विकिपिडिया newiki https://ne.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%96%E0%A5%8D%E0%A4%AF_%E0%A4%AA%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%A0 MediaWiki 1.47.0-wmf.16 first-letter मीडिया विशेष वार्तालाप प्रयोगकर्ता प्रयोगकर्ता वार्ता विकिपिडिया विकिपिडिया वार्ता चित्र चित्र वार्ता मीडियाविकि मीडियाविकि वार्ता ढाँचा ढाँचा वार्ता मद्दत मद्दत वार्ता श्रेणी श्रेणी वार्ता पोर्टल पोर्टल वार्ता मस्यौदा मस्यौदा वार्ता TimedText TimedText talk मोड्युल मोड्युल वार्तालाप Event Event talk 0 6525 1370542 1235609 2026-08-19T21:53:08Z Amherst99 9806 /* */ 1370542 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Ruština_ve_světě.svg|thumb|right|upright=1.25|विश्वको रूसी भाषा बोल्ने देश]] '''रुसी भाषा''' वा '''रसियाली भाषा''' (रुसी लेखाइमा: ''русский язык'') विशेषतः [[रुस]], [[बेलारुस]], [[युक्रेन]], [[काजिक्स्तान]] र [[किर्गिस्तानमा]] बोलिने स्लाभिक परिवारको भाषा हो। स्लाभिक परिवारमा सबै भन्दा बढी बोलिने भाषामा रुसी भाषा पर्दछ। यसका अतिरिक्त सरकारी रूपले मान्यता नपाए पनि यो भाषा [[लाट्भिया]], [[एस्टोनिया]] लगायतका भूतपूर्व सोभियत सङ्घका मुलुकहरूमा पनि प्रयोग गरिन्छ र युक्रेन, मोल्दोभा, काकेशस, मध्य एसियामा अझै पनि सामान्यतया प्रमुख भाषाका रूपमा प्रयोग गरिन्छ। == ‍ रूसी वर्णमाला == रसियाली भाषा [[सिरिलिक लिपि|सिरिलिक]] लिपिमा लेखिन्छन्। यस भाषामा ३३ वटा वर्णहरू हुन्छन् र लेख्य रूप र कथ्य रूप एउटै हुन्छ। यस भाषामा हरेक व्यंजनका "नरम" र "कडा" ध्वनिहरू बिना भिन्नता हुने गर्दछ जुन यस भाषाको प्रमुख विशेषता हो। अर्को महत्त्वपूर्ण पक्ष भनेको अशक्त स्वरहरूको कमी हो। तनाव, जुन प्रायः अप्रत्याशित हुन्छ, सामान्यतया कुनै विशेष चिह्नको प्रयोग गरिन्न; यद्यपि एक वैकल्पिक तीव्र उच्चारण तनाव चिह्नित गर्न प्रयोग गर्न सकिन्छ – जस्तै दुई समउच्चारित शब्दहरू बीच भिन्नता गर्न जस्तै: замо́к [जामोक, 'ताल्चा'] and за́мок [जामक, 'महल'], वा असामान्य शब्द वा नामहरूको उचित उच्चारण संकेत गर्न तनाव चिह्नको प्रयोग गरिन्छ। {| class="wikitable" |- ! ठूलो अक्षर ! सानो अक्षर ! उच्चारण ! टिप्पणी |- | А | а | आ | |- | Б | б | बे | |- | В | в | भे | उच्चारण नेपाली शैलीले (दुइटा ओठले) होइन; अङ्ग्रेजी शैली (माथिल्लो दाँत र तल्लो ओठले)। |- | Г | г | गे | |- | Д | д | दे | |- | Е | е | ये | |- |Ё |ё |यो | |- | Ж | ж | झ | उच्चारण अङ्ग्रेजी pleasureको s जस्तो। |- | З | з | ज | अङ्ग्रेजी z |- | И | и | ई | |- | Й | й | य | |- | К | к | क | |- | Л | л | ल | |- | М | м | एम | |- | Н | н | एन | |- | О | о | ओ | |- | П | п | पे | |- | Р | р | एर | |- | С | с | एस | |- | Т | т | ते | |- | У | у | ऊ | |- | Ф | ф | एफ | उच्चारण नेपाली शैलीले (दुइटा ओठले) होईन; अङ्ग्रेजी शैली (माथिल्लो दाँत र तल्लो ओठले) । |- | Х | х | ख | उच्चारण नेपाली ख नभइ उर्दू खुदाको ख हो। |- | Ц | ц | त्स | |- | Ч | ч | च | |- | Ш | ш | श | |- | Щ | щ | श्च | |- | Ъ | ъ | - | कडा चिह्न; उच्चारित हुँदैन। यसलाई ''त्योरदि‍जन्क'' भनिन्छ। |- | Ы | ы | अ्इ | |- | Ь | ь | | नरम चिह्न; यसलाई ''म्याकिजन्क'' भनिन्छ। |- | Э | э | ए | |- | Ю | ю | यू | |- | Я | я | या | |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== {{Commonscat|Russian language}} [[श्रेणी:भाषाहरू]] [[श्रेणी:सम्पर्क भाषाहरू]] [[श्रेणी:चीनमा बोलिने भाषाहरू]] n1nf1g6oyqci4eq832e52jsh5jgrkb0 0 9448 1370562 1360998 2026-08-20T10:06:53Z Bishaldev100 28807 /* अर्थतन्त्र */ 1370562 wikitext text/x-wiki {{विशेष लेख}} {{Infobox settlement | name = झारखण्ड | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = Dassam fall, ranchi.jpg | photo2a = Wild Abode.jpg | photo2b = Bitmesra.JPG | photo3a = Patratu Driveway.jpg | photo3b = Panchet Dam (DVC) Dhanbad.jpg | photo4a = Baba Dham.jpg | photo4b = Shikharji Parasnath Giridih.jpg | spacing = 1 | position = center | color_border = white | color = white | size = 250 | foot_montage = }} | image_caption = माथिदेखि घडीको दिशामा: दशम झरना, [[बिरला प्रौद्योगिकी संस्थान|बिरला प्राविधिक संस्थान]], दामोदर नदीको पञ्चेत बाँध, शिखरजी, [[वैद्यनाथ ज्योतिर्लिङ्ग मन्दिर|वैद्यनाथ धाम]], [[पतरातू]] राजमार्ग र दलमा अभयारण्य | image_seal = Jharkhand Rajakiya Chihna.svg | seal_alt = | image_map = IN-JH.svg | map_alt = | map_caption = झारखण्डको अवस्थिति | image_map1 = Districts of Jharkhand map.svg | map_caption1 = झारखण्डको नक्सा | coordinates = {{coord|23.35|85.33|region:IN-JH_type:adm1st|display=inline,title}} | coor_pinpoint = [[राँची]] | coordinates_footnotes = | subdivision_type = देश | subdivision_name = {{झन्डा|भारत}} | subdivision_type1 = क्षेत्र | established_title = स्थापना | established_date = १५ नोभेम्बर २००० | seat = [[राँची]] | seat_type = राजधानी | seat1 = दुम्का | seat1_type = उप-राजधानी | seat2 = [[जमसेदपुर|जमशेदपुर]] | seat2_type = सबैभन्दा ठुलो सहर | parts_type = [[भारतका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | parts_style = para | p1 = [[झारखण्डका जिल्लाहरू|२४]] | government_footnotes = | governing_body = झारखण्ड सरकार | leader_title = प्रदेश प्रमुख | leader_name = रमेश बैस | leader_title1 = [[मुख्यमन्त्री]] | leader_name1 = [[हेमन्त सोरेन]] | unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> | area_footnotes = | area_total_km2 = 79,716 | area_rank = १५औँ | area_note = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 32,988,134 | population_as_of = सन् २०११ | population_footnotes = <ref name="2011 pp tableA2">{{cite web |url= http://censusindia.gov.in/2011census/censusinfodashboard/stock/profiles/en/IND020_Jharkhand.pdf |title= Jharkhand Profile 2011 Census |publisher= Registrar General & Census Commissioner, India |access-date= 13 February 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20160422071627/http://censusindia.gov.in/2011census/censusinfodashboard/stock/profiles/en/IND020_Jharkhand.pdf |archive-date= 22 April 2016 |url-status= live |df= dmy-all }}</ref> | population_density_km2 = ४१४ | population_rank = १४औँ | population_note = | population_demonym = झारखण्डी | type = [[भारतका राज्य तथा केन्द्र शासित प्रदेशहरू|राज्य]] | leader_title2 = [[विधान सभा]] | leader_name2 = [[एकसदनवाद|एकसदनात्मक]] *सभा (८१ सिट) | leader_title3 = [[लोक सभा]] | leader_name3 = * [[राज्‍य सभा|राज्य सभा]] (६ सिट) * [[लोक सभा]] (१४ सिट) | leader_title4 = उच्च अदालत | leader_name4 = [[झारखण्ड उच्च अदालत]] | demographics_type1 = [[कुल ग्राहस्थ उत्पादन]] {{nobold|(सन् २०१९–२०)}} | demographics1_footnotes = <ref name="MOSPI">{{cite web|url=http://mospi.nic.in/sites/default/files/press_releases_statements/State_Series_1mar19.xls|title=MOSPI Gross State Domestic Product|date=1 March 2019|website=तथ्याङ्क तथा कार्यक्रम कार्यान्वयन मन्त्रालय, [[भारत सरकार]]|access-date=9 June 2019|archive-date=17 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190617142647/http://mospi.nic.in/sites/default/files/press_releases_statements/State_Series_1mar19.xls|url-status=live}}</ref> | demographics1_title1 = जम्मा | demographics1_info1 = {{INRConvert|3.83|lc}} | demographics1_title2 = [[प्रतिव्यक्ति आय]] | demographics1_info2 = {{INRConvert|79873}} | blank_name_sec2 = [[मानव विकास सूचकाङ्क]] {{nobold|(सन् २०१९)}} | blank_info_sec2 = {{decrease}} ०.५९८ (<span style="color:#fc0">मध्यम</span>) ३४औँ | blank1_name_sec2 = [[साक्षरता]] {{nobold|(सन् २०११)}} | blank1_info_sec2 = ६६.४१% (३१औँ) | blank2_name_sec2 = लिङ्ग अनुपात {{nobold|(सन् २०२१)}} | blank2_info_sec2 = १,०५० [[महिला|♀]]/१००० [[पुरुष|♂]]<ref>{{Cite web|title=Sex ratio of State and Union Territories of India as per National Health survey (2019-2021)|url=https://main.mohfw.gov.in/basicpage-14|website=Ministry of Health and Family Welfare, India}}</ref> | demographics_type2 = भाषा | demographics2_title1 = {{nowrap|आधिकारिक भाषा}} | demographics2_info1 = [[हिन्दी भाषा|हिन्दी]]<ref name="NCLM52nd">{{cite web |url = http://www.nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM52ndReport.pdf |title = Report of the Commissioner for linguistic minorities: 52nd report (July 2014 to June 2015) |pages = 43–44 |publisher = Commissioner for Linguistic Minorities, Ministry of Minority Affairs, Government of India |access-date = 16 February 2016 |df = dmy-all |archive-url = https://web.archive.org/web/20161115133948/http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM52ndReport.pdf |archive-date = 15 November 2016 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161115133948/http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM52ndReport.pdf |date=15 November 2016 }}</ref> | demographics2_title2 = अतिरिक्त आधिकारिक भाषाहरू | demographics2_info2 = {{hlist |[[अङ्गिका भाषा|अङ्गिका]] |[[बङ्गाली भाषा|बङ्गाली]] |[[भोजपुरी भाषा|भोजपुरी]] |[[हो भाषा|हो]]| [[सन्थाली भाषा|सन्थाली]] |[[उर्दु भाषा|उर्दु]] आदी<ref name="The Avenue Mail">{{cite news |title=Jharkhand gives second language status to Magahi, Angika, Bhojpuri and Maithili |url=https://www.avenuemail.in/ranchi/jharkhand-gives-second-language-status-to-magahi-angika-bhojpuri-and-maithili/118291/ |work=The Avenue Mail |date=21 March 2018 |access-date=30 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190328090028/https://www.avenuemail.in/ranchi/jharkhand-gives-second-language-status-to-magahi-angika-bhojpuri-and-maithili/118291/ |archive-date=28 March 2019 |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200428140711/https://www.avenuemail.in/ranchi/jharkhand-gives-second-language-status-to-magahi-angika-bhojpuri-and-maithili/118291/ |date=28 April 2020 }}</ref><ref>{{cite news |title=Jharkhand notifies Bhumij as second state language |url=https://avenuemail.in/jharkhand-notifies-bhumij-as-second-state-language/ |access-date=17 April 2022 |work=The Avenue Mail |date=5 January 2019}}</ref>}} | timezone1 = [[भारतीय मानक समय]] | utc_offset1 = +०५:३० | iso_code = | unemployment_rate = | area_code_type = | area_code = | registration_plate = | website = {{nowrap|{{url|www.jharkhand.gov.in}}}} | footnotes = {{ref|cap|†}} बिहार पुनर्गठन ऐन, सन् २००० द्वारा निर्मित | module = {{Infobox region symbols| embedded=Yes | region = झारखण्ड | country = भारत | flag = | emblem = [[चित्र:Jharkhand Rajakiya Chihna.svg|50px|left]] झारखण्डको निसान छाप | song = | dance = | mammal = [[चित्र:Elephas maximus (Bandipur).jpg|50px]] [[भारतीय हात्ती]]<ref name="wiisymbols">{{cite web|url=http://www.wii.gov.in/nwdc/state_animals_tree_flowers.pdf |title=State animals, birds, trees and flowers |publisher=Wildlife Institute of India |archive-url=https://web.archive.org/web/20090304232302/http://www.wii.gov.in/nwdc/state_animals_tree_flowers.pdf |archive-date= 4 March 2009 |url-status=dead |access-date=5 March 2012 }}</ref> | bird = [[चित्र:Asian koel.jpg|50px]] [[कोइली]] | flower = [[चित्र:STS 001 Butea monosperma.jpg|50px]] [[पलाँसको बोट|पलाँस]]<ref name="wiisymbols" /> | fruit = | tree = [[चित्र:Sal (Shorea robusta)- flowering canopy W Picture 117.jpg|50px]] [[साल]]<ref name="wiisymbols" /> | river = | sport = | costume = }} | official_name = | subdivision_name1 = पूर्वी भारत }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' पूर्वी [[भारत]]को एक राज्य हो।<ref>{{cite web|title=Jharkhand – At a Glance|url=http://www.jharkhand.gov.in/|access-date=9 May 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120505155252/http://www.jharkhand.gov.in/|archive-date=5 May 2012|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120505155252/http://www.jharkhand.gov.in/ |date=5 May 2012 }}</ref> पूर्वमा [[पश्चिम बङ्गाल]], पश्चिममा [[छत्तीसगढ]], उत्तरपश्चिममा [[उत्तर प्रदेश]], उत्तरमा [[बिहार]] र दक्षिणमा [[ओडिसा|ओडिसा]] लगायतका राज्यहरूसँग यसको सिमाना जोडिएको छ।<ref name="NCLM52nd"/> यसको क्षेत्रफल ७९,७१६ वर्ग किलोमिटर (३०,७७९ वर्ग माइल) रहेको छ। यो क्षेत्रफलको आधारमा भारतको १५औँ ठुलो राज्य हो र जनसङ्ख्याको आधारमा १४औँ ठुलो राज्य हो। [[हिन्दी भाषा|हिन्दी]] राज्यको आधिकारिक भाषा हो। [[राँची]] सहर यसको राजधानी हो र दुम्का यसको उप-राजधानी हो।<ref name="nyoooz.com">{{cite news|url=https://www.nyoooz.com/features/travel/adventure-capital-of-the-east-jharkhand-will-drive-you-crazy.html/249/|title=Adventure capital of the east, Jharkhand will drive you crazy|website=nyoooz.com|access-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190403051841/https://www.nyoooz.com/features/travel/adventure-capital-of-the-east-jharkhand-will-drive-you-crazy.html/249/|archive-date=3 April 2019|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190403051841/https://www.nyoooz.com/features/travel/adventure-capital-of-the-east-jharkhand-will-drive-you-crazy.html/249/ |date=3 April 2019 }}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.hindustantimes.com/ranchi/tourists-discover-jharkhand/story-nhkaXu7zVfEYXcLsuOnsbI.html|title=Jharkhand registers 385% increase in foreign tourist visits|website=hindustantimes.com|access-date=30 April 2019|archive-date=3 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190403051406/https://www.hindustantimes.com/ranchi/tourists-discover-jharkhand/story-nhkaXu7zVfEYXcLsuOnsbI.html|url-status=live}}</ref> राज्य यसको झरना, पहाड र पवित्र स्थानहरूको लागि परिचित छ। [[वैद्यनाथ ज्योतिर्लिङ्ग मन्दिर|वैद्यनाथ धाम]], पारसनाथ, देउरी र राजरप्पा प्रमुख धार्मिक स्थलहरू हुन्। यस राज्यको गठन १५ नोभेम्बर २००० मा गरिएको थियो, जुन पहिले बिहारको दक्षिणी आधा भाग थियो। झारखण्डले भारतको खनिज स्रोतको ४०% भन्दा बढी हिस्सा ओगटेको छ<ref>{{cite web |url= http://sa.indiaenvironmentportal.org.in/files/Resource%20Curse%20and%20Jharkhand.pdf |title= Resource Curse and Jharkhand |publisher= Economic & Political Weekly |access-date= 12 December 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20171213202341/http://sa.indiaenvironmentportal.org.in/files/Resource%20Curse%20and%20Jharkhand.pdf |archive-date= 13 December 2017 |url-status= live |df= dmy-all }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171213202341/http://sa.indiaenvironmentportal.org.in/files/Resource%20Curse%20and%20Jharkhand.pdf |date=13 December 2017 }}</ref> , तर यसको जनसङ्ख्या ३९.१% गरिबीको रेखामुनि छ र पाँच वर्ष मुनिका १९.६% बालबालिका कुपोषित छन्।<ref>{{Cite web|url=https://mdaily.bhaskar.com/news/BIH-why-is-richest-mineral-state-of-india-jharkhand-not-developed-or-even-growing-ra-4565054-NOR.html|title=Jharkhand: Here is why India's richest mineral state is not even close to development|date=31 March 2014|publisher=Daily Bhaskar|access-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190404195830/https://mdaily.bhaskar.com/news/BIH-why-is-richest-mineral-state-of-india-jharkhand-not-developed-or-even-growing-ra-4565054-NOR.html|archive-date=4 April 2019|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190404195830/https://mdaily.bhaskar.com/news/BIH-why-is-richest-mineral-state-of-india-jharkhand-not-developed-or-even-growing-ra-4565054-NOR.html |date=4 April 2019 }}</ref> झारखण्ड मुख्यतया ग्रामीण क्षेत्र हो र यसको जनसङ्ख्याको लगभग २४% शहरमा बसोबास गर्दछन्।<ref>{{Cite web|url=http://www.in.undp.org/content/dam/india/docs/jharkhand_factsheet.pdf|title=UNDP- Jharkhand: Economic and Human Development Indicators|website=www.in.undp.org|access-date=20 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20180127124643/http://www.in.undp.org/content/dam/india/docs/jharkhand_factsheet.pdf|archive-date=27 January 2018|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180127124643/http://www.in.undp.org/content/dam/india/docs/jharkhand_factsheet.pdf |date=27 January 2018 }}</ref> यो आर्थिक वृद्धिको मामलामा अग्रणी राज्यहरू मध्ये एक हो।<ref>{{Cite web|url=http://censusindia.gov.in/2011census/censusinfodashboard/stock/profiles/en/IND020_Jharkhand.pdf|title=Census India|last=Jharkhand Profile|date=2011|website=censusindia.gov.in|access-date=20 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20160422071627/http://censusindia.gov.in/2011census/censusinfodashboard/stock/profiles/en/IND020_Jharkhand.pdf|archive-date=22 April 2016|url-status=live}}</ref> सन् २०१७–१८ मा राज्यको [[कुल ग्राहस्थ उत्पादन]]को वृद्धिदर १०.२२ प्रतिशत रहेको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://www.ibef.org/states/jharkhand.aspx|title=About Jharkhand: Information On Mining Industries, Economy, Agriculture & Geography|website=www.ibef.org|access-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20161129111730/http://www.ibef.org/states/jharkhand.aspx|archive-date=29 November 2016|url-status=live}}</ref> [[भारत सरकार]]द्वारा सञ्चालित सन् २०११ को जनगणना अनुसार यस राज्यको आधिकारिक साक्षरता दर ६७.६३% (पुरुष: ७८.४५%; महिला: ५६.२१%) रहेको थियो जसमा राज्यमा पुरै राष्ट्रको औसत [[साक्षरता|साक्षरता दर]] भन्दा नौ जिल्लाहरूको साक्षरता दर बढी थियो।<ref>{{cite web |author=Dr. Arun C. Mehta |url=http://www.educationforallinindia.com/page157.html |title=District-specific Literates and Literacy Rates, 2001 |publisher=Educationforallinindia.com |access-date=12 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100414170051/http://www.educationforallinindia.com/page157.html |archive-date=14 April 2010 |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100414170051/http://www.educationforallinindia.com/page157.html |date=14 April 2010 }}</ref><ref>{{cite web|title=National Family Health Survey, 1998–99: Fact Sheet, Jharkhand, Section: Basic Socio-Demographic Features of Jharkhand|page=3|url=http://www.nfhsindia.org/data/jh/jhfctsum.pdf|access-date=21 August 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20071003195738/http://www.nfhsindia.org/data/jh/jhfctsum.pdf|archive-date=3 October 2007|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071003195738/http://www.nfhsindia.org/data/jh/jhfctsum.pdf |date=3 October 2007 }}</ref> == शब्दोत्पत्ति == विभिन्न [[आर्य भाषा परिवार|हिन्द-आर्य भाषाहरू]]मा "झार" शब्दको अर्थ वन र खण्डको अर्थ भूमि हो। यस प्रकार "झारखण्ड"को अर्थ वन भूमि हो।<ref>{{cite book|first=James|last=Minahan|url=https://books.google.com/books?id=d2WcCIm6WaQC&pg=PA839|title=Encyclopedia of the Stateless Nations: D-K|publisher=Greenwood Publishing Group|year=2002|isbn=0313316171|pages=839|access-date=8 April 2022}}</ref> प्राचीन कालमा [[महाभारत]]मा यस क्षेत्रलाई कर्क रेखा अर्थात् कर्कट रेखाको नजिक रहेको कारण कर्कखण्ड भनिएको थियो।<ref name="Nagpuri Shist Sahitya">{{Cite web|url=https://archive.org/stream/in.ernet.dli.2015.322091/2015.322091.Nagpuri-Sisth_djvu.txt|title=Nagpuri Shist Sahitya|access-date=24 September 2022}}</ref> मध्यकालीन समयमा यस क्षेत्रलाई झारखण्डको नामले चिनिन्थ्यो। भविष्य पुराण (१२०० ईस्वी) का अनुसार झारखण्ड सात पुन्द्रा देसामध्ये एक थियो। पूर्वी गङ्गा वंशका नरसिंहदेव द्वितीयको शासनकालदेखि ओडिसा क्षेत्रको केन्द्रपाडामा १३औँ शताब्दीको ताम्रपत्रमा यो नाम पहिलो पटक फेला परेको हो। बैधनाथ धामदेखि पुरीसम्मको वन क्षेत्र झारखण्ड भनेर चिनिन्थ्यो। अकबरनामामा पूर्वमा पञ्चेतदेखि पश्चिममा रतनपुर, उत्तरमा रोहतासगढ र दक्षिणमा ओडिसाको सिमानालाई झारखण्ड भनिन्थ्यो।<ref name="=Mittal Publications2008">{{cite book|author=Gautam Kumar Bera|url=https://books.google.com/books?id=9qrmTdshzKQC&pg=PA31|title=The unrest axle: ethno-social movements in Eastern India|publisher=Mittal Publications|year=2008|isbn=978-81-8324-145-8|pages=32–44|access-date=30 May 2020|archive-date=4 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211004170932/https://books.google.com/books?id=9qrmTdshzKQC&pg=PA31|url-status=live}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=znJuAAAAMAAJ|title=Bihar|author=Ram Chandra Prasad|publisher=National Book Trust, India|year=1983|page=69|access-date=8 April 2022}}</ref> == इतिहास == === प्राचीन काल === यो क्षेत्रमा [[मध्यपाषाण काल|मध्यपाषाण]]-ताम्रपाषाण कालदेखि बसोबास भएको पाइन्छ, जुन धेरै प्राचीन गुफा चित्रहरूले देखाउँदछ।<ref name="books.google.com">{{cite book|url=https://archive.org/details/indiaprehistoric00indi|title=India – Pre-historic and Proto-historic periods|date=2016|publisher=Publications Division, Ministry of Information & Broadcasting|isbn=9788123023458|page=[https://archive.org/details/indiaprehistoric00indi/page/14 14]|language=en}}</ref><ref name="Cave paintings lie in neglect">{{cite news|date=13 March 2008|title=Cave paintings lie in neglect|work=The Telegraph |url=https://www.telegraphindia.com/1080313/jsp/jharkhand/story_9013558.jsp|url-status=live|access-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20180906124608/https://www.telegraphindia.com/1080313/jsp/jharkhand/story_9013558.jsp|archive-date=6 September 2018}}</ref><ref name="Pearson Education India">{{cite book|last1=Singh|first1=Upinder|url=https://books.google.com/books?id=H3lUIIYxWkEC&pg=PA220|title=A History of Ancient and Early Medieval India: From the Stone Age to the 12th Century|date=2008|publisher=Pearson Education India|isbn=9788131711200|page=220|language=en|access-date=7 September 2018|archive-date=25 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191225190408/https://books.google.com/books?id=H3lUIIYxWkEC&pg=PA220|url-status=live}}</ref> मध्यपाषाण र नवपाषाण कालको छोटा नागपुर पठार क्षेत्रबाट पत्थरका औजारहरू पत्ता लगाइएको छ। इस्को, हजारीबाग जिल्लामा प्राचीन गुफा चित्रहरू छन् जुन मध्य-ताम्रा काल (९०-५००० ईसा पूर्व) का हुन्।<ref name="books.google.com" /> ईसापूर्व दोस्रो सहस्राब्दीको दौडान छोटा नागपुर पठारमा तामाका औजारहरूको प्रयोग फैलिँदै गएको पाइन्छ र। पलामु जिल्लामा सोन र उत्तरी कोयल नदीहरूको सङ्गममा रहेको काबरा-काला ढिस्कोमा विभिन्न पुरातात्विक वस्तुहरू र कला वस्तुहरू फेला परेका छन् जुन नवपाषाणदेखि मध्ययुगीन कालसम्मका छन्।<ref name="Cave paintings lie in neglect" /> सिंहभूम जिल्लाबाट धेरै फलामका अवशेष, ढुङ्गा र गमलाहरू फेला परेका छन् जुन [[कार्बन काल निर्धारण विधि]] अनुसार १४०० ईसा पूर्वदेखिका छन्।<ref>{{Cite web|url=http://www.asiranchi.org/activities-kabrakala.html|title=KABRA – KALA|website=www.asiranchi.org|access-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20131008093453/http://www.asiranchi.org/activities-kabrakala.html|archive-date=8 October 2013|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131008093453/http://www.asiranchi.org/activities-kabrakala.html |date=8 October 2013 }}</ref> यस क्षेत्रमा प्राचीन कालमा नन्द, मौर्य र गुप्त सहित धेरै साम्राज्य र राजवंशहरूले शासन गरेका थिएँ।<ref name="Pearson Education India" /> [[महाभारत]]मा यस क्षेत्रलाई कर्कट रेखाको नजिक रहेको हुनाले कर्कखण्ड भनिएको थियो।<ref name="Nagpuri Shist Sahitya"/> लगभग ५०० ईसा पूर्व महाजनपदको युगमा, झारखण्ड राज्य मगध र अङ्गको एक भाग थियो। मौर्य कालमा, यस क्षेत्रमा धेरै राज्यहरूद्वारा शासन गरिएको थियो, जुन सामूहिक रूपमा अटाविका (वन) राज्यहरूको रूपमा चिनिन्थ्यो। अशोकको शासनकालमा मौर्य साम्राज्यको आधिपत्य स्वीकार्न बाध्य भएका थिएँ। सारिडकेलको प्राचीन स्थलमा जलेका इँटाका घरहरू, रातो भाँडाकुँडाका, तामाका औजार, सिक्का र फलामका औजारहरू फेला परेका थिएँ जुन इस्वी संवत्को सुरुका शताब्दीका हुन्। ब्राह्मी शिलालेख खुन्टी जिल्लामा फेला परेको थियो जुन ईसापूर्व तेस्रो शताब्दीको हो। समुद्रगुप्तले हालको छोटानागपुर क्षेत्र (उत्तर र दक्षिण) को माध्यमले शासन गर्ने क्रममा महानदी घाटीमा दक्षिण कोशलाको राज्यविरुद्ध पहिलो आक्रमणको निर्देशन दिएका थिएँ।<ref>{{cite book | url=https://archive.org/details/personalgeograph00sharuoft | page=[https://archive.org/details/personalgeograph00sharuoft/page/258 258] |title = Personal and Geographical Names in the Gupta Inscriptions| publisher=Concept Publishing Company |last1 = Sharma|first1 = Tej Ram|year = 1978}}</ref> === मध्यकालीन समय === सातौँ शताब्दीमा, चिनियाँ यात्री जुआनजाङ यस क्षेत्र हुँदै गएका थिएँ। उनले राज्यलाई कर्णसुवर्ण र शशांकलाई शासकको रूपमा वर्णन गरेका थिएँ। कर्ण-सुवर्णको उत्तरमा मगध, पूर्वमा चम्पा, पश्चिममा महेन्द्र र दक्षिणमा ओडिसा थियो।<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=TxdkDwAAQBAJ&q=Sutiambe&pg=PT43|title=The Life and Times of Jaipal Singh Munda|isbn=9789352669431|last1=Kiro|first1=Santosh|date=15 September 2020|access-date=14 November 2020|archive-date=4 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211004131103/https://books.google.com/books?id=TxdkDwAAQBAJ&q=Sutiambe&pg=PT43|url-status=live}}</ref> मध्ययुगीन कालमा यस क्षेत्रमा नागवंशी, पाला, खयरवल, रामगढ राज र चेरो शासकको शासन थियो।<ref name="https">{{cite book|last1=Sinha|first1=Anuj Kumar|url=https://books.google.com/books?id=fikvDwAAQBAJ|title=Unsung Heroes of Jharkhand Movement|date=January 2017|isbn=9789352660001|access-date=29 July 2019|archive-date=4 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211004131104/https://books.google.com/books?id=fikvDwAAQBAJ|url-status=live}}</ref> हजारीबागमा एक बौद्ध गुम्बा फेला परेको थियो जुन १०औँ शताब्दीमा पाल शासनको समयमा निर्माण गरिएको थियो। भीम कर्ण मध्ययुगीन कालमा नागवंशी राजा थिएँ।<ref>{{cite web|url=https://www.oneindia.com/2009/05/11/archaeologistsuncover-remains-of-ancient-empire-injharkhan.html|title=Archaeologists uncover remains of ancient empire in Jharkhand|date=11 May 2009|website=oneindia|access-date=3 October 2022}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190112145948/https://www.oneindia.com/2009/05/11/archaeologistsuncover-remains-of-ancient-empire-injharkhan.html |date=12 January 2019 }}</ref> [[चित्र:Khakparta Temple.jpg|thumb|नवौँ शताब्दीको शिव मन्दिर]] === आधुनिक काल === सन् १५७४ मा [[राजपुत]] राजा मानसिंहले विजय प्राप्त गरेपछि सम्राट अकबरको शासनकालमा मुगल प्रभाव पलामुमा पुगेको थियो।<ref name="latehar.nic.in">{{Cite web | url=https://latehar.nic.in/history/ | title=History &#124; Latehar, Government of Jharkhand | access-date=30 April 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190328104338/https://latehar.nic.in/history/ | archive-date=28 March 2019 | url-status=live | df=dmy-all }}</ref> [[मुगल साम्राज्य|मुगल शासन]]को समयमा धेरै आक्रमणहरू भएका थिएँ। नागवंशी राजा मधु सिंहको शासनकालमा अकबरका सेनापतिले खुखरामाथि आक्रमण गरेका थिएँ। दुर्जन शाहको शासनकालमा पनि आक्रमण भएको थियो।<ref>{{cite web|url=https://archive.org/stream/in.ernet.dli.2015.119550/2015.119550.The-Nagbanshis-And-The-Cheros_djvu.txt|title=The Nagbanshis and the Cheros|website=archive.org|year=1969}}</ref> राजा राम शाहले सन् १६४० देखि १६६३ सम्म नवरत्नगढमा शासन गरेका थिएँ। उनले सन् १६४३ मा कपिलनाथ मन्दिरको निर्माण गरेका थिएँ।<ref name="livehistoryindia">{{cite web|url=https://www.livehistoryindia.com/story/places/navratangarh-lost-kingdom-of-the-nagvanshis|title=Navratangarh: Lost Kingdom of the Nagvanshis|publisher=livehistoryindia|date=27 April 2019|access-date=28 September 2022}}</ref> उनको उत्तराधिकारी उनका छोरा रघुनाथ शाह थिएँ। सन् १६९१ मा [[राँची]]को जगन्नाथ मन्दिरलाई ठाकुर अनिनाथ शाहदेवले निर्माण गरेका थिएँ। राजा मेदिनी रेले सन् १६५८ देखि १६७४ सम्म पलामूमा शासन गरेका थिएँ। उनको शासन दक्षिण गया र हजारीबागका क्षेत्रहरूमा फैलिएको थियो।<ref name="palamu.nic.in">{{Cite web |url=http://palamu.nic.in/palamufort.html |title=Palamufort |access-date=20 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151118184001/http://palamu.nic.in/palamufort.html |archive-date=18 November 2015 |url-status=dead }}</ref> उनले नवरत्नगढमा आक्रमण गर्दै र छोटानागपुरका नागवंशी महाराजालाई पराजित गरेका थिएँ। पलामु क्षेत्रमा चेरो शासन १९औँ ईस्वीसम्म चलेको थियो, जबसम्म विभिन्न गुटहरू बीचको आन्तरिक द्वन्द्वले चेरोसलाई कमजोर बनायो र उनीहरू [[इस्ट इन्डिया कम्पनी]]सँग पराजित भएनन्। पछि पलामूको सम्पत्तिलाई अङ्ग्रेजहरूले बेचेका थिएँ।<ref>{{Cite web|url=https://latehar.nic.in/history/|title=history|website=latehar.nic.in|access-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190328104338/https://latehar.nic.in/history/|archive-date=28 March 2019|url-status=live}}</ref> == भूगोल == झारखण्ड भारतको पूर्वी भागमा अवस्थित छ र यसको पूर्वी भागमा [[पश्चिम बङ्गाल]], पश्चिममा [[छत्तीसगढ]] र [[उत्तर प्रदेश]], उत्तरी भागमा [[बिहार]] र दक्षिणी भागमा [[ओडिसा|ओडिसा]]ले घेरिएको छ। झारखण्डको भौगोलिक क्षेत्रफल ७९ लाख ७० हजार हेक्टर रहेको छ। झारखण्डको अधिकांश भाग [[छोटा नागपुर पठार]]मा अवस्थित छ। धेरै नदीहरू छोटा नागपुर पठारबाट गुज्रन्छन् जसमा दामोदर, उत्तरी कोयल, बाराकर, दक्षिण कोयल, शङ्ख र सुवर्णरेखा नदीहरू पर्दछन्। यी नदीहरूको उच्च जलाधार झारखण्ड राज्यभित्र फैलिएको छ। झारखण्ड राज्यको अधिकांश भाग अझै पनि जङ्गलले घेरिएको छ। जङ्गलले हात्ती र बाघको सङ्ख्यालाई धान्दछ।[[चित्र:India Jharkhand relief map.png|thumb|झारखण्डको भौगोलिक नक्सा]] === जलवायु === झारखण्डको जलवायु उत्तरमा आर्द्र उपोष्णकटिबन्धीय देखि दक्षिण-पूर्वमा उष्णकटिबन्धीय ओसिलो र सुख्खा सम्म अवस्थित छ।<ref>{{Cite web |url=https://en.climate-data.org/region/772/ |title=Climate: Jharkhand |access-date=30 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181015114510/https://en.climate-data.org/region/772/ |archive-date=15 October 2018 |url-status=live }}</ref> मुख्य ऋतुहरूमा ग्रीष्म, वर्षा, [[शरद ऋतु|शरद]], हिउँद र वसन्त पर्दछन्। गर्मी अप्रिलको मध्यदेखि मध्य जुनसम्म रहन्छ। [[मे]] महिनाको सबैभन्दा गर्मी महिना हो, जहाँ दैनिक उच्च तापक्रम ३७ डिग्री सेल्सियस (९९ डिग्री फारेनहाइट) र कम तापक्रम २५ डिग्री सेल्सियस (७७ डिग्री फारेनहाइट) हुन्छ। जुनको मध्यदेखि अक्टोबरसम्म दक्षिण-पश्चिम मनसुनले राज्यको लगभग सबै वार्षिक वर्षा ल्याउँदछ, जुन राज्यको पश्चिम-मध्य भागमा लगभग १,००० मिमी (४० इन्च) देखि दक्षिण-पश्चिममा १,५०० मिमी (६० इन्च) भन्दा बढी हुन्छ। वार्षिक वर्षाको लगभग आधा भाग [[जुलाई]] र [[अगस्ट]]मा पर्छ। जाडो याम नोभेम्बरदेखि फेब्रुअरीसम्म रहन्छ। [[डिसेम्बर]]मा [[राँची]]को तापक्रम सामान्यतया १०–२४ डिग्री सेल्सियस (५०–७५ डिग्री फारेनहाइट) सम्म हुन्छ। [[वसन्त|वसन्त ऋतु]] फेब्रुअरीको मध्यदेखि मध्य अप्रिलसम्म रहन्छ। <ref>{{Cite web |url=https://m.jagranjosh.com/general-knowledge/jharkhand-climate-1373963187-1 |title=Jharkhand: Climate |date=16 July 2013 |access-date=30 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190418025101/https://m.jagranjosh.com/general-knowledge/jharkhand-climate-1373963187-1 |archive-date=18 April 2019 |url-status=live }}</ref> === पहाड र हिमशृङ्खलाहरू === *पारसनाथ: पारसनाथ पर्वतलाई श्री सम्मेद शिखरजीको नामले पनि चिनिन्छ। पारसनाथ पर्वत झारखण्डको [[गिरीडीह जिल्ला]]मा अवस्थित छ। यो एक प्रमुख जैन तीर्थस्थल हो र जैनहरूको लागि पवित्र स्थान हो। जैन संस्कृतिमा २४ तीर्थङ्करमध्ये २० जनाले यस स्थानबाट मोक्ष प्राप्त गरेको विश्वास गरिन्छ। यस डाँडाको उचाइ १,३६५ मिटर रहेको छ। *नेतरहाट: नेतरहाट [[लातेहार जिल्ला]]मा अवस्थित एक सहर हो। "छोटानागपुरकी रानी"को रूपमा चिनिन्छ, यो एक हवाखोरी हो। नेतरहाट आवासीय विद्यालय यहाँ स्थित छ। नेतरहाट बाँध पनि यस क्षेत्रमा अवस्थित छ। *राजमहल पहाड: यी पहाडहरू झारखण्डको पूर्वी भागको [[साहिबगन्ज|साहिबगन्ज]] र गोड्डा जिल्लामा अवस्थित छन्। राजमहल पहाडहरू जुरासिक युगका हुन्। अन्य पहाडमा जस्तै यी पहाडहरूमा पनि धेरै झरनाहरू, तालहरू र हरियालीहरू छन्। *त्रिकुट पहाड देवघरबाट १० किलोमिटरको दूरीमा अवस्थित छ र झारखण्डको दुमका जाने बाटोमा अवस्थित छ। त्रिकुट डाँडामा ३ वटा प्रमुख चुचुरा भएकाले यसलाई त्रिकुच्छल पनि भनिन्छ। त्रिकुट पहाडको उचाइ २४७० फिट रहेको छ। *मारोबादी पर्वत: मारोबादी पर्वतलाई टेगोर पहाडको नाममा पनि परिचित छ। यो [[राँची]]मा अवस्थित छ। [[रवीन्द्रनाथ ठाकुर]]का भाइ ज्योतिरिन्द्रनाथ ठाकुरले सन् १९०८ मा राँचीको भ्रमण गरेका थिएँ।<ref>{{cite web |url=https://ranchi.nic.in/tourist-place/tagore-hill/ |title=Tagore Hill |date= |website=ranchi.nic.in |access-date=24 July 2020 |archive-date=2 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200802161327/https://ranchi.nic.in/tourist-place/tagore-hill/ |url-status=live }}</ref> === मुख्य नदीहरू === *[[गङ्गा नदी]]: पवित्र नदी [[गङ्गा नदी|गङ्गा]] उत्तर-पूर्वी जिल्ला [[साहिबगन्ज|साहेबगन्ज]] हुँदै बग्दछ। *सोन नदी: सोन नदीको उद्गम स्थल अमरकण्टक हो। *सुवर्णरेखा नदी: सुवर्णरेखा नदीको उद्गम: (नागदी राँची) [[छोटा नागपुर पठार]] हो। सुवर्णरेखा नदीको किनारमा रहेका सहरहरूमा [[राँची]], चण्डिल, [[जमसेदपुर|जमशेदपुर]], घाटशिला, गोपीबल्लभपुर हुन्। *[[खडकई नदी]]: खडकाई नदीको उद्गमस्थल: मयूरभञ्ज जिल्ला, ओडिसा हो। यस नदीको किनारमा रहेका सहरहरू: रायरङ्गपुर, आदित्यपुर पर्दछन् र यो नदी उत्तर-पश्चिमी जमशेदपुरमा सुवर्णरेखा नदीमा प्रवेश गर्दछ। *दामोदर नदी: दामोदर नदीको उत्पत्ति: [[छोटा नागपुर पठार]] (तोरी लातेहार), दामोदर नदीको किनारमा अवस्थित सहरहरूमा लातेहार, लोहरदगा, रामगढ, गिरिडीह, धनबाद, बोकारो, आसनसोल, रानीगन्ज, दुर्गापुर, बर्धमान पर्दछन्। *उत्तरी कोयल नदी: उत्तरी कोयल नदीको उत्पत्ति [[छोटा नागपुर पठार]] हो।, उत्तरी कोयल नदीको तटमा अवस्थित सहरमा डाल्टनगन्ज पर्दछ। *दक्षिणी कोयल नदी: यस नदीको उद्गमस्थल [[छोटा नागपुर पठार]] हो। यसको किनारमा अवस्थित सहरहरूमा मनोहरपुर र राउरकेला पर्दछ। *लीलाजन नदी: यो नदीलाई फाल्गु नदी पनि भनिन्छ। *अजय नदी: यो उद्गमस्थल: मुङ्गेर हो। अजय नदीको किनारका सहरहरूमा पुरुलिया, चित्तरञ्जन, इलामबजार, जयदेव केन्दुली पर्दछन्। *मयूराक्षी नदी: यसको उद्गमस्थल त्रिकुट पर्वत हो। मयूराक्षी नदीको किनारमा रहेको सहर सुरी हो। *बराकार नदी: यस नदीको उद्गमस्थल पद्मा हो। बराकर नदी कोडरमा, गिरिडीह, हजारीबाग, आदि जिल्लाहरू हुँदै बग्दछ। === वनस्पति र जीवजन्तु === झारखण्डमा विभिन्न प्रकारका वनस्पति र जीवजन्तुहरू पाइन्छन्। झारखण्ड राज्यका राष्ट्रिय निकुञ्ज र आरक्षणहरूले प्रजातिको विविध स्वरूप प्रस्तुत गर्दछ। झारखण्ड राज्यमा पाइने वनस्पति र जीवजन्तुको विविधताको कारणको एक भागलाई प्रोजेक्ट टाइगर अन्तर्गत पलामू बाघ आरक्षको मान्यता दिन सकिन्छ। यो आरक्ष सयौँ प्रजातिका वनस्पति र जीवजन्तुहरूको बासस्थान हो।<ref>{{cite web|url=http://palamu.nic.in/forestchap4.htm |title=Birds and animals found in the forest of the Palamau district |publisher=Official website of the Palamau district |access-date=5 April 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090112121518/http://palamu.nic.in/forestchap4.htm |archive-date=12 January 2009 }}</ref> स्तनधारी (३९), सर्प (८), छेपारो (४), माछा (६), कीरा (२१), चरा (१७०), बीउ बोक्ने बोटबिरुवा र रूखहरू (९७), झाडी र जडीबुटी (४६), परजीवी र अर्ध-परजीवी (२५), र घाँस र बाँस (१७) समावेश छन्। <gallery mode="packed" heights="134"> चित्र:Palaash flowers.jpg|[[पलाँसको बोट|पलाँस]]को फूल चित्र:Muta crocodile park.jpg|[[राँची]]को ओरमाझीमा रहेको गोही चित्र:RAJNI.jpg|डाल्मा वन्यजन्तु अभयारण्यमा रहेको एक [[भारतीय हात्ती]] </gallery> == जनसाङ्ख्यिकी == {{Historical population | source = भारतको जनगणना<ref name="Census Population">{{cite web |url=http://indiabudget.nic.in/es2006-07/chapt2007/tab97.pdf |title=Census Population |work=भारतको जनगणना |publisher=भारतको अर्थ मन्त्रालय |access-date=18 December 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081219073658/http://indiabudget.nic.in/es2006-07/chapt2007/tab97.pdf |archive-date=19 December 2008 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081219073658/http://indiabudget.nic.in/es2006-07/chapt2007/tab97.pdf |date=19 December 2008 }}</ref> | सन् १९०१ | 6068233 | सन् १९११ | 6747122 | सन् १९२१ | 6767770 | सन् १९३१ | 7908737 | सन् १९४१ | 8868069 | सन् १९५१ | 9697000 | सन् १९६१ | 11606000 | सन् १९७१ | 14227000 | सन् १९८१ | 17612000 | सन् १९९१ | 21844000 | सन् २००१ | 26945829 | सन् २०११ | 32988134 }} सन् २०११ को भारतीय जनगणना अनुसार झारखण्डको जनसङ्ख्या ३ करोड २९ लाख ६० हजार रहेको छ जसमा १ करोड ६९ लाख ३० हजार पुरुष र १ करोड ६० लाख ३० हजार महिला रहेका छन्।<ref name=2011census/> यसको लिङ्ग अनुपात ९४७ महिला र १,००० पुरुष रहेको छ।<ref name=2011census/> राज्यको [[साक्षरता|साक्षरता दर]] ६७.६३% रहेको छ जसमा [[राँची जिल्ला]] ७७.१३% सहित सबैभन्दा बढी शिक्षित रहेको छ भने ग्रामीण [[पाकुड जिल्ला]]को [[साक्षरता|साक्षरता दर]] सबैभन्दा कम अर्थात् ५०.१७% रहेको छ।<ref name=2011census>{{cite web|url=http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/data_files/jharkhand/Jharkhand%20Provisional%20Result%20Data%20sheet%20for%20release.pdf|title=Jharkhand Provisional Result-Census 2011-Data Sheet|work=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India|publisher=Ministry of Home Affairs, Government of India|access-date=13 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170517080810/http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/data_files/jharkhand/Jharkhand%20Provisional%20Result%20Data%20sheet%20for%20release.pdf|archive-date=17 May 2017|url-status=live}}</ref> === भाषाहरू === {{Pie chart| thumb = right |caption=झारखण्डको भाषा (सन् २०११ जनगणना)<ref name="census2011-langreport">{{cite web |title=Language – India, States and Union Territories |url=http://censusindia.gov.in/2011Census/C-16_25062018_NEW.pdf |work=Census of India 2011 |publisher=Office of the Registrar General |pages=13–14 |access-date=30 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181114073412/http://www.censusindia.gov.in/2011Census/C-16_25062018_NEW.pdf |archive-date=14 November 2018 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=C-16 Population By Mother Tongue |url=http://censusindia.gov.in/2011census/C-16/DDW-C16-STMT-MDDS-2000.XLSX |website=census.gov.in |access-date=6 March 2020 |archive-date=12 January 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200112015730/http://censusindia.gov.in/2011census/C-16/DDW-C16-STMT-MDDS-2000.XLSX |url-status=live }}</ref> |label1=खोरठा|value1=23.46|color1=red |label2=[[हिन्दी भाषा|हिन्दी]]|value2=21.4|color2=orange |label3=[[सन्थाली भाषा|सन्थाली]]|value3=9.91|color3=mediumblue |label4=[[बङ्गाली भाषा|बङ्गाली]]|value4=9.74|color4=gold |label5=नागपुरी|value5=7.23|color5=tomato |label6=[[उर्दु भाषा|उर्दु]]|value6=5.96|color6=green |label7=[[मगही भाषा|मगही]]|value7=4.14|color7=coral |label8=[[हो भाषा|हो]]|value8=3.01|color8=Indigo |label9=मुण्डारी|value9=2.93|color9=teal |label10=[[उराँव भाषा|कुरुख]]|value10=2.89|color10=orchid |label11=[[भोजपुरी भाषा|भोजपुरी]]|value11=2.29|color11=lightsalmon |label12=ओडिया|value12=1.61|color12=darkgoldenrod |value13=5.5|color13=grey|label13=अन्य}} [[हिन्दी भाषा|हिन्दी]] झारखण्डको आधिकारिक भाषा हो।<ref name="NCLM52nd" /> यद्यपि विभिन्न क्षेत्रहरूको आफ्नै भाषाहरू छन्। यसमा नागपुरी, खोर्था, कुर्माली, मगही र [[भोजपुरी भाषा|भोजपुरी]] समावेश छन्। झारखण्डले [[अङ्गिका भाषा|अङ्गिका]], [[बङ्गाली भाषा|बङ्गाली]], भोजपुरी, भूमिज, [[हो भाषा|हो]], खरिया, कुरुख, खोर्था, कुर्माली, मगही, [[मैथिली भाषा|मैथिली]], मुण्डारी, नागपुरी, ओडिया, [[सन्थाली भाषा|सन्थाली]] र [[उर्दु भाषा|उर्दु भाषा]]लाई अतिरिक्त आधिकारिक भाषाको दर्जा दिएको छ।<ref name="The Avenue Mail" /><ref>{{cite news |title=Bedlam & bill rush in Assembly |url=https://www.telegraphindia.com/states/jharkhand/bedlam-bill-rush-in-assembly-246442 |work=The Telegraph |date=21 June 2018 |language=en |access-date=30 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180723034431/https://www.telegraphindia.com/states/jharkhand/bedlam-bill-rush-in-assembly-246442 |archive-date=23 July 2018 |url-status=live }}</ref><ref name="NCLM52nd" /> === धर्म === [[चित्र:Sun Temple, Bundu, Ranchi.jpg|thumb|राँची स्थित सूर्य मन्दिर; राज्यमा हिन्दु धर्मको बाहुल्यता रहेको छ।|alt=|left]] {{Pie chart |thumb = left |caption = झारखण्डमा धर्म (सन् २०११)<ref name="census2011">{{cite web|title=Population by religion community – 2011|url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/C-01/DDW00C-01%20MDDS.XLS|website=Census of India, 2011|publisher=The Registrar General & Census Commissioner, India|archive-url=https://web.archive.org/web/20150825155850/http://www.censusindia.gov.in/2011census/C-01/DDW00C-01%20MDDS.XLS|archive-date=25 August 2015}}</ref> |label1 = [[हिन्दु धर्म|हिन्दु]]<!--DON'T INCLUDE SARNAISM HERE. CENSUS OF INDIA GROUPS SARNAISM SEPARATELY INTO "OTHERS" CATEGORY--> |color1 = DarkOrange |value1 = 67.83 |label2 = [[इस्लाम धर्म|इस्लाम]] |color2 = Green |value2 = 14.53 |label3 = [[सरना धर्म|सारना]]<!--CENSUS OF INDIA GROUPS SARNAISM INTO "OTHERS" CATEGORY--> |color3 = Maroon |value3 = 12.52 |label4 = [[इसाई धर्म|इसाई]] |color4 = Blue |value4 = 4.3 |label5 = [[सिख धर्म|सिख]] |color5 = Yellow |value5 = 0.22 |color6 = chartreuse |label6 = अन्य |value6 = 0.4 |label7 = उल्लेख छैन |color7 = Black |value7 = 0.21 }} सन् २०११ को जनगणना अनुसार राज्यमा [[हिन्दु धर्म|हिन्दु धर्म]] ६७.८%, [[इस्लाम धर्म|इस्लाम]] १४.५% र [[इसाई धर्म]] ४.३% रहेको छ।<ref name="census2011" /> अन्य धर्महरू, मुख्यतया [[सरना धर्म|सारना]], जनसङ्ख्याको १२.८% रहेको छ।<ref>{{cite web|url=http://scroll.in/article/754985/in-jharkhands-singhbhum-religion-census-deepens-divide-among-tribals|title=In Jharkhand's Singhbhum, religion census deepens divide among tribals|work=The Times of India|access-date=20 July 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150923000231/http://scroll.in/article/754985/in-jharkhands-singhbhum-religion-census-deepens-divide-among-tribals|archive-date=23 September 2015|url-status=live}}</ref> झारखण्डका २४ जिल्लामध्ये १९ जिल्लाहरूमा हिन्दुको बाहुल्यता रहेको छ।<ref name="census2011" /> [[सिमडेगा जिल्ला]]मा इसाई धर्मको बाहुल्यता (५१.०४%) रहेको छ। लोहरदगा (५१.०१%), पश्चिम सिंहभूम (६२.२९%) र [[गुमला जिल्ला|गुमला]] (४४.६२%) र खुन्टी (४५.३७%) मा [[सरना धर्म|सारना]] धर्मको बहुमत रहेको छ।<ref>{{Cite web|title=Census data shows the outcry against Christian missionaries by Hindutva groups is propaganda|url=https://scroll.in/article/850957/census-data-shows-the-outcry-against-christian-missionaries-by-hindutva-groups-is-propaganda|last=Ashraf|first=Ajaz|website=Scroll.in|language=en-US|access-date=18 May 2020|archive-date=2 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200802130313/https://scroll.in/article/850957/census-data-shows-the-outcry-against-christian-missionaries-by-hindutva-groups-is-propaganda|url-status=live}}</ref> झारखण्डको पाकुड जिल्ला र साहेबगन्ज जिल्लामा [[इस्लाम धर्म|मुसलमान]]हरूको सबैभन्दा बढी उपस्थिति रहेको छ जुन जनसङ्ख्याको ३५% र ३४% हुन आउँछ।<ref>{{Cite web|title='Treated as Mere Vote Bank,' Say Muslims Left Out of Jharkhand's Grand Alliance|url=https://thewire.in/politics/elections-2019-jharkhand-grand-alliance-muslims|website=thewire.in|language=en|access-date=18 May 2020|archive-date=2 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200802171159/https://thewire.in/politics/elections-2019-jharkhand-grand-alliance-muslims|url-status=live}}</ref> == सरकार र प्रशासन == झारखण्ड सरकारको संवैधानिक प्रमुख राज्यपाल हो, जसलाई भारतका [[राष्ट्रपति]]ले नियुक्त गर्छन्। वास्तविक कार्यकारी अधिकार [[मुख्यमन्त्री]] र मन्त्रिपरिषद्मा निहित हुन्छ। [[विधान सभा]]मा बहुमत प्राप्त राजनीतिक दल वा राजनीतिक दलहरूको गठबन्धनले सरकार गठन गर्दछ। राज्यको कर्मचारीतन्त्रको प्रमुख मुख्यसचिव हुन्छ। यस पद अन्तर्गत, भारतीय प्रशासनिक सेवा, भारतीय प्रहरी सेवा, भारतीय वन सेवा र राज्य नागरिक सेवाका विभिन्न शाखाहरूबाट तानिएका अधिकारीहरूको पदानुक्रम हो। न्यायपालिकाको नेतृत्व प्रधान न्यायाधीशले गर्छन्। झारखण्डमा एक उच्च अदालत छ जुन २००० देखि सेवारत छ। सरकारका सबै शाखाहरू राज्यको राजधानी [[राँची]]मा अवस्थित छन्। === प्रशासनिक जिल्लाहरू === {{मुख्य|झारखण्डका जिल्लाहरू}} यो राज्य १८ जिल्लाहरू मिलेर बनेको थियो जुन पहिले दक्षिण बिहारको भाग थियो। यी मध्ये केही जिल्लाहरूलाई पुनर्गठित गरी ६ वटा नयाँ जिल्लाहरू बनाइयो जसमा लातेहार, सराइकेला खरसावाँ, जामताडा, पाकुड, खुन्टी र रामगढ पर्दछन्। वर्तमान यस प्रदेशमा ५ वटा विभाग र २४ वटा जिल्ला रहेका छन्। झारखण्डको एउटा चाखलाग्दो कुरा के छ भने लोहरदगा र खुँटी बाहेक यसका सबै जिल्लाहरूको सीमा छिमेकी राज्यसँग जोडिएको छ।