ लाख नाफा कमाए।<ref>{{Cite news |title=The journey of Rakesh Jhunjhunwala |work=The Economic Times |url=https://economictimes.indiatimes.com/opinion/interviews/the-journey-of-rakesh-jhunjhunwala/articleshow/5145756.cms |url-status=live |access-date=14 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220814102747/https://economictimes.indiatimes.com/opinion/interviews/the-journey-of-rakesh-jhunjhunwala/articleshow/5145756.cms |archive-date=14 August 2022}}</ref> सन् २०२२ सम्ममा उनको लगानी {{INR}}११,००० [[करोड]] पुगेको थियो।<ref name="WHO IS RAKESH JHUNJHUNWALA">{{Cite news |title=WHO IS RAKESH JHUNJHUNWALA? |work=Business Standard India |url=https://www.business-standard.com/about/who-is-rakesh-jhunjhunwala |url-status=live |access-date=7 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220307113341/https://www.business-standard.com/about/who-is-rakesh-jhunjhunwala |archive-date=7 March 2022}}</ref> सन् २०२१ सम्ममा उनको सबैभन्दा ठूलो लगानी [[Titan Company]]मा रहेको थियो, जसको मूल्य {{INR}}७,२९४.८ करोड थियो।<ref>{{Cite web |date=15 July 2021 |title=Rakesh Jhunjhunwala Cuts Stake In Titan Company In June 2021 Quarter |url=https://www.moneycontrol.com/news/business/markets/rakesh-jhunjhunwala-cuts-stake-in-titan-company-in-june-2021-quarter-7174401.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210908013939/https://www.moneycontrol.com/news/business/markets/rakesh-jhunjhunwala-cuts-stake-in-titan-company-in-june-2021-quarter-7174401.html |archive-date=8 September 2021 |access-date=9 September 2021 |website=Moneycontrol |language=en}}</ref> उनले आफ्नो सम्पत्ति व्यवस्थापन कम्पनी [[Rare Enterprises|रेयर इन्टरप्राइजेज]]का साझेदारका रूपमा आफ्नै लगानी पोर्टफोलियो व्यवस्थापन गरेका थिए।<ref name=":0">{{Cite news |last=जैन |first=सुरभि |date=3 July 2021 |title=राकेश झुनझुनवाला जन्मदिन विशेष: ५,००० रुपैयाँको लगानीदेखि ३४,००० करोड रुपैयाँसम्म; 'भालु'देखि 'बिग बुल'सम्मको यात्रा |work=[[The Financial Express (India)|द फाइनान्सियल एक्सप्रेस]] |url=https://www.financialexpress.com/market/rakesh-jhunjhunwala-birthday-from-rs-5000-investment-to-now-rs-34000-cr-journey-from-bear-to-big-bull/2283342/ |url-status=live |access-date=14 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210914161850/https://www.financialexpress.com/market/rakesh-jhunjhunwala-birthday-from-rs-5000-investment-to-now-rs-34000-cr-journey-from-bear-to-big-bull/2283342/ |archive-date=14 September 2021}}</ref><ref>{{Cite news |date=31 August 2021 |title=झुनझुनवालाको रेयर इन्टरप्राइजेजले सिस्का एलईडीमा लगानी गर्ने |language=en |work=ETRetail.com |publisher=[[The Economic Times|द इकोनोमिक टाइम्स]] |url=https://retail.economictimes.indiatimes.com/news/consumer-durables-and-information-technology/consumer-electronics/jhunjhunwalas-rare-enterprises-to-invest-in-syska-led/85791867 |url-status=live |access-date=14 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210914160656/https://retail.economictimes.indiatimes.com/news/consumer-durables-and-information-technology/consumer-electronics/jhunjhunwalas-rare-enterprises-to-invest-in-syska-led/85791867 |archive-date=14 September 2021}}</ref> सक्रिय लगानीकर्ताका रूपमा रहनुका साथै, झुनझुनवाला [[Aptech|एप्टेक]] र [[Hungama Digital Media Entertainment|हंगामा डिजिटल मिडिया इन्टरटेनमेन्ट]]का अध्यक्ष थिए तथा प्राइम फोकस लिमिटेड, [[Geojit Financial Services|जियोजित फाइनान्सियल सर्भिसेज]], बिलकेयर लिमिटेड, [[Praj|प्राज इन्डस्ट्रिज]], [[Provogue|प्रोभोग]], [[Concord Biotech|कन्कोर्ड बायोटेक]], इनोभासिन्थ टेक्नोलोजिज (आई) लिमिटेड, मिड डे मल्टिमिडिया लिमिटेड, [[Nagarjuna Construction Company|नागार्जुन कन्स्ट्रक्सन कम्पनी]], [[Viceroy Hotels|भाइसराय होटल्स]] र टप्स सेक्युरिटी लिमिटेडका सञ्चालक समितिका सदस्य थिए। उनी [[Advisory board|सल्लाहकार बोर्ड]]का सदस्यका रूपमा [[I.I.M.U.N.|इन्डियाज इन्टरनेसनल मुभमेन्ट टु युनाइट नेसन्स (आई.आई.एम.यू.एन.)]] सँग पनि आबद्ध थिए।<ref>{{Cite web |title=I.I.M.U.N. {{!}} Board of Advisors |url=https://new.iimun.in/pages/BoA.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210717042250/https://new.iimun.in/pages/BoA.html |archive-date=17 July 2021 |access-date=17 July 2021 |website=new.iimun.in }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210717042250/https://new.iimun.in/pages/BoA.html |date=17 July 2021 }}</ref> सन् २०१३ मा झुनझुनवालाले [[मालाबार हिल]]स्थित रिजवे अपार्टमेन्टका १२ मध्ये ६ वटा एकाइ [[Standard Chartered Bank|स्ट्यान्डर्ड चार्टर्ड बैंक]]बाट {{INR}}१७६ करोडमा खरिद गरेका थिए। त्यसपछि सन् २०१७ मा उनले भवनका बाँकी ६ वटा अपार्टमेन्ट [[HSBC]]बाट {{INR}}१९५ करोडमा खरिद गरे।<ref>{{Cite web |title=How Rakesh Jhunjhunwala built his 13-floor home in Mumbai |url=https://www.moneycontrol.com/news/business/real-estate/how-rakesh-jhunjhunwala-built-his-new-13-storey-home-in-mumbai-8254991.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220322014130/https://www.moneycontrol.com/news/business/real-estate/how-rakesh-jhunjhunwala-built-his-new-13-storey-home-in-mumbai-8254991.html |archive-date=22 March 2022 |access-date=22 March 2022 |website=Moneycontrol |language=en}}</ref> सन् २०२१ मा पुरानो भवन भत्काएपछि उनले ७०,००० वर्गफिट क्षेत्रफलमा १३ तले नयाँ आवास निर्माण सुरु गरेका थिए। सन् २०२१ को जुलाईमा उनले भारतको कम लागतको [[Akasa Air|अकासा एयर]]मा {{currency|400|USD}} मिलियन लगानी गरी एयरलाइन्समा ४०% स्वामित्व प्राप्त गरेका थिए। फेब्रुअरी २०२४ सम्ममा उक्त नयाँ एयरलाइन्ससँग २४ वटा विमान थिए र यसले १९ वटा सहरमा उडान सञ्चालन गर्दै आएको थियो। आफ्नो निधनअघि राकेशले अकासा एयरमा आफ्नो स्वामित्व बढाएर ४६% पुर्‍याएका थिए र कम्पनीका सबैभन्दा ठूलो सेयरधनी बनेका थिए। उनको अन्तिम सार्वजनिक उपस्थिति अकासा एयरको उद्घाटन समारोहमा भएको थियो र त्यसपछि उनले ७ अगस्टमा मुम्बईदेखि अहमदाबादसम्म सञ्चालन भएको एयरलाइन्सको पहिलो उडानमा यात्रा गरेका थिए।<ref>{{Cite web |title=Jhunjhunwala's last public appearance was at Akasa Air's inaugural flight |url=https://www.thehindubusinessline.com/news/jhunjhunwalas-last-public-appearance-was-at-akasa-airs-inaugural-flight/article65768064.ece |access-date=August 14, 2022 |website=The Hindu Business Line |date=14 August 2022}}</ref><ref>{{Cite web |title=Rakesh Jhunjhunwala Airline's $9 Billion Order For Boeing 737s |url=https://www.ndtv.com/india-news/akasa-boeing-737-max-rakesh-jhunjhunwala-akasa-air-backed-by-investor-rakesh-jhunjhunwala-orders-boeing-737-jets-2613194 |access-date=2022-09-18 |website=NDTV.com}}</ref><ref>{{Cite news |last=Shukla |first=Tarun |title=Akasa Air's take-off: with the Big Bull in cockpit, the low-cost airline has no room for mistakes |work=The Economic Times |url=https://economictimes.indiatimes.com/prime/transportation/akasa-airs-take-off-with-the-big-bull-in-cockpit-the-low-cost-airline-has-no-room-for-mistakes/primearticleshow/85159473.cms |access-date=2022-09-18}}</ref><ref>{{Cite web |last=Manish |first=Sai |date=2022-08-22 |title=Before his death, Jhunjhunwala & family became Akasa's biggest shareholders |url=https://www.business-standard.com/article/companies/before-death-rakesh-jhunjhunwala-family-became-akasa-air-biggest-shareholders-122082200250_1.html |access-date=2022-09-18 |website=www.business-standard.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Rakesh Jhunjhunwala's demise unlikely to impact Akasa Air's business |url=https://www.timesnownews.com/business-economy/companies/rakesh-jhunjhunwalas-demise-unlikely-to-impact-akasa-air-business-article-93580292 |access-date=2022-09-18 |website=Times Now |date=16 August 2022 |language=en}}</ref> झुनझुनवाला सम्भावित रूपमा उच्च वृद्धि हुने क्षेत्रहरूलाई प्रारम्भिक चरणमै पहिचान गर्ने आफ्नो क्षमताका लागि परिचित थिए। स्थापित कम्पनीहरूमा गरेको लगानीका अतिरिक्त, उनको भारतका उपभोक्ता-केन्द्रित क्षेत्रहरू, जस्तै खुद्रा व्यापार र प्रविधिमा पनि विशेष रुचि थियो। भारतमा विस्तार हुँदै गएको मध्यम वर्गले घरेलु उपभोगमा उल्लेखनीय वृद्धि ल्याउने उनको विश्वास थियो, जसले उनका प्रारम्भिक लगानीसम्बन्धी धेरै निर्णयलाई मार्गदर्शन गरेको थियो।<ref>{{cite web |title=The Success Story of Rakesh Jhunjhunwala: Lessons from India's Big Bull |url=https://www.zerobizz.com/2025/01/the-success-story-of-rakesh-jhunjhunwala.html |website=ZeroBizz |date=January 2025 |access-date=30 September 2024}}</ref> == विवाद == सन् २०२१ मा झुनझुनवालामाथि Aptech Computers का सेयरमा असामान्य कारोबार गरेको आरोपमा [[भित्री कारोबार]] सम्बन्धी अनुसन्धान गरिएको थियो।<ref>{{Cite web |title=SEBI sends Rakesh Jhunjhunwala, family notices in Aptech insider trading case: Report – Money Control |url=https://www.moneycontrol.com/news/business/sebi-sends-rakesh-jhunjhunwala-family-notices-in-aptech-insider-trading-case-report-5410721.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220816204607/https://www.moneycontrol.com/news/business/sebi-sends-rakesh-jhunjhunwala-family-notices-in-aptech-insider-trading-case-report-5410721.html |archive-date=16 August 2022 |access-date=23 April 2021}}</ref> [[Securities and Exchange Board of India|SEBI]] ले झुनझुनवाला तथा अन्य व्यक्तिहरूले अप्रकाशित मूल्य-संवेदनशील सूचना (UPSI) को जानकारी रहेको अवस्थामा Aptech का सेयरमा कारोबार गरेको आरोप लगाएको थियो। सेप्टेम्बर २०१६ मा Aptech ले प्रिस्कुल क्षेत्रमा प्रवेश गर्ने घोषणा गरेको थियो। SEBI को आदेशअनुसार, १४ मार्च २०१६ देखि ७ सेप्टेम्बर २०१६ अर्थात् आधिकारिक घोषणा गरिएको मितिसम्म उक्त सूचना UPSI का रूपमा रहेको थियो। जुलाई २०२१ मा झुनझुनवाला र उनका सहयोगीहरूले कुल {{currency|35|INR}} करोड भुक्तानी गरेपछि SEBI ले उक्त मुद्दा टुङ्ग्याएको थियो। झुनझुनवालाले {{INR|18.5}} करोड र उनकी पत्नीले {{INR|3.2}} करोड भुक्तानी गरेका थिए।<ref>{{Cite news |title=SEBI settles insider trading case with Rakesh Jhunjhunwala |work=[[The Hindu Business Line]] |url=https://www.thehindubusinessline.com/markets/stock-markets/sebi-settles-insider-trading-case-with-rakesh-jhunjhunwala/article35329574.ece |url-status=live |access-date=14 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220814105551/https://www.thehindubusinessline.com/markets/stock-markets/sebi-settles-insider-trading-case-with-rakesh-jhunjhunwala/article35329574.ece |archive-date=14 August 2022}}</ref> == परोपकार == झुनझुनवालाको निधनको समयमा उनको कुल सम्पत्ति {{currency|5.8|USD}} अर्ब रहेको थियो र उनले आफ्नो सम्पत्तिको एक चौथाइ हिस्सा परोपकारी कार्यमा दान गर्ने योजना बनाएका थिए। उनको परोपकारी कार्यमा स्वास्थ्य सेवा तथा शिक्षा सम्बन्धी पहलहरू समावेश थिए। उनले [[St. Jude India|सेन्ट जुड]], [[Agastya International Foundation|अगस्त्य इन्टरनेसनल फाउन्डेसन]], [[Ashoka University|अशोका विश्वविद्यालय]], [[Friends of Tribals Society]] र [[Olympic Gold Quest]] जस्ता संस्थाहरूलाई सहयोग गरेका थिए।<ref name="WHO IS RAKESH JHUNJHUNWALA" /> उनी नयाँ पनवेलमा आर. जे. शंकरा आँखा अस्पताल निर्माण गर्ने प्रयासमा पनि सक्रिय थिए।<ref name="WHO IS RAKESH JHUNJHUNWALA" /> == लोकप्रिय संस्कृतिमा == ७ जुन २०१२ मा [[The Economic Times]] ले झुनझुनवालाको व्यङ्ग्य गर्ने एउटा ब्लगका लेखकहरू दुई जना रहेको खुलासा गरेको थियो। पहिलो वर्ष उक्त ब्लग [[Forbes]] का स्तम्भकार<ref>{{Cite web |last=Fidelman |first=Mark |title=Mark Fidelman -Socialized and Mobilized |url=https://blogs.forbes.com/markfidelman/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121115010532/http://blogs.forbes.com/markfidelman/ |archive-date=15 November 2012 |access-date=17 November 2012 |website=Forbes}}</ref> मार्क फिडेलम्यानले लेखेका थिए भने बाँकी वर्षहरूमा लेखक [[Aditya Magal|आदित्य मागल]] थिए।<ref>{{Cite news |last=Sruthijith KK |date=7 June 2012 |title=How parody blogger Aditya Magal impressed Rakesh Jhunjhunwala |work=The Economic Times |url=http://economictimes.indiatimes.com/news/news-by-company/corporate-trends/how-parody-blog-the-secret-journal-of-rakesh-jhunjhunwala-writer-aditya-magal-impressed-rakesh-jhunjhunwala/articleshow/13877181.cms?curpg=1 |url-status=live |access-date=29 November 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170106180730/http://economictimes.indiatimes.com/news/news-by-company/corporate-trends/how-parody-blog-the-secret-journal-of-rakesh-jhunjhunwala-writer-aditya-magal-impressed-rakesh-jhunjhunwala/articleshow/13877181.cms?curpg=1 |archive-date=6 January 2017}}</ref> ''[[Scam 1992]]'' नामक वेब शृङ्खलामा अभिनेता [[Kavin Dave|कविन डेभ]]ले झुनझुनवालामा आधारित पात्रको भूमिका निर्वाह गरेका थिए।<ref name="FilmFare Scam1992">{{Cite web |date=24 October 2020 |title=Real to Reel: Actor Kavin Dave on playing the 'king of stock market' in Scam 1992 |url=https://filmfaremiddleeast.com/real-to-reel-actor-kavin-dave-on-playing-the-king-of-stock-market-in-scam-1992/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210618233606/https://filmfaremiddleeast.com/real-to-reel-actor-kavin-dave-on-playing-the-king-of-stock-market-in-scam-1992/ |archive-date=18 June 2021 |access-date=14 August 2022 |website=FilmFare}}</ref> == मृत्यु == १४ अगस्ट २०२२ मा झुनझुनवाला बिरामी परेपछि उनलाई [[Breach Candy Hospital|ब्रीच क्यान्डी अस्पताल]]मा लगिएको थियो।<ref name="Monecontrol Demise News">{{Cite news |title=Big Bull Bows Out {{!}} Rakesh Jhunjhunwala passes away |language=en |work=Moneycontrol |url=https://www.moneycontrol.com/news/business/big-bull-bows-out-rakesh-jhunjhunwala-passes-away-9025051.html |url-status=live |access-date=14 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220814044054/https://www.moneycontrol.com/news/business/big-bull-bows-out-rakesh-jhunjhunwala-passes-away-9025051.html |archive-date=14 August 2022}}</ref> उनको सोही दिन बिहान करिब ६:३० बजे निधन भयो। चिकित्सकहरूले पछि उनी मिर्गौलासम्बन्धी समस्याका साथै तीव्र बहुअङ्ग विफलताबाट पीडित भएको बताएका थिए।<ref>{{Cite web |title=Rakesh Jhunjhunwala Death News LIVE Updates: Rakesh Jhunjhunwala passes away at 62 |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/newsblogs/daily-news-and-latest-updates-live-14-august-2022/liveblog/93549317.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220814014843/https://economictimes.indiatimes.com/news/newsblogs/daily-news-and-latest-updates-live-14-august-2022/liveblog/93549317.cms |archive-date=14 August 2022 |access-date=14 August 2022 |website=The Economic Times |language=en}}</ref><ref name="India Today"/> [[Indian Prime Minister|भारतीय प्रधानमन्त्री]] [[Narendra Modi|नरेन्द्र मोदी]]ले शोक व्यक्त गर्दै भनेका थिए, "राकेश झुनझुनवाला अदम्य थिए। जीवन्त, हँसिला र अन्तर्दृष्टिपूर्ण व्यक्तित्वका धनी उनले वित्तीय क्षेत्रमा अमिट योगदान छोडेका छन्। उनी भारतको प्रगतिप्रति पनि अत्यन्त उत्साही थिए। उनको निधनले वित्तीय जगतलाई दुःखी बनाएको छ।"<ref name="ET Ace investor Rakesh Jhunjhunwala passes away at 62 Read more at: https://economictimes.indiatimes.com/markets/stocks/news/ace-investor-rakesh-jhunjhunwala-passes-away-at-62/articleshow/93551064.cms investor Rakesh Jhunjhunwala passes away at 62">{{Cite news |last=Agarwal |first=Nikhil |title=Ace investor Rakesh Jhunjhunwala passes away at 62 |work=The Economic Times |url=https://economictimes.indiatimes.com/markets/stocks/news/ace-investor-rakesh-jhunjhunwala-passes-away-at-62/articleshow/93551064.cms |url-status=live |access-date=14 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220814035101/https://economictimes.indiatimes.com/markets/stocks/news/ace-investor-rakesh-jhunjhunwala-passes-away-at-62/articleshow/93551064.cms |archive-date=14 August 2022}}</ref> झुनझुनवालाको निधनपछि सन् २०२३ मा उनलाई मरणोपरान्त भारतको चौथो सर्वोच्च नागरिक सम्मान [[Padma Shri|पद्मश्री]] प्रदान गरिएको थियो।<ref name=":1" /> == व्यक्तिगत जीवन == राकेश झुनझुनवालाले २२ फेब्रुअरी १९८७ मा रेखा झुनझुनवालासँग विवाह गरेका थिए। उनीहरूका तीन सन्तान थिए। उनकी छोरी निष्ठाको जन्म ३० जुन २००४ मा भएको थियो भने उनका जुम्ल्याहा छोराहरू अर्यमान र आर्यवीरको जन्म २ मार्च २००९ मा भएको थियो।<ref name="Yahoo Finance : How a middle class man" /> == सन्दर्भहरू == {{Reflist}} 31. [[Business Tweet]]। [https://www.business-tweet.com/business/rakesh-jhunjhunwala-will-receive-a-padma-shri/ राकेश झुनझुनवालाले पद्मश्री प्राप्त गर्ने]। Business Tweet। [https://web.archive.org/web/20230301053710/https://www.business-tweet.com/business/rakesh-jhunjhunwala-will-receive-a-padma-shri/ अभिलेख] गरिएको मूल पृष्ठ १ मार्च २०२३ मा। २६ जनवरी २०२३ मा प्राप्त गरिएको। == बाह्य लिङ्कहरू == *[https://www.wsj.com/articles/rakesh-jhunjhunwala-known-as-indias-warren-buffett-has-died-at-age-62-11660918869 भारतका 'वारेन बफेट' भनेर चिनिने राकेश झुनझुनवालाको ६२ वर्षको उमेरमा निधन] {{Commons}} cuewghclgxkm2meunvn3n0091218h0l 0 151225 1369465 2026-08-13T05:50:12Z Bishaldev100 28807 नयाँ पृष्ठ: '''रजौटा राज्य''' भनेको [[नेपाल अधिराज्य]]को इतिहासमा सुरुवातमा अधिकार सम्पन्न र २०१७ पछी आलंकारिक संस्था थियो । आशृत सन्धिको गरेर नेपालामाअ मिसिएका यी राज्यहाँरूमा स्थानीय राजा... 1369465 wikitext text/x-wiki '''रजौटा राज्य''' भनेको [[नेपाल अधिराज्य]]को इतिहासमा सुरुवातमा अधिकार सम्पन्न र २०१७ पछी आलंकारिक संस्था थियो । आशृत सन्धिको गरेर नेपालामाअ मिसिएका यी राज्यहाँरूमा स्थानीय राजाद्वारा शासित थियो। राजौटा राज्यका शासकहरूलाई धेरै हदसम्म आफ्नै क्षेत्रहरू शासन गर्न अनुमति दिइएको थियो, तर नेपाल बाहिरका राज्यहरूसँग सम्बन्ध राख्न अनुमति दिइएको थिएन, र अन्य रियासतहरू विरुद्ध युद्ध लड्न अनुमति दिइएको थिएन। [[नेपालको एकीकरण|नेपाल एकीकरण]]मा सहयोग गरेको हुनाले विदेश सम्बन्ध, सैन्य मामिला बाहेक राज्य भित्रको मालपोत, प्रशासन र न्याय हेर्ने अख्तियार सहित राजा रजौटा अधिकार कायम गरिएको थियो।