<ref>{{Cite web|url=http://www.jharkhand.gov.in/districts|title=Districts of Jharkhand|website=www.jharkhand.gov.in|publisher=Government of Jharkhan|access-date=4 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170203080855/http://www.jharkhand.gov.in/districts|archive-date=3 February 2017|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170203080855/http://www.jharkhand.gov.in/districts |date=3 February 2017 }}</ref> ===विभाग र जिल्लाहरू=== {| |- valign="top" | * '''[[पलामू विभाग]]''' ** [[गढवा जिल्ला|गढवा]] ** [[पलामू जिल्ला|पलामू]] ** [[लातेहार जिल्ला|लातेहार]] | * '''[[उत्तरी छोटानागपुर विभाग]]''' ** [[चतरा जिल्ला|चतरा]] ** [[हजारीबाग जिल्ला|हजारीबाग]] ** [[गिरीडीह जिल्ला|गिरीडीह]] ** [[कोडरमा जिल्ला|कोडरमा]] ** [[धनबाद जिल्ला|धनबाद]] ** [[बोकारो जिल्ला|बोकारो]] ** [[रामगढ जिल्ला|रामगढ]] | * '''[[दक्षिण छोटानागपुर विभाग]]''' ** [[राँची जिल्ला|राँची]] ** [[लोहरदगा जिल्ला|लोहरदगा जिल्ला]] ** [[गुमला जिल्ला|गुमला]] ** [[सिमडेगा जिल्ला|सिमडेगा]] ** [[खुँटी जिल्ला|खुँटी]] | * '''[[कोलहान विभाग]]''' ** [[पश्चिमी सिंहभूम जिल्ला|पश्चिमी सिंहभूम]] ** [[सराइकेला खरसावाँ जिल्ला|सराइकेला खरसावाँ]] ** [[पूर्वी सिंहभूम जिल्ला|पूर्वी सिंहभूम]] | * '''[[सन्थाल परगना विभाग]]''' ** [[देवघर जिल्ला|देवघर]] ** [[जामताडा जिल्ला|जामताडा]] ** [[दुमका जिल्ला|दुमका]] ** [[गोड्डा जिल्ला|गोड्डा]] ** [[पाकुड जिल्ला|पाकुड]] ** [[साहिबगन्ज जिल्ला|साहिबगन्ज]] |} ===मुख्य सहरहरू=== झारखण्डका मुख्य सहरहरू<br />{{nobold|<small>(सन् २०११ को भारतीय जनगणना)<ref>{{cite web |url=http://www.citypopulation.de/India-Jharkhand.html |title=Jharkhand |publisher=Office of the Registrar General and Census Commissioner |date=18 March 2007 |access-date=23 July 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080915034959/http://www.citypopulation.de/India-Jharkhand.html |archive-date=15 September 2008 |url-status=live }}</ref></small>}} {| - ! क्रम !! सहर !! जिल्ला !! जनसङ्ख्या !! क्रम !! सहर !! जिल्ला !! जनसङ्ख्या !! rowspan="11" | [[चित्र:Cityscapes of Jamshedpur.jpg|thumb|100px|जमशेदपुर]] [[चित्र:Hotel Classic Bokaro.jpg|thumb|100px|बोकारो]] |- | align="center" | ०१ || align="left" | '''[[जमसेदपुर|जमशेदपुर]]''' || [[पूर्वी सिंहभूम जिल्ला|पूर्वी सिंहभूम]] || १,३३९,४३८ || align="center" | ०७ || align="left" |'''[[फुसरो]]''' || [[बोकारो जिल्ला|बोकारो]] || १८६,१३९ |- | align="center" | ०२ || align="left" | '''[[धनबाद]]''' || [[धनबाद जिल्ला|धनबाद]] || १,१९६,२१४ || align="center" | ०७ || align="left" | '''[[हजारीबाग]]'''|| [[हजारीबाग जिल्ला|हजारीबाग]] || १५३,५९५ |- | align="center" | ०३ || align="left" | '''[[राँची]]''' || [[राँची जिल्ला|राँची]] || १,१२६,७४१ || align="center" | ०८ || align="left" | '''[[गिरीडीह]]''' ||[[गिरीडीह जिल्ला|गिरीडीह]] || १४३,६३० |- | align="center" | ०४ || align="left" | '''[[बोकारो]]''' || [[बोकारो जिल्ला|बोकारो]] || ५६४,३१९ || align="center" | ०९ || align="left" |'''[[रामगढ जिल्ला|रामगढ]]''' || [[रामगढ जिल्ला|रामगढ]] || १३२,४४१ |- | align="center" | ०५ || align="left" | '''[[देवघर]]''' || [[देवघर जिल्ला|देवघर]] || २०३,१२३ || align="center" | १० || align="left" | '''[[मेदिनीनगर]]''' ||[[पलामू जिल्ला|पलामू]] || १२०,३२५ |} == अर्थतन्त्र == सन् २०२०–२१ मा झारखण्डको [[कुल ग्राहस्थ उत्पादन ]]३.८३ लाख करोड भारु (४८ अर्ब अमेरिकी डलर) हुने अनुमान गरिएको छ। सन् २०१८-१९ मा झारखण्डको प्रतिव्यक्ति कुल ग्राहस्थ उत्पादन ८२,४३० भारु (१,००० अमेरिकी डलर) रहेको थियो।<ref>{{cite web |title=Jharkhand Budget Analysis 2020-21 |url=https://www.prsindia.org/parliamenttrack/budgets/jharkhand-budget-analysis-2020-21 |website=PRSIndia |access-date=25 March 2020 |language=en |date=23 March 2020 |archive-date=25 March 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200325052022/https://www.prsindia.org/parliamenttrack/budgets/jharkhand-budget-analysis-2020-21 |url-status=live }}</ref> [[चित्र:Coal Mine.jpg|thumb|left| [[धनबाद]]स्थित कोइला खानी उत्खनन क्षेत्र]] झारखण्डमा धेरै सहरहरू र असङ्ख्य गाउँहरू छन् जहाँ नागरिक सुविधाहरू छन्। सहरीकरण अनुपात २४.१% रहेको छ।<ref>{{cite web |url=http://www.ibef.org/download/Jharkhand_261211.pdf |title=Jharkhand |publisher=India Brand Equity Foundation |access-date=28 January 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924032403/http://www.ibef.org/download/Jharkhand_261211.pdf |archive-date=24 September 2015 |url-status=live }}</ref> झारखण्डमा अथाह खनिज स्रोतहरू पनि रहेका छन् जसमा फलाम [[अयस्क]], [[कोइला]], तामा [[धाउ|अयस्क]] , अभ्रक, बक्साइट, म्यागनिज, [[चुनढुङ्गा]], चीन माटो, अग्नि माटो, ग्रेफाइट, काइनाइट, क्रोमाइट, एस्बेस्टस , थोरियम , सिलिमानाइट, युरेनियम (जडुगुडा खानी) र सुन जस्ता खनिजहरू पाउन सकिन्छ। [[जमसेदपुर|जमशेदपुर]], धनबाद, [[बोकारो]] र [[राँची]] जस्ता केन्द्रहरूमा कोइला र फलाम [[धाउ]]को ठुलो भण्डारले उद्योगको एकाग्रतालाई समर्थन गर्दछ। टाटा स्टिल, जस्तो ठुलो कम्पनीले प्रधान कार्यालय र मुख्य संयन्त्र टाटानगर, झारखण्डमा अवस्थित छ।<ref>{{cite web|title=Tata Steel > Listing Details > Steel – Large > Listing Details of Tata Steel – BSE: 500470, NSE: TATASTEEL|url=http://www.moneycontrol.com/company-facts/tatasteel/listing/TIS|access-date=12 June 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170707062130/http://www.moneycontrol.com/company-facts/tatasteel/listing/TIS|archive-date=7 July 2017|url-status=live}}</ref> यसले सन् २००५ मा, ₹२०४९१० करोड कुल आम्दानी गरेको थियो। राष्ट्रिय तापविद्युत निगम लिमिटेडले सन् २०११–१२ मा राज्यको क्याप्टिभ खानीबाट कोइला उत्पादन सुरु गरेको थियो, जसका लागि कम्पनीले करिब १८ अर्ब भारू लगानी गरेको थियो।<ref name="ntpc-mp">{{cite web|title=NTPC eyes 20K crore thermal plant in MP|url=http://business.rediff.com/report/2010/oct/26/ntpc-eyes-thermal-plant-in-mp.htm|publisher=business.rediff.com|access-date=27 October 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20110715165021/http://business.rediff.com/report/2010/oct/26/ntpc-eyes-thermal-plant-in-mp.htm|archive-date=15 July 2011|url-status=live}}</ref> कृषि झारखण्डको अर्थतन्त्रको अर्को क्षेत्र हो जसले अर्थव्यवस्थालाई वृद्धि गर्न मद्दत गर्दछ। झारखण्डका किसानहरूले धान, [[गहुँ]], [[मकै]], दलहन, [[आलु]] र गोलभेडा, गाजर, बन्दागोभी, भाण्टा, कोदो र मेवा जस्ता तरकारीहरू उत्पादन गर्छन्। अन्य उद्योगमा [[सूचना प्रविधि]] उद्योग पर्दछ।<ref>{{Cite web |url=https://business.mapsofindia.com/india-state/jharkhand-economy.html |title=Jharkhand Economy |access-date=30 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181017001750/https://business.mapsofindia.com/india-state/jharkhand-economy.html |archive-date=17 October 2018 |url-status=live }}</ref> == संस्कृति == झारखण्ड राज्य देशको पूर्वी भागमा अवस्थित छ र यो ज्वलन्त संस्कृति, विशिष्ट चित्रकला, परम्परा र उत्सवहरूको लागि चिनिन्छ।<ref name="jharkhandonline">{{cite web | url=http://www.jharkhandonline.in/about/profile/culture | title=Culture of Jharkhand, Languages in Jharkhand, Arts and Crafts }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230206151951/https://www.jharkhandonline.in/about/profile/culture |date=2023-02-06 }}</ref> === परिकार === [[चित्र:Rice plate Jharkhand.jpg|thumb|left|150px|झारखण्डको खाना]] झारखण्डको मुख्य खाद्य पदार्थ चामल, दाल, तरकारी र कन्दमूल हुन्। खानामा मसलाको कम प्रयोग गरिन्छ। छिलका रोटी, मालपुआ, पिठा, धुस्का, अर्सा रोटी, दुधौरी र [[पानीपुरी]] प्रसिद्ध परिकार हुन्।<ref>{{Cite news|url=https://greatindianfood.in/10-dishes-cuisine-jharkhand-must-try-least-life/|title=10 Dishes of Cuisine of Jharkhand you must try at least once in Life|date=30 September 2016|newspaper=Great Indian Food|language=en-US|access-date=2 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170203080725/https://greatindianfood.in/10-dishes-cuisine-jharkhand-must-try-least-life/|archive-date=3 February 2017|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170203080725/https://greatindianfood.in/10-dishes-cuisine-jharkhand-must-try-least-life/ |date=3 February 2017 }}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.jharkhandtourism.in/artculture/cuisines.htm|title=Jharkhand Tourism::Cusines|website=www.jharkhandtourism.in|access-date=2 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170226222111/http://jharkhandtourism.in/artculture/cuisines.htm|archive-date=26 February 2017|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170226222111/http://jharkhandtourism.in/artculture/cuisines.htm |date=26 February 2017 }}</ref> रुग्रा र पुटु एक प्रकारको खाद्य च्याउ हो जुन झारखण्डमा व्यापक रूपमा खेती गरिन्छ र वर्षाको महिनामा काटिन्छ।। बाँसका हाँगाहरू पनि तरकारीको रूपमा प्रयोग गरिन्छ।<ref>{{Cite web|url=https://www.telegraphindia.com/states/jharkhand/rugra-on-a-rain-high-mushroom-demand-shoots-up-in-holy-month-of-shravan/cid/400619|title=Rugra on a rain high - Mushroom demand shoots up in holy month of Shravan|website=www.telegraphindia.com|language=en|access-date=9 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20190328191914/https://www.telegraphindia.com/states/jharkhand/rugra-on-a-rain-high-mushroom-demand-shoots-up-in-holy-month-of-shravan/cid/400619|archive-date=28 March 2019|url-status=live}}</ref> [[सैजन]] र [[कोइरालो]]को रूखको पात सागको रूपमा प्रयोग गरिन्छ।<ref>{{Cite web |url=https://indianvagabond.com/2016/04/15/tribal-food-of-chota-nagpur/ |title=Tribal Food of Chota Nagpur |date=15 April 2016 |access-date=30 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190418061544/https://indianvagabond.com/2016/04/15/tribal-food-of-chota-nagpur/ |archive-date=18 April 2019 |url-status=live }}</ref> स्थानीय [[अल्कोहल]]युक्त पेयपदार्थहरूमा चामलको बियर समावेश छ, जसलाई मूलरूपमा हाँडिया भनेर चिनिन्छ, यसलाई बनाउन प्रयोग गरिने माटोको भाँडाको नामबाट यसको नामाकरण गरिएको छ। हँडिया सांस्कृतिक रूपमा स्थानीय अर्थात् सदन र आदिवासीसँग जोडिएको छ, यो पेय पुरुष र महिला दुवैले विवाह र अन्य चाडहरूमा सामाजिक अवसरहरूमा सेवन गर्छन्।<ref>{{Cite web|url=http://www.rkmp.co.in/general-domain/rice-facts/hadia-is-a-popular-beverage-of-jharkhand|title=Hadia is a popular beverage of Jharkhand {{!}} Rice Knowledge Management Portal – Rice, Paddy, Dhan, Chawal, Rice Research Domain, Rice Extension Domain, Rice Farmers Domain, Rice General Domain, Rice Service Domain, RKMP, Rice in India, Rice Government Schemes, Rice ITKs, Rice FLDs, Rice Package of Practices|website=www.rkmp.co.in|language=en|access-date=2 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170203162516/http://www.rkmp.co.in/general-domain/rice-facts/hadia-is-a-popular-beverage-of-jharkhand|archive-date=3 February 2017|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170203162516/http://www.rkmp.co.in/general-domain/rice-facts/hadia-is-a-popular-beverage-of-jharkhand |date=3 February 2017 }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.telegraphindia.com/1040303/asp/jharkhand/story_2832423.asp|title=The Telegraph – Calcutta : Jharkhand|website=www.telegraphindia.com|access-date=2 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170203161946/https://www.telegraphindia.com/1040303/asp/jharkhand/story_2832423.asp|archive-date=3 February 2017|url-status=dead}}</ref> अर्को सामान्य रक्सीलाई मौवा दारु भनिन्छ, जुन "[[मौवा]]" रूखको फूलबाट बनाइन्छ।<ref>{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/ranchi/High-time-to-make-most-of-mahua/articleshow/19687715.cms|title=High time to make most of mahua – Times of India|newspaper=The Times of India|access-date=2 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170209082700/http://timesofindia.indiatimes.com/city/ranchi/High-time-to-make-most-of-mahua/articleshow/19687715.cms|archive-date=9 February 2017|url-status=live}}</ref> === लोक सङ्गीत र नृत्य === [[चित्र:Chhau Dancers.jpg|thumb|झारखण्डको एक गाउँमा छउ नृत्य]] झारखण्डमा झुमइर, मर्दानी झुमर, जननी झुमर, डमकच, विन्सरिया, झुम्टा, फागुआ, अङ्गनै, पाइकी, छउ, फिर्कल, मुण्डारी र सन्थाली नृत्य जस्ता धेरै लोक नृत्यहरू छन्।<ref>{{Cite web |url=http://jharkhandtourism.gov.in/content/explore/art |title=Welcome :: Jharkhand Tourism Development Corporation Ltd |access-date=30 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180805212613/http://jharkhandtourism.gov.in/content/explore/art |archive-date=5 August 2018 |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180805212613/http://jharkhandtourism.gov.in/content/explore/art |date=5 August 2018 }}</ref> === चाडपर्व === झारखण्डका प्रमुख स्थानीय चाडहरू [[वसन्त पञ्चमी|सरस्वती पूजा]], सरहुल, तुसू पर्व, रथयात्रा, [[माघे सङ्क्रान्ति|मकर सङ्क्रान्ति]], [[दुर्गा पूजा]], करम, नवखानी, [[जितिया]], मनसा पूजा, [[दीपावली]], सोहराई, [[होली|फागु]], [[दसैँ|दशहरा]], [[राम नवमी|रामनवमी]], मागे पौरोब, र सेन्द्रा पर्व हुन्।<ref name="books.google.co.in">{{Cite book|url = https://books.google.com/books?id=7PWhBQAAQBAJ&q=Jharkhand+General+Knowledge+festivals&pg=PA53|title = Jharkhand General Knowledge|isbn = 9788174822468|last1 = Khanna|first1 = Dr. C. L.|date = September 2010|access-date = 14 November 2020|archive-date = 4 October 2021|archive-url = https://web.archive.org/web/20211004170933/https://books.google.com/books?id=7PWhBQAAQBAJ&q=Jharkhand+General+Knowledge+festivals&pg=PA53|url-status = live}}</ref> <gallery mode="packed" heights="134"> चित्र:Karam puja in jharkhand.jpg|[[Karam (festival)|झारखण्डमा करमा पर्व चित्र:[[Holi]] - Festival of Colors 2014.jpg|Holi festival is celebrated with great joy and pomp चित्र:Durgas_Puja_in_a_Pandal.jpg |झारखण्डमा [[दुर्गा पूजा]] चित्र:Manasa-popular.JPG |झारखण्डमा [[मनसा देवी|मनसा पूजा]] </gallery> === चित्रकला === [[चित्र:A Munda tribesman sitting in front of wall decorated with Munda style Sohrai Painting at Isko Village, Hazaribagh.jpg|अङ्गुठाकार|झारखण्डमा सोहराई भित्तेचित्र]] सोहराई र खोवर चित्रकला महिलाहरूले अभ्यास गर्ने भित्तेचित्र कला हो। सोहराई चित्रकला परम्परागत रूपमा सोहराई उत्सवमा गरिन्छ, जबकि खोवर चित्रकला विवाहमा गरिन्छ।<ref name="books.google.co.in" /> === चलचित्र === झारखण्डले नागपुरी, खोर्था, [[सन्थाली भाषा|सन्थाली]], हो र [[उराँव भाषा|कुरुख]] लगायत क्षेत्रीय र आदिवासी भाषाहरूमा धेरै चलचित्रहरू निर्माण गर्दछ।<ref>{{Cite web |url=http://www.newindianexpress.com/pti-news/2017/nov/03/jharkhand-govt-gives-approval-for-production-of-20-films-1690803.html |title=Jharkhand govt gives approval for production of 20 films |access-date=30 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181014165012/http://www.newindianexpress.com/pti-news/2017/nov/03/jharkhand-govt-gives-approval-for-production-of-20-films-1690803.html |archive-date=14 October 2018 |url-status=live }}</ref> झारखण्ड राज्यको चलचित्र उद्योगलाई झलिउडको रूपमा चिनिन्छ।<ref>{{cite web|url=https://www.indiatoday.in/magazine/from-india-today-magazine/story/20170320-jharkhand-cm-raghubar-das-jhollywood-bollywood-films-made-in-jharkhand-mukesh-bhatt-985972-2017-03-11|title=Here comes Jollywood|publisher=India today|access-date=27 June 2021|archive-date=27 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210627140916/https://www.indiatoday.in/magazine/from-india-today-magazine/story/20170320-jharkhand-cm-raghubar-das-jhollywood-bollywood-films-made-in-jharkhand-mukesh-bhatt-985972-2017-03-11|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://jharkhandstatenews.com/article/top-stories/2648/jhollywood-gets-moving-forward-in-regional-film-industry/|title=Jollywood gets moving forward in regional film industry|date=22 February 2018 |publisher=Jharkhandstatenews|access-date=27 June 2021|archive-date=27 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210627140917/http://jharkhandstatenews.com/article/top-stories/2648/jhollywood-gets-moving-forward-in-regional-film-industry/|url-status=live}}</ref> == पर्यटन == झारखण्ड झरना, पहाड र पवित्र स्थलका लागि प्रख्यात छ।<ref>{{cite news|url=https://www.mapsofindia.com/jharkhand/tourism.html|title=Places to Visit in Jharkhand|website=Maps of India|access-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190403080016/https://www.mapsofindia.com/jharkhand/tourism.html|archive-date=3 April 2019|url-status=live}}</ref><ref name="nyoooz.com" /> पारसनाथ, [[वैद्यनाथधाम|वैद्यनाथ धाम]], माँ देउडी मन्दिर र छिन्नमस्ता मन्दिर प्रमुख धार्मिक स्थलहरू हुन्।<ref>{{cite news|url=https://www.hindustantimes.com/ranchi/tourists-discover-jharkhand/story-nhkaXu7zVfEYXcLsuOnsbI.html|title=Jharkhand registers 385% increase in foreign tourist visits|website=Hindustan Times|access-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190403051406/https://www.hindustantimes.com/ranchi/tourists-discover-jharkhand/story-nhkaXu7zVfEYXcLsuOnsbI.html|archive-date=3 April 2019|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last1=Srivastava |first1=Priya |title=Worshipping 'headless deity' at Chinnamasta Temple in Jharkhand |url=https://timesofindia.indiatimes.com/travel/destinations/worshipping-headless-deity-at-chinnamasta-temple-in-jharkhand/as65375480.cms |access-date=25 April 2022 |work=Times of India Travel |date=12 August 2018 |language=en}}</ref> तात्तापानी तातोपानीको मुहान लातेहारबाट ८ किलोमिटरको दुरीमा अवस्थित छ। सुकरी नदीको किनारमा विभिन्न स्थानबाट तातो पानीको मुहानको पानी निस्कन्छ। तातोपानीको झरना औषधीय गुण र छालाको लागि राम्रो मानिन्छ।<ref>{{cite web |url=https://latehar.nic.in/tourist-place/tattapani/ |title=Tattapani |website=latehar.nic.in | publisher=Government of Jharkhand |access-date = 18 April 2022}}</ref> इटखोरी हिन्दु, बौद्ध र जैन धर्मावलम्बीका लागि पवित्र स्थल हो। [[गौतम बुद्ध]]ले [[बोधगया]]को यात्रा सुरु गरेको स्थान यही हो भन्ने विश्वास गरिन्छ। सन् २०१८ मा हिन्दु, जैन र बौद्ध कला शैलीका धेरै मूर्तिहरू फेला परेका थिएँ।<ref>{{cite news |last1=Jaipuriar |first1=Vishvendu |title=Cop picket plan for temple |url=https://www.telegraphindia.com/states/jharkhand/cop-picket-plan-for-temple/cid/1341266 |access-date=29 July 2019 |work=[[The Telegraph (Kolkata)|The Telegraph]] |date=21 November 2017 |language=en |archive-date=29 July 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190729061057/https://www.telegraphindia.com/states/jharkhand/cop-picket-plan-for-temple/cid/1341266 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |last1=Ravi |first1=S. |title=Deciphering the past |url=https://www.thehindu.com/entertainment/art/deciphering-the-past/article23840307.ece |access-date=29 July 2019 |work=The Hindu|date=11 May 2018 |language=en|archive-date=2 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200802114959/https://www.thehindu.com/entertainment/art/deciphering-the-past/article23840307.ece |url-status=live }}</ref> जडुगोडाको राङ्किणी मन्दिर झारखण्डका साथै [[ओडिसा|ओडिसा]], [[पश्चिम बङ्गाल]] र [[बिहार]]मा प्रसिद्ध छ।<ref>{{cite news|url=https://www.telegraphindia.com/states/jharkhand/jharkhand-tourism-department-to-rope-in-police-for-crackdown-on-plastic-at-picnic-spots/cid/1679147|title=Jharkhand steps up plastic policing at picnic spots|website=The Telegraph |access-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190403051633/https://www.telegraphindia.com/states/jharkhand/jharkhand-tourism-department-to-rope-in-police-for-crackdown-on-plastic-at-picnic-spots/cid/1679147|archive-date=3 April 2019|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.thehindu.com/news/cities/bangalore/emerging-tourist-destinations-vie-for-attention-at-iitm/article24534940.ece|title='Emerging' tourist destinations vie for attention at IITM|website=The Hindu|access-date=3 April 2019|archive-date=2 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200802155751/https://www.thehindu.com/news/cities/bangalore/emerging-tourist-destinations-vie-for-attention-at-iitm/article24534940.ece|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.dailypioneer.com/2019/state-editions/adventure-tourism-extravaganza-kick-starts-today.html|title=Adventure tourism extravaganza kick-starts today|website=The Pioneer|access-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190403051253/https://www.dailypioneer.com/2019/state-editions/adventure-tourism-extravaganza-kick-starts-today.html|archive-date=3 April 2019|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190403051253/https://www.dailypioneer.com/2019/state-editions/adventure-tourism-extravaganza-kick-starts-today.html |date=3 April 2019 }}</ref> राज्यमा जोन्हा झरना, हुन्द्रु झरना, दासम झरना, परवाघग झरना र पाँचघघ झरना सहित धेरै झरनाहरू छन्।<ref>{{cite news |last1=Ranjan |first1=Rakesh |title=Lockdown: आंशिक लॉकडाउन का जादुगोड़ा रंकिनी मन्दिर पर पड़ा जबर्दस्त असर, कपाट खुले, भक्त नदारद |url=https://m.jagran.com/jharkhand/jamshedpur-lockdown-had-a-tremendous-impact-on-the-enchanting-rankini-temple-jadugora-doors-opened-devotees-absent-jamshedpur-jharkhand-news-21593413.html |access-date=31 May 2022 |work=Jagran |date=26 Apr 202 |language=hi}}</ref><ref>{{cite news |title=मां रंकिणी का पाषाण और जागृत रूप, जानिए मां की महिमा |url=https://www.etvbharat.com/hindi/jharkhand/state/east-singhbhum/importance-of-mata-rankani-temple-in-jamshedpur/jh20201024054741151 |access-date=31 May 2022 |work=ETV Bharat News |date=24 October 2020}}</ref> नेतरहाट राज्यको एक हावाखोरी हो।<ref>{{cite news|url=https://www.telegraphindia.com/states/jharkhand/autumn-of-thrill-at-netarhat/cid/1670312|title=Autumn of thrill at hill station of Netarhat|website=The Telegraph|access-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190403051609/https://www.telegraphindia.com/states/jharkhand/autumn-of-thrill-at-netarhat/cid/1670312|archive-date=3 April 2019|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.outlookindia.com/outlooktraveller/explore/story/69239/a-guide-to-netarhat-jharkhands-secret-hill-station|title=Netarhat: Jharkhand's Secret Hill Station|website=Outlook |access-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190403051728/https://www.outlookindia.com/outlooktraveller/explore/story/69239/a-guide-to-netarhat-jharkhands-secret-hill-station|archive-date=3 April 2019|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.india.com/news-travel/netarhat-is-home-to-innumerable-waterfalls-and-unlimited-peace-3591554/|title=Netarhat is Home to Innumerable Waterfalls And Unlimited Peace|website=India.com|access-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190403051730/https://www.india.com/news-travel/netarhat-is-home-to-innumerable-waterfalls-and-unlimited-peace-3591554/|archive-date=3 April 2019|url-status=live}}</ref> झारखण्डमा बेतला राष्ट्रिय निकुञ्ज र दलमा वन्यजन्तु अभ्यारण्य सहित धेरै वन्यजीव अभयारण्यहरू छन् जुन पर्यटकहरूको लागि प्रमुख आकर्षण हुन्।<ref>{{cite web|url=https://tourism.webindia123.com/tourism/wildlife/tigerreserves/betla_national_park/index.htm|title=BETLA NATIONAL PARK & TIGER RESERVE|website=WebIndia123|access-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190403063337/https://tourism.webindia123.com/tourism/wildlife/tigerreserves/betla_national_park/index.htm|archive-date=3 April 2019|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.india.com/news-travel/you-can-walk-amid-wildlife-at-dalma-wildlife-sanctuary-in-jharkhand-3448450/|title=You Can Walk Amid Wildlife at Dalma Wildlife Sanctuary in Jharkhand|website=India.com|access-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190403051744/https://www.india.com/news-travel/you-can-walk-amid-wildlife-at-dalma-wildlife-sanctuary-in-jharkhand-3448450/|archive-date=3 April 2019|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.telegraphindia.com/states/jharkhand/winter-holiday-rush-at-betla-netarhat/cid/1340501|title=Winter holiday rush at Betla, Netarhat|website=The Telegraph |access-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190403051715/https://www.telegraphindia.com/states/jharkhand/winter-holiday-rush-at-betla-netarhat/cid/1340501|archive-date=3 April 2019|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.dailypioneer.com/2019/state-editions/dalma-wildlife-sanctuary-bursts-at-the-seams-of-autumn-season.html|title=Dalma Wildlife Sanctuary bursts at the seams of autumn season|website=The Pioneer|access-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190403051250/https://www.dailypioneer.com/2019/state-editions/dalma-wildlife-sanctuary-bursts-at-the-seams-of-autumn-season.html|archive-date=3 April 2019|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190403051250/https://www.dailypioneer.com/2019/state-editions/dalma-wildlife-sanctuary-bursts-at-the-seams-of-autumn-season.html |date=3 April 2019 }}</ref> [[राँची]]मा एक जनजातीय अनुसन्धान संस्थान र सङ्ग्रहालय छ जसको उद्देश्य मनोवैज्ञानिक कारकहरूको अध्ययन गर्नु हो जसले सहरी वातावरणमा किशोर ग्रामीण आदिवासी विद्यार्थीहरूको प्रकृतिको परिवर्तनमा योगदान पुर्‍याउँछ।<ref>{{cite news |last1=Roy |first1=Saurav |title=What holds back tribal students in an urban milieu? |url=https://www.telegraphindia.com/jharkhand/jharkhand-plans-study-to-detect-psychological-barriers-of-tribal-students-at-play-psychiatrists-on-board/cid/1794632 |access-date=12 April 2022 |work=the Telegraph |date=13 October 2020}}</ref> <gallery mode="packed" heights="134"> चित्र:Temples at Deorgag, Santal Parhanas, Bihar - William Hodges, 1782 - BL Foster 396.jpg|प्राचीन [[वैद्यनाथ ज्योतिर्लिङ्ग मन्दिर]] चित्र:Shikharji Jain temple.jpg|जैन मन्दिर चित्र:Jonha falls.jpg|जोन्हा झरना चित्र:Sunset in netarhatt, jharkhand.jpg|नेतरहाट हावाखोरी </gallery> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == {{भारतका राज्यहरू}} {{Sister project links|voy=Jharkhand}} '''सरकार''' * [http://jharkhand.gov.in/ झारखण्ड सरकार, भारत] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160422103228/http://www.jharkhand.gov.in/ |date=2016-04-22 }} '''साधारण जानकारी''' * {{curlie|Regional/Asia/India/Jharkhand|झारखण्ड}} * {{osmrelation-inline|1960191}} {{Geographic location |Centre = झारखण्ड |North = [[बिहार]] |Northeast = |East = [[पश्चिम बङ्गाल]] |Southeast = |South = [[ओडिसा|ओडिसा]] |Southwest = [[छत्तीसगढ|छत्तिसगढ]] |West = |Northwest = [[उत्तर प्रदेश]] }} [[श्रेणी:झारखण्ड]] [[श्रेणी:भारतका राज्य र केन्द्र शासित प्रदेशहरू]] i051zucqnjagkrytuoht7nq0h00jraw 0 15413 1370565 1312357 2026-08-20T10:09:13Z Bishaldev100 28807 /* यातायातोपयोगी (Transportation) जहाज */ 1370565 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=अगस्त २०१२}} {{Wikify|date=जुन २०११}} * यो लेख पानी जहाजको बारेमा हो। {{redirect|जहाज}} * '''हवाई जहाज'''को लागि [[हवाई जहाज]] हेर्नु होला. पानीमा आवत जावत गर्न प्रयोग गरिने डुङ्गा भन्दा ठूलो साधन। == प्रकार == [[File:Ship diagram-numbers.svg|thumb]] [[चित्र:Amerigo vespucci 1976 nyc aufgetakelt.jpg|thumb|333px| न्यु योर्क पत्तनमा इटलीको जलयान ''' अमेरिगो वेस्पुक्की''' (१९७६)]] '''जलयान''' या पानीको जहाज (ship), पानीमा तैरदै अघि बढ्नमा सक्षम एक धेरै ठूलो डिब्बा हुन्छ। जलयान , नाउ (बोट) भने यस मामलामा भिन्न छ कि जलयान , नाउको तुलनामा धेरै ठूला हुन्छन्। जलयान पोखरीहरू, समुद्रहरू एवं नदिहरूमा चल्छन। यिनलाई अनेक प्रकारले उपयोगमा ल्याइन्छ; जस्तै - मान्छेलाई लान-लेजानको लागि, सामान बोक्नको लागि, माछा छोप्नको लागि, मनोरंजनको लागि, तटहरूको देखरेख एवं सुरक्षाको लागि तथा युद्धको लागि। जहाज समुद्रको आवागमन तथा टाढा देशहरूको यात्राको लागि जस बृहद् नौकाहरूको उपयोग प्राचीनकाल देखि हुदै आएको छ उनलाई जहाज भन्छन्। पहिले जहाज अपेक्षाकृत साना हुन्थे तथा लकडीको बनथे। प्राविधिक तथा वैज्ञानिक उन्नतिको आधुनिक कालमा धेरै बडे, मुख्यत: फलाम देखि बने तथा इन्जिनहरू देखि चलनेवाला जहाज बनछन। == आधुनिक जहाजहरूको वर्गीकरण == जस जहाजले जुन पनि काम लिइन्छ। त्यसैको अनुसार उनको अभिकल्पना (डिजाइन) र निर्माण गरिन्छ। अत: कार्यको अनुसार जहाजहरू लाई तीन वर्गहरूमा बाडिन्छ : (१) यातायातको जहाज, (२) युद्ध सम्बन्धी जहाज तथा (३) तटवर्ती र नद्युपयोगी नौकाहरू। इनके पनि धेरै उपवर्ग हुन्छन्, जसको हामी क्रमानुसार अगाडि वर्णन गर्नेछन्। == यातायातोपयोगी (Transportation) जहाज == '''(क) यात्री जहाज (Passenger Liners)''' दुनियाँको एक बन्दरगाह देखि दोस्रो सम्म यात्रीहरू लाई लैजाने काम गर्छन। यिनिहरूबाट माल धेरै नै कम बोकिन्छ, किन भनें यिनको अधिकांश भागहरूमा यात्रीहरूको आवास तथा सुख सुविधा का सबै प्रकारको रचनाहरू बनेका हुन्छन्। '''(ख) व्यापारी जहाज (Merchant Ships)''' अधिकतर हलका माल बोक्ने काममा नै आउने गर्छन। अत: यिनीहरूमा यात्रीहरूको आवास कक्ष धेरै थोरै हुन्छन्। सामानलाई उठाने राख्नको लागि यिनीहरूमाथि केही क्रेन पनि लागेका हुन्छन। '''(ग) माल जहाज (Cargo Ships)''' प्राय भारी माल बोक्नको लागि बनाइन्छन्। छरिएका माल, जस्तै अनाज, कोयला, धातुहरूको [[धाउ]] आदि, जसलाई खुलामाल (Bulk cargo) भन्छन्, डेकको माथि बने ठूलो बडे कुएँनुमा गोदामहरूमा भरने पछि उनको ढक्कन बन्द गरेर दिइन्छ। बँधा भयो सामान, जसलाई पैक माल (General cargo) भन्छन्, गोदामहरूमा चुन दिइन्छ। यन्त्रादि फरक डेकमा पनि लादे जान्छन्, जसलाई डेकमाल (Deck cargo) भन्छन्। सामान खाली भए पछि यस्तो जहाज जब हल्का हो जान्छन् तब उनको निम्नतम (पेंदे के) भागमा बने विशेष कक्षहरूमा माटो, रोडी, पानी आदि भर दिइन्छ, जसबाट कि उनी समुद्रमा ठीक सतहमा बस्एर तैर सकें। यस प्रकारको बोझेको नीरम (Ballast) भन्छन्। '''(घ) टंकी जहाज (Tankers)''' यिनीहरूमा पेट्रोल, इर्धंन, तेल, गुडको शीरा आदि भरकरले गइन्छ। अत: यिनको रचनामा अधिकतर टंकियहरूको नै भाग रहन्छ र तरल पदार्थहरू लाई निकालनको लागि जहाँ तहाँ पंप पनि लगे हुन्छन्। यिनी जहाजहरूमा इन्जिन सबै भन्दा पछिल्लो भागमा लगाइन्छ, जसबाट पेट्रोल आदिमा आगो लागने आशंका न रहे। यिनीहरूमा क्रेन बिलकुल हुदैनन्, बल्कि यिनको अगाडिको टाउकोहरू देखि पछिको टाउकोहरू सम्म एक लामो पुल अवश्य बनाइन्छ, जसबाट समुद्रको लहरहरूको पानी डेकमा आ जानेको समय कार्यकर्ता एक टाउकोहरू देखि दोस्रो टाउकोहरू सम्म आ जा सकें। == युद्ध सम्बन्धी जहाज == (क) युद्धोपयोगी, सैनिक जहाजहरू (Warships)मा भारी भारी तोपहरू लगी रहन, चाल धेरै छिटो होने तथा चारै तर्फ देखि कवचीय प्लेटहरूको आवरण चढा रहन स यिनको ढाँचाहरूमा भारी प्रतिबल पर्यो गर्छन। केन्द्रिय भागमा चिमनीको नजीकै नै समस्त आवश्यक अधिरचनाएँ बनयो दी जान्छं, जसबाट चारै तर्फको खाली भागहरूमा तोपहरूको गोलोंको जानेको लागि निर्बाध ठाँउ रह सके। (ख) वायुयान बाहक (Aircraft Carrier) यिनको सपाट डेकमा नाना प्रकारको बम, रकेट, तारपीडो र जल सुरंगों देखि सुसज्जित वायुयान रखे जान्छन्, जुन यहीं देखि उड उडकर शत्रुमा टाढा दूर सम्म सबै प्रकारको हमला गर्न सक्छन्। यिनी जहाजहरूमा आफ्नो सुरक्षाको लागि पनि केही तोपहरू लगी रहछ, तर फेरि पनि यो जहाज ठूलो युद्धपोतहरूको संरक्षामा नै काम गर्छन। (ग) ठूलो विध्वंसक जहाजहरू (Fleetr Destroyers)को काम शत्रुको पनडुब्बियों भन्दा ठूलो युद्धपोतहरूको रक्षा गर्न, शत्रुमा तारपीडों देखि हमला गर्न तथा आफ्नो जंगी बेडेको अगाडि आगे चलक अग्रदूतको सा काम गर्न हुन्छ। आकारमा साना भएको कारण साफ मौसममा त यो जहाज राम्रो छिटो गतिले हिड सकते छन्, तर तूफानी मौसिममा यिनलाई ठूलो सतर्कता अपनाउनु पर्छ। (घ) पनडुब्बियाँ (Submarines) शत्रुको युद्धपोतों, माल जहाजहरू तथा सेनावाहक जहाजहरूमा छिट पुट हमला गरेर उनलाई परेशान गर्न सक्छं। यो पानीमा डुबकी लागाएर आफ्नो जंगी बेडों देखि धेरै अगाडि सम्म गएर वहाँको खबरें पनिले आउँछं। (ङ) सुरंग निवारक (Mine Sweeper) जहाज शत्रु द्वारा बिछाई गई विस्फोटक समुद्री सुरंगहरूलाई आफ्नो जंगी बेडेको अगाडि आगे साफ करते चलते छन्। आफ्नो सुरक्षाको लागि इनपर केही तोपहरू पनि लगी हुन्छं। (च) क्रूजर जहाज (Cruiser) युद्धपोतहरू देखि साना भए पछि पनि सबै प्रकारको युद्धहरूमा स्वतन्त्रता पूर्वक भागले सकते छन्। यिनीहरूमा आक्रमणात्मक तथा पैतरा बदलन व्यवस्था रहन्छ एवं यिनको गति धेरै राम्रो हुन्छ। यिनको टरेटों (turrets)मा माध्यम नापको तोपहरू लगी हुन्छं, जुन सबै ऋतुहरूमा राम्रो काम गर्छं। (छ) यिनको अतिरिक्त शत्रुको हानि पुर्यानको लागि उनको समुद्रको निकट सुरंगें बिछानेवाला (Mine Layers) जहाज पनि बनाए जान्छन्। सुरंगें बिछाउनेको काम हवाई जहाजहरू, जंगी जहाजहरू र पनडुब्बियों आदि भन्दा पनि लिया जान सक्छ। जंगी नौबेडों सँग युद्ध सामग्री र तेल पुर्यानवाला तथा सेनावाहक जहाज पनि रहयो गर्छन। == तटवर्ती तथा नदीमा उपयोगी नौकाहरू == इस वर्गमा डूबते भएका जहाजहरू लाई निकालनवाला पोत (Dredgers and Tugs) समुद्री तार बिछाउने तथा उनको मरम्मत गर्नवाला (Cable Ships), तटवर्ती यात्रोपयोगी साना जहाज (Steamers), भोजन सामग्रीले जानेवाला (Frozen Meat Carriers), मत्स्य नौकाहरू (Trawlers) र घाट-यान-नौकाएँ (Ferries) आदि मुख्य छन्। == जहाजको ढाँचाहरूमा पर्नवाला प्रतिबल (stresses) == प्रत्येक जहाजको ढाँचेको अभिकल्पना (design) यस प्रकार देखि गरिन्छ कि उनको इन्जिनहरू, प्रणोदित्रों अथवा पैडल व्हीलों, सहायक यन्त्रों तथा पञ्चों आदिको चलनेको कारण र विशेषगरेर समुद्री लहरोंको कारण जुन विकृतिहरू तथा प्रतिबल पर््नुहोस, उनलाई त्यो सह ले। जहाजहरूको चलते समय जब अगाडिको हावाको मुकाबिला गर्न हुन्छ। उन समय यदि जहाजको चौडाईको बराबर लामो लहरें उठन लागछ, त धेरै बेर कुनै एक नै ठूलो लहर बीचमा जहाजको अधरमा उठयो लिन सक्छ। तब जहाजको अगाडि र पछि क टाउकोहरू ठीक त्यसै प्रकर देखि लटकि रहेंगे जस्तै कि कुनै लदी भए शहतीरको बीच मध्ये सहारा दिएर उठयो लिया हो। जहाजको यस दशाको उत्तलन (माथिको उठयो लिया जाना, hogging) भन्छन्। कहिले काँही यस्तो पनि हुन्छ कि जहाजको अगाडि र पछिको सिरा त लहरोंमा टिक जान्छ र बीचको स्थान खाली हुन्छ, ठीक त्यस्तो नै जस्तै कुनै लदी भए शहतीर दुवै टाउकोहरूमा टिकी हो। यस परिस्थितिमा जहाजको ढाँचेमा पर्नवाला प्रतिबलहरूको अवतलन (sagging) भन्छन्। कहिले काँही यिनी दुवै परिस्थितिहरूको मिश्रण पनि हुन्छ, जसमा पर्नवाला प्रतिबल कर्तन (shear stress) कहलाते छन्। जब हावा छडके चलती छ तब कहिले काँही जहाजको ढाँचेमा मरोड प्रतिबल (twisting strains) पर्छन। जब बगली हावा चलती छ तब पार्श्वीय विकृतिहरू उत्पन्न हुन्छ। यसको अतिरिक्त पानीमा डूबे रहनवाला भागमा समुद्री पानीको पनि अत्यधिक दाब पर्एर ढाँचेको चिपकानहरूको प्रवृत्ति दिखाता छ। सबै भन्दा अधिक तथा विकट प्रकारको विकृतिहरू त अगाडि र पछिको टाउकोहरूमा उन समय पैदा हुन्छं जब जहाजमा मालको विषम लदान र लहरोंको प्रभाव तथा पानीको उत्प्लावक बलको कारण ठाँउ ठाँउमा नमन घूर्ण (bending moments) पैदा हुन थाल्छ। लहरों द्वारा पर्नवाली विकृतिहरूको गणना गर्दा खेरी मान लिया जान्छ कि प्रत्येक लहरको लंबाई जहाजको चौडाईको बराबर र उनको ऊँचाई लंबाईको वें भागको उराबर छ। जहाजको ढाँचेको अभिकल्पना गर्दा खेरी उनको प्रत्येक अवयव (जो ढले इस्पातको हुन्छ अथवा मुलायम इस्पातको छडों, एंगल आयरनों, च्यानलहरू, गर्डरों र प्लेटहरू आदिको आपसमा रिबटों द्वारा बसाएर अथवा विभिन्न प्रकारको जोडों द्वारा कसकर बनाइन्छ)को रचना यस्तो गर्छन कि उसपर जुन पनि प्रतिबल पडे, सबैमा समविभाजित भएर यस प्रकार देखि समस्त ढाँचेमा फैल जाए कि प्रत्येक अवयवमा आनेवाला झटकहरूलाई अवयव मिलेरसह लें। == जहाजको ढाँचेको प्रधान अवयव == जहाजको पठाण (नौतल, keel) फलाम या ढले इस्पातद्वारा तीन प्रकार देखि बनाइन्छ, यथा इकहरी मोटी छडों, चपटी पट्टियों अथवा प्लेटहरू द्वारा। यही सबै भन्दा तल रहनवाला बुनियादी अवयव छ, जसको सहारे समस्त ढाँचा खडा गरिन्छ। मरिया (Keelson) एक भन्दा अधिक तथा विभिन्न आकारको बनाए जान्छन्। यिनीहरू मध्ये जुन प्रमुख हुन्छ त्यो जहाजको पेंदि गर्‍यो मध्य रेखामा खडा लगइन्छ। सबै मिलेरसमस्त पेंदेको सहारा दिछन। पठाणको अगाडिको टाउकोहरू मल्लजोड (Scarph) द्वारा। माथिको उठेको जुन अवयव ढले भएका इस्पातको बनाएर जोडइन्छ त्यो दुंबाल (Stern) भनिन्छ। त्यहिमा खाँचे बनाएर बीचवाला मरिया बढी बाहिरी खोलको प्लेट बसाएर जरा दिइन्छ। पछिको तर्फ ढले इस्पातको जुन खडा अवयव त्यहि प्रकार जोडइन्छ त्यो दुंबाल स्तम्भ या कुदास (Sternpost) भनिन्छ। रडरको सहारा दिनको लागि र यदि एक या तीन प्रणोदित्र (propeller) युक्त जहाज हो त मध्यवर्ती प्रणोदित्रको घूमनको लागि पनि त्यहिमा ठाँउ बनाए जान्छ१ जहाजको समस्त ढाँचेको रचना पंजरनुमा हुन्छ। पंजरको समस्त अङ्ग एंगल आयरन र पट्टियों द्वारा नै बनाए जान्छन्। यो पंजर दोहोरो हुन्छन्, एक भित्री र दोस्रो बाहिरी। जस स्थानहरूमा जहाजको निचला फर्श टिकता छ, उनी बाहिरी र भित्री पंजरोंको बीचमा खडे लगाए जान्छन् यिनलाई मरिया अथवा फ्लोर्स पनि भन्छन्। यिनको कारण पेंदा धेरै नै दृढ हुन्छ। जहाजको दुवै बगलियोंको पंजरहरूलाई दृढता प्रदान गर्नको लागि, उनको बीचमा लंब पट्टियाँ तथा आडी स्थूणाएँ (धरनें) लागयो दी जान्छ। लंब पट्टियाँ जहाजको पंजर देखि एेंगल प्लेटहरू सँग रिवेटों द्वारा जरा दी जान्छ। संपूर्ण जहाजको पंजर धेरै खंडहरूमा बनाएर प्रत्येक पंजरको माथि टाउकोहरूमा पनि एक एक धरन लागयो दी जान्छ, जुन माथि डेकको प्लेटलाई सहारा देती छ। जिन जहाजहरूमा एक भन्दा अधिक डेक हुन्छन्, उनमा प्रत्येक डेकको सँम्हालनको लागि प्रत्येक खण्डमा एक एक स्थूणा लगाए जान्छ। माथि डेक सदैव इस्पातको प्लेटहरूको बनाइन्छ र उसपर लकडीको तख्ते बस्यो दिइन्छ। तलको डेक लकडीको तख्तों देखि नै बनाए जान्छन्। केही जहाजहरूमा तलको डेक पनि इस्पातको प्लेटहरू देखि बनाछन। यो सबै उपयोगमा निर्भर गर्दछ। जहाजको पंजरको आडी धरनोंको बीच, उनलाई सहारा दिनको लागि एक एक खंभा पनि इस्पातको लागयो दिइन्छ। जस जहाजहरूको चौडाई अधिक हुन्छ उनको मध्य खंभेको दुवै ओर एक खंभा र लागयो दिइन्छ। मालवाहक जहाजहरूको गोदामहरूमा अधिक खुली ठाँउको आवश्यकता पर्यो गर्छ। अत: उनमा खंभे न लागाएर अन्य प्रकारको युक्तिहरू सँग काम लिया जान्छ। == नितल पट्टिका (Bilge Keels) == ये जहाजको बाहिरी आवरण भन्दा बाहिर तिर निकली रहछ। कारण जहाजको खोल (hull)को लुंठनगति (rolling)मा एकदम अवरोध हुन्छ, जसबाट लुंठनगति बिलकुल त हैन रुकने पाती, तर एकदम कम हुन्छ। जहाजको पेंदेमा पूरी लंबाई भर मा, इस्पातको प्लेटहरू लाई ब्रैकटों द्वारा जडकर, उनबाट भीतें (bulk-heads) बनाएर जलाभेद्य कोठा बनयो दिइन्छ, जसको ऊँचाई दोतले पेंदे देखि लेक समुद्री पानीको सतह सम्म हुन्छ। यो कोठा ठूलो उपयोगी हुन्छन्, किन भनें जब कि दुर्घटनावश जहाजको आवरणमा कहीं छेद हुन्छं, तब समुद्री पानी केवल उनको निकटवर्ती कोठामा नै भरकर रहछ र शेष जहाज सुरक्षित रहन्छ। धेरै पल्ट जहाजको लंबाईको दिशामा लदे भएका मालको सन्तुलन ठीक गर्नको लागि कुनै उपयुक्त कोठामा जान बूझकर पनि पानी भर दिइन्छ। धेरै पुराना प्रकारको जहाजहरूमा त यो कोठा यस प्रकारको बने हुन्थे कि एक देखि दोस्रोमा जानेको लागि उनको छतमा बने छेदमा चढकर दोस्रोको छेदमा उतरना हुन्थ्यो। आधुनिक जहाजहरूमा उनको पर्खालहरूमा नै दरवाजे लागयो दिइन्छ। यो छेद र दरवाजे रबरको पट्टियाँ तथा क्लैंप लागाएर बिलकुल जलाभेद्य बनयो दिइन्छ। व्यापारी जहाजहरूमा अधिक भन्दा अधिक तीन डेक हुन्छन्। एक डेकवाला जहाजको ऊँचाई पठाण देखि डेक तथा १५ फुट, दुई डेक वाला जहाजको ऊँचाई पठाण देखि माथि डेक सम्म २४ फुट र तन डेकवालाको ३५ फुटको लगभग रहन्छ। तर ठूलो समुद्री पोतहरू र माल जहाजहरूको समग्र ऊँचाई यसले अधिक हुन्छ। == जहाजहरूको बाहिरी आवरण == यो इस्पातको चादरहरूको बनयो हुन्छ र उनको मोटाई, जहाजको परिमाण, उनमा भरे जानेवाला माल तथा जस भागमा त्यो जडा जान्छ वहाँको पानीको दबावको अनुपात देखि निश्चित गरिन्छ। जहाजको पेंदे र अडवाल देखि तलको प्लेट, जसलाई पेरज (Gunwale) पनि भन्छन् सबै भन्दा मोटे रखे जान्छन्। मंदान तथा कुदासको निकटवर्ती प्लेटहरू पनि एकदम मोटी हुन्छ। यिनको अधिक भन्दा अधिक मोटाई एक इंच हुन्छ। आवरण प्लेटहरूको मोटाई इंचको ०औं भागमा नापनेको प्रथा छ। == जहाजको चौडाई == जहाजको मध्य भागमा तलको तर्फ सबै भन्दा अधिक चौडाई रहन्छ, जसलाई ""धरन नाप'' (moulded breadth) भन्छन्। यसको माथिको तर्फ चौडाई क्रमश: कम होती जान्छ, जसलाई जहाजको मध्य भागको भित्री झुकाव (Tumble home) भन्छन्। यसलाई माथिको डेक भन्दा एक नै तर्फको नापाउउछ। अगाडि तथा पछिको टाउकोहरूको निकट, तल तिर, जहाजको चौडाई क्रमश: कम होती जान्छ, जसबाट वहाँको परिच्छेंड् गर्‍यो आकृति V आकारको हुन्छ। यस तल देखि माथि बढती चौडाईको जहाजको अपसरण (flare अथवा flam) भन्छन्। यात्री जहाज - यिनीहरूमा उनको मुख्य ढाँचा, दोहरो पंजर र लंब पट्टियाँ आदि मध्य डेक सम्म नै समाप्त हुन्छ। विहार डेक (Promenade deck) तथा नौका डेक (Boat deck)को अधिरचना माथि ढाँचेको रूपमा उपरले बढी खुला डेकमा गरेर दी जान्छ। ठूलो यात्री जहाज माल जहाजहरूको अपेक्षा अधिक भारी होने सँग नै समुद्रको सतहले अधिक अग्लो पनि तैरि रहयो गर्छन। अत: उनलाई अधिक दृढ तथा सावधानी देखि बनाउन पर्दछ, जसबाट कुनै दुर्घटना भए पछि पनि समुद्री पानी उनमा प्रवेश न गरेर सके। == युद्धपोतहरूको बनावट == तारपीडो नौकाहरू तथा युद्धपोतहरूको पंजरोंको बनावट त त्यसै ढंगको हुन्छ जस्तो यात्री जहाजहरूको तर उनलाई यति दृढ बनाइन्छ कि उनी ठूलो बडे इन्जिनहरूको चाल, तोपहरूको दागे जाने, अथवा जहाजको चालको बारंबार अगाडि पछि गरेर पैतरा बदलते समय हुनेवाला कंपनोंको प्रभावको सह सकें। यिनको पठाण चपटे प्लेटहरू देखि बनाएर उनको अगाडि पछिको टाउकोहरू लाई मंदान र कुदालको झिरियहरूमा हालएर मोड दिइन्छ। फेरि उनलाई मल्ल जोडद्वारा पक्का पनि गरेर दिइन्छ। बाहिरी र भित्री पठाण प्लेटहरू लाई पंजरसँग टक्करी जोड (butt joint) द्वारा कसकर, तलको तर्फ बाहिरी आवरण प्लेटहरूको कोरहरूलाई पठाणसँग नै जरा दिछन। हथियारहरूको गोदामहरूमा इन्जिन र यन्त्रोंको ऊँचाईको सतह सम्म सुरक्षाको लागि इस्पातको मोटा कवच प्लेट लागयो दिइन्छ। सबै भन्दा अगाडिको पोतभीत (bulk-head) तथा दुंबाल (stern)को बीच केही खाली ठाँउ छोड दी जान्छ, जसलाई टक्कर पीतभीत (Collision Bulkhead) भन्छन्। ==बाहिरी कडिहरू== *[https://web.archive.org/web/20111028195629/http://www.basel.int/ships/techguid-biu/hindiGuid.doc जलपोतहरूको संपूर्ण एवं आंशिक विखंडनको पर्यावरणीय दृष्टिले समुचित प्रबंध हेतु प्राविधिक मार्गदर्शक सिद्धान्त] {{Commonscat|Ships}} [[श्रेणी:जलसेना]] [[श्रेणी:जलयान]] [[श्रेणी:यातायात]] [[श्रेणी:विज्ञान]] [[ml:കപ്പല്‍]] [[sv:Skepp (fartyg)]] go7j8wxlwisbb56s50mwq6lktehk7js 0 20658 1370560 1260595 2026-08-20T10:05:52Z Bishaldev100 28807 1370560 wikitext text/x-wiki {{Infobox थोरियम}} '''थोरियम''' (Thorium) [[आवर्त सारणी]]का [[ऐक्टिनाइड श्रेणी]] (actinide series)को प्रथम तत्व]] छ। पहिले यो चतुर्थ अंतर्वर्ती समूह (fourth transition group)को अन्तिम तत्व माना जान्थ्यो, तर अब यो ज्ञात छ कि जस प्रकार [[लैथेनम]] (La) तत्वका पश्चात् १४ तत्वहरूको लैथेनाइड शृङ्खला (lanthanide series) प्रांरभ हुन्छ, त्यसै प्रकार ऐक्टिनियम (Ac)का पश्चात् १४ तत्वहरूको दोस्रो शृङ्खला आरम्भ हुन्छ, जसलाई एक्टिनाइड शृङ्खला भन्दछन्। थोरियमका [[धाउ|अयस्क]]मा केवल एक [[समस्थानिक]](द्रव्यमान संख्या २३२) पाइन्छ, जुन यसको सबै भन्दा स्थिर समस्थानिक (अर्ध जीवन अवधि १.४ ज्र् १०१० वर्ष) छ। तर [[यूरेनियम]], [[रेडियम]] तथा [[ऐक्टिनियम]] अयस्कहरूमा यसका केही समस्थानिक सदैव वर्तमान रह्दछन्, जसको द्रव्यमान संख्याहरू २२७, २२८, २३०, २३१ तथा २३४ छन्। यिनका अतिरिक्त २२४, २२५, २२६, २२९ एवं २३३ द्रव्यमाने समस्थानिक कृत्रिम उपायहरू द्वारा निर्मित भएका छन्। थोरियम धातुको खोज १८२८ ईमा [[बर्जीलियस]]ले थोराइट [[धाउ|अयस्क]]मा गरिएको थियो। यद्यपि यसका अनेक [[धाउ|अयस्क]] ज्ञात छन्, तर [[मोनेजाइट]] (monazite) यसको सबै भन्दा महत्त्वपूर्ण स्त्रोत छन्, जसमा थोरियम तथा अन्य विरल मृदाहरूका फस्फेट रह्दछन्। संसारमा मोनेजाइटको सबै भन्दा ठूलो भंडार [[भारत]]का [[केरल]] राज्यमा छन्। बिहार प्रदेशमा पनि थोरियम अयस्कको उपस्थिति ज्ञात भएको छ। यिनका अतिरिक्त मोनेजाइट अमरीका, आस्ट्रलिया, ब्राजिल र मलायामा पनि प्राप्त छ। मौनेजाइटलाई सांद्र सल्फ्यूरिक अम्लको प्रक्रिया गरेर आंशिक क्षारीय विलयन मिलानबाट थोरियम फस्फेटको अवक्षेप बन्दछ। यसलाई सल्फ्यूरिक या हाइड्रोक्लोरिक अम्लमा घुला गरेर फेरि फस्फेट अवक्षिप्त गर्दछन्। यस क्रियालाई दोहरानेमा थोरियमको शुद्ध फस्फेट मिल्दछ। थोरियम क्लोराइडलाई [[सोडियम]] सहित निर्वातमा गरम गर्नबाट थोरियम धातु मिलन्छ। थोरियम आयोडाइड (Th I४)का वाष्पलाई गरम टंग्स्टन तंतु (filament)मा प्रवाहित गर्न से, या थोरियम औक्साइड (ThO२)मा क्याल्सियमको प्रक्रिया द्वारा पनि, थोरियम धातु प्राप्त हुनसक्छ। == गुण धर्म == थोरियम भूरे रंगको धातु छ, सङ्केत - (Th), [[परमाणु संख्या]] - ९०, [[परमाणु भार]] - २३२.०४, [[गल्नुंक]] - १८५० डिग्री से, [[घनत्व]] ११.७ ग्रा/सेंमी, परमाणु ब्यास ३.६ ऐंग्स्ट्रम विद्युत् प्रतिरोधकता १९ माइक्रोओम सेंमी। थोरियम धातु वायुमा गरम गरे पछि चिनगारी दिएर जलन्छ। लगभग ४५० डिग्री सेंमा यो [[हैलोजन]] तत्वहरू सहित क्रिया गर्छ। थोरियम सांद्र [[हाड्रोक्लोरिक अम्ल]] अथवा [[अम्लराज]]मा विलेय छ। थोरियम चार [[संयोजकता]] वाला यौगिक बनाउँछ। थोरिया (ThO२), थोरियम क्लोराइड (Th Cl४), थोरियम सल्फेट झ्र्च्र्ण् (SO४)२ट आदि यसका उपयोगी यौगिक छन्। == उपयोग == थोरियम औक्साइड अथवा थोरिया (ThO२)को अत्यधिक उपयोग उद्दीप्त (incandescent) ग्याँस मैटलहरूमा हुन्छ। यसका अतिरिक्त यो [[उत्प्रेरक]] (catalyst)का रूपमा पनि प्रयुक्त भएको छ। थोरियमका कार्बनिक यौगिक [[चर्मरोग|चर्म रोगहरू]]को चिकित्सामा काम आए छन्। थोरियममा [[रेडियधर्मिता]]को गुण छ। यसको द्रव्यमान संख्या २३२, वाला समस्थानिक न्युट्रन आक्रमण द्वारा [[यूरेनियम]] २३३ (U-२३३)मा परिणत हुन जान्छ। यूरेनियम २३३को शिथिल न्यूट्रान (slow neutrons) आक्रमण द्वारा खंडन संभव छ र यो परमाणु ऊर्जा सम्बन्धी उपयोगहरूमा काम आ सक्दछ। यस प्रकार थोरियम पनि एक ऊर्जाशील पदार्थ छ। भविष्यमा, विशेष गरी भारतमा, परमाणु ऊर्जाको लागि यसको धेरै उपयोग संभव छ। == यो पनि हेर्नुहोस् == * [[भारतमा परमाणु उर्जा]] == बाह्य कडीहरू == * [http://www.livehindustan.com/news/1/1/1-1-45502.html थोरियमबाट बिजुली बनाउनमा मिली सफलता] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151017095608/http://www.livehindustan.com/news/1/1/1-1-45502.html |date=2015-10-17 }} {{Infobox थोरियम}} {{सानो पेरियोडिक तालिका}} {{एलेमेन्ट}} ==रसायनिक गुणहरू== ==भौतिक गुणहरू== ==यो पनि हेर्नुहोस्== *[[रसायन शास्त्र]] *[[भौतिक शास्त्र]] *[[जीव शास्त्र]] {{Commonscat|Thorium}} [[श्रेणी:तत्व]] [[श्रेणी:हिन्दीबाट अनुवादित]] 855ucibpd46piibl3fjh33ch4ytz2nn 0 32050 1370507 1355165 2026-08-19T12:55:33Z Bishaldev100 28807 /* इतिहास */ 1370507 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=अक्टोबर २०११}} [[Image:Plastic household items.jpg|thumb|300px|right|घरेलू उपकरणहरू जो विभिन्न धातु र प्लास्टिकले बनेका छन्]] '''पदार्थ विज्ञान''' एक बहुविषयक क्षेत्र हो जसमा पदार्थहरूका विभिन्न गुणहरूको अध्ययन, विज्ञान एवं तकनीकीका विभिन्न क्षेत्रहरूमा यसको प्रयोगको अध्ययन गरिन्छ। यसमा प्रायोगिक भौतिक विज्ञान र रसायनशास्त्र संग-साथ रासायनिक, वैद्युत, यान्त्रिक र धातुकर्म अभियान्त्रिकी जस्तै विषयहरू समावेश छन्। [[नैनोतकनीकी]] र नैनोसाइंसमा उपयोगको कारण, वर्तमान समयमा विभिन्न विश्वविद्यालयहरू, प्रयोगशालाहरू र संस्थानहरूमा यसलाई महत्त्वपूर्ण स्थान दिएइको छ। == इतिहास == मानव सभ्यताको विकासका विभिन्न चरणहरूको नाम प्राय:त्यस युग विशेषमा प्रमुखतासित प्रयोग गरिने पदार्थहरूको नाममा राकिने गरिन्छ,उदाहरणार्थ :- [[ढुङ्गे युग|पाषाण युग]],[[कांस्य युग]], [[लौह युग]], [[सिलिकन युग]] इत्यादि। पदार्थ विज्ञान आभियान्त्रिकी र प्रयुक्त विज्ञानका सबै भन्दा प्राचीन विधाहरू मध्ये एक हो। आधुनिक पदार्थ विज्ञानको विकास धातु विज्ञानबाट भएको हो। १९औं शताब्दीमा पदार्थको व्यवहारलाई जान्नमा एउटा ठूलो सफलता तब प्राप्त भयो भए जब विलर्ड गिब्सले यो देखाइददिए कि पदार्थहरूको गुण तिनको विभिन्न अवस्थाहरूका आणविक संरचनासित सम्बन्धित उष्मागतिक गुणहरूमा निर्भर गर्छन्। वर्तमान युगमा पदार्थ विज्ञानको तीव्र विकास पछि अन्तरिक्ष स्पर्धाको योगदान रहेको छ। अन्तरिक्ष यात्राहरूलाई सफल बनाउनमा विभिन्न मिश्रधातुहरू र अन्य पदार्थहरूको खोजले प्रमुख भूमिका निभाएका छन्। पदार्थ विज्ञानको विकासले प्लास्टिक, [[अर्धचालक भौतिकी|अर्धचालक]] र जैवरासायनिक तकनीकहरूको विकासमा र यिनै तकनीकहरूले पदार्थ विज्ञानको विकासमा योगदान दिएकाछन्। साठीको दशक अघि पदार्थ विज्ञान विभागहरूलाई [[धातुकर्म]] विभाग भनेर जानिन्थ्यो ,किन भनें १९औं सताब्दी र २०औं सताब्दीको प्रारम्भिक दिनहरूमा धात्विक पदार्थहरूको विकासमा ज्यादा जोर दिइन्थ्यो। यस क्षेत्रको विकसित हुनबाट यसको अंतर्गत अन्य पदार्थहरू यथा : अर्धचालक, चुम्बकीय पदार्थ,सिरेमिक, जैव-पदार्थ, चिकित्सकीय पदार्थ इत्यादिको अध्ययन हुन थाल्यो। == मूल अवधारणाहरू == पदार्थ विज्ञानमा अव्यवस्थित ढगले नयाँ पदार्थहरूलाई खोजने र उपयोग गर्नको सट्टा पदार्थको मौलिक रूपले बुझ्ने प्रयास गरिन्छ। पदार्थ विज्ञानको सबै प्रभागहरूको मूलसिद्धान्त कुनै पदार्थको इच्छित गुणहरूलाई तिनका अवस्थाहरू र आणविक संरचनामा चरित्रगत अंतर्संबन्ध स्थापित गर्न हुन्छन्। कुनै पनि पदार्थको संरचना (अतएव उनको गुण) उनको रासायनिक घटकहरूमा र प्रसंस्करणको विधिमा निर्भर गर्छ। रासायनिक सघटन, प्रसंस्करण र उष्मागतिकीको सिद्धान्त पदार्थको सूक्ष्मसरचना निर्धारित गर्छन्। पदार्थको गुण र उनको सूक्ष्मसरचनामा सीधा सबन्ध हुन्छ। पदार्थ विज्ञानमा एउटा उक्ति प्रचलित छ, "पदार्थ मानिसहरू झैं हुन्छन्, तिनको कमिले नै ती पदार्थलाई रोचक बनाउँछ।" कुनै पनि पदार्थको दोषरहित क्रिस्टलको निर्माण असंभव छ। वास्तवमा पदार्थविज्ञानी क्रिस्टल दोषहरू (रिक्ती, प्रक्षेप, विस्थापक अणु इत्यादि )को आवश्यकतानुसार नियन्त्रित गरेर इनलाई मनले चाहेको पदार्थ बनाउँछन्। ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[धातु विज्ञान]] == बाहिरी सूत्रहरू == * [http://nirt.pa.msu.edu/ Nanoscale Interdisciplinary Research Team] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110720004912/http://nirt.pa.msu.edu/ |date=2011-07-20 }} * [http://cmr.curtin.edu.au/ CMR - Centre for Materials Research] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110407114337/http://cmr.curtin.edu.au/ |date=2011-04-07 }} * [https://inlportal.inl.gov/portal/server.pt?open=514&objID=1650&parentname=CommunityPage&parentid=7&mode=2&in_hi_userid=200&cached=true Materials Science and Engineering] - Idaho National Laboratory * [http://www.doitpoms.ac.uk/tlplib/index.php Dissemination of IT for the Promotion of Materials Science (DoITPoMS)] * [https://www.eurelnet.org/ EURELNET Technology Transfer Department at the University of Bordeaux] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110202181745/https://www.eurelnet.org/ |date=2011-02-02 }} {{Commonscat|Materials science}} [[श्रेणी:विज्ञान]] fij02i8a8l3gut7jxz9o29ub89scvqf 0 33443 1370529 1370290 2026-08-19T15:42:27Z पर्वत सुवेदी 31224 /* अवस्थिति */ 1370529 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|विश्वको ९औँ अग्लो हिमाल}} {{Infobox mountain | name = नङ्गा पर्वत | native_name = {{native name|ur|{{Nastaliq|نانگا پربت}}}} | image = Fairy Meadows and the view of Nanga Parbat.jpg | image_caption = [[परी मैदान राष्ट्रिय निकुञ्ज]]बाट देखिने नङ्गा पर्वतको दृश्य | elevation_m = 8126 | elevation_ref = <br />{{small|[[विश्वका अग्ला हिमालहरू|९औँ]]}} | prominence_m = 4608 | prominence_ref = <br />{{small|[[स्थलाकृतिक प्रमुखता अनुसार हिमालहरूको सूची|१४औँ]]}} | listing = {{plainlist| * [[आठ हजारी]] * [[अति प्रमुख चुचुरो]] * [[पाकिस्तानका हिमालहरूको सूची]] }} | location = पाकिस्तान-प्रशासित [[गिलगित बल्तिस्तान]]<ref name=nanga-parbat-britannica>{{cite EBO|title=Nanga Parbat|url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/402565/Nanga-Parbat|access-date=2025-04-27|quote=Nanga Parbat, one of the world's tallest mountains, 26,660 feet (8,126 metres) high, situated in the western Himalayas 17 miles (27 km) west-southwest of Astor, in the Pakistani-administered sector of the Kashmir region.}}</ref> | range = [[हिमालय]] | map_caption = नङ्गा पर्वतको अवस्थिति | image_map = {{OSM Himalaya|lat_d=35.2|long_d=74.6|zoom=6}} | coordinates = {{coord|35|14|15|N|74|35|21|E|type:mountain_scale:100000_region:PK|display=inline,title}} | coordinates_ref = | first_ascent = ३ जुलाई १९५३ मा [[हर्मन बुहल]]द्वारा ([[सन् १९५३ को जर्मन-अस्ट्रियाली नङ्गा पर्वत अभियान]])<br />'''पहिलो हिउँद आरोहण:''' १६ फेब्रुअरी २०१६ मा [[अली सदपारा]], [[सिमोन मोरो]], र एलेक्स टिकनद्वारा | easiest_route = पश्चिमी [[दियामेर जिल्ला]] }} '''नङ्गा पर्वत''', ({{Nq|نانگا پربت}}); वा '''दियामेर'''{{efn|{{Langx|scl|دیآمر|lit=ईश्वरको हिमाल}}<ref>{{Cite book |last=Witzel |first=Michael |author-link=Michael Witzel |url=https://books.google.com/books?id=L2NiAAAAMAAJ |title=Linguistic Evidence for Cultural Exchange in Prehistoric Western Central Asia |date=2003 |publisher=Department of East Asian Languages and Civilizations, University of Pennsylvania |pages=22 |language=en |oclc=254122057}}</ref><ref name=":0" /> वा {{literally|स्वर्गीय हिमाल}}}} समुद्री सतहबाट {{cvt|8126|m|ft}} उचाइमा रहेको पृथ्वीको [[विश्वका अग्ला हिमालहरूको सूची|नवौँ अग्लो हिमाल]] हो।<ref>{{cite news |title=Nanga Parbat |url=https://www.britannica.com/place/Nanga-Parbat |access-date=22 June 2022 |publisher=Britannica |date=25 July 2013}}</ref> पाकिस्तान-प्रशासित [[कश्मीर]]को [[गिलगित बल्तिस्तान]] क्षेत्रमा [[सिन्धु नदी]]को उत्तरी मोडको ठीक दक्षिण-पूर्वमा अवस्थित,<ref name=nanga-parbat-britannica/> नङ्गा पर्वत [[हिमालय]]को सुदूर-पश्चिमी प्रमुख चुचुरो हो। यसरी सिन्धु र [[यार्लुङ त्साङपो]]/[[ब्रह्मपुत्र नदी]]द्वारा घेरिएको हिमालयको परम्परागत दृष्टिकोण अनुसार, यो सम्पूर्ण हिमश्रृङ्खलाको पश्चिमी आधारशिला हो।<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/mountainpassages0000bern|url-access=registration|quote=nanga parbat western anchor.|title=Mountain passages|last=Bernstein|first=Jeremy|date=1978|publisher=University of Nebraska Press|isbn=9780803209831|language=en}}</ref> नङ्गा पर्वत १४ वटा [[आठ हजारी]]हरू मध्ये एक हो।<ref>{{Cite encyclopedia|title = Nanga Parbat | encyclopedia=Encyclopedia Britannica |url = https://www.britannica.com/place/Nanga-Parbat|access-date = 2015-06-13}}</ref> यो आफ्नो वरपरको भूभागभन्दा धेरै माथि उठेको छ र पृथ्वीका १०० अग्ला हिमालहरूमध्ये [[स्थलाकृतिक प्रमुखता|सापेक्षित उचाइ]]का आधारमा [[सगरमाथा]]पछि दोस्रो स्थानमा पर्दछ। नङ्गा पर्वत अत्यन्तै कठिन आरोहणका लागि परिचित छ, र धेरै आरोहीहरूको ज्यान गएकाले तथा आरोहीहरूलाई सीमासम्म पुर्‍याउने भएकाले यसले ''हत्यारा हिमाल''को उपनाम पाएको छ।<ref>{{cite web|url=https://endorfeen.com/the-nanga-parbat-mysteries-challenges-and-conquests-of-the-killer-mountain/ |title=The Nanga Parbat: Mysteries, Challenges and Conquests of the Killer Mountain |author=Endorfeen magazine |website=www.endorfeen.com |date=20 March 2023 |access-date=23 May 2023}}</ref> [[गिनिज वर्ल्ड रेकर्ड्स]]का अनुसार, नङ्गा पर्वत विश्वमै सबैभन्दा तीव्र गतिमा बढिरहेको हिमाल हो, जुन प्रतिवर्ष ७ मिमी (०.२७ इन्च) का दरले अग्लो हुँदैछ।<ref>{{Cite web |title=Fastest Rising Mountain |url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/fastest-rising-mountain}}</ref> ==नामोत्पत्ति== 'नङ्गा पर्वत' नाम [[संस्कृत]] भाषाका शब्दहरू ''नग्न'' ("नाङ्गो") र ''पर्वत'' ("हिमाल/पहाड") बाट बनेको हो, जसको संयुक्त अर्थ "नाङ्गो हिमाल" हुन्छ।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=oRohDgAAQBAJ|title="Mountain of Destiny": Nanga Parbat and Its Path Into the German Imagination|last=Höbusch|first=Harald|date=2016|publisher=Boydell & Brewer|isbn=9781571139580|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/studentsbritanni05hoib|url-access=registration|quote=nagna parvata.|title=Students' Britannica India: M to S (Miraj to Shastri)|last1=Hoiberg|first1=Dale|last2=Ramchandani|first2=Indu|date=2000|publisher=Encyclopaedia Britannica (India)|language=en}}</ref><ref>{{citation|title=The New Encyclopaedia Britannica|url=https://books.google.com/books?id=FP7iAAAAMAAJ|year=2003|publisher=Encyclopaedia Britannica|isbn=978-0-85229-961-6|page=501}}</ref> यो नाम यसको दक्षिणी भित्तासँग सम्बन्धित छ, जुन प्रायः हिउँरहित हुन्छ।<ref>{{Cite web |date=2013-12-17 |title=The Eight-Thousanders |url=https://www.earthobservatory.nasa.gov/features/8000MeterPeaks/page7.php |access-date=2024-01-14 |website=www.earthobservatory.nasa.gov |language=en}}</ref> स्थानीय स्तरमा यस हिमाललाई [[सिना भाषा]]मा ''दियामेर'' वा ''देव मिर'' भनिन्छ, जुन संस्कृतको ''[[देव]]'' (ईश्वर) र ''[[मेरु पर्वत|मेरु]]'' (पवित्र पर्वत) बाट आएको हो, जसको अर्थ "ईश्वरको हिमाल"<ref name=":0">{{Cite dictionary |year=1973 |title=A Comparative Dictionary of the Indo-Aryan Languages |entry=6533. * dēvamēru |publisher=Oxford University Press |url=https://archive.org/details/turner-a-comparative-dictionary-of-the-indo-aryan-languages-1966-1969/page/373/mode/1up |access-date= |last=Turner |first=Ralph Lilley |author-link=Ralph Lilley Turner |page=373 |language=en |isbn=0-19-713550-1 |via=[[Internet Archive]]}}</ref> वा "स्वर्गीय हिमाल" भन्ने हुन्छ।<ref>{{Cite book |last=Hauptmann |first=Harald |author-link=Harald Hauptmann |url= |title=Lords of the Mountains: Pre-Islamic Heritage Along the Upper Indus in Pakistan |date=2024 |publisher=Heidelberg University Publishing |isbn=978-3-96822-270-7 |editor-last=Olivieri |editor-first=Luca Maria |pages=59–60 |language=en |chapter=Archaeology and Anthropology in the Northern Areas}}</ref> ==अवस्थिति== नङ्गा पर्वत हिमालय हिमश्रृङ्खलाको पश्चिमी आधारशिला हो र यो सबैभन्दा सुदूर-पश्चिममा रहेको [[आठ हजारी]] हो। यो गिलगित बल्तिस्तानको [[नङ्गा पर्वत राष्ट्रिय निकुञ्ज]]मा [[सिन्धु नदी]]को ठीक दक्षिणमा, [[दियामेर जिल्ला]] र [[अस्तोर जिल्ला]]को सीमानामा पर्दछ। केही स्थानहरूमा नदी यस हिमाल समूह को उच्च बिन्दुभन्दा ७ किलोमिटर (साढे ४ माइल) भन्दा पनि तल बग्छ। यसको उत्तरतर्फ [[काराकोरम]] श्रृङ्खलाको पश्चिमी अन्त्य रहेको छ।<ref>{{cite web |last1=Tenderini |first1=Mirella |title=Nanga Parbat The Killer Mountain |url=https://www.himalayanclub.org/hj/72/5/nanga-parbat/ |website=The Himalayan Club |publisher=The Himalayan Journal |access-date=27 August 2024}}</ref> ==प्रमुख विशेषताहरू== [[File:Rakhiot_Glacier_under_clouds.tiff|thumb|राखियोत हिमनदी, जुन हिमालको एक भागमा अवस्थित छ]] नङ्गा पर्वतको सबै दिशाहरूमा स्थानीय भूभागभन्दा अत्यधिक ठाडो उचाइ रहेको छ।<ref name="PeakList">[http://www.peaklist.org/spire/lists/world-25.html World Top 25 by Reduced Spire Measure]</ref> दक्षिणतर्फ, नङ्गा पर्वतको प्रायः विश्वकै सबैभन्दा अग्लो हिमाली भित्ता मानिने रूपल भित्ता रहेको छ, जुन यसको आधार क्षेत्रभन्दा ४,६०० मी (१५,१०० फिट) माथि उठेको छ।<ref name="readersnatural">{{Cite book|title=Natural Wonders of the World|publisher=Reader's Digest Association, Inc|year=1980|isbn=0-89577-087-3|editor-last1=Scheffel|editor-first1=Richard L.|location=US|pages=261|editor-last2=Wernet|editor-first2=Susan J.}}</ref> उत्तरतर्फ, अलि कम भिरालो र जटिल राखियोत भाग सिन्धु नदी उपत्यकाबाट चुचुरोसम्म मात्र २५ किमी (१६ माइल) को दुरीमा ७,००० मी (२३,००० फिट) उचाइसम्म उठेको छ, जुन पृथ्वीमा यति छोटो दुरीमा भएको सबैभन्दा ठूला १० उचाइ वृद्धिहरूमध्ये एक हो।<ref name="AJ_1932_Kunigk">{{cite journal |author=Kunigk, Herbert |year=1932 |title=The German-American Himalayan Expedition, 1932 |url=https://www.alpinejournal.org.uk/Contents/Contents_1932_files/AJ44%201932%20192-200%20Kunigk%20German%20American%20Himalayan%20Exped.pdf |journal=[[Alpine Journal]] |volume=5 |pages=192–200 |access-date=2020-04-30}}</ref> नङ्गा पर्वत पृथ्वीका ती दुई चुचुरोहरूमध्ये एक हो जुन विश्वका [[विश्वका अग्ला हिमालहरूको सूची|अग्ला हिमालहरू]] र [[सापेक्षित उचाइ अनुसार हिमालहरूको सूची|अत्यधिक सापेक्षित उचाइ भएका चुचुरोहरू]] दुवैको शीर्ष बीसभित्र पर्दछन्; जहाँ यसको क्रम क्रमशः नवौँ र चौधौँ स्थानमा रहेको छ। अर्को हिमाल [[सगरमाथा]] हो, जुन दुवै सूचीमा पहिलो स्थानमा छ। नङ्गा पर्वत सगरमाथापछि हिमालयको दोस्रो अत्यधिक सापेक्षित उचाइ भएको चुचुरो पनि हो। नङ्गा पर्वतका लागि मुख्य भन्ज्याङ [[कश्मीर उपत्यका]]मा रहेको [[जोजी ला]] हो, जसले यसलाई बाँकी हिमालय-काराकोरम श्रृङ्खलाका अग्ला चुचुरोहरूसँग जोड्दछ।<ref name="Pkbgr">{{cite web|title=Zoji La|url=http://www.peakbagger.com/KeyCol.aspx?pid=10603|access-date=28 March 2016}}</ref> [[तिब्बती पठार]]मा, नङ्गा पर्वत हिमालयको सुदूर-पश्चिमी चुचुरो हो भने [[नामचा बर्वा]]ले यसको पूर्वी अन्त्यलाई जनाउँछ। [[File:Nanga Parbat From KKH.jpg|thumb|[[काराकोरम राजमार्ग]]बाट देखिने नङ्गा पर्वत]] == टिप्पणीहरू ‍‍ == <references group="lower-alpha"/> == सन्दर्भ सामग्रीहरू ‍‍ == {{सन्दर्भसूची}} {{आठ-हजारी}} == बाह्य कडीहरू ‍‍ == *{{cite peakware|id=191|name=नङ्गा पर्वत}} {{Commonscat|Nanga Parbat|नङ्गा पर्वत}} [[श्रेणी:नङ्गा पर्वत| ]] [[श्रेणी:गिलगित बल्तिस्तानका हिमालहरू]] [[श्रेणी:हिमालयका आठ हजारीहरू]] [[श्रेणी:पाकिस्तानका हिमालहरू]] 4nyhispds0fzeyz3i8y72mpe07071qw 1370536 1370529 2026-08-19T16:17:36Z पर्वत सुवेदी 31224 1370536 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|विश्वको ९औँ अग्लो हिमाल}} {{Infobox mountain | name = नङ्गा पर्वत | native_name = {{native name|ur|{{Nastaliq|نانگا پربت}}}} | image = Fairy Meadows and the view of Nanga Parbat.jpg | image_caption = [[परी मैदान राष्ट्रिय निकुञ्ज]]बाट देखिने नङ्गा पर्वतको दृश्य | elevation_m = 8126 | elevation_ref = <br />{{small|[[विश्वका अग्ला हिमालहरू|९औँ]]}} | prominence_m = 4608 | prominence_ref = <br />{{small|[[स्थलाकृतिक प्रमुखता अनुसार हिमालहरूको सूची|१४औँ]]}} | listing = {{plainlist| * [[आठ हजारी]] * [[अति प्रमुख चुचुरो]] * [[पाकिस्तानका हिमालहरूको सूची]] }} | location = पाकिस्तान-प्रशासित [[गिलगित बल्तिस्तान]]<ref name=nanga-parbat-britannica>{{cite EBO|title=Nanga Parbat|url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/402565/Nanga-Parbat|access-date=2025-04-27|quote=Nanga Parbat, one of the world's tallest mountains, 26,660 feet (8,126 metres) high, situated in the western Himalayas 17 miles (27 km) west-southwest of Astor, in the Pakistani-administered sector of the Kashmir region.}}</ref> | range = [[हिमालय]] | map_caption = नङ्गा पर्वतको अवस्थिति | image_map = {{OSM Himalaya|lat_d=35.2|long_d=74.6|zoom=6}} | coordinates = {{coord|35|14|15|N|74|35|21|E|type:mountain_scale:100000_region:PK|display=inline,title}} | coordinates_ref = | first_ascent = ३ जुलाई १९५३ मा [[हर्मन बुहल]]द्वारा ([[सन् १९५३ को जर्मन-अस्ट्रियाली नङ्गा पर्वत अभियान]])<br />'''पहिलो हिउँद आरोहण:''' १६ फेब्रुअरी २०१६ मा [[अली सदपारा]], [[सिमोन मोरो]], र एलेक्स टिकनद्वारा | easiest_route = पश्चिमी [[दियामेर जिल्ला]] }} '''नङ्गा पर्वत''', ({{Nq|نانگا پربت}}); वा '''दियामेर'''{{efn|{{Langx|scl|دیآمر|lit=ईश्वरको हिमाल}}<ref>{{Cite book |last=Witzel |first=Michael |author-link=Michael Witzel |url=https://books.google.com/books?id=L2NiAAAAMAAJ |title=Linguistic Evidence for Cultural Exchange in Prehistoric Western Central Asia |date=2003 |publisher=Department of East Asian Languages and Civilizations, University of Pennsylvania |pages=22 |language=en |oclc=254122057}}</ref><ref name=":0" /> वा {{literally|स्वर्गीय हिमाल}}}} समुद्री सतहबाट {{cvt|8126|m|ft}} उचाइमा रहेको पृथ्वीको [[विश्वका अग्ला हिमालहरूको सूची|नवौँ अग्लो हिमाल]] हो।<ref>{{cite news |title=Nanga Parbat |url=https://www.britannica.com/place/Nanga-Parbat |access-date=22 June 2022 |publisher=Britannica |date=25 July 2013}}</ref> पाकिस्तान-प्रशासित [[कश्मीर]]को [[गिलगित बल्तिस्तान]] क्षेत्रमा [[सिन्धु नदी]]को उत्तरी मोडको ठीक दक्षिण-पूर्वमा अवस्थित,<ref name=nanga-parbat-britannica/> नङ्गा पर्वत [[हिमालय]]को सुदूर-पश्चिमी प्रमुख चुचुरो हो। यसरी सिन्धु र [[यार्लुङ साङ्पो]]/[[ब्रह्मपुत्र नदी]]द्वारा घेरिएको हिमालयको परम्परागत दृष्टिकोण अनुसार, यो सम्पूर्ण हिमश्रृङ्खलाको पश्चिमी आधारशिला हो।<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/mountainpassages0000bern|url-access=registration|quote=nanga parbat western anchor.|title=Mountain passages|last=Bernstein|first=Jeremy|date=1978|publisher=University of Nebraska Press|isbn=9780803209831|language=en}}</ref> नङ्गा पर्वत १४ वटा [[आठ हजारी]]हरू मध्ये एक हो।<ref>{{Cite encyclopedia|title = Nanga Parbat | encyclopedia=Encyclopedia Britannica |url = https://www.britannica.com/place/Nanga-Parbat|access-date = 2015-06-13}}</ref> यो आफ्नो वरपरको भूभागभन्दा धेरै माथि उठेको छ र पृथ्वीका १०० अग्ला हिमालहरूमध्ये [[स्थलाकृतिक प्रमुखता|सापेक्षित उचाइ]]का आधारमा [[सगरमाथा]]पछि दोस्रो स्थानमा पर्दछ। नङ्गा पर्वत अत्यन्तै कठिन आरोहणका लागि परिचित छ, र धेरै आरोहीहरूको ज्यान गएकाले तथा आरोहीहरूलाई सीमासम्म पुर्‍याउने भएकाले यसले ''हत्यारा हिमाल''को उपनाम पाएको छ।<ref>{{cite web|url=https://endorfeen.com/the-nanga-parbat-mysteries-challenges-and-conquests-of-the-killer-mountain/ |title=The Nanga Parbat: Mysteries, Challenges and Conquests of the Killer Mountain |author=Endorfeen magazine |website=www.endorfeen.com |date=20 March 2023 |access-date=23 May 2023}}</ref> [[गिनिज वर्ल्ड रेकर्ड्स]]का अनुसार, नङ्गा पर्वत विश्वमै सबैभन्दा तीव्र गतिमा बढिरहेको हिमाल हो, जुन प्रतिवर्ष ७ मिमी (०.२७ इन्च) का दरले अग्लो हुँदैछ।<ref>{{Cite web |title=Fastest Rising Mountain |url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/fastest-rising-mountain}}</ref> ==नामोत्पत्ति== 'नङ्गा पर्वत' नाम [[संस्कृत]] भाषाका शब्दहरू ''नग्न'' ("नाङ्गो") र ''पर्वत'' ("हिमाल/पहाड") बाट बनेको हो, जसको संयुक्त अर्थ "नाङ्गो हिमाल" हुन्छ।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=oRohDgAAQBAJ|title="Mountain of Destiny": Nanga Parbat and Its Path Into the German Imagination|last=Höbusch|first=Harald|date=2016|publisher=Boydell & Brewer|isbn=9781571139580|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/studentsbritanni05hoib|url-access=registration|quote=nagna parvata.|title=Students' Britannica India: M to S (Miraj to Shastri)|last1=Hoiberg|first1=Dale|last2=Ramchandani|first2=Indu|date=2000|publisher=Encyclopaedia Britannica (India)|language=en}}</ref><ref>{{citation|title=The New Encyclopaedia Britannica|url=https://books.google.com/books?id=FP7iAAAAMAAJ|year=2003|publisher=Encyclopaedia Britannica|isbn=978-0-85229-961-6|page=501}}</ref> यो नाम यसको दक्षिणी भित्तासँग सम्बन्धित छ, जुन प्रायः हिउँरहित हुन्छ।<ref>{{Cite web |date=2013-12-17 |title=The Eight-Thousanders |url=https://www.earthobservatory.nasa.gov/features/8000MeterPeaks/page7.php |access-date=2024-01-14 |website=www.earthobservatory.nasa.gov |language=en}}</ref> स्थानीय स्तरमा यस हिमाललाई [[सिना भाषा]]मा ''दियामेर'' वा ''देव मिर'' भनिन्छ, जुन संस्कृतको ''[[देव]]'' (ईश्वर) र ''[[मेरु पर्वत|मेरु]]'' (पवित्र पर्वत) बाट आएको हो, जसको अर्थ "ईश्वरको हिमाल"<ref name=":0">{{Cite dictionary |year=1973 |title=A Comparative Dictionary of the Indo-Aryan Languages |entry=6533. * dēvamēru |publisher=Oxford University Press |url=https://archive.org/details/turner-a-comparative-dictionary-of-the-indo-aryan-languages-1966-1969/page/373/mode/1up |access-date= |last=Turner |first=Ralph Lilley |author-link=Ralph Lilley Turner |page=373 |language=en |isbn=0-19-713550-1 |via=[[Internet Archive]]}}</ref> वा "स्वर्गीय हिमाल" भन्ने हुन्छ।<ref>{{Cite book |last=Hauptmann |first=Harald |author-link=Harald Hauptmann |url= |title=Lords of the Mountains: Pre-Islamic Heritage Along the Upper Indus in Pakistan |date=2024 |publisher=Heidelberg University Publishing |isbn=978-3-96822-270-7 |editor-last=Olivieri |editor-first=Luca Maria |pages=59–60 |language=en |chapter=Archaeology and Anthropology in the Northern Areas}}</ref> ==अवस्थिति== नङ्गा पर्वत हिमालय हिमश्रृङ्खलाको पश्चिमी आधारशिला हो र यो सबैभन्दा सुदूर-पश्चिममा रहेको [[आठ हजारी]] हो। यो गिलगित बल्तिस्तानको [[नङ्गा पर्वत राष्ट्रिय निकुञ्ज]]मा [[सिन्धु नदी]]को ठीक दक्षिणमा, [[दियामेर जिल्ला]] र [[अस्तोर जिल्ला]]को सीमानामा पर्दछ। केही स्थानहरूमा नदी यस हिमाल समूह को उच्च बिन्दुभन्दा ७ किलोमिटर (साढे ४ माइल) भन्दा पनि तल बग्छ। यसको उत्तरतर्फ [[काराकोरम]] श्रृङ्खलाको पश्चिमी अन्त्य रहेको छ।<ref>{{cite web |last1=Tenderini |first1=Mirella |title=Nanga Parbat The Killer Mountain |url=https://www.himalayanclub.org/hj/72/5/nanga-parbat/ |website=The Himalayan Club |publisher=The Himalayan Journal |access-date=27 August 2024}}</ref> ==प्रमुख विशेषताहरू== [[File:Rakhiot_Glacier_under_clouds.tiff|thumb|राखियोत हिमनदी, जुन हिमालको एक भागमा अवस्थित छ]] नङ्गा पर्वतको सबै दिशाहरूमा स्थानीय भूभागभन्दा अत्यधिक ठाडो उचाइ रहेको छ।<ref name="PeakList">[http://www.peaklist.org/spire/lists/world-25.html World Top 25 by Reduced Spire Measure]</ref> दक्षिणतर्फ, नङ्गा पर्वतको प्रायः विश्वकै सबैभन्दा अग्लो हिमाली भित्ता मानिने रूपल भित्ता रहेको छ, जुन यसको आधार क्षेत्रभन्दा ४,६०० मी (१५,१०० फिट) माथि उठेको छ।<ref name="readersnatural">{{Cite book|title=Natural Wonders of the World|publisher=Reader's Digest Association, Inc|year=1980|isbn=0-89577-087-3|editor-last1=Scheffel|editor-first1=Richard L.|location=US|pages=261|editor-last2=Wernet|editor-first2=Susan J.}}</ref> उत्तरतर्फ, अलि कम भिरालो र जटिल राखियोत भाग सिन्धु नदी उपत्यकाबाट चुचुरोसम्म मात्र २५ किमी (१६ माइल) को दुरीमा ७,००० मी (२३,००० फिट) उचाइसम्म उठेको छ, जुन पृथ्वीमा यति छोटो दुरीमा भएको सबैभन्दा ठूला १० उचाइ वृद्धिहरूमध्ये एक हो।<ref name="AJ_1932_Kunigk">{{cite journal |author=Kunigk, Herbert |year=1932 |title=The German-American Himalayan Expedition, 1932 |url=https://www.alpinejournal.org.uk/Contents/Contents_1932_files/AJ44%201932%20192-200%20Kunigk%20German%20American%20Himalayan%20Exped.pdf |journal=[[Alpine Journal]] |volume=5 |pages=192–200 |access-date=2020-04-30}}</ref> नङ्गा पर्वत पृथ्वीका ती दुई चुचुरोहरूमध्ये एक हो जुन विश्वका [[विश्वका अग्ला हिमालहरूको सूची|अग्ला हिमालहरू]] र [[सापेक्षित उचाइ अनुसार हिमालहरूको सूची|अत्यधिक सापेक्षित उचाइ भएका चुचुरोहरू]] दुवैको शीर्ष बीसभित्र पर्दछन्; जहाँ यसको क्रम क्रमशः नवौँ र चौधौँ स्थानमा रहेको छ। अर्को हिमाल [[सगरमाथा]] हो, जुन दुवै सूचीमा पहिलो स्थानमा छ। नङ्गा पर्वत सगरमाथापछि हिमालयको दोस्रो अत्यधिक सापेक्षित उचाइ भएको चुचुरो पनि हो। नङ्गा पर्वतका लागि मुख्य भन्ज्याङ [[कश्मीर उपत्यका]]मा रहेको [[जोजी ला]] हो, जसले यसलाई बाँकी हिमालय-काराकोरम श्रृङ्खलाका अग्ला चुचुरोहरूसँग जोड्दछ।<ref name="Pkbgr">{{cite web|title=Zoji La|url=http://www.peakbagger.com/KeyCol.aspx?pid=10603|access-date=28 March 2016}}</ref> [[तिब्बती पठार]]मा, नङ्गा पर्वत हिमालयको सुदूर-पश्चिमी चुचुरो हो भने [[नामचा बर्वा]]ले यसको पूर्वी अन्त्यलाई जनाउँछ। [[File:Nanga Parbat From KKH.jpg|thumb|[[काराकोरम राजमार्ग]]बाट देखिने नङ्गा पर्वत]] == टिप्पणीहरू ‍‍ == <references group="lower-alpha"/> == सन्दर्भ सामग्रीहरू ‍‍ == {{सन्दर्भसूची}} {{आठ-हजारी}} == बाह्य कडीहरू ‍‍ == *{{cite peakware|id=191|name=नङ्गा पर्वत}} {{Commonscat|Nanga Parbat|नङ्गा पर्वत}} [[श्रेणी:नङ्गा पर्वत| ]] [[श्रेणी:गिलगित बल्तिस्तानका हिमालहरू]] [[श्रेणी:हिमालयका आठ हजारीहरू]] [[श्रेणी:पाकिस्तानका हिमालहरू]] mzad8ix2kuqh6lmfwd15mv7bwuiezhb 0 47978 1370566 1365841 2026-08-20T10:09:28Z Bishaldev100 28807 /* खनिज सम्पदा */ 1370566 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates|date=October 2019}} {{Use Indian English|date=August 2017}} {{Infobox settlement | name = विदर्भ | other_name = | settlement_type = पूर्व राज्य र ऐतिहासिक क्षेत्र <!--Do not remove either without discussing on Talk Page--> | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | nickname = | image_map = India Vidarbha locator map.svg | map_alt = | map_caption = विदर्भ सहितको भारतको नक्सा रातोमा हाइलाइट गरिएको छ | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = | subdivision_type = देश | subdivision_name = [[भारत]] | subdivision_type1 = [[भारतका राज्य तथा केन्द्र शासित प्रदेशहरू|राज्य]] | subdivision_name1 = [[महाराष्ट्र]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body =[[Government of Maharashtra]] | unit_pref = Metric | area_footnotes = <ref name=autogenerated1>{{cite web|url=http://www.mh-31.com/nagpur/about-nagpur/nagpur-general/496-population-census-nagpur# |title=Population |date=31 March 2011 |access-date=6 April 2011}}</ref> | area_total_km2 = ९७३२१ | area_rank = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = २३,००३,१७९ | population_as_of = २०११ | population_footnotes = | population_density_km2 = auto | population_rank = | population_demonym = वैदर्भिया | demographics_type1 = भाषा | demographics1_title1 = आधिकारिक | demographics1_info1 = [[मराठी भाषा|मराठी]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = <!-- [[Postal Index Number|PIN]] --> | postal_code = | registration_plate = MH- | unemployment_rate = | blank1_name_sec1 = सबैभन्दा ठूलो सहर | blank1_info_sec1 = [[नागपुर]] | website = | footnotes = }} '''विदर्भ''' (उच्चारण: [ʋid̪əɾbʱə]) मध्य भारतको एक रियासत क्षेत्र थियो र अहिले नागपुर डिभिजन र अमरावती डिभिजन मिलेर भारतीय राज्य महाराष्ट्रको पूर्वी क्षेत्र हो। अमरावती डिभिजनको पूर्व नाम बेरार (मराठीमा वऱ्हाड) हो।<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=EFDVAAAAMAAJ&pg=RA1-PA131|title=Asian Review |year=1898 }}</ref><ref>Journal of the Royal Asiatic Society of Great Britain & Ireland By Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland—page-323</ref>यसले कुल क्षेत्रफलको 31.6% ओगटेको छ र महाराष्ट्रको कुल जनसंख्याको 21.3% ओगटेको छ।<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=EFDVAAAAMAAJ&pg=RA1-PA131|title=Asian Review |year=1898 }}</ref><ref>Journal of the Royal Asiatic Society of Great Britain & Ireland By Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland—page-323</ref>यसको उत्तरमा मध्य प्रदेश राज्य, पूर्वमा छत्तीसगढ, दक्षिणमा तेलंगाना र पश्चिममा महाराष्ट्रको मराठवाडा र उत्तर महाराष्ट्र क्षेत्रहरू छन्। मध्य भारतमा अवस्थित छ। विदर्भको सबैभन्दा ठूलो शहर नागपुर हो, त्यसपछि अमरावती, अकोला र चन्द्रपुर। बहुसंख्यक विदर्भियन मराठी भाषाको वऱ्हाडी र जादी बोली बोल्छन्।<ref>{{Cite web |url=http://www.buzzalive.com/lifestyle/travel/dialects-in-maharashtra/ |title=Archived copy |access-date=13 April 2017 |archive-date=23 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180623013041/http://www.buzzalive.com/lifestyle/travel/dialects-in-maharashtra/ |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180623013041/http://www.buzzalive.com/lifestyle/travel/dialects-in-maharashtra/ |date=23 June 2018 }}</ref> नागपुर क्षेत्र सुन्तला र कपास खेतीका लागि परिचित छ। विदर्भले महाराष्ट्रको खनिज स्रोतको दुई तिहाई र यसको वन स्रोतको तीन चौथाई ओगटेको छ, र शक्तिको शुद्ध उत्पादक हो।<ref>{{cite web | url=http://www.sindhindia.com/p/maharastra/nagpur/nagpur-urban/nagpur-urban | title=Nagpur (Urban) pincode - sindhindia }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170202234857/http://www.sindhindia.com/p/maharastra/nagpur/nagpur-urban/nagpur-urban |date=2 February 2017 }}</ref> यसको सम्पूर्ण इतिहासमा, विदर्भ भारतको बाँकी भाग भन्दा धेरै शान्त रह्यो, विशेष गरी साम्प्रदायिक समस्याहरूको समयमा। यद्यपि, त्यहाँ पर्याप्त गरिबी<ref>{{cite web|url=http://in.rediff.com/election/2004/oct/12vidarbha.htm |title=Vidarbha profile on rediff |publisher=In.rediff.com |date=12 October 2004 |access-date=22 September 2010}}</ref> र कुपोषण<ref>{{cite web |url=http://www.shramdeepindia.org.in/melghat.htm |title=WHO declares Melghat as India's most malnutrition-hit area |archive-url=https://web.archive.org/web/20070830070118/http://www.shramdeepindia.org.in/melghat.htm |archive-date=30 August 2007 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070830070118/http://www.shramdeepindia.org.in/melghat.htm |date=30 August 2007 }}</ref> छ। यो महाराष्ट्र को बाकी तुलना मा कम आर्थिक रूप देखि समृद्ध छ।<ref>{{cite web |url= http://www.iwmi.cgiar.org/iwmi-tata_html/PM2003/Schedule/IrrPov.htm |title= PM 2003 Schedule Irr Pov |access-date= 6 September 2007 |url-status= dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20071218124256/http://www.iwmi.cgiar.org/iwmi-tata_html/PM2003/Schedule/IrrPov.htm |archive-date= 18 December 2007 |author= Sanjiv Phansalkar |work= IWMI-TATA Water Policy Research Program }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071218124256/http://www.iwmi.cgiar.org/iwmi-tata_html/PM2003/Schedule/IrrPov.htm |date=18 December 2007 }}</ref>यस क्षेत्रका किसानहरूको जीवनस्तर समग्र भारतको तुलनामा कमजोर छ। एक दशकमा महाराष्ट्रमा 200,000 भन्दा बढी किसानहरूको आत्महत्या भएको छ, जसमध्ये 70% विदर्भ क्षेत्रका 11 जिल्लाहरूमा भएको छ।<ref>{{Cite news |url= http://www.hindu.com/2007/11/14/stories/2007111453091100.htm |archive-url= https://web.archive.org/web/20071116052924/http://www.hindu.com/2007/11/14/stories/2007111453091100.htm |url-status= dead |archive-date= 16 November 2007 |title= Opinion / News Analysis : Maharashtra: 'graveyard of farmers' |date= 14 November 2007 |work= The Hindu |location= Chennai, India }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071116052924/http://www.hindu.com/2007/11/14/stories/2007111453091100.htm |date=16 November 2007 }}</ref> महाराष्ट्र सरकारको कथित उपेक्षा र विदर्भमा अयोग्य राजनीतिक नेतृत्वको कारणले गर्दा भर्खरै छुट्टै विदर्भ राज्यको मागहरू भएका छन्। राजनैतिक र आर्थिक रूपमा महाराष्ट्रको बाँकी भागबाट अलग भएकोले, एक अलग राज्यको लागि आह्वानहरू प्रमुखतामा पुगे जब हालका वर्षहरूमा यस क्षेत्रका नेताहरूलाई अन्य राजनीतिक नेताहरूले किनारा लगाए।<ref>{{cite web |url= http://www.rediff.com/news/2004/aug/18inter.htm |title= Interview of Maharashtra Pradesh Congress Committee President-Mr. Ranjeet Deshmukh |work= Rediff.com |date=18 August 2004 |access-date= 22 September 2010}}</ref> राज्यको माग मुख्यतया राज्यको प्रमुख राजनीतिक दल शिवसेनाको विरोधका कारण पूरा भएको छैन।<ref>{{Cite news |url= http://www.hindu.com/2004/03/23/stories/2004032301361300.htm |archive-url= https://web.archive.org/web/20040623093743/http://www.hindu.com/2004/03/23/stories/2004032301361300.htm |url-status= dead |archive-date= 23 June 2004 |title= Very few takers for a separate State |date= 23 March 2004 |access-date= 22 September 2010 |work= The Hindu |location= Chennai, India }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040623093743/http://www.hindu.com/2004/03/23/stories/2004032301361300.htm |date=23 June 2004 }}</ref> ===इतिहास=== ==प्राचीन काल== विदर्भ सातवाहन साम्राज्य/आंध्र साम्राज्य (1 शताब्दी ईसा पूर्व - 2 शताब्दी ईस्वी) का हिस्सा थियो, जैसा कि पौनीमा सातवाहन सिक्का पाइन्छ।<ref>{{cite book|last1=Sarma|first1=Inguva Karthikeya|url=https://books.google.com/books?id=ilBmAAAAMAAJ&pg=PA38|title=Coinage of the Satavahana Empire|date=1980|publisher=Agam|page=38|quote=The latest site which contributed valuable numismatic evidence confirming, once and for all, ancient Vidarbha's early Satavahana affiliation is Pauni, in district Bhandara|language=en}}</ref> ==मध्ययुगीन काल== नागपुर बेरार सुबाहको राजधानी थियो, जुन मध्ययुगीन कालमा गुलशन-ए-बेरार भनेर चिनिन्थ्यो, खल्जीहरूको शासनदेखि मुगलहरू सम्म, ऐन-इ-अकबरी र आलमगीर नमाह अनुसार। [उद्धरण आवश्यक] 1724 मा। जब निजाम-उल-मुल्क असफ जाहले स्वतन्त्रता घोषणा गरे, मुगल सुबाहको रूपमा बेरारको अस्तित्व समाप्त भयो। यो (यद्यपि नाममात्र) हैदरावाद राज्य का एक हिस्सा बन्यो निजाम द्वारा शासित हैदरावाद, तेलंगानाको वर्तमान शहरमा आधारित। <ref>[https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/pager.html?objectid=DS405.1.I34_V07_375.gif Imperial Gazetteer of India, v. 7, p. 369] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210518202651/https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/pager.html?objectid=DS405.1.I34_V07_375.gif |date=18 May 2021 }}</ref> ==भूगोल== चिखलदरा विदर्भको एक मात्र हिल स्टेशन हो भंडारा जिल्ला नजिकै वैनगंगा नदी विदर्भ डेक्कन पठारको उत्तरी भागमा अवस्थित छ। पश्चिमी घाटको विपरीत, त्यहाँ कुनै प्रमुख पहाडी क्षेत्रहरू छैनन्। सतपुरा श्रृङ्खला मध्य प्रदेशको विदर्भ क्षेत्रको उत्तरमा अवस्थित छ। अमरावती जिल्लाको मेलघाट क्षेत्र सतपुरा रेंजको दक्षिणी भागमा छ। <ref>{{cite web |url=http://amravati.gov.in/htmldocs/melghat.htm |title= |website=amravati.gov.in |archive-url=https://web.archive.org/web/20080830010013/http://amravati.gov.in/htmldocs/melghat.htm |archive-date=30 August 2008}}</ref>66 मिलियन वर्ष पुरानो ज्वालामुखी डेक्कन ट्र्याप्सको भाग, विदर्भभरि ठूला बेसल्टिक चट्टानहरू अवस्थित छन्। भंडारा र गोंदिया जिल्ला पूर्णतया रूपान्तरित चट्टान र जलोदर द्वारा कब्जा गरिएको छ, महाराष्ट्र मा आफ्नो भूविज्ञान अद्वितीय बना।<ref>{{cite web|url=http://gondia.gov.in/htmldocs/phygon.html |title=Gondia geology |publisher=Gondia.gov.in |access-date=22 September 2010}}</ref> == प्रशासन == विदर्भ क्षेत्रमा ११ जिल्लाहरू दुई खण्डमा विभाजित छन् ([[अमरावती डिभिजन|अमरावती]] र [[नागपुर डिभिजन|नागपुर]]) {| class=wikitable style="text-align:left" width=570px |- ! Name of Division<br />(मुख्यालय) || जिल्लाहरु || Source |- | align = center | '''[[Amravati Division]]''' <br /> HQ=[[Amravati]] <br /> Districts=5 <br /> Talukas=56 || {{columns-list|colwidth=30em| *[[अमरावती जिल्ला|अमरावती]] *[[यवतमाल जिल्ला|यवतमाल]] *[[बुलढाणा जिल्ला|बुलढाणा]] *[[अकोला जिल्ला|अकोला]] *[[वाशीम जिल्ला|वाशीम]] }} | align = center | [http://amravatidivision.gov.in/ Division Website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080915084143/http://amravatidivision.gov.in/ |date=15 September 2008 }} |-bgcolor=#edf3fe | align = center | '''[[Nagpur Division]]''' <br /> HQ=[[Nagpur]] <br /> Districts=6 <br /> SubDivisions=31 <br /> Talukas=64 || {{columns-list|colwidth=30em| *[[नागपुर जिल्ला|नागपुर]] *[[वर्धा जिला|वर्धा]] *[[भण्डारा जिल्ला|Bभण्डारा]] *[[चन्द्रपुर जिल्ला|चन्द्रपुर]] *[[गडचिरोली जिल्ला|गडचिरोली]] *[[गोँदिया जिल्ला|गोँदिया]] }} | align = center | [http://nagpur.nic.in/divisionalcommissioner/htmlscripts/index.asp Division Website] |} प्रत्येक जिल्लामा एक कलेक्टरको कार्यालय छ जुन दैनिक प्रशासनको लागि जिम्मेवार छ। जिला कलेक्टर एक केन्द्रीय भारतीय सरकार IAS नियुक्त जो एक राज्य मा एक जिल्ला को शासन को प्रभारी छ।<ref>[http://www.maharashtra.gov.in/english/Districts%20List.php Districts Of Maharashtra] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20080112033302/http://www.maharashtra.gov.in/english/Districts%20List.php |date=12 January 2008 }}</ref> == जनसाङ्ख्यिकी == २०११ को भारतको जनगणना अनुसार विदर्भको कुल जनसंख्या {{formatnum:23003179}} छ।<ref>{{cite web|title=Vidarbha population 2011|url=http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/prov_results_paper2_mah.html}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- style="background:#f0f0ff;" ! '''District''' ! '''Male''' ! '''Female''' ! '''Total''' |- ! [[नागपुर जिल्ला|नागपुर]] | 2,388,558 | 2,264,613 | 4,653,171 |- ! [[अमरावती जिल्ला|अमरावती]] | 1,482,845 | 1,404,981 | 2,887,826 |- ! [[यवतमाल जिल्ला|यवतमाल]] | 1,425,593 | 1,349,864 | 2,775,457 |- ! [[वर्धा जिला|वर्धा]] | 665,925 | 630,232 | 1,296,157 |- ! [[वाशीम जिल्ला|वाशीम]] | 621,228 | 575,486 | 1,196,714 |- ! [[चन्द्रपुर जिल्ला|चन्द्रपुर]] | 1,120,316 | 1,073,946 | 2,194,262 |- ! [[अकोला जिल्ला|अकोला]] | 936,226 | 882,391 | 1,818,617 |- ! [[भण्डारा जिल्ला|भण्डारा]] | 604,371 | 594,439 | 1,198,810 |- ! [[बुलढाणा जिल्ला|बुलढाणा]] | 1,342,152 | 1,245,887 | 2,588,039 |- ! [[गडचिरोली जिल्ला|गडचिरोली]] | 542,813 | 528,982 | 1,071,795 |- ! [[गोँदिया जिल्ला|गोँदिया]] | 662,524 | 659,807 | 1,322,331 |} ===धर्म=== {{Pie chart |thumb = right |caption = Religion in Vidarbha (2011 census)<ref name="census_2011_religion">{{cite web |url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/C-01/DDW00C-01%20MDDS.XLS |title=Population by religious community - 2011 |publisher=Office of the Registrar General & Census Commissioner |work=[[2011 Census of India]] |access-date=25 August 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150825155850/http://www.censusindia.gov.in/2011census/C-01/DDW00C-01%20MDDS.XLS |archive-date=25 August 2015}}</ref> |label1 = [[Hinduism in Maharashtra|Hinduism]] |value1 = 76.91 |color1 = darkorange |label2 = [[Navayana|Buddhism]] |value2 = 13.08 |color2 = gold |label3 = [[Islam]] |value3 = 8.34 |color3 = Green |label4 = [[Jainism in Maharashtra|Jainism]] |value4 = 0.44 |color4 = maroon |label5 = [[Christianity in Maharashtra|Christianity]] |value5 = 0.34 |color5 = blue |label6 = [[Sikhism]] |value6 = 0.18 |color6 = yellow |label7 = Others |value7 = 0.62 |color7 = Grey |label8 = Non religious |value8 = 0.10 |color8 = Black }} विदर्भमा धर्म धार्मिक विश्वास र अभ्यासहरूको विविधताद्वारा विशेषता हो। विदर्भमा विश्वका छवटा प्रमुख धर्महरू छन्; अर्थात् हिन्दू, बौद्ध, इस्लाम, जैन, ईसाई र सिख धर्म। ड्र्यागन प्यालेस टेम्पल क्याम्प्टीमा रहेको बौद्ध मन्दिर हो 2011 को जनगणना अनुसार, हिन्दू धर्म कुल जनसंख्या को 76.91% मा राज्य मा प्रमुख धर्म थियो, जबकि बौद्धहरु को कुल जनसंख्या को 13.08 गठन गर्यो। विदर्भ महाराष्ट्र मा कुल बौद्ध को 45.91% के लिए खाते।<ref name="census_2011_religion"/> ===भाषा र संस्कृति=== <!-- Commented out: [[File:VCAstadiumnagpur.jpg|right|thumb|The Vidarbha Cricket Association Stadium in Nagpur]] --> होली, दिवाली र दसरा जस्ता हिन्दू पर्वहरू यस क्षेत्रभरि मनाइन्छ। <ref>{{cite web |url=http://gadchiroli.gov.in/people10.htm |title=People And Their Culture |publisher=Gadchiroli.gov.in |access-date=22 September 2010 |archive-date=21 July 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110721155714/http://gadchiroli.gov.in/people10.htm |url-status=dead }}</ref> {{Pie chart |caption = Languages of Vidarbha (2011) |label1 = [[Marathi language|Marathi]] |value1 = 73.72 |color1 = red |label2 = [[Hindi]] |value2 = 8.30 |color2 = orange |label3 = [[Urdu]] |value3 = 6.23 |color3 = green |label4 = [[Lambadi]] |value4 = 2.58 |color4 = khaki |label5 = [[Gondi language|Gondi]] |value5 = 1.83 |color5 = darkturquoise |label6 = [[Korku language|Korku]] |value6 = 1.10 |color6 = darkviolet |label7 = [[Telugu language|Telugu]] |value7 = 1.02 |color7 = blue |label8 = others |value8 = 5.22 |color8 = grey }} 2011 को जनगणना के अनुसार, जनसंख्याको 73.72% मराठी, 8.30% हिन्दी, 6.23% उर्दू, 2.58% लाम्बाडी, 1.83% गोंडी, 1.10% कोर्कु र 1.02% तेलुगु आफ्नो पहिलो भाषाको रूपमा बोल्छन्।<ref>[http://www.censusindia.gov.in/2011census/C-16.html 2011 Census of India, Population By Mother Tongue]</ref> नागपुर केन्द्रीय संग्रहालय (eest. 1863) मुख्य रूप विदर्भ बाट हो कि संग्रह को रखरखाव।<ref>[http://www.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/FINAL_GAZETTEE/edu1.html Nagpur District Gazetteer] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20080422001048/http://www.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/FINAL_GAZETTEE/edu1.html |date=22 April 2008 }}</ref> ===अर्थतन्त्र=== नागपुर विदर्भको सबैभन्दा ठूलो आर्थिक केन्द्र हो नागपुर व्यापार र स्वास्थ्य सेवाको लागि केन्द्र हो। अमरावती चलचित्र वितरक र कपडा बजारका लागि परिचित छ। यवतमाल एक कपास सहर हो र कपासको निर्यातक हो। रेमण्ड युको डेनिम प्रा. Ltd. यवतमाल अवस्थित छ । चन्द्रपुरमा थर्मल पावर स्टेशन छ जुन भारतको सबैभन्दा ठूलो मध्ये एक हो र कागज (BILT बल्लारपुर), स्टील (स्टील अथोरिटी अफ इन्डियाबाट एमईएल), सिमेन्ट उद्योगहरू (अल्ट्राटेक सिमेन्ट, अम्बुजा सिमेन्ट, एसीसी लिमिटेड, माणिकगढ जस्ता केही अन्य भारी उद्योगहरू छन्। सिमेन्ट, मुरली सिमेन्ट) र धेरै कोइला खानी। <ref>{{cite web |url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2008-12-24/news/27722689_1_nagpur-growth-nucleus-second-greenest-city |title=Nagpur – Growth Nucleus of India |publisher=economictimes.indiatimes.com |date=24 December 2008 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160714065339/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2008-12-24/news/27722689_1_nagpur-growth-nucleus-second-greenest-city |date=14 July 2016 }}</ref> मिहान (बहु मोडल अन्तर्राष्ट्रिय कार्गो हब र नागपुर एयरपोर्ट) एक अन्तर्राष्ट्रिय कार्गो हब हो।<ref name="aboutmadc">{{cite web |url=http://www.madcindia.org/aboutmadc.htm |title=Maharashtra Airport Development Company Limited |access-date=14 May 2008 |work=madcindia.org |publisher=madcindia.org |archive-url=https://web.archive.org/web/20080510173353/http://www.madcindia.org/aboutmadc.htm |archive-date=10 May 2008 |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080510173353/http://www.madcindia.org/aboutmadc.htm |date=10 May 2008 }}</ref><ref name="factsheet">{{cite web|url=http://pibarchive.nic.in/archieve/factsheet/2005/fscivil2005.pdf|title=Maharashtra Airport Development Company Limited|access-date=29 January 2008|publisher=Press Information Bureau and Ministry of Civil Aviation}}</ref> मिहान दक्षिण-पूर्वी एशिया र मध्य-पूर्वबाट आउने भारी कार्गो ह्यान्डल गर्ने हो। यस परियोजनाले सूचना-प्रविधि कम्पनीहरूको लागि<ref name="biggest_development_project">{{Cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2007-05-22/nagpur/27875804_1_mihan-health-city-r-c-sinha|archive-url=https://web.archive.org/web/20120314133754/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2007-05-22/nagpur/27875804_1_mihan-health-city-r-c-sinha|url-status=dead|archive-date=14 March 2012|title=Mihan is biggest development|access-date=22 May 2007|work=[[The Times of India]]|date=22 May 2007}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120314133754/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2007-05-22/nagpur/27875804_1_mihan-health-city-r-c-sinha |date=14 March 2012 }}</ref>₹ 100 बिलियन (US$ 1.3 बिलियन) विशेष आर्थिक क्षेत्र (SEZ)<ref name="Nagpur container depot fastest growing in India, Nagpur ATR busiest in India, Trains going through Nagpur, National Highways through Nagpur, Nagpur SEZ stats, Land prices in Ramdaspeth etc./"> {{cite web|url=http://www.indianexpress.com/story/3713.html|title=Nagpur stakes claim to lead boomtown pack|work=The Indian Express|access-date=June 1, 2006|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070929125003/http://www.indianexpress.com/story/3713.html|archive-date=29 September 2007}}</ref> पनि समावेश गर्दछ। ===कृषि=== विदर्भ क्षेत्रको खेतबारी भर्खरै किसानहरूले आत्महत्या गर्नेहरूको संख्याका कारण विदर्भ बदनाम भएको छ। 