<ref>{{Cite journal |last=Adhikari |first=Krishna Kant |date=December 1980 |title=The Status, Powers and Functions of Rajas .and Rajautas During the Nineteenth Century Nepal in the Light of Contemporary Documents |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/contributions/pdf/CNAS_08_01_06.pdf |journal=CNAS, TRIBHUVAN UNIVERSITY |volume=VIII |issue=1 |pages=147-155}}</ref> उनीहरूको विवाह राजपरिवार, राणाखलकसँग हुन्थ्यो। २०१७ अगाडिसम्म [[नेपालको मर्यादाक्रम|मर्यादाक्रम]]मा उनीहरूको स्थान २४ नं मा थियो।<ref>{{Cite news|title=सरकारबाट निर्णय भएको मर्यादाक्रम|last=थापा|first=चन्द्रबहादुर|date=२०१३ जेठ २९|work=नेपाल गजेट}}</ref> २०१७ सालमा [[राज्य रजौटा ऐन, २०१७|राज्य रजौटा ऐन]] लागू हुनुभन्दा अघि, १६ रियासतहरूलाई आधिकारिक रूपमा मान्यता दिइएको थियो। राज्य रजौटा ऐनले निम्न सत्रह रजौटा राज्यहरूका राजाहरूलाई मान्यता दिन्छ: सल्यान, जाजरकोट, मुस्ताङ, बझाङ, भिरकोट, दारणा, बाजुरा, थलाहारा, गलकोट, गुल्मी, गरौकोट, मलेनेटा, दुल्लु, पर्वत, नुवाकोट, खुम्रीकोट (प्यूठान), र उदयपुर (प्यूठान)। == इतिहास == === नेपाल एकीकरण काल === चौतारिया बहादुर शाहको नायबीकालामा पश्चिम नेपालका राज्य रजौटाहरूलाई नेपाल राज्यमा मिलाएर राज्य विस्तारको कार्य गरिएको थियो।<ref name=":12">{{cite book|author=चित्तरञ्जन नेपाली|title=श्री ५ रणबहादुर शाह (व्यक्तित्व र शासन)|url=|publisher=|isbn=|pages=६|date=बि.सं २०२०}}</ref> [[जाजरकोट राज्य]]सँग [[पृथ्वीनारायण शाह]]को समयमै सन्धी भएकाले त्यहाँका राजा गजेन्द्र शाहसँग सन्धी नवीकरण गरियो। जाजरकोटले नेपाललाई वार्षिक रू. ७,००० र सैनिक सहयोग गर्ने शर्तमा आफ्नो समर्थक बनाएपछि [[भेरी नदी|भेरी नदि]] सम्म पुग्यो । वि.सं. १८४६ मा सरदार भक्ति थापा र कालु पाँडेले([[काजी]] [[कालु पाँडे|कालू पाँडे]] होइनन्) दैलेख माथी आक्रमण गर्दा त्यहाँका राजा भागे भने [[दुल्लु राज्य|दुल्लु]]का राजा उत्तम शाहले नेपालको अधिनता स्विकार गरी अमरसिंह थापाको साथ दिए। [[बझाङ राज्य|बझाङी राजा]]ले पनि नेपालको अधीनता स्वीकार गरी वार्षिक रु ५००/- सिर्तो रकम तिर्न मञ्जुर गरे । त्यसपछि [[अमरसिंह थापा]]को नेतृत्वको फौजले [[कर्णाली नदी|कर्णाली नदि]] तरेर [[अछाम जिल्ला|अछाम]] तथा [[डोटी राज्य]] माथी विजय गरेकाले नेपालको पश्चिमी सीमा [[महाकाली नदी]] सम्म पुग्यो। डोटी राज्यलाई नेपालमा मिलाउन ज्यादै कठिन भएको समयमा त्यसलाई पराजित गर्नका लागि बझाङी राजा समुद्रसिंह तथा प्रतिमान शाहीको ठूलो भूमिका रहेको छ।<ref name=":0">[[राजाराम सुवेदी]], ´हिस्ट्री अफ बझाङ´ (काठमाडौँ : २०४४)</ref> === भीमसेन थापा काल === === राणाकाल === === २००७-२०१७ === राज्य रजौटा उन्मूलनको थालनी डा. [[कुँवर इन्द्रजीत सिंह|के.आई. सिंह]]को सरकार पालामा भएको थियो। प्रधानमन्त्री सिंहले २०१४ कात्तिक १२ गते गलकोट र गरुनकोट राज्यको माल–अदालत बागलुङ र स्याङ्जामा गाभेका थिए (गोरखापत्र २०१४ कात्तिक १४)। [[आम निर्वाचन २०१५|२०१५ को आमनिर्वाचन]]को घोषणापत्रमा [[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली कांग्रेस]]ले जंगल संरक्षण, बिर्ताको राष्ट्रियकरण, रजौटा र जमिनदारी प्रथा अन्त्य, हदबन्दी बढी जमिनको पुनर्वितरणलाई एजेन्डा बनाएको थियो । त्यस्तै [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी]]ले नेपाली मुद्रा प्रचलनमा ल्याइने तथा यातायात र सञ्चार क्षेत्रको विकास नेकपाको कृषि नीतिमा ‘राज्य रजौटा र बिर्ता प्रथा उन्मूलन’ गरिने उल्लेख थियो ।<ref>{{Cite web |title=चुनावी घोषणापत्र: तत्कालीन नेपालको ऐना देखाउने २०१५ का घोषणापत्र |url=https://ekantipur.com/koseli/2026/01/31/the-2015-manifesto-shows-the-mirror-of-the-then-nepal-49-18.html |access-date=2026-05-15 |website=Ekantipur |language=ne}}</ref> === २०१७-२०६५ === [[महेन्द्र वीरविक्रम शाह|श्री ५ महेन्द्र]]बाट वि.सं. २०१७ मा राज्य रजौटा ऐन, २०१७ लागू गरियो । राज्य रजौटा ऐन, २०१७ र राज्य अदालत उन्मूलन ऐन, २०१७ लागू भएपछि सबै राज्यहरू खारेज भएका थिए । यद्यपि राज्य रजौटा ऐनले [[सल्यान राज्य|सल्यान]], [[बझाङ राज्य|बझाङ]], जाजरकोट, मुस्ताङ, भिर्कोट, माल्नेटा, दर्ना गरी १७ रजौटालाई मान्यता दिएको थियो ।<ref>[http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/download?ref=2264 राज्य रजौटा ऐन, २०१७]</ref> राजा महेन्द्रले आफ्नो ‘[[श्री ५]]’ को पुष्टि गर्न [[सल्यान राज्य|सल्यान]], [[जाजरकोट राज्य|जाजरकोट]], [[बझाङ राज्य|बझाङ]] [[मुस्ताङ राज्य|मुस्ताङ]] चार राजाको अस्तित्व कायमै राखेको तर्क पनि गरिन्छ।<ref>{{Cite web |last=के.सी. |first=शरद |date=१-१५ असोज २०६० {{!}} 18-30-Sep-1-2-Oct |title=हिमाल खबरपत्रिका {{!}} राजा बन्ने रहर |url=https://nepalihimal.com/ |access-date=2026-07-10 |website=nepalihimal.com |language=en-US}}</ref> === गणतन्त्र पछी === == अधिकार तथा कर्तव्य == रजौटा राजाहरूको प्रमुख परम्परागत अधिकारहरूमा न्याय प्रशासन र राजस्व सङ्कलन समावेश थियो। केन्द्रीय सरकारले उनीहरूलाई आफ्नो राज्यको क्षेत्राधिकार भित्र दैनिक प्रशासन सञ्चालन गर्ने जस्ता मामिलामा स्वायत्तता पनि प्रदान गरेको थियो। == रजौटा राज्यहरूको सूची == {| class="wikitable sortable" |+ !# !राज्य !नेपालमा मिलेको !रजौटा पद |- |1 |[[सल्यान राज्य|सल्यान]] |१८४७ मा सन्धी |पृथ्वीनारायण शाहको सम्धी, नेपालसँग आश्रित सन्धि गरेको। १८६३ मा [[रणबहादुर शाह]]को हत्या हुँदा सल्यानी रानी बिलासकुमारीले [[भीमसेन थापा]]लाई आरोप लगाउँदा १८६६ मा खारेज भएको थियो। भीमसेन थापाको पतन पछि १८९४ मा रजौटा राज्य थमौति भयो।<ref>{{Cite journal |last=मानन्धर |first=त्रिरत्न |title=सल्यानी राजा रणभीम शाहको पदच्युति |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/contributions/pdf/CNAS_11_02_07.pdf |journal=CNAS |volume=11 |issue=2 |pages=90}}</ref> |- |2 |[[जाजरकोट राज्य|जाजरकोट]] |१८४३ मा नेपालमा मिलेको | |- |3 |[[बझाङ राज्य|बझाङ]] |१८४८ मा आश्रित सन्धि गरेको | |- |4 |[[मुस्ताङ राज्य|मुस्ताङ]] |१८४६ मा |जुम्ला नेपालमा मिलेपछि मुस्ताङ नेपालमा आयो र मुस्ताङलाई रजौटा पद थमौती भएको |- |5 |[[भीरकोट राज्य|भिरकोट]] |१८४२ मा नेपालमा मिलेको | |- |6 |दार्ना |१८४७ मा |राजा रुद्र शाहीले नेपालको आधिपत्य स्वीकार गरी नेपाललाई वार्षिक ५१/- सिर्तो तिर्ने गरी रजौटाको थमौती पाए। कुमाउ गढवाल युद्धमा दर्नाली राजा रुद्र शाहले गोर्खालाई पुर्‍याएको सहयोग वापत वि.सं. १८६८ को लालमोहरमा दर्नालाई पञ्चखतको अधिकार समेत रजौटा दिइएको थियो<ref name=":1">{{Cite web |title=हिमाल खबरपत्रिका {{!}} राजा बन्ने रहर |url=https://nepalihimal.com/ |access-date=2026-06-19 |website=nepalihimal.com |language=en-US}}</ref> |- |7 |[[बाजुरा राज्य|बाजुरा]] |१८४८ मा | |- |8 |थलाहारी |१८४८ मा | |- |9 |[[गलकोट राज्य|गलकोट]] |१८४२ मा |[[तेश्रो नेपाल तिब्बत युद्ध|तेस्रो नेपाल तिब्बत युद्ध]] (१९१२) मा नेपाल सरकारलाई गलकोटबाट सिपाही र हातहतियार सहयोग गरेका कारण उनले राज श्रीपेच, रजौटा उपाधि र रु तीन सयको नगद बिर्ता पाए।<ref>{{Cite web |date=2021-08-27 |title=गलकोटको संक्षिप्त चिनारी – प्रा. डा. दिनबहादुर थापा |url=https://dinthapa.com.np/galkot/%e0%a4%97%e0%a4%b2%e0%a4%95%e0%a5%8b%e0%a4%9f%e0%a4%95%e0%a5%8b-%e0%a4%b8%e0%a4%82%e0%a4%95%e0%a5%8d%e0%a4%b7%e0%a4%bf%e0%a4%aa%e0%a5%8d%e0%a4%a4-%e0%a4%9a%e0%a4%bf%e0%a4%a8%e0%a4%be%e0%a4%b0%e0%a5%80/ |access-date=2026-05-05 |language=en-US}}</ref> |- |10 |गुल्मी |१८४३ मा पाल्पामा मिलेको |राजा रणबहादुर शाहले आफ्नो सालो सिद्धि प्रताप शाहलाई राजा बनाएको |- |11 |गर्‍हौकोट |१८४२ मा | |- |12 |[[दुल्लु राज्य|दुल्लु]] |१८४६ मा आश्रित सन्धि |राजा उत्तिम शाहीले [[नेपाली सेना]]को पश्चिम विजय अभियानमा [[उत्तराखण्ड]]मा कुमाउका राजा महेन्द्र चन्दको सेनासँग लड्दा लड्दै विरगती प्राप्त गरेका थिए। उत्तिम शाहीले [[वीरगति|वीरगती]] प्राप्त गरेको बेला उनकी पत्नी गर्भवती थिइन्। नेपाली सेनालाई सहयोग गर्दा गर्दै लडाइँ मैदानमा नै वीरगती प्राप्त गरेकाले उत्तिम शाहीका संतानहरूलाई जिवनवृतीको व्यवस्था मिलाउनु पर्ने भएकोले उत्तिम शाहीका छोरा रुद्र शाही तन्नेरी भएपछी उनलाई तत्कालिन राजा [[गीर्वाणयुद्ध विक्रम शाह]]ले दुल्लु राज्यको पुनस्थापना गरेर राजा घोषित गरेका थिए। <ref name="किर्तिखम्ब">विश्व के.सी. (पोखरेल)द्वारा लिखित किर्तिखम्ब नामक पूस्तक पहिलो संस्करण पृष्ठ संख्या २९-३२</ref> |- |13 |[[मालनेटा]] |१८४६ मा |वि.सं. १९३०–३१ मा दाङ र ब्रिटिस भारतको सिमा विवाद हुँदा माल्नेटी राजाका वंशज सन्तवीर शाहले नेपालको पक्षबाट प्रमाण दिँदा [[सुरेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा सुरेन्द्र]] वि.सं. १९३७ मा ‘सन्तान दरसन्तानले भोग गर्न पाउने’ अधिकार लालमोहरमार्फत् थपिदिएका थिए ।<ref name=":1" /> |- |14 |[[प्युठान राज्य|प्युठान]] |१८४२ मा | |- |15 |[[पर्वत राज्य|पर्वत]] |१८४३ मा |१८९४ मा राजा राजेन्द्रबाट विजयबमलाई केही गाउँ मानाचामलमा दिइयो ।<ref>{{Cite journal |last=मल्ल |first=मोहनबहादुर |title=पर्वतको इतिहास |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/ancientnepal/pdf/ancient_nepal_16_06.pdf |journal=Ancient Nepal |volume=16 |issue=06 |pages=42-53}}</ref> |- |16 |[[खुम्री राज्य]] |१८४३ मा |खुम्रेल राजा सुकै सेनले नेपालको शरणमा पर्दा विना युद्ध रजौटा थामिई नेपालमा सम्मिलित भएको |} ef3gtlck6kcd1b7y4a6jqbizozlzers 1369466 1369465 2026-08-13T05:50:31Z Bishaldev100 28807 1369466 wikitext text/x-wiki '''रजौटा राज्य''' भनेको [[नेपाल अधिराज्य]]को इतिहासमा सुरुवातमा अधिकार सम्पन्न र २०१७ पछी आलंकारिक संस्था थियो । आशृत सन्धिको गरेर नेपालामाअ मिसिएका यी राज्यहाँरूमा स्थानीय राजाद्वारा शासित थियो। राजौटा राज्यका शासकहरूलाई धेरै हदसम्म आफ्नै क्षेत्रहरू शासन गर्न अनुमति दिइएको थियो, तर नेपाल बाहिरका राज्यहरूसँग सम्बन्ध राख्न अनुमति दिइएको थिएन, र अन्य रियासतहरू विरुद्ध युद्ध लड्न अनुमति दिइएको थिएन। [[नेपालको एकीकरण|नेपाल एकीकरण]]मा सहयोग गरेको हुनाले विदेश सम्बन्ध, सैन्य मामिला बाहेक राज्य भित्रको मालपोत, प्रशासन र न्याय हेर्ने अख्तियार सहित राजा रजौटा अधिकार कायम गरिएको थियो।<ref>{{Cite journal |last=Adhikari |first=Krishna Kant |date=December 1980 |title=The Status, Powers and Functions of Rajas .and Rajautas During the Nineteenth Century Nepal in the Light of Contemporary Documents |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/contributions/pdf/CNAS_08_01_06.pdf |journal=CNAS, TRIBHUVAN UNIVERSITY |volume=VIII |issue=1 |pages=147-155}}</ref> उनीहरूको विवाह राजपरिवार, राणाखलकसँग हुन्थ्यो। २०१७ अगाडिसम्म [[नेपालको मर्यादाक्रम|मर्यादाक्रम]]मा उनीहरूको स्थान २४ नं मा थियो।<ref>{{Cite news|title=सरकारबाट निर्णय भएको मर्यादाक्रम|last=थापा|first=चन्द्रबहादुर|date=२०१३ जेठ २९|work=नेपाल गजेट}}</ref> २०१७ सालमा [[राज्य रजौटा ऐन, २०१७|राज्य रजौटा ऐन]] लागू हुनुभन्दा अघि, १६ रियासतहरूलाई आधिकारिक रूपमा मान्यता दिइएको थियो। राज्य रजौटा ऐनले निम्न सत्रह रजौटा राज्यहरूका राजाहरूलाई मान्यता दिन्छ: सल्यान, जाजरकोट, मुस्ताङ, बझाङ, भिरकोट, दारणा, बाजुरा, थलाहारा, गलकोट, गुल्मी, गरौकोट, मलेनेटा, दुल्लु, पर्वत, नुवाकोट, खुम्रीकोट (प्यूठान), र उदयपुर (प्यूठान)। == इतिहास == === नेपाल एकीकरण काल === चौतारिया बहादुर शाहको नायबीकालामा पश्चिम नेपालका राज्य रजौटाहरूलाई नेपाल राज्यमा मिलाएर राज्य विस्तारको कार्य गरिएको थियो।<ref name=":12">{{cite book|author=चित्तरञ्जन नेपाली|title=श्री ५ रणबहादुर शाह (व्यक्तित्व र शासन)|url=|publisher=|isbn=|pages=६|date=बि.सं २०२०}}</ref> [[जाजरकोट राज्य]]सँग [[पृथ्वीनारायण शाह]]को समयमै सन्धी भएकाले त्यहाँका राजा गजेन्द्र शाहसँग सन्धी नवीकरण गरियो। जाजरकोटले नेपाललाई वार्षिक रू. ७,००० र सैनिक सहयोग गर्ने शर्तमा आफ्नो समर्थक बनाएपछि [[भेरी नदी|भेरी नदि]] सम्म पुग्यो । वि.सं. १८४६ मा सरदार भक्ति थापा र कालु पाँडेले([[काजी]] [[कालु पाँडे|कालू पाँडे]] होइनन्) दैलेख माथी आक्रमण गर्दा त्यहाँका राजा भागे भने [[दुल्लु राज्य|दुल्लु]]का राजा उत्तम शाहले नेपालको अधिनता स्विकार गरी अमरसिंह थापाको साथ दिए। [[बझाङ राज्य|बझाङी राजा]]ले पनि नेपालको अधीनता स्वीकार गरी वार्षिक रु ५००/- सिर्तो रकम तिर्न मञ्जुर गरे । त्यसपछि [[अमरसिंह थापा]]को नेतृत्वको फौजले [[कर्णाली नदी|कर्णाली नदि]] तरेर [[अछाम जिल्ला|अछाम]] तथा [[डोटी राज्य]] माथी विजय गरेकाले नेपालको पश्चिमी सीमा [[महाकाली नदी]] सम्म पुग्यो। डोटी राज्यलाई नेपालमा मिलाउन ज्यादै कठिन भएको समयमा त्यसलाई पराजित गर्नका लागि बझाङी राजा समुद्रसिंह तथा प्रतिमान शाहीको ठूलो भूमिका रहेको छ।<ref name=":0">[[राजाराम सुवेदी]], ´हिस्ट्री अफ बझाङ´ (काठमाडौँ : २०४४)</ref> === भीमसेन थापा काल === === राणाकाल === === २००७-२०१७ === राज्य रजौटा उन्मूलनको थालनी डा. [[कुँवर इन्द्रजीत सिंह|के.आई. सिंह]]को सरकार पालामा भएको थियो। प्रधानमन्त्री सिंहले २०१४ कात्तिक १२ गते गलकोट र गरुनकोट राज्यको माल–अदालत बागलुङ र स्याङ्जामा गाभेका थिए (गोरखापत्र २०१४ कात्तिक १४)। [[आम निर्वाचन २०१५|२०१५ को आमनिर्वाचन]]को घोषणापत्रमा [[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली कांग्रेस]]ले जंगल संरक्षण, बिर्ताको राष्ट्रियकरण, रजौटा र जमिनदारी प्रथा अन्त्य, हदबन्दी बढी जमिनको पुनर्वितरणलाई एजेन्डा बनाएको थियो । त्यस्तै [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी]]ले नेपाली मुद्रा प्रचलनमा ल्याइने तथा यातायात र सञ्चार क्षेत्रको विकास नेकपाको कृषि नीतिमा ‘राज्य रजौटा र बिर्ता प्रथा उन्मूलन’ गरिने उल्लेख थियो ।<ref>{{Cite web |title=चुनावी घोषणापत्र: तत्कालीन नेपालको ऐना देखाउने २०१५ का घोषणापत्र |url=https://ekantipur.com/koseli/2026/01/31/the-2015-manifesto-shows-the-mirror-of-the-then-nepal-49-18.html |access-date=2026-05-15 |website=Ekantipur |language=ne}}</ref> === २०१७-२०६५ === [[महेन्द्र वीरविक्रम शाह|श्री ५ महेन्द्र]]बाट वि.सं. २०१७ मा राज्य रजौटा ऐन, २०१७ लागू गरियो । राज्य रजौटा ऐन, २०१७ र राज्य अदालत उन्मूलन ऐन, २०१७ लागू भएपछि सबै राज्यहरू खारेज भएका थिए । यद्यपि राज्य रजौटा ऐनले [[सल्यान राज्य|सल्यान]], [[बझाङ राज्य|बझाङ]], जाजरकोट, मुस्ताङ, भिर्कोट, माल्नेटा, दर्ना गरी १७ रजौटालाई मान्यता दिएको थियो ।<ref>[http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/download?ref=2264 राज्य रजौटा ऐन, २०१७]</ref> राजा महेन्द्रले आफ्नो ‘[[श्री ५]]’ को पुष्टि गर्न [[सल्यान राज्य|सल्यान]], [[जाजरकोट राज्य|जाजरकोट]], [[बझाङ राज्य|बझाङ]] [[मुस्ताङ राज्य|मुस्ताङ]] चार राजाको अस्तित्व कायमै राखेको तर्क पनि गरिन्छ।<ref>{{Cite web |last=के.सी. |first=शरद |date=१-१५ असोज २०६० {{!}} 18-30-Sep-1-2-Oct |title=हिमाल खबरपत्रिका {{!}} राजा बन्ने रहर |url=https://nepalihimal.com/ |access-date=2026-07-10 |website=nepalihimal.com |language=en-US}}</ref> === गणतन्त्र पछी === == अधिकार तथा कर्तव्य == रजौटा राजाहरूको प्रमुख परम्परागत अधिकारहरूमा न्याय प्रशासन र राजस्व सङ्कलन समावेश थियो। केन्द्रीय सरकारले उनीहरूलाई आफ्नो राज्यको क्षेत्राधिकार भित्र दैनिक प्रशासन सञ्चालन गर्ने जस्ता मामिलामा स्वायत्तता पनि प्रदान गरेको थियो। == रजौटा राज्यहरूको सूची == {| class="wikitable sortable" |+ !# !राज्य !नेपालमा मिलेको !रजौटा पद |- |1 |[[सल्यान राज्य|सल्यान]] |१८४७ मा सन्धी |पृथ्वीनारायण शाहको सम्धी, नेपालसँग आश्रित सन्धि गरेको। १८६३ मा [[रणबहादुर शाह]]को हत्या हुँदा सल्यानी रानी बिलासकुमारीले [[भीमसेन थापा]]लाई आरोप लगाउँदा १८६६ मा खारेज भएको थियो। भीमसेन थापाको पतन पछि १८९४ मा रजौटा राज्य थमौति भयो।<ref>{{Cite journal |last=मानन्धर |first=त्रिरत्न |title=सल्यानी राजा रणभीम शाहको पदच्युति |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/contributions/pdf/CNAS_11_02_07.pdf |journal=CNAS |volume=11 |issue=2 |pages=90}}</ref> |- |2 |[[जाजरकोट राज्य|जाजरकोट]] |१८४३ मा नेपालमा मिलेको | |- |3 |[[बझाङ राज्य|बझाङ]] |१८४८ मा आश्रित सन्धि गरेको | |- |4 |[[मुस्ताङ राज्य|मुस्ताङ]] |१८४६ मा |जुम्ला नेपालमा मिलेपछि मुस्ताङ नेपालमा आयो र मुस्ताङलाई रजौटा पद थमौती भएको |- |5 |[[भीरकोट राज्य|भिरकोट]] |१८४२ मा नेपालमा मिलेको | |- |6 |दार्ना |१८४७ मा |राजा रुद्र शाहीले नेपालको आधिपत्य स्वीकार गरी नेपाललाई वार्षिक ५१/- सिर्तो तिर्ने गरी रजौटाको थमौती पाए। कुमाउ गढवाल युद्धमा दर्नाली राजा रुद्र शाहले गोर्खालाई पुर्‍याएको सहयोग वापत वि.सं. १८६८ को लालमोहरमा दर्नालाई पञ्चखतको अधिकार समेत रजौटा दिइएको थियो<ref name=":1">{{Cite web |title=हिमाल खबरपत्रिका {{!}} राजा बन्ने रहर |url=https://nepalihimal.com/ |access-date=2026-06-19 |website=nepalihimal.com |language=en-US}}</ref> |- |7 |[[बाजुरा राज्य|बाजुरा]] |१८४८ मा | |- |8 |थलाहारी |१८४८ मा | |- |9 |[[गलकोट राज्य|गलकोट]] |१८४२ मा |[[तेश्रो नेपाल तिब्बत युद्ध|तेस्रो नेपाल तिब्बत युद्ध]] (१९१२) मा नेपाल सरकारलाई गलकोटबाट सिपाही र हातहतियार सहयोग गरेका कारण उनले राज श्रीपेच, रजौटा उपाधि र रु तीन सयको नगद बिर्ता पाए।<ref>{{Cite web |date=2021-08-27 |title=गलकोटको संक्षिप्त चिनारी – प्रा. डा. दिनबहादुर थापा |url=https://dinthapa.com.np/galkot/%e0%a4%97%e0%a4%b2%e0%a4%95%e0%a5%8b%e0%a4%9f%e0%a4%95%e0%a5%8b-%e0%a4%b8%e0%a4%82%e0%a4%95%e0%a5%8d%e0%a4%b7%e0%a4%bf%e0%a4%aa%e0%a5%8d%e0%a4%a4-%e0%a4%9a%e0%a4%bf%e0%a4%a8%e0%a4%be%e0%a4%b0%e0%a5%80/ |access-date=2026-05-05 |language=en-US}}</ref> |- |10 |गुल्मी |१८४३ मा पाल्पामा मिलेको |राजा रणबहादुर शाहले आफ्नो सालो सिद्धि प्रताप शाहलाई राजा बनाएको |- |11 |गर्‍हौकोट |१८४२ मा | |- |12 |[[दुल्लु राज्य|दुल्लु]] |१८४६ मा आश्रित सन्धि |राजा उत्तिम शाहीले [[नेपाली सेना]]को पश्चिम विजय अभियानमा [[उत्तराखण्ड]]मा कुमाउका राजा महेन्द्र चन्दको सेनासँग लड्दा लड्दै विरगती प्राप्त गरेका थिए। उत्तिम शाहीले [[वीरगति|वीरगती]] प्राप्त गरेको बेला उनकी पत्नी गर्भवती थिइन्। नेपाली सेनालाई सहयोग गर्दा गर्दै लडाइँ मैदानमा नै वीरगती प्राप्त गरेकाले उत्तिम शाहीका संतानहरूलाई जिवनवृतीको व्यवस्था मिलाउनु पर्ने भएकोले उत्तिम शाहीका छोरा रुद्र शाही तन्नेरी भएपछी उनलाई तत्कालिन राजा [[गीर्वाणयुद्ध विक्रम शाह]]ले दुल्लु राज्यको पुनस्थापना गरेर राजा घोषित गरेका थिए। <ref name="किर्तिखम्ब">विश्व के.सी. (पोखरेल)द्वारा लिखित किर्तिखम्ब नामक पूस्तक पहिलो संस्करण पृष्ठ संख्या २९-३२</ref> |- |13 |[[मालनेटा]] |१८४६ मा |वि.सं. १९३०–३१ मा दाङ र ब्रिटिस भारतको सिमा विवाद हुँदा माल्नेटी राजाका वंशज सन्तवीर शाहले नेपालको पक्षबाट प्रमाण दिँदा [[सुरेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा सुरेन्द्र]] वि.सं. १९३७ मा ‘सन्तान दरसन्तानले भोग गर्न पाउने’ अधिकार लालमोहरमार्फत् थपिदिएका थिए ।<ref name=":1" /> |- |14 |[[प्युठान राज्य|प्युठान]] |१८४२ मा | |- |15 |[[पर्वत राज्य|पर्वत]] |१८४३ मा |१८९४ मा राजा राजेन्द्रबाट विजयबमलाई केही गाउँ मानाचामलमा दिइयो ।<ref>{{Cite journal |last=मल्ल |first=मोहनबहादुर |title=पर्वतको इतिहास |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/ancientnepal/pdf/ancient_nepal_16_06.pdf |journal=Ancient Nepal |volume=16 |issue=06 |pages=42-53}}</ref> |- |16 |[[खुम्री राज्य]] |१८४३ मा |खुम्रेल राजा सुकै सेनले नेपालको शरणमा पर्दा विना युद्ध रजौटा थामिई नेपालमा सम्मिलित भएको |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} 9n1hbqa9fvtbg7lv6mid74mb9i0vmf5 1369467 1369466 2026-08-13T05:51:34Z Bishaldev100 28807 /* सन्दर्भ सामग्रीहरू */ 1369467 wikitext text/x-wiki '''रजौटा राज्य''' भनेको [[नेपाल अधिराज्य]]को इतिहासमा सुरुवातमा अधिकार सम्पन्न र २०१७ पछी आलंकारिक संस्था थियो । आशृत सन्धिको गरेर नेपालामाअ मिसिएका यी राज्यहाँरूमा स्थानीय राजाद्वारा शासित थियो। राजौटा राज्यका शासकहरूलाई धेरै हदसम्म आफ्नै क्षेत्रहरू शासन गर्न अनुमति दिइएको थियो, तर नेपाल बाहिरका राज्यहरूसँग सम्बन्ध राख्न अनुमति दिइएको थिएन, र अन्य रियासतहरू विरुद्ध युद्ध लड्न अनुमति दिइएको थिएन। [[नेपालको एकीकरण|नेपाल एकीकरण]]मा सहयोग गरेको हुनाले विदेश सम्बन्ध, सैन्य मामिला बाहेक राज्य भित्रको मालपोत, प्रशासन र न्याय हेर्ने अख्तियार सहित राजा रजौटा अधिकार कायम गरिएको थियो।