1 जुलाई 2006 मा भारतका प्रधानमन्त्री मनमोहन सिंहले विदर्भका लागि ₹ 3,750-करोड (37.5 बिलियन रुपैयाँ) राहत प्याकेज घोषणा गरे।<ref>[https://web.archive.org/web/20071218211400/http://pmindia.nic.in/prelease/pcontent.asp?id=466 relief package for Vidarbha]</ref> प्याकेजले यस क्षेत्रका छ जिल्लाका कृषकहरूलाई मद्दत गर्ने उद्देश्य राखेको छ। यद्यपि प्याकेजलाई अधिकांश वित्तीय पण्डितहरूले स्वागत गरेनन् र पत्रकार पी साईनाथले द हिन्दूमा लेखे कि प्याकेज असफल हुने निश्चित थियो। प्याकेज र सरकारले घोटालामा संलग्न 400 भन्दा बढी अधिकारीहरूलाई निलम्बन गर्ने विचार गरेको अधिकांश अधिकारीहरू बीच भ्रष्टाचार भेटियो।<ref>{{cite web|first=P|last=Sainath|url=http://www.indiatogether.org/2006/jul/psa-package.htm |title=Politics of packages, packaging of politics |publisher=Indiatogether.org |date=16 July 2006 |access-date=22 September 2010}}</ref> ===खनिज सम्पदा=== नागपुर, अमरावती, यवतमाल, चन्द्रपुर, गडचिरोली, भंडारा मुख्य खनिज बेल्ट हो, जसमा कोइला र म्यांगनीज प्रमुख खनिजहरू छन्। चन्द्रपुर जिल्ला महाराष्ट्र को सबै खनिज उत्पादन को 29% योगदान गर्दछ।<ref>{{cite web |url=http://chanda.nic.in/htmldocs/geology.html |title=Demography |publisher=Chanda.nic.in |access-date=22 September 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111003060401/http://chanda.nic.in/htmldocs/geology.html |archive-date=3 October 2011 |url-status=dead }}</ref> फलाम [[धाउ|अयस्क]] र चूना ढुङ्गा सम्भावित खनन स्रोतको रूपमा चिनिन्छन्।<ref>[http://www.maharashtra.gov.in/english/community/community_geo_profileShow.php#resource "Maharashtra Resources"] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070930030242/http://www.maharashtra.gov.in/english/community/community_geo_profileShow.php#resource |date=30 September 2007 }}</ref> ===उद्योग=== नागपुर, अमरावती, अकोला, यवतमाल, वर्धा र चन्द्रपुर विदर्भ resp मा ठूलो औद्योगिक केन्द्र हो। बल्लारपुर इंडस्ट्रीज, भारतको सबैभन्दा ठूलो निर्माता र कागजको निर्यातक चन्द्रपुर जिल्लामा अवस्थित छ। [३१] ===खेलकुद=== विदर्भ क्रिकेट संघ स्टेडियम, जामठा, नागपुर क्रिकेट यस क्षेत्रको सबैभन्दा लोकप्रिय खेल हो र नागपुरको विदर्भ क्रिकेट एसोसिएशन ग्राउण्ड (VCA) ले अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट खेलहरू आयोजना गरेको छ।<ref>{{cite web |url=http://content-www.cricinfo.com/ci/content/grounded/58344.html |title=Vidarbha Cricket Association Ground profile |publisher=[[Cricinfo]] |access-date=12 November 2012 }}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> यो विदर्भ क्रिकेट एसोसिएशन स्टेडियम,<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/indian-domestic-2011/content/ground/375326.html |title=Vidarbha Cricket Association Stadiumprofile |publisher=[[Cricinfo]] |access-date=12 November 2012}}</ref> द्वारा 2008 जाम्था मा निर्मित द्वारा हटाइयो। ===पर्यटन=== ताडोबा अन्धारी टाइगर रिजर्भ जङ्गल सफारीका लागि आन्तरिक तथा बाह्य पर्यटकको बीचमा लोकप्रिय छ विदर्भको पूर्वी क्षेत्रमा महाराष्ट्रको सबैभन्दा पुरानो राष्ट्रिय निकुञ्ज, ताडोबा अंधारी टाइगर रिजर्व,<ref>{{cite web |url=http://projecttiger.nic.in/tadoba.htm |title=Tadoba Tiger Reserve |publisher=Projecttiger.nic.in |access-date=22 September 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120224040201/http://projecttiger.nic.in/tadoba.htm |archive-date=24 February 2012 }}</ref> भारतको ३९ परियोजना टाइगर रिजर्वहरू मध्ये एक छ।<ref>{{cite web |url=http://projecttiger.nic.in/map.htm |title=Online Map |publisher=Projecttiger.nic.in |access-date=22 September 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110105220216/http://projecttiger.nic.in/map.htm |archive-date=5 January 2011 |url-status=dead }}</ref> टिपेश्वर वन्यजन्तु अभयारण्यमा बाघको संख्या धेरै छ। शेगाउँ एक प्रसिद्ध तीर्थस्थल हो जुन हिन्दू संत गजानन महाराजलाई श्रेय दिइएको छ जो शेगाउँमा बस्थे र महाराष्ट्रभर पूजा गरिन्छ। अमरावती जिल्लाको चिखलदरा विदर्भको एक मात्र हिल स्टेशन हो। ===राजनीति=== लोकसभामा प्रतिनिधित्व राष्ट्रिय स्तरमा विदर्भको प्रतिनिधित्व १० लोकसभा सीटहरूद्वारा गरिन्छ। सबैभन्दा बढी जनघनत्व भएको नागपुर जिल्लालाई २ लोकसभा सीट, नागपुर र रामटेकमा विभाजन गरिएको छ, जबकि चिमुर र गडचिरोली जस्ता कम जनघनत्व भएका जिल्लाहरूलाई एकसाथ जोडिएको छ। यवतमाल-वाशिम विदर्भको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण सीटहरू मध्ये एक हो, किनकि यसले 2 जिल्ला सदरमुकामहरू समावेश गर्दछ। रामटेक र अमरावती सीटहरू अनुसूचित जाति उम्मेद्वारहरूका लागि आरक्षित छन्, जबकि गडचिरोली-चिमुर अनुसूचित जनजातिहरूका लागि आरक्षित छन्। <ref>{{cite web|url=http://www.eci.gov.in/election_maps/Results/PC/S13/S13_PC.jpg |title=Archived copy |access-date=21 January 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070711221400/http://www.eci.gov.in/election_maps/Results/PC/S13/S13_PC.jpg |archive-date=11 July 2007 }}</ref> ===विधान सभामा प्रतिनिधित्व=== विदर्भ राज्य स्तर मा 62 विधानसभा सीटहरु द्वारा प्रतिनिधित्व छ। नागपुरमा 6 क्षेत्रहरूमा विभाजित शहरको साथ विधानसभा सीटहरूको सघनता छ। अमरावती, अकोला र यवतमाल महाराष्ट्रका केही महत्त्वपूर्ण सीटहरू हुन्। केही सिटहरू अनुसूचित जनजातिका उम्मेद्वारहरूका लागि आरक्षित छन्, जबकि अन्य सबैका लागि खुला छन्। यवतमाल जिल्लाको पुसद सीट पनि महत्त्वपूर्ण छ किनकि यसले महाराष्ट्रलाई 2 मुख्यमन्त्रीहरू दिएको छ। <ref>{{cite web|url=http://www.eci.gov.in/election_maps/Results/AC/S13/S13_AC.jpg |title=Archived copy |access-date=21 January 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090304114803/http://www.eci.gov.in/election_maps/Results/AC/S13/S13_AC.jpg |archive-date=4 March 2009 }}</ref> ===पृथक राज्य आन्दोलन=== मुख्य लेख: विदर्भ आन्दोलन राजनीतिज्ञ र अर्थशास्त्री डा. श्रीकान्त जिचकारले महाराष्ट्रबाट विदर्भ विभाजनको विरोध गर्दै यो दिगो नभएको विश्वास व्यक्त गरे: "विदर्भलाई छुट्याइयो भने, नयाँ राज्य सञ्चालन गर्न हामीसँग पहिलो दिनदेखि कोष हुनेछैन। यस क्षेत्रको हिस्सा घाटाको बोझमा छ। र एकाधिकार कपास खरिद योजना, रोजगार प्रत्याभूति योजना र त्यस्ता गतिविधिहरू तत्काल बन्द हुनेछ किनभने हामीसँग तलब तिर्न पैसा छैन।" उनले उल्लेख गरे कि उपलब्ध प्राकृतिक स्रोतहरूबाट आयले मुम्बईको सब्सिडीलाई सन्तुलनमा राख्न सक्दैन, र मुम्बईको सहयोग कुनै पनि विकासको लागि अत्यावश्यक थियो-मराठी-भाषी राज्य विभाजनको सामाजिक जोखिमको अतिरिक्त।<ref>{{cite web|url=http://www.thehindu.com/2000/09/09/stories/0209000g.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20160107121747/http://www.thehindu.com/2000/09/09/stories/0209000g.htm |url-status=dead |archive-date=7 January 2016 |work=The Hindu |title=Vidarbha not viable economically |date=9 September 2000}}</ref> ===यो पनि हेर्नुहोस्=== *देहनी लिफ्ट सिंचाई योजना *विदर्भका शहरहरूको सूची *मराठा राजवंश र राज्यहरूको सूची *मानव विकास मिशन *भारतको प्रस्तावित राज्य र क्षेत्रहरू ==References== {{Reflist|30em}} ==External links== {{Commons category}} * [http://vidarbhaenv.blogspot.in/ Article regarding environment of Vidarbha by Dr. Heda] * [http://www.tigertrails.in Tigertrails] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210116031846/http://tigertrails.in/ |date=16 January 2021 }} *[https://tadoba-national-park-booking.com/ National Park In Vidarbha] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220816081756/https://tadoba-national-park-booking.com/ |date=16 August 2022 }} * {{Cite EB1911|wstitle=Berar |volume=3 |page=763}} This details the history of the province up to 1903, and itself cites {{Citation|title=Imperial Gazetteer of India}} (Oxford, 1908) {{Coord missing|Maharashtra}} {{Maharashtra|logo=yes}} {{Vidarbha}} {{Godavari basin}} {{Proposed states and territories of India}} [[Category:Vidarbha| ]] [[Category:Regions of India]] [[Category:Regions of Maharashtra]] [[Category:Proposed states and union territories of India]] [[श्रेणी:भारतका क्षेत्रहरू]] {{महाराष्ट्र}} }} {{substub}} {{Commonscat|Vidarbha}} 8ypdgvo39c03xawlyjcbuab6wd15f7q 0 88712 1370561 1319968 2026-08-20T10:06:11Z Bishaldev100 28807 /* कृषि तथा खनिज */ 1370561 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = जबलपुर | other_name = | settlement_type = [[नगर]] | image_skyline = Jabalpur udit.jpg | image_caption = | map_caption = Location of Jabalpur in India | pushpin_map = India Madhya Pradesh#India | pushpin_label_position = left | latd = 23 | latm = 10| lats = | latNS = N | longd = 79 | longm = 56| longs = | longEW = E | coordinates_display = inline,title | subdivision_type = देश | subdivision_name = {{flag|भारत}} | subdivision_type1 = राज्य | subdivision_name1 = [[मध्य प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[:en:List of districts of India|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[जबलपुर जिल्ला|जबलपुर]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | area_total_km2 = 374 | elevation_footnotes = | elevation_m = 412 | population_total = 1,081,677 | population_as_of = 2011 | population_rank = [[:en:List of most populous cities in India|४०औ]] | population_density_km2 = 478 | population_metro = 1,267,564 | population_blank1_title = Metro rank | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | blank2_info_sec1 = 79.13% | website = {{URL|www.jabalpur.nic.in}}<br />{{URL|www.jmcjabalpur.org}} | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-MP]] | footnotes = }} '''जबलपुर''' [[भारत]]को [[मध्य प्रदेश|मध्यप्रदेश]] [[प्रदेश|राज्य ]]को एक शहर हो । यहाँ [[मध्य प्रदेश उच्च न्यायालय]] तथा राज्य विज्ञान संस्थान छ । यसलाई मध्यप्रदेशको संस्कारधानी पनि भनिन्छ । थलसेनाको छावनी बाहेक यहाँ भारतीय आयुध निर्माणिहरूको कारखाना तथा पश्चिम-मध्य रेलवेको मुख्यालय पनि छ । == इतिहास == पुराणहरू अनुसार यस शहरको नाम पहिला जबालिपुरम् थियो, किनकि यसको सम्बन्ध महर्षि जाबालिसङ जोडिन्छ, जसको बारेमा भनिन्छ कि उनी यहीं निवास गर्थे । सन् १७८१ पछि नै मराठहरूको मुख्यालयको रूपमा चुनिएपछि यस नगरको सत्ता बढ्यो, पछि यह यो सागर र नर्मदा क्षेत्रहरूको ब्रिटिश कमीशनको मुख्यालय बनाइयो । यहाँ १८६४ मा नगरपालिकाको गठन भएको थियो । एक पहाडीमा मदन महल स्थित छ, जुन लगभग ११०० ई. मा राजा मदन सिंह द्वारा निर्माण गरिएको एक पुराना गोल्ड महल हो । यसको ठीक पश्चिममा गढ छ, जुन १५औ शताब्दीको चार स्वतन्त्र गोल्ड राज्यहरूको प्रमुख नगर थियो । भेडाघाट, ग्वारीघाट र जबलपुरबाट प्राप्त जीवाश्महरूबाट सङ्केत मिल्छ कि यो प्रागैतिहासिक कालको पुरापाषाण युगको मानिसको निवास स्थान थियो । मदन महल, नगरमा स्थित धेरै ताल र गोल्ड राजाहरू द्वारा निर्माण गरिएको केहि मन्दिर यस स्थानको प्राचीन महिमाको जानकारी जिन्छ । यस क्षेत्रमा केहि बौद्ध, हिन्दू र जैन भग्नावशेष पनि छन् । भनिन्छ कि जबलपुरमा स्थ‍ित ५२ प्राचीन ताल तलैयाहरूले यहॉको पहचानलाई बढाउछम् । यसमध्ये अब केहि तालाब शेष बचेका छन् तर ती प्राचीन ताल तलैयाहरूको नाम अझै सम्म प्रचलित छ । जसमध्ये केहि निम्न छन्; अधारताल, रानीताल, चेरीताल, हनुमानताल, फूटाताल, मढाताल, हाथीताल, सूपाताल, देवताल, कोलाताल, बघाताल, ठाकुरताल, गुलौआ ताल, माढोताल, मठाताल, सुआताल, खम्बताल, गोकलपुर तालाब, शाहीतालाब, महानद्दा तालाब, उखरी तालाब, कदम तलैया, भानतलैया, श्रीनाथको तलैया, तिलकभूमि तलैया, बैनीसिंहको तलैया, तीनतलैया, लोको तलैया, ककरैया तलैया, जूडीतलैया, गङ्गासागर, संग्रामसागरम जबलपुर [[भेडाघाट]] मार्गमा स्थित त्रिपुर सुन्दरी मन्दिर, हथियागढ संस्कृतको कवि [[राजशेखर]]सङ सम्बन्धित छ । == भौगोलिक स्थिति == विन्ध्य पर्वत श्रृंखलामा स्थित यो नगर पवित्र [[नर्मदा नदी]]को तटरमा स्थित छ । जबलपुर भारतको प्रमुख शहरहरू [[नयाँ दिल्ली|दिल्ली]] तथा [[मुम्बई]]सङ हवाई मार्गद्वारा जोडिएको छ । == जनसङ्ख्या == २००१ को जनगणना अनुसार जबलपुर नगर निगम क्षेत्रको जनसङ्ख्या ९,५१,४६९ छ, जबलपुर छावनी क्षेत्रको जनसङ्ख्या ६६,४८२ र जबलपुर जिल्लको कुल जनसङ्ख्या २१,६७,४६९ छ । == उद्योग तथा व्यापार == यो नगर सामरिक दृष्टिबाट पनि महत्त्वपूर्ण छ, यहाँ तोपगाडी बनाउनेको केन्द्रीय कारखाना शस्त्र निर्माण कारखाना र एक शस्त्रागार स्थित छ । यहाँको प्रमुख उद्योगहरूमा खाद्य प्रसंस्करण, आरा मिल र विभिन्न निर्माण शामिल छन् । == कृषि तथा खनिज == यसको आसपासको क्षेत्रहरूमा नर्मदा नदी घाटीको पश्चिमी छोरमा स्थित एक अत्यधिक उपजाऊ, गेहूँको खेती वाला इलाका हवेली शामिल छ । चामल, ज्वार चना र तिलहन आसपासको क्षेत्रहरूको अन्य महत्त्वपूर्ण फसलहरू हुन् । यहाँ लौह [[धाउ|अयस्क]], चूना-पत्थर बोक्साइट, चिकनी माटो, अग्निसह माटो, शैलकड़ी, फेल्सपार, मेन्गनीज र गेरूको व्यापक पैमानेमा खनन हुन्छ । == शिक्षा == यस शहरमा पांच विश्वविद्यालय छन् - * रानी दुर्गावती विश्वविद्यालय * जवाहरलाल नेहरू कृषि विश्वविद्यालय * महर्षि महेश योगी वैदिक विश्वविद्यालय * मध्य प्रदेश आयुर्विज्ञान विश्वविद्यालय * पशु चिकित्सा विश्वविद्यालय === चिकित्सा महाविद्यालय === * नेताजी सुभाष चन्द्र बोस चिकित्सा महाविद्यालय * पशु चिकित्सा महाविद्यालय === आभियान्त्रिकी महाविद्यालय === * पी.डी.पी.एम. भारतीय सूचना प्रौद्योगिकी, अभिकल्पन एवं विनिर्माण संस्थान * शासकीय आभियान्त्रिकी महाविद्यालय * हितकारिणी प्रौद्योगिकी तथा आभियान्त्रिकी महाविद्यालय === कृषि महाविद्यालय === * जबलपुर कृषि महाविद्यालय == प्रसिद्ध स्थल == [[चित्र:Bedhaghat.jpg|right|thumb|300px|भेडाघाट]] [[चित्र:Hanumantal.jpg|right|thumb|300px|हनुमान ताल बडा जैन मन्दिर]] [[चित्र:Madanmahal udit.jpg|right|thumb|300px|मदन महल]] === मन्दिर === * [[त्रिपुर सुन्दरी मन्दिर]] * बाजना मठ * [[गुप्तेश्वर मन्दिर]] === घाट === * [[भेडाघाट]] * तिलवारा घाट * जिलहरी घाट * ग्वारीघाट * उमा घाट * खारी घाट * लम्हेटा घाट * सिध्दघाट * दरोगा घाट * सरस्वती घाट * झांसीघाट * गौरैयाघाट * घाट पिंडरई * भि‍टौली घाट * जमतरा घाट * नन्द‍िकेश्वर घाट ==यो पनि हेर्नुहोस्== {{Million-plus agglomerations in India}} [[श्रेणी:भारतका महानगरहरू]] 4o2u9hx8777w7821e8ozw6yeqpdtrid 0 97511 1370495 1324315 2026-08-19T12:36:35Z Bishaldev100 28807 1370495 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder |name = निकिता ख्रुस्चेभ<br />Никита Хрущёв |image = Bundesarchiv Bild 183-B0628-0015-035, Nikita S. Chruchstschow.jpg|250px|alt=A portrait shot of an older, bald man with bifocal glasses. He is wearing a blazer over a collared shirt and tie. In his hands, he is holding a set of papers. |nationality = सोभियती |ethnicity = [[रूस]] |religion = [[नास्तिक]] |order = सोभियत सङ्घको कम्युनिस्ट पार्टीका प्रथम सचिव |term_start = १४ सेप्टेम्बर १९५३ |term_end = १४ अक्टोबर १९६४ |premier = गिओर्गी मलेनकभ<br />निकोलाई बुलगानिन<br />निज |president = क्लिमेन्ट भरोसिलभ<br />[[लिओनिद ब्रेजनेभ]]<br />आनास्तास मिकोयमन |predecessor = [[जोसेफ स्टालिन|जोसेफ स्तालिन]] |successor = [[लियोनिद ब्रेझनेभ]] |birth_date = {{birth date|mf=yes|1894|4|15|mf=y}} |birth_place = रूसी साम्राज्य |death_date = {{Birth date and age|mf=yes|1971|9|11|1894|4|15}} |death_place = [[मस्को]], रूस, [[सोभियत सङ्घ]] |spouse = जोफ्रोसिनिया ख्रुस्चेभ (सन् १९१६–१९१९, मृत्यु)<br />मारुसिया ख्रुस्चेभ (सन् १९२२, छुटिएको)<br />निना ख्रुस्चेभ (सन् १९२३–१९७१) |party = [[सोभियत सङ्घको कम्युनिस्ट पार्टी]] |vicepresident = |order2 = सोभियत सङ्घको मन्त्री परिषद्को प्रधानगण |1blankname2 = |1namedata2 = फ्रल कोजलभ<br />आलेक्सी कोसिगिन<br/>दिमित्री आस्तिनोभ<br />लाजार कागानोभिच<br>/आनास्तास मिकोयान |term_start2 = २७ मार्च १९५८ |term_end2 = १४ अक्टोबर १०६४ |predecessor2 = निकोलाई बुलगानिन |successor2 = आलेक्सी कोसेगिन |order3 = |term_start3 = २७ फेब्रुअरी १९५६ |term_end3 = १६ नोभेम्बर १९६४ |predecessor3 = |successor3 = [[लिओनिद ब्रेजनेभ]] |deputy3 = आन्द्रे किरिलेङ्को |signature = Nikita Khrushchev Signature2.svg |signature_alt = A scrawled "Н Хрущёв" }} '''निकिता सरगेयेभिच ख्रुस्चेभ''' (रूसी: Никита Сергеевич Хрущёв, जन्म : १५ अप्रिल १८९४, मृत्यु:११ सेप्टेम्बर १९७१)<ref>{{cite book|author1=Maier, Simon|author2=Kourdi, Jeremy|title=The 100: Insights and lessons from 100 of the greatest speakers and speeches ever delivered|url=https://books.google.com/books?id=HcSIAAAAQBAJ&pg=PA154|date=2011|publisher=Marshall Cavendish International Asia Pte Ltd|isbn=978-981-4312-47-9|page=154}}</ref> [[शीतयुद्ध|शीत युद्ध]] को समयमा [[सोभियत सङ्घ|सोभियत सङ्घ]]का सर्वोच्च नेता थिए। १९५० को दशकमा ख्रुश्चेभले [[स्वेज सङ्कट]], [[स्पुतनिक-१|स्पुतनिक]]को प्रक्षेपण, १९५७ को सिरियाली सङ्कट, [[१९६० यू-२ घटना|१९६० को यू -२ घटना]] जस्ता ठूला विजयहरूका लागि  कडा समर्थन पाएका थिए। सन् १९६० को दशकको सुरुतिर, ख्रुश्चेभको नीतिहरूमा कमजोरीहरू र [[क्युबा क्षेप्यास्त्र सङ्कट]]लाई सम्हाल्ने उनको तरिकाको कारणले उनको लोकप्रियतामा ह्रास आउन सुरु भएको थियो। यसले उनका सम्भावित प्रतिद्वन्द्वीहरूलाई उत्साहित तुल्याएको थियो जो पछि क्रमशः शक्तिमा आउँदै अक्टोबर १९६४ मा उनलाई हटाएका थिए। यद्यपि, उनले सोभियत [[सोभियत सङ्घ]]को अघिल्ला शक्ति सङ्घर्षको जस्तो घातक नियती भोग्नु परेन। ख्रुश्चेभको मृत्युु सन् १९७१ मा [[हृदयघात]]बाट भएको थियो। == सोभियत सङ्घका नेता == === आन्तरिक नीति === ==== नीति कार्यक्रम ==== सन् १९५३ मा [[जोसेफ स्टालिन|स्टालिन]]को मृत्युपछि [[सोभियत सङ्घ]]को नेतृत्व सम्हाल्न निकिता ख्रुश्चेभ आएका थिए। उनले स्टालिनको सबभन्दा कठोर​ तानाशाही नीतिहरूलाई उल्टाई दिएका थिए। उनले सर्वहारा वर्गको पार्टी [[सोभियत कम्युनिस्ट पार्टी]] र [[सर्वहारावर्गको अधिनायकत्व|सर्वहारा वर्गको अधिनायकत्व]]को सोभियत राज्यसत्तालाई नयाँ अवधारणामा बदलेका थिए। उनले सम्पूर्ण जनताको पार्टी र राज्यसत्ताको अवधारणालाई अगाडि ल्याएका थिए। यो क्रमलाई १९७१ मा ख्रुश्चेभको मृत्यु पश्चात् सत्तामा आएका ब्रेझनेभले झन अगाडि बढाएका थिए। ==== कृषि नीति ==== सन् १९४० को दशक देखि नै, ख्रुश्चेभले सोभियत सङ्घमा मकै खेतिको बारेमा वकालत गरेका थिए। {{sfn|Taubman|2003|p=374}} उनले युक्रेनमा मकै संस्थानको स्थापना गरेका थिए र भर्जिन ल्यान्डमा हजारौँ हेक्टर जमिनमा मकै खेति गर्नको लागि उनले आदेश दिए।{{sfn|Carlson|2009|p=205}} ==== अन्तरिक्ष अनुसन्धान ==== [[चित्र:RIAN_archive_159271_Nikita_Khrushchev,_Valentina_Tereshkova,_Pavel_Popovich_and_Yury_Gagarin_at_Lenin_Mausoleum.jpg|left|thumb|[[युरी गागरिन]], [[पाभेल पोपोभिच]], [[भ्यालेन्तिना तेरेस्कोभा|तेरेस्कोभा]], र [[निकिता ख्रुश्चेभ]], [[लेनिन स्मारक]] २२ जुन १९६३ ]] सोभियत सङ्घ अन्तरिक्ष अनुसन्धानमा सबभन्दा अगाडि निक्लिएको थियो। सन् १९५७ मा उनले विश्वको सबभन्दा पहिलो कृत्रिम उपग्रह [[स्पुतनिक-१|स्पुतनिक]] पृथ्वीको आसपास कक्षामा पुर्‍याएका थिए। सन् १९६१ मा सोभियत वायु-सैनिक [[युरी गागरिन]] पृथ्वीबाट माथि अन्तरिक्षमा पुग्ने सबभन्दा पहिलो मानव बनेका थिए। === विदेश नीति === १९५० देखि १९५३ सम्म ख्रुश्चेभले [[जोसेफ स्टालिन|स्टालिन]]को विदेश नीतिलाई नजिकबाट अवलोकन र मूल्याङ्कन गर्न सक्षम थिए। ख्रुश्चेभले सम्पूर्ण [[शीतयुद्ध]]लाई स्टालिनको तर्फबाट गम्भीर गल्ती मानेका थिए। लामो अवधिमा, यसले नाटोसँग अनावश्यक र महँगो सैन्य संघर्ष सिर्जना गर्‍यो। यसले तटस्थ विकासशील संसारबाट ध्यान हट्यो, जहाँ प्रगति गर्न सकिन्छ, र यसले मस्कोको पूर्वी युरोपेली सहयोगीसँगको सम्बन्धलाई कमजोर बनायो। मूलतः ख्रुश्चेभ स्टालिन वा मोलोटोभको तुलनामा भविष्यको बारेमा धेरै आशावादी थिए, र एक अन्तर्राष्ट्रियवादी थिए। ==== यू-२ र बर्लिन सङ्कट ==== {{मुख्य|१९६० यू-२ घटना|बर्लिन सङ्कट, १९६१}} ==== क्युबा क्षेप्यास्त्र सङ्कट ==== {{main|क्युबा क्षेप्यास्त्र सङ्कट}}[[क्युबा क्षेप्यास्त्र सङ्कट]] संयुक्त राज्य अमेरिका र सोभियत सङ्घ बीच [[शीतयुद्ध|शीत युद्ध]]को सबैभन्दा खतरनाक बिन्दू थियो। सन् १९६२ मा क्यूबा क्षेप्यास्त्र सङ्कटमा अमेरिका र सोभियत सङ्घको बीच धेरै गम्भीर तनाव सृजना भएको थियो र उनीहरू परमाणु प्रलयको अबस्थामा पुगेका थिए तर कुनै तरिकाले यो सङ्कट टरेको थियो। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== {{Navboxes | title = निकिता ख्रुश्चेभसँग सम्बन्धित लेखहरू | state = collapsed | list1 = {{Cold War}} {{ढाँचा:टाइम वर्ष व्यक्ति}} }} [[श्रेणी:कम्युनिष्ट शासक]] [[श्रेणी:शीत युद्धकालीन व्यक्तिहरू]] [[श्रेणी:निकिता ख्रुश्चेभ| ]] e61mbtbqvzazbz5zqny4dha85p8sfyy 1370496 1370495 2026-08-19T12:37:11Z Bishaldev100 28807 /* सोभियत सङ्घका नेता */ 1370496 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder |name = निकिता ख्रुस्चेभ<br />Никита Хрущёв |image = Bundesarchiv Bild 183-B0628-0015-035, Nikita S. Chruchstschow.jpg|250px|alt=A portrait shot of an older, bald man with bifocal glasses. He is wearing a blazer over a collared shirt and tie. In his hands, he is holding a set of papers. |nationality = सोभियती |ethnicity = [[रूस]] |religion = [[नास्तिक]] |order = सोभियत सङ्घको कम्युनिस्ट पार्टीका प्रथम सचिव |term_start = १४ सेप्टेम्बर १९५३ |term_end = १४ अक्टोबर १९६४ |premier = गिओर्गी मलेनकभ<br />निकोलाई बुलगानिन<br />निज |president = क्लिमेन्ट भरोसिलभ<br />[[लिओनिद ब्रेजनेभ]]<br />आनास्तास मिकोयमन |predecessor = [[जोसेफ स्टालिन|जोसेफ स्तालिन]] |successor = [[लियोनिद ब्रेझनेभ]] |birth_date = {{birth date|mf=yes|1894|4|15|mf=y}} |birth_place = रूसी साम्राज्य |death_date = {{Birth date and age|mf=yes|1971|9|11|1894|4|15}} |death_place = [[मस्को]], रूस, [[सोभियत सङ्घ]] |spouse = जोफ्रोसिनिया ख्रुस्चेभ (सन् १९१६–१९१९, मृत्यु)<br />मारुसिया ख्रुस्चेभ (सन् १९२२, छुटिएको)<br />निना ख्रुस्चेभ (सन् १९२३–१९७१) |party = [[सोभियत सङ्घको कम्युनिस्ट पार्टी]] |vicepresident = |order2 = सोभियत सङ्घको मन्त्री परिषद्को प्रधानगण |1blankname2 = |1namedata2 = फ्रल कोजलभ<br />आलेक्सी कोसिगिन<br/>दिमित्री आस्तिनोभ<br />लाजार कागानोभिच<br>/आनास्तास मिकोयान |term_start2 = २७ मार्च १९५८ |term_end2 = १४ अक्टोबर १०६४ |predecessor2 = निकोलाई बुलगानिन |successor2 = आलेक्सी कोसेगिन |order3 = |term_start3 = २७ फेब्रुअरी १९५६ |term_end3 = १६ नोभेम्बर १९६४ |predecessor3 = |successor3 = [[लिओनिद ब्रेजनेभ]] |deputy3 = आन्द्रे किरिलेङ्को |signature = Nikita Khrushchev Signature2.svg |signature_alt = A scrawled "Н Хрущёв" }} '''निकिता सरगेयेभिच ख्रुस्चेभ''' (रूसी: Никита Сергеевич Хрущёв, जन्म : १५ अप्रिल १८९४, मृत्यु:११ सेप्टेम्बर १९७१)<ref>{{cite book|author1=Maier, Simon|author2=Kourdi, Jeremy|title=The 100: Insights and lessons from 100 of the greatest speakers and speeches ever delivered|url=https://books.google.com/books?id=HcSIAAAAQBAJ&pg=PA154|date=2011|publisher=Marshall Cavendish International Asia Pte Ltd|isbn=978-981-4312-47-9|page=154}}</ref> [[शीतयुद्ध|शीत युद्ध]] को समयमा [[सोभियत सङ्घ|सोभियत सङ्घ]]का सर्वोच्च नेता थिए। १९५० को दशकमा ख्रुश्चेभले [[स्वेज सङ्कट]], [[स्पुतनिक-१|स्पुतनिक]]को प्रक्षेपण, १९५७ को सिरियाली सङ्कट, [[१९६० यू-२ घटना|१९६० को यू -२ घटना]] जस्ता ठूला विजयहरूका लागि  कडा समर्थन पाएका थिए। सन् १९६० को दशकको सुरुतिर, ख्रुश्चेभको नीतिहरूमा कमजोरीहरू र [[क्युबा क्षेप्यास्त्र सङ्कट]]लाई सम्हाल्ने उनको तरिकाको कारणले उनको लोकप्रियतामा ह्रास आउन सुरु भएको थियो। यसले उनका सम्भावित प्रतिद्वन्द्वीहरूलाई उत्साहित तुल्याएको थियो जो पछि क्रमशः शक्तिमा आउँदै अक्टोबर १९६४ मा उनलाई हटाएका थिए। यद्यपि, उनले सोभियत [[सोभियत सङ्घ]]को अघिल्ला शक्ति सङ्घर्षको जस्तो घातक नियती भोग्नु परेन। ख्रुश्चेभको मृत्युु सन् १९७१ मा [[हृदयघात]]बाट भएको थियो। == सोभियत सङ्घका नेता == === आन्तरिक नीति === ==== नीति कार्यक्रम ==== सन् १९५३ मा [[जोसेफ स्टालिन|स्टालिन]]को मृत्युपछि [[सोभियत सङ्घ]]को नेतृत्व सम्हाल्न निकिता ख्रुश्चेभ आएका थिए। उनले स्टालिनको सबभन्दा कठोर​ तानाशाही नीतिहरूलाई उल्टाई दिएका थिए। उनले सर्वहारा वर्गको पार्टी [[सोभियत कम्युनिस्ट पार्टी]] र [[सर्वहारावर्गको अधिनायकत्व|सर्वहारा वर्गको अधिनायकत्व]]को सोभियत राज्यसत्तालाई नयाँ अवधारणामा बदलेका थिए। उनले सम्पूर्ण जनताको पार्टी र राज्यसत्ताको अवधारणालाई अगाडि ल्याएका थिए। यो क्रमलाई १९७१ मा ख्रुश्चेभको मृत्यु पश्चात् सत्तामा आएका ब्रेझनेभले झन अगाडि बढाएका थिए। ==== कृषि नीति ==== सन् १९४० को दशक देखि नै, ख्रुश्चेभले सोभियत सङ्घमा मकै खेतिको बारेमा वकालत गरेका थिए। {{sfn|Taubman|2003|p=374}} उनले युक्रेनमा मकै संस्थानको स्थापना गरेका थिए र भर्जिन ल्यान्डमा हजारौँ हेक्टर जमिनमा मकै खेति गर्नको लागि उनले आदेश दिए।{{sfn|Carlson|2009|p=205}} ==== अन्तरिक्ष अनुसन्धान ==== [[चित्र:RIAN_archive_159271_Nikita_Khrushchev,_Valentina_Tereshkova,_Pavel_Popovich_and_Yury_Gagarin_at_Lenin_Mausoleum.jpg|left|thumb|[[युरी गागरिन]], [[पाभेल पोपोभिच]], [[भ्यालेन्तिना तेरेस्कोभा|तेरेस्कोभा]], र [[निकिता ख्रुश्चेभ]], [[लेनिन स्मारक]] २२ जुन १९६३ ]] सोभियत सङ्घ अन्तरिक्ष अनुसन्धानमा सबभन्दा अगाडि निक्लिएको थियो। सन् १९५७ मा उनले विश्वको सबभन्दा पहिलो कृत्रिम उपग्रह [[स्पुतनिक-१|स्पुतनिक]] पृथ्वीको आसपास कक्षामा पुर्‍याएका थिए। सन् १९६१ मा सोभियत वायु-सैनिक [[युरी गागरिन]] पृथ्वीबाट माथि अन्तरिक्षमा पुग्ने सबभन्दा पहिलो मानव बनेका थिए। === विदेश नीति === १९५० देखि १९५३ सम्म ख्रुश्चेभले [[जोसेफ स्टालिन|स्टालिन]]को विदेश नीतिलाई नजिकबाट अवलोकन र मूल्याङ्कन गर्न सक्षम थिए। ख्रुश्चेभले सम्पूर्ण [[शीतयुद्ध]]लाई स्टालिनको तर्फबाट गम्भीर गल्ती मानेका थिए। लामो अवधिमा, यसले नाटोसँग अनावश्यक र महँगो सैन्य संघर्ष सिर्जना गर्‍यो। यसले तटस्थ विकासशील संसारबाट ध्यान हट्यो, जहाँ प्रगति गर्न सकिन्छ, र यसले मस्कोको पूर्वी युरोपेली सहयोगीसँगको सम्बन्धलाई कमजोर बनायो। मूलतः ख्रुश्चेभ स्टालिन वा मोलोटोभको तुलनामा भविष्यको बारेमा धेरै आशावादी थिए, र एक अन्तर्राष्ट्रियवादी थिए। ==== यू-२ र बर्लिन सङ्कट ==== {{मुख्य|१९६० यू-२ घटना|बर्लिन सङ्कट, १९६१}} ==== क्युबा क्षेप्यास्त्र सङ्कट ==== {{main|क्युबा क्षेप्यास्त्र सङ्कट}}[[क्युबा क्षेप्यास्त्र सङ्कट]] संयुक्त राज्य अमेरिका र सोभियत सङ्घ बीच [[शीतयुद्ध|शीत युद्ध]]को सबैभन्दा खतरनाक बिन्दू थियो। सन् १९६२ मा क्यूबा क्षेप्यास्त्र सङ्कटमा अमेरिका र सोभियत सङ्घको बीच धेरै गम्भीर तनाव सृजना भएको थियो र उनीहरू परमाणु प्रलयको अबस्थामा पुगेका थिए तर कुनै तरिकाले यो सङ्कट टरेको थियो। == बहिर्गमन == ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== {{Navboxes | title = निकिता ख्रुश्चेभसँग सम्बन्धित लेखहरू | state = collapsed | list1 = {{Cold War}} {{ढाँचा:टाइम वर्ष व्यक्ति}} }} [[श्रेणी:कम्युनिष्ट शासक]] [[श्रेणी:शीत युद्धकालीन व्यक्तिहरू]] [[श्रेणी:निकिता ख्रुश्चेभ| ]] kx3k3tsrshdolx8qct69o74ywpctctx 0 97530 1370492 1330726 2026-08-19T12:33:54Z Bishaldev100 28807 1370492 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder |name = उड्रो विल्सन |image = Woodrow Wilson (Nobel 1919).jpg |office = [[अमेरिकाको राष्ट्रपति|अमेरिकाको २८औँ राष्ट्रपति]] |vicepresident = [[थामस आर मार्सल]] |term_start = ४ मार्च १९१३ |term_end = ४ मार्च १९२१ |predecessor = [[विलियम होवार्ड टाफ्ट]] |successor = [[व्यारेन गामलियल हार्डिङ]] |office2 = [[न्यु जर्सीको गभर्नर|न्यु जर्सीको ३४औँ गभर्नर]] |term_start2 = १७ जनवरी १९११ |term_end2 = १ मार्च १९१३ |predecessor2 = [[जोन फ्रङ्क्लिन फोर्ट]] |successor2 = [[जेम्स फिल्डर]] <br /><small>कार्यकारी गभर्नरको रूपमा</small> |office3 = [[प्रिन्स्टन विश्वविद्यालयको अध्यक्ष|प्रिन्स्टन विश्वविद्यालयको १३औँ अध्यक्ष]] |term_start3 = १९०२ |term_end3 = १९१० |predecessor3 = [[फ्रान्सिस प्याटन]] |successor3 = [[जन स्टिबर्ट]] <small>(कार्यकारी)</small> |birth_date = {{birth date|1856|12|28}} |birth_place = [[स्टन्टन, भर्जिनिया|स्टन्टन]], [[भर्जिनिया]], [[संयुक्त राज्य अमेरिका|अमेरिका]] |death_date = {{death date and age|1924|2|3|1856|12|28}} |death_place = [[वासिङ्टन डिसी]], संयुक्त राज्य अमेरिका |party = [[डेमोक्रेटिक पार्टी (अमेरिका)]] |spouse = [[एलेन एक्सन विल्सन]] <small>(सन् १८८५-१९१४)</small><br />[[एडिथ बोलिङ]] <small>(सन् १९१५-१९२४)</small> |children = [[मार्गरेट उड्रो विल्सन]]<br />[[जेसी उड्रो विल्सन]]<br />[[एलिनर विल्सन म्याकाडु]] |alma_mater = [[डेभिडसन कलेज]]<br />[[प्रिन्सटन विश्वविद्यालय]]<br />[[भर्जिनिया विश्वविद्यालय]]<br />[[जोन्स हपकिन्स विश्वविद्यालय]] |profession = अकादमिक<br />इतिहासकार<br />[[राजनीति विज्ञान]] |religion = [[प्रेसबाइटेरियनवाद]] |signature = Woodrow Wilson Signature 2.svg |signature_alt = Cursive signature in ink }} '''उड्रो विल्सन''' (१८५६-१९२४) [[संयुक्त राज्य अमेरिका]]का २८औँ राष्ट्रपति थिए। विल्सन सार्वजनिक प्रशासनका कार्यहरूको व्याख्या गर्ने एक शैक्षिक विद्वान, प्रशासक, इतिहासकार, विधायक र राजनीतिज्ञको रूपमा चिनिन्छन्। विद्वानहरूले सामान्यतया अमेरिकी राष्ट्रपतिहरूमा विल्सनलाई माथिल्लो तह दर्जा दिएका छन्, यद्यपि उनीमाथि '''जातीय विभाजन''' र श्वेत सर्वोच्चता / वर्चस्वलाई समर्थन गर्ने आलोचना गरिएको छ। सन्‌ १९१४ मा [[पहिलो विश्वयुद्ध]]को सुरुतिर विल्सनले मित्र शक्ति र केन्द्रीय शक्तिहरू बीच तटस्थताको नीति बनाएका थिए। उनले सन् १९१६ को संयुक्त राज्यको राष्ट्रपति चुनावमा [[रिपब्लिकन पार्टी (अमेरिका)|रिपब्लिकन पार्टी]]का उम्मेदवार चार्ल्स इभान्स ह्युजेसलाई साँघुरो मत अन्तरले पराजित गर्दै पुनः निर्वाचन जितेका थिए।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=के-के भएका थिए इतिहासमा यो साता ?|युआरएल=https://annapurnapost.com/news/ke-ke-bhekaa-thie-itihaasmaa-yo-saataa-1-150127|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=अन्नपूर्ण पोस्ट|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=२५ सेप्टेम्बर २०२१}}</ref> अप्रिल १९१७ मा विल्सनले सीमित पनडुब्बी युद्धको नीति स्वरूप [[अमेरिकी काङ्ग्रेस|काङ्ग्रेस]]लाई [[जर्मनेली साम्राज्य|जर्मन साम्राज्य]]को विरुद्ध [[युद्धको घोषणा]] गर्न अपिल गरेका थिए। नोभेम्बर १९१९ मा मित्र शक्तिको विजयपछि विल्सन र अन्य सहयोगी नेताहरूले पेरिस शान्ति सम्मेलनमा भाग लिए जहाँ विल्सनले एउटा बहुराष्ट्रिय सङ्गठनको स्थापना गर्न वकालत गरेका थिए। परिणामस्वरूप [[राष्ट्र सङ्घ]]लाई [[भर्सायको सन्धि]]मा समाहित गरिएको थियो। यद्यपि, विल्सनले संयुक्त राज्यलाई [[राष्ट्र सङ्घ]]मा सम्मिलित हुन र सन्धि अनुमोदन गर्न [[अमेरिकी सिनेट]]लाई सहमत गराउन सफल भएनन्। विल्सनले तेस्रो राष्ट्रपति पदको कार्यकालको लागि प्रयास गरेका थिए तर अक्टोबर १९१९ मा उनको एउटा ठूलो हृदयघात लाग्यो जसले गर्दा उनी आफ्नो राष्ट्रपति पदका धेरैजसो पक्षमा असक्षम बनेका थिए। उनी १९२१ मा सार्वजनिक जीवनबाट सेवानिवृत्त भए र १९२४ मा उनको ६७ वर्षको उमेरमा मृत्यु भएको थियो। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==यो पनि हेर्नुहोस्== {{अमेरिकी राष्ट्रपतिहरू}} {{कमन्सश्रेणी|Woodrow Wilson}} [[श्रेणी:अमेरिकाका राष्ट्रपतिहरू]] [[श्रेणी:अमेरिकाका राष्ट्रपतिहरू]] [[श्रेणी:डेमोक्रेटिक पार्टी (अमेरिका) अमेरिकी राष्ट्रपतिहरू]] [[श्रेणी:डेमोक्रेटिक पार्टी (अमेरिका) राष्ट्रपति प्रत्याशीहरू]] [[श्रेणी:नोबेल शान्ति पुरस्कार सम्मानितहरू]] tw3whznyce4dvbyersi3sv50lr34vo9 0 97536 1370497 1278900 2026-08-19T12:39:26Z Bishaldev100 28807 1370497 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = भियतनाम युद्ध<br />(Chiến tranh Việt Nam) | partof = [[हिन्दचीन युद्ध]] र [[शीत युद्ध]] | image = VNWarMontage.png | image_size = 300px | caption = | date = १ नोबेम्बर १९५५{{refn|<ref name="DoD p. ">{{harvnb|DoD|1998|p=}}</ref> <ref name = "Lawrence 2009 20">{{Harvnb|Lawrence|2009|p=20}}.</ref> <ref name = "Olson Roberts 1991 67">{{Harvnb|Olson|Roberts|1991|p=67}}</ref> whereas some view 26 September 1959 when the first battle occurred between the Viet Cong and the South Vietnamese army, as the start date.<ref name="WarBegan">[http://www.mtholyoke.edu/acad/intrel/pentagon/pent14.htm Origins of the Insurgency in South Vietnam, 1954–1960] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100411013904/http://www.mtholyoke.edu/acad/intrel/pentagon/pent14.htm |date=2010-04-11 }}, The Pentagon Papers (Gravel Edition), Volume 1, Chapter 5, (Boston: Beacon Press, 1971), Section 3, pp. 314–46; International Relations Department, Mount Holyoke College.</ref> | group="A"|name="start date"}}&nbsp;– {{End date|df=yes|1975|4|30}}<br />({{Age in years, months, weeks and days|month1=11|day1=1|year1=1955|month2=04|day2=30|year2=1975}}) | place = [[दक्षिण भियतनाम]], [[उत्तर भियतनाम]], [[कम्बोडिया]], [[लाओस]], [[दक्षिण चीन समुन्द्र]], [[थाइल्यान्डको खाडी]] | causes = भियतनामको एकीकरण (उत्तर भियतनामी)<br />[[Containment Policy]] and [[Domino Theory]], [[तंकिनको खाडीको घटना]] (अमेरिका) | territory = उत्तर र दक्षिण भियतनामको एकीकरण | result = उत्तर भियतनामी विजय * हिन्द-चीनबाट अमेरिकी नेतृत्वको सेनाहरूको फिर्ता * कम्युनिस्ट सरकारहरूले दक्षिण भियतनाम, कम्बोडिया र लाओसमा शक्ति आर्जन * भियतनाम एकीकरण | combatant1 = {{झण्डा चिन्ह|South Vietnam}} दक्षिण भियतनाम<br /> {{Flag|संयुक्त राज्य अमेरिका}} <ref name=involved>{{cite web |url=https://thevietnamwar.info/what-countries-involved-in-the-vietnam-war/ |title=What countries involved in the Vietnam War? |access-date=April 8, 2018 |last=Rohn |first=Alan |date=November 26, 2012 |work=The Vietnam War |publisher= |location= |language= |quote= }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181013111915/https://thevietnamwar.info/what-countries-involved-in-the-vietnam-war/ |date=October 13, 2018 }}</ref><br /> {{Flag|दक्षिण कोरिया|1949}}<ref name=involved/><br /> {{झण्डा चिन्ह|Thailand}} [[थाइल्यान्ड]]<ref name=involved/><br /> {{flag|अस्ट्रेलिया}}<ref name=involved /><br /> {{flag|फिलिपिन्स|1936}}<ref name=involved /><br /> {{झण्डा चिन्ह|New Zealand}} [[न्युजिल्यान्ड]]<ref name=involved /><br /> खमेर गणतन्त्र<ref name=involved/><br /> लाओस राज्य<ref name=involved/> }} '''भियतनाम युद्ध''' ({{lang-vi|Chiến tranh Việt Nam}}) १ नोभेम्बर १९५५ - ३० अप्रिल १९७५) [[शीतयुद्ध]] कालमा [[भियतनाम]], [[लाओस]] र [[कम्बोडिया]] को एक भयङ्कर युद्ध थियो। यो दोस्रो हिन्द चीन युद्ध थियो। औपचारिक रुपमा यो युद्ध उत्तर भियतनाम र दक्षिण भियतनाम बीचको लडाई थियो। उत्तर भियतनामलाई [[सोभियत सङ्घ|सोभियत संघ]], [[चीन]] र अन्य [[कम्युनिस्ट]] मित्रराष्ट्रको सहयोग थियो; दक्षिण भियतनामलाई [[संयुक्त राज्य अमेरिका|संयुक्त राज्य अमेरिका,]] [[दक्षिण कोरिया]], [[फिलिपिन्स]], [[अस्ट्रेलिया]], थाइल्यान्ड र कम्युनिस्ट बिरोधी मित्र राष्ट्रको सहयोग थियो।<ref>{{cite encyclopedia|encyclopedia=Encyclopædia Britannica|title=Vietnam War|quote=Meanwhile, the United States, its military demoralized and its civilian electorate deeply divided, began a process of coming to terms with defeat in its longest and most controversial war|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/628478/Vietnam-War|access-date=5 March 2008}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.psywarrior.com/AlliesRepublicVietnam.html|title=Allies of the Republic of Vietnam|last=Friedman|first=Herbert|access-date=1 May 2019}}</ref> कसैले यो युद्धलाई शीतयुद्धको एक [[छद्मयुद्ध]] मान्छन् ,<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/books/first/l/lind-vietnam.html|title=Vietnam, The Necessary War: A Reinterpretation of America's Most Disastrous Military Conflict|last=Lind|first=Michael|access-date=17 January 2014|year=1999|website=The New York Times}}</ref> यो युद्ध २० वर्ष सम्म चल्यो। अमेरिकाको प्रत्यक्ष संलग्नता १९७३ मा सकियो। यसै युद्धको बीच लाओसको गृहयुद्ध र कम्बोडियाको गृहयुद्ध भएको थियो। १९७५ मा यी तीनै देशहरूमा कम्युनिस्ट शासन सुरु भयो। युद्धले ठूलो मूल्य चुकाउनु पर्यो: मारिएका भियतनामी सैनिक र सर्वसाधारणको अनुमान ९७०,००० देखि ३० लाख सम्म थियो। लगभग २७५,०००–३१०,००० कम्बोडियन, २०,०००–६२,००० लाओटियन र ५८,२२० अमेरिकी सेवा सदस्यहरू मारिए। युद्धमा क्रूर अत्याचारहरू पनि भएका थिए, जसमा ठूला-ठूला नरसंहार (जस्तै हुए र मे लाई), आतंकवाद, अन्धाधुन्ध बम विस्फोट, बलात्कार, यातना र जातीय अल्पसंख्यकहरूको उत्पीडन समावेश थियो। दक्षिण भियतनामको २०% जंगलमा विषाक्त झारनाशक छर्किएको थियो, जसले गर्दा स्वास्थ्यमा गम्भीर समस्याहरू देखा परे। ==सन्दर्भ== {{reflist}} {{Cold War}} [[श्रेणी:युद्ध]] [[श्रेणी:अस्ट्रेलिया सम्मिलित युद्धहरू]] [[श्रेणी:कम्बोडिया सम्मिलित युद्धहरू]] [[श्रेणी:क्यानडा सम्मिलित युद्धहरू]] [[श्रेणी:लाओस सम्मिलित युद्धहरू]] [[श्रेणी:न्युजी ल्यान्ड सम्मिलित युद्धहरू]] [[श्रेणी:निकारागुवा सम्मिलित युद्धहरू]] [[श्रेणी:उत्तर कोरिया सम्मिलित युद्धहरू]] [[श्रेणी:दक्षिण कोरिया सम्मिलित युद्धहरू]] [[श्रेणी:स्पेन सम्मिलित युद्धहरू]] [[श्रेणी:थाइल्यान्ड सम्मिलित युद्धहरू]] [[श्रेणी:जनवादी गणतन्त्र चीन सम्मिलित युद्धहरू]] [[श्रेणी:फिलिपिन्स सम्मिलित युद्धहरू]] [[श्रेणी:सोभियत सङ्घ सम्मिलित युद्धहरू]] [[श्रेणी:संयुक्त राज्य अमेरिका सम्मिलित युद्धहरू]] [[श्रेणी:भियतनाम सम्मिलित युद्धहरू]] [[श्रेणी:शीतयुद्धकालीन द्वन्द्वहरू]] [[श्रेणी:जोन एफ. केनेडीको राष्ट्रपतिकाल]] qjpvrw0dprpjxnmtzm6vfmn7mz3m0fo 1370498 1370497 2026-08-19T12:41:24Z Bishaldev100 28807 1370498 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = भियतनाम युद्ध<br />(Chiến tranh Việt Nam) | partof = [[हिन्दचीन युद्ध]] र [[शीत युद्ध]] | image = VNWarMontage.png | image_size = 300px | caption = | date = १ नोबेम्बर १९५५{{refn|<ref name="DoD p. ">{{harvnb|DoD|1998|p=}}</ref> <ref name = "Lawrence 2009 20">{{Harvnb|Lawrence|2009|p=20}}.</ref> <ref name = "Olson Roberts 1991 67">{{Harvnb|Olson|Roberts|1991|p=67}}</ref> whereas some view 26 September 1959 when the first battle occurred between the Viet Cong and the South Vietnamese army, as the start date.<ref name="WarBegan">[http://www.mtholyoke.edu/acad/intrel/pentagon/pent14.htm Origins of the Insurgency in South Vietnam, 1954–1960] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100411013904/http://www.mtholyoke.edu/acad/intrel/pentagon/pent14.htm |date=2010-04-11 }}, The Pentagon Papers (Gravel Edition), Volume 1, Chapter 5, (Boston: Beacon Press, 1971), Section 3, pp. 314–46; International Relations Department, Mount Holyoke College.</ref> | group="A"|name="start date"}}&nbsp;– {{End date|df=yes|1975|4|30}}<br />({{Age in years, months, weeks and days|month1=11|day1=1|year1=1955|month2=04|day2=30|year2=1975}}) | place = [[दक्षिण भियतनाम]], [[उत्तर भियतनाम]], [[कम्बोडिया]], [[लाओस]], [[दक्षिण चीन समुन्द्र]], [[थाइल्यान्डको खाडी]] | causes = भियतनामको एकीकरण (उत्तर भियतनामी)<br />[[Containment Policy]] and [[Domino Theory]], [[तंकिनको खाडीको घटना]] (अमेरिका) | territory = उत्तर र दक्षिण भियतनामको एकीकरण | result = उत्तर भियतनामी विजय * हिन्द-चीनबाट अमेरिकी नेतृत्वको सेनाहरूको फिर्ता * कम्युनिस्ट सरकारहरूले दक्षिण भियतनाम, कम्बोडिया र लाओसमा शक्ति आर्जन * भियतनाम एकीकरण | combatant1 = {{झण्डा चिन्ह|South Vietnam}} दक्षिण भियतनाम<br /> {{Flag|संयुक्त राज्य अमेरिका}} <ref name=involved>{{cite web |url=https://thevietnamwar.info/what-countries-involved-in-the-vietnam-war/ |title=What countries involved in the Vietnam War? |access-date=April 8, 2018 |last=Rohn |first=Alan |date=November 26, 2012 |work=The Vietnam War |publisher= |location= |language= |quote= }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181013111915/https://thevietnamwar.info/what-countries-involved-in-the-vietnam-war/ |date=October 13, 2018 }}</ref><br /> {{Flag|दक्षिण कोरिया|1949}}<ref name=involved/><br /> {{झण्डा चिन्ह|Thailand}} [[थाइल्यान्ड]]<ref name=involved/><br /> {{flag|अस्ट्रेलिया}}<ref name=involved /><br /> {{flag|फिलिपिन्स|1936}}<ref name=involved /><br /> {{झण्डा चिन्ह|New Zealand}} [[न्युजिल्यान्ड]]<ref name=involved /><br /> खमेर गणतन्त्र<ref name=involved/><br /> लाओस राज्य<ref name=involved/> }} '''भियतनाम युद्ध''' ({{lang-vi|Chiến tranh Việt Nam}}) १ नोभेम्बर १९५५ - ३० अप्रिल १९७५) [[शीतयुद्ध]] कालमा [[भियतनाम]], [[लाओस]] र [[कम्बोडिया]] को एक भयङ्कर युद्ध थियो। यो दोस्रो हिन्द चीन युद्ध थियो। औपचारिक रुपमा यो युद्ध उत्तर भियतनाम र दक्षिण भियतनाम बीचको लडाई थियो। उत्तर भियतनामलाई [[सोभियत सङ्घ|सोभियत संघ]], [[चीन]] र अन्य [[कम्युनिस्ट]] मित्रराष्ट्रको सहयोग थियो; दक्षिण भियतनामलाई [[संयुक्त राज्य अमेरिका|संयुक्त राज्य अमेरिका,]] [[दक्षिण कोरिया]], [[फिलिपिन्स]], [[अस्ट्रेलिया]], थाइल्यान्ड र कम्युनिस्ट बिरोधी मित्र राष्ट्रको सहयोग थियो।<ref>{{cite encyclopedia|encyclopedia=Encyclopædia Britannica|title=Vietnam War|quote=Meanwhile, the United States, its military demoralized and its civilian electorate deeply divided, began a process of coming to terms with defeat in its longest and most controversial war|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/628478/Vietnam-War|access-date=5 March 2008}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.psywarrior.com/AlliesRepublicVietnam.html|title=Allies of the Republic of Vietnam|last=Friedman|first=Herbert|access-date=1 May 2019}}</ref> कसैले यो युद्धलाई शीतयुद्धको एक [[छद्मयुद्ध]] मान्छन् ,<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/books/first/l/lind-vietnam.html|title=Vietnam, The Necessary War: A Reinterpretation of America's Most Disastrous Military Conflict|last=Lind|first=Michael|access-date=17 January 2014|year=1999|website=The New York Times}}</ref> यो युद्ध २० वर्ष सम्म चल्यो। अमेरिकाको प्रत्यक्ष संलग्नता १९७३ मा सकियो। यसै युद्धको बीच लाओसको गृहयुद्ध र कम्बोडियाको गृहयुद्ध भएको थियो। १९७५ मा यी तीनै देशहरूमा कम्युनिस्ट शासन सुरु भयो। १९७३ को पेरिस शान्ति सम्झौता पछि, अन्तिम अमेरिकी सेना त्यहाँबाट गयो। पछि उत्तर भियतनामले सम्झौताहरू उल्लङ्घन गर्यो, र १९७५ को वसन्त आक्रमण सम्म रक्तपातपूर्ण लडाई जारी रह्यो। वर्षौंको भ्रष्टाचार र दक्षिण भियतनामको थियू शासनको आर्थिक समस्याले कमजोर बनेको साइगन उत्तर भियतनामसँग पराजित भयो, जसले युद्धको अन्त्यलाई चिन्ह लगायो। उत्तर र दक्षिण भियतनाम आधिकारिक रूपमा १९७६ मा पुनर्मिलन गरियो। युद्धले ठूलो मूल्य चुकाउनु पर्यो: मारिएका भियतनामी सैनिक र सर्वसाधारणको अनुमान ९७०,००० देखि ३० लाख सम्म थियो। लगभग २७५,०००–३१०,००० कम्बोडियन, २०,०००–६२,००० लाओटियन र ५८,२२० अमेरिकी सेवा सदस्यहरू मारिए। युद्धमा क्रूर अत्याचारहरू पनि भएका थिए, जसमा ठूला-ठूला नरसंहार (जस्तै हुए र मे लाई), आतंकवाद, अन्धाधुन्ध बम विस्फोट, बलात्कार, यातना र जातीय अल्पसंख्यकहरूको उत्पीडन समावेश थियो। दक्षिण भियतनामको २०% जंगलमा विषाक्त झारनाशक छर्किएको थियो, जसले गर्दा स्वास्थ्यमा गम्भीर समस्याहरू देखा परे। ==सन्दर्भ== {{reflist}} {{Cold War}} [[श्रेणी:युद्ध]] [[श्रेणी:अस्ट्रेलिया सम्मिलित युद्धहरू]] [[श्रेणी:कम्बोडिया सम्मिलित युद्धहरू]] [[श्रेणी:क्यानडा सम्मिलित युद्धहरू]] [[श्रेणी:लाओस सम्मिलित युद्धहरू]] [[श्रेणी:न्युजी ल्यान्ड सम्मिलित युद्धहरू]] [[श्रेणी:निकारागुवा सम्मिलित युद्धहरू]] [[श्रेणी:उत्तर कोरिया सम्मिलित युद्धहरू]] [[श्रेणी:दक्षिण कोरिया सम्मिलित युद्धहरू]] [[श्रेणी:स्पेन सम्मिलित युद्धहरू]] [[श्रेणी:थाइल्यान्ड सम्मिलित युद्धहरू]] [[श्रेणी:जनवादी गणतन्त्र चीन सम्मिलित युद्धहरू]] [[श्रेणी:फिलिपिन्स सम्मिलित युद्धहरू]] [[श्रेणी:सोभियत सङ्घ सम्मिलित युद्धहरू]] [[श्रेणी:संयुक्त राज्य अमेरिका सम्मिलित युद्धहरू]] [[श्रेणी:भियतनाम सम्मिलित युद्धहरू]] [[श्रेणी:शीतयुद्धकालीन द्वन्द्वहरू]] [[श्रेणी:जोन एफ. केनेडीको राष्ट्रपतिकाल]] h7qagf7aspo0a7g4ymmxxg242i94k4v 0 97537 1370489 1330764 2026-08-19T12:24:26Z Bishaldev100 28807 1370489 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder |birth_name= |name ='''जेराल्ड फोर्ड''' |image = Gerald Ford.jpg |office = [[अमेरिकाका राष्ट्रपतिह‍रूको सूची|38 औं]] अमेरिकी राष्ट्रपति |vicepresident = [[नेल्सन रकफेलर]] |term_start = August 9, 1974 |term_end = January 20, 1977 |predecessor = [[रिचार्ड निक्सन|रिचर्ड निक्सन]] |successor = [[जिम्मी कार्टर]] |office1 = [[List of Vice Presidents of the United States|40 औं]] [[अमेरिकी उप-राष्ट्र्पति]] |president1 = [[रिचार्ड निक्सन|रिचर्ड निक्सन]] |term_start1 = December 6, 1973 |term_end1 = August 9, 1974 |predecessor1 = [[:en: Spiro Agnew|Spiro Agnew]] |successor1 = [[:en:Nelson Rockefeller|Nelson Rockefeller]] |office2 = ११वौं [[:en:Director of Central Intelligence|केन्द्रीय खुफिया विभाग]] |president2 = [[:en:Gerald Ford|गेराल्ड फोर्ड]] |deputy2 = [[:en:Vernon A. Walters|वाल्टर्स]] <br> [[:en:E. Henry Knoche|हेन्री नोस]] |term_start2 = जनवरी ३०, १९७६ |term_end2 = जनवरी २०, १९७७ |predecessor2 = [[:en:William Colby|विलिएम कल्बी]] |successor2 = [[:en:Stansfield Turner|स्टान्स्फिल्ड टर्नर]] |office3 = [[:en:United States Ambassador to China|चीन का लागि अमेरिकी राजदुत]] |president3 = [[:en:Gerald Ford|गेराल्ड फोर्ड]] |term_start3 = सेप्टेम्बर २६, १९७४ |term_end3 = डिसेम्बर ७, १९७५ |predecessor3 = [[:en:David K. E. Bruce|डेविड ब्रुस]] |successor3 = [[:en:Thomas S. Gates, Jr.|थोमस गेट्स जुनिएर]] |office4 = <br>राष्ट्रिय रिपब्लिक समितीको ४८औं सभापति |term_start4 = जनवरी १९, १९७३ |term_end = सेप्टेम्बर १६, १९७४ |predecessor4 = [[:en:Bob Dole|बब डेल]] |successor4 = [[:en:Mary Louise Smith (Republican Party leader)|मेरि स्मिथ]] |office5 = [[:en:United States Ambassador to the United Nations|बेलायतका लागि अमेरिकी राजदुत]] |president5 = [[:en:Richard Nixon|रिचर्ड निक्सन]] |term_start5 = मार्च १, १९७१ |term_end5 = जनवरी १८, १९७३ |predecessor5 = [[:en:Charles Woodruff Yost|चार्ल्स ओस्ट]] |successor5 = [[:en:John A. Scali|जोन स्काली]] |successor६ = [[:en:William Reynolds Archer, Jr.|विलिएम आर्कर]] |birth_date = [[birth date and age|July 14, 1913]] |birth_place = [[म्यासेचुसेट्स|मिल्टन]],अमेरिका |death_date = |death_place = |party = [[:en:Republican Party (United States)|रिपब्लिकन पार्टी]] |spouse = |children = |alma_mater = |residence = |religion = |website = |signature = |signature_alt = |allegiance = |branch = |serviceyears = 1942–1946 |rank = [[File:US Navy O2 infobox.svg|25px]] [[लेफ्टिनेन्ट(कनिष्ठ स्तर)]] |unit = [[द्रुत वाहक कार्य बल]] |battles = [[दोस्रो विश्व युद्ध|द्वितीय विश्वयुद्ध]] |awards = [[:en:Distinguished Flying Cross (United States)|फ्लाईङ क्रस]]<br>हवाइ मेडल }} '''गेराल्ड रुडोल्फ फोर्ड जूनियर''' [[संयुक्त राज्य अमेरिका]]को राष्ट्रपति थिए। यिनको कार्यकाल १९७४ देखि १९७७ सम्म थियो। यिनी [[रिपब्लिकन पार्टी (अमेरिका)|रिपब्लिकन पार्टी]]बाट थिए। ==यो पनि हेर्नुहोस्== {{अमेरिकी राष्ट्रपतिहरू}} [[श्रेणी:अमेरिकी राजनीतिज्ञहरू]] [[श्रेणी:अमेरिकाका राष्ट्रपतिहरू]] [[श्रेणी:शीत युद्धकालीन व्यक्तिहरू]] sw5qkosixa1cpxy8jrklj9f29f63ez4 1370490 1370489 2026-08-19T12:32:50Z Bishaldev100 28807 1370490 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder |birth_name= |name ='''जेराल्ड फोर्ड''' |image = Gerald Ford.jpg |office = [[अमेरिकाका राष्ट्रपतिह‍रूको सूची|38 औं]] अमेरिकी राष्ट्रपति |vicepresident = [[नेल्सन रकफेलर]] |term_start = August 9, 1974 |term_end = January 20, 1977 |predecessor = [[रिचार्ड निक्सन|रिचर्ड निक्सन]] |successor = [[जिम्मी कार्टर]] |office1 = [[List of Vice Presidents of the United States|40 औं]] [[अमेरिकी उप-राष्ट्र्पति]] |president1 = [[रिचार्ड निक्सन|रिचर्ड निक्सन]] |term_start1 = December 6, 1973 |term_end1 = August 9, 1974 |predecessor1 = [[:en: Spiro Agnew|Spiro Agnew]] |successor1 = [[:en:Nelson Rockefeller|Nelson Rockefeller]] |office2 = ११वौं [[:en:Director of Central Intelligence|केन्द्रीय खुफिया विभाग]] |president2 = [[:en:Gerald Ford|गेराल्ड फोर्ड]] |deputy2 = [[:en:Vernon A. Walters|वाल्टर्स]] <br> [[:en:E. Henry Knoche|हेन्री नोस]] |term_start2 = जनवरी ३०, १९७६ |term_end2 = जनवरी २०, १९७७ |predecessor2 = [[:en:William Colby|विलिएम कल्बी]] |successor2 = [[:en:Stansfield Turner|स्टान्स्फिल्ड टर्नर]] |office3 = [[:en:United States Ambassador to China|चीन का लागि अमेरिकी राजदुत]] |president3 = [[:en:Gerald Ford|गेराल्ड फोर्ड]] |term_start3 = सेप्टेम्बर २६, १९७४ |term_end3 = डिसेम्बर ७, १९७५ |predecessor3 = [[:en:David K. E. Bruce|डेविड ब्रुस]] |successor3 = [[:en:Thomas S. Gates, Jr.|थोमस गेट्स जुनिएर]] |office4 = <br>राष्ट्रिय रिपब्लिक समितीको ४८औं सभापति |term_start4 = जनवरी १९, १९७३ |term_end = सेप्टेम्बर १६, १९७४ |predecessor4 = [[:en:Bob Dole|बब डेल]] |successor4 = [[:en:Mary Louise Smith (Republican Party leader)|मेरि स्मिथ]] |office5 = [[:en:United States Ambassador to the United Nations|बेलायतका लागि अमेरिकी राजदुत]] |president5 = [[:en:Richard Nixon|रिचर्ड निक्सन]] |term_start5 = मार्च १, १९७१ |term_end5 = जनवरी १८, १९७३ |predecessor5 = [[:en:Charles Woodruff Yost|चार्ल्स ओस्ट]] |successor5 = [[:en:John A. Scali|जोन स्काली]] |successor६ = [[:en:William Reynolds Archer, Jr.|विलिएम आर्कर]] |birth_date = [[birth date and age|July 14, 1913]] |birth_place = [[म्यासेचुसेट्स|मिल्टन]],अमेरिका |death_date = |death_place = |party = [[:en:Republican Party (United States)|रिपब्लिकन पार्टी]] |spouse = |children = |alma_mater = |residence = |religion = |website = |signature = |signature_alt = |allegiance = |branch = |serviceyears = 1942–1946 |rank = [[File:US Navy O2 infobox.svg|25px]] [[लेफ्टिनेन्ट(कनिष्ठ स्तर)]] |unit = [[द्रुत वाहक कार्य बल]] |battles = [[दोस्रो विश्व युद्ध|द्वितीय विश्वयुद्ध]] |awards = [[:en:Distinguished Flying Cross (United States)|फ्लाईङ क्रस]]<br>हवाइ मेडल }} '''गेराल्ड रुडोल्फ फोर्ड जूनियर''' [[संयुक्त राज्य अमेरिका]]को राष्ट्रपति थिए। यिनको कार्यकाल १९७४ देखि १९७७ सम्म थियो। यिनी [[रिपब्लिकन पार्टी (अमेरिका)|रिपब्लिकन पार्टी]]बाट थिए। डिसेम्बर १९७३ मा, उपराष्ट्रपति एग्न्यूको राजीनामाको दुई महिना पछि, फोर्ड २५ औं संशोधनको व्यवस्था  अन्तर्गत उपराष्ट्रपति पदमा नियुक्त हुने पहिलो व्यक्ति बने। अगस्ट १९७४ मा राष्ट्रपति [[रिचार्ड निक्सन|रिचार्ड्स निक्सन]]ले राजीनामा दिएपछि, फोर्डले राष्ट्रपति पद ग्रहण गरे। घरेलु रूपमा, फोर्डको राष्ट्रपतित्वले [[महामन्दी]] पछिको चार दशकमा सबैभन्दा खराब अर्थतन्त्रको सामना गर्यो, जसमा बढ्दो [[मुद्रा स्फिती|मुद्रास्फीति]] र [[आर्थिक मन्दी|मन्दी]] थियो।<ref name="'70s">{{cite book|title=How We Got Here: The '70s|last=Frum|first=David|author-link=David Frum|year=2000|publisher=Basic Books|location=New York City|isbn=978-0-465-04195-4|pages=xxiii, 301|url=https://archive.org/details/howwegothere70sd00frum}}</ref> उनको राष्ट्रपतित्व वाटरगेट काण्डले पनि ओझेलमा पारेको थियो। उनको सबैभन्दा विवादास्पद कार्यहरू मध्ये एकमा, उनले वाटरगेट काण्डमा [[रिचार्ड निक्सन|रिचार्ड्स निक्सन]]को भूमिकाको लागि माफी दिए।<ref name="Lenczowski">{{cite book|first=George|last=Lenczowski|title=American Presidents, and the Middle East|year=1990|isbn=978-0-8223-0972-7|pages=142–143|publisher=Duke University Press|author-link=George Lenczowski}}</ref> विदेश नीति प्रक्रियागत रूपमा कांग्रेसले खेल्न थालेको बढ्दो भूमिका र राष्ट्रपतिको शक्तिमा सम्बन्धित अंकुश द्वारा विशेषता थियो। फोर्डले हेलसिंकी सम्झौतामा हस्ताक्षर गरे, जसले शीतयुद्धमा डेटेन्टे तर्फको कदमलाई चिन्हित गर्‍यो। उनको राष्ट्रपतित्वको आठ महिनामा दक्षिण भियतनामको पतनसँगै, भियतनाम युद्धमा अमेरिकी संलग्नता अनिवार्य रूपमा समाप्त भयो। १९७६ को रिपब्लिकन राष्ट्रपति प्राथमिकमा, उनले रिपब्लिकन मनोनयनको लागि [[रोनाल्ड रेगन]]लाई साँघुरो मतले पराजित गरे, तर डेमोक्र्याटिक उम्मेदवार [[जिम्मी कार्टर|जिमी कार्टर]]बाट राष्ट्रपति चुनावमा हारे। फोर्ड राष्ट्रपति वा उपराष्ट्रपतिको लागि राष्ट्रपति चुनाव नजितेर राष्ट्रपतिको रूपमा सेवा गर्ने एक मात्र व्यक्ति हुन्। ==यो पनि हेर्नुहोस्== {{अमेरिकी राष्ट्रपतिहरू}} [[श्रेणी:अमेरिकी राजनीतिज्ञहरू]] [[श्रेणी:अमेरिकाका राष्ट्रपतिहरू]] [[श्रेणी:शीत युद्धकालीन व्यक्तिहरू]] hw8acv8swrbi7q48gjya5xx710yb00e 1370491 1370490 2026-08-19T12:33:01Z Bishaldev100 28807 /* यो पनि हेर्नुहोस् */ 1370491 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder |birth_name= |name ='''जेराल्ड फोर्ड''' |image = Gerald Ford.jpg |office = [[अमेरिकाका राष्ट्रपतिह‍रूको सूची|38 औं]] अमेरिकी राष्ट्रपति |vicepresident = [[नेल्सन रकफेलर]] |term_start = August 9, 1974 |term_end = January 20, 1977 |predecessor = [[रिचार्ड निक्सन|रिचर्ड निक्सन]] |successor = [[जिम्मी कार्टर]] |office1 = [[List of Vice Presidents of the United States|40 औं]] [[अमेरिकी उप-राष्ट्र्पति]] |president1 = [[रिचार्ड निक्सन|रिचर्ड निक्सन]] |term_start1 = December 6, 1973 |term_end1 = August 9, 1974 |predecessor1 = [[:en: Spiro Agnew|Spiro Agnew]] |successor1 = [[:en:Nelson Rockefeller|Nelson Rockefeller]] |office2 = ११वौं [[:en:Director of Central Intelligence|केन्द्रीय खुफिया विभाग]] |president2 = [[:en:Gerald Ford|गेराल्ड फोर्ड]] |deputy2 = [[:en:Vernon A. Walters|वाल्टर्स]] <br> [[:en:E. Henry Knoche|हेन्री नोस]] |term_start2 = जनवरी ३०, १९७६ |term_end2 = जनवरी २०, १९७७ |predecessor2 = [[:en:William Colby|विलिएम कल्बी]] |successor2 = [[:en:Stansfield Turner|स्टान्स्फिल्ड टर्नर]] |office3 = [[:en:United States Ambassador to China|चीन का लागि अमेरिकी राजदुत]] |president3 = [[:en:Gerald Ford|गेराल्ड फोर्ड]] |term_start3 = सेप्टेम्बर २६, १९७४ |term_end3 = डिसेम्बर ७, १९७५ |predecessor3 = [[:en:David K. E. Bruce|डेविड ब्रुस]] |successor3 = [[:en:Thomas S. Gates, Jr.|थोमस गेट्स जुनिएर]] |office4 = <br>राष्ट्रिय रिपब्लिक समितीको ४८औं सभापति |term_start4 = जनवरी १९, १९७३ |term_end = सेप्टेम्बर १६, १९७४ |predecessor4 = [[:en:Bob Dole|बब डेल]] |successor4 = [[:en:Mary Louise Smith (Republican Party leader)|मेरि स्मिथ]] |office5 = [[:en:United States Ambassador to the United Nations|बेलायतका लागि अमेरिकी राजदुत]] |president5 = [[:en:Richard Nixon|रिचर्ड निक्सन]] |term_start5 = मार्च १, १९७१ |term_end5 = जनवरी १८, १९७३ |predecessor5 = [[:en:Charles Woodruff Yost|चार्ल्स ओस्ट]] |successor5 = [[:en:John A. Scali|जोन स्काली]] |successor६ = [[:en:William Reynolds Archer, Jr.|विलिएम आर्कर]] |birth_date = [[birth date and age|July 14, 1913]] |birth_place = [[म्यासेचुसेट्स|मिल्टन]],अमेरिका |death_date = |death_place = |party = [[:en:Republican Party (United States)|रिपब्लिकन पार्टी]] |spouse = |children = |alma_mater = |residence = |religion = |website = |signature = |signature_alt = |allegiance = |branch = |serviceyears = 1942–1946 |rank = [[File:US Navy O2 infobox.svg|25px]] [[लेफ्टिनेन्ट(कनिष्ठ स्तर)]] |unit = [[द्रुत वाहक कार्य बल]] |battles = [[दोस्रो विश्व युद्ध|द्वितीय विश्वयुद्ध]] |awards = [[:en:Distinguished Flying Cross (United States)|फ्लाईङ क्रस]]<br>हवाइ मेडल }} '''गेराल्ड रुडोल्फ फोर्ड जूनियर''' [[संयुक्त राज्य अमेरिका]]को राष्ट्रपति थिए। यिनको कार्यकाल १९७४ देखि १९७७ सम्म थियो। यिनी [[रिपब्लिकन पार्टी (अमेरिका)|रिपब्लिकन पार्टी]]बाट थिए। डिसेम्बर १९७३ मा, उपराष्ट्रपति एग्न्यूको राजीनामाको दुई महिना पछि, फोर्ड २५ औं संशोधनको व्यवस्था  अन्तर्गत उपराष्ट्रपति पदमा नियुक्त हुने पहिलो व्यक्ति बने। अगस्ट १९७४ मा राष्ट्रपति [[रिचार्ड निक्सन|रिचार्ड्स निक्सन]]ले राजीनामा दिएपछि, फोर्डले राष्ट्रपति पद ग्रहण गरे। घरेलु रूपमा, फोर्डको राष्ट्रपतित्वले [[महामन्दी]] पछिको चार दशकमा सबैभन्दा खराब अर्थतन्त्रको सामना गर्यो, जसमा बढ्दो [[मुद्रा स्फिती|मुद्रास्फीति]] र [[आर्थिक मन्दी|मन्दी]] थियो।<ref name="'70s">{{cite book|title=How We Got Here: The '70s|last=Frum|first=David|author-link=David Frum|year=2000|publisher=Basic Books|location=New York City|isbn=978-0-465-04195-4|pages=xxiii, 301|url=https://archive.org/details/howwegothere70sd00frum}}</ref> उनको राष्ट्रपतित्व वाटरगेट काण्डले पनि ओझेलमा पारेको थियो। उनको सबैभन्दा विवादास्पद कार्यहरू मध्ये एकमा, उनले वाटरगेट काण्डमा [[रिचार्ड निक्सन|रिचार्ड्स निक्सन]]को भूमिकाको लागि माफी दिए।<ref name="Lenczowski">{{cite book|first=George|last=Lenczowski|title=American Presidents, and the Middle East|year=1990|isbn=978-0-8223-0972-7|pages=142–143|publisher=Duke University Press|author-link=George Lenczowski}}</ref> विदेश नीति प्रक्रियागत रूपमा कांग्रेसले खेल्न थालेको बढ्दो भूमिका र राष्ट्रपतिको शक्तिमा सम्बन्धित अंकुश द्वारा विशेषता थियो। फोर्डले हेलसिंकी सम्झौतामा हस्ताक्षर गरे, जसले शीतयुद्धमा डेटेन्टे तर्फको कदमलाई चिन्हित गर्‍यो। उनको राष्ट्रपतित्वको आठ महिनामा दक्षिण भियतनामको पतनसँगै, भियतनाम युद्धमा अमेरिकी संलग्नता अनिवार्य रूपमा समाप्त भयो। १९७६ को रिपब्लिकन राष्ट्रपति प्राथमिकमा, उनले रिपब्लिकन मनोनयनको लागि [[रोनाल्ड रेगन]]लाई साँघुरो मतले पराजित गरे, तर डेमोक्र्याटिक उम्मेदवार [[जिम्मी कार्टर|जिमी कार्टर]]बाट राष्ट्रपति चुनावमा हारे। फोर्ड राष्ट्रपति वा उपराष्ट्रपतिको लागि राष्ट्रपति चुनाव नजितेर राष्ट्रपतिको रूपमा सेवा गर्ने एक मात्र व्यक्ति हुन्। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==यो पनि हेर्नुहोस्== {{अमेरिकी राष्ट्रपतिहरू}} [[श्रेणी:अमेरिकी राजनीतिज्ञहरू]] [[श्रेणी:अमेरिकाका राष्ट्रपतिहरू]] [[श्रेणी:शीत युद्धकालीन व्यक्तिहरू]] brk6tb0g3156g1pvvcvcg4qtdov66b4 0 97561 1370499 1219674 2026-08-19T12:44:35Z Bishaldev100 28807 1370499 wikitext text/x-wiki '''रेल यातायात''' [[सवारी साधन|सवारी]]मा यात्रु र सामानहरूको स्थानान्तरणको एक तरिका हो, जसलाई पटरिहरू भनिन्छ। यो सामान्यतया रेल यातायातको रूपमा पठाइन्छ। सडक ट्राफिकको विपरीत, जहाँ तयार तयारी सतहमा सवारी चालकहरू, रेल वाहन (रोलिंग स्टक) दिशा निर्देशकहरू निर्देशित छन् ती ट्रयाकहरू जसले तिनीहरू दौडिन्छन्। ट्र्याकहरू प्राय: [[स्टिल|इस्पात]]को हुन्छन्, सम्बन्धहरू र बट्टेमा स्थापित हुन्छन्, जसमा रोलिंग स्टक, सामान्य रूपमा धातुको पाङ्ग्राहरूसँग फिट हुन्छ। अन्य विविधताहरू पनि सम्भव छन्, जस्तै स्लैब ट्रयाक, जहाँ तयार सब्सफेसमा कंक्रीट आधार आधारमा रेलहरू बखत हुन्छन्। [[चित्र:Canadian_National_diesels_southbound_on_the_Norfolk_Southern_near_Polaris_Mall_in_Columbus,_Ohio_(2092116881).jpg|thumb| [[संयुक्त राज्य अमेरिका|संयुक्त राज्य]] को कोलम्बस,[[ओहायो]] नेर नोरफोक-दक्षीणवर्ति रेलमार्गमा दक्षीण तर्फ माल गाढीको रेल तान्दै गरेका दुइ क्यानाडेली रेल यन्त्रहरू।]] {{ठुटो}} ==यो पनि हेर्नुस== * [[नेपालमा रेल यातायात]] [[श्रेणी:यातायात]] ojczcnihw95ipx5j0nc0h7d3jpfodyh 1370500 1370499 2026-08-19T12:46:50Z Bishaldev100 28807 1370500 wikitext text/x-wiki '''रेल यातायात''' [[सवारी साधन|सवारी]]मा यात्रु र सामानहरूको स्थानान्तरणको एक तरिका हो, जसलाई पटरिहरू भनिन्छ। यो सामान्यतया रेल यातायातको रूपमा पठाइन्छ। सडक ट्राफिकको विपरीत, जहाँ तयार तयारी सतहमा सवारी चालकहरू, रेल वाहन (रोलिंग स्टक) दिशा निर्देशकहरू निर्देशित छन् ती ट्रयाकहरू जसले तिनीहरू दौडिन्छन्। ट्र्याकहरू प्राय: [[स्टिल|इस्पात]]को हुन्छन्, सम्बन्धहरू र बट्टेमा स्थापित हुन्छन्, जसमा रोलिंग स्टक, सामान्य रूपमा धातुको पाङ्ग्राहरूसँग फिट हुन्छ। अन्य विविधताहरू पनि सम्भव छन्, जस्तै स्लैब ट्रयाक, जहाँ तयार सब्सफेसमा कंक्रीट आधार आधारमा रेलहरू बखत हुन्छन्। [[चित्र:Canadian_National_diesels_southbound_on_the_Norfolk_Southern_near_Polaris_Mall_in_Columbus,_Ohio_(2092116881).jpg|thumb| [[संयुक्त राज्य अमेरिका|संयुक्त राज्य]] को कोलम्बस,[[ओहायो]] नेर नोरफोक-दक्षीणवर्ति रेलमार्गमा दक्षीण तर्फ माल गाढीको रेल तान्दै गरेका दुइ क्यानाडेली रेल यन्त्रहरू।]] रेलमार्गले यातायातको गति मात्र बढाएन, तर यसको लागत पनि नाटकीय रूपमा घटायो। उदाहरणका लागि, [[संयुक्त राज्य अमेरिका]]मा पहिलो अन्तरमहाद्वीपीय रेलमार्गले यात्रु र मालसामानलाई महिनाको सट्टा केही दिनमै देश पार गर्न सक्षम बनायो। पश्चिममा किफायती यातायातको साथ, अब खेती, पशुपालन र खानी नाफामा गर्न सकिन्छ। फलस्वरूप, रेलमार्गहरूले देशलाई, विशेष गरी पश्चिमलाई (जहाँ केही जलयात्रायोग्य नदीहरू थिए) रूपान्तरण गर्यो। {{ठुटो}} ==यो पनि हेर्नुस== * [[नेपालमा रेल यातायात]] [[श्रेणी:यातायात]] sm6evw8b5tp8lzwotysjde0cgqpiyul 0 97577 1370488 1323960 2026-08-19T12:23:21Z Bishaldev100 28807 /* ४ स्ट्रोक इन्जिन */ 1370488 wikitext text/x-wiki [[File:Mercedes V6 DTM Rennmotor 1996.jpg|thumb|मर्सिडिज बेनजको A V6 आन्तरिक दहन इन्जिन]] '''इन्जिन''' [[इन्धन]]मा रहेको रासायनिक शक्ति ( केमिकल इनर्जी ) लाई [[यान्त्रिक शक्ति]] ( मेकानिकल इनर्जी ) मा रुपान्तरण गर्ने यन्त्र हो।<ref>{{cite web|url=http://dictionary.reference.com/browse/motor|title=Motor|publisher=Dictionary.reference.com|quote=a person or thing that imparts motion, esp. a contrivance, as a steam engine, that receives and modifies energy from some source in order to utilize it in driving machinery.|access-date=2011-05-09}}</ref><ref>[http://dictionary.reference.com/browse/motor Dictionary.com: (World heritage)] "3. any device that converts another form of energy into mechanical energy so as to produce motion"</ref> ताप इन्जिनहरूले [[इन्धन]]लाई ताप शक्ति बनाउँदछ जुन त्यसपछि काम गर्न प्रयोग गरिन्छ। इलेक्ट्रिक मोटर्सले विद्युतीय ऊर्जालाई यान्त्रिक गतिमा बदलिदिन्छ। जैविक प्रणालीमा, आणविक मोटर्स, मांसपेशिहरु मा माइओसिनजस्ता, रासायनिक ऊर्जा प्रयोग गर्न र बलहरू सिर्जना गर्न प्रयोग गर्दछ। == वर्गीकरण == === इन्धनको आधारमा === ==== [[पेट्रोल इन्जिन]] ==== कम्बसन च्याम्बरमा हावा र [[पेट्रोल]]को मिश्रण कम्प्रेस हुन्छ।कम्प्रेस भएको मिश्रणमा स्पार्क प्लगले धेरै ठूलो भोल्टेजको झिल्काले पेट्रोल स्थिर भोलुममा बल्छ। ==== [[डिजेल इन्जिन]] ==== कम्बसन च्याम्बरमा पहिले हावा मात्र तानिन्छ र हावालाई कम्प्रेस गरिन्छ। यसले गर्दा हावाको [[चाप|प्रेसर]] र तापक्रम बढ्छ । तातो हावामा [[डिजेल]] फोहोरा हानिन्छ ( स्प्रे गरिन्छ) ।हावा निकै उच्च तापक्रम र प्रेसरमा पुग्ने भएकाले डिजेल इन्जिनमा स्पार्क प्लगको आवश्यकता पर्दैन । डिजेल स्थिर प्रेसरमा बल्छ। ==== ग्यास टर्बाइन इन्जिन ==== [[ग्याँस टर्बाइन|ग्यास टर्बाइन]]मा कम्प्रेसरले वायुमण्डलीय हावा तानेर कम्प्रेस गर्छ। कम्प्रेस गरिएको हावाको प्रेसर र तापक्रम उच्च हुन्छ।यो हावा कम्बसन च्याम्बरमा जान्छ जहाँ इन्धन ( मट्टीतेल) स्प्रे गरिन्छ र हावाको तापक्रम झनै बढ्छ। यो उच्च तापक्रमको हावालाई ग्यास टर्बाइनमा पास गरिन्छ र टर्बाइनबाट यान्त्रिक शक्ति (मेकानिकल इनर्जी) निकालिन्छ। === दहनको आधारमा === ==== आन्तरिक दहन इन्जिन ==== {{main|आन्तरिक दहन इन्जिन}} ====बाह्य दहन इन्जिन ==== [[वाष्प इन्जिन]] एक प्रकारको बाह्य दहन इन्जिन हो। === स्ट्रोकको आधारमा === ==== २ स्ट्रोक इन्जिन ==== ==== ४ स्ट्रोक इन्जिन ==== {{मुख्य|फोर स्ट्रोक इन्जिन}} *इन्डक्सन *कम्प्रेसन *प्रज्वलन *उत्सर्जन == सन्दर्भ == {{reflist}} {{Machines}} [[श्रेणी:यन्त्र]] [[श्रेणी:इन्जिन]] ili245etrxp7rbege6848ic3k1f3vht 0 97602 1370501 1156236 2026-08-19T12:47:30Z Bishaldev100 28807 1370501 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width: 315px; border-spacing: 2px; margin-bottom: 52px;" ! colspan="2" id="6" style="text-align:center;font-size:125%;font-weight:bold;background-color:#B0C4DE;text-align:center;vertical-align:middle;font-size:110%;" |''Order of the Gurkha Right Arm'' |- id="8" | colspan="2" id="9" style="text-align:center;background-color:#B0C4DE;text-align:center;vertical-align:middle;font-size:110%;" |नेपालका राजाद्वारा प्रदान गरिने '''( '''हाल राष्ट्रपतिद्वारा)'''<br /> ''' [[File:Order of the Gorkha Dakshina Bahu 2nd class badge star (Nepal) - Tallinn Museum of Orders.jpg|thumb|गोरखा दक्षिण बाहु दोश्रो श्रेणी]] |- id="13" style="display:none" |- id="15" ! id="16" scope="row" style="padding-right:1em" |देश | id="18" | [[File:Flag_of_Nepal.svg|link=|alt=|20x20px|<span>[[File:Flag_of_Nepal.svg|link=|alt=|20x20px]]</span>]]<span class="flagicon">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&#x928;&#x947;&#x92A;&#x93E;&#x932;</span> |- id="23" ! id="24" scope="row" style="padding-right:1em" |किसिम | id="26" |विभुषण<br /> |- id="29" ! id="30" scope="row" style="padding-right:1em" |सम्मानको&nbsp;कारण | id="32" | नेपालको सेवा |- id="34" ! id="35" scope="row" style="padding-right:1em" |विवरण | id="37" | पहिलो  श्रेणी देखि पाँचौं श्रेणी, साथमा तक्मा |- id="39" ! colspan="2" id="40" style="text-align:center;background-color:#B0C4DE;text-align:center;vertical-align:middle;font-size:110%;" |Statistics |- id="42" ! id="43" scope="row" style="padding-right:1em" |स्थापना | id="45" | वि.सं. १९५२, पुनर्जीवित १९८६ |- id="47" ! id="48" scope="row" style="padding-right:1em" |पहिलो पटक&nbsp;प्रदान | id="50" | वि.सं. १९५२ |- id="52" ! id="53" scope="row" style="padding-right:1em" |अन्तिम&nbsp;प्रदान | id="55" |२०६३ |- id="57" ! colspan="2" id="58" style="text-align:center;background-color:#B0C4DE;text-align:center;vertical-align:middle;font-size:110%;" |Precedence |- id="60" ! id="61" scope="row" style="padding-right:1em" |Next&nbsp;(माथिल्लो) | id="63" | [[त्रिशक्ति पट्ट]] |- id="66" ! id="67" scope="row" style="padding-right:1em" |Next&nbsp;(तल्लो) | id="69" | none |- id="71" | colspan="2" id="72" style="text-align:center;text-align:center;line-height:1.5em;" | [[File:Order_of_Gorkha_Dakshina_Bahu.svg|80x80px]]<br /> Ribbon bar of the order |} '''गोरखा दक्षिण बाहु''' नेपालको सेवा को लागि प्रदान गरिने एक प्रतिष्ठित विभुषण हो । यो विगतमा [[श्री ५]] द्वारा प्रदान गरिने हाल राष्ट्रपतिद्वारा प्रदान गरिने एक सर्वोच्च पदक हो । यो देशको कला, साहित्य , खेलकुद्, विज्ञान र समाज सेवा जस्ता क्षेत्रमा महत्त्वपूर्ण योगदानको लागि जंगी तथा नागरिक (विदेशीलाई पनि) प्रदान गरिन्छ । == इतिहास == गोरखा दक्षिण बाहुको स्थापनाकर्ता [[पृथ्वी वीरविक्रम शाह|पृथ्वी विरविक्रम शाह]] हुन् । == फुली == == श्रेणी == गोरखा दक्षिण बाहुको  पाँच श्रेणी र एक पदक छ:  * पहिलो श्रेणी (सुप्रसिध-प्रबल-गोरखा-दक्षिण-बाहु) * दोस्रो  श्रेणी (प्रसिध-प्रबल-गोरखा-दक्षिण-बाहु)  * तेस्रो श्रेणी (सुप्रबल-गोरखा-दक्षिण-बाहु)  * चौथो श्रेणी (प्रबल-गोरखा-दक्षिण-बाहु)  * पाँचौं श्रेणी (गोरखा-दक्षिण-बाहु) * पदक (गोरखा-दक्षिण-बाहु-पदक)<br /> == बाह्य कडी' == * [http://www.medals.org.uk/nepal/nepal010.htm World Medals Index], Nepal: The Most Puissant Order of the Gurkha Right Arm * [http://www.royalark.net/Nepal/orders.htm Royal Ark] - Orders of Nepal == सन्दर्भ == {{reflist}} [[श्रेणी :नेपालको विभुषण]] [[श्रेणी :गोरखा दक्षिण बाहु]] 03uwmlrndw1etbowz2t1uiomxh8n18p 0 97621 1370502 1025372 2026-08-19T12:48:58Z Bishaldev100 28807 1370502 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Viaduct_in_Puxi,_Shanghai.jpg|thumb|250x250px|A multi-level stack interchange, buildings, houses, and park in [[साङ्घाई|Shanghai]], China.]] [[चित्र:2013_Philadelphia_City_Hall_from_S._Broad_Street_at_Locust_Street.jpg|thumb|318x318px|Philadelphia City Hall in the US is still the world's tallest masonry load-bearing structure.]] '''सिविल ईन्जिनियरिङ''' व्यवसाय [[इन्जिनियरिङ]] को एक शाखा हो जुन एक भौतिक र प्राकृतिक रूप देखि सृजित वातावरण मा [[पुल]], [[सडक]], [[नहर]], [[बाँध|बांध]] र [[भवन]]हरू आदिको निर्माणमा केन्द्रित छ। सिविल इन्जिनियरिङ [[इन्जिनियरिङ]]को सबैभन्दा पुरानो शाखा हो जसमा [[सैन्य इन्जिनियरिङ]] पछि आउँछ। यो सिभिल ईन्जिनियरिङ (सिविल ईन्जिनियरिङ) को रूपमा सैन्य ईन्जिनियरिङबाट अलग गर्न परिभाषित गरिएको थियो। परम्परागत रूपमा, यसलाई धेरै उप-शाखाहरूमा विभाजित गरिएको छ: पर्यावरण पर्यावरण, भू-विज्ञान सहित ईन्जिनियरिङ, संरचनात्मक ईन्जिनियरिङ, यातायात ईन्जिनियरिङ, नगरपालिका वा शहरी ईन्जिनियरिङ, जल संसाधन ईन्जिनियरिङ, पदार्थ ईन्जिनियरिङ, तटीय ईन्जिनियरिङ् । सिभिल इन्जिनियरिङ नगरपालिकाको सङ्घीय स्तरदेखि र निजी घरबाट निजी क्षेत्रमा अन्तर्राष्ट्रिय कम्पनीहरूमा प्रत्येक स्तरमा हुन्छ। == सन्दर्भ == {{reflist}} {{ठुटो}} [[श्रेणी:इन्जिनियरिङ]] b6n7nui0vs2awqt1f3uvgy643uzo0cl 1370503 1370502 2026-08-19T12:49:58Z Bishaldev100 28807 1370503 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Viaduct_in_Puxi,_Shanghai.jpg|thumb|250x250px|A multi-level stack interchange, buildings, houses, and park in [[साङ्घाई|Shanghai]], China.]] [[चित्र:2013_Philadelphia_City_Hall_from_S._Broad_Street_at_Locust_Street.jpg|thumb|318x318px|Philadelphia City Hall in the US is still the world's tallest masonry load-bearing structure.]] '''सिभिल ईन्जिनियरिङ''' व्यवसाय [[इन्जिनियरिङ]] को एक शाखा हो जुन एक भौतिक र प्राकृतिक रूप देखि सृजित वातावरण मा [[पुल]], [[सडक]], [[नहर]], [[बाँध|बांध]] र [[भवन]]हरू आदिको निर्माणमा केन्द्रित छ। सिभिल इन्जिनियरिङ [[इन्जिनियरिङ]]को सबैभन्दा पुरानो शाखा हो जसमा [[सैन्य इन्जिनियरिङ]] पछि आउँछ। यो सिभिल ईन्जिनियरिङ (सिविल ईन्जिनियरिङ) को रूपमा सैन्य ईन्जिनियरिङबाट अलग गर्न परिभाषित गरिएको थियो। परम्परागत रूपमा, यसलाई धेरै उप-शाखाहरूमा विभाजित गरिएको छ: पर्यावरण पर्यावरण, भू-विज्ञान सहित ईन्जिनियरिङ, संरचनात्मक ईन्जिनियरिङ, यातायात ईन्जिनियरिङ, नगरपालिका वा शहरी ईन्जिनियरिङ, जल संसाधन ईन्जिनियरिङ, पदार्थ ईन्जिनियरिङ, तटीय ईन्जिनियरिङ् । सिभिल इन्जिनियरिङ नगरपालिकाको सङ्घीय स्तरदेखि र निजी घरबाट निजी क्षेत्रमा अन्तर्राष्ट्रिय कम्पनीहरूमा प्रत्येक स्तरमा हुन्छ। == सन्दर्भ == {{reflist}} {{ठुटो}} [[श्रेणी:इन्जिनियरिङ]] ed295bh1w0jfyqoe8xym13k9z4azf06 1370504 1370503 2026-08-19T12:51:26Z Bishaldev100 28807 1370504 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Viaduct_in_Puxi,_Shanghai.jpg|thumb|250x250px|A multi-level stack interchange, buildings, houses, and park in [[साङ्घाई|Shanghai]], China.]] [[चित्र:2013_Philadelphia_City_Hall_from_S._Broad_Street_at_Locust_Street.jpg|thumb|318x318px|Philadelphia City Hall in the US is still the world's tallest masonry load-bearing structure.]] '''सिभिल ईन्जिनियरिङ''' व्यवसाय [[इन्जिनियरिङ]] को एक शाखा हो जुन एक भौतिक र प्राकृतिक रूप देखि सृजित वातावरण मा [[पुल]], [[सडक]], [[नहर]], [[बाँध|बांध]] र [[भवन]]हरू आदिको निर्माणमा केन्द्रित छ। सिभिल इन्जिनियरिङ [[इन्जिनियरिङ]]को सबैभन्दा पुरानो शाखा हो जसमा [[सैन्य इन्जिनियरिङ]] पछि आउँछ। यो सिभिल ईन्जिनियरिङ (सिविल ईन्जिनियरिङ) को रूपमा सैन्य ईन्जिनियरिङबाट अलग गर्न परिभाषित गरिएको थियो। परम्परागत रूपमा, यसलाई धेरै उप-शाखाहरूमा विभाजित गरिएको छ: पर्यावरण पर्यावरण, भू-विज्ञान सहित ईन्जिनियरिङ, संरचनात्मक ईन्जिनियरिङ, यातायात ईन्जिनियरिङ, नगरपालिका वा शहरी ईन्जिनियरिङ, जल संसाधन ईन्जिनियरिङ, पदार्थ ईन्जिनियरिङ, तटीय ईन्जिनियरिङ् । सिभिल इन्जिनियरिङ नगरपालिकाको सङ्घीय स्तरदेखि र निजी घरबाट निजी क्षेत्रमा अन्तर्राष्ट्रिय कम्पनीहरूमा प्रत्येक स्तरमा हुन्छ। == उप-विषयहरू == === तटीय इन्जिनियरिङ === === निर्माण इन्जिनियरिङ === === भूकम्प इन्जिनियरिङ === === वातावरणीय इन्जिनियरिङ === === फोरेन्सिक इन्जिनियरिङ === === भू-प्राविधिक इन्जिनियरिङ === === सामग्री विज्ञान र इन्जिनियरिङ === === साइट विकास र योजना === === संरचनात्मक इन्जिनियरिङ === === सर्वेक्षण === === यातायात इन्जिनियरिङ === === शहरी इन्जिनियरिङ === === जलस्रोत इन्जिनियरिङ === === सिभिल इन्जिनियरिङ प्रणालीहरू === == सन्दर्भ == {{reflist}} {{ठुटो}} [[श्रेणी:इन्जिनियरिङ]] oden1tzgo8tqs83gcrhovvbkt642o1y 1370505 1370504 2026-08-19T12:52:30Z Bishaldev100 28807 /* सामग्री विज्ञान र इन्जिनियरिङ */ 1370505 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Viaduct_in_Puxi,_Shanghai.jpg|thumb|250x250px|A multi-level stack interchange, buildings, houses, and park in [[साङ्घाई|Shanghai]], China.]] [[चित्र:2013_Philadelphia_City_Hall_from_S._Broad_Street_at_Locust_Street.jpg|thumb|318x318px|Philadelphia City Hall in the US is still the world's tallest masonry load-bearing structure.]] '''सिभिल ईन्जिनियरिङ''' व्यवसाय [[इन्जिनियरिङ]] को एक शाखा हो जुन एक भौतिक र प्राकृतिक रूप देखि सृजित वातावरण मा [[पुल]], [[सडक]], [[नहर]], [[बाँध|बांध]] र [[भवन]]हरू आदिको निर्माणमा केन्द्रित छ। सिभिल इन्जिनियरिङ [[इन्जिनियरिङ]]को सबैभन्दा पुरानो शाखा हो जसमा [[सैन्य इन्जिनियरिङ]] पछि आउँछ। यो सिभिल ईन्जिनियरिङ (सिविल ईन्जिनियरिङ) को रूपमा सैन्य ईन्जिनियरिङबाट अलग गर्न परिभाषित गरिएको थियो। परम्परागत रूपमा, यसलाई धेरै उप-शाखाहरूमा विभाजित गरिएको छ: पर्यावरण पर्यावरण, भू-विज्ञान सहित ईन्जिनियरिङ, संरचनात्मक ईन्जिनियरिङ, यातायात ईन्जिनियरिङ, नगरपालिका वा शहरी ईन्जिनियरिङ, जल संसाधन ईन्जिनियरिङ, पदार्थ ईन्जिनियरिङ, तटीय ईन्जिनियरिङ् । सिभिल इन्जिनियरिङ नगरपालिकाको सङ्घीय स्तरदेखि र निजी घरबाट निजी क्षेत्रमा अन्तर्राष्ट्रिय कम्पनीहरूमा प्रत्येक स्तरमा हुन्छ। == उप-विषयहरू == === तटीय इन्जिनियरिङ === === निर्माण इन्जिनियरिङ === === भूकम्प इन्जिनियरिङ === === वातावरणीय इन्जिनियरिङ === === फोरेन्सिक इन्जिनियरिङ === === भू-प्राविधिक इन्जिनियरिङ === === पदार्थ विज्ञान र इन्जिनियरिङ === {{मुख्य|पदार्थ विज्ञान}} === साइट विकास र योजना === === संरचनात्मक इन्जिनियरिङ === === सर्वेक्षण === === यातायात इन्जिनियरिङ === === शहरी इन्जिनियरिङ === === जलस्रोत इन्जिनियरिङ === === सिभिल इन्जिनियरिङ प्रणालीहरू === == सन्दर्भ == {{reflist}} {{ठुटो}} [[श्रेणी:इन्जिनियरिङ]] 4twhkcr8k749n25hhw5xvizni1x7pva 0 97658 1370487 1318857 2026-08-19T12:22:34Z Bishaldev100 28807 1370487 wikitext text/x-wiki {{Infobox venue | name = ओल्ड ट्राफोर्ड | nickname = "द थिएटर्स अफ ड्रिम्स" | image = [[File:Manchester United Panorama (8051523746).jpg|250px]] | caption = सन् २०१२ मा | fullname = | location = [[सर म्याट्ट बस्बी वे]]<br />[[ओल्ड ट्राफोर्ड, ग्रेटर म्यानचेस्टर|ओल्ड ट्राफोर्ड]]<br />[[ग्रेटर म्यानचेस्टर]]<br />[[इङ्ल्यान्ड]] | coordinates = {{coord|53|27|47|N|2|17|29|W|display=it}} | broke_ground = सन् १९०९ | built = | opened = {{Start date and age|1910|02|19|df=y}} | renovated = | expanded = | closed = | demolished = | owner = [[म्यानचेस्टर युनाइटेड फुटबल क्लब|म्यानचेस्टर युनाइटेड]] | operator = म्यानचेस्टर युनाइटेड | surface = [[कृत्रिम घाँस]] | construction_cost = £९०,००० (सन् १९०९) | architect = [[आर्किबल्ड लिच]] (सन् १९०९) | structural engineer = | services engineer = | general_contractor = | project_manager = | main_contractors = | former_names = | tenants = [[म्यानचेस्टर युनाइटेड फुटबल क्लब|म्यानचेस्टर युनाइटेड]] (सन् १९१०–वर्तमान) | capacity = ७४,१४०<ref name="cap2021">{{cite web |title=Premier League Handbook 2020/21 |url=https://resources.premierleague.com/premierleague/document/2020/09/11/dc7e76c1-f78d-45a2-be4a-4c6bc33368fa/2020-21-PL-Handbook-110920.pdf|url-status = live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200925051729/https://resources.premierleague.com/premierleague/document/2020/09/11/dc7e76c1-f78d-45a2-be4a-4c6bc33368fa/2020-21-PL-Handbook-110920.pdf|archive-date=25 September 2020 |format=PDF |publisher=Premier League |accessdate=25 September 2020|page=28}}</ref> | record_attendance = ७६,९६२ ([[उल्भरह्याम्प्टन वान्डरर्स फुटबल क्लब|उल्भरह्याम्प्टन वान्डरर्स]] वि [[ग्रिम्सबी टाउन फुटबल क्लब|ग्रिम्सबी टाउन]], सन् १९३९ मार्च २५) | dimensions = {{convert|105|x|68|m|yd|1}} | scoreboard = | publictransit = [[म्यानचेस्टर युनाइटेड फुटबल मैदान रेल स्टेसन]]<br>[[ओल्ड ट्राफोर्ड ट्राम स्टप]] }} '''ओल्ड ट्राफोर्ड''' ({{IPAc-en|'|t|r|æ|f|ər|d}}) [[इङ्ल्यान्ड]]को [[ओल्ड ट्राफोर्ड (क्षेत्र)|ओल्ड ट्राफोर्ड]]मा रहेको [[म्यानचेस्टर युनाइटेड फुटबल क्लब|म्यानचेस्टर युनाइटेड]]को घरेलू मैदान र फुटबल रङ्गशाला हो। यो रङ्गशालाको दर्शक क्षमता ७४,४१० रहेको छ।<ref name="cap2021"/> यो [[संयुक्त अधिराज्य]]को सबैभन्दा ठूलो क्लब फुटबल रङ्गशाला ([[वेम्बले स्टेडियम]]पछि समग्रमा दोस्रो) र दर्शक क्षमताको आधारमा [[युरोप]] महादेशको ११औँ ठूलो रङ्गशाला हो।<ref>{{cite web |title=Manchester Sightseeing Bus Tours |url=http://www.manchesterbustours.co.uk/manchester-united |accessdate=15 July 2015 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150716025339/http://www.manchesterbustours.co.uk/manchester-united |archivedate=16 July 2015 }}</ref> यो ओल्ड ट्राफोर्ड क्रिकेट रङ्गशाला र नजिकैको ट्राम स्टेसनबाट लगभग ०.५ माइलको दुरीमा रहेको छ। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} [[श्रेणी:इङ्ल्यान्डका फुटबल मैदानहरू]] gi3l7jgdzxotwfatrma3b85tm7mttwt 0 97660 1370486 1311941 2026-08-19T12:21:48Z Bishaldev100 28807 1370486 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = सिन्धु नदी | name_native = | name_native_lang = | name_other = इण्डस | name_etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Indus.A2002274.0610.1km.jpg | image_size = 240px | image_caption = [[पाकिस्तान]] र [[भारत]]मा सिन्धु नदीको स्याटेलाईट तस्वीर<br>(अन्तर्राष्ट्रिय सीमाहरू सुपरइम्पोज्ड छन्) | map = Indus River basin map.svg | map_size = | map_caption = सिन्धु नदी बेसिनको मानचित्र, [[कच्छको रण]]मा बग्ने सहायक नदीहरूलाई छोडेर | pushpin_map = | pushpin_map_size = | pushpin_map_caption = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = देश | subdivision_name1 = [[चीन]], [[भारत]], [[पाकिस्तान]] | subdivision_type2 = राज्य | subdivision_name2 = [[जम्मु र कश्मीर|जम्मू र कश्मीर]], [[पन्जाब, पाकिस्तान|पञ्जाब]], [[खैबर पख्तुनख्वा]], [[सिन्ध]], [[गिल्गित बस्तिस्तान|गिल्गित-बाल्तिस्तान]], [[तिब्बत]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 =सहरहरू | subdivision_name5 = [[लेह]], [[स्कार्दु]], [[दासु]], [[बेशम]], [[थाकोट]], [[स्वाबी]], [[डेरा इस्माइल खान]], [[सख्खर|सुक्कुर]], [[हैदराबाद, पाकिस्तान|हैदराबाद]] <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length = {{convert|2880|km|mi|abbr=on}} | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = [[अरब सागर]] | discharge1_min = {{convert|1,200|m3/s|cuft/s|abbr=on}} | discharge1_avg = {{convert|6600|m3/s|cuft/s|abbr=on}} | discharge1_max = {{convert|58,000|m3/s|cuft/s|abbr=on}} <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = [[सेङ्गे जाङ्बो]] | source1_location = [[तिब्बती पठार]] | source1_coordinates = | source1_elevation = | source2 = [[गर साङ्ग्पो]] | source2_location = | source2_coordinates = | source2_elevation = | source_confluence = | source_confluence_location = [[शोक्वान्हे]], [[नागरी प्रान्त]], [[तिब्बत]] र [[भारत]] | source_confluence_coordinates = {{coord|32|29|54|N|79|41|28|E|display=inline}} | source_confluence_elevation = {{convert|4255|m|abbr=on}} | mouth = [[अरब सागर]] (प्राथमिक), [[कच्छको रण]] (अतिरिक्त) | mouth_location = [[सिन्धु नदी डेल्टा]] (प्राथमिक), [[कोरी क्रीक]] (अतिरिक्त), [[पाकिस्तान]], [[भारत]] | mouth_coordinates = {{coord|23|59|40|N|67|25|51|E|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size = {{convert|1165000|km2|abbr=on}} | tributaries_left = [[जङ्सर नदी]], [[सुरु नदी (सिन्धु)|सुरु नदी]], [[सोन नदी]], [[झेलम नदी]], [[चिनाब नदी]], [[रावी नदी]], [[ब्यास नदी]], [[सतलज नदी]], [[पानजनाद नदी]], [[घग्गर-हक्रा नदी]], [[लुनी नदी]] | tributaries_right = [[श्योक नदी]], [[हुन्जा नदी]], [[गिलगित नदी]], [[स्वात नदी]], [[कुनार नदी]], [[काबुल नदी]], [[कुर्रम नदी]], [[गोमल नदी]], [[झोब नदी]] | custom_label = | custom_data = | extra = }} [[File:River Sindh.jpg|upright=1.25|thumb|[[खरमाङ जिल्ला]], [[पाकिस्तान]]मा सिन्धु नदी]] '''सिन्धु नदी''' [[एसिया]]को सबैभन्दा लामो नदीहरू मध्येको एक हो । यो [[पाकिस्तान]], [[भारत]] (जम्मू र कश्मीर) र [[चीन]] (पश्चिमी तिब्बत) मा फैलिएको छ। सिन्धु नदीको उत्पत्तिको स्रोत तिब्बतको [[मानसरोवर|मानारोवर]] नजिकै सिन्क-बाराको रूपमा चिनिने पानीको धारा मानिन्छ। यस नदीको लम्बाइ लगभग २८८० किलोमिटर छ। यो नदी तिब्बत र कश्मीर बीच फैलिएको छ। [[नङ्गा पर्वत]]को उत्तरी भागबाट हिउँदिएको, यसले दक्षिणपश्चिममा पाकिस्तानको माध्यमबाट गुजराउँछ र त्यसपछि अरब सागर पुग्छ। अधिकांश नदीहरू पाकिस्तानमा फैलिएको छ। यो पाकिस्तानको सबैभन्दा लामो नदी र राष्ट्रिय नदी हो। सिंधुका पाँच उप-विभाजनहरू छन्। नामहरू: दस्ता, चन्द्रबाभा, इरावती, भिपासा र साथदू। यीमध्ये, शतादू सबैभन्दा ठूलो पर्चा हो। सिंचाई र पावर परियोजनाले सतलज / शतदू नदीमा भकरा-नङल बाँधबाट ठूलो सहयोग प्राप्त गरेको छ। यसको कारण, पञ्जाब (भारत) र हिमाचल प्रदेश मा खेती यसको चेहरा बदल्यो। श्रीनगर विस्टेस्टे (जेलम) नदी को किनारमा जम्मू र कश्मीर को राजधानी मा स्थित छ। ===सहायक नदीहरू=== {{Div col||10em}} *[[ब्यास नदी]] *[[चिनाब नदी]] *[[गार नदी]] *[[गिलगित नदी]] *[[गोमल नदी]] *[[हुनजा नदी]] *[[झेलम नदी]] *[[काबुल नदी]] *[[कुनार नदी]] *[[कुर्रम नदी]] *[[पानजनाद नदी]] *[[रावी नदी]] *[[श्योक नदी]] *[[सून नदी]] *[[सुरू नदी]] *[[सतलज नदी|सतलुज नदी]] *[[स्वात नदी]] *[[ज़ांस्कर नदी]] *[[झॉब नदी]] {{Div col end}} {{विश्वका प्रख्यात नदीहरू}} {{पन्जाबका नदीहरू}} [[श्रेणी:पवित्र नदीहरू]] [[श्रेणी:चीनका नदीहरू]] [[श्रेणी:तिब्बतका नदीहरू]] fonwyoi2nb5oktkbljm7mb9hcqd4tl4 0 97759 1370506 1328923 2026-08-19T12:54:47Z Bishaldev100 28807 1370506 wikitext text/x-wiki '''पम्प''' [[ग्यास|ग्याँस]] वा [[तरल]]लाई विस्थापित गर्न/ धकेल्न प्रयोग हुने एक यान्त्रिक उपकरण हो। अर्को शब्दमा पम्प तरललाई कम दबावको स्थानबाट अधिक दबाब भएको स्थान सम्म धकेल्ने काम गर्छ । [[Image:Jet pump.jpg|thumb|right|एक सानो विद्युतीय पंप]] मेकानिकल पम्पहरू विस्तृत उपयोगमा काम लाग्छ। जस्तै: इनारबाट पानी तान्ने, एक्वेरियममा पानी फिल्टर गर्ने, कार उद्योगमा पानी चिसो गर्ने तथा फ्युल इन्जेक्सन, उर्जा उद्योगमा तेल तथा [[प्राकृतिक ग्याँस|प्राकृतिक ग्यास]] पम्प गर्ने [[तापन, वायुसञ्चार तथा वातानुकूलन|हिटिङ, भेन्टिलेसन एन्ड एयर कन्डिसनिङ]]मा कुलिङ टावर र अन्य प्रणालीकोको अपरेसनहरू। चिकित्सा उद्योगमा, पम्पहरू जैव रासायनिक प्रक्रियाहरूको लागि औषधिको  र शरीरका अंगहरू, विशेष गरी कृत्रिम हृदय र पेनाइल प्रोस्थेसिसको विकास र निर्माणमा प्रयोग गरिन्छ ==प्रकार== मेकानिकल पम्पहरू उनीहरूले पम्प गरिरहेको तरल पदार्थमा डुबाउन सकिन्छ('''सब्मर्जर्ड पम्प) वा तरल पदार्थको बाहिर राख्न सकिन्छ (एक्सटर्नल पम्प)। पम्पका तीन आधारभूत प्रकार छन्: पोजिटिभ-डिस्प्लेसमेन्ट, सेन्ट्रिफ्युगल र एक्सियल फ्लो पम्पहरू। सेन्ट्रिफ्युगल पम्पमा तरल पदार्थको प्रवाहको दिशा इम्पेलरमाथि बग्दा नब्बे डिग्रीले परिवर्तन हुन्छ, जबकि एक्सियल पम्पहरूमा प्रवाहको दिशा अपरिवर्तित हुन्छ। <ref>{{Cite web |title=Water lifting devices |url=https://www.fao.org/4/ah810e/AH810E05.htm |access-date=2025-06-23 |website=www.fao.org}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.idmeb.org/contents/resource/80030b_15_23.pdf|title=Radial, mixed and axial flow pumps. Introduction|last=Engineering Sciences Data Unit|date=2007|access-date=2017-08-18|archive-date=2014-03-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20140308210404/http://www.idmeb.org/contents/resource/80030b_15_23.pdf|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181222222442/http://www.idmeb.org/contents/resource/80030b_15_23.pdf |date=2018-12-22 }}</ref> * '''पोजिटिभ डिस्प्लेसमेन्ट पम्प ::* रोटरी पोजिटिभ डिस्प्लेसमेन्ट पम्प[[File:Pompe à palettes.gif|thumb| [[रोटरी भेन पम्प Rotary vane pump]] ]] ::* रेसिप्रोकेटिङ पोजिटिभ डिस्प्लेसमेन्ट पम्प ::* विभिन्न प्रकारका पोजिटिभ डिस्प्लेसमेन्ट पम्प :::* गियर पम्प :::* स्क्रु पम्प :::* प्रोगेसिङ क्याभिटी पम्प :::* रूट टाइप पम्प :::* पेरिस्ट्याल्टिक पम्प :::* प्लन्जर पम्प :::* ट्रिप्लेक्स स्टाइल प्लन्जर पम्प :::* कम्प्रेस्ड एअर पाओर्ड डबल डाअफ्राम पम्प :::* रोप पम्प * '''इम्पल्स पम्प :* हाइड्रोलिक र्याम पम्प * '''भेलोसिटी पम्प :* रेडियल फ्लो पम्प :* एक्सियल फ्लो पम्प :* मिक्स्ड फ्लो पम्प :* एडक्टर जेट्पम्प * '''ग्र्याभिटी पम्प * '''स्टिम पम्प * '''भल्ब बिहिन पम्प ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[कम्प्रेसर]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== {{Machines}} [[श्रेणी:यन्त्रहरू]] oow2ooeywwm8d91jodxfbdp3o0q1gv1 0 97811 1370515 1361471 2026-08-19T13:13:22Z Bishaldev100 28807 1370515 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Первый_в_мире_искусственный_спутник_Земли.jpg|अङ्गुठाकार|स्पेस एण्ड मिसाइल टेक्नोलोजीको संग्रहालयमा स्पुतनिक १ को प्रतिकृति ([[सेन्ट पिटर्सवर्ग|सेन्ट-पिटर्सबर्ग]])]] '''स्पुतनिक १''' ({{भाषा-रूसी|Спутник-1}}) [[सोभियत सङ्घ]]द्वारा निर्मित धरतीको पहिलो [[कृत्रिम उपग्रह]] थियो।{{Sfn|Terry|2013|p=233}} यसको प्रक्षेपण सन् १९५७ मा गरिएको थियो। [[सोभियत सङ्घ]]ले यस उपग्रहलाई [[पृथ्वीको तल्लो कक्ष]]मा ४ अक्टोबर १९५७ मा प्रक्षेपण गरेको थियो। यसले यसको ब्याट्री नसकिएसम्म तीन हप्ता पृथ्वीको परिक्रमा गरेको थियो र दुई महिना पछि [[पृथ्वीको वायुमण्डल]]मा खसेको थियो। ४ जनवरी १९५८ मा स्पुतनिक पृथ्वीको वायुमण्डलमा खसेर जल्नु भन्दा अगाडी पृथ्वीको कक्षमा १४४० चक्कर लगाउँदै करिब {{convert|70|e6km|e6mi|abbr=unit}} दुरी यात्रा गरेको थियो।<ref name="NSSDC">{{cite web|url=https://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/spacecraft/display.action?id=1957-001B|title=Sputnik 1 – NSSDC ID: 1957-001B|work=NSSDC Master Catalog|publisher=[[नासा]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20190708130337/https://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/spacecraft/display.action?id=1957-001B|archive-date=8 July 2019|access-date=26 March 2008|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250701050837/https://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/spacecraft/display.action?id=1957-001B |date=1 July 2025 }}</ref> ==सन्दर्भ सामग्री== {{reflist}} [[श्रेणी:कृत्रिम उपग्रह]] [[श्रेणी:निकिता ख्रुश्चेव]] n02tqgrayiedvkbl216k4glpdpjq9be 0 97812 1370508 965538 2026-08-19T13:03:14Z Bishaldev100 28807 1370508 wikitext text/x-wiki {{अपूर्ण अनुवाद|listed=yes|date=नोभेम्बर २०२०}} {{Infobox spaceflight|name= स्पुतनिक ३ |image=Спутник-3.jpg|mission_type=[[Earth Science]]|operator=[[S.P. Korolev Rocket and Space Corporation Energia|OKB-1]]|Harvard_designation=1958 Delta 2|SATCAT=00008|website=[http://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/spacecraftDisplay.do?id=1958-004B NASA NSSDC Master Catalog]|mission_duration=692&nbsp;days|manufacturer=[[Korolev Design Bureau]]|launch_mass={{convert|1327|kg|lb}}|launch_date={{start-date|May 15, 1958, 07:12:00|timezone=yes}}&nbsp;UTC|launch_rocket=[[Sputnik (rocket)|Sputnik 8A91]]|launch_site=[[Baikonur Cosmodrome|Baikonur]] [[Baikonur Cosmodrome Site 1|1/5]]|last_contact=<!-- {{end-date|[insert date here]}} -->|decay_date=April 6, 1960|orbit_reference=[[geocentric orbit|Geocentric]]|orbit_regime=[[Low Earth orbit|Low Earth]]|orbit_semimajor={{convert|7418.7|km|mi}}|orbit_eccentricity=0.110932|orbit_periapsis={{convert|217|km|mi}}|orbit_apoapsis={{convert|1864|km|mi}}|orbit_inclination=65.18°|orbit_period=105.9&nbsp;minutes|orbit_epoch=15 May 1958 07:12:00 UTC|apsis=gee}} {| border="1" cellpadding="4" class="toccolours" style="float: right; margin: 10px; border-collapse: collapse; clear: right;" width="300" ! bgcolor="#006699" colspan="2" |Instruments |- |''' Upper Atmosphere :''' | Composition of the upper atmosphere |- |''' Geiger counters :''' | Charged particles |- |''' Micrometeoroid detectors :''' | Micrometeoroids |} '''स्पुतनिक ३'''({{Lang-ru|Спутник-3}}, ''Satellite 3'') [[रुस|रूस]]द्वारा निर्मित धरतीको पहिलो कृत्रिम उपग्रह थियो। यसको १५ मे सन् १९५८ मा प्रक्षेपित थियो थियो। यो माथिल्लो वायुमण्डलको तथा निकट अन्तरिक्षको खोज गर्ने उपग्रह थियो। यसले भौगोलिक अनुसन्धानको लागि ठूलो उपकरण पनि ओसारेको थियो । अप्रिल १९५८ मा स्पुतनिक २ को अन्त्य पछि कुनै पनि सोभियत उपग्रह कक्षमा थिएन। स्पुतनिक ३ को तौल तीन सक्रिय अमेरिकी उपग्रहहरू मध्ये सबैभन्दा गह्रौं भन्दा लगभग १०० गुणा बढी थियो, र तिनीहरूको संयुक्त वैज्ञानिक-डेटा क्षमताहरू भन्दा बढी थियो।<ref name="life19580526">{{Cite magazine |date=1958-05-26 |title=Sputnik and a Jumbo Space Lab |url=https://books.google.com/books?id=vVMEAAAAMBAJ&pg=PA119 |pages=119–120 |access-date=2023-05-13 |magazine=Life}}</ref>यो एक स्वचालित वैज्ञानिक प्रयोगशाला अन्तरिक्ष यान थियो। यो शंक्वाकार आकारको थियो र यसको आधारमा ३.५७ मिटर (११.७ फिट) लामो र १.७३ मिटर (५.६८ फिट) चौडा थियो। उपग्रहको तौल १,३२७ किलोग्राम (१.४६ टन) थियो र बाह्र वैज्ञानिक उपकरणहरू बोकेको थियो। कक्षामा ६९२ दिन बिताएपछि र हजारौं कक्षाहरू पूरा गरेपछि, स्पुतनिक ३ वायुमण्डलमा पुन: प्रवेश गर्यो र ६ अप्रिल १९६० मा जल्यो।<ref name="zarya">{{cite web |title=Sputnik 3 - Scientific Laboratory |url=http://www.zarya.info/Diaries/Sputnik/Sputnik3.php |access-date=2011-06-30 |publisher=Robert Christy}}</ref> यो चाँदी-जिंक ब्याट्री र सिलिकन सौर्य सोलार सेलबाट संचालित थियो।<ref>{{cite web |title=USSR launches Sputnik-3 |url=https://www.russianspaceweb.com/sputnik3_launch.html |access-date=2020-08-24}}</ref><ref name=":0">{{cite web |last=Mitchell |first=Don |title=Sputnik-3 |url=http://mentallandscape.com/S_Sputnik3.htm |access-date=2020-08-24}}</ref> [[चित्र:Soviet_Union-1958-Stamp-0.40._Sputnik-3.jpg|thumb|Stamp]] ==सन्दर्भ सामग्री== {{reflist}} {{ठुटो}} [[श्रेणी:अन्तरिक्ष यान]] 1gn6l4rr7lrs1w7kvl3aoum2ll5emej 1370509 1370508 2026-08-19T13:04:57Z Bishaldev100 28807 1370509 wikitext text/x-wiki {{अपूर्ण अनुवाद|listed=yes|date=नोभेम्बर २०२०}} {{Infobox spaceflight |name= स्पुतनिक ३ |image=Спутник-3.jpg |mission_type=[[Earth Science]] |operator=[[S.P. Korolev Rocket and Space Corporation Energia|OKB-1]] |Harvard_designation=1958 Delta 2 |SATCAT=00008 |website=[http://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/spacecraftDisplay.do?id=1958-004B NASA NSSDC Master Catalog] |mission_duration=692&nbsp;days|manufacturer=[[Korolev Design Bureau]] |launch_mass={{convert|1327|kg|lb}}|launch_date={{start-date|May 15, 1958, 07:12:00|timezone=yes}}&nbsp;UTC |launch_rocket=[[Sputnik (rocket)|Sputnik 8A91]] |launch_site=[[Baikonur Cosmodrome|Baikonur]] [[Baikonur Cosmodrome Site 1|1/5]] |last_contact=<!-- {{end-date|[insert date here]}} --> |decay_date= ६ अप्रिल १९६० |orbit_reference=[[geocentric orbit|Geocentric]] |orbit_regime=[[Low Earth orbit|Low Earth]] |orbit_semimajor={{convert|7418.7|km|mi}} |orbit_eccentricity=0.110932 |orbit_periapsis={{convert|217|km|mi}}|orbit_apoapsis={{convert|1864|km|mi}} |orbit_inclination=65.18°|orbit_period=105.9&nbsp;minutes|orbit_epoch=15 May 1958 07:12:00 UTC|apsis=gee}} {| border="1" cellpadding="4" class="toccolours" style="float: right; margin: 10px; border-collapse: collapse; clear: right;" width="300" ! bgcolor="#006699" colspan="2" |Instruments |- |''' Upper Atmosphere :''' | Composition of the upper atmosphere |- |''' Geiger counters :''' | Charged particles |- |''' Micrometeoroid detectors :''' | Micrometeoroids |} '''स्पुतनिक ३'''({{Lang-ru|Спутник-3}}, ''Satellite 3'') [[रुस|रूस]]द्वारा निर्मित धरतीको पहिलो कृत्रिम उपग्रह थियो। यसको १५ मे सन् १९५८ मा प्रक्षेपित थियो थियो। यो माथिल्लो वायुमण्डलको तथा निकट अन्तरिक्षको खोज गर्ने उपग्रह थियो। यसले भौगोलिक अनुसन्धानको लागि ठूलो उपकरण पनि ओसारेको थियो । अप्रिल १९५८ मा स्पुतनिक २ को अन्त्य पछि कुनै पनि सोभियत उपग्रह कक्षमा थिएन। स्पुतनिक ३ को तौल तीन सक्रिय अमेरिकी उपग्रहहरू मध्ये सबैभन्दा गह्रौं भन्दा लगभग १०० गुणा बढी थियो, र तिनीहरूको संयुक्त वैज्ञानिक-डेटा क्षमताहरू भन्दा बढी थियो।<ref name="life19580526">{{Cite magazine |date=1958-05-26 |title=Sputnik and a Jumbo Space Lab |url=https://books.google.com/books?id=vVMEAAAAMBAJ&pg=PA119 |pages=119–120 |access-date=2023-05-13 |magazine=Life}}</ref>यो एक स्वचालित वैज्ञानिक प्रयोगशाला अन्तरिक्ष यान थियो। यो शंक्वाकार आकारको थियो र यसको आधारमा ३.५७ मिटर (११.७ फिट) लामो र १.७३ मिटर (५.