<ref>{{Cite journal |last=Adhikari |first=Krishna Kant |date=December 1980 |title=The Status, Powers and Functions of Rajas .and Rajautas During the Nineteenth Century Nepal in the Light of Contemporary Documents |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/contributions/pdf/CNAS_08_01_06.pdf |journal=CNAS, TRIBHUVAN UNIVERSITY |volume=VIII |issue=1 |pages=147-155}}</ref> उनीहरूको विवाह राजपरिवार, राणाखलकसँग हुन्थ्यो। २०१७ अगाडिसम्म [[नेपालको मर्यादाक्रम|मर्यादाक्रम]]मा उनीहरूको स्थान २४ नं मा थियो।<ref>{{Cite news|title=सरकारबाट निर्णय भएको मर्यादाक्रम|last=थापा|first=चन्द्रबहादुर|date=२०१३ जेठ २९|work=नेपाल गजेट}}</ref> २०१७ सालमा [[राज्य रजौटा ऐन, २०१७|राज्य रजौटा ऐन]] लागू हुनुभन्दा अघि, १६ रियासतहरूलाई आधिकारिक रूपमा मान्यता दिइएको थियो। राज्य रजौटा ऐनले निम्न सत्रह रजौटा राज्यहरूका राजाहरूलाई मान्यता दिन्छ: सल्यान, जाजरकोट, मुस्ताङ, बझाङ, भिरकोट, दारणा, बाजुरा, थलाहारा, गलकोट, गुल्मी, गरौकोट, मलेनेटा, दुल्लु, पर्वत, नुवाकोट, खुम्रीकोट (प्यूठान), र उदयपुर (प्यूठान)। == इतिहास == === नेपाल एकीकरण काल === चौतारिया बहादुर शाहको नायबीकालामा पश्चिम नेपालका राज्य रजौटाहरूलाई नेपाल राज्यमा मिलाएर राज्य विस्तारको कार्य गरिएको थियो।<ref name=":12">{{cite book|author=चित्तरञ्जन नेपाली|title=श्री ५ रणबहादुर शाह (व्यक्तित्व र शासन)|url=|publisher=|isbn=|pages=६|date=बि.सं २०२०}}</ref> [[जाजरकोट राज्य]]सँग [[पृथ्वीनारायण शाह]]को समयमै सन्धी भएकाले त्यहाँका राजा गजेन्द्र शाहसँग सन्धी नवीकरण गरियो। जाजरकोटले नेपाललाई वार्षिक रू. ७,००० र सैनिक सहयोग गर्ने शर्तमा आफ्नो समर्थक बनाएपछि [[भेरी नदी|भेरी नदि]] सम्म पुग्यो । वि.सं. १८४६ मा सरदार भक्ति थापा र कालु पाँडेले([[काजी]] [[कालु पाँडे|कालू पाँडे]] होइनन्) दैलेख माथी आक्रमण गर्दा त्यहाँका राजा भागे भने [[दुल्लु राज्य|दुल्लु]]का राजा उत्तम शाहले नेपालको अधिनता स्विकार गरी अमरसिंह थापाको साथ दिए। [[बझाङ राज्य|बझाङी राजा]]ले पनि नेपालको अधीनता स्वीकार गरी वार्षिक रु ५००/- सिर्तो रकम तिर्न मञ्जुर गरे । त्यसपछि [[अमरसिंह थापा]]को नेतृत्वको फौजले [[कर्णाली नदी|कर्णाली नदि]] तरेर [[अछाम जिल्ला|अछाम]] तथा [[डोटी राज्य]] माथी विजय गरेकाले नेपालको पश्चिमी सीमा [[महाकाली नदी]] सम्म पुग्यो। डोटी राज्यलाई नेपालमा मिलाउन ज्यादै कठिन भएको समयमा त्यसलाई पराजित गर्नका लागि बझाङी राजा समुद्रसिंह तथा प्रतिमान शाहीको ठूलो भूमिका रहेको छ।<ref name=":0">[[राजाराम सुवेदी]], ´हिस्ट्री अफ बझाङ´ (काठमाडौँ : २०४४)</ref> === भीमसेन थापा काल === === राणाकाल === === २००७-२०१७ === राज्य रजौटा उन्मूलनको थालनी डा. [[कुँवर इन्द्रजीत सिंह|के.आई. सिंह]]को सरकार पालामा भएको थियो। प्रधानमन्त्री सिंहले २०१४ कात्तिक १२ गते गलकोट र गरुनकोट राज्यको माल–अदालत बागलुङ र स्याङ्जामा गाभेका थिए (गोरखापत्र २०१४ कात्तिक १४)। [[आम निर्वाचन २०१५|२०१५ को आमनिर्वाचन]]को घोषणापत्रमा [[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली कांग्रेस]]ले जंगल संरक्षण, बिर्ताको राष्ट्रियकरण, रजौटा र जमिनदारी प्रथा अन्त्य, हदबन्दी बढी जमिनको पुनर्वितरणलाई एजेन्डा बनाएको थियो । त्यस्तै [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी]]ले नेपाली मुद्रा प्रचलनमा ल्याइने तथा यातायात र सञ्चार क्षेत्रको विकास नेकपाको कृषि नीतिमा ‘राज्य रजौटा र बिर्ता प्रथा उन्मूलन’ गरिने उल्लेख थियो ।<ref>{{Cite web |title=चुनावी घोषणापत्र: तत्कालीन नेपालको ऐना देखाउने २०१५ का घोषणापत्र |url=https://ekantipur.com/koseli/2026/01/31/the-2015-manifesto-shows-the-mirror-of-the-then-nepal-49-18.html |access-date=2026-05-15 |website=Ekantipur |language=ne}}</ref> === २०१७-२०६५ === [[महेन्द्र वीरविक्रम शाह|श्री ५ महेन्द्र]]बाट वि.सं. २०१७ मा राज्य रजौटा ऐन, २०१७ लागू गरियो । राज्य रजौटा ऐन, २०१७ र राज्य अदालत उन्मूलन ऐन, २०१७ लागू भएपछि सबै राज्यहरू खारेज भएका थिए । यद्यपि राज्य रजौटा ऐनले [[सल्यान राज्य|सल्यान]], [[बझाङ राज्य|बझाङ]], जाजरकोट, मुस्ताङ, भिर्कोट, माल्नेटा, दर्ना गरी १७ रजौटालाई मान्यता दिएको थियो ।<ref>[http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/download?ref=2264 राज्य रजौटा ऐन, २०१७]</ref> राजा महेन्द्रले आफ्नो ‘[[श्री ५]]’ को पुष्टि गर्न [[सल्यान राज्य|सल्यान]], [[जाजरकोट राज्य|जाजरकोट]], [[बझाङ राज्य|बझाङ]] [[मुस्ताङ राज्य|मुस्ताङ]] चार राजाको अस्तित्व कायमै राखेको तर्क पनि गरिन्छ।<ref>{{Cite web |last=के.सी. |first=शरद |date=१-१५ असोज २०६० {{!}} 18-30-Sep-1-2-Oct |title=हिमाल खबरपत्रिका {{!}} राजा बन्ने रहर |url=https://nepalihimal.com/ |access-date=2026-07-10 |website=nepalihimal.com |language=en-US}}</ref> === गणतन्त्र पछी === == अधिकार तथा कर्तव्य == रजौटा राजाहरूको प्रमुख परम्परागत अधिकारहरूमा न्याय प्रशासन र राजस्व सङ्कलन समावेश थियो। केन्द्रीय सरकारले उनीहरूलाई आफ्नो राज्यको क्षेत्राधिकार भित्र दैनिक प्रशासन सञ्चालन गर्ने जस्ता मामिलामा स्वायत्तता पनि प्रदान गरेको थियो। == रजौटा राज्यहरूको सूची == {| class="wikitable sortable" |+ !# !राज्य !नेपालमा मिलेको !रजौटा पद |- |1 |[[सल्यान राज्य|सल्यान]] |१८४७ मा सन्धी |पृथ्वीनारायण शाहको सम्धी, नेपालसँग आश्रित सन्धि गरेको। १८६३ मा [[रणबहादुर शाह]]को हत्या हुँदा सल्यानी रानी बिलासकुमारीले [[भीमसेन थापा]]लाई आरोप लगाउँदा १८६६ मा खारेज भएको थियो। भीमसेन थापाको पतन पछि १८९४ मा रजौटा राज्य थमौति भयो।<ref>{{Cite journal |last=मानन्धर |first=त्रिरत्न |title=सल्यानी राजा रणभीम शाहको पदच्युति |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/contributions/pdf/CNAS_11_02_07.pdf |journal=CNAS |volume=11 |issue=2 |pages=90}}</ref> |- |2 |[[जाजरकोट राज्य|जाजरकोट]] |१८४३ मा नेपालमा मिलेको | |- |3 |[[बझाङ राज्य|बझाङ]] |१८४८ मा आश्रित सन्धि गरेको | |- |4 |[[मुस्ताङ राज्य|मुस्ताङ]] |१८४६ मा |जुम्ला नेपालमा मिलेपछि मुस्ताङ नेपालमा आयो र मुस्ताङलाई रजौटा पद थमौती भएको |- |5 |[[भीरकोट राज्य|भिरकोट]] |१८४२ मा नेपालमा मिलेको | |- |6 |दार्ना |१८४७ मा |राजा रुद्र शाहीले नेपालको आधिपत्य स्वीकार गरी नेपाललाई वार्षिक ५१/- सिर्तो तिर्ने गरी रजौटाको थमौती पाए। कुमाउ गढवाल युद्धमा दर्नाली राजा रुद्र शाहले गोर्खालाई पुर्‍याएको सहयोग वापत वि.सं. १८६८ को लालमोहरमा दर्नालाई पञ्चखतको अधिकार समेत रजौटा दिइएको थियो<ref name=":1">{{Cite web |title=हिमाल खबरपत्रिका {{!}} राजा बन्ने रहर |url=https://nepalihimal.com/ |access-date=2026-06-19 |website=nepalihimal.com |language=en-US}}</ref> |- |7 |[[बाजुरा राज्य|बाजुरा]] |१८४८ मा | |- |8 |थलाहारी |१८४८ मा | |- |9 |[[गलकोट राज्य|गलकोट]] |१८४२ मा |[[तेश्रो नेपाल तिब्बत युद्ध|तेस्रो नेपाल तिब्बत युद्ध]] (१९१२) मा नेपाल सरकारलाई गलकोटबाट सिपाही र हातहतियार सहयोग गरेका कारण उनले राज श्रीपेच, रजौटा उपाधि र रु तीन सयको नगद बिर्ता पाए।<ref>{{Cite web |date=2021-08-27 |title=गलकोटको संक्षिप्त चिनारी – प्रा. डा. दिनबहादुर थापा |url=https://dinthapa.com.np/galkot/%e0%a4%97%e0%a4%b2%e0%a4%95%e0%a5%8b%e0%a4%9f%e0%a4%95%e0%a5%8b-%e0%a4%b8%e0%a4%82%e0%a4%95%e0%a5%8d%e0%a4%b7%e0%a4%bf%e0%a4%aa%e0%a5%8d%e0%a4%a4-%e0%a4%9a%e0%a4%bf%e0%a4%a8%e0%a4%be%e0%a4%b0%e0%a5%80/ |access-date=2026-05-05 |language=en-US}}</ref> |- |10 |गुल्मी |१८४३ मा पाल्पामा मिलेको |राजा रणबहादुर शाहले आफ्नो सालो सिद्धि प्रताप शाहलाई राजा बनाएको |- |11 |गर्‍हौकोट |१८४२ मा | |- |12 |[[दुल्लु राज्य|दुल्लु]] |१८४६ मा आश्रित सन्धि |राजा उत्तिम शाहीले [[नेपाली सेना]]को पश्चिम विजय अभियानमा [[उत्तराखण्ड]]मा कुमाउका राजा महेन्द्र चन्दको सेनासँग लड्दा लड्दै विरगती प्राप्त गरेका थिए। उत्तिम शाहीले [[वीरगति|वीरगती]] प्राप्त गरेको बेला उनकी पत्नी गर्भवती थिइन्। नेपाली सेनालाई सहयोग गर्दा गर्दै लडाइँ मैदानमा नै वीरगती प्राप्त गरेकाले उत्तिम शाहीका संतानहरूलाई जिवनवृतीको व्यवस्था मिलाउनु पर्ने भएकोले उत्तिम शाहीका छोरा रुद्र शाही तन्नेरी भएपछी उनलाई तत्कालिन राजा [[गीर्वाणयुद्ध विक्रम शाह]]ले दुल्लु राज्यको पुनस्थापना गरेर राजा घोषित गरेका थिए। <ref name="किर्तिखम्ब">विश्व के.सी. (पोखरेल)द्वारा लिखित किर्तिखम्ब नामक पूस्तक पहिलो संस्करण पृष्ठ संख्या २९-३२</ref> |- |13 |[[मालनेटा]] |१८४६ मा |वि.सं. १९३०–३१ मा दाङ र ब्रिटिस भारतको सिमा विवाद हुँदा माल्नेटी राजाका वंशज सन्तवीर शाहले नेपालको पक्षबाट प्रमाण दिँदा [[सुरेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा सुरेन्द्र]] वि.सं. १९३७ मा ‘सन्तान दरसन्तानले भोग गर्न पाउने’ अधिकार लालमोहरमार्फत् थपिदिएका थिए ।<ref name=":1" /> |- |14 |[[प्युठान राज्य|प्युठान]] |१८४२ मा | |- |15 |[[पर्वत राज्य|पर्वत]] |१८४३ मा |१८९४ मा राजा राजेन्द्रबाट विजयबमलाई केही गाउँ मानाचामलमा दिइयो ।<ref>{{Cite journal |last=मल्ल |first=मोहनबहादुर |title=पर्वतको इतिहास |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/ancientnepal/pdf/ancient_nepal_16_06.pdf |journal=Ancient Nepal |volume=16 |issue=06 |pages=42-53}}</ref> |- |16 |[[खुम्री राज्य]] |१८४३ मा |खुम्रेल राजा सुकै सेनले नेपालको शरणमा पर्दा विना युद्ध रजौटा थामिई नेपालमा सम्मिलित भएको |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:नेपालको इतिहास]] [[श्रेणी:बाइसे राज्यहरू]] [[श्रेणी:चौबिसी राज्यहरू]] 1crwwdkfw60kslhxm8ilsq1iaa0s97s 1369469 1369467 2026-08-13T06:02:31Z Bishaldev100 28807 /* अधिकार तथा कर्तव्य */ 1369469 wikitext text/x-wiki '''रजौटा राज्य''' भनेको [[नेपाल अधिराज्य]]को इतिहासमा सुरुवातमा अधिकार सम्पन्न र २०१७ पछी आलंकारिक संस्था थियो । आशृत सन्धिको गरेर नेपालामाअ मिसिएका यी राज्यहाँरूमा स्थानीय राजाद्वारा शासित थियो। राजौटा राज्यका शासकहरूलाई धेरै हदसम्म आफ्नै क्षेत्रहरू शासन गर्न अनुमति दिइएको थियो, तर नेपाल बाहिरका राज्यहरूसँग सम्बन्ध राख्न अनुमति दिइएको थिएन, र अन्य रियासतहरू विरुद्ध युद्ध लड्न अनुमति दिइएको थिएन। [[नेपालको एकीकरण|नेपाल एकीकरण]]मा सहयोग गरेको हुनाले विदेश सम्बन्ध, सैन्य मामिला बाहेक राज्य भित्रको मालपोत, प्रशासन र न्याय हेर्ने अख्तियार सहित राजा रजौटा अधिकार कायम गरिएको थियो।<ref>{{Cite journal |last=Adhikari |first=Krishna Kant |date=December 1980 |title=The Status, Powers and Functions of Rajas .and Rajautas During the Nineteenth Century Nepal in the Light of Contemporary Documents |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/contributions/pdf/CNAS_08_01_06.pdf |journal=CNAS, TRIBHUVAN UNIVERSITY |volume=VIII |issue=1 |pages=147-155}}</ref> उनीहरूको विवाह राजपरिवार, राणाखलकसँग हुन्थ्यो। २०१७ अगाडिसम्म [[नेपालको मर्यादाक्रम|मर्यादाक्रम]]मा उनीहरूको स्थान २४ नं मा थियो।<ref>{{Cite news|title=सरकारबाट निर्णय भएको मर्यादाक्रम|last=थापा|first=चन्द्रबहादुर|date=२०१३ जेठ २९|work=नेपाल गजेट}}</ref> २०१७ सालमा [[राज्य रजौटा ऐन, २०१७|राज्य रजौटा ऐन]] लागू हुनुभन्दा अघि, १६ रियासतहरूलाई आधिकारिक रूपमा मान्यता दिइएको थियो। राज्य रजौटा ऐनले निम्न सत्रह रजौटा राज्यहरूका राजाहरूलाई मान्यता दिन्छ: सल्यान, जाजरकोट, मुस्ताङ, बझाङ, भिरकोट, दारणा, बाजुरा, थलाहारा, गलकोट, गुल्मी, गरौकोट, मलेनेटा, दुल्लु, पर्वत, नुवाकोट, खुम्रीकोट (प्यूठान), र उदयपुर (प्यूठान)। == इतिहास == === नेपाल एकीकरण काल === चौतारिया बहादुर शाहको नायबीकालामा पश्चिम नेपालका राज्य रजौटाहरूलाई नेपाल राज्यमा मिलाएर राज्य विस्तारको कार्य गरिएको थियो।<ref name=":12">{{cite book|author=चित्तरञ्जन नेपाली|title=श्री ५ रणबहादुर शाह (व्यक्तित्व र शासन)|url=|publisher=|isbn=|pages=६|date=बि.सं २०२०}}</ref> [[जाजरकोट राज्य]]सँग [[पृथ्वीनारायण शाह]]को समयमै सन्धी भएकाले त्यहाँका राजा गजेन्द्र शाहसँग सन्धी नवीकरण गरियो। जाजरकोटले नेपाललाई वार्षिक रू. ७,००० र सैनिक सहयोग गर्ने शर्तमा आफ्नो समर्थक बनाएपछि [[भेरी नदी|भेरी नदि]] सम्म पुग्यो । वि.सं. १८४६ मा सरदार भक्ति थापा र कालु पाँडेले([[काजी]] [[कालु पाँडे|कालू पाँडे]] होइनन्) दैलेख माथी आक्रमण गर्दा त्यहाँका राजा भागे भने [[दुल्लु राज्य|दुल्लु]]का राजा उत्तम शाहले नेपालको अधिनता स्विकार गरी अमरसिंह थापाको साथ दिए। [[बझाङ राज्य|बझाङी राजा]]ले पनि नेपालको अधीनता स्वीकार गरी वार्षिक रु ५००/- सिर्तो रकम तिर्न मञ्जुर गरे । त्यसपछि [[अमरसिंह थापा]]को नेतृत्वको फौजले [[कर्णाली नदी|कर्णाली नदि]] तरेर [[अछाम जिल्ला|अछाम]] तथा [[डोटी राज्य]] माथी विजय गरेकाले नेपालको पश्चिमी सीमा [[महाकाली नदी]] सम्म पुग्यो। डोटी राज्यलाई नेपालमा मिलाउन ज्यादै कठिन भएको समयमा त्यसलाई पराजित गर्नका लागि बझाङी राजा समुद्रसिंह तथा प्रतिमान शाहीको ठूलो भूमिका रहेको छ।<ref name=":0">[[राजाराम सुवेदी]], ´हिस्ट्री अफ बझाङ´ (काठमाडौँ : २०४४)</ref> === भीमसेन थापा काल === === राणाकाल === === २००७-२०१७ === राज्य रजौटा उन्मूलनको थालनी डा. [[कुँवर इन्द्रजीत सिंह|के.आई. सिंह]]को सरकार पालामा भएको थियो। प्रधानमन्त्री सिंहले २०१४ कात्तिक १२ गते गलकोट र गरुनकोट राज्यको माल–अदालत बागलुङ र स्याङ्जामा गाभेका थिए (गोरखापत्र २०१४ कात्तिक १४)। [[आम निर्वाचन २०१५|२०१५ को आमनिर्वाचन]]को घोषणापत्रमा [[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली कांग्रेस]]ले जंगल संरक्षण, बिर्ताको राष्ट्रियकरण, रजौटा र जमिनदारी प्रथा अन्त्य, हदबन्दी बढी जमिनको पुनर्वितरणलाई एजेन्डा बनाएको थियो । त्यस्तै [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी]]ले नेपाली मुद्रा प्रचलनमा ल्याइने तथा यातायात र सञ्चार क्षेत्रको विकास नेकपाको कृषि नीतिमा ‘राज्य रजौटा र बिर्ता प्रथा उन्मूलन’ गरिने उल्लेख थियो ।<ref>{{Cite web |title=चुनावी घोषणापत्र: तत्कालीन नेपालको ऐना देखाउने २०१५ का घोषणापत्र |url=https://ekantipur.com/koseli/2026/01/31/the-2015-manifesto-shows-the-mirror-of-the-then-nepal-49-18.html |access-date=2026-05-15 |website=Ekantipur |language=ne}}</ref> === २०१७-२०६५ === [[महेन्द्र वीरविक्रम शाह|श्री ५ महेन्द्र]]बाट वि.सं. २०१७ मा राज्य रजौटा ऐन, २०१७ लागू गरियो । राज्य रजौटा ऐन, २०१७ र राज्य अदालत उन्मूलन ऐन, २०१७ लागू भएपछि सबै राज्यहरू खारेज भएका थिए । यद्यपि राज्य रजौटा ऐनले [[सल्यान राज्य|सल्यान]], [[बझाङ राज्य|बझाङ]], जाजरकोट, मुस्ताङ, भिर्कोट, माल्नेटा, दर्ना गरी १७ रजौटालाई मान्यता दिएको थियो ।<ref>[http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/download?ref=2264 राज्य रजौटा ऐन, २०१७]</ref> राजा महेन्द्रले आफ्नो ‘[[श्री ५]]’ को पुष्टि गर्न [[सल्यान राज्य|सल्यान]], [[जाजरकोट राज्य|जाजरकोट]], [[बझाङ राज्य|बझाङ]] [[मुस्ताङ राज्य|मुस्ताङ]] चार राजाको अस्तित्व कायमै राखेको तर्क पनि गरिन्छ।<ref>{{Cite web |last=के.सी. |first=शरद |date=१-१५ असोज २०६० {{!}} 18-30-Sep-1-2-Oct |title=हिमाल खबरपत्रिका {{!}} राजा बन्ने रहर |url=https://nepalihimal.com/ |access-date=2026-07-10 |website=nepalihimal.com |language=en-US}}</ref> === गणतन्त्र पछी === == अधिकार तथा कर्तव्य == रजौटा राजाहरूको प्रमुख परम्परागत अधिकारहरूमा न्याय प्रशासन र राजस्व सङ्कलन समावेश थियो। केन्द्रीय सरकारले उनीहरूलाई आफ्नो राज्यको क्षेत्राधिकार भित्र दैनिक प्रशासन सञ्चालन गर्ने जस्ता मामिलामा स्वायत्तता पनि प्रदान गरेको थियो। गण्डकी र कर्णाली क्षेत्रहरूमा आफ्नो विस्तारको सुरुवातदेखि नै, गोरखाली शासकहरूले आफ्नो प्रभुत्व स्वीकार गर्ने रजौटाहरूको परम्परागत अधिकार र विशेषाधिकारलाई कायम राख्ने नीति अपनाएका थिए। अन्य कुराहरूका साथै, राजाहरूको परम्परागत अधिकार र विशेषाधिकारहरूमा राजस्व प्रशासन पनि समावेश थियो। १९ औं शताब्दी र त्यसपछि पनि लगभग यही नीति जारी रहेको देखिन्छ। उपलब्ध प्रमाणहरूले रजौटा राजाहरूको राजस्व सङ्कलन शक्ति र कार्यहरूसँग सम्बन्धित निम्न मुख्य बुँदाहरूमा प्रकाश पार्छन्: # गोरखाली अधिराज्य स्वीकार गर्दा सामन्त राज्यहरूलाई दिइएको लालमोहरमा राजाहरूलाई व्यक्तिहरूलाई बिर्ता जग्गाहरू प्रदान गर्ने र कर-मुक्त भूमि राजस्वको सुबिधा लिने विशेषाधिकार दिइएको थियो। धार्मिक गुठी र परोपकारी संस्थाहरूलाई जग्गा प्रदान गर्ने उनीहरूको अधिकार पनि सुनिश्चित गरिएको थियो। तथापि, ठेक्का वा करारमा जग्गा राजस्व खेती गर्ने प्रमुखहरूलाई सम्झौतामा उल्लेख गरिएको तोकिएको रकमसँगै सेर्मा र पोता जस्ता भूमि-कर तिर्न आवश्यक थियो। # रजौटा राजाहरूले खेर गएको वा बाँझो जमिनमा खेती गर्न सक्थे र त्यस्ता जमिनको राजस्व आफैं उपभोग गर्न सक्थे। == रजौटा राज्यहरूको सूची == {| class="wikitable sortable" |+ !# !राज्य !नेपालमा मिलेको !रजौटा पद |- |1 |[[सल्यान राज्य|सल्यान]] |१८४७ मा सन्धी |पृथ्वीनारायण शाहको सम्धी, नेपालसँग आश्रित सन्धि गरेको। १८६३ मा [[रणबहादुर शाह]]को हत्या हुँदा सल्यानी रानी बिलासकुमारीले [[भीमसेन थापा]]लाई आरोप लगाउँदा १८६६ मा खारेज भएको थियो। भीमसेन थापाको पतन पछि १८९४ मा रजौटा राज्य थमौति भयो।<ref>{{Cite journal |last=मानन्धर |first=त्रिरत्न |title=सल्यानी राजा रणभीम शाहको पदच्युति |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/contributions/pdf/CNAS_11_02_07.pdf |journal=CNAS |volume=11 |issue=2 |pages=90}}</ref> |- |2 |[[जाजरकोट राज्य|जाजरकोट]] |१८४३ मा नेपालमा मिलेको | |- |3 |[[बझाङ राज्य|बझाङ]] |१८४८ मा आश्रित सन्धि गरेको | |- |4 |[[मुस्ताङ राज्य|मुस्ताङ]] |१८४६ मा |जुम्ला नेपालमा मिलेपछि मुस्ताङ नेपालमा आयो र मुस्ताङलाई रजौटा पद थमौती भएको |- |5 |[[भीरकोट राज्य|भिरकोट]] |१८४२ मा नेपालमा मिलेको | |- |6 |दार्ना |१८४७ मा |राजा रुद्र शाहीले नेपालको आधिपत्य स्वीकार गरी नेपाललाई वार्षिक ५१/- सिर्तो तिर्ने गरी रजौटाको थमौती पाए। कुमाउ गढवाल युद्धमा दर्नाली राजा रुद्र शाहले गोर्खालाई पुर्‍याएको सहयोग वापत वि.सं. १८६८ को लालमोहरमा दर्नालाई पञ्चखतको अधिकार समेत रजौटा दिइएको थियो<ref name=":1">{{Cite web |title=हिमाल खबरपत्रिका {{!}} राजा बन्ने रहर |url=https://nepalihimal.com/ |access-date=2026-06-19 |website=nepalihimal.com |language=en-US}}</ref> |- |7 |[[बाजुरा राज्य|बाजुरा]] |१८४८ मा | |- |8 |थलाहारी |१८४८ मा | |- |9 |[[गलकोट राज्य|गलकोट]] |१८४२ मा |[[तेश्रो नेपाल तिब्बत युद्ध|तेस्रो नेपाल तिब्बत युद्ध]] (१९१२) मा नेपाल सरकारलाई गलकोटबाट सिपाही र हातहतियार सहयोग गरेका कारण उनले राज श्रीपेच, रजौटा उपाधि र रु तीन सयको नगद बिर्ता पाए।<ref>{{Cite web |date=2021-08-27 |title=गलकोटको संक्षिप्त चिनारी – प्रा. डा. दिनबहादुर थापा |url=https://dinthapa.com.np/galkot/%e0%a4%97%e0%a4%b2%e0%a4%95%e0%a5%8b%e0%a4%9f%e0%a4%95%e0%a5%8b-%e0%a4%b8%e0%a4%82%e0%a4%95%e0%a5%8d%e0%a4%b7%e0%a4%bf%e0%a4%aa%e0%a5%8d%e0%a4%a4-%e0%a4%9a%e0%a4%bf%e0%a4%a8%e0%a4%be%e0%a4%b0%e0%a5%80/ |access-date=2026-05-05 |language=en-US}}</ref> |- |10 |गुल्मी |१८४३ मा पाल्पामा मिलेको |राजा रणबहादुर शाहले आफ्नो सालो सिद्धि प्रताप शाहलाई राजा बनाएको |- |11 |गर्‍हौकोट |१८४२ मा | |- |12 |[[दुल्लु राज्य|दुल्लु]] |१८४६ मा आश्रित सन्धि |राजा उत्तिम शाहीले [[नेपाली सेना]]को पश्चिम विजय अभियानमा [[उत्तराखण्ड]]मा कुमाउका राजा महेन्द्र चन्दको सेनासँग लड्दा लड्दै विरगती प्राप्त गरेका थिए। उत्तिम शाहीले [[वीरगति|वीरगती]] प्राप्त गरेको बेला उनकी पत्नी गर्भवती थिइन्। नेपाली सेनालाई सहयोग गर्दा गर्दै लडाइँ मैदानमा नै वीरगती प्राप्त गरेकाले उत्तिम शाहीका संतानहरूलाई जिवनवृतीको व्यवस्था मिलाउनु पर्ने भएकोले उत्तिम शाहीका छोरा रुद्र शाही तन्नेरी भएपछी उनलाई तत्कालिन राजा [[गीर्वाणयुद्ध विक्रम शाह]]ले दुल्लु राज्यको पुनस्थापना गरेर राजा घोषित गरेका थिए। <ref name="किर्तिखम्ब">विश्व के.