६८ फिट) चौडा थियो। उपग्रहको तौल १,३२७ किलोग्राम (१.४६ टन) थियो र बाह्र वैज्ञानिक उपकरणहरू बोकेको थियो। कक्षामा ६९२ दिन बिताएपछि र हजारौं कक्षाहरू पूरा गरेपछि, स्पुतनिक ३ वायुमण्डलमा पुन: प्रवेश गर्यो र ६ अप्रिल १९६० मा जल्यो।<ref name="zarya">{{cite web |title=Sputnik 3 - Scientific Laboratory |url=http://www.zarya.info/Diaries/Sputnik/Sputnik3.php |access-date=2011-06-30 |publisher=Robert Christy}}</ref> यो चाँदी-जिंक ब्याट्री र सिलिकन सौर्य सोलार सेलबाट संचालित थियो।<ref>{{cite web |title=USSR launches Sputnik-3 |url=https://www.russianspaceweb.com/sputnik3_launch.html |access-date=2020-08-24}}</ref><ref name=":0">{{cite web |last=Mitchell |first=Don |title=Sputnik-3 |url=http://mentallandscape.com/S_Sputnik3.htm |access-date=2020-08-24}}</ref> [[चित्र:Soviet_Union-1958-Stamp-0.40._Sputnik-3.jpg|thumb|Stamp]] ==सन्दर्भ सामग्री== {{reflist}} {{ठुटो}} [[श्रेणी:अन्तरिक्ष यान]] joly982d7ro9m6c8qrbw5v8ap9n9iif 0 97813 1370510 959452 2026-08-19T13:09:05Z Bishaldev100 28807 1370510 wikitext text/x-wiki {{अपूर्ण अनुवाद|listed=yes|date=नोभेम्बर २०२०}} {{अप्रमाणित|date=सेप्टेम्बर २०२०}} {{Infobox spaceflight |name=भोस्तोक&nbsp; ५&nbsp; |image=Vostok_spacecraft.jpg |image_caption=माथिल्लो चरणको भोस्तोकको&nbsp;&nbsp;&nbsp;क्याप्सुलको मोडेल |operator=[[Soviet space program|सोभियत अन्तरिक्ष कार्यक्रम]] |COSPAR_ID=1963-020A|SATCAT=591 |mission_duration=4&nbsp;days, 23&nbsp;hours, 7&nbsp;minutes |orbits_completed=82|spacecraft=[[Vostok (spacecraft)|Vostok-3KA]] No.7 |manufacturer=Experimental Design Bureau [[OKB-1]]|launch_mass={{convert|4720|kg|lb}} |crew_members=[[Valery Bykovsky]]|crew_callsign={{lang|ru|Ястреб}} ({{lang|ru-Latn|Yastreb}} - "Hawk") |crew_size=1 |launch_date=14 June 1963, 11:58:58 UTC |launch_rocket=[[Vostok-K]] 8K72K |launch_site=[[Baikonur Cosmme|Baikonur]] [[Baikonur Cosmodrome Site 1|1/5]] |landing_date=19 June 1963, 11:06 UTC |landing_site={{coord|53.39777|N|67.60500|E}}|orbit_reference=[[geocentric orbit|Geocentric]]|orbit_regime=[[low Earth orbit|Low Earth]]|orbit_eccentricity=0.00358|orbit_periapsis={{convert|162|km|mi}}|orbit_apoapsis={{convert|209|km|mi}}|orbit_inclination=65&nbsp;degrees|orbit_period=88.4&nbsp;minutes|orbit_epoch={{date|1963-06-15}}, 08:00:00&nbsp;UTC |apsis=gee|crew_photo=Valeri bykovsky.jpg|programme=[[Vostok programme]]<br/><small>Manned flights</small>|previous_mission=[[Vostok 4]]|next_mission=[[Vostok 6]]}}'''भोस्तोक ५''' ({{Lang-ru|'''Восток-5'''}}, ''[[पूर्वीय सभ्यता|Orient]] 5'' or ''[[पूर्व|East]] 5'')  सोभियत अन्तरिक्ष कार्यक्रमको भोस्तोक ६ सँगसँगै संयुक्त मिशन थियो। एक अर्काको नजिक पुगे र एक रेडियो लिङ्क स्थापना भयो। भोस्टोक ५ सन् १९६३ जुन १४ मा प्रक्षेपण गरिएको थियो र १९ जुनमा पृथ्वीमा फर्किएको थियो र यसको पाइलट भ्यालेरी बायकोभस्की थिए। ==सन्दर्भ सामग्री== {{reflist}} [[श्रेणी:कृत्रिम उपग्रह]] t6615ifibapmkwd7gfxmluxfax4z7kg 1370511 1370510 2026-08-19T13:09:58Z Bishaldev100 28807 1370511 wikitext text/x-wiki {{अपूर्ण अनुवाद|listed=yes|date=नोभेम्बर २०२०}} {{अप्रमाणित|date=सेप्टेम्बर २०२०}} {{Infobox spaceflight |name=भोस्तोक&nbsp; ५&nbsp; |image=Vostok_spacecraft.jpg |image_caption=माथिल्लो चरणको भोस्तोकको&nbsp;&nbsp;&nbsp;क्याप्सुलको मोडेल |operator=[[Soviet space program|सोभियत अन्तरिक्ष कार्यक्रम]] |COSPAR_ID=1963-020A|SATCAT=591 |mission_duration=4&nbsp;days, 23&nbsp;hours, 7&nbsp;minutes |orbits_completed=82|spacecraft=[[Vostok (spacecraft)|Vostok-3KA]] No.7 |manufacturer=Experimental Design Bureau [[OKB-1]]|launch_mass={{convert|4720|kg|lb}} |crew_members=[[Valery Bykovsky]]|crew_callsign={{lang|ru|Ястреб}} ({{lang|ru-Latn|Yastreb}} - "Hawk") |crew_size=1 |launch_date=14 June 1963, 11:58:58 UTC |launch_rocket=[[Vostok-K]] 8K72K |launch_site=[[Baikonur Cosmme|Baikonur]] [[Baikonur Cosmodrome Site 1|1/5]] |landing_date=19 June 1963, 11:06 UTC |landing_site={{coord|53.39777|N|67.60500|E}}|orbit_reference=[[geocentric orbit|Geocentric]]|orbit_regime=[[पृथ्वीको तल्लो कक्ष]] |orbit_eccentricity=0.00358|orbit_periapsis={{convert|162|km|mi}}|orbit_apoapsis={{convert|209|km|mi}}|orbit_inclination=65&nbsp;degrees|orbit_period=88.4&nbsp;minutes|orbit_epoch={{date|1963-06-15}}, 08:00:00&nbsp;UTC |apsis=gee|crew_photo=Valeri bykovsky.jpg|programme=[[Vostok programme]]<br/><small>Manned flights</small>|previous_mission=[[Vostok 4]]|next_mission=[[Vostok 6]]}}'''भोस्तोक ५''' ({{Lang-ru|'''Восток-5'''}}, ''[[पूर्वीय सभ्यता|Orient]] 5'' or ''[[पूर्व|East]] 5'')  सोभियत अन्तरिक्ष कार्यक्रमको भोस्तोक ६ सँगसँगै संयुक्त मिशन थियो। एक अर्काको नजिक पुगे र एक रेडियो लिङ्क स्थापना भयो। भोस्टोक ५ सन् १९६३ जुन १४ मा प्रक्षेपण गरिएको थियो र १९ जुनमा पृथ्वीमा फर्किएको थियो र यसको पाइलट भ्यालेरी बायकोभस्की थिए। ==सन्दर्भ सामग्री== {{reflist}} [[श्रेणी:कृत्रिम उपग्रह]] 23gi08pvswnan3t7wubg9mhjjjxth5d 1370512 1370511 2026-08-19T13:10:37Z Bishaldev100 28807 1370512 wikitext text/x-wiki {{अपूर्ण अनुवाद|listed=yes|date=नोभेम्बर २०२०}} {{अप्रमाणित|date=सेप्टेम्बर २०२०}} {{Infobox spaceflight |name=भोस्तोक&nbsp; ५&nbsp; |image=Vostok_spacecraft.jpg |image_caption=माथिल्लो चरणको भोस्तोकको&nbsp;&nbsp;&nbsp;क्याप्सुलको मोडेल |operator=[[Soviet space program|सोभियत अन्तरिक्ष कार्यक्रम]] |COSPAR_ID=1963-020A|SATCAT=591 |mission_duration=4&nbsp;days, 23&nbsp;hours, 7&nbsp;minutes |orbits_completed=82|spacecraft=[[Vostok (spacecraft)|Vostok-3KA]] No.7 |manufacturer=Experimental Design Bureau [[OKB-1]]|launch_mass={{convert|4720|kg|lb}} |crew_members=[[Valery Bykovsky]]|crew_callsign={{lang|ru|Ястреб}} ({{lang|ru-Latn|Yastreb}} - "Hawk") |crew_size=1 |launch_date=14 June 1963, 11:58:58 UTC |launch_rocket=[[Vostok-K]] 8K72K |launch_site=[[Baikonur Cosmme|Baikonur]] [[Baikonur Cosmodrome Site 1|1/5]] |landing_date=19 June 1963, 11:06 UTC |landing_site={{coord|53.39777|N|67.60500|E}} |orbit_reference=भूकेंद्रीय कक्षा |orbit_regime=[[पृथ्वीको तल्लो कक्ष]] |orbit_eccentricity=0.00358|orbit_periapsis={{convert|162|km|mi}}|orbit_apoapsis={{convert|209|km|mi}}|orbit_inclination=65&nbsp;degrees|orbit_period=88.4&nbsp;minutes|orbit_epoch={{date|1963-06-15}}, 08:00:00&nbsp;UTC |apsis=gee|crew_photo=Valeri bykovsky.jpg|programme=[[Vostok programme]]<br/><small>Manned flights</small>|previous_mission=[[Vostok 4]]|next_mission=[[Vostok 6]]}}'''भोस्तोक ५''' ({{Lang-ru|'''Восток-5'''}}, ''[[पूर्वीय सभ्यता|Orient]] 5'' or ''[[पूर्व|East]] 5'')  सोभियत अन्तरिक्ष कार्यक्रमको भोस्तोक ६ सँगसँगै संयुक्त मिशन थियो। एक अर्काको नजिक पुगे र एक रेडियो लिङ्क स्थापना भयो। भोस्टोक ५ सन् १९६३ जुन १४ मा प्रक्षेपण गरिएको थियो र १९ जुनमा पृथ्वीमा फर्किएको थियो र यसको पाइलट भ्यालेरी बायकोभस्की थिए। ==सन्दर्भ सामग्री== {{reflist}} [[श्रेणी:कृत्रिम उपग्रह]] 7oar9n59hvkp4ph6gr2nnlfjpe9qyp7 1370513 1370512 2026-08-19T13:11:47Z Bishaldev100 28807 1370513 wikitext text/x-wiki {{अपूर्ण अनुवाद|listed=yes|date=नोभेम्बर २०२०}} {{अप्रमाणित|date=सेप्टेम्बर २०२०}} {{Infobox spaceflight |name=भोस्तोक&nbsp; ५&nbsp; |image=Vostok_spacecraft.jpg |image_caption=माथिल्लो चरणको भोस्तोकको&nbsp;&nbsp;&nbsp;क्याप्सुलको मोडेल |operator=[[Soviet space program|सोभियत अन्तरिक्ष कार्यक्रम]] |COSPAR_ID=1963-020A|SATCAT=591 |mission_duration=4&nbsp;days, 23&nbsp;hours, 7&nbsp;minutes |orbits_completed=82|spacecraft=[[Vostok (spacecraft)|Vostok-3KA]] No.7 |manufacturer=Experimental Design Bureau [[OKB-1]]|launch_mass={{convert|4720|kg|lb}} |crew_members=[[Valery Bykovsky]]|crew_callsign={{lang|ru|Ястреб}} ({{lang|ru-Latn|Yastreb}} - "Hawk") |crew_size=1 |launch_date=14 June 1963, 11:58:58 UTC |launch_rocket=[[Vostok-K]] 8K72K |launch_site=[[Baikonur Cosmme|Baikonur]] [[Baikonur Cosmodrome Site 1|1/5]] |landing_date=19 June 1963, 11:06 UTC |landing_site={{coord|53.39777|N|67.60500|E}} |orbit_reference=भूकेंद्रीय कक्षा |orbit_regime=[[पृथ्वीको तल्लो कक्ष]] |orbit_eccentricity=0.00358|orbit_periapsis={{convert|162|km|mi}}|orbit_apoapsis={{convert|209|km|mi}}|orbit_inclination=65&nbsp;degrees|orbit_period=88.4&nbsp;minutes | orbit_epoch = 15 June 1963, 08:00:00&nbsp;UTC<ref>{{Cite web|url=https://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/spacecraft/display.action?id=1963-020A|title=NASA - NSSDCA - Spacecraft - Trajectory Details|website=nssdc.gsfc.nasa.gov|access-date=2018-05-02}}</ref> |apsis=gee|crew_photo=Valeri bykovsky.jpg|programme=[[Vostok programme]]<br/><small>Manned flights</small>|previous_mission=[[Vostok 4]]|next_mission=[[Vostok 6]]}}'''भोस्तोक ५''' ({{Lang-ru|'''Восток-5'''}}, ''[[पूर्वीय सभ्यता|Orient]] 5'' or ''[[पूर्व|East]] 5'')  सोभियत अन्तरिक्ष कार्यक्रमको भोस्तोक ६ सँगसँगै संयुक्त मिशन थियो। एक अर्काको नजिक पुगे र एक रेडियो लिङ्क स्थापना भयो। भोस्टोक ५ सन् १९६३ जुन १४ मा प्रक्षेपण गरिएको थियो र १९ जुनमा पृथ्वीमा फर्किएको थियो र यसको पाइलट भ्यालेरी बायकोभस्की थिए। ==सन्दर्भ सामग्री== {{reflist}} [[श्रेणी:कृत्रिम उपग्रह]] 14vugbk1ryqud9z1dvmulcau4de3t4h 1370514 1370513 2026-08-19T13:12:59Z Bishaldev100 28807 1370514 wikitext text/x-wiki {{अपूर्ण अनुवाद|listed=yes|date=नोभेम्बर २०२०}} {{अप्रमाणित|date=सेप्टेम्बर २०२०}} {{Infobox spaceflight | name = भोस्तोक ५ | image = Vostok_spacecraft.jpg | image_caption = माथिल्लो चरणको भोस्तोकको&nbsp;&nbsp;&nbsp;क्याप्सुलको मोडेल | insignia = |operator =सोभियत अन्तरिक्ष कार्यक्रम |COSPAR_ID=1963-020A|SATCAT=591 |mission_duration=4&nbsp;days, 23&nbsp;hours, 7&nbsp;minutes |orbits_completed=82|spacecraft=[[Vostok (spacecraft)|Vostok-3KA]] No.7 |manufacturer=Experimental Design Bureau [[OKB-1]]|launch_mass={{convert|4720|kg|lb}} |crew_members=[[Valery Bykovsky]]|crew_callsign={{lang|ru|Ястреб}} ({{lang|ru-Latn|Yastreb}} - "Hawk") |crew_size=1 |launch_date=14 June 1963, 11:58:58 UTC |launch_rocket=[[Vostok-K]] 8K72K |launch_site=[[Baikonur Cosmme|Baikonur]] [[Baikonur Cosmodrome Site 1|1/5]] |landing_date=19 June 1963, 11:06 UTC |landing_site={{coord|53.39777|N|67.60500|E}} |orbit_reference=भूकेंद्रीय कक्षा |orbit_regime=[[पृथ्वीको तल्लो कक्ष]] |orbit_eccentricity=0.00358|orbit_periapsis={{convert|162|km|mi}}|orbit_apoapsis={{convert|209|km|mi}}|orbit_inclination=65&nbsp;degrees|orbit_period=88.4&nbsp;minutes | orbit_epoch = 15 June 1963, 08:00:00&nbsp;UTC<ref>{{Cite web|url=https://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/spacecraft/display.action?id=1963-020A|title=NASA - NSSDCA - Spacecraft - Trajectory Details|website=nssdc.gsfc.nasa.gov|access-date=2018-05-02}}</ref> |apsis=gee|crew_photo=Valeri bykovsky.jpg|programme=[[Vostok programme]]<br/><small>Manned flights</small>|previous_mission=[[Vostok 4]]|next_mission=[[Vostok 6]]}}'''भोस्तोक ५''' ({{Lang-ru|'''Восток-5'''}}, ''[[पूर्वीय सभ्यता|Orient]] 5'' or ''[[पूर्व|East]] 5'')  सोभियत अन्तरिक्ष कार्यक्रमको भोस्तोक ६ सँगसँगै संयुक्त मिशन थियो। एक अर्काको नजिक पुगे र एक रेडियो लिङ्क स्थापना भयो। भोस्टोक ५ सन् १९६३ जुन १४ मा प्रक्षेपण गरिएको थियो र १९ जुनमा पृथ्वीमा फर्किएको थियो र यसको पाइलट भ्यालेरी बायकोभस्की थिए। ==सन्दर्भ सामग्री== {{reflist}} [[श्रेणी:कृत्रिम उपग्रह]] rrudsrmut69ytqul84vsf4uj585wobn 0 97823 1370485 1319704 2026-08-19T12:20:26Z Bishaldev100 28807 /* अभिमन्यु र चक्रव्युह */ 1370485 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Chakravyuha-labyrinth.svg|right|thumb|250x250px|चक्रव्यूह <br />]] '''चक्रव्युह''' अथवा '''पद्मव्युह''' [[हिन्दु धर्म|हिन्दू]] युद्ध शास्त्रहरूमा उल्लेख धेरै लडाइँहरूको एक प्रकारको सैन्य संरचना हो। == पृष्ठभूमि == चक्रव्युह एक बहु-स्तरीय रक्षात्मक सैन्य ढाँचा हो यो व्युह एउटा चक्र अथवा एक पद्म जस्तो देखिन्छ जसलाई माथिबाट हेर्दा एक महान योद्धाले हरेक ढोकालाई सुरक्षित गरेका हुन्छन्। यसलाई [[कुरुक्षेत्र युद्ध|महाभारत युद्ध]]मा [[कौरव]]को प्रधान सेनापति, [[द्रोणाचार्य]]द्वारा धर्मराज [[युधिष्ठिर]]लाई पक्राउ गर्न प्रयोग भएको थियो। ==अभिमन्यु र चक्रव्युह== [[File:The Pandavas' nephew Abhimanyu battles the Kauravas and their allies.jpg|thumb|कौरव सेनासँग युद्ध गर्दै [[अभिमन्यु]]]] महभारतको युद्धमा चक्रव्युहलाई भेदन गर्ने जानकारी [[पाण्डव]] पक्षमा [[अर्जुन]], [[कृष्ण]], [[प्रद्युम्न]] र [[अभिमन्यु]]लाई मत्र थियो, तर यसको रचनाको अवसरमा त्यहाँ अभिमन्यु मात्र उपस्थित थिए। अभिमन्युले यो ज्ञान आफ्नी आमाको गर्भबाट नै प्राप्त गरेका थिए। तर उनलाई यहाँबाट बाहिर निस्कने तरिका थाह थिएन। अत: जब युद्धमा अभिमन्युले कौरव सेनापति दोर्णाचार्यद्वारा रचित यस व्युहमा प्रवेश गरेर <ref>{{Cite web |date=3 July 2015 |title=Abhimanyu and the Padmavyuha |url=https://www.templepurohit.com/abhimanyu-and-the-chakravyuha-padmavyuha-mahabharata}}</ref>उनले छ वटा द्वारहरू त फोरे तर सातौँ द्वारमा [[कौरव]] पक्षका सबै महारथिहरूले धर्मविरूध्द मिलेर उनको वध गरेका थिए ।<ref>{{Cite web |title=The Mahabharata, Book 7: Drona Parva: Abhimanyu-badha Parva: Section XXXI |url=http://www.sacred-texts.com/hin/m07/m07031.htm |access-date=2016-10-16 |website=www.sacred-texts.com}}</ref> [[चित्र:Halebid2.JPG|right|thumb|300x300px| Intricate rock carvings show [[अभिमन्यु|Abhimanyu]] entering the Chakra vyuha.]] [[चित्र:Abhimanyu_kill_in_Chakra-vyuha_of_karvas_,_made_by_mughal_artists_Daswanth_and_tara.jpg|thumb| Chakravyuha, folio from razmnama of Akbar, made by Daswanth and Tara]] == सन्दर्भ == {{Reflist}} [[श्रेणी:युद्ध]] s6czg1so041mme6sc2dat48s9jb2ycg 0 97959 1370516 1099529 2026-08-19T13:14:32Z Bishaldev100 28807 1370516 wikitext text/x-wiki '''हेपाटाइटिस बी''' [[हेपाटाइटिस बी भाइरस]] (HBV)को कारण लाग्ने एक संक्रामक रोग हो। यो रोगले मनुष्य र बाँदरको प्रजातीको कलेजोलाई सङ्क्रमित गर्छ, जसको कारणले [[कलेजो]] सुन्निने र जलन हुने गर्छ, जसलाई हेपाटाइटिस भनिन्छ। मूलतः, "सीरम हेपेटाइटिस" के रूप में ज्ञात<ref name="pmid8769597">{{Cite doi|10.1001/jama.276.10.841}}</ref> यस रोगको कारण [[एसिया|एशिया]] र [[अफ्रिका|अफ्रिका]]मा महामारी भएको थियो।<ref name="pmid16941687">{{Cite doi|10.1002/hep.21347}}</ref> विश्वको जनसंख्याको एक तिहाई मानिस, दो अरबभन्दा धेरै, हेपेटाइटिस बी भाइरसबाट संक्रमित भैसकेका छन्।<ref name="WHOfactsheet">{{Cite web|title=Hepatitis B|url=http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs204/en/index.html|publisher=World Health Organization|accessdate=2009-09-19}}</ref> यीनमा ३५ करोड यो भाइरस दीर्घकालिक वाहक बनेका छन्।<ref>{{Cite web|title=FAQ about Hepatitis B|url=http://liver.stanford.edu/Education/faq.html|publisher=Stanford School of Medicine|date=2008-07-10|accessdate=2009-09-19|archive-date=9 फ़रवरी 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090209213644/http://liver.stanford.edu/Education/faq.html|url-status=dead}}</ref> हेपेटाइटिस बी भाइरस व्यक्तिको संक्रमित रगत वा शरीरको तरल पदार्थको संपर्कमा आउँदा सर्छ। <ref name="WHOfactsheet"/> == संकेत तथा लक्षण == ==सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:यौनरोगहरू]] 48r7ddaov3bmkt0fhzng1jnhoxni2qv 1370517 1370516 2026-08-19T13:17:25Z Bishaldev100 28807 1370517 wikitext text/x-wiki '''हेपाटाइटिस बी''' [[हेपाटाइटिस बी भाइरस]] (HBV)को कारण लाग्ने एक संक्रामक रोग हो। यो रोगले मनुष्य र बाँदरको प्रजातीको कलेजोलाई सङ्क्रमित गर्छ, जसको कारणले [[कलेजो]] सुन्निने र जलन हुने गर्छ, जसलाई हेपाटाइटिस भनिन्छ। मूलतः, "सीरम हेपेटाइटिस" के रूप में ज्ञात<ref name="pmid8769597">{{Cite doi|10.1001/jama.276.10.841}}</ref> यस रोगको कारण [[एसिया|एशिया]] र [[अफ्रिका|अफ्रिका]]मा महामारी भएको थियो।<ref name="pmid16941687">{{Cite doi|10.1002/hep.21347}}</ref> विश्वको जनसंख्याको एक तिहाई मानिस, दो अरबभन्दा धेरै, हेपेटाइटिस बी भाइरसबाट संक्रमित भैसकेका छन्।<ref name="WHOfactsheet">{{Cite web|title=Hepatitis B|url=http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs204/en/index.html|publisher=World Health Organization|accessdate=2009-09-19}}</ref> यीनमा ३५ करोड यो भाइरस दीर्घकालिक वाहक बनेका छन्।<ref>{{Cite web|title=FAQ about Hepatitis B|url=http://liver.stanford.edu/Education/faq.html|publisher=Stanford School of Medicine|date=2008-07-10|accessdate=2009-09-19|archive-date=9 फ़रवरी 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090209213644/http://liver.stanford.edu/Education/faq.html|url-status=dead}}</ref> हेपेटाइटिस बी भाइरस व्यक्तिको संक्रमित रगत वा शरीरको तरल पदार्थको संपर्कमा आउँदा सर्छ। <ref name="WHOfactsheet"/> == संकेत तथा लक्षण == हेपाटाइटिस बी भाइरसको तीव्र संक्रमण तीव्र भाइरल हेपाटाइटिससँग सम्बन्धित छ, यो रोग सामान्य अस्वस्थता, भोक नलाग्ने, वाकवाकी लाग्ने, बान्ता हुने, शरीर दुख्ने, हल्का ज्वरो आउने र गाढा पिसाबबाट सुरु हुन्छ र त्यसपछि [[कमलपित्त|जन्डिस]]को विकासमा जान्छ। यो रोग केही हप्तासम्म रहन्छ र त्यसपछि धेरैजसो प्रभावित व्यक्तिहरूमा बिस्तारै सुधार हुन्छ। केही मानिसहरूलाई कलेजोको रोगको गम्भीर रूप हुन सक्छ जसलाई फुलमिनेन्ट हेपाटिक फेलियर भनिन्छ र फलस्वरूप मृत्यु हुन सक्छ। संक्रमण पूर्ण रूपमा लक्षणविहीन हुन सक्छ र पहिचान गर्न गाह्रो हुन्छ । ==सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:यौनरोगहरू]] t71eggoxssm5tq9khvw0sh1ohg4nilj 0 97993 1370518 1271782 2026-08-19T13:18:41Z Bishaldev100 28807 1370518 wikitext text/x-wiki {{Infobox book | name = द इन्टेलिजेन्ट इन्भेस्टर | title_orig = | translator = | author = [[बेन्जामिन ग्राहम]] | image = | caption = | illustrator = | cover_artist = Donavan Hayes | country = [[संयुक्त राज्य अमेरिका|अमेरिका]] | language = अंग्रेजी | series = | subject = [[प्रतिभूति]], [[लगानी]] | publisher = [[Harper & Brothers]] | pub_date = सन् १९४९ | english_pub_date = | media_type = | pages = 640 | isbn = 0-06-055566-1 | isbn_note = (2008 edition) | oclc = 1723191 | congress = HG4521 .G665 | preceded_by = | followed_by = }} '''द इन्टेलिजेन्ट इन्भेस्टर''' ({{lang-en|The Intellegent Invester}}) [[बेन्जामिन ग्राहम]]द्वारा लिखित, पहिलो १९४९ मा प्रकाशित, ''भ्यालु इन्भेस्टि''ङ सम्बन्धी व्यापक रूपमा प्रशंसित पुस्तक हो। यस पुस्तकले शेयर बजारमा मूल्य लगानीलाई कसरी सफलतापूर्वक प्रयोग गर्ने भन्ने बारे रणनीतिहरू प्रदान गर्दछ। ऐतिहासिक रूपमा, यो पुस्तक लगानी सम्बन्धी सबैभन्दा लोकप्रिय पुस्तकहरू मध्ये एक हो । यो पुस्तक लगानीको लागि सुरक्षित र मूल्यमा आधारित दृष्टिकोणको वकालत गर्दछ। यसले गहन अनुसन्धान, विविधीकरण, र सुरक्षा मार्जिनको महत्वलाई जोड दिन्छ।<ref>{{Cite web |date=2024-06-05 |title=शेयर लगानीकर्ताले पढ्नैपर्ने १० पुस्तक - NEPSE Trading |url=https://www.nepsetrading.com/news/10-books-every-stock-investor-must-read- |access-date=2025-01-16 |website=www.nepsetrading.com |language=en}}</ref> बेञ्जामिन ग्राहमले लेखेको किताब ‘द इन्टेलिजेन्ट इन्भेस्टर’लाई [[वारेन बफेट]] आफ्नो व्यावसायिक जीवनका लागि पथ प्रदर्शक ठान्छन् । बफेटका अनुसार बेञ्जामिन ग्राहमको यो किताब पढेपछि नै उनले लगानीका कयौं मन्त्रहरु सिके, यसको सोझो फाइदा उनको [[पोर्टफोलियो]]लाई भयो । सेयर बजारमा सफलतापूर्वक लगानी गर्ने मानसिकता बनाउने यो पुस्तकले उनलाई सहयोग गरेको बफेट आफैं बताउँछन्। [[लगानीकर्ता]]लाई पहिलोपटक यो पुस्तक बुझ्न केही कठिन हुन्छ, किनभने यसमा वित्तीय शब्दावलीहरू जटिल खालका छन्। यो पुस्तकलाई बुझ्न कठिन भए ‘द इन्टेलिजेन्ट इन्भेस्टर’ को सय पृष्ठको सारांश पनि पढ्न सकिनछ । <ref>[https://www.kantipurdaily.com/business/2017/07/01/20170701084206.html अर्बपतिलाई मनपर्ने पुस्तक]</ref> == विश्लेषण == ===भ्यालु इन्भेस्टिङ (मूल्यमा आधारित लगानी) === ''[[द इन्टेलिजेन्ट इन्भेस्टर]]''मा उल्लिखित ग्राहमको मुख्य लगानी दृष्टिकोण ''भ्यालु इन्भेस्टि''ङ हो।<ref name=":2">{{Cite journal |last=Moy |first=Ronald |date=2011 |title=Ben Graham Was a Quant: Raising the IQ of the Intelligent Investor (a review) |url=https://www.cfainstitute.org/research/financial-analysts-journal/2011/ben-graham-was-a-quant-raising-the-iq |website=CFA Institute}}</ref> ''भ्यालु इन्भेस्टिङ'' भनेको एक लगानी रणनीति हो जसले लामो समयसम्म राम्रो प्रदर्शन गर्ने व्यवसायको रूपमा क्षमता भएका कम्पनीहरूको अवमूल्यन गरिएका स्टकहरूलाई लक्षित गर्दछ।<ref name=":0" /> ''भ्यालु इन्भेस्टिङ'' बजारमा छोटो अवधिको प्रवृत्ति वा स्टकहरूको दैनिक किनबेच / कारोबार सँग सम्बन्धित छैन। <ref name=":3">{{Cite journal |last=Roose |first=Kenneth D. |date=1955 |title=Review of The Intelligent Investor |url=https://www.jstor.org/stable/2976900 |journal=The Journal of Finance |volume=10 |issue=3 |pages=406–407 |doi=10.2307/2976900 |issn=0022-1082 |jstor=2976900}}</ref> यो किनभने ''भ्यालु इन्भेस्टिङ'' रणनीति बजारले छोटो अवधिमा मूल्य परिवर्तनहरूमा, दीर्घकालीन वृद्धिको लागि कम्पनीको आधारभूत कुराहरूलाई ध्यानमा नराखी  अत्यधिक प्रतिक्रिया दिन्छ भन्ने कुरामा विश्वास गर्छ।<ref name=":0">{{Cite web|last=Popescu|first=Dan|date=2010|title=Warren Buffett, The Intelligent Investor|url=http://webbut.unitbv.ro/BU2010/Series%20V/BULETIN%20V%20PDF/077%20Popescu.pdf}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201108174359/http://webbut.unitbv.ro/BU2010/Series%20V/BULETIN%20V%20PDF/077%20Popescu.pdf |date=2020-11-08 }}</ref> === लगानी === {{Main|लगानी}} [[लगानी]]का मुख्य पक्षहरू *गहिरो विश्लेषण<br>आफुले जुन कम्पनि वा शेयरमा लगानी गर्ने हो , सो को गम्भीर विश्लेषण गर्नु पर्छ र गहिराइमा गएर बुझ्नुपर्छ । *मूलधनको सुरक्षा<br>फाइदा पाउन जोखिम लिनु पर्छ भन्दैमा मूलधनलाई जोखिममा पार्नु हुदैन । मूलधनको सुरक्षा भएन भने लगानी , जुवा/ [[सट्टाबाजी]]मा परिणत हुन्छ । *पर्याप्त प्रतिफल === मिस्टर मार्केट === ग्राहमको एउटा महत्त्वपूर्ण रूपक मिस्टर मार्केटको हो, जसको उद्देश्य शेयर बजारको तर्कहीनता र समूह-विचारलाई मानवीकरणको रूप दिनु हो। बजार बढेको बेलामा शेयर बेचेर बाहिरिनु पर्छ भने बजार घटेको बेला भनेको शेयर किन्ने उपयुक्त समय हो । === सुरक्षा सीमा / मार्जिन अफ सेफ्टी === यदि हामीले विश्लेषण गर्दा कुनै कम्पनिको शेयर १०० रुपैयाँ पर्छ भने केहि सेफ्टी राखेर शेयर खारिद गर्नुपर्छ ; ८० वा ९० रुपैयाँ === लगानीकर्ताका किसिमहरु === *रक्षात्मक लगानीकर्ता<br>जोखिम लिन डराउछन् ।<br>गहिरो विश्लेषण गर्ने समय हुदैन । * उद्यमी लगानीकर्ता<br>गहिरो विश्लेषण गर्छन् , धेरै समय लगाउछन्<br>जोखिम धेरै लिन्छन। *हाइब्रिड लगानीकर्ता उद्यमी लगानीकर्ता र रक्षात्मक लगानीकर्ताको गुणको मिश्रण ।<br> अरुको कुरा सुनेर लगानीको सोच बनाउछन् ।<br> सधैं औसतभन्दा कम कमाउछन् । == संस्करणहरू == १९४९ मा प्रकाशित भएदेखि ग्राहमले यसलाई धेरै पटक परिमार्जन गरे, हालै १९७१-७२ मा। यो १९७३ मा "चौथो परिमाजित संस्करण" को रूपमा प्रकाशित भएको थियो {{ISBN|0-06-015547-7}} , र यसमा [[वारेन बफेट]]को प्रस्तावना र परिशिष्टहरू समावेश थिए। ग्राहमको १९७६ मा मृत्यु भयो। जेसन ज्वाइग द्वारा चौथो संस्करणमा टिप्पणीहरू र नयाँ फुटनोटहरू थपिएका थिए, र यो नयाँ संशोधन २००३ मा प्रकाशित भएको थियो।<ref>{{cite book|last=Graham|first=Benjamin|author-link=Benjamin Graham|author2=Jason Zweig|others=Warren Buffett (collaborator)|title=The Intelligent Investor|orig-year=1949|url=https://archive.org/details/harrypotterhalfb00rowl_0|edition=2003МЕШ|date=2003-07-08|publisher=[[HarperCollins]]|isbn=0-06-055566-1|page=vii}}</ref> ==यो पनि हेर्नुहोस्== [[धनी बुबा गरिब बुबा|रिच डाय्ड पुअर डाय्ड]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीं== [[श्रेणी:वित्तीय पुस्तकहरू]] 00wndpncq0trymon3g4s9hi96axws7l 0 97994 1370519 1271807 2026-08-19T13:19:31Z Bishaldev100 28807 1370519 wikitext text/x-wiki {{अपूर्ण अनुवाद|listed=yes|date=नोभेम्बर २०२०}} {{Infobox economist |name=बेन्जामिन ग्राहम |image= |image_size=210px |caption=Graham reading an edition of ''[[Moody's Manual]]'' |birth_date={{Birth date|1894|05|09}} |birth_place=लण्डन, England, संयुक्त अधिराज्य |death_date={{Death date and age|1976|09|21|1894|05|08}} |death_place=[[Aix-en-Provence]], फ्रान्स |nationality=[[संयुक्त राज्य अमेरिका|अमेरिका]] |institution=[[Columbia Business School|Columbia University]]<br>[[क्यालिफोर्निया विश्वविद्यालय, लसएन्जल्स]] |alma_mater=[[Columbia University]] |influenced={{hlist|[[वारेन बफेट]]|[[William J. Ruane]]|[[Irving Kahn]]|[[Walter J. Schloss]]|[[David Dodd]]|[[Jean-Marie Eveillard]]|[[Seth Klarman]]|[[Bill Ackman]] }} |contributions=[[Security Analysis (book)|''Security Analysis'']] (1934)<br />''[[द इन्टेलिजेन्ट इन्भेस्टर]]'' (1949)<br>[[Benjamin Graham formula]] |signature=<!-- file name only -->}} [[चित्र:Benjamin_Graham_(1894-1976)_portrait_on_23_March_1950.jpg|अङ्गुठाकार|बेन्जामिन ग्राहम]] '''बेन्जामिन ग्राहम''' ब्रिटिशमा जन्मेका अमेरिकी लगानीकर्ता, अर्थशास्त्री र प्रोफेसर थिए। उनी व्यापक रूपमा "मूल्य लगानीका पिता" को रूपमा चिनिएका छन्, र नेकपा-चौंकात्मक लगानीमा दुई संस्थापक पदहरू लेख्नुभयो: डेभिड डोड र [[द इन्टेलिजेन्ट इन्भेस्टर]] (१९४९) को सुरक्षा विश्लेषण (१९३४)। उनको लगानी दर्शनले लगानीकर्ता मनोविज्ञान, न्यूनतम क्रेडिट, खरिद र लगानी, मौलिक विश्लेषण, एकाग्रता विविधता, सुरक्षाको मार्जिन भित्र कामदार, कार्यकर्ता लगानी र विवादास्पद दिमागलाई जोड दिए। ग्राहमले [[सामुहिक लगानी कोष|म्युचुअल फन्ड]], हेज फन्ड, विविध होल्डिङ कम्पनीहरू र अन्य लगानी साधनहरूमा मूल्य लगानीको लागि आधार तयार पारे। सुरक्षा विश्लेषणको पेशा र चार्टर्ड वित्तीय विश्लेषक पदनामको स्थापनाको पछाडि उनी प्रेरक शक्ति थिए।<ref>Jason Zweig and Rodney N. Sullivan, "Benjamin Graham: Building a Profession: Classic Writings of the Father of Security Analysis," 2010, pages 1-7, 9.</ref> उनले सूचकांक कोषहरू परिचय हुनुभन्दा दशकौं अघि सिर्जना गर्ने कुराको पनि वकालत गरे।<ref>{{cite web |date=6 April 2015 |title=Another Note on Benjamin Graham and Index Funds |url=https://jasonzweig.com/another-note-on-benjamin-graham-and-index-funds/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231223162921/https://jasonzweig.com/another-note-on-benjamin-graham-and-index-funds/ |archive-date=23 December 2023 |access-date=23 December 2023}}</ref> आफ्नो करियरभरि, ग्राहमका धेरै उल्लेखनीय शिष्यहरू थिए जसले लगानीकर्ताको रूपमा उल्लेखनीय सफलता हासिल गरे, जसमा इरभिङ कान र [[वारेन बफेट]] पनि समावेश थिए, जसले ग्राहमलाई आफ्नो बुबा पछि आफ्नो जीवनमा दोस्रो सबैभन्दा प्रभावशाली व्यक्तिको रूपमा वर्णन गरे।<ref name="WarrenBuffetPreface">Warren Buffett, "Preface to the Fourth Edition", in Benjamin Graham, "The Intelligent Investor", 4 ed., 2003.</ref> ग्राहमबाट प्रभावित अन्य प्रसिद्ध लगानीकर्ताहरूमा चार्ल्स डी. एलिस, मारियो गेबेली, सेथ क्लारम्यान, हावर्ड मार्क्स, जोन नेफ र सर जोन टेम्पलटन थिए।<ref>{{cite book|last1=Berryessa|first1=Norman|last2=Kirzner|first2=Eric|title=Global Investing: The Templeton Way|date=1988-12-22|publisher=[[McGraw-Hill Education]]|page=125|isbn=978-1556238734}}</ref> == सन्दर्भ == {{Reflist}} [[श्रेणी:अर्थविद्]] n1osa8wffljbf29pkli675wpkr01h0w 1370520 1370519 2026-08-19T13:20:17Z Bishaldev100 28807 1370520 wikitext text/x-wiki {{अपूर्ण अनुवाद|listed=yes|date=नोभेम्बर २०२०}} {{Infobox economist |name=बेन्जामिन ग्राहम |image= |image_size=210px |caption=Graham reading an edition of ''[[Moody's Manual]]'' |birth_date={{Birth date|1894|05|09}} |birth_place=लण्डन, England, संयुक्त अधिराज्य |death_date={{Death date and age|1976|09|21|1894|05|08}} |death_place=[[Aix-en-Provence]], फ्रान्स |nationality=[[संयुक्त राज्य अमेरिका|अमेरिका]] |institution=[[Columbia Business School|Columbia University]]<br>[[क्यालिफोर्निया विश्वविद्यालय, लसएन्जल्स]] |alma_mater=[[Columbia University]] |influenced={{hlist|[[वारेन बफेट]]|[[William J. Ruane]]|[[Irving Kahn]]|[[Walter J. Schloss]]|[[David Dodd]]|[[Jean-Marie Eveillard]]|[[Seth Klarman]]|[[Bill Ackman]] }} |contributions=[[Security Analysis (book)|''Security Analysis'']] (1934)<br />''[[द इन्टेलिजेन्ट इन्भेस्टर]]'' (1949)<br>[[Benjamin Graham formula]] |signature=<!-- file name only -->}} [[चित्र:Benjamin_Graham_(1894-1976)_portrait_on_23_March_1950.jpg|अङ्गुठाकार|बेन्जामिन ग्राहम]] '''बेन्जामिन ग्राहम''' ब्रिटिशमा जन्मेका अमेरिकी [[लगानीकर्ता]], अर्थशास्त्री र प्रोफेसर थिए। उनी व्यापक रूपमा "मूल्य लगानीका पिता" को रूपमा चिनिएका छन्, र नेकपा-चौंकात्मक लगानीमा दुई संस्थापक पदहरू लेख्नुभयो: डेभिड डोड र [[द इन्टेलिजेन्ट इन्भेस्टर]] (१९४९) को सुरक्षा विश्लेषण (१९३४)। उनको लगानी दर्शनले लगानीकर्ता मनोविज्ञान, न्यूनतम क्रेडिट, खरिद र लगानी, मौलिक विश्लेषण, एकाग्रता विविधता, सुरक्षाको मार्जिन भित्र कामदार, कार्यकर्ता लगानी र विवादास्पद दिमागलाई जोड दिए। ग्राहमले [[सामुहिक लगानी कोष|म्युचुअल फन्ड]], हेज फन्ड, विविध होल्डिङ कम्पनीहरू र अन्य लगानी साधनहरूमा मूल्य लगानीको लागि आधार तयार पारे। सुरक्षा विश्लेषणको पेशा र चार्टर्ड वित्तीय विश्लेषक पदनामको स्थापनाको पछाडि उनी प्रेरक शक्ति थिए।<ref>Jason Zweig and Rodney N. Sullivan, "Benjamin Graham: Building a Profession: Classic Writings of the Father of Security Analysis," 2010, pages 1-7, 9.</ref> उनले सूचकांक कोषहरू परिचय हुनुभन्दा दशकौं अघि सिर्जना गर्ने कुराको पनि वकालत गरे।<ref>{{cite web |date=6 April 2015 |title=Another Note on Benjamin Graham and Index Funds |url=https://jasonzweig.com/another-note-on-benjamin-graham-and-index-funds/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231223162921/https://jasonzweig.com/another-note-on-benjamin-graham-and-index-funds/ |archive-date=23 December 2023 |access-date=23 December 2023}}</ref> आफ्नो करियरभरि, ग्राहमका धेरै उल्लेखनीय शिष्यहरू थिए जसले लगानीकर्ताको रूपमा उल्लेखनीय सफलता हासिल गरे, जसमा इरभिङ कान र [[वारेन बफेट]] पनि समावेश थिए, जसले ग्राहमलाई आफ्नो बुबा पछि आफ्नो जीवनमा दोस्रो सबैभन्दा प्रभावशाली व्यक्तिको रूपमा वर्णन गरे।<ref name="WarrenBuffetPreface">Warren Buffett, "Preface to the Fourth Edition", in Benjamin Graham, "The Intelligent Investor", 4 ed., 2003.</ref> ग्राहमबाट प्रभावित अन्य प्रसिद्ध लगानीकर्ताहरूमा चार्ल्स डी. एलिस, मारियो गेबेली, सेथ क्लारम्यान, हावर्ड मार्क्स, जोन नेफ र सर जोन टेम्पलटन थिए।<ref>{{cite book|last1=Berryessa|first1=Norman|last2=Kirzner|first2=Eric|title=Global Investing: The Templeton Way|date=1988-12-22|publisher=[[McGraw-Hill Education]]|page=125|isbn=978-1556238734}}</ref> == सन्दर्भ == {{Reflist}} [[श्रेणी:अर्थविद्]] 4q2w6ostkb9nnwynf5hbd2gsyx4n9e1 0 97997 1370521 1133341 2026-08-19T13:21:41Z Bishaldev100 28807 1370521 wikitext text/x-wiki नेपालमा [[जेठ १५]] लाई गणतन्त्र दिवसको रुपमा मनाइन्छ । [[नेपालको जनआन्दोलन २०६३|जनआन्दोलन २०६२/६३]] को जगमा भएको निर्वाचनबाट गठित संविधानसभाको पहिलो बैठकले २०६५ [[जेठ]] १५ गते नेपाललाई सङ्घीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र घोषणा गरेको थियो। २३८ वर्ष लामो [[शाह वंश]] राजपरम्पराको अन्त्यको घोषणा भएको उक्त दिनलाई प्रत्येक वर्ष '''गणतन्त्र दिवस'''का रूपमा मनाउन थालिएको छ।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=आज गणतन्त्र दिवस|युआरएल=https://annapurnapost.com/news/aaj-gnntntr-divs-128370|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=अन्नपूर्ण पोस्ट|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=२० अप्रिल २०२२}}</ref> == यो पनि हेर्नुहोस == * [[नेपालको इतिहास]] {{दिवसहरू}} == सन्दर्भ == {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:नेपालको इतिहास]] [[श्रेणी:दिवसहरू]] s0nxi35vv2xzgtvvrq1f5fbxoosfmdb 0 98032 1370484 1137620 2026-08-19T12:17:38Z Bishaldev100 28807 1370484 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Sikorsky,_Igor.jpg|अङ्गुठाकार|इगोर सिकोर्स्की, c. 1950]] '''इगोर सिकोर्स्की''' ({{lang-rus |И́горь Ива́нович Сико́рский|p=ˈiɡərʲ ɪˈvanəvitʃ sʲɪˈkorskʲɪj|a=Ru-Igor Sikorsky.ogg}}, ''Ígor' Ivánovič Sikórskij''; मे २५,१८८९-अक्टोबर २६, १९७२)<ref name="nam">Fortier, Rénald. [http://www.aviation.technomuses.ca/assets/pdf/e_sikorsky.pdf "Igor Sikorsky: One Man, Three Careers."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131016232812/http://www.aviation.technomuses.ca/assets/pdf/e_sikorsky.pdf |date=October 16, 2013 }} ''aviation.technomuses.ca,''1996. Retrieved: October 29, 2008.</ref> [[हेलिकोप्टर]]का आविष्कारक हुन्। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} {{कमन्सश्रेणी|Igor Sikorsky}} [[श्रेणी:अमेरिकी आविष्कारकहरू]] [[श्रेणी:रूसी आविष्कारकहरू]] [[श्रेणी:सन् १९७२ मा मृत्यु]] loxb4grw17dtdzrzkqkosneodhz1rpx 0 98044 1370522 1065881 2026-08-19T13:23:34Z Bishaldev100 28807 1370522 wikitext text/x-wiki {{अपूर्ण अनुवाद|listed=yes|date=नोभेम्बर २०२०}} {{Infobox officeholder |honorific-prefix = |name = पेद्रो सान्चेज |image = Pedro Sánchez in 2018.jpg |office = [[स्पेनका प्रधानमन्त्री]] |monarch = [[Felipe VI of Spain|Felipe VI]] |term_start = 1 June 2018 |term_end = |predecessor = [[मारियानो राखोय]] |successor = |office1 = [[स्पेनी सोसलिस्ट पार्टी]] को महासचिव |president1 = [[Cristina Narbona]] |term_start1 = 17 June 2017 |term_end1 = |predecessor1 = ''Caretaker committee'' |president2 = [[Micaela Navarro]] |term_start2 = 26 July 2014 |term_end2 = 1 October 2016 |predecessor2 = [[Alfredo Pérez Rubalcaba]] |successor2 = ''Caretaker committee'' |office3 = प्रतिपक्षी नेता |primeminister3 = मारियानो राखोय |term_start3 =१८ जुन २०१७ |term_end3 = १ जुन २०१८ |predecessor3 = ''Position vacant'' |successor3 = [[Mariano Rajoy]] मारि |primeminister4 = [[Mariano Rajoy]] |term_start4 = 26 July 2014 |term_end4 = 1 October 2016 |predecessor4 = [[Alfredo Pérez Rubalcaba]] |successor4 = ''Position vacant'' |office5 = Member of the [[Congress of Deputies (Spain)|Congress of Deputies]] |term_start5 = 10 January 2013 |term_end5 = 29 October 2016 |constituency5 = [[Madrid (Congress of Deputies constituency)|Madrid]] |term_start6 = 15 September 2009 |term_end6 = 27 September 2011 |constituency6 = [[Madrid (Congress of Deputies constituency)|Madrid]] |office7 = Member of the [[Madrid City Council]] |term_start7 = 18 May 2004 |term_end7 = 15 September 2009 |birth_name = Pedro Sánchez Pérez-Castejón |birth_date = {{birth date and age|1972|2|29|df=y}} |birth_place = [[Madrid]], [[स्पेन]] |death_date = |death_place = |party = [[स्पेनी सोसलिस्ट पार्टी]] |spouse = Begoña Fernández {{small|(2006–present)}} |children = 2 |alma_mater = {{Unbulleted list|[[Complutense University of Madrid|Complutense University]]|[[Université libre de Bruxelles|University of Brussels]]|[[IESE Business School|University of Navarra]]|[[Universidad Camilo José Cela|Camilo José Cela University]]}} |residence = [[Palace of Moncloa]] |signature = Firma Pedro Sánchez.png }} पेद्रो सान्चेज '''Pedro Sánchez Pérez-Castejón''' ({{IPA-es|ˈpeðɾo ˈsaɲʧeθ ˈpeɾeθ kasteˈxon}} जन्म: २९ फेब्रुअरी १९७२) २०१८ जुन यता स्पेनको प्रधानमन्त्री रहिआएका एक स्पेनिस राजनीतिज्ञ हुन्।<ref>{{cite web|website=lamoncloa.gob.es|language=es|title=Relación cronológica de los presidentes del Consejo de Ministros y del Gobierno |url=http://www.lamoncloa.gob.es/presidente/presidentes-desde-1823/Paginas/index.aspx |access-date=5 June 2018}}</ref><ref>{{Cite journal|publisher=Agencia Estatal Boletín Oficial del Estado|journal=Boletín Oficial del Estado |issue=134 |date=2 June 2018|language=es|title=Real Decreto 354/2018, de 1 de junio, por el que se nombra Presidente del Gobierno a don Pedro Sánchez Pérez-Castejón|url=https://www.boe.es/boe/dias/2018/06/02/pdfs/BOE-A-2018-7400.pdf|issn=0212-033X|page=57657}}</ref> उनी २०१७ जुन देखि स्पेनिस सोसलिस्ट वोर्कर्स पार्टीका महासचिव पनि हुन्। उनी २०१४ देखि २०१६ मा पनि यो पार्टीको महासचिव थिए। सन् २०१४ मा [[स्पेन]]को स्पेनी सोसलिस्ट पार्टीको प्रमुख चयन भएका हुनुअघि खासै चर्चित थिएनन्। पूर्व अर्थशास्त्री तथा बास्केटबल खेलाडी सान्चेजले विभाजित पार्टीलाई एक बनाउने तथा पार्टीलाई सत्तामा पुर्‍याउने प्रतिबद्धताका साथ पार्टी प्रमुख बनेका थिए। [[बेल्जियम]]बाट राजनीतिशास्त्र तथा अर्थशास्त्रमा स्नातकोत्तर सान्चेजले यसअघि केही समय अध्यापनसमेत गरेका थिए। सन् २००९ मा स्पेनी संसदको सदस्यमा निर्वाचित भएका उनी अर्थशास्त्र तथा वित्त मन्त्रीसमेत बनेका थिए। सान्चेजले केही दिनमा प्रधानमन्त्रीको शपथ लिने ठानिएको छ। उनी समाजवादी पीएसओई दलको नेतृत्व गर्ने भए पनि उनी आफू भने सांसदको सदस्य भने छैनन्। संसद्मा ८४ सिट मात्र भएको उनको दललाई सरकार गठनको समीकरणका लागि भने गाह्रो पर्ने देखिन्छ। साञ्चेजले बास्क्यु नेसनलिस्ट लगायतका विभिन्न साना दलको समर्थन पाएपछि बहुमत प्राप्त गरेका हुन्। शुक्रबारको मतदानमा सान्चेजले १ सय ८० सांसदको मत पाएका थिए भने, राखोयसँग १ सय ६९ सांसदको समर्थन मात्रै रह्यो। ३ सय ५० सदस्य रहेको स्पेनी संसद्मा एक सांसद अनुपस्थित भएका थिए। राखोयको दलका एक पूर्व कोषध्यक्षलाई भ्रष्टाचारको आरोपमा ३३ वर्षको काराबास सजाय सुनाइएपछि स्पेनमा निकै चर्चा सुरु भएको थियो। सान्चेजले ६३ वर्षीय राखोयले आफ्नो पार्टीको संलग्नताबारे उनले उत्तरदायित्व लिन असफल भएको भन्दै संसद्मा अविश्वासको प्रस्ताव पेस गरेका थिए। म्याड्रिडस्थित उच्च अदालतले लुइस बार्सेनासलाई घूसखोरी तथा कर अपराधमा दोषी ठहर गरेको थियो।<ref>https://www.kantipurdaily.com/world/2018/06/01/152786811840365506.html</ref> सोशलिस्ट पार्टीका नेता सान्चेज नास्तिक भएकाले बिना बाइबलको शपथ ग्रहण गरे ।<ref>{{cite news|url=https://www.eldiario.es/politica/Pedro-Sanchez-presidente-presencia-Rajoy_0_777972264.html|title=Pedro Sánchez promete su cargo de presidente ante el rey y Rajoy, sin crucifijo ni Biblia|last=Aduriz|first=Íñigo|date=2 June 2018|newspaper=[[El Diario (Spain)|El Diario]]|access-date=9 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20200624172550/https://www.eldiario.es/politica/Pedro-Sanchez-presidente-presencia-Rajoy_0_777972264.html|archive-date=24 June 2020|language=es|url-status=live}}</ref> स्पेनको प्रधानमन्त्रीले बाइबल बिना शपथ ग्रहण गरेको यो इतिहासमै पहिलो हो । सान्चेजले संसदीय कार्यकालको बाँकी दुई वर्ष स्पेन सरकारको नेतृत्व सम्हाल्ने छन्। सान्चेजको पार्टी केबल एक चौथाइ सिटसहित संसदमा छ। उनलाई अरु ६ दलका सांसदहरूले समर्थन गरेका छन्।<ref>https://www.onlinekhabar.com/2018/06/683355</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} [[श्रेणी:स्पेनका प्रधानमन्त्रीहरू]] cgmxc309a2jnwfj9sg5pf4jkq6ul7p8 1370523 1370522 2026-08-19T13:25:34Z Bishaldev100 28807 1370523 wikitext text/x-wiki {{अपूर्ण अनुवाद|listed=yes|date=नोभेम्बर २०२०}} {{Infobox officeholder |honorific-prefix = |name = पेद्रो सान्चेज |image = Pedro Sánchez in 2018.jpg |office = [[स्पेनका प्रधानमन्त्री]] |monarch = [[Felipe VI of Spain|Felipe VI]] |term_start = 1 June 2018 |term_end = |predecessor = [[मारियानो राखोय]] |successor = |office1 = [[स्पेनी सोसलिस्ट पार्टी]] को महासचिव |president1 = [[Cristina Narbona]] |term_start1 = 17 June 2017 |term_end1 = |predecessor1 = ''Caretaker committee'' |president2 = [[Micaela Navarro]] |term_start2 = 26 July 2014 |term_end2 = 1 October 2016 |predecessor2 = [[Alfredo Pérez Rubalcaba]] |successor2 = ''Caretaker committee'' |office3 = प्रतिपक्षी नेता |primeminister3 = मारियानो राखोय |term_start3 =१८ जुन २०१७ |term_end3 = १ जुन २०१८ |predecessor3 = ''Position vacant'' |successor3 = [[Mariano Rajoy]] मारि |primeminister4 = [[Mariano Rajoy]] |term_start4 = 26 July 2014 |term_end4 = 1 October 2016 |predecessor4 = [[Alfredo Pérez Rubalcaba]] |successor4 = ''Position vacant'' |office5 = Member of the [[Congress of Deputies (Spain)|Congress of Deputies]] |term_start5 = 10 January 2013 |term_end5 = 29 October 2016 |constituency5 = [[Madrid (Congress of Deputies constituency)|Madrid]] |term_start6 = 15 September 2009 |term_end6 = 27 September 2011 |constituency6 = [[Madrid (Congress of Deputies constituency)|Madrid]] |office7 = Member of the [[Madrid City Council]] |term_start7 = 18 May 2004 |term_end7 = 15 September 2009 |birth_name = Pedro Sánchez Pérez-Castejón |birth_date = {{birth date and age|1972|2|29|df=y}} |birth_place = [[Madrid]], [[स्पेन]] |death_date = |death_place = |party = [[स्पेनी सोसलिस्ट पार्टी]] |spouse = Begoña Fernández {{small|(2006–present)}} |children = 2 |alma_mater = {{Unbulleted list|[[Complutense University of Madrid|Complutense University]]|[[Université libre de Bruxelles|University of Brussels]]|[[IESE Business School|University of Navarra]]|[[Universidad Camilo José Cela|Camilo José Cela University]]}} |residence = [[Palace of Moncloa]] |signature = Firma Pedro Sánchez.png }} पेद्रो सान्चेज '''Pedro Sánchez Pérez-Castejón''' ({{IPA-es|ˈpeðɾo ˈsaɲʧeθ ˈpeɾeθ kasteˈxon}} जन्म: २९ फेब्रुअरी १९७२) २०१८ जुन यता स्पेनको प्रधानमन्त्री रहिआएका एक स्पेनिस राजनीतिज्ञ हुन्।<ref>{{cite web|website=lamoncloa.gob.es|language=es|title=Relación cronológica de los presidentes del Consejo de Ministros y del Gobierno |url=http://www.lamoncloa.gob.es/presidente/presidentes-desde-1823/Paginas/index.aspx |access-date=5 June 2018}}</ref><ref>{{Cite journal|publisher=Agencia Estatal Boletín Oficial del Estado|journal=Boletín Oficial del Estado |issue=134 |date=2 June 2018|language=es|title=Real Decreto 354/2018, de 1 de junio, por el que se nombra Presidente del Gobierno a don Pedro Sánchez Pérez-Castejón|url=https://www.boe.es/boe/dias/2018/06/02/pdfs/BOE-A-2018-7400.pdf|issn=0212-033X|page=57657}}</ref> उनी २०१७ जुन देखि स्पेनिस सोसलिस्ट वोर्कर्स पार्टीका महासचिव पनि हुन्। उनी २०१४ देखि २०१६ मा पनि यो पार्टीको महासचिव थिए। सन् २०१४ मा [[स्पेन]]को स्पेनी सोसलिस्ट पार्टीको प्रमुख चयन भएका हुनुअघि खासै चर्चित थिएनन्। पूर्व अर्थशास्त्री तथा बास्केटबल खेलाडी सान्चेजले विभाजित पार्टीलाई एक बनाउने तथा पार्टीलाई सत्तामा पुर्‍याउने प्रतिबद्धताका साथ पार्टी प्रमुख बनेका थिए। [[बेल्जियम]]बाट राजनीतिशास्त्र तथा अर्थशास्त्रमा स्नातकोत्तर सान्चेजले यसअघि केही समय अध्यापनसमेत गरेका थिए। सन् २००९ मा स्पेनी संसदको सदस्यमा निर्वाचित भएका उनी अर्थशास्त्र तथा वित्त मन्त्रीसमेत बनेका थिए। सान्चेजले केही दिनमा प्रधानमन्त्रीको शपथ लिने ठानिएको छ। उनी समाजवादी पीएसओई दलको नेतृत्व गर्ने भए पनि उनी आफू भने सांसदको सदस्य भने छैनन्। संसद्मा ८४ सिट मात्र भएको उनको दललाई सरकार गठनको समीकरणका लागि भने गाह्रो पर्ने देखिन्छ। साञ्चेजले बास्क्यु नेसनलिस्ट लगायतका विभिन्न साना दलको समर्थन पाएपछि बहुमत प्राप्त गरेका हुन्। शुक्रबारको मतदानमा सान्चेजले १ सय ८० सांसदको मत पाएका थिए भने, राखोयसँग १ सय ६९ सांसदको समर्थन मात्रै रह्यो। ३ सय ५० सदस्य रहेको स्पेनी संसद्मा एक सांसद अनुपस्थित भएका थिए। राखोयको दलका एक पूर्व कोषध्यक्षलाई भ्रष्टाचारको आरोपमा ३३ वर्षको काराबास सजाय सुनाइएपछि स्पेनमा निकै चर्चा सुरु भएको थियो। सान्चेजले ६३ वर्षीय राखोयले आफ्नो पार्टीको संलग्नताबारे उनले उत्तरदायित्व लिन असफल भएको भन्दै संसद्मा अविश्वासको प्रस्ताव पेस गरेका थिए। म्याड्रिडस्थित उच्च अदालतले लुइस बार्सेनासलाई घूसखोरी तथा कर अपराधमा दोषी ठहर गरेको थियो।<ref>https://www.kantipurdaily.com/world/2018/06/01/152786811840365506.html</ref> सोशलिस्ट पार्टीका नेता सान्चेज नास्तिक भएकाले बिना बाइबलको शपथ ग्रहण गरे ।<ref>{{cite news|url=https://www.eldiario.es/politica/Pedro-Sanchez-presidente-presencia-Rajoy_0_777972264.html|title=Pedro Sánchez promete su cargo de presidente ante el rey y Rajoy, sin crucifijo ni Biblia|last=Aduriz|first=Íñigo|date=2 June 2018|newspaper=[[El Diario (Spain)|El Diario]]|access-date=9 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20200624172550/https://www.eldiario.es/politica/Pedro-Sanchez-presidente-presencia-Rajoy_0_777972264.html|archive-date=24 June 2020|language=es|url-status=live}}</ref> स्पेनको प्रधानमन्त्रीले बाइबल बिना शपथ ग्रहण गरेको यो इतिहासमै पहिलो हो । सान्चेजले संसदीय कार्यकालको बाँकी दुई वर्ष स्पेन सरकारको नेतृत्व सम्हाल्ने छन्। सान्चेजको पार्टी केबल एक चौथाइ सिटसहित संसदमा छ। उनलाई अरु ६ दलका सांसदहरूले समर्थन गरेका छन्।<ref>https://www.onlinekhabar.com/2018/06/683355</ref> == प्रधानमन्त्री == === पहिलो कार्यकाल === === दोस्रो कार्यकाल === === तेस्रो कार्यकाल === ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} [[श्रेणी:स्पेनका प्रधानमन्त्रीहरू]] pjksyjv7iv7lmkf69tloeti808992kv 1370524 1370523 2026-08-19T13:26:09Z Bishaldev100 28807 1370524 wikitext text/x-wiki {{अपूर्ण अनुवाद|listed=yes|date=नोभेम्बर २०२०}} {{Infobox officeholder |honorific-prefix = |name = पेद्रो सान्चेज |image = Pedro Sánchez in 2018.jpg |office = [[स्पेनका प्रधानमन्त्री]] |monarch = [[Felipe VI of Spain|Felipe VI]] |term_start = 1 June 2018 |term_end = |predecessor = [[मारियानो राखोय]] |successor = |office1 = [[स्पेनी सोसलिस्ट पार्टी]] को महासचिव |president1 = [[Cristina Narbona]] |term_start1 = 17 June 2017 |term_end1 = |predecessor1 = ''Caretaker committee'' |president2 = [[Micaela Navarro]] |term_start2 = 26 July 2014 |term_end2 = 1 October 2016 |predecessor2 = [[Alfredo Pérez Rubalcaba]] |successor2 = ''Caretaker committee'' |office3 = प्रतिपक्षी नेता |primeminister3 = मारियानो राखोय |term_start3 =१८ जुन २०१७ |term_end3 = १ जुन २०१८ |predecessor3 = ''Position vacant'' |successor3 = [[Mariano Rajoy]] मारि |primeminister4 = [[Mariano Rajoy]] |term_start4 = 26 July 2014 |term_end4 = 1 October 2016 |predecessor4 = [[Alfredo Pérez Rubalcaba]] |successor4 = ''Position vacant'' |office5 = Member of the [[Congress of Deputies (Spain)|Congress of Deputies]] |term_start5 = 10 January 2013 |term_end5 = 29 October 2016 |constituency5 = [[Madrid (Congress of Deputies constituency)|Madrid]] |term_start6 = 15 September 2009 |term_end6 = 27 September 2011 |constituency6 = [[Madrid (Congress of Deputies constituency)|Madrid]] |office7 = Member of the [[Madrid City Council]] |term_start7 = 18 May 2004 |term_end7 = 15 September 2009 |birth_name = Pedro Sánchez Pérez-Castejón |birth_date = {{birth date and age|1972|2|29|df=y}} |birth_place = [[Madrid]], [[स्पेन]] |death_date = |death_place = |party = [[स्पेनी सोसलिस्ट पार्टी]] |spouse = Begoña Fernández {{small|(2006–present)}} |children = 2 |alma_mater = {{Unbulleted list|[[Complutense University of Madrid|Complutense University]]|[[Université libre de Bruxelles|University of Brussels]]|[[IESE Business School|University of Navarra]]|[[Universidad Camilo José Cela|Camilo José Cela University]]}} |residence = [[Palace of Moncloa]] |signature = Firma Pedro Sánchez.png }} पेद्रो सान्चेज '''Pedro Sánchez Pérez-Castejón''' ({{IPA-es|ˈpeðɾo ˈsaɲʧeθ ˈpeɾeθ kasteˈxon}} जन्म: २९ फेब्रुअरी १९७२) २०१८ जुन यता स्पेनको प्रधानमन्त्री रहिआएका एक स्पेनिस राजनीतिज्ञ हुन्।<ref>{{cite web|website=lamoncloa.gob.es|language=es|title=Relación cronológica de los presidentes del Consejo de Ministros y del Gobierno |url=http://www.lamoncloa.gob.es/presidente/presidentes-desde-1823/Paginas/index.aspx |access-date=5 June 2018}}</ref><ref>{{Cite journal|publisher=Agencia Estatal Boletín Oficial del Estado|journal=Boletín Oficial del Estado |issue=134 |date=2 June 2018|language=es|title=Real Decreto 354/2018, de 1 de junio, por el que se nombra Presidente del Gobierno a don Pedro Sánchez Pérez-Castejón|url=https://www.boe.es/boe/dias/2018/06/02/pdfs/BOE-A-2018-7400.pdf|issn=0212-033X|page=57657}}</ref> उनी २०१७ जुन देखि स्पेनिस सोसलिस्ट वोर्कर्स पार्टीका महासचिव पनि हुन्। उनी २०१४ देखि २०१६ मा पनि यो पार्टीको महासचिव थिए। सन् २०१४ मा [[स्पेन]]को स्पेनी सोसलिस्ट पार्टीको प्रमुख चयन भएका हुनुअघि खासै चर्चित थिएनन्। पूर्व अर्थशास्त्री तथा बास्केटबल खेलाडी सान्चेजले विभाजित पार्टीलाई एक बनाउने तथा पार्टीलाई सत्तामा पुर्‍याउने प्रतिबद्धताका साथ पार्टी प्रमुख बनेका थिए। [[बेल्जियम]]बाट राजनीतिशास्त्र तथा अर्थशास्त्रमा स्नातकोत्तर सान्चेजले यसअघि केही समय अध्यापनसमेत गरेका थिए। सन् २००९ मा स्पेनी संसदको सदस्यमा निर्वाचित भएका उनी अर्थशास्त्र तथा वित्त मन्त्रीसमेत बनेका थिए। राखोयको दलका एक पूर्व कोषध्यक्षलाई भ्रष्टाचारको आरोपमा ३३ वर्षको काराबास सजाय सुनाइएपछि स्पेनमा निकै चर्चा सुरु भएको थियो। सान्चेजले ६३ वर्षीय राखोयले आफ्नो पार्टीको संलग्नताबारे उनले उत्तरदायित्व लिन असफल भएको भन्दै संसद्मा अविश्वासको प्रस्ताव पेस गरेका थिए। म्याड्रिडस्थित उच्च अदालतले लुइस बार्सेनासलाई घूसखोरी तथा कर अपराधमा दोषी ठहर गरेको थियो।<ref>https://www.kantipurdaily.com/world/2018/06/01/152786811840365506.html</ref> सोशलिस्ट पार्टीका नेता सान्चेज नास्तिक भएकाले बिना बाइबलको शपथ ग्रहण गरे ।<ref>{{cite news|url=https://www.eldiario.es/politica/Pedro-Sanchez-presidente-presencia-Rajoy_0_777972264.html|title=Pedro Sánchez promete su cargo de presidente ante el rey y Rajoy, sin crucifijo ni Biblia|last=Aduriz|first=Íñigo|date=2 June 2018|newspaper=[[El Diario (Spain)|El Diario]]|access-date=9 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20200624172550/https://www.eldiario.es/politica/Pedro-Sanchez-presidente-presencia-Rajoy_0_777972264.html|archive-date=24 June 2020|language=es|url-status=live}}</ref> स्पेनको प्रधानमन्त्रीले बाइबल बिना शपथ ग्रहण गरेको यो इतिहासमै पहिलो हो । सान्चेजले संसदीय कार्यकालको बाँकी दुई वर्ष स्पेन सरकारको नेतृत्व सम्हाल्ने छन्। सान्चेजको पार्टी केबल एक चौथाइ सिटसहित संसदमा छ। उनलाई अरु ६ दलका सांसदहरूले समर्थन गरेका छन्।<ref>https://www.onlinekhabar.com/2018/06/683355</ref> == प्रधानमन्त्री == === पहिलो कार्यकाल === === दोस्रो कार्यकाल === === तेस्रो कार्यकाल === ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} [[श्रेणी:स्पेनका प्रधानमन्त्रीहरू]] hyfqna0jh8w5mph3vlwvggf3xri4jnq 1370525 1370524 2026-08-19T14:43:46Z Bishaldev100 28807 /* तेस्रो कार्यकाल (२०२३-) */ 1370525 wikitext text/x-wiki {{अपूर्ण अनुवाद|listed=yes|date=नोभेम्बर २०२०}} {{Infobox officeholder |honorific-prefix = |name = पेद्रो सान्चेज |image = Pedro Sánchez in 2018.jpg |office = [[स्पेनका प्रधानमन्त्री]] |monarch = [[Felipe VI of Spain|Felipe VI]] |term_start = 1 June 2018 |term_end = |predecessor = [[मारियानो राखोय]] |successor = |office1 = [[स्पेनी सोसलिस्ट पार्टी]] को महासचिव |president1 = [[Cristina Narbona]] |term_start1 = 17 June 2017 |term_end1 = |predecessor1 = ''Caretaker committee'' |president2 = [[Micaela Navarro]] |term_start2 = 26 July 2014 |term_end2 = 1 October 2016 |predecessor2 = [[Alfredo Pérez Rubalcaba]] |successor2 = ''Caretaker committee'' |office3 = प्रतिपक्षी नेता |primeminister3 = मारियानो राखोय |term_start3 =१८ जुन २०१७ |term_end3 = १ जुन २०१८ |predecessor3 = ''Position vacant'' |successor3 = [[Mariano Rajoy]] मारि |primeminister4 = [[Mariano Rajoy]] |term_start4 = 26 July 2014 |term_end4 = 1 October 2016 |predecessor4 = [[Alfredo Pérez Rubalcaba]] |successor4 = ''Position vacant'' |office5 = Member of the [[Congress of Deputies (Spain)|Congress of Deputies]] |term_start5 = 10 January 2013 |term_end5 = 29 October 2016 |constituency5 = [[Madrid (Congress of Deputies constituency)|Madrid]] |term_start6 = 15 September 2009 |term_end6 = 27 September 2011 |constituency6 = [[Madrid (Congress of Deputies constituency)|Madrid]] |office7 = Member of the [[Madrid City Council]] |term_start7 = 18 May 2004 |term_end7 = 15 September 2009 |birth_name = Pedro Sánchez Pérez-Castejón |birth_date = {{birth date and age|1972|2|29|df=y}} |birth_place = [[Madrid]], [[स्पेन]] |death_date = |death_place = |party = [[स्पेनी सोसलिस्ट पार्टी]] |spouse = Begoña Fernández {{small|(2006–present)}} |children = 2 |alma_mater = {{Unbulleted list|[[Complutense University of Madrid|Complutense University]]|[[Université libre de Bruxelles|University of Brussels]]|[[IESE Business School|University of Navarra]]|[[Universidad Camilo José Cela|Camilo José Cela University]]}} |residence = [[Palace of Moncloa]] |signature = Firma Pedro Sánchez.png }} पेद्रो सान्चेज '''Pedro Sánchez Pérez-Castejón''' ({{IPA-es|ˈpeðɾo ˈsaɲʧeθ ˈpeɾeθ kasteˈxon}} जन्म: २९ फेब्रुअरी १९७२) २०१८ जुन यता स्पेनको प्रधानमन्त्री रहिआएका एक स्पेनिस राजनीतिज्ञ हुन्।<ref>{{cite web|website=lamoncloa.gob.es|language=es|title=Relación cronológica de los presidentes del Consejo de Ministros y del Gobierno |url=http://www.lamoncloa.gob.es/presidente/presidentes-desde-1823/Paginas/index.aspx |access-date=5 June 2018}}</ref><ref>{{Cite journal|publisher=Agencia Estatal Boletín Oficial del Estado|journal=Boletín Oficial del Estado |issue=134 |date=2 June 2018|language=es|title=Real Decreto 354/2018, de 1 de junio, por el que se nombra Presidente del Gobierno a don Pedro Sánchez Pérez-Castejón|url=https://www.boe.es/boe/dias/2018/06/02/pdfs/BOE-A-2018-7400.pdf|issn=0212-033X|page=57657}}</ref> उनी २०१७ जुन देखि स्पेनिस सोसलिस्ट वोर्कर्स पार्टीका महासचिव पनि हुन्। उनी २०१४ देखि २०१६ मा पनि यो पार्टीको महासचिव थिए। सन् २०१४ मा [[स्पेन]]को स्पेनी सोसलिस्ट पार्टीको प्रमुख चयन भएका हुनुअघि खासै चर्चित थिएनन्। पूर्व अर्थशास्त्री तथा बास्केटबल खेलाडी सान्चेजले विभाजित पार्टीलाई एक बनाउने तथा पार्टीलाई सत्तामा पुर्‍याउने प्रतिबद्धताका साथ पार्टी प्रमुख बनेका थिए। [[बेल्जियम]]बाट राजनीतिशास्त्र तथा अर्थशास्त्रमा स्नातकोत्तर सान्चेजले यसअघि केही समय अध्यापनसमेत गरेका थिए। सन् २००९ मा स्पेनी संसदको सदस्यमा निर्वाचित भएका उनी अर्थशास्त्र तथा वित्त मन्त्रीसमेत बनेका थिए। राखोयको दलका एक पूर्व कोषध्यक्षलाई भ्रष्टाचारको आरोपमा ३३ वर्षको काराबास सजाय सुनाइएपछि स्पेनमा निकै चर्चा सुरु भएको थियो। सान्चेजले ६३ वर्षीय राखोयले आफ्नो पार्टीको संलग्नताबारे उनले उत्तरदायित्व लिन असफल भएको भन्दै संसद्मा अविश्वासको प्रस्ताव पेस गरेका थिए। म्याड्रिडस्थित उच्च अदालतले लुइस बार्सेनासलाई घूसखोरी तथा कर अपराधमा दोषी ठहर गरेको थियो।<ref>https://www.kantipurdaily.com/world/2018/06/01/152786811840365506.html</ref> सोशलिस्ट पार्टीका नेता सान्चेज नास्तिक भएकाले बिना बाइबलको शपथ ग्रहण गरे ।<ref>{{cite news|url=https://www.eldiario.es/politica/Pedro-Sanchez-presidente-presencia-Rajoy_0_777972264.html|title=Pedro Sánchez promete su cargo de presidente ante el rey y Rajoy, sin crucifijo ni Biblia|last=Aduriz|first=Íñigo|date=2 June 2018|newspaper=[[El Diario (Spain)|El Diario]]|access-date=9 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20200624172550/https://www.eldiario.es/politica/Pedro-Sanchez-presidente-presencia-Rajoy_0_777972264.html|archive-date=24 June 2020|language=es|url-status=live}}</ref> स्पेनको प्रधानमन्त्रीले बाइबल बिना शपथ ग्रहण गरेको यो इतिहासमै पहिलो हो । सान्चेजले संसदीय कार्यकालको बाँकी दुई वर्ष स्पेन सरकारको नेतृत्व सम्हाल्ने छन्। सान्चेजको पार्टी केबल एक चौथाइ सिटसहित संसदमा छ। उनलाई अरु ६ दलका सांसदहरूले समर्थन गरेका छन्।<ref>https://www.onlinekhabar.com/2018/06/683355</ref> == प्रधानमन्त्री == === पहिलो कार्यकाल === === दोस्रो कार्यकाल === === तेस्रो कार्यकाल (२०२३-) === ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} [[श्रेणी:स्पेनका प्रधानमन्त्रीहरू]] 9lc14nhs7g6wf13bo7vio2km56j7jea 1370526 1370525 2026-08-19T14:45:00Z Bishaldev100 28807 /* दोस्रो कार्यकाल (२०२० जनवरी-२०२३ नोभेम्बर ) */ 1370526 wikitext text/x-wiki {{अपूर्ण अनुवाद|listed=yes|date=नोभेम्बर २०२०}} {{Infobox officeholder |honorific-prefix = |name = पेद्रो सान्चेज |image = Pedro Sánchez in 2018.jpg |office = [[स्पेनका प्रधानमन्त्री]] |monarch = [[Felipe VI of Spain|Felipe VI]] |term_start = 1 June 2018 |term_end = |predecessor = [[मारियानो राखोय]] |successor = |office1 = [[स्पेनी सोसलिस्ट पार्टी]] को महासचिव |president1 = [[Cristina Narbona]] |term_start1 = 17 June 2017 |term_end1 = |predecessor1 = ''Caretaker committee'' |president2 = [[Micaela Navarro]] |term_start2 = 26 July 2014 |term_end2 = 1 October 2016 |predecessor2 = [[Alfredo Pérez Rubalcaba]] |successor2 = ''Caretaker committee'' |office3 = प्रतिपक्षी नेता |primeminister3 = मारियानो राखोय |term_start3 =१८ जुन २०१७ |term_end3 = १ जुन २०१८ |predecessor3 = ''Position vacant'' |successor3 = [[Mariano Rajoy]] मारि |primeminister4 = [[Mariano Rajoy]] |term_start4 = 26 July 2014 |term_end4 = 1 October 2016 |predecessor4 = [[Alfredo Pérez Rubalcaba]] |successor4 = ''Position vacant'' |office5 = Member of the [[Congress of Deputies (Spain)|Congress of Deputies]] |term_start5 = 10 January 2013 |term_end5 = 29 October 2016 |constituency5 = [[Madrid (Congress of Deputies constituency)|Madrid]] |term_start6 = 15 September 2009 |term_end6 = 27 September 2011 |constituency6 = [[Madrid (Congress of Deputies constituency)|Madrid]] |office7 = Member of the [[Madrid City Council]] |term_start7 = 18 May 2004 |term_end7 = 15 September 2009 |birth_name = Pedro Sánchez Pérez-Castejón |birth_date = {{birth date and age|1972|2|29|df=y}} |birth_place = [[Madrid]], [[स्पेन]] |death_date = |death_place = |party = [[स्पेनी सोसलिस्ट पार्टी]] |spouse = Begoña Fernández {{small|(2006–present)}} |children = 2 |alma_mater = {{Unbulleted list|[[Complutense University of Madrid|Complutense University]]|[[Université libre de Bruxelles|University of Brussels]]|[[IESE Business School|University of Navarra]]|[[Universidad Camilo José Cela|Camilo José Cela University]]}} |residence = [[Palace of Moncloa]] |signature = Firma Pedro Sánchez.png }} पेद्रो सान्चेज '''Pedro Sánchez Pérez-Castejón''' ({{IPA-es|ˈpeðɾo ˈsaɲʧeθ ˈpeɾeθ kasteˈxon}} जन्म: २९ फेब्रुअरी १९७२) २०१८ जुन यता स्पेनको प्रधानमन्त्री रहिआएका एक स्पेनिस राजनीतिज्ञ हुन्।<ref>{{cite web|website=lamoncloa.gob.es|language=es|title=Relación cronológica de los presidentes del Consejo de Ministros y del Gobierno |url=http://www.lamoncloa.gob.es/presidente/presidentes-desde-1823/Paginas/index.aspx |access-date=5 June 2018}}</ref><ref>{{Cite journal|publisher=Agencia Estatal Boletín Oficial del Estado|journal=Boletín Oficial del Estado |issue=134 |date=2 June 2018|language=es|title=Real Decreto 354/2018, de 1 de junio, por el que se nombra Presidente del Gobierno a don Pedro Sánchez Pérez-Castejón|url=https://www.boe.es/boe/dias/2018/06/02/pdfs/BOE-A-2018-7400.pdf|issn=0212-033X|page=57657}}</ref> उनी २०१७ जुन देखि स्पेनिस सोसलिस्ट वोर्कर्स पार्टीका महासचिव पनि हुन्। उनी २०१४ देखि २०१६ मा पनि यो पार्टीको महासचिव थिए। सन् २०१४ मा [[स्पेन]]को स्पेनी सोसलिस्ट पार्टीको प्रमुख चयन भएका हुनुअघि खासै चर्चित थिएनन्। पूर्व अर्थशास्त्री तथा बास्केटबल खेलाडी सान्चेजले विभाजित पार्टीलाई एक बनाउने तथा पार्टीलाई सत्तामा पुर्‍याउने प्रतिबद्धताका साथ पार्टी प्रमुख बनेका थिए। [[बेल्जियम]]बाट राजनीतिशास्त्र तथा अर्थशास्त्रमा स्नातकोत्तर सान्चेजले यसअघि केही समय अध्यापनसमेत गरेका थिए। सन् २००९ मा स्पेनी संसदको सदस्यमा निर्वाचित भएका उनी अर्थशास्त्र तथा वित्त मन्त्रीसमेत बनेका थिए। राखोयको दलका एक पूर्व कोषध्यक्षलाई भ्रष्टाचारको आरोपमा ३३ वर्षको काराबास सजाय सुनाइएपछि स्पेनमा निकै चर्चा सुरु भएको थियो। सान्चेजले ६३ वर्षीय राखोयले आफ्नो पार्टीको संलग्नताबारे उनले उत्तरदायित्व लिन असफल भएको भन्दै संसद्मा अविश्वासको प्रस्ताव पेस गरेका थिए। म्याड्रिडस्थित उच्च अदालतले लुइस बार्सेनासलाई घूसखोरी तथा कर अपराधमा दोषी ठहर गरेको थियो।<ref>https://www.kantipurdaily.com/world/2018/06/01/152786811840365506.html</ref> सोशलिस्ट पार्टीका नेता सान्चेज नास्तिक भएकाले बिना बाइबलको शपथ ग्रहण गरे ।<ref>{{cite news|url=https://www.eldiario.es/politica/Pedro-Sanchez-presidente-presencia-Rajoy_0_777972264.html|title=Pedro Sánchez promete su cargo de presidente ante el rey y Rajoy, sin crucifijo ni Biblia|last=Aduriz|first=Íñigo|date=2 June 2018|newspaper=[[El Diario (Spain)|El Diario]]|access-date=9 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20200624172550/https://www.eldiario.es/politica/Pedro-Sanchez-presidente-presencia-Rajoy_0_777972264.html|archive-date=24 June 2020|language=es|url-status=live}}</ref> स्पेनको प्रधानमन्त्रीले बाइबल बिना शपथ ग्रहण गरेको यो इतिहासमै पहिलो हो । सान्चेजले संसदीय कार्यकालको बाँकी दुई वर्ष स्पेन सरकारको नेतृत्व सम्हाल्ने छन्। सान्चेजको पार्टी केबल एक चौथाइ सिटसहित संसदमा छ। उनलाई अरु ६ दलका सांसदहरूले समर्थन गरेका छन्।<ref>https://www.onlinekhabar.com/2018/06/683355</ref> == प्रधानमन्त्री == === पहिलो कार्यकाल === === दोस्रो कार्यकाल (२०२० जनवरी-२०२३ नोभेम्बर )=== === तेस्रो कार्यकाल (२०२३-) === ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} [[श्रेणी:स्पेनका प्रधानमन्त्रीहरू]] 6jxm2ub16peksxdb3u951e0vpc4nlyw 1370527 1370526 2026-08-19T14:45:55Z Bishaldev100 28807 /* पहिलो कार्यकाल (२०१८ जुन-२०२० जनवरी) */ 1370527 wikitext text/x-wiki {{अपूर्ण अनुवाद|listed=yes|date=नोभेम्बर २०२०}} {{Infobox officeholder |honorific-prefix = |name = पेद्रो सान्चेज |image = Pedro Sánchez in 2018.jpg |office = [[स्पेनका प्रधानमन्त्री]] |monarch = [[Felipe VI of Spain|Felipe VI]] |term_start = 1 June 2018 |term_end = |predecessor = [[मारियानो राखोय]] |successor = |office1 = [[स्पेनी सोसलिस्ट पार्टी]] को महासचिव |president1 = [[Cristina Narbona]] |term_start1 = 17 June 2017 |term_end1 = |predecessor1 = ''Caretaker committee'' |president2 = [[Micaela Navarro]] |term_start2 = 26 July 2014 |term_end2 = 1 October 2016 |predecessor2 = [[Alfredo Pérez Rubalcaba]] |successor2 = ''Caretaker committee'' |office3 = प्रतिपक्षी नेता |primeminister3 = मारियानो राखोय |term_start3 =१८ जुन २०१७ |term_end3 = १ जुन २०१८ |predecessor3 = ''Position vacant'' |successor3 = [[Mariano Rajoy]] मारि |primeminister4 = [[Mariano Rajoy]] |term_start4 = 26 July 2014 |term_end4 = 1 October 2016 |predecessor4 = [[Alfredo Pérez Rubalcaba]] |successor4 = ''Position vacant'' |office5 = Member of the [[Congress of Deputies (Spain)|Congress of Deputies]] |term_start5 = 10 January 2013 |term_end5 = 29 October 2016 |constituency5 = [[Madrid (Congress of Deputies constituency)|Madrid]] |term_start6 = 15 September 2009 |term_end6 = 27 September 2011 |constituency6 = [[Madrid (Congress of Deputies constituency)|Madrid]] |office7 = Member of the [[Madrid City Council]] |term_start7 = 18 May 2004 |term_end7 = 15 September 2009 |birth_name = Pedro Sánchez Pérez-Castejón |birth_date = {{birth date and age|1972|2|29|df=y}} |birth_place = [[Madrid]], [[स्पेन]] |death_date = |death_place = |party = [[स्पेनी सोसलिस्ट पार्टी]] |spouse = Begoña Fernández {{small|(2006–present)}} |children = 2 |alma_mater = {{Unbulleted list|[[Complutense University of Madrid|Complutense University]]|[[Université libre de Bruxelles|University of Brussels]]|[[IESE Business School|University of Navarra]]|[[Universidad Camilo José Cela|Camilo José Cela University]]}} |residence = [[Palace of Moncloa]] |signature = Firma Pedro Sánchez.png }} पेद्रो सान्चेज '''Pedro Sánchez Pérez-Castejón''' ({{IPA-es|ˈpeðɾo ˈsaɲʧeθ ˈpeɾeθ kasteˈxon}} जन्म: २९ फेब्रुअरी १९७२) २०१८ जुन यता स्पेनको प्रधानमन्त्री रहिआएका एक स्पेनिस राजनीतिज्ञ हुन्।<ref>{{cite web|website=lamoncloa.gob.es|language=es|title=Relación cronológica de los presidentes del Consejo de Ministros y del Gobierno |url=http://www.lamoncloa.gob.es/presidente/presidentes-desde-1823/Paginas/index.aspx |access-date=5 June 2018}}</ref><ref>{{Cite journal|publisher=Agencia Estatal Boletín Oficial del Estado|journal=Boletín Oficial del Estado |issue=134 |date=2 June 2018|language=es|title=Real Decreto 354/2018, de 1 de junio, por el que se nombra Presidente del Gobierno a don Pedro Sánchez Pérez-Castejón|url=https://www.boe.es/boe/dias/2018/06/02/pdfs/BOE-A-2018-7400.pdf|issn=0212-033X|page=57657}}</ref> उनी २०१७ जुन देखि स्पेनिस सोसलिस्ट वोर्कर्स पार्टीका महासचिव पनि हुन्। उनी २०१४ देखि २०१६ मा पनि यो पार्टीको महासचिव थिए। सन् २०१४ मा [[स्पेन]]को स्पेनी सोसलिस्ट पार्टीको प्रमुख चयन भएका हुनुअघि खासै चर्चित थिएनन्। पूर्व अर्थशास्त्री तथा बास्केटबल खेलाडी सान्चेजले विभाजित पार्टीलाई एक बनाउने तथा पार्टीलाई सत्तामा पुर्‍याउने प्रतिबद्धताका साथ पार्टी प्रमुख बनेका थिए। [[बेल्जियम]]बाट राजनीतिशास्त्र तथा अर्थशास्त्रमा स्नातकोत्तर सान्चेजले यसअघि केही समय अध्यापनसमेत गरेका थिए। सन् २००९ मा स्पेनी संसदको सदस्यमा निर्वाचित भएका उनी अर्थशास्त्र तथा वित्त मन्त्रीसमेत बनेका थिए। राखोयको दलका एक पूर्व कोषध्यक्षलाई भ्रष्टाचारको आरोपमा ३३ वर्षको काराबास सजाय सुनाइएपछि स्पेनमा निकै चर्चा सुरु भएको थियो। सान्चेजले ६३ वर्षीय राखोयले आफ्नो पार्टीको संलग्नताबारे उनले उत्तरदायित्व लिन असफल भएको भन्दै संसद्मा अविश्वासको प्रस्ताव पेस गरेका थिए। म्याड्रिडस्थित उच्च अदालतले लुइस बार्सेनासलाई घूसखोरी तथा कर अपराधमा दोषी ठहर गरेको थियो।<ref>https://www.kantipurdaily.com/world/2018/06/01/152786811840365506.html</ref> सोशलिस्ट पार्टीका नेता सान्चेज नास्तिक भएकाले बिना बाइबलको शपथ ग्रहण गरे ।<ref>{{cite news|url=https://www.eldiario.es/politica/Pedro-Sanchez-presidente-presencia-Rajoy_0_777972264.html|title=Pedro Sánchez promete su cargo de presidente ante el rey y Rajoy, sin crucifijo ni Biblia|last=Aduriz|first=Íñigo|date=2 June 2018|newspaper=[[El Diario (Spain)|El Diario]]|access-date=9 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20200624172550/https://www.eldiario.es/politica/Pedro-Sanchez-presidente-presencia-Rajoy_0_777972264.html|archive-date=24 June 2020|language=es|url-status=live}}</ref> स्पेनको प्रधानमन्त्रीले बाइबल बिना शपथ ग्रहण गरेको यो इतिहासमै पहिलो हो । सान्चेजले संसदीय कार्यकालको बाँकी दुई वर्ष स्पेन सरकारको नेतृत्व सम्हाल्ने छन्। सान्चेजको पार्टी केबल एक चौथाइ सिटसहित संसदमा छ। उनलाई अरु ६ दलका सांसदहरूले समर्थन गरेका छन्।<ref>https://www.onlinekhabar.com/2018/06/683355</ref> == प्रधानमन्त्री == === पहिलो कार्यकाल (२०१८ जुन-२०२० जनवरी) === === दोस्रो कार्यकाल (२०२० जनवरी-२०२३ नोभेम्बर )=== === तेस्रो कार्यकाल (२०२३-) === ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} [[श्रेणी:स्पेनका प्रधानमन्त्रीहरू]] swpkmchyrbmzw2tnr3y9dhbmx56d1yf 1370544 1370527 2026-08-20T04:41:37Z Bishaldev100 28807 1370544 wikitext text/x-wiki {{अपूर्ण अनुवाद|listed=yes|date=नोभेम्बर २०२०}} {{Infobox officeholder |honorific-prefix = |name = पेद्रो सान्चेज |image = Pedro Sánchez in 2018.jpg |office = [[स्पेनका प्रधानमन्त्री]] |monarch = [[Felipe VI of Spain|Felipe VI]] |term_start = 1 June 2018 |term_end = |predecessor = [[मारियानो राखोय]] |successor = |office1 = [[स्पेनी सोसलिस्ट पार्टी]] को महासचिव |president1 = [[Cristina Narbona]] |term_start1 = 17 June 2017 |term_end1 = |predecessor1 = ''Caretaker committee'' |president2 = [[Micaela Navarro]] |term_start2 = 26 July 2014 |term_end2 = 1 October 2016 |predecessor2 = [[Alfredo Pérez Rubalcaba]] |successor2 = ''Caretaker committee'' |office3 = प्रतिपक्षी नेता |primeminister3 = मारियानो राखोय |term_start3 =१८ जुन २०१७ |term_end3 = १ जुन २०१८ |predecessor3 = ''Position vacant'' |successor3 = [[मारियानो राखोय]] |primeminister4 = [[मारियानो राखोय]] |term_start4 = 26 July 2014 |term_end4 = 1 October 2016 |predecessor4 = [[Alfredo Pérez Rubalcaba]] |successor4 = ''Position vacant'' |office5 = Member of the [[Congress of Deputies (Spain)|Congress of Deputies]] |term_start5 = 10 January 2013 |term_end5 = 29 October 2016 |constituency5 = [[Madrid (Congress of Deputies constituency)|Madrid]] |term_start6 = 15 September 2009 |term_end6 = 27 September 2011 |constituency6 = [[Madrid (Congress of Deputies constituency)|Madrid]] |office7 = Member of the [[Madrid City Council]] |term_start7 = 18 May 2004 |term_end7 = 15 September 2009 |birth_name = Pedro Sánchez Pérez-Castejón |birth_date = {{birth date and age|1972|2|29|df=y}} |birth_place = [[Madrid]], [[स्पेन]] |death_date = |death_place = |party = [[स्पेनी सोसलिस्ट पार्टी]] |spouse = Begoña Fernández {{small|(2006–present)}} |children = 2 |alma_mater = {{Unbulleted list|[[Complutense University of Madrid|Complutense University]]|[[Université libre de Bruxelles|University of Brussels]]|[[IESE Business School|University of Navarra]]|[[Universidad Camilo José Cela|Camilo José Cela University]]}} |residence = [[Palace of Moncloa]] |signature = Firma Pedro Sánchez.png }} पेद्रो सान्चेज '''Pedro Sánchez Pérez-Castejón''' ({{IPA-es|ˈpeðɾo ˈsaɲʧeθ ˈpeɾeθ kasteˈxon}} जन्म: २९ फेब्रुअरी १९७२) २०१८ जुन यता स्पेनको प्रधानमन्त्री रहिआएका एक स्पेनिस राजनीतिज्ञ हुन्।<ref>{{cite web|website=lamoncloa.gob.es|language=es|title=Relación cronológica de los presidentes del Consejo de Ministros y del Gobierno |url=http://www.lamoncloa.gob.es/presidente/presidentes-desde-1823/Paginas/index.aspx |access-date=5 June 2018}}</ref><ref>{{Cite journal|publisher=Agencia Estatal Boletín Oficial del Estado|journal=Boletín Oficial del Estado |issue=134 |date=2 June 2018|language=es|title=Real Decreto 354/2018, de 1 de junio, por el que se nombra Presidente del Gobierno a don Pedro Sánchez Pérez-Castejón|url=https://www.boe.es/boe/dias/2018/06/02/pdfs/BOE-A-2018-7400.pdf|issn=0212-033X|page=57657}}</ref> उनी २०१७ जुन देखि स्पेनिस सोसलिस्ट वोर्कर्स पार्टीका महासचिव पनि हुन्। उनी २०१४ देखि २०१६ मा पनि यो पार्टीको महासचिव थिए। [[बेल्जियम]]बाट राजनीतिशास्त्र तथा अर्थशास्त्रमा स्नातकोत्तर सान्चेजले यसअघि केही समय अध्यापनसमेत गरेका थिए। सन् २००९ मा स्पेनी संसदको सदस्यमा निर्वाचित भएका उनी अर्थशास्त्र तथा वित्त मन्त्रीसमेत बनेका थिए। राखोयको दलका एक पूर्व कोषध्यक्षलाई भ्रष्टाचारको आरोपमा ३३ वर्षको काराबास सजाय सुनाइएपछि स्पेनमा निकै चर्चा सुरु भएको थियो। सान्चेजले ६३ वर्षीय राखोयले आफ्नो पार्टीको संलग्नताबारे उनले उत्तरदायित्व लिन असफल भएको भन्दै संसद्मा अविश्वासको प्रस्ताव पेस गरेका थिए। म्याड्रिडस्थित उच्च अदालतले लुइस बार्सेनासलाई घूसखोरी तथा कर अपराधमा दोषी ठहर गरेको थियो।<ref>https://www.kantipurdaily.com/world/2018/06/01/152786811840365506.html</ref> == प्रधानमन्त्री == === पहिलो कार्यकाल (२०१८ जुन-२०२० जनवरी) === [[File:Primer Gobierno de Pedro Sánchez (2018-06).jpg|thumb|Sánchez and his Cabinet at [[La Moncloa]] in June 2018|alt=Sanchez wearing a suit and red tie standing with his cabinet surrounding him]] सान्चेजलाई २ जुन २०१८ मा राजा फेलिप छैठौंले औपचारिक रूपमा स्पेनको प्रधानमन्त्रीको रूपमा नियुक्त गरेका थिए।<ref>{{cite news |title=Who is Spain's new President of the Government, Pedro Sanchez? |url=http://www.dw.com/en/who-is-spains-new-prime-minister-pedro-sanchez/a-44041431 |access-date=1 June 2018 |work=Reuters, AFP |publisher=DW |date=1 June 2018 |archive-date=2 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240202202500/https://www.dw.com/en/who-is-pedro-sanchez-spains-prime-minister-designate/a-44041431 |url-status=live }}</ref> आफ्ना प्राथमिकताहरू प्रस्तुत गर्दै, सञ्चेजले छोटो अवधिको सरकार गठन गर्ने बताएका थिए, जसले बेरोजगारी भत्ता बढाउने र महिला तथा पुरुषबीच समान पारिश्रमिक सुनिश्चित गर्ने कानुन प्रस्ताव गर्ने थियो। त्यसपछि उनले प्रतिनिधि सभालाई विघटन गरी आम निर्वाचन गराउने योजना बताएका थिए।<ref>{{cite news|last=Ruiz de Almirón|first=Victor|date=1 June 2018|title=Sánchez llega al poder sin concretar cuándo convocará las elecciones|language=es|newspaper=[[ABC (Spain)|ABC]]|url=http://www.abc.es/espana/abci-sanchez-llega-poder-sin-concretar-cuando-convocara-elecciones-201806010320_noticia.html|access-date=9 July 2018|archive-date=16 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180616153827/http://www.abc.es/espana/abci-sanchez-llega-poder-sin-concretar-cuando-convocara-elecciones-201806010320_noticia.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.eleconomista.es/economia/noticias/9179627/06/18/Sanchez-prioriza-la-agenda-social-y-renuncia-a-realizar-reformas-en-profundidad.html |title=Sánchez prioriza la agenda social y renuncia a realizar reformas en profundidad |last=Zancajo |first=Silvia |date=1 June 2018 |access-date=9 July 2018 |newspaper=[[El Economista (Spain)|El Economista]] |language=es |publisher=Editorial Ecoprensa, [[Sociedad Anónima|S.A.]] |archive-date=8 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180708131221/http://www.eleconomista.es/economia/noticias/9179627/06/18/Sanchez-prioriza-la-agenda-social-y-renuncia-a-realizar-reformas-en-profundidad.html |url-status=live }}</ref> यद्यपि, उनले राजोय सरकारद्वारा यसअघि नै पारित गरिएको सन् २०१८ को बजेटलाई कायम राख्ने पनि बताएका थिए। यो बजेट कायम राख्नु बास्क नेसनलिस्ट पार्टीले अविश्वासको प्रस्तावको पक्षमा मतदान गर्न राखेको एउटा प्रमुख शर्त थियो।<ref name="LV">{{cite news |url=http://www.lavanguardia.com/politica/20180531/443963185308/pedro-sanchez-rajoy-dimita-mocion-de-censura.html |title=Sánchez ofrece diálogo a Catalunya y mantener los presupuestos al PNV |last=Merino |first=Juan Carlos |date=31 May 2018 |access-date=9 July 2018 |newspaper=[[La Vanguardia]] |language=es |archive-date=16 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180616163739/http://www.lavanguardia.com/politica/20180531/443963185308/pedro-sanchez-rajoy-dimita-mocion-de-censura.html |url-status=live }}</ref> सञ्चेजले अन्य कुनै उपाय वा नीति पनि पर्याप्त संसदीय समर्थन प्राप्त भएमा मात्र प्रस्ताव गर्ने बताएका थिए। साथै, उनले आफ्नो सरकारले युरोपेली संघ (EU) का बजेट घाटासम्बन्धी आवश्यकताहरूको पालना गर्ने कुरा पुनः पुष्टि गरेका थिए।<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2018/jun/06/new-spanish-pm-appoints-astronaut-pedro-duque-science-minister|title=Spanish PM appoints 11 women and six men to new cabinet|last=Jones|first=Sam|date=6 June 2018|work=[[The Guardian]]|access-date=20 March 2019|language=en-GB|issn=0261-3077|archive-date=24 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190424054311/https://www.theguardian.com/world/2018/jun/06/new-spanish-pm-appoints-astronaut-pedro-duque-science-minister|url-status=live}}</ref> सञ्चेज नास्तिक भएकाले उनले स्पेनको संविधानप्रति आफ्नो पद तथा गोपनीयता[[पदको शपथ|को शपथ]] लिएका थिए। त्यसैले आधुनिक स्पेनको इतिहासमा पहिलो पटक उक्त शपथ ग्रहण समारोहमा बाइबल वा क्रुसिफिक्स प्रयोग गरिएको थिएन। <ref>{{cite news |url=https://www.eldiario.es/politica/Pedro-Sanchez-presidente-presencia-Rajoy_0_777972264.html |title=Pedro Sánchez promete su cargo de presidente ante el rey y Rajoy, sin crucifijo ni Biblia |last=Aduriz |first=Íñigo |date=2 June 2018 |access-date=9 July 2018 |newspaper=[[El Diario (Spain)|El Diario]] |language=es |archive-date=24 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200624172550/https://www.eldiario.es/politica/Pedro-Sanchez-presidente-presencia-Rajoy_0_777972264.html |url-status=live }}</ref> === दोस्रो कार्यकाल (२०२० जनवरी-२०२३ नोभेम्बर )=== === तेस्रो कार्यकाल (२०२३-) === ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} [[श्रेणी:स्पेनका प्रधानमन्त्रीहरू]] 7r8ggah4a12e9j58n9zz0h5omvdvbha 1370545 1370544 2026-08-20T04:50:34Z Bishaldev100 28807 1370545 wikitext text/x-wiki {{अपूर्ण अनुवाद|listed=yes|date=नोभेम्बर २०२०}} {{Infobox officeholder |honorific-prefix = |name = पेद्रो सान्चेज |image = Pedro Sánchez in 2018.jpg |office = [[स्पेनका प्रधानमन्त्री]] |monarch = फेलिप छैठौं |term_start = 1 June 2018 |term_end = |predecessor = [[मारियानो राखोय]] |successor = |office1 = [[स्पेनी सोसलिस्ट पार्टी]] को महासचिव |president1 = [[Cristina Narbona]] |term_start1 = 17 June 2017 |term_end1 = |predecessor1 = ''Caretaker committee'' |president2 = [[Micaela Navarro]] |term_start2 = 26 July 2014 |term_end2 = 1 October 2016 |predecessor2 = [[Alfredo Pérez Rubalcaba]] |successor2 = ''Caretaker committee'' |office3 = प्रतिपक्षी नेता |primeminister3 = मारियानो राखोय |term_start3 =१८ जुन २०१७ |term_end3 = १ जुन २०१८ |predecessor3 = ''Position vacant'' |successor3 = [[मारियानो राखोय]] |primeminister4 = [[मारियानो राखोय]] |term_start4 = 26 July 2014 |term_end4 = 1 October 2016 |predecessor4 = [[Alfredo Pérez Rubalcaba]] |successor4 = ''Position vacant'' |office5 = Member of the [[Congress of Deputies (Spain)|Congress of Deputies]] |term_start5 = 10 January 2013 |term_end5 = 29 October 2016 |constituency5 = [[Madrid (Congress of Deputies constituency)|Madrid]] |term_start6 = 15 September 2009 |term_end6 = 27 September 2011 |constituency6 = [[Madrid (Congress of Deputies constituency)|Madrid]] |office7 = Member of the [[Madrid City Council]] |term_start7 = 18 May 2004 |term_end7 = 15 September 2009 |birth_name = Pedro Sánchez Pérez-Castejón |birth_date = {{birth date and age|1972|2|29|df=y}} |birth_place = [[म्याड्रिड]], [[स्पेन]] |death_date = |death_place = |party = [[स्पेनी सोसलिस्ट पार्टी]] |spouse = Begoña Fernández {{small|(2006–present)}} |children = 2 |alma_mater = {{Unbulleted list|[[Complutense University of Madrid|Complutense University]]|[[Université libre de Bruxelles|University of Brussels]]|[[IESE Business School|University of Navarra]]|[[Universidad Camilo José Cela|Camilo José Cela University]]}} |residence = Palace of Moncloa |signature = Firma Pedro Sánchez.png }} पेद्रो सान्चेज '''Pedro Sánchez Pérez-Castejón''' ({{IPA-es|ˈpeðɾo ˈsaɲʧeθ ˈpeɾeθ kasteˈxon}} जन्म: २९ फेब्रुअरी १९७२) २०१८ जुन यता स्पेनको प्रधानमन्त्री रहिआएका एक स्पेनिस राजनीतिज्ञ हुन्।<ref>{{cite web|website=lamoncloa.gob.es|language=es|title=Relación cronológica de los presidentes del Consejo de Ministros y del Gobierno |url=http://www.lamoncloa.gob.es/presidente/presidentes-desde-1823/Paginas/index.aspx |access-date=5 June 2018}}</ref><ref>{{Cite journal|publisher=Agencia Estatal Boletín Oficial del Estado|journal=Boletín Oficial del Estado |issue=134 |date=2 June 2018|language=es|title=Real Decreto 354/2018, de 1 de junio, por el que se nombra Presidente del Gobierno a don Pedro Sánchez Pérez-Castejón|url=https://www.boe.es/boe/dias/2018/06/02/pdfs/BOE-A-2018-7400.pdf|issn=0212-033X|page=57657}}</ref> उनी २०१७ जुन देखि स्पेनिस सोसलिस्ट वोर्कर्स पार्टीका महासचिव पनि हुन्। उनी २०१४ देखि २०१६ मा पनि यो पार्टीको महासचिव थिए। [[बेल्जियम]]बाट राजनीतिशास्त्र तथा अर्थशास्त्रमा स्नातकोत्तर सान्चेजले यसअघि केही समय अध्यापनसमेत गरेका थिए। सन् २००९ मा स्पेनी संसदको सदस्यमा निर्वाचित भएका उनी अर्थशास्त्र तथा वित्त मन्त्रीसमेत बनेका थिए। == प्रधानमन्त्री == === पहिलो कार्यकाल (२०१८ जुन-२०२० जनवरी) === [[File:Primer Gobierno de Pedro Sánchez (2018-06).jpg|thumb|Sánchez and his Cabinet at [[La Moncloa]] in June 2018|alt=Sanchez wearing a suit and red tie standing with his cabinet surrounding him]] सान्चेजलाई २ जुन २०१८ मा राजा फेलिप छैठौंले औपचारिक रूपमा स्पेनको प्रधानमन्त्रीको रूपमा नियुक्त गरेका थिए।<ref>{{cite news |title=Who is Spain's new President of the Government, Pedro Sanchez? |url=http://www.dw.com/en/who-is-spains-new-prime-minister-pedro-sanchez/a-44041431 |access-date=1 June 2018 |work=Reuters, AFP |publisher=DW |date=1 June 2018 |archive-date=2 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240202202500/https://www.dw.com/en/who-is-pedro-sanchez-spains-prime-minister-designate/a-44041431 |url-status=live }}</ref> आफ्ना प्राथमिकताहरू प्रस्तुत गर्दै, सञ्चेजले छोटो अवधिको सरकार गठन गर्ने बताएका थिए, जसले बेरोजगारी भत्ता बढाउने र महिला तथा पुरुषबीच समान पारिश्रमिक सुनिश्चित गर्ने कानुन प्रस्ताव गर्ने थियो। त्यसपछि उनले प्रतिनिधि सभालाई विघटन गरी आम निर्वाचन गराउने योजना बताएका थिए।<ref>{{cite news|last=Ruiz de Almirón|first=Victor|date=1 June 2018|title=Sánchez llega al poder sin concretar cuándo convocará las elecciones|language=es|newspaper=[[ABC (Spain)|ABC]]|url=http://www.abc.es/espana/abci-sanchez-llega-poder-sin-concretar-cuando-convocara-elecciones-201806010320_noticia.html|access-date=9 July 2018|archive-date=16 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180616153827/http://www.abc.es/espana/abci-sanchez-llega-poder-sin-concretar-cuando-convocara-elecciones-201806010320_noticia.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.eleconomista.es/economia/noticias/9179627/06/18/Sanchez-prioriza-la-agenda-social-y-renuncia-a-realizar-reformas-en-profundidad.html |title=Sánchez prioriza la agenda social y renuncia a realizar reformas en profundidad |last=Zancajo |first=Silvia |date=1 June 2018 |access-date=9 July 2018 |newspaper=[[El Economista (Spain)|El Economista]] |language=es |publisher=Editorial Ecoprensa, [[Sociedad Anónima|S.A.]] |archive-date=8 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180708131221/http://www.eleconomista.es/economia/noticias/9179627/06/18/Sanchez-prioriza-la-agenda-social-y-renuncia-a-realizar-reformas-en-profundidad.html |url-status=live }}</ref> यद्यपि, उनले राजोय सरकारद्वारा यसअघि नै पारित गरिएको सन् २०१८ को बजेटलाई कायम राख्ने पनि बताएका थिए। यो बजेट कायम राख्नु बास्क नेसनलिस्ट पार्टीले अविश्वासको प्रस्तावको पक्षमा मतदान गर्न राखेको एउटा प्रमुख शर्त थियो।<ref name="LV">{{cite news |url=http://www.lavanguardia.com/politica/20180531/443963185308/pedro-sanchez-rajoy-dimita-mocion-de-censura.html |title=Sánchez ofrece diálogo a Catalunya y mantener los presupuestos al PNV |last=Merino |first=Juan Carlos |date=31 May 2018 |access-date=9 July 2018 |newspaper=[[La Vanguardia]] |language=es |archive-date=16 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180616163739/http://www.lavanguardia.com/politica/20180531/443963185308/pedro-sanchez-rajoy-dimita-mocion-de-censura.html |url-status=live }}</ref> सञ्चेजले अन्य कुनै उपाय वा नीति पनि पर्याप्त संसदीय समर्थन प्राप्त भएमा मात्र प्रस्ताव गर्ने बताएका थिए। साथै, उनले आफ्नो सरकारले युरोपेली संघ (EU) का बजेट घाटासम्बन्धी आवश्यकताहरूको पालना गर्ने कुरा पुनः पुष्टि गरेका थिए।<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2018/jun/06/new-spanish-pm-appoints-astronaut-pedro-duque-science-minister|title=Spanish PM appoints 11 women and six men to new cabinet|last=Jones|first=Sam|date=6 June 2018|work=[[The Guardian]]|access-date=20 March 2019|language=en-GB|issn=0261-3077|archive-date=24 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190424054311/https://www.theguardian.com/world/2018/jun/06/new-spanish-pm-appoints-astronaut-pedro-duque-science-minister|url-status=live}}</ref> सञ्चेज नास्तिक भएकाले उनले स्पेनको संविधानप्रति आफ्नो पद तथा गोपनीयता[[पदको शपथ|को शपथ]] लिएका थिए। त्यसैले आधुनिक स्पेनको इतिहासमा पहिलो पटक उक्त शपथ ग्रहण समारोहमा बाइबल वा क्रुसिफिक्स प्रयोग गरिएको थिएन। <ref>{{cite news |url=https://www.eldiario.es/politica/Pedro-Sanchez-presidente-presencia-Rajoy_0_777972264.html |title=Pedro Sánchez promete su cargo de presidente ante el rey y Rajoy, sin crucifijo ni Biblia |last=Aduriz |first=Íñigo |date=2 June 2018 |access-date=9 July 2018 |newspaper=[[El Diario (Spain)|El Diario]] |language=es |archive-date=24 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200624172550/https://www.eldiario.es/politica/Pedro-Sanchez-presidente-presencia-Rajoy_0_777972264.html |url-status=live }}</ref> === दोस्रो कार्यकाल (२०२० जनवरी-२०२३ नोभेम्बर )=== === तेस्रो कार्यकाल (२०२३-) === ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} [[श्रेणी:स्पेनका प्रधानमन्त्रीहरू]] cqtezv4ubwnbzafmvcy0merie4o9mdi 1370546 1370545 2026-08-20T05:19:09Z Bishaldev100 28807 /* तेस्रो कार्यकाल (२०२३-) */ 1370546 wikitext text/x-wiki {{अपूर्ण अनुवाद|listed=yes|date=नोभेम्बर २०२०}} {{Infobox officeholder |honorific-prefix = |name = पेद्रो सान्चेज |image = Pedro Sánchez in 2018.jpg |office = [[स्पेनका प्रधानमन्त्री]] |monarch = फेलिप छैठौं |term_start = 1 June 2018 |term_end = |predecessor = [[मारियानो राखोय]] |successor = |office1 = [[स्पेनी सोसलिस्ट पार्टी]] को महासचिव |president1 = [[Cristina Narbona]] |term_start1 = 17 June 2017 |term_end1 = |predecessor1 = ''Caretaker committee'' |president2 = [[Micaela Navarro]] |term_start2 = 26 July 2014 |term_end2 = 1 October 2016 |predecessor2 = [[Alfredo Pérez Rubalcaba]] |successor2 = ''Caretaker committee'' |office3 = प्रतिपक्षी नेता |primeminister3 = मारियानो राखोय |term_start3 =१८ जुन २०१७ |term_end3 = १ जुन २०१८ |predecessor3 = ''Position vacant'' |successor3 = [[मारियानो राखोय]] |primeminister4 = [[मारियानो राखोय]] |term_start4 = 26 July 2014 |term_end4 = 1 October 2016 |predecessor4 = [[Alfredo Pérez Rubalcaba]] |successor4 = ''Position vacant'' |office5 = Member of the [[Congress of Deputies (Spain)|Congress of Deputies]] |term_start5 = 10 January 2013 |term_end5 = 29 October 2016 |constituency5 = [[Madrid (Congress of Deputies constituency)|Madrid]] |term_start6 = 15 September 2009 |term_end6 = 27 September 2011 |constituency6 = [[Madrid (Congress of Deputies constituency)|Madrid]] |office7 = Member of the [[Madrid City Council]] |term_start7 = 18 May 2004 |term_end7 = 15 September 2009 |birth_name = Pedro Sánchez Pérez-Castejón |birth_date = {{birth date and age|1972|2|29|df=y}} |birth_place = [[म्याड्रिड]], [[स्पेन]] |death_date = |death_place = |party = [[स्पेनी सोसलिस्ट पार्टी]] |spouse = Begoña Fernández {{small|(2006–present)}} |children = 2 |alma_mater = {{Unbulleted list|[[Complutense University of Madrid|Complutense University]]|[[Université libre de Bruxelles|University of Brussels]]|[[IESE Business School|University of Navarra]]|[[Universidad Camilo José Cela|Camilo José Cela University]]}} |residence = Palace of Moncloa |signature = Firma Pedro Sánchez.png }} पेद्रो सान्चेज '''Pedro Sánchez Pérez-Castejón''' ({{IPA-es|ˈpeðɾo ˈsaɲʧeθ ˈpeɾeθ kasteˈxon}} जन्म: २९ फेब्रुअरी १९७२) २०१८ जुन यता स्पेनको प्रधानमन्त्री रहिआएका एक स्पेनिस राजनीतिज्ञ हुन्।<ref>{{cite web|website=lamoncloa.gob.es|language=es|title=Relación cronológica de los presidentes del Consejo de Ministros y del Gobierno |url=http://www.lamoncloa.gob.es/presidente/presidentes-desde-1823/Paginas/index.aspx |access-date=5 June 2018}}</ref><ref>{{Cite journal|publisher=Agencia Estatal Boletín Oficial del Estado|journal=Boletín Oficial del Estado |issue=134 |date=2 June 2018|language=es|title=Real Decreto 354/2018, de 1 de junio, por el que se nombra Presidente del Gobierno a don Pedro Sánchez Pérez-Castejón|url=https://www.boe.es/boe/dias/2018/06/02/pdfs/BOE-A-2018-7400.pdf|issn=0212-033X|page=57657}}</ref> उनी २०१७ जुन देखि स्पेनिस सोसलिस्ट वोर्कर्स पार्टीका महासचिव पनि हुन्। उनी २०१४ देखि २०१६ मा पनि यो पार्टीको महासचिव थिए। [[बेल्जियम]]बाट राजनीतिशास्त्र तथा अर्थशास्त्रमा स्नातकोत्तर सान्चेजले यसअघि केही समय अध्यापनसमेत गरेका थिए। सन् २००९ मा स्पेनी संसदको सदस्यमा निर्वाचित भएका उनी अर्थशास्त्र तथा वित्त मन्त्रीसमेत बनेका थिए। == प्रधानमन्त्री == === पहिलो कार्यकाल (२०१८ जुन-२०२० जनवरी) === [[File:Primer Gobierno de Pedro Sánchez (2018-06).jpg|thumb|Sánchez and his Cabinet at [[La Moncloa]] in June 2018|alt=Sanchez wearing a suit and red tie standing with his cabinet surrounding him]] सान्चेजलाई २ जुन २०१८ मा राजा फेलिप छैठौंले औपचारिक रूपमा स्पेनको प्रधानमन्त्रीको रूपमा नियुक्त गरेका थिए।<ref>{{cite news |title=Who is Spain's new President of the Government, Pedro Sanchez? |url=http://www.dw.com/en/who-is-spains-new-prime-minister-pedro-sanchez/a-44041431 |access-date=1 June 2018 |work=Reuters, AFP |publisher=DW |date=1 June 2018 |archive-date=2 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240202202500/https://www.dw.com/en/who-is-pedro-sanchez-spains-prime-minister-designate/a-44041431 |url-status=live }}</ref> आफ्ना प्राथमिकताहरू प्रस्तुत गर्दै, सञ्चेजले छोटो अवधिको सरकार गठन गर्ने बताएका थिए, जसले बेरोजगारी भत्ता बढाउने र महिला तथा पुरुषबीच समान पारिश्रमिक सुनिश्चित गर्ने कानुन प्रस्ताव गर्ने थियो। त्यसपछि उनले प्रतिनिधि सभालाई विघटन गरी आम निर्वाचन गराउने योजना बताएका थिए।<ref>{{cite news|last=Ruiz de Almirón|first=Victor|date=1 June 2018|title=Sánchez llega al poder sin concretar cuándo convocará las elecciones|language=es|newspaper=[[ABC (Spain)|ABC]]|url=http://www.abc.es/espana/abci-sanchez-llega-poder-sin-concretar-cuando-convocara-elecciones-201806010320_noticia.html|access-date=9 July 2018|archive-date=16 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180616153827/http://www.abc.es/espana/abci-sanchez-llega-poder-sin-concretar-cuando-convocara-elecciones-201806010320_noticia.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.eleconomista.es/economia/noticias/9179627/06/18/Sanchez-prioriza-la-agenda-social-y-renuncia-a-realizar-reformas-en-profundidad.html |title=Sánchez prioriza la agenda social y renuncia a realizar reformas en profundidad |last=Zancajo |first=Silvia |date=1 June 2018 |access-date=9 July 2018 |newspaper=[[El Economista (Spain)|El Economista]] |language=es |publisher=Editorial Ecoprensa, [[Sociedad Anónima|S.A.]] |archive-date=8 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180708131221/http://www.eleconomista.es/economia/noticias/9179627/06/18/Sanchez-prioriza-la-agenda-social-y-renuncia-a-realizar-reformas-en-profundidad.html |url-status=live }}</ref> यद्यपि, उनले राजोय सरकारद्वारा यसअघि नै पारित गरिएको सन् २०१८ को बजेटलाई कायम राख्ने पनि बताएका थिए। यो बजेट कायम राख्नु बास्क नेसनलिस्ट पार्टीले अविश्वासको प्रस्तावको पक्षमा मतदान गर्न राखेको एउटा प्रमुख शर्त थियो।