सी. (पोखरेल)द्वारा लिखित किर्तिखम्ब नामक पूस्तक पहिलो संस्करण पृष्ठ संख्या २९-३२</ref> |- |13 |[[मालनेटा]] |१८४६ मा |वि.सं. १९३०–३१ मा दाङ र ब्रिटिस भारतको सिमा विवाद हुँदा माल्नेटी राजाका वंशज सन्तवीर शाहले नेपालको पक्षबाट प्रमाण दिँदा [[सुरेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा सुरेन्द्र]] वि.सं. १९३७ मा ‘सन्तान दरसन्तानले भोग गर्न पाउने’ अधिकार लालमोहरमार्फत् थपिदिएका थिए ।<ref name=":1" /> |- |14 |[[प्युठान राज्य|प्युठान]] |१८४२ मा | |- |15 |[[पर्वत राज्य|पर्वत]] |१८४३ मा |१८९४ मा राजा राजेन्द्रबाट विजयबमलाई केही गाउँ मानाचामलमा दिइयो ।<ref>{{Cite journal |last=मल्ल |first=मोहनबहादुर |title=पर्वतको इतिहास |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/ancientnepal/pdf/ancient_nepal_16_06.pdf |journal=Ancient Nepal |volume=16 |issue=06 |pages=42-53}}</ref> |- |16 |[[खुम्री राज्य]] |१८४३ मा |खुम्रेल राजा सुकै सेनले नेपालको शरणमा पर्दा विना युद्ध रजौटा थामिई नेपालमा सम्मिलित भएको |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:नेपालको इतिहास]] [[श्रेणी:बाइसे राज्यहरू]] [[श्रेणी:चौबिसी राज्यहरू]] ijjj529mxj6zf28xq05gu9f3ttmdwmr 1369470 1369469 2026-08-13T06:44:12Z Bishaldev100 28807 1369470 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Nepal_Baisya_Rajyas_22_states_of_Nepal_before_unification.jpg|अङ्गुठाकार|Nepal Baisya Rajyas 22 states of Nepal before unification]] '''रजौटा राज्य''' भनेको [[नेपाल अधिराज्य]]को इतिहासमा सुरुवातमा अधिकार सम्पन्न र २०१७ पछी आलंकारिक संस्था थियो । आशृत सन्धिको गरेर नेपालामाअ मिसिएका यी राज्यहाँरूमा स्थानीय राजाद्वारा शासित थियो। राजौटा राज्यका शासकहरूलाई धेरै हदसम्म आफ्नै क्षेत्रहरू शासन गर्न अनुमति दिइएको थियो, तर नेपाल बाहिरका राज्यहरूसँग सम्बन्ध राख्न अनुमति दिइएको थिएन, र अन्य रियासतहरू विरुद्ध युद्ध लड्न अनुमति दिइएको थिएन। [[नेपालको एकीकरण|नेपाल एकीकरण]]मा सहयोग गरेको हुनाले विदेश सम्बन्ध, सैन्य मामिला बाहेक राज्य भित्रको मालपोत, प्रशासन र न्याय हेर्ने अख्तियार सहित राजा रजौटा अधिकार कायम गरिएको थियो।<ref>{{Cite journal |last=Adhikari |first=Krishna Kant |date=December 1980 |title=The Status, Powers and Functions of Rajas .and Rajautas During the Nineteenth Century Nepal in the Light of Contemporary Documents |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/contributions/pdf/CNAS_08_01_06.pdf |journal=CNAS, TRIBHUVAN UNIVERSITY |volume=VIII |issue=1 |pages=147-155}}</ref> उनीहरूको विवाह राजपरिवार, राणाखलकसँग हुन्थ्यो। २०१७ अगाडिसम्म [[नेपालको मर्यादाक्रम|मर्यादाक्रम]]मा उनीहरूको स्थान २४ नं मा थियो।<ref>{{Cite news|title=सरकारबाट निर्णय भएको मर्यादाक्रम|last=थापा|first=चन्द्रबहादुर|date=२०१३ जेठ २९|work=नेपाल गजेट}}</ref> २०१७ सालमा [[राज्य रजौटा ऐन, २०१७|राज्य रजौटा ऐन]] लागू हुनुभन्दा अघि, १६ रियासतहरूलाई आधिकारिक रूपमा मान्यता दिइएको थियो। राज्य रजौटा ऐनले निम्न सत्रह रजौटा राज्यहरूका राजाहरूलाई मान्यता दिन्छ: सल्यान, जाजरकोट, मुस्ताङ, बझाङ, भिरकोट, दारणा, बाजुरा, थलाहारा, गलकोट, गुल्मी, गरौकोट, मलेनेटा, दुल्लु, पर्वत, नुवाकोट, खुम्रीकोट (प्यूठान), र उदयपुर (प्यूठान)। == इतिहास == === नेपाल एकीकरण काल === चौतारिया बहादुर शाहको नायबीकालामा पश्चिम नेपालका राज्य रजौटाहरूलाई नेपाल राज्यमा मिलाएर राज्य विस्तारको कार्य गरिएको थियो।<ref name=":12">{{cite book|author=चित्तरञ्जन नेपाली|title=श्री ५ रणबहादुर शाह (व्यक्तित्व र शासन)|url=|publisher=|isbn=|pages=६|date=बि.सं २०२०}}</ref> [[जाजरकोट राज्य]]सँग [[पृथ्वीनारायण शाह]]को समयमै सन्धी भएकाले त्यहाँका राजा गजेन्द्र शाहसँग सन्धी नवीकरण गरियो। जाजरकोटले नेपाललाई वार्षिक रू. ७,००० र सैनिक सहयोग गर्ने शर्तमा आफ्नो समर्थक बनाएपछि [[भेरी नदी|भेरी नदि]] सम्म पुग्यो । वि.सं. १८४६ मा सरदार भक्ति थापा र कालु पाँडेले([[काजी]] [[कालु पाँडे|कालू पाँडे]] होइनन्) दैलेख माथी आक्रमण गर्दा त्यहाँका राजा भागे भने [[दुल्लु राज्य|दुल्लु]]का राजा उत्तम शाहले नेपालको अधिनता स्विकार गरी अमरसिंह थापाको साथ दिए। [[बझाङ राज्य|बझाङी राजा]]ले पनि नेपालको अधीनता स्वीकार गरी वार्षिक रु ५००/- सिर्तो रकम तिर्न मञ्जुर गरे । त्यसपछि [[अमरसिंह थापा]]को नेतृत्वको फौजले [[कर्णाली नदी|कर्णाली नदि]] तरेर [[अछाम जिल्ला|अछाम]] तथा [[डोटी राज्य]] माथी विजय गरेकाले नेपालको पश्चिमी सीमा [[महाकाली नदी]] सम्म पुग्यो। डोटी राज्यलाई नेपालमा मिलाउन ज्यादै कठिन भएको समयमा त्यसलाई पराजित गर्नका लागि बझाङी राजा समुद्रसिंह तथा प्रतिमान शाहीको ठूलो भूमिका रहेको छ।<ref name=":0">[[राजाराम सुवेदी]], ´हिस्ट्री अफ बझाङ´ (काठमाडौँ : २०४४)</ref> === भीमसेन थापा काल === === राणाकाल === === २००७-२०१७ === राज्य रजौटा उन्मूलनको थालनी डा. [[कुँवर इन्द्रजीत सिंह|के.आई. सिंह]]को सरकार पालामा भएको थियो। प्रधानमन्त्री सिंहले २०१४ कात्तिक १२ गते गलकोट र गरुनकोट राज्यको माल–अदालत बागलुङ र स्याङ्जामा गाभेका थिए (गोरखापत्र २०१४ कात्तिक १४)। [[आम निर्वाचन २०१५|२०१५ को आमनिर्वाचन]]को घोषणापत्रमा [[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली कांग्रेस]]ले जंगल संरक्षण, बिर्ताको राष्ट्रियकरण, रजौटा र जमिनदारी प्रथा अन्त्य, हदबन्दी बढी जमिनको पुनर्वितरणलाई एजेन्डा बनाएको थियो । त्यस्तै [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी]]ले नेपाली मुद्रा प्रचलनमा ल्याइने तथा यातायात र सञ्चार क्षेत्रको विकास नेकपाको कृषि नीतिमा ‘राज्य रजौटा र बिर्ता प्रथा उन्मूलन’ गरिने उल्लेख थियो ।<ref>{{Cite web |title=चुनावी घोषणापत्र: तत्कालीन नेपालको ऐना देखाउने २०१५ का घोषणापत्र |url=https://ekantipur.com/koseli/2026/01/31/the-2015-manifesto-shows-the-mirror-of-the-then-nepal-49-18.html |access-date=2026-05-15 |website=Ekantipur |language=ne}}</ref> === २०१७-२०६५ === [[महेन्द्र वीरविक्रम शाह|श्री ५ महेन्द्र]]बाट वि.सं. २०१७ मा राज्य रजौटा ऐन, २०१७ लागू गरियो । राज्य रजौटा ऐन, २०१७ र राज्य अदालत उन्मूलन ऐन, २०१७ लागू भएपछि सबै राज्यहरू खारेज भएका थिए । यद्यपि राज्य रजौटा ऐनले [[सल्यान राज्य|सल्यान]], [[बझाङ राज्य|बझाङ]], जाजरकोट, मुस्ताङ, भिर्कोट, माल्नेटा, दर्ना गरी १७ रजौटालाई मान्यता दिएको थियो ।<ref>[http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/download?ref=2264 राज्य रजौटा ऐन, २०१७]</ref> राजा महेन्द्रले आफ्नो ‘[[श्री ५]]’ को पुष्टि गर्न [[सल्यान राज्य|सल्यान]], [[जाजरकोट राज्य|जाजरकोट]], [[बझाङ राज्य|बझाङ]] [[मुस्ताङ राज्य|मुस्ताङ]] चार राजाको अस्तित्व कायमै राखेको तर्क पनि गरिन्छ।<ref>{{Cite web |last=के.सी. |first=शरद |date=१-१५ असोज २०६० {{!}} 18-30-Sep-1-2-Oct |title=हिमाल खबरपत्रिका {{!}} राजा बन्ने रहर |url=https://nepalihimal.com/ |access-date=2026-07-10 |website=nepalihimal.com |language=en-US}}</ref> === गणतन्त्र पछी === == अधिकार तथा कर्तव्य == रजौटा राजाहरूको प्रमुख परम्परागत अधिकारहरूमा न्याय प्रशासन र राजस्व सङ्कलन समावेश थियो। केन्द्रीय सरकारले उनीहरूलाई आफ्नो राज्यको क्षेत्राधिकार भित्र दैनिक प्रशासन सञ्चालन गर्ने जस्ता मामिलामा स्वायत्तता पनि प्रदान गरेको थियो। गण्डकी र कर्णाली क्षेत्रहरूमा आफ्नो विस्तारको सुरुवातदेखि नै, गोरखाली शासकहरूले आफ्नो प्रभुत्व स्वीकार गर्ने रजौटाहरूको परम्परागत अधिकार र विशेषाधिकारलाई कायम राख्ने नीति अपनाएका थिए। अन्य कुराहरूका साथै, राजाहरूको परम्परागत अधिकार र विशेषाधिकारहरूमा राजस्व प्रशासन पनि समावेश थियो। १९ औं शताब्दी र त्यसपछि पनि लगभग यही नीति जारी रहेको देखिन्छ। उपलब्ध प्रमाणहरूले रजौटा राजाहरूको राजस्व सङ्कलन शक्ति र कार्यहरूसँग सम्बन्धित निम्न मुख्य बुँदाहरूमा प्रकाश पार्छन्: # गोरखाली अधिराज्य स्वीकार गर्दा सामन्त राज्यहरूलाई दिइएको लालमोहरमा राजाहरूलाई व्यक्तिहरूलाई बिर्ता जग्गाहरू प्रदान गर्ने र कर-मुक्त भूमि राजस्वको सुबिधा लिने विशेषाधिकार दिइएको थियो। धार्मिक गुठी र परोपकारी संस्थाहरूलाई जग्गा प्रदान गर्ने उनीहरूको अधिकार पनि सुनिश्चित गरिएको थियो। तथापि, ठेक्का वा करारमा जग्गा राजस्व खेती गर्ने प्रमुखहरूलाई सम्झौतामा उल्लेख गरिएको तोकिएको रकमसँगै सेर्मा र पोता जस्ता भूमि-कर तिर्न आवश्यक थियो। # रजौटा राजाहरूले खेर गएको वा बाँझो जमिनमा खेती गर्न सक्थे र त्यस्ता जमिनको राजस्व आफैं उपभोग गर्न सक्थे। == रजौटा राज्यहरूको सूची == {| class="wikitable sortable" |+ !# !राज्य !नेपालमा मिलेको !रजौटा पद |- |1 |[[सल्यान राज्य|सल्यान]] |१८४७ मा सन्धी |पृथ्वीनारायण शाहको सम्धी, नेपालसँग आश्रित सन्धि गरेको। १८६३ मा [[रणबहादुर शाह]]को हत्या हुँदा सल्यानी रानी बिलासकुमारीले [[भीमसेन थापा]]लाई आरोप लगाउँदा १८६६ मा खारेज भएको थियो। भीमसेन थापाको पतन पछि १८९४ मा रजौटा राज्य थमौति भयो।<ref>{{Cite journal |last=मानन्धर |first=त्रिरत्न |title=सल्यानी राजा रणभीम शाहको पदच्युति |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/contributions/pdf/CNAS_11_02_07.pdf |journal=CNAS |volume=11 |issue=2 |pages=90}}</ref> |- |2 |[[जाजरकोट राज्य|जाजरकोट]] |१८४३ मा नेपालमा मिलेको | |- |3 |[[बझाङ राज्य|बझाङ]] |१८४८ मा आश्रित सन्धि गरेको | |- |4 |[[मुस्ताङ राज्य|मुस्ताङ]] |१८४६ मा |जुम्ला नेपालमा मिलेपछि मुस्ताङ नेपालमा आयो र मुस्ताङलाई रजौटा पद थमौती भएको |- |5 |[[भीरकोट राज्य|भिरकोट]] |१८४२ मा नेपालमा मिलेको | |- |6 |दार्ना |१८४७ मा |राजा रुद्र शाहीले नेपालको आधिपत्य स्वीकार गरी नेपाललाई वार्षिक ५१/- सिर्तो तिर्ने गरी रजौटाको थमौती पाए। कुमाउ गढवाल युद्धमा दर्नाली राजा रुद्र शाहले गोर्खालाई पुर्‍याएको सहयोग वापत वि.सं. १८६८ को लालमोहरमा दर्नालाई पञ्चखतको अधिकार समेत रजौटा दिइएको थियो<ref name=":1">{{Cite web |title=हिमाल खबरपत्रिका {{!}} राजा बन्ने रहर |url=https://nepalihimal.com/ |access-date=2026-06-19 |website=nepalihimal.com |language=en-US}}</ref> |- |7 |[[बाजुरा राज्य|बाजुरा]] |१८४८ मा | |- |8 |थलाहारी |१८४८ मा | |- |9 |[[गलकोट राज्य|गलकोट]] |१८४२ मा |[[तेश्रो नेपाल तिब्बत युद्ध|तेस्रो नेपाल तिब्बत युद्ध]] (१९१२) मा नेपाल सरकारलाई गलकोटबाट सिपाही र हातहतियार सहयोग गरेका कारण उनले राज श्रीपेच, रजौटा उपाधि र रु तीन सयको नगद बिर्ता पाए।<ref>{{Cite web |date=2021-08-27 |title=गलकोटको संक्षिप्त चिनारी – प्रा. डा. दिनबहादुर थापा |url=https://dinthapa.com.np/galkot/%e0%a4%97%e0%a4%b2%e0%a4%95%e0%a5%8b%e0%a4%9f%e0%a4%95%e0%a5%8b-%e0%a4%b8%e0%a4%82%e0%a4%95%e0%a5%8d%e0%a4%b7%e0%a4%bf%e0%a4%aa%e0%a5%8d%e0%a4%a4-%e0%a4%9a%e0%a4%bf%e0%a4%a8%e0%a4%be%e0%a4%b0%e0%a5%80/ |access-date=2026-05-05 |language=en-US}}</ref> |- |10 |गुल्मी |१८४३ मा पाल्पामा मिलेको |राजा रणबहादुर शाहले आफ्नो सालो सिद्धि प्रताप शाहलाई राजा बनाएको |- |11 |गर्‍हौकोट |१८४२ मा | |- |12 |[[दुल्लु राज्य|दुल्लु]] |१८४६ मा आश्रित सन्धि |राजा उत्तिम शाहीले [[नेपाली सेना]]को पश्चिम विजय अभियानमा [[उत्तराखण्ड]]मा कुमाउका राजा महेन्द्र चन्दको सेनासँग लड्दा लड्दै विरगती प्राप्त गरेका थिए। उत्तिम शाहीले [[वीरगति|वीरगती]] प्राप्त गरेको बेला उनकी पत्नी गर्भवती थिइन्। नेपाली सेनालाई सहयोग गर्दा गर्दै लडाइँ मैदानमा नै वीरगती प्राप्त गरेकाले उत्तिम शाहीका संतानहरूलाई जिवनवृतीको व्यवस्था मिलाउनु पर्ने भएकोले उत्तिम शाहीका छोरा रुद्र शाही तन्नेरी भएपछी उनलाई तत्कालिन राजा [[गीर्वाणयुद्ध विक्रम शाह]]ले दुल्लु राज्यको पुनस्थापना गरेर राजा घोषित गरेका थिए। <ref name="किर्तिखम्ब">विश्व के.सी. (पोखरेल)द्वारा लिखित किर्तिखम्ब नामक पूस्तक पहिलो संस्करण पृष्ठ संख्या २९-३२</ref> |- |13 |[[मालनेटा]] |१८४६ मा |वि.सं. १९३०–३१ मा दाङ र ब्रिटिस भारतको सिमा विवाद हुँदा माल्नेटी राजाका वंशज सन्तवीर शाहले नेपालको पक्षबाट प्रमाण दिँदा [[सुरेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा सुरेन्द्र]] वि.सं. १९३७ मा ‘सन्तान दरसन्तानले भोग गर्न पाउने’ अधिकार लालमोहरमार्फत् थपिदिएका थिए ।<ref name=":1" /> |- |14 |[[प्युठान राज्य|प्युठान]] |१८४२ मा | |- |15 |[[पर्वत राज्य|पर्वत]] |१८४३ मा |१८९४ मा राजा राजेन्द्रबाट विजयबमलाई केही गाउँ मानाचामलमा दिइयो ।<ref>{{Cite journal |last=मल्ल |first=मोहनबहादुर |title=पर्वतको इतिहास |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/ancientnepal/pdf/ancient_nepal_16_06.pdf |journal=Ancient Nepal |volume=16 |issue=06 |pages=42-53}}</ref> |- |16 |[[खुम्री राज्य]] |१८४३ मा |खुम्रेल राजा सुकै सेनले नेपालको शरणमा पर्दा विना युद्ध रजौटा थामिई नेपालमा सम्मिलित भएको |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:नेपालको इतिहास]] [[श्रेणी:बाइसे राज्यहरू]] [[श्रेणी:चौबिसी राज्यहरू]] 15mzsob2dh922gu9g51zp9pc0p350xw 1369471 1369470 2026-08-13T06:47:26Z Bishaldev100 28807 /* सन्दर्भ सामग्रीहरू */ 1369471 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Nepal_Baisya_Rajyas_22_states_of_Nepal_before_unification.jpg|अङ्गुठाकार|Nepal Baisya Rajyas 22 states of Nepal before unification]] '''रजौटा राज्य''' भनेको [[नेपाल अधिराज्य]]को इतिहासमा सुरुवातमा अधिकार सम्पन्न र २०१७ पछी आलंकारिक संस्था थियो । आशृत सन्धिको गरेर नेपालामाअ मिसिएका यी राज्यहाँरूमा स्थानीय राजाद्वारा शासित थियो। राजौटा राज्यका शासकहरूलाई धेरै हदसम्म आफ्नै क्षेत्रहरू शासन गर्न अनुमति दिइएको थियो, तर नेपाल बाहिरका राज्यहरूसँग सम्बन्ध राख्न अनुमति दिइएको थिएन, र अन्य रियासतहरू विरुद्ध युद्ध लड्न अनुमति दिइएको थिएन। [[नेपालको एकीकरण|नेपाल एकीकरण]]मा सहयोग गरेको हुनाले विदेश सम्बन्ध, सैन्य मामिला बाहेक राज्य भित्रको मालपोत, प्रशासन र न्याय हेर्ने अख्तियार सहित राजा रजौटा अधिकार कायम गरिएको थियो।<ref>{{Cite journal |last=Adhikari |first=Krishna Kant |date=December 1980 |title=The Status, Powers and Functions of Rajas .and Rajautas During the Nineteenth Century Nepal in the Light of Contemporary Documents |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/contributions/pdf/CNAS_08_01_06.pdf |journal=CNAS, TRIBHUVAN UNIVERSITY |volume=VIII |issue=1 |pages=147-155}}</ref> उनीहरूको विवाह राजपरिवार, राणाखलकसँग हुन्थ्यो। २०१७ अगाडिसम्म [[नेपालको मर्यादाक्रम|मर्यादाक्रम]]मा उनीहरूको स्थान २४ नं मा थियो।<ref>{{Cite news|title=सरकारबाट निर्णय भएको मर्यादाक्रम|last=थापा|first=चन्द्रबहादुर|date=२०१३ जेठ २९|work=नेपाल गजेट}}</ref> २०१७ सालमा [[राज्य रजौटा ऐन, २०१७|राज्य रजौटा ऐन]] लागू हुनुभन्दा अघि, १६ रियासतहरूलाई आधिकारिक रूपमा मान्यता दिइएको थियो। राज्य रजौटा ऐनले निम्न सत्रह रजौटा राज्यहरूका राजाहरूलाई मान्यता दिन्छ: सल्यान, जाजरकोट, मुस्ताङ, बझाङ, भिरकोट, दारणा, बाजुरा, थलाहारा, गलकोट, गुल्मी, गरौकोट, मलेनेटा, दुल्लु, पर्वत, नुवाकोट, खुम्रीकोट (प्यूठान), र उदयपुर (प्यूठान)। == इतिहास == === नेपाल एकीकरण काल === चौतारिया बहादुर शाहको नायबीकालामा पश्चिम नेपालका राज्य रजौटाहरूलाई नेपाल राज्यमा मिलाएर राज्य विस्तारको कार्य गरिएको थियो।<ref name=":12">{{cite book|author=चित्तरञ्जन नेपाली|title=श्री ५ रणबहादुर शाह (व्यक्तित्व र शासन)|url=|publisher=|isbn=|pages=६|date=बि.सं २०२०}}</ref> [[जाजरकोट राज्य]]सँग [[पृथ्वीनारायण शाह]]को समयमै सन्धी भएकाले त्यहाँका राजा गजेन्द्र शाहसँग सन्धी नवीकरण गरियो। जाजरकोटले नेपाललाई वार्षिक रू. ७,००० र सैनिक सहयोग गर्ने शर्तमा आफ्नो समर्थक बनाएपछि [[भेरी नदी|भेरी नदि]] सम्म पुग्यो । वि.सं. १८४६ मा सरदार भक्ति थापा र कालु पाँडेले([[काजी]] [[कालु पाँडे|कालू पाँडे]] होइनन्) दैलेख माथी आक्रमण गर्दा त्यहाँका राजा भागे भने [[दुल्लु राज्य|दुल्लु]]का राजा उत्तम शाहले नेपालको अधिनता स्विकार गरी अमरसिंह थापाको साथ दिए। [[बझाङ राज्य|बझाङी राजा]]ले पनि नेपालको अधीनता स्वीकार गरी वार्षिक रु ५००/- सिर्तो रकम तिर्न मञ्जुर गरे । त्यसपछि [[अमरसिंह थापा]]को नेतृत्वको फौजले [[कर्णाली नदी|कर्णाली नदि]] तरेर [[अछाम जिल्ला|अछाम]] तथा [[डोटी राज्य]] माथी विजय गरेकाले नेपालको पश्चिमी सीमा [[महाकाली नदी]] सम्म पुग्यो। डोटी राज्यलाई नेपालमा मिलाउन ज्यादै कठिन भएको समयमा त्यसलाई पराजित गर्नका लागि बझाङी राजा समुद्रसिंह तथा प्रतिमान शाहीको ठूलो भूमिका रहेको छ।<ref name=":0">[[राजाराम सुवेदी]], ´हिस्ट्री अफ बझाङ´ (काठमाडौँ : २०४४)</ref> === भीमसेन थापा काल === === राणाकाल === === २००७-२०१७ === राज्य रजौटा उन्मूलनको थालनी डा. [[कुँवर इन्द्रजीत सिंह|के.आई. सिंह]]को सरकार पालामा भएको थियो। प्रधानमन्त्री सिंहले २०१४ कात्तिक १२ गते गलकोट र गरुनकोट राज्यको माल–अदालत बागलुङ र स्याङ्जामा गाभेका थिए (गोरखापत्र २०१४ कात्तिक १४)। [[आम निर्वाचन २०१५|२०१५ को आमनिर्वाचन]]को घोषणापत्रमा [[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली कांग्रेस]]ले जंगल संरक्षण, बिर्ताको राष्ट्रियकरण, रजौटा र जमिनदारी प्रथा अन्त्य, हदबन्दी बढी जमिनको पुनर्वितरणलाई एजेन्डा बनाएको थियो । त्यस्तै [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी]]ले नेपाली मुद्रा प्रचलनमा ल्याइने तथा यातायात र सञ्चार क्षेत्रको विकास नेकपाको कृषि नीतिमा ‘राज्य रजौटा र बिर्ता प्रथा उन्मूलन’ गरिने उल्लेख थियो ।<ref>{{Cite web |title=चुनावी घोषणापत्र: तत्कालीन नेपालको ऐना देखाउने २०१५ का घोषणापत्र |url=https://ekantipur.com/koseli/2026/01/31/the-2015-manifesto-shows-the-mirror-of-the-then-nepal-49-18.html |access-date=2026-05-15 |website=Ekantipur |language=ne}}</ref> === २०१७-२०६५ === [[महेन्द्र वीरविक्रम शाह|श्री ५ महेन्द्र]]बाट वि.सं. २०१७ मा राज्य रजौटा ऐन, २०१७ लागू गरियो । राज्य रजौटा ऐन, २०१७ र राज्य अदालत उन्मूलन ऐन, २०१७ लागू भएपछि सबै राज्यहरू खारेज भएका थिए । यद्यपि राज्य रजौटा ऐनले [[सल्यान राज्य|सल्यान]], [[बझाङ राज्य|बझाङ]], जाजरकोट, मुस्ताङ, भिर्कोट, माल्नेटा, दर्ना गरी १७ रजौटालाई मान्यता दिएको थियो ।<ref>[http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/download?ref=2264 राज्य रजौटा ऐन, २०१७]</ref> राजा महेन्द्रले आफ्नो ‘[[श्री ५]]’ को पुष्टि गर्न [[सल्यान राज्य|सल्यान]], [[जाजरकोट राज्य|जाजरकोट]], [[बझाङ राज्य|बझाङ]] [[मुस्ताङ राज्य|मुस्ताङ]] चार राजाको अस्तित्व कायमै राखेको तर्क पनि गरिन्छ।<ref>{{Cite web |last=के.सी. |first=शरद |date=१-१५ असोज २०६० {{!}} 18-30-Sep-1-2-Oct |title=हिमाल खबरपत्रिका {{!}} राजा बन्ने रहर |url=https://nepalihimal.com/ |access-date=2026-07-10 |website=nepalihimal.com |language=en-US}}</ref> === गणतन्त्र पछी === == अधिकार तथा कर्तव्य == रजौटा राजाहरूको प्रमुख परम्परागत अधिकारहरूमा न्याय प्रशासन र राजस्व सङ्कलन समावेश थियो। केन्द्रीय सरकारले उनीहरूलाई आफ्नो राज्यको क्षेत्राधिकार भित्र दैनिक प्रशासन सञ्चालन गर्ने जस्ता मामिलामा स्वायत्तता पनि प्रदान गरेको थियो। गण्डकी र कर्णाली क्षेत्रहरूमा आफ्नो विस्तारको सुरुवातदेखि नै, गोरखाली शासकहरूले आफ्नो प्रभुत्व स्वीकार गर्ने रजौटाहरूको परम्परागत अधिकार र विशेषाधिकारलाई कायम राख्ने नीति अपनाएका थिए। अन्य कुराहरूका साथै, राजाहरूको परम्परागत अधिकार र विशेषाधिकारहरूमा राजस्व प्रशासन पनि समावेश थियो। १९ औं शताब्दी र त्यसपछि पनि लगभग यही नीति जारी रहेको देखिन्छ। उपलब्ध प्रमाणहरूले रजौटा राजाहरूको राजस्व सङ्कलन शक्ति र कार्यहरूसँग सम्बन्धित निम्न मुख्य बुँदाहरूमा प्रकाश पार्छन्: # गोरखाली अधिराज्य स्वीकार गर्दा सामन्त राज्यहरूलाई दिइएको लालमोहरमा राजाहरूलाई व्यक्तिहरूलाई बिर्ता जग्गाहरू प्रदान गर्ने र कर-मुक्त भूमि राजस्वको सुबिधा लिने विशेषाधिकार दिइएको थियो। धार्मिक गुठी र परोपकारी संस्थाहरूलाई जग्गा प्रदान गर्ने उनीहरूको अधिकार पनि सुनिश्चित गरिएको थियो। तथापि, ठेक्का वा करारमा जग्गा राजस्व खेती गर्ने प्रमुखहरूलाई सम्झौतामा उल्लेख गरिएको तोकिएको रकमसँगै सेर्मा र पोता जस्ता भूमि-कर तिर्न आवश्यक थियो। # रजौटा राजाहरूले खेर गएको वा बाँझो जमिनमा खेती गर्न सक्थे र त्यस्ता जमिनको राजस्व आफैं उपभोग गर्न सक्थे। == रजौटा राज्यहरूको सूची == {| class="wikitable sortable" |+ !# !राज्य !नेपालमा मिलेको !रजौटा पद |- |1 |[[सल्यान राज्य|सल्यान]] |१८४७ मा सन्धी |पृथ्वीनारायण शाहको सम्धी, नेपालसँग आश्रित सन्धि गरेको। १८६३ मा [[रणबहादुर शाह]]को हत्या हुँदा सल्यानी रानी बिलासकुमारीले [[भीमसेन थापा]]लाई आरोप लगाउँदा १८६६ मा खारेज भएको थियो। भीमसेन थापाको पतन पछि १८९४ मा रजौटा राज्य थमौति भयो।<ref>{{Cite journal |last=मानन्धर |first=त्रिरत्न |title=सल्यानी राजा रणभीम शाहको पदच्युति |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/contributions/pdf/CNAS_11_02_07.pdf |journal=CNAS |volume=11 |issue=2 |pages=90}}</ref> |- |2 |[[जाजरकोट राज्य|जाजरकोट]] |१८४३ मा नेपालमा मिलेको | |- |3 |[[बझाङ राज्य|बझाङ]] |१८४८ मा आश्रित सन्धि गरेको | |- |4 |[[मुस्ताङ राज्य|मुस्ताङ]] |१८४६ मा |जुम्ला नेपालमा मिलेपछि मुस्ताङ नेपालमा आयो र मुस्ताङलाई रजौटा पद थमौती भएको |- |5 |[[भीरकोट राज्य|भिरकोट]] |१८४२ मा नेपालमा मिलेको | |- |6 |दार्ना |१८४७ मा |राजा रुद्र शाहीले नेपालको आधिपत्य स्वीकार गरी नेपाललाई वार्षिक ५१/- सिर्तो तिर्ने गरी रजौटाको थमौती पाए। कुमाउ गढवाल युद्धमा दर्नाली राजा रुद्र शाहले गोर्खालाई पुर्‍याएको सहयोग वापत वि.सं. १८६८ को लालमोहरमा दर्नालाई पञ्चखतको अधिकार समेत रजौटा दिइएको थियो<ref name=":1">{{Cite web |title=हिमाल खबरपत्रिका {{!}} राजा बन्ने रहर |url=https://nepalihimal.com/ |access-date=2026-06-19 |website=nepalihimal.com |language=en-US}}</ref> |- |7 |[[बाजुरा राज्य|बाजुरा]] |१८४८ मा | |- |8 |थलाहारी |१८४८ मा | |- |9 |[[गलकोट राज्य|गलकोट]] |१८४२ मा |[[तेश्रो नेपाल तिब्बत युद्ध|तेस्रो नेपाल तिब्बत युद्ध]] (१९१२) मा नेपाल सरकारलाई गलकोटबाट सिपाही र हातहतियार सहयोग गरेका कारण उनले राज श्रीपेच, रजौटा उपाधि र रु तीन सयको नगद बिर्ता पाए।<ref>{{Cite web |date=2021-08-27 |title=गलकोटको संक्षिप्त चिनारी – प्रा. डा. दिनबहादुर थापा |url=https://dinthapa.com.np/galkot/%e0%a4%97%e0%a4%b2%e0%a4%95%e0%a5%8b%e0%a4%9f%e0%a4%95%e0%a5%8b-%e0%a4%b8%e0%a4%82%e0%a4%95%e0%a5%8d%e0%a4%b7%e0%a4%bf%e0%a4%aa%e0%a5%8d%e0%a4%a4-%e0%a4%9a%e0%a4%bf%e0%a4%a8%e0%a4%be%e0%a4%b0%e0%a5%80/ |access-date=2026-05-05 |language=en-US}}</ref> |- |10 |गुल्मी |१८४३ मा पाल्पामा मिलेको |राजा रणबहादुर शाहले आफ्नो सालो सिद्धि प्रताप शाहलाई राजा बनाएको |- |11 |गर्‍हौकोट |१८४२ मा | |- |12 |[[दुल्लु राज्य|दुल्लु]] |१८४६ मा आश्रित सन्धि |राजा उत्तिम शाहीले [[नेपाली सेना]]को पश्चिम विजय अभियानमा [[उत्तराखण्ड]]मा कुमाउका राजा महेन्द्र चन्दको सेनासँग लड्दा लड्दै विरगती प्राप्त गरेका थिए। उत्तिम शाहीले [[वीरगति|वीरगती]] प्राप्त गरेको बेला उनकी पत्नी गर्भवती थिइन्। नेपाली सेनालाई सहयोग गर्दा गर्दै लडाइँ मैदानमा नै वीरगती प्राप्त गरेकाले उत्तिम शाहीका संतानहरूलाई जिवनवृतीको व्यवस्था मिलाउनु पर्ने भएकोले उत्तिम शाहीका छोरा रुद्र शाही तन्नेरी भएपछी उनलाई तत्कालिन राजा [[गीर्वाणयुद्ध विक्रम शाह]]ले दुल्लु राज्यको पुनस्थापना गरेर राजा घोषित गरेका थिए। <ref name="किर्तिखम्ब">विश्व के.सी. (पोखरेल)द्वारा लिखित किर्तिखम्ब नामक पूस्तक पहिलो संस्करण पृष्ठ संख्या २९-३२</ref> |- |13 |[[मालनेटा]] |१८४६ मा |वि.सं. १९३०–३१ मा दाङ र ब्रिटिस भारतको सिमा विवाद हुँदा माल्नेटी राजाका वंशज सन्तवीर शाहले नेपालको पक्षबाट प्रमाण दिँदा [[सुरेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा सुरेन्द्र]] वि.सं. १९३७ मा ‘सन्तान दरसन्तानले भोग गर्न पाउने’ अधिकार लालमोहरमार्फत् थपिदिएका थिए ।<ref name=":1" /> |- |14 |[[प्युठान राज्य|प्युठान]] |१८४२ मा | |- |15 |[[पर्वत राज्य|पर्वत]] |१८४३ मा |१८९४ मा राजा राजेन्द्रबाट विजयबमलाई केही गाउँ मानाचामलमा दिइयो ।<ref>{{Cite journal |last=मल्ल |first=मोहनबहादुर |title=पर्वतको इतिहास |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/ancientnepal/pdf/ancient_nepal_16_06.pdf |journal=Ancient Nepal |volume=16 |issue=06 |pages=42-53}}</ref> |- |16 |[[खुम्री राज्य]] |१८४३ मा |खुम्रेल राजा सुकै सेनले नेपालको शरणमा पर्दा विना युद्ध रजौटा थामिई नेपालमा सम्मिलित भएको |} ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[बाइसे राज्यहरू]] * [[चौबीसी राज्यहरु]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:नेपालको इतिहास]] [[श्रेणी:बाइसे राज्यहरू]] [[श्रेणी:चौबिसी राज्यहरू]] h1nlk1u32v2vacz5idc6vgsqckx9zom 1369472 1369471 2026-08-13T06:48:19Z Bishaldev100 28807 1369472 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Nepal_Baisya_Rajyas_22_states_of_Nepal_before_unification.jpg|अङ्गुठाकार|Nepal Baisya Rajyas 22 states of Nepal before unification]] [[चित्र:Nepal_Chaubisya_Rajyas_24_states_of_Nepal_before_unification.jpg|अङ्गुठाकार|Nepal Chaubisya Rajyas 24 states of Nepal before unification]] '''रजौटा राज्य''' भनेको [[नेपाल अधिराज्य]]को इतिहासमा सुरुवातमा अधिकार सम्पन्न र २०१७ पछी आलंकारिक संस्था थियो । आशृत सन्धिको गरेर नेपालामाअ मिसिएका यी राज्यहाँरूमा स्थानीय राजाद्वारा शासित थियो। राजौटा राज्यका शासकहरूलाई धेरै हदसम्म आफ्नै क्षेत्रहरू शासन गर्न अनुमति दिइएको थियो, तर नेपाल बाहिरका राज्यहरूसँग सम्बन्ध राख्न अनुमति दिइएको थिएन, र अन्य रियासतहरू विरुद्ध युद्ध लड्न अनुमति दिइएको थिएन। [[नेपालको एकीकरण|नेपाल एकीकरण]]मा सहयोग गरेको हुनाले विदेश सम्बन्ध, सैन्य मामिला बाहेक राज्य भित्रको मालपोत, प्रशासन र न्याय हेर्ने अख्तियार सहित राजा रजौटा अधिकार कायम गरिएको थियो।<ref>{{Cite journal |last=Adhikari |first=Krishna Kant |date=December 1980 |title=The Status, Powers and Functions of Rajas .and Rajautas During the Nineteenth Century Nepal in the Light of Contemporary Documents |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/contributions/pdf/CNAS_08_01_06.pdf |journal=CNAS, TRIBHUVAN UNIVERSITY |volume=VIII |issue=1 |pages=147-155}}</ref> उनीहरूको विवाह राजपरिवार, राणाखलकसँग हुन्थ्यो। २०१७ अगाडिसम्म [[नेपालको मर्यादाक्रम|मर्यादाक्रम]]मा उनीहरूको स्थान २४ नं मा थियो।<ref>{{Cite news|title=सरकारबाट निर्णय भएको मर्यादाक्रम|last=थापा|first=चन्द्रबहादुर|date=२०१३ जेठ २९|work=नेपाल गजेट}}</ref> २०१७ सालमा [[राज्य रजौटा ऐन, २०१७|राज्य रजौटा ऐन]] लागू हुनुभन्दा अघि, १६ रियासतहरूलाई आधिकारिक रूपमा मान्यता दिइएको थियो। राज्य रजौटा ऐनले निम्न सत्रह रजौटा राज्यहरूका राजाहरूलाई मान्यता दिन्छ: सल्यान, जाजरकोट, मुस्ताङ, बझाङ, भिरकोट, दारणा, बाजुरा, थलाहारा, गलकोट, गुल्मी, गरौकोट, मलेनेटा, दुल्लु, पर्वत, नुवाकोट, खुम्रीकोट (प्यूठान), र उदयपुर (प्यूठान)। == इतिहास == === नेपाल एकीकरण काल === चौतारिया बहादुर शाहको नायबीकालामा पश्चिम नेपालका राज्य रजौटाहरूलाई नेपाल राज्यमा मिलाएर राज्य विस्तारको कार्य गरिएको थियो।<ref name=":12">{{cite book|author=चित्तरञ्जन नेपाली|title=श्री ५ रणबहादुर शाह (व्यक्तित्व र शासन)|url=|publisher=|isbn=|pages=६|date=बि.सं २०२०}}</ref> [[जाजरकोट राज्य]]सँग [[पृथ्वीनारायण शाह]]को समयमै सन्धी भएकाले त्यहाँका राजा गजेन्द्र शाहसँग सन्धी नवीकरण गरियो। जाजरकोटले नेपाललाई वार्षिक रू. ७,००० र सैनिक सहयोग गर्ने शर्तमा आफ्नो समर्थक बनाएपछि [[भेरी नदी|भेरी नदि]] सम्म पुग्यो । वि.सं. १८४६ मा सरदार भक्ति थापा र कालु पाँडेले([[काजी]] [[कालु पाँडे|कालू पाँडे]] होइनन्) दैलेख माथी आक्रमण गर्दा त्यहाँका राजा भागे भने [[दुल्लु राज्य|दुल्लु]]का राजा उत्तम शाहले नेपालको अधिनता स्विकार गरी अमरसिंह थापाको साथ दिए। [[बझाङ राज्य|बझाङी राजा]]ले पनि नेपालको अधीनता स्वीकार गरी वार्षिक रु ५००/- सिर्तो रकम तिर्न मञ्जुर गरे । त्यसपछि [[अमरसिंह थापा]]को नेतृत्वको फौजले [[कर्णाली नदी|कर्णाली नदि]] तरेर [[अछाम जिल्ला|अछाम]] तथा [[डोटी राज्य]] माथी विजय गरेकाले नेपालको पश्चिमी सीमा [[महाकाली नदी]] सम्म पुग्यो। डोटी राज्यलाई नेपालमा मिलाउन ज्यादै कठिन भएको समयमा त्यसलाई पराजित गर्नका लागि बझाङी राजा समुद्रसिंह तथा प्रतिमान शाहीको ठूलो भूमिका रहेको छ।<ref name=":0">[[राजाराम सुवेदी]], ´हिस्ट्री अफ बझाङ´ (काठमाडौँ : २०४४)</ref> === भीमसेन थापा काल === === राणाकाल === === २००७-२०१७ === राज्य रजौटा उन्मूलनको थालनी डा. [[कुँवर इन्द्रजीत सिंह|के.आई. सिंह]]को सरकार पालामा भएको थियो। प्रधानमन्त्री सिंहले २०१४ कात्तिक १२ गते गलकोट र गरुनकोट राज्यको माल–अदालत बागलुङ र स्याङ्जामा गाभेका थिए (गोरखापत्र २०१४ कात्तिक १४)। [[आम निर्वाचन २०१५|२०१५ को आमनिर्वाचन]]को घोषणापत्रमा [[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली कांग्रेस]]ले जंगल संरक्षण, बिर्ताको राष्ट्रियकरण, रजौटा र जमिनदारी प्रथा अन्त्य, हदबन्दी बढी जमिनको पुनर्वितरणलाई एजेन्डा बनाएको थियो । त्यस्तै [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी]]ले नेपाली मुद्रा प्रचलनमा ल्याइने तथा यातायात र सञ्चार क्षेत्रको विकास नेकपाको कृषि नीतिमा ‘राज्य रजौटा र बिर्ता प्रथा उन्मूलन’ गरिने उल्लेख थियो ।<ref>{{Cite web |title=चुनावी घोषणापत्र: तत्कालीन नेपालको ऐना देखाउने २०१५ का घोषणापत्र |url=https://ekantipur.com/koseli/2026/01/31/the-2015-manifesto-shows-the-mirror-of-the-then-nepal-49-18.html |access-date=2026-05-15 |website=Ekantipur |language=ne}}</ref> === २०१७-२०६५ === [[महेन्द्र वीरविक्रम शाह|श्री ५ महेन्द्र]]बाट वि.सं. २०१७ मा राज्य रजौटा ऐन, २०१७ लागू गरियो । राज्य रजौटा ऐन, २०१७ र राज्य अदालत उन्मूलन ऐन, २०१७ लागू भएपछि सबै राज्यहरू खारेज भएका थिए । यद्यपि राज्य रजौटा ऐनले [[सल्यान राज्य|सल्यान]], [[बझाङ राज्य|बझाङ]], जाजरकोट, मुस्ताङ, भिर्कोट, माल्नेटा, दर्ना गरी १७ रजौटालाई मान्यता दिएको थियो ।<ref>[http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/download?ref=2264 राज्य रजौटा ऐन, २०१७]</ref> राजा महेन्द्रले आफ्नो ‘[[श्री ५]]’ को पुष्टि गर्न [[सल्यान राज्य|सल्यान]], [[जाजरकोट राज्य|जाजरकोट]], [[बझाङ राज्य|बझाङ]] [[मुस्ताङ राज्य|मुस्ताङ]] चार राजाको अस्तित्व कायमै राखेको तर्क पनि गरिन्छ।<ref>{{Cite web |last=के.सी. |first=शरद |date=१-१५ असोज २०६० {{!}} 18-30-Sep-1-2-Oct |title=हिमाल खबरपत्रिका {{!}} राजा बन्ने रहर |url=https://nepalihimal.com/ |access-date=2026-07-10 |website=nepalihimal.com |language=en-US}}</ref> === गणतन्त्र पछी === == अधिकार तथा कर्तव्य == रजौटा राजाहरूको प्रमुख परम्परागत अधिकारहरूमा न्याय प्रशासन र राजस्व सङ्कलन समावेश थियो। केन्द्रीय सरकारले उनीहरूलाई आफ्नो राज्यको क्षेत्राधिकार भित्र दैनिक प्रशासन सञ्चालन गर्ने जस्ता मामिलामा स्वायत्तता पनि प्रदान गरेको थियो। गण्डकी र कर्णाली क्षेत्रहरूमा आफ्नो विस्तारको सुरुवातदेखि नै, गोरखाली शासकहरूले आफ्नो प्रभुत्व स्वीकार गर्ने रजौटाहरूको परम्परागत अधिकार र विशेषाधिकारलाई कायम राख्ने नीति अपनाएका थिए। अन्य कुराहरूका साथै, राजाहरूको परम्परागत अधिकार र विशेषाधिकारहरूमा राजस्व प्रशासन पनि समावेश थियो। १९ औं शताब्दी र त्यसपछि पनि लगभग यही नीति जारी रहेको देखिन्छ। उपलब्ध प्रमाणहरूले रजौटा राजाहरूको राजस्व सङ्कलन शक्ति र कार्यहरूसँग सम्बन्धित निम्न मुख्य बुँदाहरूमा प्रकाश पार्छन्: # गोरखाली अधिराज्य स्वीकार गर्दा सामन्त राज्यहरूलाई दिइएको लालमोहरमा राजाहरूलाई व्यक्तिहरूलाई बिर्ता जग्गाहरू प्रदान गर्ने र कर-मुक्त भूमि राजस्वको सुबिधा लिने विशेषाधिकार दिइएको थियो। धार्मिक गुठी र परोपकारी संस्थाहरूलाई जग्गा प्रदान गर्ने उनीहरूको अधिकार पनि सुनिश्चित गरिएको थियो। तथापि, ठेक्का वा करारमा जग्गा राजस्व खेती गर्ने प्रमुखहरूलाई सम्झौतामा उल्लेख गरिएको तोकिएको रकमसँगै सेर्मा र पोता जस्ता भूमि-कर तिर्न आवश्यक थियो। # रजौटा राजाहरूले खेर गएको वा बाँझो जमिनमा खेती गर्न सक्थे र त्यस्ता जमिनको राजस्व आफैं उपभोग गर्न सक्थे। == रजौटा राज्यहरूको सूची == {| class="wikitable sortable" |+ !# !राज्य !नेपालमा मिलेको !रजौटा पद |- |1 |[[सल्यान राज्य|सल्यान]] |१८४७ मा सन्धी |पृथ्वीनारायण शाहको सम्धी, नेपालसँग आश्रित सन्धि गरेको। १८६३ मा [[रणबहादुर शाह]]को हत्या हुँदा सल्यानी रानी बिलासकुमारीले [[भीमसेन थापा]]लाई आरोप लगाउँदा १८६६ मा खारेज भएको थियो। भीमसेन थापाको पतन पछि १८९४ मा रजौटा राज्य थमौति भयो।<ref>{{Cite journal |last=मानन्धर |first=त्रिरत्न |title=सल्यानी राजा रणभीम शाहको पदच्युति |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/contributions/pdf/CNAS_11_02_07.pdf |journal=CNAS |volume=11 |issue=2 |pages=90}}</ref> |- |2 |[[जाजरकोट राज्य|जाजरकोट]] |१८४३ मा नेपालमा मिलेको | |- |3 |[[बझाङ राज्य|बझाङ]] |१८४८ मा आश्रित सन्धि गरेको | |- |4 |[[मुस्ताङ राज्य|मुस्ताङ]] |१८४६ मा |जुम्ला नेपालमा मिलेपछि मुस्ताङ नेपालमा आयो र मुस्ताङलाई रजौटा पद थमौती भएको |- |5 |[[भीरकोट राज्य|भिरकोट]] |१८४२ मा नेपालमा मिलेको | |- |6 |दार्ना |१८४७ मा |राजा रुद्र शाहीले नेपालको आधिपत्य स्वीकार गरी नेपाललाई वार्षिक ५१/- सिर्तो तिर्ने गरी रजौटाको थमौती पाए। कुमाउ गढवाल युद्धमा दर्नाली राजा रुद्र शाहले गोर्खालाई पुर्‍याएको सहयोग वापत वि.सं. १८६८ को लालमोहरमा दर्नालाई पञ्चखतको अधिकार समेत रजौटा दिइएको थियो<ref name=":1">{{Cite web |title=हिमाल खबरपत्रिका {{!}} राजा बन्ने रहर |url=https://nepalihimal.com/ |access-date=2026-06-19 |website=nepalihimal.com |language=en-US}}</ref> |- |7 |[[बाजुरा राज्य|बाजुरा]] |१८४८ मा | |- |8 |थलाहारी |१८४८ मा | |- |9 |[[गलकोट राज्य|गलकोट]] |१८४२ मा |[[तेश्रो नेपाल तिब्बत युद्ध|तेस्रो नेपाल तिब्बत युद्ध]] (१९१२) मा नेपाल सरकारलाई गलकोटबाट सिपाही र हातहतियार सहयोग गरेका कारण उनले राज श्रीपेच, रजौटा उपाधि र रु तीन सयको नगद बिर्ता पाए।<ref>{{Cite web |date=2021-08-27 |title=गलकोटको संक्षिप्त चिनारी – प्रा. डा. दिनबहादुर थापा |url=https://dinthapa.com.np/galkot/%e0%a4%97%e0%a4%b2%e0%a4%95%e0%a5%8b%e0%a4%9f%e0%a4%95%e0%a5%8b-%e0%a4%b8%e0%a4%82%e0%a4%95%e0%a5%8d%e0%a4%b7%e0%a4%bf%e0%a4%aa%e0%a5%8d%e0%a4%a4-%e0%a4%9a%e0%a4%bf%e0%a4%a8%e0%a4%be%e0%a4%b0%e0%a5%80/ |access-date=2026-05-05 |language=en-US}}</ref> |- |10 |गुल्मी |१८४३ मा पाल्पामा मिलेको |राजा रणबहादुर शाहले आफ्नो सालो सिद्धि प्रताप शाहलाई राजा बनाएको |- |11 |गर्‍हौकोट |१८४२ मा | |- |12 |[[दुल्लु राज्य|दुल्लु]] |१८४६ मा आश्रित सन्धि |राजा उत्तिम शाहीले [[नेपाली सेना]]को पश्चिम विजय अभियानमा [[उत्तराखण्ड]]मा कुमाउका राजा महेन्द्र चन्दको सेनासँग लड्दा लड्दै विरगती प्राप्त गरेका थिए। उत्तिम शाहीले [[वीरगति|वीरगती]] प्राप्त गरेको बेला उनकी पत्नी गर्भवती थिइन्। नेपाली सेनालाई सहयोग गर्दा गर्दै लडाइँ मैदानमा नै वीरगती प्राप्त गरेकाले उत्तिम शाहीका संतानहरूलाई जिवनवृतीको व्यवस्था मिलाउनु पर्ने भएकोले उत्तिम शाहीका छोरा रुद्र शाही तन्नेरी भएपछी उनलाई तत्कालिन राजा [[गीर्वाणयुद्ध विक्रम शाह]]ले दुल्लु राज्यको पुनस्थापना गरेर राजा घोषित गरेका थिए। <ref name="किर्तिखम्ब">विश्व के.सी. (पोखरेल)द्वारा लिखित किर्तिखम्ब नामक पूस्तक पहिलो संस्करण पृष्ठ संख्या २९-३२</ref> |- |13 |[[मालनेटा]] |१८४६ मा |वि.सं. १९३०–३१ मा दाङ र ब्रिटिस भारतको सिमा विवाद हुँदा माल्नेटी राजाका वंशज सन्तवीर शाहले नेपालको पक्षबाट प्रमाण दिँदा [[सुरेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा सुरेन्द्र]] वि.सं. १९३७ मा ‘सन्तान दरसन्तानले भोग गर्न पाउने’ अधिकार लालमोहरमार्फत् थपिदिएका थिए ।<ref name=":1" /> |- |14 |[[प्युठान राज्य|प्युठान]] |१८४२ मा | |- |15 |[[पर्वत राज्य|पर्वत]] |१८४३ मा |१८९४ मा राजा राजेन्द्रबाट विजयबमलाई केही गाउँ मानाचामलमा दिइयो ।<ref>{{Cite journal |last=मल्ल |first=मोहनबहादुर |title=पर्वतको इतिहास |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/ancientnepal/pdf/ancient_nepal_16_06.pdf |journal=Ancient Nepal |volume=16 |issue=06 |pages=42-53}}</ref> |- |16 |[[खुम्री राज्य]] |१८४३ मा |खुम्रेल राजा सुकै सेनले नेपालको शरणमा पर्दा विना युद्ध रजौटा थामिई नेपालमा सम्मिलित भएको |} ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[बाइसे राज्यहरू]] * [[चौबीसी राज्यहरु]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:नेपालको इतिहास]] [[श्रेणी:बाइसे राज्यहरू]] [[श्रेणी:चौबिसी राज्यहरू]] nb9tgpoygf830klo2pxc7irlqyiu64y 1369474 1369472 2026-08-13T06:50:41Z Bishaldev100 28807 /* २००७-२०१७ */ 1369474 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Nepal_Baisya_Rajyas_22_states_of_Nepal_before_unification.jpg|अङ्गुठाकार|Nepal Baisya Rajyas 22 states of Nepal before unification]] [[चित्र:Nepal_Chaubisya_Rajyas_24_states_of_Nepal_before_unification.jpg|अङ्गुठाकार|Nepal Chaubisya Rajyas 24 states of Nepal before unification]] '''रजौटा राज्य''' भनेको [[नेपाल अधिराज्य]]को इतिहासमा सुरुवातमा अधिकार सम्पन्न र २०१७ पछी आलंकारिक संस्था थियो । आशृत सन्धिको गरेर नेपालामाअ मिसिएका यी राज्यहाँरूमा स्थानीय राजाद्वारा शासित थियो। राजौटा राज्यका शासकहरूलाई धेरै हदसम्म आफ्नै क्षेत्रहरू शासन गर्न अनुमति दिइएको थियो, तर नेपाल बाहिरका राज्यहरूसँग सम्बन्ध राख्न अनुमति दिइएको थिएन, र अन्य रियासतहरू विरुद्ध युद्ध लड्न अनुमति दिइएको थिएन। [[नेपालको एकीकरण|नेपाल एकीकरण]]मा सहयोग गरेको हुनाले विदेश सम्बन्ध, सैन्य मामिला बाहेक राज्य भित्रको मालपोत, प्रशासन र न्याय हेर्ने अख्तियार सहित राजा रजौटा अधिकार कायम गरिएको थियो।<ref>{{Cite journal |last=Adhikari |first=Krishna Kant |date=December 1980 |title=The Status, Powers and Functions of Rajas .and Rajautas During the Nineteenth Century Nepal in the Light of Contemporary Documents |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/contributions/pdf/CNAS_08_01_06.pdf |journal=CNAS, TRIBHUVAN UNIVERSITY |volume=VIII |issue=1 |pages=147-155}}</ref> उनीहरूको विवाह राजपरिवार, राणाखलकसँग हुन्थ्यो। २०१७ अगाडिसम्म [[नेपालको मर्यादाक्रम|मर्यादाक्रम]]मा उनीहरूको स्थान २४ नं मा थियो।<ref>{{Cite news|title=सरकारबाट निर्णय भएको मर्यादाक्रम|last=थापा|first=चन्द्रबहादुर|date=२०१३ जेठ २९|work=नेपाल गजेट}}</ref> २०१७ सालमा [[राज्य रजौटा ऐन, २०१७|राज्य रजौटा ऐन]] लागू हुनुभन्दा अघि, १६ रियासतहरूलाई आधिकारिक रूपमा मान्यता दिइएको थियो। राज्य रजौटा ऐनले निम्न सत्रह रजौटा राज्यहरूका राजाहरूलाई मान्यता दिन्छ: सल्यान, जाजरकोट, मुस्ताङ, बझाङ, भिरकोट, दारणा, बाजुरा, थलाहारा, गलकोट, गुल्मी, गरौकोट, मलेनेटा, दुल्लु, पर्वत, नुवाकोट, खुम्रीकोट (प्यूठान), र उदयपुर (प्यूठान)। == इतिहास == === नेपाल एकीकरण काल === चौतारिया बहादुर शाहको नायबीकालामा पश्चिम नेपालका राज्य रजौटाहरूलाई नेपाल राज्यमा मिलाएर राज्य विस्तारको कार्य गरिएको थियो।<ref name=":12">{{cite book|author=चित्तरञ्जन नेपाली|title=श्री ५ रणबहादुर शाह (व्यक्तित्व र शासन)|url=|publisher=|isbn=|pages=६|date=बि.सं २०२०}}</ref> [[जाजरकोट राज्य]]सँग [[पृथ्वीनारायण शाह]]को समयमै सन्धी भएकाले त्यहाँका राजा गजेन्द्र शाहसँग सन्धी नवीकरण गरियो। जाजरकोटले नेपाललाई वार्षिक रू. ७,००० र सैनिक सहयोग गर्ने शर्तमा आफ्नो समर्थक बनाएपछि [[भेरी नदी|भेरी नदि]] सम्म पुग्यो । वि.सं. १८४६ मा सरदार भक्ति थापा र कालु पाँडेले([[काजी]] [[कालु पाँडे|कालू पाँडे]] होइनन्) दैलेख माथी आक्रमण गर्दा त्यहाँका राजा भागे भने [[दुल्लु राज्य|दुल्लु]]का राजा उत्तम शाहले नेपालको अधिनता स्विकार गरी अमरसिंह थापाको साथ दिए। [[बझाङ राज्य|बझाङी राजा]]ले पनि नेपालको अधीनता स्वीकार गरी वार्षिक रु ५००/- सिर्तो रकम तिर्न मञ्जुर गरे । त्यसपछि [[अमरसिंह थापा]]को नेतृत्वको फौजले [[कर्णाली नदी|कर्णाली नदि]] तरेर [[अछाम जिल्ला|अछाम]] तथा [[डोटी राज्य]] माथी विजय गरेकाले नेपालको पश्चिमी सीमा [[महाकाली नदी]] सम्म पुग्यो। डोटी राज्यलाई नेपालमा मिलाउन ज्यादै कठिन भएको समयमा त्यसलाई पराजित गर्नका लागि बझाङी राजा समुद्रसिंह तथा प्रतिमान शाहीको ठूलो भूमिका रहेको छ।<ref name=":0">[[राजाराम सुवेदी]], ´हिस्ट्री अफ बझाङ´ (काठमाडौँ : २०४४)</ref> === भीमसेन थापा काल === === राणाकाल === === २००७-२०१७ === राज्य रजौटा उन्मूलनको थालनी डा. [[कुँवर इन्द्रजीत सिंह|के.आई. सिंह]]को सरकार पालामा भएको थियो। प्रधानमन्त्री सिंहले २०१४ कात्तिक १२ गते गलकोट र गरुनकोट राज्यको माल–अदालत बागलुङ र स्याङ्जामा गाभेका थिए<ref>{{Cite web |title=त्यो बझाङ विद्रोह |url=https://www.annapurnapost.com/story/432531/ |access-date=2026-08-13 |website=Annapurna Post |language=Nepali}}</ref> (गोरखापत्र २०१४ कात्तिक १४)। [[आम निर्वाचन २०१५|२०१५ को आमनिर्वाचन]]को घोषणापत्रमा [[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली कांग्रेस]]ले जंगल संरक्षण, बिर्ताको राष्ट्रियकरण, रजौटा र जमिनदारी प्रथा अन्त्य, हदबन्दी बढी जमिनको पुनर्वितरणलाई एजेन्डा बनाएको थियो । त्यस्तै [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी]]ले नेपाली मुद्रा प्रचलनमा ल्याइने तथा यातायात र सञ्चार क्षेत्रको विकास नेकपाको कृषि नीतिमा ‘राज्य रजौटा र बिर्ता प्रथा उन्मूलन’ गरिने उल्लेख थियो ।<ref>{{Cite web |title=चुनावी घोषणापत्र: तत्कालीन नेपालको ऐना देखाउने २०१५ का घोषणापत्र |url=https://ekantipur.com/koseli/2026/01/31/the-2015-manifesto-shows-the-mirror-of-the-then-nepal-49-18.html |access-date=2026-05-15 |website=Ekantipur |language=ne}}</ref> === २०१७-२०६५ === [[महेन्द्र वीरविक्रम शाह|श्री ५ महेन्द्र]]बाट वि.सं. २०१७ मा राज्य रजौटा ऐन, २०१७ लागू गरियो । राज्य रजौटा ऐन, २०१७ र राज्य अदालत उन्मूलन ऐन, २०१७ लागू भएपछि सबै राज्यहरू खारेज भएका थिए । यद्यपि राज्य रजौटा ऐनले [[सल्यान राज्य|सल्यान]], [[बझाङ राज्य|बझाङ]], जाजरकोट, मुस्ताङ, भिर्कोट, माल्नेटा, दर्ना गरी १७ रजौटालाई मान्यता दिएको थियो ।<ref>[http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/download?ref=2264 राज्य रजौटा ऐन, २०१७]</ref> राजा महेन्द्रले आफ्नो ‘[[श्री ५]]’ को पुष्टि गर्न [[सल्यान राज्य|सल्यान]], [[जाजरकोट राज्य|जाजरकोट]], [[बझाङ राज्य|बझाङ]] [[मुस्ताङ राज्य|मुस्ताङ]] चार राजाको अस्तित्व कायमै राखेको तर्क पनि गरिन्छ।<ref>{{Cite web |last=के.सी. |first=शरद |date=१-१५ असोज २०६० {{!}} 18-30-Sep-1-2-Oct |title=हिमाल खबरपत्रिका {{!}} राजा बन्ने रहर |url=https://nepalihimal.com/ |access-date=2026-07-10 |website=nepalihimal.com |language=en-US}}</ref> === गणतन्त्र पछी === == अधिकार तथा कर्तव्य == रजौटा राजाहरूको प्रमुख परम्परागत अधिकारहरूमा न्याय प्रशासन र राजस्व सङ्कलन समावेश थियो। केन्द्रीय सरकारले उनीहरूलाई आफ्नो राज्यको क्षेत्राधिकार भित्र दैनिक प्रशासन सञ्चालन गर्ने जस्ता मामिलामा स्वायत्तता पनि प्रदान गरेको थियो। गण्डकी र कर्णाली क्षेत्रहरूमा आफ्नो विस्तारको सुरुवातदेखि नै, गोरखाली शासकहरूले आफ्नो प्रभुत्व स्वीकार गर्ने रजौटाहरूको परम्परागत अधिकार र विशेषाधिकारलाई कायम राख्ने नीति अपनाएका थिए। अन्य कुराहरूका साथै, राजाहरूको परम्परागत अधिकार र विशेषाधिकारहरूमा राजस्व प्रशासन पनि समावेश थियो। १९ औं शताब्दी र त्यसपछि पनि लगभग यही नीति जारी रहेको देखिन्छ। उपलब्ध प्रमाणहरूले रजौटा राजाहरूको राजस्व सङ्कलन शक्ति र कार्यहरूसँग सम्बन्धित निम्न मुख्य बुँदाहरूमा प्रकाश पार्छन्: # गोरखाली अधिराज्य स्वीकार गर्दा सामन्त राज्यहरूलाई दिइएको लालमोहरमा राजाहरूलाई व्यक्तिहरूलाई बिर्ता जग्गाहरू प्रदान गर्ने र कर-मुक्त भूमि राजस्वको सुबिधा लिने विशेषाधिकार दिइएको थियो। धार्मिक गुठी र परोपकारी संस्थाहरूलाई जग्गा प्रदान गर्ने उनीहरूको अधिकार पनि सुनिश्चित गरिएको थियो। तथापि, ठेक्का वा करारमा जग्गा राजस्व खेती गर्ने प्रमुखहरूलाई सम्झौतामा उल्लेख गरिएको तोकिएको रकमसँगै सेर्मा र पोता जस्ता भूमि-कर तिर्न आवश्यक थियो। # रजौटा राजाहरूले खेर गएको वा बाँझो जमिनमा खेती गर्न सक्थे र त्यस्ता जमिनको राजस्व आफैं उपभोग गर्न सक्थे। == रजौटा राज्यहरूको सूची == {| class="wikitable sortable" |+ !# !राज्य !नेपालमा मिलेको !रजौटा पद |- |1 |[[सल्यान राज्य|सल्यान]] |१८४७ मा सन्धी |पृथ्वीनारायण शाहको सम्धी, नेपालसँग आश्रित सन्धि गरेको। १८६३ मा [[रणबहादुर शाह]]को हत्या हुँदा सल्यानी रानी बिलासकुमारीले [[भीमसेन थापा]]लाई आरोप लगाउँदा १८६६ मा खारेज भएको थियो। भीमसेन थापाको पतन पछि १८९४ मा रजौटा राज्य थमौति भयो।<ref>{{Cite journal |last=मानन्धर |first=त्रिरत्न |title=सल्यानी राजा रणभीम शाहको पदच्युति |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/contributions/pdf/CNAS_11_02_07.pdf |journal=CNAS |volume=11 |issue=2 |pages=90}}</ref> |- |2 |[[जाजरकोट राज्य|जाजरकोट]] |१८४३ मा नेपालमा मिलेको | |- |3 |[[बझाङ राज्य|बझाङ]] |१८४८ मा आश्रित सन्धि गरेको | |- |4 |[[मुस्ताङ राज्य|मुस्ताङ]] |१८४६ मा |जुम्ला नेपालमा मिलेपछि मुस्ताङ नेपालमा आयो र मुस्ताङलाई रजौटा पद थमौती भएको |- |5 |[[भीरकोट राज्य|भिरकोट]] |१८४२ मा नेपालमा मिलेको | |- |6 |दार्ना |१८४७ मा |राजा रुद्र शाहीले नेपालको आधिपत्य स्वीकार गरी नेपाललाई वार्षिक ५१/- सिर्तो तिर्ने गरी रजौटाको थमौती पाए। कुमाउ गढवाल युद्धमा दर्नाली राजा रुद्र शाहले गोर्खालाई पुर्‍याएको सहयोग वापत वि.सं. १८६८ को लालमोहरमा दर्नालाई पञ्चखतको अधिकार समेत रजौटा दिइएको थियो<ref name=":1">{{Cite web |title=हिमाल खबरपत्रिका {{!}} राजा बन्ने रहर |url=https://nepalihimal.com/ |access-date=2026-06-19 |website=nepalihimal.com |language=en-US}}</ref> |- |7 |[[बाजुरा राज्य|बाजुरा]] |१८४८ मा | |- |8 |थलाहारी |१८४८ मा | |- |9 |[[गलकोट राज्य|गलकोट]] |१८४२ मा |[[तेश्रो नेपाल तिब्बत युद्ध|तेस्रो नेपाल तिब्बत युद्ध]] (१९१२) मा नेपाल सरकारलाई गलकोटबाट सिपाही र हातहतियार सहयोग गरेका कारण उनले राज श्रीपेच, रजौटा उपाधि र रु तीन सयको नगद बिर्ता पाए।<ref>{{Cite web |date=2021-08-27 |title=गलकोटको संक्षिप्त चिनारी – प्रा. डा. दिनबहादुर थापा |url=https://dinthapa.com.np/galkot/%e0%a4%97%e0%a4%b2%e0%a4%95%e0%a5%8b%e0%a4%9f%e0%a4%95%e0%a5%8b-%e0%a4%b8%e0%a4%82%e0%a4%95%e0%a5%8d%e0%a4%b7%e0%a4%bf%e0%a4%aa%e0%a5%8d%e0%a4%a4-%e0%a4%9a%e0%a4%bf%e0%a4%a8%e0%a4%be%e0%a4%b0%e0%a5%80/ |access-date=2026-05-05 |language=en-US}}</ref> |- |10 |गुल्मी |१८४३ मा पाल्पामा मिलेको |राजा रणबहादुर शाहले आफ्नो सालो सिद्धि प्रताप शाहलाई राजा बनाएको |- |11 |गर्‍हौकोट |१८४२ मा | |- |12 |[[दुल्लु राज्य|दुल्लु]] |१८४६ मा आश्रित सन्धि |राजा उत्तिम शाहीले [[नेपाली सेना]]को पश्चिम विजय अभियानमा [[उत्तराखण्ड]]मा कुमाउका राजा महेन्द्र चन्दको सेनासँग लड्दा लड्दै विरगती प्राप्त गरेका थिए। उत्तिम शाहीले [[वीरगति|वीरगती]] प्राप्त गरेको बेला उनकी पत्नी गर्भवती थिइन्। नेपाली सेनालाई सहयोग गर्दा गर्दै लडाइँ मैदानमा नै वीरगती प्राप्त गरेकाले उत्तिम शाहीका संतानहरूलाई जिवनवृतीको व्यवस्था मिलाउनु पर्ने भएकोले उत्तिम शाहीका छोरा रुद्र शाही तन्नेरी भएपछी उनलाई तत्कालिन राजा [[गीर्वाणयुद्ध विक्रम शाह]]ले दुल्लु राज्यको पुनस्थापना गरेर राजा घोषित गरेका थिए। <ref name="किर्तिखम्ब">विश्व के.सी. (पोखरेल)द्वारा लिखित किर्तिखम्ब नामक पूस्तक पहिलो संस्करण पृष्ठ संख्या २९-३२</ref> |- |13 |[[मालनेटा]] |१८४६ मा |वि.सं. १९३०–३१ मा दाङ र ब्रिटिस भारतको सिमा विवाद हुँदा माल्नेटी राजाका वंशज सन्तवीर शाहले नेपालको पक्षबाट प्रमाण दिँदा [[सुरेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा सुरेन्द्र]] वि.सं. १९३७ मा ‘सन्तान दरसन्तानले भोग गर्न पाउने’ अधिकार लालमोहरमार्फत् थपिदिएका थिए ।<ref name=":1" /> |- |14 |[[प्युठान राज्य|प्युठान]] |१८४२ मा | |- |15 |[[पर्वत राज्य|पर्वत]] |१८४३ मा |१८९४ मा राजा राजेन्द्रबाट विजयबमलाई केही गाउँ मानाचामलमा दिइयो ।<ref>{{Cite journal |last=मल्ल |first=मोहनबहादुर |title=पर्वतको इतिहास |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/ancientnepal/pdf/ancient_nepal_16_06.pdf |journal=Ancient Nepal |volume=16 |issue=06 |pages=42-53}}</ref> |- |16 |[[खुम्री राज्य]] |१८४३ मा |खुम्रेल राजा सुकै सेनले नेपालको शरणमा पर्दा विना युद्ध रजौटा थामिई नेपालमा सम्मिलित भएको |} ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[बाइसे राज्यहरू]] * [[चौबीसी राज्यहरु]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:नेपालको इतिहास]] [[श्रेणी:बाइसे राज्यहरू]] [[श्रेणी:चौबिसी राज्यहरू]] kzdzvnf4vdo2leoevwzlw9zlddchv4s 1369475 1369474 2026-08-13T06:53:00Z Bishaldev100 28807 /* रजौटा राज्यहरूको सूची */ 1369475 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Nepal_Baisya_Rajyas_22_states_of_Nepal_before_unification.jpg|अङ्गुठाकार|Nepal Baisya Rajyas 22 states of Nepal before unification]] [[चित्र:Nepal_Chaubisya_Rajyas_24_states_of_Nepal_before_unification.jpg|अङ्गुठाकार|Nepal Chaubisya Rajyas 24 states of Nepal before unification]] '''रजौटा राज्य''' भनेको [[नेपाल अधिराज्य]]को इतिहासमा सुरुवातमा अधिकार सम्पन्न र २०१७ पछी आलंकारिक संस्था थियो । आशृत सन्धिको गरेर नेपालामाअ मिसिएका यी राज्यहाँरूमा स्थानीय राजाद्वारा शासित थियो। राजौटा राज्यका शासकहरूलाई धेरै हदसम्म आफ्नै क्षेत्रहरू शासन गर्न अनुमति दिइएको थियो, तर नेपाल बाहिरका राज्यहरूसँग सम्बन्ध राख्न अनुमति दिइएको थिएन, र अन्य रियासतहरू विरुद्ध युद्ध लड्न अनुमति दिइएको थिएन। [[नेपालको एकीकरण|नेपाल एकीकरण]]मा सहयोग गरेको हुनाले विदेश सम्बन्ध, सैन्य मामिला बाहेक राज्य भित्रको मालपोत, प्रशासन र न्याय हेर्ने अख्तियार सहित राजा रजौटा अधिकार कायम गरिएको थियो।<ref>{{Cite journal |last=Adhikari |first=Krishna Kant |date=December 1980 |title=The Status, Powers and Functions of Rajas .and Rajautas During the Nineteenth Century Nepal in the Light of Contemporary Documents |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/contributions/pdf/CNAS_08_01_06.pdf |journal=CNAS, TRIBHUVAN UNIVERSITY |volume=VIII |issue=1 |pages=147-155}}</ref> उनीहरूको विवाह राजपरिवार, राणाखलकसँग हुन्थ्यो। २०१७ अगाडिसम्म [[नेपालको मर्यादाक्रम|मर्यादाक्रम]]मा उनीहरूको स्थान २४ नं मा थियो।<ref>{{Cite news|title=सरकारबाट निर्णय भएको मर्यादाक्रम|last=थापा|first=चन्द्रबहादुर|date=२०१३ जेठ २९|work=नेपाल गजेट}}</ref> २०१७ सालमा [[राज्य रजौटा ऐन, २०१७|राज्य रजौटा ऐन]] लागू हुनुभन्दा अघि, १६ रियासतहरूलाई आधिकारिक रूपमा मान्यता दिइएको थियो। राज्य रजौटा ऐनले निम्न सत्रह रजौटा राज्यहरूका राजाहरूलाई मान्यता दिन्छ: सल्यान, जाजरकोट, मुस्ताङ, बझाङ, भिरकोट, दारणा, बाजुरा, थलाहारा, गलकोट, गुल्मी, गरौकोट, मलेनेटा, दुल्लु, पर्वत, नुवाकोट, खुम्रीकोट (प्यूठान), र उदयपुर (प्यूठान)। == इतिहास == === नेपाल एकीकरण काल === चौतारिया बहादुर शाहको नायबीकालामा पश्चिम नेपालका राज्य रजौटाहरूलाई नेपाल राज्यमा मिलाएर राज्य विस्तारको कार्य गरिएको थियो।<ref name=":12">{{cite book|author=चित्तरञ्जन नेपाली|title=श्री ५ रणबहादुर शाह (व्यक्तित्व र शासन)|url=|publisher=|isbn=|pages=६|date=बि.सं २०२०}}</ref> [[जाजरकोट राज्य]]सँग [[पृथ्वीनारायण शाह]]को समयमै सन्धी भएकाले त्यहाँका राजा गजेन्द्र शाहसँग सन्धी नवीकरण गरियो। जाजरकोटले नेपाललाई वार्षिक रू. ७,००० र सैनिक सहयोग गर्ने शर्तमा आफ्नो समर्थक बनाएपछि [[भेरी नदी|भेरी नदि]] सम्म पुग्यो । वि.सं. १८४६ मा सरदार भक्ति थापा र कालु पाँडेले([[काजी]] [[कालु पाँडे|कालू पाँडे]] होइनन्) दैलेख माथी आक्रमण गर्दा त्यहाँका राजा भागे भने [[दुल्लु राज्य|दुल्लु]]का राजा उत्तम शाहले नेपालको अधिनता स्विकार गरी अमरसिंह थापाको साथ दिए। [[बझाङ राज्य|बझाङी राजा]]ले पनि नेपालको अधीनता स्वीकार गरी वार्षिक रु ५००/- सिर्तो रकम तिर्न मञ्जुर गरे । त्यसपछि [[अमरसिंह थापा]]को नेतृत्वको फौजले [[कर्णाली नदी|कर्णाली नदि]] तरेर [[अछाम जिल्ला|अछाम]] तथा [[डोटी राज्य]] माथी विजय गरेकाले नेपालको पश्चिमी सीमा [[महाकाली नदी]] सम्म पुग्यो। डोटी राज्यलाई नेपालमा मिलाउन ज्यादै कठिन भएको समयमा त्यसलाई पराजित गर्नका लागि बझाङी राजा समुद्रसिंह तथा प्रतिमान शाहीको ठूलो भूमिका रहेको छ।<ref name=":0">[[राजाराम सुवेदी]], ´हिस्ट्री अफ बझाङ´ (काठमाडौँ : २०४४)</ref> === भीमसेन थापा काल === === राणाकाल === === २००७-२०१७ === राज्य रजौटा उन्मूलनको थालनी डा. [[कुँवर इन्द्रजीत सिंह|के.आई. सिंह]]को सरकार पालामा भएको थियो। प्रधानमन्त्री सिंहले २०१४ कात्तिक १२ गते गलकोट र गरुनकोट राज्यको माल–अदालत बागलुङ र स्याङ्जामा गाभेका थिए<ref>{{Cite web |title=त्यो बझाङ विद्रोह |url=https://www.annapurnapost.com/story/432531/ |access-date=2026-08-13 |website=Annapurna Post |language=Nepali}}</ref> (गोरखापत्र २०१४ कात्तिक १४)। [[आम निर्वाचन २०१५|२०१५ को आमनिर्वाचन]]को घोषणापत्रमा [[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली कांग्रेस]]ले जंगल संरक्षण, बिर्ताको राष्ट्रियकरण, रजौटा र जमिनदारी प्रथा अन्त्य, हदबन्दी बढी जमिनको पुनर्वितरणलाई एजेन्डा बनाएको थियो । त्यस्तै [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी]]ले नेपाली मुद्रा प्रचलनमा ल्याइने तथा यातायात र सञ्चार क्षेत्रको विकास नेकपाको कृषि नीतिमा ‘राज्य रजौटा र बिर्ता प्रथा उन्मूलन’ गरिने उल्लेख थियो ।<ref>{{Cite web |title=चुनावी घोषणापत्र: तत्कालीन नेपालको ऐना देखाउने २०१५ का घोषणापत्र |url=https://ekantipur.com/koseli/2026/01/31/the-2015-manifesto-shows-the-mirror-of-the-then-nepal-49-18.html |access-date=2026-05-15 |website=Ekantipur |language=ne}}</ref> === २०१७-२०६५ === [[महेन्द्र वीरविक्रम शाह|श्री ५ महेन्द्र]]बाट वि.सं. २०१७ मा राज्य रजौटा ऐन, २०१७ लागू गरियो । राज्य रजौटा ऐन, २०१७ र राज्य अदालत उन्मूलन ऐन, २०१७ लागू भएपछि सबै राज्यहरू खारेज भएका थिए । यद्यपि राज्य रजौटा ऐनले [[सल्यान राज्य|सल्यान]], [[बझाङ राज्य|बझाङ]], जाजरकोट, मुस्ताङ, भिर्कोट, माल्नेटा, दर्ना गरी १७ रजौटालाई मान्यता दिएको थियो ।<ref>[http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/download?ref=2264 राज्य रजौटा ऐन, २०१७]</ref> राजा महेन्द्रले आफ्नो ‘[[श्री ५]]’ को पुष्टि गर्न [[सल्यान राज्य|सल्यान]], [[जाजरकोट राज्य|जाजरकोट]], [[बझाङ राज्य|बझाङ]] [[मुस्ताङ राज्य|मुस्ताङ]] चार राजाको अस्तित्व कायमै राखेको तर्क पनि गरिन्छ।<ref>{{Cite web |last=के.सी. |first=शरद |date=१-१५ असोज २०६० {{!}} 18-30-Sep-1-2-Oct |title=हिमाल खबरपत्रिका {{!}} राजा बन्ने रहर |url=https://nepalihimal.com/ |access-date=2026-07-10 |website=nepalihimal.com |language=en-US}}</ref> === गणतन्त्र पछी === == अधिकार तथा कर्तव्य == रजौटा राजाहरूको प्रमुख परम्परागत अधिकारहरूमा न्याय प्रशासन र राजस्व सङ्कलन समावेश थियो। केन्द्रीय सरकारले उनीहरूलाई आफ्नो राज्यको क्षेत्राधिकार भित्र दैनिक प्रशासन सञ्चालन गर्ने जस्ता मामिलामा स्वायत्तता पनि प्रदान गरेको थियो। गण्डकी र कर्णाली क्षेत्रहरूमा आफ्नो विस्तारको सुरुवातदेखि नै, गोरखाली शासकहरूले आफ्नो प्रभुत्व स्वीकार गर्ने रजौटाहरूको परम्परागत अधिकार र विशेषाधिकारलाई कायम राख्ने नीति अपनाएका थिए। अन्य कुराहरूका साथै, राजाहरूको परम्परागत अधिकार र विशेषाधिकारहरूमा राजस्व प्रशासन पनि समावेश थियो। १९ औं शताब्दी र त्यसपछि पनि लगभग यही नीति जारी रहेको देखिन्छ। उपलब्ध प्रमाणहरूले रजौटा राजाहरूको राजस्व सङ्कलन शक्ति र कार्यहरूसँग सम्बन्धित निम्न मुख्य बुँदाहरूमा प्रकाश पार्छन्: # गोरखाली अधिराज्य स्वीकार गर्दा सामन्त राज्यहरूलाई दिइएको लालमोहरमा राजाहरूलाई व्यक्तिहरूलाई बिर्ता जग्गाहरू प्रदान गर्ने र कर-मुक्त भूमि राजस्वको सुबिधा लिने विशेषाधिकार दिइएको थियो। धार्मिक गुठी र परोपकारी संस्थाहरूलाई जग्गा प्रदान गर्ने उनीहरूको अधिकार पनि सुनिश्चित गरिएको थियो। तथापि, ठेक्का वा करारमा जग्गा राजस्व खेती गर्ने प्रमुखहरूलाई सम्झौतामा उल्लेख गरिएको तोकिएको रकमसँगै सिर्तो र पोता जस्ता भूमि-कर तिर्न आवश्यक थियो। # रजौटा राजाहरूले खेर गएको वा बाँझो जमिनमा खेती गर्न सक्थे र त्यस्ता जमिनको राजस्व आफैं उपभोग गर्न सक्थे। == रजौटा राज्यहरूको सूची == {| class="wikitable sortable" |+ !# !राज्य !नेपालमा मिलेको !रजौटा पद |- |1 |[[सल्यान राज्य|सल्यान]] |१८४७ मा सन्धी |पृथ्वीनारायण शाहको सम्धी, नेपालसँग आश्रित सन्धि गरेको। १८६३ मा [[रणबहादुर शाह]]को हत्या हुँदा सल्यानी रानी बिलासकुमारीले [[भीमसेन थापा]]लाई आरोप लगाउँदा १८६६ मा खारेज भएको थियो। भीमसेन थापाको पतन पछि १८९४ मा रजौटा राज्य थमौति भयो।<ref>{{Cite journal |last=मानन्धर |first=त्रिरत्न |title=सल्यानी राजा रणभीम शाहको पदच्युति |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/contributions/pdf/CNAS_11_02_07.pdf |journal=CNAS |volume=11 |issue=2 |pages=90}}</ref> |- |2 |[[जाजरकोट राज्य|जाजरकोट]] |१८४३ मा नेपालमा मिलेको | |- |3 |[[बझाङ राज्य|बझाङ]] |१८४८ मा आश्रित सन्धि गरेको | |- |4 |[[मुस्ताङ राज्य|मुस्ताङ]] |१८४६ मा |जुम्ला नेपालमा मिलेपछि मुस्ताङ नेपालमा आयो र मुस्ताङलाई रजौटा पद थमौती भएको |- |5 |[[भीरकोट राज्य|भिरकोट]] |१८४२ मा नेपालमा मिलेको | |- |6 |दार्ना |१८४७ मा |राजा रुद्र शाहीले नेपालको आधिपत्य स्वीकार गरी नेपाललाई वार्षिक ५१/- सिर्तो तिर्ने गरी रजौटाको थमौती पाए। कुमाउ गढवाल युद्धमा दर्नाली राजा रुद्र शाहले गोर्खालाई पुर्‍याएको सहयोग वापत वि.सं. १८६८ को लालमोहरमा दर्नालाई पञ्चखतको अधिकार समेत रजौटा दिइएको थियो<ref name=":1">{{Cite web |title=हिमाल खबरपत्रिका {{!}} राजा बन्ने रहर |url=https://nepalihimal.com/ |access-date=2026-06-19 |website=nepalihimal.com |language=en-US}}</ref> |- |7 |[[बाजुरा राज्य|बाजुरा]] |१८४८ मा | |- |8 |थलाहारी |१८४८ मा | |- |9 |[[गलकोट राज्य|गलकोट]] |१८४२ मा |[[तेश्रो नेपाल तिब्बत युद्ध|तेस्रो नेपाल तिब्बत युद्ध]] (१९१२) मा नेपाल सरकारलाई गलकोटबाट सिपाही र हातहतियार सहयोग गरेका कारण उनले राज श्रीपेच, रजौटा उपाधि र रु तीन सयको नगद बिर्ता पाए।<ref>{{Cite web |date=2021-08-27 |title=गलकोटको संक्षिप्त चिनारी – प्रा. डा. दिनबहादुर थापा |url=https://dinthapa.com.np/galkot/%e0%a4%97%e0%a4%b2%e0%a4%95%e0%a5%8b%e0%a4%9f%e0%a4%95%e0%a5%8b-%e0%a4%b8%e0%a4%82%e0%a4%95%e0%a5%8d%e0%a4%b7%e0%a4%bf%e0%a4%aa%e0%a5%8d%e0%a4%a4-%e0%a4%9a%e0%a4%bf%e0%a4%a8%e0%a4%be%e0%a4%b0%e0%a5%80/ |access-date=2026-05-05 |language=en-US}}</ref> |- |10 |गुल्मी |१८४३ मा पाल्पामा मिलेको |राजा रणबहादुर शाहले आफ्नो सालो सिद्धि प्रताप शाहलाई राजा बनाएको |- |11 |गर्‍हौकोट |१८४२ मा | |- |12 |[[दुल्लु राज्य|दुल्लु]] |१८४६ मा आश्रित सन्धि |राजा उत्तिम शाहीले [[नेपाली सेना]]को पश्चिम विजय अभियानमा [[उत्तराखण्ड]]मा कुमाउका राजा महेन्द्र चन्दको सेनासँग लड्दा लड्दै विरगती प्राप्त गरेका थिए। उत्तिम शाहीले [[वीरगति|वीरगती]] प्राप्त गरेको बेला उनकी पत्नी गर्भवती थिइन्। नेपाली सेनालाई सहयोग गर्दा गर्दै लडाइँ मैदानमा नै वीरगती प्राप्त गरेकाले उत्तिम शाहीका संतानहरूलाई जिवनवृतीको व्यवस्था मिलाउनु पर्ने भएकोले उत्तिम शाहीका छोरा रुद्र शाही तन्नेरी भएपछी उनलाई तत्कालिन राजा [[गीर्वाणयुद्ध विक्रम शाह]]ले दुल्लु राज्यको पुनस्थापना गरेर राजा घोषित गरेका थिए। <ref name="किर्तिखम्ब">विश्व के.सी. (पोखरेल)द्वारा लिखित किर्तिखम्ब नामक पूस्तक पहिलो संस्करण पृष्ठ संख्या २९-३२</ref> |- |13 |[[मालनेटा]] |१८४६ मा |वि.सं. १९३०–३१ मा दाङ र ब्रिटिस भारतको सिमा विवाद हुँदा माल्नेटी राजाका वंशज सन्तवीर शाहले नेपालको पक्षबाट प्रमाण दिँदा [[सुरेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा सुरेन्द्र]] वि.सं. १९३७ मा ‘सन्तान दरसन्तानले भोग गर्न पाउने’ अधिकार लालमोहरमार्फत् थपिदिएका थिए ।<ref name=":1" /> |- |14 |[[प्युठान राज्य|प्युठान]] |१८४२ मा | |- |15 |[[पर्वत राज्य|पर्वत]] |१८४३ मा |१८९४ मा राजा राजेन्द्रबाट विजयबमलाई केही गाउँ मानाचामलमा दिइयो ।<ref>{{Cite journal |last=मल्ल |first=मोहनबहादुर |title=पर्वतको इतिहास |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/ancientnepal/pdf/ancient_nepal_16_06.pdf |journal=Ancient Nepal |volume=16 |issue=06 |pages=42-53}}</ref> |- |16 |[[खुम्री राज्य]] |१८४३ मा |खुम्रेल राजा सुकै सेनले नेपालको शरणमा पर्दा विना युद्ध रजौटा थामिई नेपालमा सम्मिलित भएको |} ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[बाइसे राज्यहरू]] * [[चौबीसी राज्यहरु]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:नेपालको इतिहास]] [[श्रेणी:बाइसे राज्यहरू]] [[श्रेणी:चौबिसी राज्यहरू]] k94w9cwdovwh8veowh3tvjgbumv2qnl 1369527 1369475 2026-08-13T10:50:15Z Bishaldev100 28807 /* रजौटा राज्यहरूको सूची */ 1369527 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Nepal_Baisya_Rajyas_22_states_of_Nepal_before_unification.jpg|अङ्गुठाकार|Nepal Baisya Rajyas 22 states of Nepal before unification]] [[चित्र:Nepal_Chaubisya_Rajyas_24_states_of_Nepal_before_unification.jpg|अङ्गुठाकार|Nepal Chaubisya Rajyas 24 states of Nepal before unification]] '''रजौटा राज्य''' भनेको [[नेपाल अधिराज्य]]को इतिहासमा सुरुवातमा अधिकार सम्पन्न र २०१७ पछी आलंकारिक संस्था थियो । आशृत सन्धिको गरेर नेपालामाअ मिसिएका यी राज्यहाँरूमा स्थानीय राजाद्वारा शासित थियो। राजौटा राज्यका शासकहरूलाई धेरै हदसम्म आफ्नै क्षेत्रहरू शासन गर्न अनुमति दिइएको थियो, तर नेपाल बाहिरका राज्यहरूसँग सम्बन्ध राख्न अनुमति दिइएको थिएन, र अन्य रियासतहरू विरुद्ध युद्ध लड्न अनुमति दिइएको थिएन। [[नेपालको एकीकरण|नेपाल एकीकरण]]मा सहयोग गरेको हुनाले विदेश सम्बन्ध, सैन्य मामिला बाहेक राज्य भित्रको मालपोत, प्रशासन र न्याय हेर्ने अख्तियार सहित राजा रजौटा अधिकार कायम गरिएको थियो।<ref>{{Cite journal |last=Adhikari |first=Krishna Kant |date=December 1980 |title=The Status, Powers and Functions of Rajas .and Rajautas During the Nineteenth Century Nepal in the Light of Contemporary Documents |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/contributions/pdf/CNAS_08_01_06.pdf |journal=CNAS, TRIBHUVAN UNIVERSITY |volume=VIII |issue=1 |pages=147-155}}</ref> उनीहरूको विवाह राजपरिवार, राणाखलकसँग हुन्थ्यो। २०१७ अगाडिसम्म [[नेपालको मर्यादाक्रम|मर्यादाक्रम]]मा उनीहरूको स्थान २४ नं मा थियो।<ref>{{Cite news|title=सरकारबाट निर्णय भएको मर्यादाक्रम|last=थापा|first=चन्द्रबहादुर|date=२०१३ जेठ २९|work=नेपाल गजेट}}</ref> २०१७ सालमा [[राज्य रजौटा ऐन, २०१७|राज्य रजौटा ऐन]] लागू हुनुभन्दा अघि, १६ रियासतहरूलाई आधिकारिक रूपमा मान्यता दिइएको थियो। राज्य रजौटा ऐनले निम्न सत्रह रजौटा राज्यहरूका राजाहरूलाई मान्यता दिन्छ: सल्यान, जाजरकोट, मुस्ताङ, बझाङ, भिरकोट, दारणा, बाजुरा, थलाहारा, गलकोट, गुल्मी, गरौकोट, मलेनेटा, दुल्लु, पर्वत, नुवाकोट, खुम्रीकोट (प्यूठान), र उदयपुर (प्यूठान)। == इतिहास == === नेपाल एकीकरण काल === चौतारिया बहादुर शाहको नायबीकालामा पश्चिम नेपालका राज्य रजौटाहरूलाई नेपाल राज्यमा मिलाएर राज्य विस्तारको कार्य गरिएको थियो।<ref name=":12">{{cite book|author=चित्तरञ्जन नेपाली|title=श्री ५ रणबहादुर शाह (व्यक्तित्व र शासन)|url=|publisher=|isbn=|pages=६|date=बि.सं २०२०}}</ref> [[जाजरकोट राज्य]]सँग [[पृथ्वीनारायण शाह]]को समयमै सन्धी भएकाले त्यहाँका राजा गजेन्द्र शाहसँग सन्धी नवीकरण गरियो। जाजरकोटले नेपाललाई वार्षिक रू. ७,००० र सैनिक सहयोग गर्ने शर्तमा आफ्नो समर्थक बनाएपछि [[भेरी नदी|भेरी नदि]] सम्म पुग्यो । वि.सं. १८४६ मा सरदार भक्ति थापा र कालु पाँडेले([[काजी]] [[कालु पाँडे|कालू पाँडे]] होइनन्) दैलेख माथी आक्रमण गर्दा त्यहाँका राजा भागे भने [[दुल्लु राज्य|दुल्लु]]का राजा उत्तम शाहले नेपालको अधिनता स्विकार गरी अमरसिंह थापाको साथ दिए। [[बझाङ राज्य|बझाङी राजा]]ले पनि नेपालको अधीनता स्वीकार गरी वार्षिक रु ५००/- सिर्तो रकम तिर्न मञ्जुर गरे । त्यसपछि [[अमरसिंह थापा]]को नेतृत्वको फौजले [[कर्णाली नदी|कर्णाली नदि]] तरेर [[अछाम जिल्ला|अछाम]] तथा [[डोटी राज्य]] माथी विजय गरेकाले नेपालको पश्चिमी सीमा [[महाकाली नदी]] सम्म पुग्यो। डोटी राज्यलाई नेपालमा मिलाउन ज्यादै कठिन भएको समयमा त्यसलाई पराजित गर्नका लागि बझाङी राजा समुद्रसिंह तथा प्रतिमान शाहीको ठूलो भूमिका रहेको छ।<ref name=":0">[[राजाराम सुवेदी]], ´हिस्ट्री अफ बझाङ´ (काठमाडौँ : २०४४)</ref> === भीमसेन थापा काल === === राणाकाल === === २००७-२०१७ === राज्य रजौटा उन्मूलनको थालनी डा. [[कुँवर इन्द्रजीत सिंह|के.आई. सिंह]]को सरकार पालामा भएको थियो। प्रधानमन्त्री सिंहले २०१४ कात्तिक १२ गते गलकोट र गरुनकोट राज्यको माल–अदालत बागलुङ र स्याङ्जामा गाभेका थिए<ref>{{Cite web |title=त्यो बझाङ विद्रोह |url=https://www.annapurnapost.com/story/432531/ |access-date=2026-08-13 |website=Annapurna Post |language=Nepali}}</ref> (गोरखापत्र २०१४ कात्तिक १४)। [[आम निर्वाचन २०१५|२०१५ को आमनिर्वाचन]]को घोषणापत्रमा [[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली कांग्रेस]]ले जंगल संरक्षण, बिर्ताको राष्ट्रियकरण, रजौटा र जमिनदारी प्रथा अन्त्य, हदबन्दी बढी जमिनको पुनर्वितरणलाई एजेन्डा बनाएको थियो । त्यस्तै [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी]]ले नेपाली मुद्रा प्रचलनमा ल्याइने तथा यातायात र सञ्चार क्षेत्रको विकास नेकपाको कृषि नीतिमा ‘राज्य रजौटा र बिर्ता प्रथा उन्मूलन’ गरिने उल्लेख थियो ।<ref>{{Cite web |title=चुनावी घोषणापत्र: तत्कालीन नेपालको ऐना देखाउने २०१५ का घोषणापत्र |url=https://ekantipur.com/koseli/2026/01/31/the-2015-manifesto-shows-the-mirror-of-the-then-nepal-49-18.html |access-date=2026-05-15 |website=Ekantipur |language=ne}}</ref> === २०१७-२०६५ === [[महेन्द्र वीरविक्रम शाह|श्री ५ महेन्द्र]]बाट वि.सं. २०१७ मा राज्य रजौटा ऐन, २०१७ लागू गरियो । राज्य रजौटा ऐन, २०१७ र राज्य अदालत उन्मूलन ऐन, २०१७ लागू भएपछि सबै राज्यहरू खारेज भएका थिए । यद्यपि राज्य रजौटा ऐनले [[सल्यान राज्य|सल्यान]], [[बझाङ राज्य|बझाङ]], जाजरकोट, मुस्ताङ, भिर्कोट, माल्नेटा, दर्ना गरी १७ रजौटालाई मान्यता दिएको थियो ।<ref>[http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/download?ref=2264 राज्य रजौटा ऐन, २०१७]</ref> राजा महेन्द्रले आफ्नो ‘[[श्री ५]]’ को पुष्टि गर्न [[सल्यान राज्य|सल्यान]], [[जाजरकोट राज्य|जाजरकोट]], [[बझाङ राज्य|बझाङ]] [[मुस्ताङ राज्य|मुस्ताङ]] चार राजाको अस्तित्व कायमै राखेको तर्क पनि गरिन्छ।<ref>{{Cite web |last=के.सी. |first=शरद |date=१-१५ असोज २०६० {{!}} 18-30-Sep-1-2-Oct |title=हिमाल खबरपत्रिका {{!}} राजा बन्ने रहर |url=https://nepalihimal.com/ |access-date=2026-07-10 |website=nepalihimal.com |language=en-US}}</ref> === गणतन्त्र पछी === == अधिकार तथा कर्तव्य == रजौटा राजाहरूको प्रमुख परम्परागत अधिकारहरूमा न्याय प्रशासन र राजस्व सङ्कलन समावेश थियो। केन्द्रीय सरकारले उनीहरूलाई आफ्नो राज्यको क्षेत्राधिकार भित्र दैनिक प्रशासन सञ्चालन गर्ने जस्ता मामिलामा स्वायत्तता पनि प्रदान गरेको थियो। गण्डकी र कर्णाली क्षेत्रहरूमा आफ्नो विस्तारको सुरुवातदेखि नै, गोरखाली शासकहरूले आफ्नो प्रभुत्व स्वीकार गर्ने रजौटाहरूको परम्परागत अधिकार र विशेषाधिकारलाई कायम राख्ने नीति अपनाएका थिए। अन्य कुराहरूका साथै, राजाहरूको परम्परागत अधिकार र विशेषाधिकारहरूमा राजस्व प्रशासन पनि समावेश थियो। १९ औं शताब्दी र त्यसपछि पनि लगभग यही नीति जारी रहेको देखिन्छ। उपलब्ध प्रमाणहरूले रजौटा राजाहरूको राजस्व सङ्कलन शक्ति र कार्यहरूसँग सम्बन्धित निम्न मुख्य बुँदाहरूमा प्रकाश पार्छन्: # गोरखाली अधिराज्य स्वीकार गर्दा सामन्त राज्यहरूलाई दिइएको लालमोहरमा राजाहरूलाई व्यक्तिहरूलाई बिर्ता जग्गाहरू प्रदान गर्ने र कर-मुक्त भूमि राजस्वको सुबिधा लिने विशेषाधिकार दिइएको थियो। धार्मिक गुठी र परोपकारी संस्थाहरूलाई जग्गा प्रदान गर्ने उनीहरूको अधिकार पनि सुनिश्चित गरिएको थियो। तथापि, ठेक्का वा करारमा जग्गा राजस्व खेती गर्ने प्रमुखहरूलाई सम्झौतामा उल्लेख गरिएको तोकिएको रकमसँगै सिर्तो र पोता जस्ता भूमि-कर तिर्न आवश्यक थियो। # रजौटा राजाहरूले खेर गएको वा बाँझो जमिनमा खेती गर्न सक्थे र त्यस्ता जमिनको राजस्व आफैं उपभोग गर्न सक्थे। == रजौटा राज्यहरूको सूची == [[चित्र:Jaya_Prithvi_Bahadur_Singh_with_his_wife_Khagaraja_Divyeshwari_Rajya_Laxmi.png|अङ्गुठाकार|राजा [[जयपृथ्वीबहादुर सिंह|जय पृथ्वीबहादुर सिंह]] आफ्नी पत्नी खगराज दिव्येश्वरी राज्यलक्ष्मीसँग]] [[चित्र:Lo_Manthang_Royal_Palace.JPG|अङ्गुठाकार|[[लोमान्थाङ दरबार]], [[मुस्ताङ राज्य|मुस्ताङ]]]] {| class="wikitable sortable" |+ !# !राज्य !नेपालमा मिलेको !रजौटा पद |- |1 |[[सल्यान राज्य|सल्यान]] |१८४७ मा सन्धी |पृथ्वीनारायण शाहको सम्धी, नेपालसँग आश्रित सन्धि गरेको। १८६३ मा [[रणबहादुर शाह]]को हत्या हुँदा सल्यानी रानी बिलासकुमारीले [[भीमसेन थापा]]लाई आरोप लगाउँदा १८६६ मा खारेज भएको थियो। भीमसेन थापाको पतन पछि १८९४ मा रजौटा राज्य थमौति भयो।<ref>{{Cite journal |last=मानन्धर |first=त्रिरत्न |title=सल्यानी राजा रणभीम शाहको पदच्युति |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/contributions/pdf/CNAS_11_02_07.pdf |journal=CNAS |volume=11 |issue=2 |pages=90}}</ref> |- |2 |[[जाजरकोट राज्य|जाजरकोट]] |१८४३ मा नेपालमा मिलेको | |- |3 |[[बझाङ राज्य|बझाङ]] |१८४८ मा आश्रित सन्धि गरेको | |- |4 |[[मुस्ताङ राज्य|मुस्ताङ]] |१८४६ मा |जुम्ला नेपालमा मिलेपछि मुस्ताङ नेपालमा आयो र मुस्ताङलाई रजौटा पद थमौती भएको |- |5 |[[भीरकोट राज्य|भिरकोट]] |१८४२ मा नेपालमा मिलेको | |- |6 |दार्ना |१८४७ मा |राजा रुद्र शाहीले नेपालको आधिपत्य स्वीकार गरी नेपाललाई वार्षिक ५१/- सिर्तो तिर्ने गरी रजौटाको थमौती पाए। कुमाउ गढवाल युद्धमा दर्नाली राजा रुद्र शाहले गोर्खालाई पुर्‍याएको सहयोग वापत वि.सं. १८६८ को लालमोहरमा दर्नालाई पञ्चखतको अधिकार समेत रजौटा दिइएको थियो<ref name=":1">{{Cite web |title=हिमाल खबरपत्रिका {{!}} राजा बन्ने रहर |url=https://nepalihimal.com/ |access-date=2026-06-19 |website=nepalihimal.com |language=en-US}}</ref> |- |7 |[[बाजुरा राज्य|बाजुरा]] |१८४८ मा | |- |8 |थलाहारी |१८४८ मा | |- |9 |[[गलकोट राज्य|गलकोट]] |१८४२ मा |[[तेश्रो नेपाल तिब्बत युद्ध|तेस्रो नेपाल तिब्बत युद्ध]] (१९१२) मा नेपाल सरकारलाई गलकोटबाट सिपाही र हातहतियार सहयोग गरेका कारण उनले राज श्रीपेच, रजौटा उपाधि र रु तीन सयको नगद बिर्ता पाए।<ref>{{Cite web |date=2021-08-27 |title=गलकोटको संक्षिप्त चिनारी – प्रा. डा. दिनबहादुर थापा |url=https://dinthapa.com.np/galkot/%e0%a4%97%e0%a4%b2%e0%a4%95%e0%a5%8b%e0%a4%9f%e0%a4%95%e0%a5%8b-%e0%a4%b8%e0%a4%82%e0%a4%95%e0%a5%8d%e0%a4%b7%e0%a4%bf%e0%a4%aa%e0%a5%8d%e0%a4%a4-%e0%a4%9a%e0%a4%bf%e0%a4%a8%e0%a4%be%e0%a4%b0%e0%a5%80/ |access-date=2026-05-05 |language=en-US}}</ref> |- |10 |गुल्मी |१८४३ मा पाल्पामा मिलेको |राजा रणबहादुर शाहले आफ्नो सालो सिद्धि प्रताप शाहलाई राजा बनाएको |- |11 |गर्‍हौकोट |१८४२ मा | |- |12 |[[दुल्लु राज्य|दुल्लु]] |१८४६ मा आश्रित सन्धि |राजा उत्तिम शाहीले [[नेपाली सेना]]को पश्चिम विजय अभियानमा [[उत्तराखण्ड]]मा कुमाउका राजा महेन्द्र चन्दको सेनासँग लड्दा लड्दै विरगती प्राप्त गरेका थिए। उत्तिम शाहीले [[वीरगति|वीरगती]] प्राप्त गरेको बेला उनकी पत्नी गर्भवती थिइन्। नेपाली सेनालाई सहयोग गर्दा गर्दै लडाइँ मैदानमा नै वीरगती प्राप्त गरेकाले उत्तिम शाहीका संतानहरूलाई जिवनवृतीको व्यवस्था मिलाउनु पर्ने भएकोले उत्तिम शाहीका छोरा रुद्र शाही तन्नेरी भएपछी उनलाई तत्कालिन राजा [[गीर्वाणयुद्ध विक्रम शाह]]ले दुल्लु राज्यको पुनस्थापना गरेर राजा घोषित गरेका थिए। <ref name="किर्तिखम्ब">विश्व के.सी. (पोखरेल)द्वारा लिखित किर्तिखम्ब नामक पूस्तक पहिलो संस्करण पृष्ठ संख्या २९-३२</ref> |- |13 |[[मालनेटा]] |१८४६ मा |वि.सं. १९३०–३१ मा दाङ र ब्रिटिस भारतको सिमा विवाद हुँदा माल्नेटी राजाका वंशज सन्तवीर शाहले नेपालको पक्षबाट प्रमाण दिँदा [[सुरेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा सुरेन्द्र]] वि.सं. १९३७ मा ‘सन्तान दरसन्तानले भोग गर्न पाउने’ अधिकार लालमोहरमार्फत् थपिदिएका थिए ।<ref name=":1" /> |- |14 |[[प्युठान राज्य|प्युठान]] |१८४२ मा | |- |15 |[[पर्वत राज्य|पर्वत]] |१८४३ मा |१८९४ मा राजा राजेन्द्रबाट विजयबमलाई केही गाउँ मानाचामलमा दिइयो ।<ref>{{Cite journal |last=मल्ल |first=मोहनबहादुर |title=पर्वतको इतिहास |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/ancientnepal/pdf/ancient_nepal_16_06.pdf |journal=Ancient Nepal |volume=16 |issue=06 |pages=42-53}}</ref> |- |16 |[[खुम्री राज्य]] |१८४३ मा |खुम्रेल राजा सुकै सेनले नेपालको शरणमा पर्दा विना युद्ध रजौटा थामिई नेपालमा सम्मिलित भएको |} ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[बाइसे राज्यहरू]] * [[चौबीसी राज्यहरु]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:नेपालको इतिहास]] [[श्रेणी:बाइसे राज्यहरू]] [[श्रेणी:चौबिसी राज्यहरू]] 2fdwxrosylyj0q2vs10n00u0jd941u8 1369528 1369527 2026-08-13T10:57:23Z Bishaldev100 28807 /* रजौटा राज्यहरूको सूची */ 1369528 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Nepal_Baisya_Rajyas_22_states_of_Nepal_before_unification.jpg|अङ्गुठाकार|Nepal Baisya Rajyas 22 states of Nepal before unification]] [[चित्र:Nepal_Chaubisya_Rajyas_24_states_of_Nepal_before_unification.jpg|अङ्गुठाकार|Nepal Chaubisya Rajyas 24 states of Nepal before unification]] '''रजौटा राज्य''' भनेको [[नेपाल अधिराज्य]]को इतिहासमा सुरुवातमा अधिकार सम्पन्न र २०१७ पछी आलंकारिक संस्था थियो । आशृत सन्धिको गरेर नेपालामाअ मिसिएका यी राज्यहाँरूमा स्थानीय राजाद्वारा शासित थियो। राजौटा राज्यका शासकहरूलाई धेरै हदसम्म आफ्नै क्षेत्रहरू शासन गर्न अनुमति दिइएको थियो, तर नेपाल बाहिरका राज्यहरूसँग सम्बन्ध राख्न अनुमति दिइएको थिएन, र अन्य रियासतहरू विरुद्ध युद्ध लड्न अनुमति दिइएको थिएन। [[नेपालको एकीकरण|नेपाल एकीकरण]]मा सहयोग गरेको हुनाले विदेश सम्बन्ध, सैन्य मामिला बाहेक राज्य भित्रको मालपोत, प्रशासन र न्याय हेर्ने अख्तियार सहित राजा रजौटा अधिकार कायम गरिएको थियो।<ref>{{Cite journal |last=Adhikari |first=Krishna Kant |date=December 1980 |title=The Status, Powers and Functions of Rajas .and Rajautas During the Nineteenth Century Nepal in the Light of Contemporary Documents |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/contributions/pdf/CNAS_08_01_06.pdf |journal=CNAS, TRIBHUVAN UNIVERSITY |volume=VIII |issue=1 |pages=147-155}}</ref> उनीहरूको विवाह राजपरिवार, राणाखलकसँग हुन्थ्यो। २०१७ अगाडिसम्म [[नेपालको मर्यादाक्रम|मर्यादाक्रम]]मा उनीहरूको स्थान २४ नं मा थियो।<ref>{{Cite news|title=सरकारबाट निर्णय भएको मर्यादाक्रम|last=थापा|first=चन्द्रबहादुर|date=२०१३ जेठ २९|work=नेपाल गजेट}}</ref> २०१७ सालमा [[राज्य रजौटा ऐन, २०१७|राज्य रजौटा ऐन]] लागू हुनुभन्दा अघि, १६ रियासतहरूलाई आधिकारिक रूपमा मान्यता दिइएको थियो। राज्य रजौटा ऐनले निम्न सत्रह रजौटा राज्यहरूका राजाहरूलाई मान्यता दिन्छ: सल्यान, जाजरकोट, मुस्ताङ, बझाङ, भिरकोट, दारणा, बाजुरा, थलाहारा, गलकोट, गुल्मी, गरौकोट, मलेनेटा, दुल्लु, पर्वत, नुवाकोट, खुम्रीकोट (प्यूठान), र उदयपुर (प्यूठान)। == इतिहास == === नेपाल एकीकरण काल === चौतारिया बहादुर शाहको नायबीकालामा पश्चिम नेपालका राज्य रजौटाहरूलाई नेपाल राज्यमा मिलाएर राज्य विस्तारको कार्य गरिएको थियो।<ref name=":12">{{cite book|author=चित्तरञ्जन नेपाली|title=श्री ५ रणबहादुर शाह (व्यक्तित्व र शासन)|url=|publisher=|isbn=|pages=६|date=बि.सं २०२०}}</ref> [[जाजरकोट राज्य]]सँग [[पृथ्वीनारायण शाह]]को समयमै सन्धी भएकाले त्यहाँका राजा गजेन्द्र शाहसँग सन्धी नवीकरण गरियो। जाजरकोटले नेपाललाई वार्षिक रू. ७,००० र सैनिक सहयोग गर्ने शर्तमा आफ्नो समर्थक बनाएपछि [[भेरी नदी|भेरी नदि]] सम्म पुग्यो । वि.सं. १८४६ मा सरदार भक्ति थापा र कालु पाँडेले([[काजी]] [[कालु पाँडे|कालू पाँडे]] होइनन्) दैलेख माथी आक्रमण गर्दा त्यहाँका राजा भागे भने [[दुल्लु राज्य|दुल्लु]]का राजा उत्तम शाहले नेपालको अधिनता स्विकार गरी अमरसिंह थापाको साथ दिए। [[बझाङ राज्य|बझाङी राजा]]ले पनि नेपालको अधीनता स्वीकार गरी वार्षिक रु ५००/- सिर्तो रकम तिर्न मञ्जुर गरे । त्यसपछि [[अमरसिंह थापा]]को नेतृत्वको फौजले [[कर्णाली नदी|कर्णाली नदि]] तरेर [[अछाम जिल्ला|अछाम]] तथा [[डोटी राज्य]] माथी विजय गरेकाले नेपालको पश्चिमी सीमा [[महाकाली नदी]] सम्म पुग्यो। डोटी राज्यलाई नेपालमा मिलाउन ज्यादै कठिन भएको समयमा त्यसलाई पराजित गर्नका लागि बझाङी राजा समुद्रसिंह तथा प्रतिमान शाहीको ठूलो भूमिका रहेको छ।<ref name=":0">[[राजाराम सुवेदी]], ´हिस्ट्री अफ बझाङ´ (काठमाडौँ : २०४४)</ref> === भीमसेन थापा काल === === राणाकाल === === २००७-२०१७ === राज्य रजौटा उन्मूलनको थालनी डा. [[कुँवर इन्द्रजीत सिंह|के.आई. सिंह]]को सरकार पालामा भएको थियो। प्रधानमन्त्री सिंहले २०१४ कात्तिक १२ गते गलकोट र गरुनकोट राज्यको माल–अदालत बागलुङ र स्याङ्जामा गाभेका थिए<ref>{{Cite web |title=त्यो बझाङ विद्रोह |url=https://www.annapurnapost.com/story/432531/ |access-date=2026-08-13 |website=Annapurna Post |language=Nepali}}</ref> (गोरखापत्र २०१४ कात्तिक १४)। [[आम निर्वाचन २०१५|२०१५ को आमनिर्वाचन]]को घोषणापत्रमा [[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली कांग्रेस]]ले जंगल संरक्षण, बिर्ताको राष्ट्रियकरण, रजौटा र जमिनदारी प्रथा अन्त्य, हदबन्दी बढी जमिनको पुनर्वितरणलाई एजेन्डा बनाएको थियो । त्यस्तै [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी]]ले नेपाली मुद्रा प्रचलनमा ल्याइने तथा यातायात र सञ्चार क्षेत्रको विकास नेकपाको कृषि नीतिमा ‘राज्य रजौटा र बिर्ता प्रथा उन्मूलन’ गरिने उल्लेख थियो ।<ref>{{Cite web |title=चुनावी घोषणापत्र: तत्कालीन नेपालको ऐना देखाउने २०१५ का घोषणापत्र |url=https://ekantipur.com/koseli/2026/01/31/the-2015-manifesto-shows-the-mirror-of-the-then-nepal-49-18.html |access-date=2026-05-15 |website=Ekantipur |language=ne}}</ref> === २०१७-२०६५ === [[महेन्द्र वीरविक्रम शाह|श्री ५ महेन्द्र]]बाट वि.सं. २०१७ मा राज्य रजौटा ऐन, २०१७ लागू गरियो । राज्य रजौटा ऐन, २०१७ र राज्य अदालत उन्मूलन ऐन, २०१७ लागू भएपछि सबै राज्यहरू खारेज भएका थिए । यद्यपि राज्य रजौटा ऐनले [[सल्यान राज्य|सल्यान]], [[बझाङ राज्य|बझाङ]], जाजरकोट, मुस्ताङ, भिर्कोट, माल्नेटा, दर्ना गरी १७ रजौटालाई मान्यता दिएको थियो ।<ref>[http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/download?ref=2264 राज्य रजौटा ऐन, २०१७]</ref> राजा महेन्द्रले आफ्नो ‘[[श्री ५]]’ को पुष्टि गर्न [[सल्यान राज्य|सल्यान]], [[जाजरकोट राज्य|जाजरकोट]], [[बझाङ राज्य|बझाङ]] [[मुस्ताङ राज्य|मुस्ताङ]] चार राजाको अस्तित्व कायमै राखेको तर्क पनि गरिन्छ।<ref>{{Cite web |last=के.सी. |first=शरद |date=१-१५ असोज २०६० {{!}} 18-30-Sep-1-2-Oct |title=हिमाल खबरपत्रिका {{!}} राजा बन्ने रहर |url=https://nepalihimal.com/ |access-date=2026-07-10 |website=nepalihimal.com |language=en-US}}</ref> === गणतन्त्र पछी === == अधिकार तथा कर्तव्य == रजौटा राजाहरूको प्रमुख परम्परागत अधिकारहरूमा न्याय प्रशासन र राजस्व सङ्कलन समावेश थियो। केन्द्रीय सरकारले उनीहरूलाई आफ्नो राज्यको क्षेत्राधिकार भित्र दैनिक प्रशासन सञ्चालन गर्ने जस्ता मामिलामा स्वायत्तता पनि प्रदान गरेको थियो। गण्डकी र कर्णाली क्षेत्रहरूमा आफ्नो विस्तारको सुरुवातदेखि नै, गोरखाली शासकहरूले आफ्नो प्रभुत्व स्वीकार गर्ने रजौटाहरूको परम्परागत अधिकार र विशेषाधिकारलाई कायम राख्ने नीति अपनाएका थिए। अन्य कुराहरूका साथै, राजाहरूको परम्परागत अधिकार र विशेषाधिकारहरूमा राजस्व प्रशासन पनि समावेश थियो। १९ औं शताब्दी र त्यसपछि पनि लगभग यही नीति जारी रहेको देखिन्छ। उपलब्ध प्रमाणहरूले रजौटा राजाहरूको राजस्व सङ्कलन शक्ति र कार्यहरूसँग सम्बन्धित निम्न मुख्य बुँदाहरूमा प्रकाश पार्छन्: # गोरखाली अधिराज्य स्वीकार गर्दा सामन्त राज्यहरूलाई दिइएको लालमोहरमा राजाहरूलाई व्यक्तिहरूलाई बिर्ता जग्गाहरू प्रदान गर्ने र कर-मुक्त भूमि राजस्वको सुबिधा लिने विशेषाधिकार दिइएको थियो। धार्मिक गुठी र परोपकारी संस्थाहरूलाई जग्गा प्रदान गर्ने उनीहरूको अधिकार पनि सुनिश्चित गरिएको थियो। तथापि, ठेक्का वा करारमा जग्गा राजस्व खेती गर्ने प्रमुखहरूलाई सम्झौतामा उल्लेख गरिएको तोकिएको रकमसँगै सिर्तो र पोता जस्ता भूमि-कर तिर्न आवश्यक थियो। # रजौटा राजाहरूले खेर गएको वा बाँझो जमिनमा खेती गर्न सक्थे र त्यस्ता जमिनको राजस्व आफैं उपभोग गर्न सक्थे। == रजौटा राज्यहरूको सूची == [[चित्र:Jaya_Prithvi_Bahadur_Singh_with_his_wife_Khagaraja_Divyeshwari_Rajya_Laxmi.png|अङ्गुठाकार|राजा [[जयपृथ्वीबहादुर सिंह|जय पृथ्वीबहादुर सिंह]] आफ्नी पत्नी खगराज दिव्येश्वरी राज्यलक्ष्मीसँग]] [[चित्र:Lo_Manthang_Royal_Palace.JPG|अङ्गुठाकार|[[लोमान्थाङ दरबार]], [[मुस्ताङ राज्य|मुस्ताङ]]]] {| class="wikitable sortable" |+ !# !राज्य !नेपालमा मिलेको !रजौटा पद |- |1 |[[सल्यान राज्य|सल्यान]] |१८४७ मा सन्धी |पृथ्वीनारायण शाहको सम्धी, नेपालसँग आश्रित सन्धि गरेको। १८६३ मा [[रणबहादुर शाह]]को हत्या हुँदा सल्यानी रानी बिलासकुमारीले [[भीमसेन थापा]]लाई आरोप लगाउँदा १८६६ मा खारेज भएको थियो। भीमसेन थापाको पतन पछि १८९४ मा रजौटा राज्य थमौति भयो।<ref>{{Cite journal |last=मानन्धर |first=त्रिरत्न |title=सल्यानी राजा रणभीम शाहको पदच्युति |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/contributions/pdf/CNAS_11_02_07.pdf |journal=CNAS |volume=11 |issue=2 |pages=90}}</ref> |- |2 |[[जाजरकोट राज्य|जाजरकोट]] |१८४३ मा नेपालमा मिलेको | |- |3 |[[बझाङ राज्य|बझाङ]] |१८४८ मा आश्रित सन्धि गरेको | |- |4 |[[मुस्ताङ राज्य|मुस्ताङ]] |१८४६ मा |जुम्ला नेपालमा मिलेपछि मुस्ताङ नेपालमा आयो र मुस्ताङलाई रजौटा पद थमौती भएको |- |5 |[[भीरकोट राज्य|भिरकोट]] |१८४२ मा नेपालमा मिलेको | |- |6 |दार्ना |१८४७ मा |राजा रुद्र शाहीले नेपालको आधिपत्य स्वीकार गरी नेपाललाई वार्षिक ५१/- सिर्तो तिर्ने गरी रजौटाको थमौती पाए। कुमाउ गढवाल युद्धमा दर्नाली राजा रुद्र शाहले गोर्खालाई पुर्‍याएको सहयोग वापत वि.सं. १८६८ को लालमोहरमा दर्नालाई पञ्चखतको अधिकार समेत रजौटा दिइएको थियो<ref name=":1">{{Cite web |title=हिमाल खबरपत्रिका {{!}} राजा बन्ने रहर |url=https://nepalihimal.com/ |access-date=2026-06-19 |website=nepalihimal.com |language=en-US}}</ref> |- |7 |[[बाजुरा राज्य|बाजुरा]] |१८४८ मा | |- |8 |थलाहारी |१८४८ मा | |- |9 |[[गलकोट राज्य|गलकोट]] |१८४२ मा |[[तेश्रो नेपाल तिब्बत युद्ध|तेस्रो नेपाल तिब्बत युद्ध]] (१९१२) मा नेपाल सरकारलाई गलकोटबाट सिपाही र हातहतियार सहयोग गरेका कारण उनले राज श्रीपेच, रजौटा उपाधि र रु तीन सयको नगद बिर्ता पाए।<ref>{{Cite web |date=2021-08-27 |title=गलकोटको संक्षिप्त चिनारी – प्रा. डा. दिनबहादुर थापा |url=https://dinthapa.com.np/galkot/%e0%a4%97%e0%a4%b2%e0%a4%95%e0%a5%8b%e0%a4%9f%e0%a4%95%e0%a5%8b-%e0%a4%b8%e0%a4%82%e0%a4%95%e0%a5%8d%e0%a4%b7%e0%a4%bf%e0%a4%aa%e0%a5%8d%e0%a4%a4-%e0%a4%9a%e0%a4%bf%e0%a4%a8%e0%a4%be%e0%a4%b0%e0%a5%80/ |access-date=2026-05-05 |language=en-US}}</ref> |- |10 |[[गुल्मी राज्य|गुल्मी]] |१८४३ मा पाल्पामा मिलेको |राजा रणबहादुर शाहले आफ्नो सालो सिद्धि प्रताप शाहलाई राजा बनाएको |- |11 |गर्‍हौकोट |१८४२ मा | |- |12 |[[दुल्लु राज्य|दुल्लु]] |१८४६ मा आश्रित सन्धि |राजा उत्तिम शाहीले [[नेपाली सेना]]को पश्चिम विजय अभियानमा [[उत्तराखण्ड]]मा कुमाउका राजा महेन्द्र चन्दको सेनासँग लड्दा लड्दै विरगती प्राप्त गरेका थिए। उत्तिम शाहीले [[वीरगति|वीरगती]] प्राप्त गरेको बेला उनकी पत्नी गर्भवती थिइन्। नेपाली सेनालाई सहयोग गर्दा गर्दै लडाइँ मैदानमा नै वीरगती प्राप्त गरेकाले उत्तिम शाहीका संतानहरूलाई जिवनवृतीको व्यवस्था मिलाउनु पर्ने भएकोले उत्तिम शाहीका छोरा रुद्र शाही तन्नेरी भएपछी उनलाई तत्कालिन राजा [[गीर्वाणयुद्ध विक्रम शाह]]ले दुल्लु राज्यको पुनस्थापना गरेर राजा घोषित गरेका थिए। <ref name="किर्तिखम्ब">विश्व के.सी. (पोखरेल)द्वारा लिखित किर्तिखम्ब नामक पूस्तक पहिलो संस्करण पृष्ठ संख्या २९-३२</ref> |- |13 |[[मालनेटा]] |१८४६ मा |वि.सं. १९३०–३१ मा दाङ र ब्रिटिस भारतको सिमा विवाद हुँदा माल्नेटी राजाका वंशज सन्तवीर शाहले नेपालको पक्षबाट प्रमाण दिँदा [[सुरेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा सुरेन्द्र]] वि.सं. १९३७ मा ‘सन्तान दरसन्तानले भोग गर्न पाउने’ अधिकार लालमोहरमार्फत् थपिदिएका थिए ।<ref name=":1" /> |- |14 |[[प्युठान राज्य|प्युठान]] |१८४२ मा | |- |15 |[[पर्वत राज्य|पर्वत]] |१८४३ मा |१८९४ मा राजा राजेन्द्रबाट विजयबमलाई केही गाउँ मानाचामलमा दिइयो ।<ref>{{Cite journal |last=मल्ल |first=मोहनबहादुर |title=पर्वतको इतिहास |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/ancientnepal/pdf/ancient_nepal_16_06.pdf |journal=Ancient Nepal |volume=16 |issue=06 |pages=42-53}}</ref> |- |16 |[[खुम्री राज्य]] |१८४३ मा |खुम्रेल राजा सुकै सेनले नेपालको शरणमा पर्दा विना युद्ध रजौटा थामिई नेपालमा सम्मिलित भएको |} ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[बाइसे राज्यहरू]] * [[चौबीसी राज्यहरु]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:नेपालको इतिहास]] [[श्रेणी:बाइसे राज्यहरू]] [[श्रेणी:चौबिसी राज्यहरू]] aqvm3rj8qithnq36c98ip052zeekxt2 0 151226 1369479 2026-08-13T08:33:31Z Saroj 31493 नयाँ लेख 1369479 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = फ्लोरेन्स प्यु | image = Florence Pugh at the 2024 Toronto International Film Festival 13 (cropped 2 – color adjusted).jpg | caption = सन् २०२४ को टोरन्टो अन्तर्राष्ट्रिय चलचित्र महोत्सवमा प्यु | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1996|1|3}} | birth_place = [[अक्सफोर्ड]], इङ्ग्ल्यान्ड | occupation = अभिनेत्री | years_active = २०१४–वर्तमान | relatives = [[टोबी सेबास्टियन]] (दाजु) | signature = Florence Pugh Signature.svg }} '''फ्लोरेन्स प्यु''' ({{IPAc-en|p|juː}} {{respell|PEW}};<ref>{{Cite tweet |number=890663326702723073 |user=Florence_Pugh |title=Like if you were pretending to have a shoot out and you make all the noises yourself.."Pew PEW pew pew" *reloads gun* "pewpewpewpew"...Pugh. |last=Florence Pugh |date=July 27, 2017 |access-date=2024-03-13}}</ref> जन्म ३ जनवरी १९९६) एक अङ्ग्रेजी अभिनेत्री हुन्। उनका पुरस्कारहरूमा एउटा ब्रिटिस स्वतन्त्र चलचित्र पुरस्कार समावेश छ भने उनी [[एकेडेमी पुरस्कार]] र तीनवटा बाफ्टा पुरस्कारका लागि मनोनीत भएकी छन्। नाटक चलचित्र ''द फलिङ'' (२०१४) बाट अभिनयमा पदार्पण गरेपछि, प्युले स्वतन्त्र नाटक चलचित्र ''लेडी म्याकबेथ'' (२०१६) र लघुशृङ्खला ''द लिटल ड्रमर गर्ल'' (२०१८) मा अभिनय गरेर प्रशंसा प्राप्त गरिन्। सन् २०१९ मा खेलकुद चलचित्र ''फाइटिङ विथ माई फ्यामिली'' मा व्यावसायिक कुस्ती खेलाडी [[सराया बेभिस|पेज]], भयावह चलचित्र ''मिडसमर'' मा निराश अमेरिकी महिला र ऐतिहासिक नाटक चलचित्र ''लिटल विमेन'' मा एमी मार्चको भूमिका निर्वाह गरेपछि उनको अन्तर्राष्ट्रिय ख्याति बढ्यो। यीमध्ये अन्तिम भूमिकाका लागि उनी सर्वश्रेष्ठ सहायक अभिनेत्रीको लागि एकेडेमी पुरस्कारका लागि मनोनीत भइन्। प्युले [[मार्भल सिनेमेटिक युनिभर्स]]मा येलेना बेलोभा / ब्ल्याक विडोको भूमिका निर्वाह गरेकी छन्। उनले ''ब्ल्याक विडो'' (२०२१), ''थन्डरबोल्ट्स*'' (२०२५) र ''[[स्पाइडर-म्यान: ब्रान्ड न्यु डे]]'' (२०२६) चलचित्रहरूका साथै डिज्नी+को लघुशृङ्खला ''हकआई'' (२०२१) मा अभिनय गरेकी छन्। उनका सर्वाधिक कमाइ गर्ने चलचित्रहरूमा, उनले ''पस इन बुट्स: द लास्ट विश'' (२०२२) मा गोल्डिलक्सलाई आवाज दिइन्, तथा ''[[ओपेनहाइमर (चलचित्र)|ओपेनहाइमर]]'' (२०२३) मा जिन ट्याटलक र ''ड्युन: पार्ट टु'' (२०२४) मा राजकुमारी इरुलानको भूमिका निर्वाह गरिन्; साथै उनले ''वी लिभ इन टाइम'' (२०२४) जस्ता नाटकहरूमा आफ्नो अभिनयका लागि निरन्तर प्रशंसा प्राप्त गरिन्। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== {{commons category}} * {{IMDb name}} * {{Twitter}} * {{Instagram}} 88v0o3vf8e2ujqydr9dj3sxwnf4q99a 1369480 1369479 2026-08-13T08:34:06Z Saroj 31493 Synced 6 categories from enwiki ([[:m:User:Saroj/CatSync|CatSync]]) 1369480 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = फ्लोरेन्स प्यु | image = Florence Pugh at the 2024 Toronto International Film Festival 13 (cropped 2 – color adjusted).jpg | caption = सन् २०२४ को टोरन्टो अन्तर्राष्ट्रिय चलचित्र महोत्सवमा प्यु | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1996|1|3}} | birth_place = [[अक्सफोर्ड]], इङ्ग्ल्यान्ड | occupation = अभिनेत्री | years_active = २०१४–वर्तमान | relatives = [[टोबी सेबास्टियन]] (दाजु) | signature = Florence Pugh Signature.svg }} '''फ्लोरेन्स प्यु''' ({{IPAc-en|p|juː}} {{respell|PEW}};<ref>{{Cite tweet |number=890663326702723073 |user=Florence_Pugh |title=Like if you were pretending to have a shoot out and you make all the noises yourself.."Pew PEW pew pew" *reloads gun* "pewpewpewpew"...Pugh. |last=Florence Pugh |date=July 27, 2017 |access-date=2024-03-13}}</ref> जन्म ३ जनवरी १९९६) एक अङ्ग्रेजी अभिनेत्री हुन्। उनका पुरस्कारहरूमा एउटा ब्रिटिस स्वतन्त्र चलचित्र पुरस्कार समावेश छ भने उनी [[एकेडेमी पुरस्कार]] र तीनवटा बाफ्टा पुरस्कारका लागि मनोनीत भएकी छन्। नाटक चलचित्र ''द फलिङ'' (२०१४) बाट अभिनयमा पदार्पण गरेपछि, प्युले स्वतन्त्र नाटक चलचित्र ''लेडी म्याकबेथ'' (२०१६) र लघुशृङ्खला ''द लिटल ड्रमर गर्ल'' (२०१८) मा अभिनय गरेर प्रशंसा प्राप्त गरिन्। सन् २०१९ मा खेलकुद चलचित्र ''फाइटिङ विथ माई फ्यामिली'' मा व्यावसायिक कुस्ती खेलाडी [[सराया बेभिस|पेज]], भयावह चलचित्र ''मिडसमर'' मा निराश अमेरिकी महिला र ऐतिहासिक नाटक चलचित्र ''लिटल विमेन'' मा एमी मार्चको भूमिका निर्वाह गरेपछि उनको अन्तर्राष्ट्रिय ख्याति बढ्यो। यीमध्ये अन्तिम भूमिकाका लागि उनी सर्वश्रेष्ठ सहायक अभिनेत्रीको लागि एकेडेमी पुरस्कारका लागि मनोनीत भइन्। प्युले [[मार्भल सिनेमेटिक युनिभर्स]]मा येलेना बेलोभा / ब्ल्याक विडोको भूमिका निर्वाह गरेकी छन्। उनले ''ब्ल्याक विडो'' (२०२१), ''थन्डरबोल्ट्स*'' (२०२५) र ''[[स्पाइडर-म्यान: ब्रान्ड न्यु डे]]'' (२०२६) चलचित्रहरूका साथै डिज्नी+को लघुशृङ्खला ''हकआई'' (२०२१) मा अभिनय गरेकी छन्। उनका सर्वाधिक कमाइ गर्ने चलचित्रहरूमा, उनले ''पस इन बुट्स: द लास्ट विश'' (२०२२) मा गोल्डिलक्सलाई आवाज दिइन्, तथा ''[[ओपेनहाइमर (चलचित्र)|ओपेनहाइमर]]'' (२०२३) मा जिन ट्याटलक र ''ड्युन: पार्ट टु'' (२०२४) मा राजकुमारी इरुलानको भूमिका निर्वाह गरिन्; साथै उनले ''वी लिभ इन टाइम'' (२०२४) जस्ता नाटकहरूमा आफ्नो अभिनयका लागि निरन्तर प्रशंसा प्राप्त गरिन्। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== {{commons category}} * {{IMDb name}} * {{Twitter}} * {{Instagram}} [[श्रेणी:सन् १९९६ मा जन्म]] [[श्रेणी:२१औँ शताब्दीका अङ्ग्रेजी अभिनेत्रीहरू]] [[श्रेणी:अङ्ग्रेजी चलचित्र अभिनेत्रीहरू]] [[श्रेणी:अङ्ग्रेजी टेलिभिजन अभिनेत्रीहरू]] [[श्रेणी:अङ्ग्रेजी आवाज अभिनेत्रीहरू]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] b9v23r2bp72bavizcty077bcirng8ki 1 151227 1369481 2026-08-13T08:35:31Z Saroj 31493 नयाँ पृष्ठ: {{translated page|en|Florence Pugh|version=1367816283}} 1369481 wikitext text/x-wiki {{translated page|en|Florence Pugh|version=1367816283}} r76n0n8zs82rfipu5c1yonjubz4jg1f 14 151228 1369502 2026-08-13T09:20:22Z Saroj 31493 नयाँ पृष्ठ: [[श्रेणी:कर्णाली प्रदेशका मानिसहरू|+]] [[श्रेणी:नेपाली काङ्ग्रेसका राजनीतिज्ञहरू|कर्णाली]] 1369502 wikitext text/x-wiki [[श्रेणी:कर्णाली प्रदेशका मानिसहरू|+]] [[श्रेणी:नेपाली काङ्ग्रेसका राजनीतिज्ञहरू|कर्णाली]] qf1iby85uy5wq4pczfxouspl0eu3mtk 0 151229 1369526 2026-08-13T10:45:59Z Bishaldev100 28807 [[उपल्लो मुस्ताङ]]मा अनुप्रेषण गर्दै 1369526 wikitext text/x-wiki #अनुप्रेषण [[उपल्लो मुस्ताङ]] cmarku5qxq508jpqarzobe50uyl3urk 0 151230 1369529 2026-08-13T11:04:33Z ~2026-44248-20 80290 नेपाली अर्थ 1369529 wikitext text/x-wiki सालिम्बो dgcrdi6qpthizudw8ad33mpi107lhcr 1369531 1369529 2026-08-13T11:13:12Z Saroj 31493 शीघ्र मेटाउन अनुरोध गरिँदै ([[वि:शीमे#सा२|शीमे सा२]])। 1369531 wikitext text/x-wiki {{db-test|help=off}} सालिम्बो ldqq9qveykp189c8zshw43brw7j6fv9 3 151231 1369532 2026-08-13T11:13:14Z Saroj 31493 अधिसूचना: शीघ्र मेटाउने नामाङ्कन [[:पर्याय]]। 1369532 wikitext text/x-wiki == स्वागतम्! == नमस्कार, &#126;2026-44248-20, विकिपिडियामा [[विकिपिडिया:स्वागत/नव आगन्तुक|स्वागत]] छ! म आशा गर्दछु कि तपाईँलाई विकिपिडिया मनपर्‍यो र यहाँ रमाउनु हुनेछ। दुर्भाग्यवस, तपाईँले सृजना गर्नुभएको मध्ये एक वा बढी पृष्ठहरू, जस्तो कि [[पर्याय]], विकिपिडियाको [[विकिपिडिया:दिशानिर्देशहरू|सामग्री दिशानिर्देश]] अनुरूप नहुन सक्छ, र यसलाई सुरक्षित गर्न सकिदैन। सङ्क्षेपमा भन्नुपर्दा, लेखको शीर्षक [[विकिपिडिया:उल्लेखनियता|उल्लेखनीय]] र पहिले नै [[विकिपिडिया:विश्वसनीय स्रोत पहिचान|विश्वसनीय]] तथा [[विकिपिडिया:तेस्रो-पक्ष स्रोतहरू|स्वतन्त्र स्रोतहरू]]द्वारा प्रकाशित भएको हुनुपर्दछ। कृपया [[विकिपिडिया:लेख सृजना|लेख सृजना]] प्रक्रियाको विस्तृत सर्वेक्षणको लागि '''[[विकिपिडिया:तपाईँको पहिलो लेख|तपाईँको पहिलो लेख]]''' समीक्षा गर्नुहोस्। एक लेख सृजना गर्न मद्दतको लागि '''[[विकिपिडिया:लेख विजार्ड|लेख विजार्ड]]''' तपाईँलाई उपलब्ध छ, जहाँ लेखलाई समीक्षा र प्रकाशनको लागि विचार गरिनेछ। अरू कसैले सृजना गर्न सक्ने नयाँ लेखलाई कसरी अनुरोध गर्ने भन्ने बारेमा जानकारीको लागि, '''[[विकिपिडिया:अनुरोध गरिएका लेखहरू|अनुरोध गरिएका लेखहरू]]''' हेर्नुहोस्। यदि तपाईँ अलमलिनु भएको खण्डमा, '''[[विकिपिडिया:चिया घर|चिया घर]]'''मा आउनुहोस्, जहाँ अनुभवी विकिपिडियनहरूले तपाईँलाई प्रक्रियाहरूका बारेमा मद्दत गर्न सक्छन्। विकिपिडियामा नयाँ हुनुहुन्छ? कृपया हाम्रो [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा|स्वशिक्षा]] वा सम्पादन सम्बन्धी आधारभूत कुराहरू सिक्न [[विकिपिडिया:योगदान|विकिपिडिया पृष्ठमा योगदान]] हेर्नुहोस्। तल लेख सृजनाको बारेमा केहि अन्य सहयोगी पृष्ठहरू दिइएको छ। * [[विकिपिडिया:नयाँ पृष्ठ कसरी आरम्भ गर्ने|नयाँ पृष्ठ कसरी बनाउने]] * [[विकिपिडिया:योगदान|तपाईँको पहिलो लेख]] * [[विकिपिडिया:नेपालीमा राम्रा लेख लेख्नको निम्ति सहायता|राम्रा लेख कसरी लेख्ने]] * [[विकिपिडिया:पञ्च स्तम्भ|विकिपिडियाका पाँच स्तम्भ]] * [[मद्दत:सहायता|सहायता पृष्ठ]] * [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा|स्वशिक्षा]] म आशा गर्दछु कि तपाईँ एक [[विकिपिडिया:विकिपिडियन|विकिपिडियन]] भएर सम्पादन गर्दा रमाउनुभयो होला! कृपया वार्ता पृष्ठहरूमा जहिले पनि चारवटा टिल्डहरू (<nowiki>~~~~</nowiki>); प्रयोग गरेर आफ्नो नामको हस्ताक्षर गर्नुहोला यसले स्वतः तपाईँको नाम र मिति सहितको हस्ताक्षर उत्पन्न गर्दछ। यदि तपाईँसँग केहि प्रश्नहरू छन् भने कृपया मलाई मेरो वार्ता पृष्ठमा सोध्न सक्नुहुन्छ<!-- ढाँचा:प्रथम लेख --> वा आफ्नो प्रश्न सहित तपाईँ यो पृष्ठमा '''{{tl|मद्दत}}''' ढाँचा राख्न सक्नुहुन्छ, र तपाईँको प्रश्नहरूको जवाफ चाँडैनै कसैले दिनुहुनेछ। फेरि, स्वागत छ!&nbsp;[[User:Saroj|Saroj]] ([[User talk:Saroj|कुरा गर्नुहोस्]]) १६:५८, १३ अगस्ट २०२६ (नेपाली समय) ==[[:पर्याय]] [[विकिपिडिया:शीघ्र मेट्नुपर्ने आधार|शीघ्र मेट्नुपर्ने]]मा मनोनित== [[File:Information icon4.svg|48px|left|alt=|link=]] {{Quote box|quote=<p>यदि यो तपाईँले सृजना गर्नुभएको पहिलो लेख हो भने, तपाईँ [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा|लेखन सहयोग स्वशिक्षा]] पढ्न सक्नुहुन्छ।</p><p>लेख सृजना गर्न मद्दत गर्ने [[विकिपिडिया:लेख विजार्ड|लेख सहायिका]] पनि तपाईँ प्रयोग गर्न सक्नुहुन्छ।</p>|width=20%|align=right}} नमस्कार, तथा तपाईँलाई विकिपिडियामा स्वागत छ। तपाईँद्वारा सृजित पृष्ठ, [[:पर्याय]], परिक्षण पृष्ठ सरह, [[वि:शीमे#सा२|सा२]] अन्तर्गत चिह्नित गरिएकोले मेटाइयो वा शीघ्र मेटाइनेछ भनि यो सूचित गरिन्छ। तपाईँले गर्न चाहनुहुने कुनै पनि अन्य परीक्षणहरूको लागि कृपया [[विकिपिडिया:प्रयोगस्थल|प्रयोगस्थल]]को प्रयोग गर्नुहोला। यदि तपाईँ हाम्रो ज्ञानकोशमा योगदान पुर्‍याउने बारेमा बढी जान्न चाहानुहुन्छ भने [[विकिपिडिया:स्वागत/नव आगन्तुक|स्वागत]] पृष्ठमा हेर्नुहोस्। यदि तपाईँलाई लाग्छ पृष्ठलाई यस कारणले मेटाउनु हुँदैन, तपाईँ '''नामाङ्कन विरोध गर्न''' [[:पर्याय|पृष्ठमा गएर]] आफ्नो विचार राख्नुहोला। यसले तपाईँलाई पृष्ठ किन मेटाउनु हुँदैन वर्णन गर्ने अवसर दिनेछ। यद्यपि, याद रहोस्, एक पटक पृष्ठ शीघ्र मेटाउन अङ्कित भएमा, यो तत्काल मेटाइनेछ। कृपया पृष्ठबाट शीघ्र मेटाउने चिनो आफैंले नहटाउनुहोला, तर विकिपिडियाको [[विकिपिडिया:नीति तथा दिशानिर्देशहरूको सूची|नीति तथा दिशानिर्देशहरू]] अनुरूप जानकारी थप्न नहिचकिचाउनुहोला। यदि पृष्ठ मेटिसकिएको, र भविष्यका सन्दर्भ वा सुधारको लागि तपाईँ मेटाइएको सामग्री पुनःप्राप्त गर्न चाहनुहुन्छ भने, कृपया {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=%E0%A4%AA%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%AF|मेटाउने प्रशासकलाई सम्पर्क गर्न सक्नुहुन्छ}}, वा यदि तपाईँले पहिल्यै त्यसो गरिसक्नुभएमा, एउटा अनुरोध तपाईँ [[विकिपिडिया:मेटाइएको संशोधन|यहाँ राख्न सक्नुहुन्छ]]। <!-- Template:Db-test-notice --><!-- Template:Db-csd-notice-custom --> [[User:Saroj|Saroj]] ([[User talk:Saroj|कुरा गर्नुहोस्]]) १६:५८, १३ अगस्ट २०२६ (नेपाली समय) i1exlwf2090z9kd2b0oqisameeodirf