<ref name="LV">{{cite news |url=http://www.lavanguardia.com/politica/20180531/443963185308/pedro-sanchez-rajoy-dimita-mocion-de-censura.html |title=Sánchez ofrece diálogo a Catalunya y mantener los presupuestos al PNV |last=Merino |first=Juan Carlos |date=31 May 2018 |access-date=9 July 2018 |newspaper=[[La Vanguardia]] |language=es |archive-date=16 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180616163739/http://www.lavanguardia.com/politica/20180531/443963185308/pedro-sanchez-rajoy-dimita-mocion-de-censura.html |url-status=live }}</ref> सञ्चेजले अन्य कुनै उपाय वा नीति पनि पर्याप्त संसदीय समर्थन प्राप्त भएमा मात्र प्रस्ताव गर्ने बताएका थिए। साथै, उनले आफ्नो सरकारले युरोपेली संघ (EU) का बजेट घाटासम्बन्धी आवश्यकताहरूको पालना गर्ने कुरा पुनः पुष्टि गरेका थिए।<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2018/jun/06/new-spanish-pm-appoints-astronaut-pedro-duque-science-minister|title=Spanish PM appoints 11 women and six men to new cabinet|last=Jones|first=Sam|date=6 June 2018|work=[[The Guardian]]|access-date=20 March 2019|language=en-GB|issn=0261-3077|archive-date=24 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190424054311/https://www.theguardian.com/world/2018/jun/06/new-spanish-pm-appoints-astronaut-pedro-duque-science-minister|url-status=live}}</ref> सञ्चेज नास्तिक भएकाले उनले स्पेनको संविधानप्रति आफ्नो पद तथा गोपनीयता[[पदको शपथ|को शपथ]] लिएका थिए। त्यसैले आधुनिक स्पेनको इतिहासमा पहिलो पटक उक्त शपथ ग्रहण समारोहमा बाइबल वा क्रुसिफिक्स प्रयोग गरिएको थिएन। <ref>{{cite news |url=https://www.eldiario.es/politica/Pedro-Sanchez-presidente-presencia-Rajoy_0_777972264.html |title=Pedro Sánchez promete su cargo de presidente ante el rey y Rajoy, sin crucifijo ni Biblia |last=Aduriz |first=Íñigo |date=2 June 2018 |access-date=9 July 2018 |newspaper=[[El Diario (Spain)|El Diario]] |language=es |archive-date=24 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200624172550/https://www.eldiario.es/politica/Pedro-Sanchez-presidente-presencia-Rajoy_0_777972264.html |url-status=live }}</ref> === दोस्रो कार्यकाल (२०२० जनवरी-२०२३ नोभेम्बर )=== === तेस्रो कार्यकाल (२०२३-) === [[चित्र:President_of_Ukraine_Volodymyr_Zelenskyy_met_with_Prime_Minister_of_the_Kingdom_of_Spain_Pedro_Sánchez,_who_arrived_in_our_country_on_a_visit._(52709457854).jpg|अङ्गुठाकार|Sánchez with Ukrainian President [[Volodymyr Zelenskyy]] in Kyiv, Ukraine, 23 February 2023]] [[चित्र:El_president_de_la_Generalitat,_Pere_Aragonès_i_Garcia,_rep_al_Palau_de_la_Generalitat_al_president_del_govern_espanyol,_Pedro_Sánchez,_amb_qui_manté_una_reunió_institucional_i_de_treball._Fotografies_Arnau_Carbone..._(21-12-2023).jpg|अङ्गुठाकार|Sánchez with [[Catalonia]]'s President [[Pere Aragonès]] in December 2023]] [[चित्र:Pedro_Sanchez_with_Xi_Jinping_(2025)_2.jpg|अङ्गुठाकार|Sánchez with Chinese President [[Xi Jinping]] in Beijing, China, 11 April 2025]] [[चित्र:Ilham_Aliyev,_Pedro_Sánchez,_and_António_Guterres_at_COP29_in_Baku,_Azerbaijan_-_2024.jpg|अङ्गुठाकार|Sánchez, [[Ilham Aliyev]] and [[António Guterres]] at [[2024 United Nations Climate Change Conference|COP29]] in Baku, Azerbaijan, 12 November 2024]] [[चित्र:Isaac_Herzog_in_Beit_HaNassi,_November_2023_(ABG_0677).jpg|अङ्गुठाकार|Sánchez with Israeli President [[Isaac Herzog]] and Belgian Prime Minister [[Alexander De Croo]] in Jerusalem, Israel, 23 November 2023]] सन् २०२३ मा सोसालीस वर्कर्स पार्टीले स्पेनभर भएका विभिन्न क्षेत्रीय र स्थानीय निर्वाचनहरूमा ठूलो क्षति व्यहोरेपछि, जहाँ पिपल्स पार्टी र भोक्सले ठूलो संख्यामा सिट जितेका थिए, सान्चेजले धेरैलाई आश्चर्यचकित पार्दै २३ जुलाईका लागि आकस्मिक आम निर्वाचन घोषणा गरे। निर्वाचनको घोषणा गर्दै दिएको भाषणमा सान्चेजले जनताको इच्छालाई सुन्नु महत्वपूर्ण रहेको बताए। तर उनले आफ्नो सरकारले लागू गरेका कोभिडपछिको आर्थिक पुनरुत्थानका उपायहरूलाई निरन्तरता दिनुपर्ने आवश्यकता पनि जोड दिए। साथै, उनले PP–Vox सरकार गठन हुन नदिन आफूले प्रयास गर्ने बताए।<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2023/may/29/spain-pm-calls-snap-election-after-opposition-and-far-right-wins-in-local-polls-pedro-sanchez|title=Spain's PM calls snap election after conservative and far-right wins in local polls|last=Jones|first=Sam|date=29 May 2023|newspaper=[[The Guardian]]|access-date=29 May 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230529104943/https://www.theguardian.com/world/2023/may/29/spain-pm-calls-snap-election-after-opposition-and-far-right-wins-in-local-polls-pedro-sanchez|archive-date=29 May 2023|language=en-GB|url-status=live}}</ref> निर्वाचनमा पिपल्स पार्टी ले १३७ सिट जितेर पहिलो स्थान हासिल गर्‍यो, तर सोसालीस वर्कर्स पार्टीले पनि १२० सिट जित्यो र भोक्सले आफ्नो एक-तिहाइभन्दा बढी सिट गुमायो, ३३ सिटमा सिमित भयो । यसको परिणामस्वरूप पिपल्स पार्टीका नेता अल्बेर्तो नुञेज फेइखो सरकार गठन गर्न सफल भएनन्।<ref>{{Cite web |date=27 September 2023 |title=Spanish conservative leader loses first bid to become prime minister |url=https://www.euronews.com/2023/09/27/spanish-conservative-leader-loses-first-bid-to-become-prime-minister |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231025065858/https://www.euronews.com/2023/09/27/spanish-conservative-leader-loses-first-bid-to-become-prime-minister |archive-date=25 October 2023 |access-date=30 September 2023 |website=euronews |language=en}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://elpais.com/espana/elecciones/generales/|title=Resultados Elecciones Generales 2023|date=29 May 2023|work=El País|access-date=14 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240104214618/https://elpais.com/espana/elecciones/generales/|archive-date=4 January 2024|language=es|url-status=live}}</ref> सेप्टेम्बर २०२३ मा प्रतिनिधि सभाले फेइखोलाई प्रधानमन्त्री बनाउने प्रस्ताव औपचारिक रूपमा अस्वीकार गरेपछि, राजा फिलिपे छैटौँले सान्चेजलाई सरकार गठन गर्न नियुक्त गरे।<ref>{{Cite web |date=3 October 2023 |title=Spain's king asks Socialist leader Pedro Sánchez to try to form a government |url=https://apnews.com/article/spain-government-sanchez-elections-b548c24cd8340085786839e5c55a5e6b |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231009070715/https://apnews.com/article/spain-government-sanchez-elections-b548c24cd8340085786839e5c55a5e6b |archive-date=9 October 2023 |access-date=3 October 2023 |website=AP News |language=en}}</ref> वामपन्थी Sumar गठबन्धन तथा केही स्वतन्त्रता समर्थक र क्षेत्रीयतावादी राजनीतिक दलहरूको समर्थन प्राप्त गरेपछि, प्रतिनिधि सभाले १६ नोभेम्बर २०२३ मा सान्चेजलाई पुनः प्रधानमन्त्री निर्वाचित गर्‍यो। उनलाई १७ नोभेम्बर २०२३ मा औपचारिक रूपमा तेस्रो कार्यकालका लागि नियुक्त गरियो।<ref>{{cite news|url=https://elpais.com/espana/2023-11-17/reacciones-a-la-investidura-de-pedro-sanchez-en-directo.html|title=Reacciones a la investidura y nuevo Gobierno de Sánchez, en directo: el presidente promete el cargo ante el rey Felipe VI en la Zarzuela|date=17 November 2023|work=El Pais|access-date=17 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231117095725/https://elpais.com/espana/2023-11-17/reacciones-a-la-investidura-de-pedro-sanchez-en-directo.html|archive-date=17 November 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |date=16 November 2023 |title=Spain's parliament confirms Pedro Sánchez as prime minister |url=https://www.politico.eu/article/pedro-sanchez-confirmed-spain-prime-minister/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231116135144/https://www.politico.eu/article/pedro-sanchez-confirmed-spain-prime-minister/ |archive-date=16 November 2023 |access-date=16 November 2023 |website=POLITICO |language=en}}</ref> त्यसअघि केही हप्तासम्म राजनीतिक तनाव देखिएको थियो। यस क्रममा सान्चेजले २०१७–२०१८ को स्पेनी संवैधानिक संकट र २०१९ का क्याटालोनिया प्रदर्शनहरूसँग सम्बन्धित घटनामा दोषी ठहरिएका वा अनुसन्धानमा रहेका क्याटालान स्वतन्त्रतावादी राजनीतिज्ञहरूका लागि आममाफीसम्बन्धी कानुन स्वीकार गरेका थिए। यसका कारण पर्याप्त राजनीतिक समर्थन जुटाउन उनी सफल भए र १६ नोभेम्बर २०२३ मा पूर्ण बहुमतबाट पुनः प्रधानमन्त्री निर्वाचित भए।<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2023/nov/16/pedro-sanchez-wins-second-term-spain-pm-catalan-amnesty-deal|title=Sánchez prepares for fraught second term as PM after Catalan amnesty|date=16 November 2023|work=[[The Guardian]]|access-date=22 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231122041414/https://www.theguardian.com/world/2023/nov/16/pedro-sanchez-wins-second-term-spain-pm-catalan-amnesty-deal|archive-date=22 November 2023|url-status=live}}</ref> सान्चेजको पुनःनिर्वाचन र आममाफीसम्बन्धी कानुनको प्रस्तावले विरोध प्रदर्शनहरू निम्त्यायो।<ref>{{cite news|url=https://www.aljazeera.com/news/2023/11/18/large-protests-against-catalan-amnesty-deal-in-madrid-after-pm-sworn-in|title=Large protests against Catalan amnesty deal in Madrid after PM sworn in|date=18 November 2023|work=Al Jazeera|access-date=22 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231122205540/https://www.aljazeera.com/news/2023/11/18/large-protests-against-catalan-amnesty-deal-in-madrid-after-pm-sworn-in|archive-date=22 November 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2023/nov/18/protest-rally-madrid-catalan-amnesty-pedro-sanchez-sworn-in-spanish-pm|title=Rally held in Madrid against Catalan amnesty after Sánchez sworn in as Spanish PM|last1=Jones|first1=Sam|date=18 November 2023|work=[[The Guardian]]|access-date=18 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231118150612/https://www.theguardian.com/world/2023/nov/18/protest-rally-madrid-catalan-amnesty-pedro-sanchez-sworn-in-spanish-pm|archive-date=18 November 2023|location=Madrid, Spain|language=en}}</ref> सान्चेजले स्पेनमा कानुनी आप्रवासनलाई समर्थन गर्दै आएका छन्, यसलाई आर्थिक वृद्धि तथा देशको कल्याणकारी राज्यलाई कायम राख्ने माध्यमका रूपमा हेर्दै।<ref>{{cite news|url=https://www.euractiv.com/section/politics/news/sanchez-defends-regular-migration-as-key-for-growth-sparks-backlash-from-opposition/|title=Sánchez defends regular migration as key for growth, sparks backlash from opposition|date=29 August 2024|work=Euractiv}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2024/oct/09/pedro-sanchez-unveils-plans-to-make-it-easier-for-migrants-to-settle-in-spain|title=Pedro Sánchez unveils plans to help migrants settle in Spain|date=9 October 2024|work=The Guardian}}</ref> ९ अक्टोबर २०२४ मा, उनले युरोपेली संसदलाई नयाँ आप्रवासन तथा शरण सम्झौता लागू गर्ने प्रक्रिया तीव्र बनाउन आग्रह गरे, ताकि क्यानरी द्वीपमा देखिएको आप्रवासन संकट कम गर्न सकियोस्।,<ref>{{cite news|url=https://www.euractiv.com/section/politics/news/sanchez-to-seek-urgent-fix-for-canary-islands-migration-crisis/|title=Sánchez to seek urgent fix for Canary Islands migration crisis|date=10 January 2025|work=Euractiv}}</ref> त्यहाँ गैरकानुनी रूपमा आउने आप्रवासीहरूको संख्या रेकर्ड स्तरमा पुगेको थियो—४६,८४३ जना, जसमा अधिकांश सेनेगल, माली र मोरक्कोबाट आएका थिए। सन् २०२३ मा यो संख्या ३९,९१० थियो।<ref>{{cite news|url=https://www.france24.com/en/live-news/20250102-spain-s-canary-islands-received-record-46-843-migrants-in-2024-ministry|title=Spain's Canary Islands received record 46,843 migrants in 2024: ministry|date=2 January 2025|work=France 24}}</ref> क्यानरी द्वीपमाथिको दबाब कम गर्न सान्चेजले स्पेनका विभिन्न क्षेत्रहरूबीच आप्रवासीहरूको अनिवार्य वितरण गर्ने व्यवस्था ल्याउने कानुन अघि बढाउने प्रयास गरे।<ref>{{cite news|url=https://www.euronews.com/my-europe/2024/08/23/spanish-leader-sanchez-meets-with-canary-islands-leader-as-migrant-arrivals-soar|title=Spanish leader Sanchez meets with Canary Islands leader as migrant arrivals soar|date=23 August 2024|work=Euronews}}</ref> सान्चेज सरकारको लक्ष्य २०२७ सम्म करिब ९ लाख कागजातविहीन आप्रवासीलाई कानुनी हैसियत प्रदान गर्ने थियो।<ref>{{cite news|url=https://www.euronews.com/my-europe/2024/04/11/eu-countries-not-enforcing-migration-pact-could-face-legal-action-says-johansson|title=Spain to grant residency and work permits to around 300,000 undocumented migrants per year|date=4 November 2024|work=Euronews}}</ref> जनवरी २०२६ मा, सान्चेजले स्पेनमा बसोबास गरिरहेका करिब ५ लाख कागजातविहीन आप्रवासीलाई कानुनी हैसियत प्रदान गर्ने उद्देश्यले शाही आदेश जारी गर्न अनुमति दिए।<ref>{{cite news|url=https://www.france24.com/en/europe/20260128-why-spain-is-offering-amnesty-to-500-000-undocumented-migrants|title=Why Spain is offering amnesty to 500,000 undocumented migrants|last1=Millar|first1=Paul|date=28 January 2026|work=[[France 24]]}}</ref> विपक्षी दलहरूले यस कदमलाई अलोकतान्त्रिक भन्दै आलोचना गरे।<ref>{{Cite web |last=Inaya Folarin |first=Iman |date=22 April 2026 |title=As undocumented migrants line up for Spain's amnesty program, political opponents vow a fight |url=https://www.cbsnews.com/news/spain-migrants-amnesty-pedro-sanchez-opponents-vow-fight/ |access-date=17 May 2026 |website=[[CBS News]] |language=en-US}}</ref> === विदेश नीति === ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} [[श्रेणी:स्पेनका प्रधानमन्त्रीहरू]] gk6l1flhpiucru4tqlv95sejr0rz5i3 1370547 1370546 2026-08-20T05:19:49Z Bishaldev100 28807 1370547 wikitext text/x-wiki {{अपूर्ण अनुवाद|listed=yes|date=नोभेम्बर २०२०}} {{Infobox officeholder |honorific-prefix = |name = पेद्रो सान्चेज |image = Pedro Sánchez in 2018.jpg |office = [[स्पेनका प्रधानमन्त्री]] |monarch = फेलिप छैठौं |term_start = 1 June 2018 |term_end = |predecessor = [[मारियानो राखोय]] |successor = |office1 = [[स्पेनी सोसलिस्ट पार्टी]] को महासचिव |president1 = [[Cristina Narbona]] |term_start1 = 17 June 2017 |term_end1 = |predecessor1 = ''Caretaker committee'' |president2 = [[Micaela Navarro]] |term_start2 = 26 July 2014 |term_end2 = 1 October 2016 |predecessor2 = [[Alfredo Pérez Rubalcaba]] |successor2 = ''Caretaker committee'' |office3 = प्रतिपक्षी नेता |primeminister3 = मारियानो राखोय |term_start3 =१८ जुन २०१७ |term_end3 = १ जुन २०१८ |predecessor3 = ''Position vacant'' |successor3 = [[मारियानो राखोय]] |primeminister4 = [[मारियानो राखोय]] |term_start4 = 26 July 2014 |term_end4 = 1 October 2016 |predecessor4 = [[Alfredo Pérez Rubalcaba]] |successor4 = ''Position vacant'' |office5 = Member of the [[Congress of Deputies (Spain)|Congress of Deputies]] |term_start5 = 10 January 2013 |term_end5 = 29 October 2016 |constituency5 = [[Madrid (Congress of Deputies constituency)|Madrid]] |term_start6 = 15 September 2009 |term_end6 = 27 September 2011 |constituency6 = [[Madrid (Congress of Deputies constituency)|Madrid]] |office7 = Member of the [[Madrid City Council]] |term_start7 = 18 May 2004 |term_end7 = 15 September 2009 |birth_name = Pedro Sánchez Pérez-Castejón |birth_date = {{birth date and age|1972|2|29|df=y}} |birth_place = [[म्याड्रिड]], [[स्पेन]] |death_date = |death_place = |party = [[स्पेनी सोसलिस्ट पार्टी]] |spouse = Begoña Fernández {{small|(2006–present)}} |children = 2 |alma_mater = {{Unbulleted list|[[Complutense University of Madrid|Complutense University]]|[[Université libre de Bruxelles|University of Brussels]]|[[IESE Business School|University of Navarra]]|[[Universidad Camilo José Cela|Camilo José Cela University]]}} |residence = Palace of Moncloa |signature = Firma Pedro Sánchez.png }} पेद्रो सान्चेज '''Pedro Sánchez Pérez-Castejón''' ({{IPA-es|ˈpeðɾo ˈsaɲʧeθ ˈpeɾeθ kasteˈxon}} जन्म: २९ फेब्रुअरी १९७२) २०१८ जुन यता स्पेनको प्रधानमन्त्री रहिआएका एक स्पेनिस राजनीतिज्ञ हुन्।<ref>{{cite web|website=lamoncloa.gob.es|language=es|title=Relación cronológica de los presidentes del Consejo de Ministros y del Gobierno |url=http://www.lamoncloa.gob.es/presidente/presidentes-desde-1823/Paginas/index.aspx |access-date=5 June 2018}}</ref><ref>{{Cite journal|publisher=Agencia Estatal Boletín Oficial del Estado|journal=Boletín Oficial del Estado |issue=134 |date=2 June 2018|language=es|title=Real Decreto 354/2018, de 1 de junio, por el que se nombra Presidente del Gobierno a don Pedro Sánchez Pérez-Castejón|url=https://www.boe.es/boe/dias/2018/06/02/pdfs/BOE-A-2018-7400.pdf|issn=0212-033X|page=57657}}</ref> उनी २०१७ जुन देखि स्पेनिस सोसलिस्ट वोर्कर्स पार्टीका महासचिव पनि हुन्। उनी २०१४ देखि २०१६ मा पनि यो पार्टीको महासचिव थिए। [[बेल्जियम]]बाट राजनीतिशास्त्र तथा अर्थशास्त्रमा स्नातकोत्तर सान्चेजले यसअघि केही समय अध्यापनसमेत गरेका थिए। सन् २००९ मा स्पेनी संसदको सदस्यमा निर्वाचित भएका उनी अर्थशास्त्र तथा वित्त मन्त्रीसमेत बनेका थिए। == प्रधानमन्त्री == === पहिलो कार्यकाल (२०१८ जुन-२०२० जनवरी) === [[File:Primer Gobierno de Pedro Sánchez (2018-06).jpg|thumb|Sánchez and his Cabinet at [[La Moncloa]] in June 2018|alt=Sanchez wearing a suit and red tie standing with his cabinet surrounding him]] सान्चेजलाई २ जुन २०१८ मा राजा फेलिप छैठौंले औपचारिक रूपमा स्पेनको प्रधानमन्त्रीको रूपमा नियुक्त गरेका थिए।<ref>{{cite news |title=Who is Spain's new President of the Government, Pedro Sanchez? |url=http://www.dw.com/en/who-is-spains-new-prime-minister-pedro-sanchez/a-44041431 |access-date=1 June 2018 |work=Reuters, AFP |publisher=DW |date=1 June 2018 |archive-date=2 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240202202500/https://www.dw.com/en/who-is-pedro-sanchez-spains-prime-minister-designate/a-44041431 |url-status=live }}</ref> आफ्ना प्राथमिकताहरू प्रस्तुत गर्दै, सञ्चेजले छोटो अवधिको सरकार गठन गर्ने बताएका थिए, जसले बेरोजगारी भत्ता बढाउने र महिला तथा पुरुषबीच समान पारिश्रमिक सुनिश्चित गर्ने कानुन प्रस्ताव गर्ने थियो। त्यसपछि उनले प्रतिनिधि सभालाई विघटन गरी आम निर्वाचन गराउने योजना बताएका थिए।<ref>{{cite news|last=Ruiz de Almirón|first=Victor|date=1 June 2018|title=Sánchez llega al poder sin concretar cuándo convocará las elecciones|language=es|newspaper=[[ABC (Spain)|ABC]]|url=http://www.abc.es/espana/abci-sanchez-llega-poder-sin-concretar-cuando-convocara-elecciones-201806010320_noticia.html|access-date=9 July 2018|archive-date=16 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180616153827/http://www.abc.es/espana/abci-sanchez-llega-poder-sin-concretar-cuando-convocara-elecciones-201806010320_noticia.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.eleconomista.es/economia/noticias/9179627/06/18/Sanchez-prioriza-la-agenda-social-y-renuncia-a-realizar-reformas-en-profundidad.html |title=Sánchez prioriza la agenda social y renuncia a realizar reformas en profundidad |last=Zancajo |first=Silvia |date=1 June 2018 |access-date=9 July 2018 |newspaper=[[El Economista (Spain)|El Economista]] |language=es |publisher=Editorial Ecoprensa, [[Sociedad Anónima|S.A.]] |archive-date=8 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180708131221/http://www.eleconomista.es/economia/noticias/9179627/06/18/Sanchez-prioriza-la-agenda-social-y-renuncia-a-realizar-reformas-en-profundidad.html |url-status=live }}</ref> यद्यपि, उनले राजोय सरकारद्वारा यसअघि नै पारित गरिएको सन् २०१८ को बजेटलाई कायम राख्ने पनि बताएका थिए। यो बजेट कायम राख्नु बास्क नेसनलिस्ट पार्टीले अविश्वासको प्रस्तावको पक्षमा मतदान गर्न राखेको एउटा प्रमुख शर्त थियो।<ref name="LV">{{cite news |url=http://www.lavanguardia.com/politica/20180531/443963185308/pedro-sanchez-rajoy-dimita-mocion-de-censura.html |title=Sánchez ofrece diálogo a Catalunya y mantener los presupuestos al PNV |last=Merino |first=Juan Carlos |date=31 May 2018 |access-date=9 July 2018 |newspaper=[[La Vanguardia]] |language=es |archive-date=16 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180616163739/http://www.lavanguardia.com/politica/20180531/443963185308/pedro-sanchez-rajoy-dimita-mocion-de-censura.html |url-status=live }}</ref> सञ्चेजले अन्य कुनै उपाय वा नीति पनि पर्याप्त संसदीय समर्थन प्राप्त भएमा मात्र प्रस्ताव गर्ने बताएका थिए। साथै, उनले आफ्नो सरकारले युरोपेली संघ (EU) का बजेट घाटासम्बन्धी आवश्यकताहरूको पालना गर्ने कुरा पुनः पुष्टि गरेका थिए।<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2018/jun/06/new-spanish-pm-appoints-astronaut-pedro-duque-science-minister|title=Spanish PM appoints 11 women and six men to new cabinet|last=Jones|first=Sam|date=6 June 2018|work=[[The Guardian]]|access-date=20 March 2019|language=en-GB|issn=0261-3077|archive-date=24 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190424054311/https://www.theguardian.com/world/2018/jun/06/new-spanish-pm-appoints-astronaut-pedro-duque-science-minister|url-status=live}}</ref> सञ्चेज नास्तिक भएकाले उनले स्पेनको संविधानप्रति आफ्नो पद तथा गोपनीयता[[पदको शपथ|को शपथ]] लिएका थिए। त्यसैले आधुनिक स्पेनको इतिहासमा पहिलो पटक उक्त शपथ ग्रहण समारोहमा बाइबल वा क्रुसिफिक्स प्रयोग गरिएको थिएन। <ref>{{cite news |url=https://www.eldiario.es/politica/Pedro-Sanchez-presidente-presencia-Rajoy_0_777972264.html |title=Pedro Sánchez promete su cargo de presidente ante el rey y Rajoy, sin crucifijo ni Biblia |last=Aduriz |first=Íñigo |date=2 June 2018 |access-date=9 July 2018 |newspaper=[[El Diario (Spain)|El Diario]] |language=es |archive-date=24 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200624172550/https://www.eldiario.es/politica/Pedro-Sanchez-presidente-presencia-Rajoy_0_777972264.html |url-status=live }}</ref> ==== विदेश नीति ==== === दोस्रो कार्यकाल (२०२० जनवरी-२०२३ नोभेम्बर )=== ==== विदेश नीति ==== === तेस्रो कार्यकाल (२०२३-) === [[चित्र:President_of_Ukraine_Volodymyr_Zelenskyy_met_with_Prime_Minister_of_the_Kingdom_of_Spain_Pedro_Sánchez,_who_arrived_in_our_country_on_a_visit._(52709457854).jpg|अङ्गुठाकार|Sánchez with Ukrainian President [[Volodymyr Zelenskyy]] in Kyiv, Ukraine, 23 February 2023]] [[चित्र:El_president_de_la_Generalitat,_Pere_Aragonès_i_Garcia,_rep_al_Palau_de_la_Generalitat_al_president_del_govern_espanyol,_Pedro_Sánchez,_amb_qui_manté_una_reunió_institucional_i_de_treball._Fotografies_Arnau_Carbone..._(21-12-2023).jpg|अङ्गुठाकार|Sánchez with [[Catalonia]]'s President [[Pere Aragonès]] in December 2023]] [[चित्र:Pedro_Sanchez_with_Xi_Jinping_(2025)_2.jpg|अङ्गुठाकार|Sánchez with Chinese President [[Xi Jinping]] in Beijing, China, 11 April 2025]] [[चित्र:Ilham_Aliyev,_Pedro_Sánchez,_and_António_Guterres_at_COP29_in_Baku,_Azerbaijan_-_2024.jpg|अङ्गुठाकार|Sánchez, [[Ilham Aliyev]] and [[António Guterres]] at [[2024 United Nations Climate Change Conference|COP29]] in Baku, Azerbaijan, 12 November 2024]] [[चित्र:Isaac_Herzog_in_Beit_HaNassi,_November_2023_(ABG_0677).jpg|अङ्गुठाकार|Sánchez with Israeli President [[Isaac Herzog]] and Belgian Prime Minister [[Alexander De Croo]] in Jerusalem, Israel, 23 November 2023]] सन् २०२३ मा सोसालीस वर्कर्स पार्टीले स्पेनभर भएका विभिन्न क्षेत्रीय र स्थानीय निर्वाचनहरूमा ठूलो क्षति व्यहोरेपछि, जहाँ पिपल्स पार्टी र भोक्सले ठूलो संख्यामा सिट जितेका थिए, सान्चेजले धेरैलाई आश्चर्यचकित पार्दै २३ जुलाईका लागि आकस्मिक आम निर्वाचन घोषणा गरे। निर्वाचनको घोषणा गर्दै दिएको भाषणमा सान्चेजले जनताको इच्छालाई सुन्नु महत्वपूर्ण रहेको बताए। तर उनले आफ्नो सरकारले लागू गरेका कोभिडपछिको आर्थिक पुनरुत्थानका उपायहरूलाई निरन्तरता दिनुपर्ने आवश्यकता पनि जोड दिए। साथै, उनले PP–Vox सरकार गठन हुन नदिन आफूले प्रयास गर्ने बताए।<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2023/may/29/spain-pm-calls-snap-election-after-opposition-and-far-right-wins-in-local-polls-pedro-sanchez|title=Spain's PM calls snap election after conservative and far-right wins in local polls|last=Jones|first=Sam|date=29 May 2023|newspaper=[[The Guardian]]|access-date=29 May 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230529104943/https://www.theguardian.com/world/2023/may/29/spain-pm-calls-snap-election-after-opposition-and-far-right-wins-in-local-polls-pedro-sanchez|archive-date=29 May 2023|language=en-GB|url-status=live}}</ref> निर्वाचनमा पिपल्स पार्टी ले १३७ सिट जितेर पहिलो स्थान हासिल गर्‍यो, तर सोसालीस वर्कर्स पार्टीले पनि १२० सिट जित्यो र भोक्सले आफ्नो एक-तिहाइभन्दा बढी सिट गुमायो, ३३ सिटमा सिमित भयो । यसको परिणामस्वरूप पिपल्स पार्टीका नेता अल्बेर्तो नुञेज फेइखो सरकार गठन गर्न सफल भएनन्।<ref>{{Cite web |date=27 September 2023 |title=Spanish conservative leader loses first bid to become prime minister |url=https://www.euronews.com/2023/09/27/spanish-conservative-leader-loses-first-bid-to-become-prime-minister |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231025065858/https://www.euronews.com/2023/09/27/spanish-conservative-leader-loses-first-bid-to-become-prime-minister |archive-date=25 October 2023 |access-date=30 September 2023 |website=euronews |language=en}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://elpais.com/espana/elecciones/generales/|title=Resultados Elecciones Generales 2023|date=29 May 2023|work=El País|access-date=14 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240104214618/https://elpais.com/espana/elecciones/generales/|archive-date=4 January 2024|language=es|url-status=live}}</ref> सेप्टेम्बर २०२३ मा प्रतिनिधि सभाले फेइखोलाई प्रधानमन्त्री बनाउने प्रस्ताव औपचारिक रूपमा अस्वीकार गरेपछि, राजा फिलिपे छैटौँले सान्चेजलाई सरकार गठन गर्न नियुक्त गरे।<ref>{{Cite web |date=3 October 2023 |title=Spain's king asks Socialist leader Pedro Sánchez to try to form a government |url=https://apnews.com/article/spain-government-sanchez-elections-b548c24cd8340085786839e5c55a5e6b |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231009070715/https://apnews.com/article/spain-government-sanchez-elections-b548c24cd8340085786839e5c55a5e6b |archive-date=9 October 2023 |access-date=3 October 2023 |website=AP News |language=en}}</ref> वामपन्थी Sumar गठबन्धन तथा केही स्वतन्त्रता समर्थक र क्षेत्रीयतावादी राजनीतिक दलहरूको समर्थन प्राप्त गरेपछि, प्रतिनिधि सभाले १६ नोभेम्बर २०२३ मा सान्चेजलाई पुनः प्रधानमन्त्री निर्वाचित गर्‍यो। उनलाई १७ नोभेम्बर २०२३ मा औपचारिक रूपमा तेस्रो कार्यकालका लागि नियुक्त गरियो।<ref>{{cite news|url=https://elpais.com/espana/2023-11-17/reacciones-a-la-investidura-de-pedro-sanchez-en-directo.html|title=Reacciones a la investidura y nuevo Gobierno de Sánchez, en directo: el presidente promete el cargo ante el rey Felipe VI en la Zarzuela|date=17 November 2023|work=El Pais|access-date=17 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231117095725/https://elpais.com/espana/2023-11-17/reacciones-a-la-investidura-de-pedro-sanchez-en-directo.html|archive-date=17 November 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |date=16 November 2023 |title=Spain's parliament confirms Pedro Sánchez as prime minister |url=https://www.politico.eu/article/pedro-sanchez-confirmed-spain-prime-minister/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231116135144/https://www.politico.eu/article/pedro-sanchez-confirmed-spain-prime-minister/ |archive-date=16 November 2023 |access-date=16 November 2023 |website=POLITICO |language=en}}</ref> त्यसअघि केही हप्तासम्म राजनीतिक तनाव देखिएको थियो। यस क्रममा सान्चेजले २०१७–२०१८ को स्पेनी संवैधानिक संकट र २०१९ का क्याटालोनिया प्रदर्शनहरूसँग सम्बन्धित घटनामा दोषी ठहरिएका वा अनुसन्धानमा रहेका क्याटालान स्वतन्त्रतावादी राजनीतिज्ञहरूका लागि आममाफीसम्बन्धी कानुन स्वीकार गरेका थिए। यसका कारण पर्याप्त राजनीतिक समर्थन जुटाउन उनी सफल भए र १६ नोभेम्बर २०२३ मा पूर्ण बहुमतबाट पुनः प्रधानमन्त्री निर्वाचित भए।<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2023/nov/16/pedro-sanchez-wins-second-term-spain-pm-catalan-amnesty-deal|title=Sánchez prepares for fraught second term as PM after Catalan amnesty|date=16 November 2023|work=[[The Guardian]]|access-date=22 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231122041414/https://www.theguardian.com/world/2023/nov/16/pedro-sanchez-wins-second-term-spain-pm-catalan-amnesty-deal|archive-date=22 November 2023|url-status=live}}</ref> सान्चेजको पुनःनिर्वाचन र आममाफीसम्बन्धी कानुनको प्रस्तावले विरोध प्रदर्शनहरू निम्त्यायो।<ref>{{cite news|url=https://www.aljazeera.com/news/2023/11/18/large-protests-against-catalan-amnesty-deal-in-madrid-after-pm-sworn-in|title=Large protests against Catalan amnesty deal in Madrid after PM sworn in|date=18 November 2023|work=Al Jazeera|access-date=22 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231122205540/https://www.aljazeera.com/news/2023/11/18/large-protests-against-catalan-amnesty-deal-in-madrid-after-pm-sworn-in|archive-date=22 November 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2023/nov/18/protest-rally-madrid-catalan-amnesty-pedro-sanchez-sworn-in-spanish-pm|title=Rally held in Madrid against Catalan amnesty after Sánchez sworn in as Spanish PM|last1=Jones|first1=Sam|date=18 November 2023|work=[[The Guardian]]|access-date=18 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231118150612/https://www.theguardian.com/world/2023/nov/18/protest-rally-madrid-catalan-amnesty-pedro-sanchez-sworn-in-spanish-pm|archive-date=18 November 2023|location=Madrid, Spain|language=en}}</ref> सान्चेजले स्पेनमा कानुनी आप्रवासनलाई समर्थन गर्दै आएका छन्, यसलाई आर्थिक वृद्धि तथा देशको कल्याणकारी राज्यलाई कायम राख्ने माध्यमका रूपमा हेर्दै।<ref>{{cite news|url=https://www.euractiv.com/section/politics/news/sanchez-defends-regular-migration-as-key-for-growth-sparks-backlash-from-opposition/|title=Sánchez defends regular migration as key for growth, sparks backlash from opposition|date=29 August 2024|work=Euractiv}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2024/oct/09/pedro-sanchez-unveils-plans-to-make-it-easier-for-migrants-to-settle-in-spain|title=Pedro Sánchez unveils plans to help migrants settle in Spain|date=9 October 2024|work=The Guardian}}</ref> ९ अक्टोबर २०२४ मा, उनले युरोपेली संसदलाई नयाँ आप्रवासन तथा शरण सम्झौता लागू गर्ने प्रक्रिया तीव्र बनाउन आग्रह गरे, ताकि क्यानरी द्वीपमा देखिएको आप्रवासन संकट कम गर्न सकियोस्।,<ref>{{cite news|url=https://www.euractiv.com/section/politics/news/sanchez-to-seek-urgent-fix-for-canary-islands-migration-crisis/|title=Sánchez to seek urgent fix for Canary Islands migration crisis|date=10 January 2025|work=Euractiv}}</ref> त्यहाँ गैरकानुनी रूपमा आउने आप्रवासीहरूको संख्या रेकर्ड स्तरमा पुगेको थियो—४६,८४३ जना, जसमा अधिकांश सेनेगल, माली र मोरक्कोबाट आएका थिए। सन् २०२३ मा यो संख्या ३९,९१० थियो।<ref>{{cite news|url=https://www.france24.com/en/live-news/20250102-spain-s-canary-islands-received-record-46-843-migrants-in-2024-ministry|title=Spain's Canary Islands received record 46,843 migrants in 2024: ministry|date=2 January 2025|work=France 24}}</ref> क्यानरी द्वीपमाथिको दबाब कम गर्न सान्चेजले स्पेनका विभिन्न क्षेत्रहरूबीच आप्रवासीहरूको अनिवार्य वितरण गर्ने व्यवस्था ल्याउने कानुन अघि बढाउने प्रयास गरे।<ref>{{cite news|url=https://www.euronews.com/my-europe/2024/08/23/spanish-leader-sanchez-meets-with-canary-islands-leader-as-migrant-arrivals-soar|title=Spanish leader Sanchez meets with Canary Islands leader as migrant arrivals soar|date=23 August 2024|work=Euronews}}</ref> सान्चेज सरकारको लक्ष्य २०२७ सम्म करिब ९ लाख कागजातविहीन आप्रवासीलाई कानुनी हैसियत प्रदान गर्ने थियो।<ref>{{cite news|url=https://www.euronews.com/my-europe/2024/04/11/eu-countries-not-enforcing-migration-pact-could-face-legal-action-says-johansson|title=Spain to grant residency and work permits to around 300,000 undocumented migrants per year|date=4 November 2024|work=Euronews}}</ref> जनवरी २०२६ मा, सान्चेजले स्पेनमा बसोबास गरिरहेका करिब ५ लाख कागजातविहीन आप्रवासीलाई कानुनी हैसियत प्रदान गर्ने उद्देश्यले शाही आदेश जारी गर्न अनुमति दिए।<ref>{{cite news|url=https://www.france24.com/en/europe/20260128-why-spain-is-offering-amnesty-to-500-000-undocumented-migrants|title=Why Spain is offering amnesty to 500,000 undocumented migrants|last1=Millar|first1=Paul|date=28 January 2026|work=[[France 24]]}}</ref> विपक्षी दलहरूले यस कदमलाई अलोकतान्त्रिक भन्दै आलोचना गरे।<ref>{{Cite web |last=Inaya Folarin |first=Iman |date=22 April 2026 |title=As undocumented migrants line up for Spain's amnesty program, political opponents vow a fight |url=https://www.cbsnews.com/news/spain-migrants-amnesty-pedro-sanchez-opponents-vow-fight/ |access-date=17 May 2026 |website=[[CBS News]] |language=en-US}}</ref> ==== विदेश नीति ==== ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} [[श्रेणी:स्पेनका प्रधानमन्त्रीहरू]] 8tfsfngldqpqmkp2j585kovn41hstv8 0 98049 1370473 1354598 2026-08-19T12:01:53Z Bishaldev100 28807 1370473 wikitext text/x-wiki {{wikify}} {{Infobox tunnel | name = Churia Tunnel | image = Oldest tunnel of the Nepal.JPG | alt = चुरिया सुरुङ | caption = चुरिया सुरुङ प्रवेशद्वार | location = हेटौँडा, नेपाल | coordinates = {{coord|27|21|28|N|84|59|57|E|display=inline,title}} | status = प्रयोगमा छैन | engineer =[[डिल्लीजङ्ग थापा]] | construction = 1917 ({{age|1917}} years ago) | length = {{cvt|500|m}} }} '''चुरिया सुरुङ''' {{cvt|500|m|adj=on}}-चुरे पहाड को भित्र हुँदै मकवानपुर र बारा जोड्ने सुरुङ मार्ग हो। सुरुङमार्गको डिजाइन इन्जिनियर कर्णेल डिल्लीजङ्ग थापाले १९७५ सालमा गरेका हुन् । प्रधानमन्त्री [[चन्द्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा|चन्द्रशमशेर]]को आदेशमा सुरुङमार्ग बनाउन [[नेपाली सेना]] खटिएको बताइन्छ । थापा पनि नेपाली सेनाका इन्जिनियर थिए । उक्त सुरुङमार्गको चौडाइ ९ फिट र उँचाइ १० फिट छ । लहरी (एकप्रकारको मालबाहक सवारी साधन) छिर्ने आकारमा यसको निर्माण भएको छ । काठमाडौँको लागि तराईबाट हुने आपूर्ति र यातायात सहज बनाउनु यसको उद्देश्य थियो ।<ref>{{Cite web|url=https://www.himalkhabar.com/news/16144|title=यो हो देशकै पहिलो सुरुङमार्ग|website=हिमालमिडिया प्रा.लि.|accessdate=आइतबार, मंसिर १, २०७६}}</ref> नेपालका पहिलो सिभिल इन्जिनियर बिग्रेडियर जनरल [[डिल्लीजङ्ग थापा]]ले डिजाइन गरेको चुरिया सुरुङ सन् १९१७मै बनेको थियो ।<ref name="Gartaula">{{Cite web |url=https://www.nepalitimes.com/uncategorized/nepals-first-and-forgotten-tunnel/ |title=Nepal's first, and forgotten, tunnel |last=Gartaula |first=Gopal |website=Nepali Times |access-date=2019-11-16 |date=2019-11-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191116120258/https://www.nepalitimes.com/uncategorized/nepals-first-and-forgotten-tunnel/ |archive-date=16 November 2019 |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191116120258/https://www.nepalitimes.com/uncategorized/nepals-first-and-forgotten-tunnel/ |date=2019-11-16 }}</ref> यसलाई [[टोनी हेगन]]ले आफ्नो पुस्तक ‘नेपाल’मा एसियाकै पहिलो सुरुङ भएको उल्लेख गरेका छन् । जीर्ण अवस्थामा रहेको यो सुरूङ हाल प्रयोगमा छैन । राणाका गाडीलाई [[चुरे|चुरे पहाड]] छिचोल्न सुरुङमार्ग बनेको सय वर्षपछि सरकारले बल्ल ‘टनेल प्रविधि’को आवश्यक्ता महसुस गरेको छ । मानव निर्मित सुरुङको इतिहास पुरानो छ । इसापुर्व ३६ मै [[इटाली]]को नेपल्स र पोजोली जोड्ने ४ हजार ८ सय फिट चौडाइ र ३० फिट उचाइको सुरुङ बनेको थियो । [[युरोप]]मा सुरुङलाई सुरुसुरुमा मूलत: खानी उत्खनन र सामरिक उपयोगमा बढी प्रयोग गरिएको पाइन्छ ।<ref>https://www.onlinekhabar.com/2018/06/683058</ref> १९ औँ शताब्दीको सुरुआतदेखि त्यहाँ सुरुङ निर्माण र उपयोग व्यापक रूपमा गर्न थालिएको छ । अहिले विश्वभरि अत्याधुनिक उपकरणहरू प्रयोग गरेर सुरुङ निर्माण गरिन्छ । नेपालमा विद्युत् उत्पादन प्रयोजनका लागि विदेशीहरूले सुरुङ खनेका छन् । [[मेलम्ची नगरपालिका|मेलम्ची]]का पानी [[काठमाडौँ]] ल्याउन पनि सुरुङ खनिएको छ । तर सवारी साधन आवत–जावत गर्नका निम्ति [[दक्षिण एसिया]]मै पहिलो मानव निर्मित चुरिया सुरुङ निर्माण गरिएको थियो । एक दशकभन्दा बढी यो सुरुङ हुँदै साना हलुका सवारी साधनहरू आवत–जावत गरे । [[मकवानपुर जिल्ला|मकवानपुर]] र [[बारा जिल्ला|बारा]]को सिमाना पर्ने चुरियामाई मन्दिरछेउको सुरुङ दक्षिण एसियाकै पहिलो मानव निर्मित सुरुङ भएको भूगर्भविद् टोनी हागनले आफ्नो ‘नेपाल’ मा उल्लेख गरेका छन् । [[पथलैया]]–[[हेटौँडा उपमहानगरपालिका|हेटौँडा]] सडक निर्माण भएपछि यो सुरुङ सञ्चालनमा आउन छाडेको हो । [[हेटौँडा उपमहानगरपालिका]] १७ मा अवस्थित उक्त सुरुङ संरक्षणको अभावमा पुरिने अवस्थामा पुगेको छ । सडक छेउको सुरुङ मुखमाथिबाट माटो झरेर पुरिसकेको छ । [[वीरगन्ज महानगरपालिका|वीरगन्ज]]तर्फवाट आउँदाको सुरुङको प्रवेशद्वारको अवस्था भने राम्रै देखिन्छ । करिब ७ सय मिटर लामो सुरुङ करिब सय वर्षअघि निर्माण गरिएको थियो । नेपालका प्रथम ग्राजुएट सिभिल इन्जिनियर बिग्रेडियर जनरल डिल्लीजंग थापाको डिजाइनमा सुरुङ निर्माण गरिएको हेटौँडा उपमहानगरपालिकाका सहरी विकास, अनुसन्धान तथा वातावरण महाशाखा प्रमुख बीके महर्जनले बताए । सुरुङको निर्माण सन् १९१७ मा गरिएको थियो । इन्जिनियर थापाले अमलेखगन्जदेखि भीमफेदीसम्म सडकको पनि डिजाइन गरेका थिए । [[अमलेखगन्ज]] र भीमफेदी सडकबीचमा पर्ने चुरिया सुरुङ खन्नुपर्ने वा बक्स कटिङ गर्नुपर्ने बाध्यता थियो । बक्स कटिङ गर्न उपकरणहरू नभएकाले मानिसद्वारा सुरुङ खनिएको थियो । चुरियामाई मन्दिर पनि इन्जिनियर थापाले नै बनाएका हुन् । सपनामा उनले त्यसै स्थानमा देवी देखेको र पूजाआजा गरेर मात्र सुरुङ खन्नू भनेकाले विधिपूर्वक पूजा गरेर सुरुङ खन्ने काम गर्नुको साथै मन्दिर पनि बनाएको हो । उक्त सुरुङको संरक्षण गर्ने उद्देश्यले हेटौँडा उपमहानगरपालिकाले सुरुङको इतिहास, चुरियामाई मन्दिर स्थापनाको कथा र संरक्षणको डिजाइन तयार पारिरहेको छ । सुरुङ निर्माणका बेला ‘यस क्षेत्रका बासिन्दाहरूले गीतै बनाएका थिए, ‘हाम्रा राजा क्या अक्कलदारी, ल्याए मोटर चुरेमा भ्वाङ पारी ।’ [[भीमफेदी]]बाट काठमाडौँ आवत—जावत गर्न निर्मित उक्त सुरुङले त्यति बेला नेपालीहरूको जनजीवनलाई निकै सहज बनाएको थियो । ‘त्यति बेला यो सुरुङ नभएको भए भीमफेदीसम्म साना र हलुका सवारी साधनहरू आवत–जावत नै गर्न सक्ने थिएनन्,’ महाशाख प्रमुख महर्जनले भने, ‘यही सुरुङ भएर विश्वविख्यात भूगर्भविद् डा. [[टोनी हेगन|टोनी हेगेन]] आफ्नो साना गाडी छिराएर भीमफेदीसम्म आइपुगेका थिए । भीमफेदीबाट उनको गाडी पनि बोकेर काठमाडौँ लगिएको थियो ।’ डा. [[टोनी हेगन]]ले ‘नेपाल’ मा २४ अक्टोबर १९५० का दिन मानव निर्मित सुरुङ देखेर आफू आठौँ आश्चर्यमा परेको लेखेका छन् । उक्त पुस्तकमा उनले लेखेका छन्, ‘नेपालभन्दा ठूलो भारतले पनि सुरुङ प्रविधि भित्र्याउन नसकेको अवस्थामा नेपाल सफल भएको छ ।’ तत्कालीन सडक विभागका चिफ इन्जिनियर दीप्तिजंग थापाद्वारा लिखित पुस्तकका अनुसार चिफ इन्जिनियर [[डिल्लीजङ्ग थापा]]ले आफ्नो कार्यकालमा मुलुकमा १२ वटा महत्त्वपूर्ण भौतिक संरचनाको डिजाइनका साथै निर्माण गराएका थिए । चुरिया सुरुङ, [[हेटौँडा—काठमाडौँ रोपवे]], विसं १९९० सालको भूकम्पपछि भत्किएको [[धरहरा]] र [[घण्टाघर (काठमाडौँ)|घण्टाघर]]को पुनर्निर्माण, काठमाडौँमा रहेका राणाजीहरूका दरबार, नेपालको प्रथम कार्यालय डिल्लीबजार चारखाल अड्डा, नेपालको प्रथम रेलवे जनकपुर–जयनगर रेलवे निर्माण गर्नुका साथै १९९० को भूकम्पबाट भत्केको [[राष्ट्रपति भवन|शीतल निवास]]को पुनर्निर्माण गरेका थिए ।<ref>https://www.kantipurdaily.com/koseli/2017/05/06/20170506095327.html</ref> ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[नागढुंगा सुरुङ]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} [[श्रेणी:नेपाली सेना]] [[श्रेणी:चन्द्र शमशेर]] dp2u6o5u7pde94ou04q5jm0zamht5e4 0 98051 1370472 1317518 2026-08-19T12:00:19Z Bishaldev100 28807 1370472 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder |honorific-prefix = मुख्यमन्त्री |name =डोरमणि पौडेल |image = Dormani Paudel.jpg |office = १ औं [[बागमती प्रदेशको मुख्यमन्त्री]] |president = [[विद्यादेवी भण्डारी]] |1blankname = प्रदेश प्रमुख |1namedata = *[[अनुराधा कोइराला]] *[[विष्णुप्रसाद प्रसाई]] |predecessor = कार्यालय स्थापना |term_start = १ फेब्रुअरी २०१८ |term_end = १८ अगस्ट २०२१ |successor =[[अष्टलक्ष्मी शाक्य]] |office2 = हेटौँडाको नगरप्रमुख |term_start2 =1992 |term_end2 =2005 |successor2 =हरिबहादुर महत |birth_date ={{Birth date and age|1946|03|28}}<ref>{{Cite web |url = http://www.news24nepal.tv/2018/02/09/256763 |title = को हुन् डोरमणि र शेरधन ? |website = News24 Nepal |language = ne |access-date = 2018-03-20 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180320232245/http://www.news24nepal.tv/2018/02/09/256763 |date=2018-03-20 }}</ref> |birth_place =फर्पिङ, [[काठमाडौँ]] |party =[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |spouse =बिजय लक्ष्मी पौडेल |profession =राजनिती |predecessor2=ओमनाथ पराजुली|deputy2=हरिबहादुर महत}} '''डोरमणी पौडेल''' नेपालको [[बागमती प्रदेश|प्रदेश नं. ३]]का प्रथम मुख्यमन्त्री हुन् । उनी [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (२०७५–२०७७)|नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी]]का तर्फबाट विजय भएका थिए । मायानाथ र कुलकुमारी दम्पत्तिका सुपत्र पौडेलले मानविकी संकायमा स्नातकसम्मको औपचारिक अध्ययन गरेका छन् । २०३६ सालदेखि पूर्णकालिन राजनीतिमा सक्रिय रहेका उनले २०३२ सालदेखि १० वर्ष शिक्षण गरेका थिए । पञ्चायती कालमा लामो समय अर्धभूमिगत जीवन बिताएका पौडेलले [[नेपालको जनआन्दोलन २०४६|२०४६ सालको जनआन्दोलन]] ताका तत्कालिन सरकारले टाउकोको मूल्य तोकेपछि ५६ दिन भारतमा बिताएका थिए । २०३० देखि विद्यार्थी राजनीतिमा सक्रिय पौडेल चार पटक जेल र १८ पटक हिरासतमा बसेका थिए । उनी मानविकी संकायमा स्नातक हुन् । [[मकवानपुर बहुमुखी क्याम्पस]]को अध्यक्ष रहेका उनी मुलुककै पर्यटकीयस्थल बनेको हेटौँडास्थित सहिद स्मारकका अध्यक्ष पनि थिए । मुख्यमन्त्री नियुक्त भएपछि प्रतिक्रिया दिँदै पौडेलले प्रदेशलाई मुलुककै समृद्ध र नमुना प्रदेश बनाउने घोषणा गरे । ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==यो पनि हेर्नुहोस्== {{ढाँचा:बागमती प्रदेशका मुख्यमन्त्रीहरू}} [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)का राजनीतिज्ञहरू]] [[श्रेणी:काठमाडौँ जिल्लाका मानिसहरू]] [[श्रेणी:नेपालका मुख्यमन्त्रीहरू]] [[श्रेणी:नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (२०७५–२०७७)का राजनीतिज्ञहरू]] [[श्रेणी:सन् १९४६ मा जन्म]] [[श्रेणी:बागमती प्रदेशका मुख्यमन्त्रीहरू]] qvga3epj5d2o0mcide1q3o94q2nlfdi 0 98066 1370548 1098098 2026-08-20T06:04:10Z Bishaldev100 28807 1370548 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder |honorific-prefix = [[Excelentísimo Señor|The Most Excellent]] |name = मारियानो राखोय |honorific-suffix = [[Member of parliament|MP]] [[Order of Charles III|OCIII]] |image = Rajoy entrega las Medallas de Oro al Mérito en el Trabajo 05 (cropped).jpg |office = [[स्पेनका प्रधानमन्त्री]] |monarch = [[Juan Carlos I of Spain|Juan Carlos I]]<br>[[Felipe VI of Spain|Felipe VI]] |deputy = |term_start = २० डिसेम्बर २०११ |term_end = १ जुन २०१८ |predecessor = José Luis Rodríguez Zapatero |successor = [[पेद्रो सान्चेज]] |birth_name = Mariano Rajoy Brey |birth_date = {{birth date and age|1955|3|27|df=y}} |birth_place = [[Santiago de Compostela]], [[Galicia (Spain)|Galicia]], Spain |death_date = |death_place = |party = स्पेनिस नेसनल युनियन <small>(1970s)</small><br />पिपल्स एलायन्स {{small|(Before 1989)}}<br>पिपल्स पार्टी {{small|(1989–present)}} |spouse = Elvira Fernández Balboa {{small|(1996–present)}} |children = २ |residence = |alma_mater = University of Santiago de Compostela |signature = Firma de Mariano Rajoy.svg |website = {{url|rajoy.es|Official website}} }}'''मारियानो राखोय''' [[स्पेन]]का पूर्व प्रधानमन्त्री हुन्। मारियान रखायविरुद्ध अविश्वासको प्रस्ताव दर्ता भएपछि उनको पद धरापमा परेको थियो। प्रधानमन्त्री मारियान रखायको पिपुल्स पार्टी भ्रष्टाचार मुद्दामा मुछिएपछि विपक्षी सोशलिस्ट पार्टीले अविश्वासको प्रस्ताव दर्ता गरेको हो।अविश्वासको प्रस्ताव पास भएर रखाय पदमुक्त भए भने सोशलिस्ट पार्टीका नेता [[पेद्रो सान्चेज]]लाई प्रधानमन्त्री बनेका थिए। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} [[श्रेणी:स्पेनका प्रधानमन्त्रीहरू]] tanm2jhrgn87urp23mb3m2fvyptg4ls 1370549 1370548 2026-08-20T06:05:33Z Bishaldev100 28807 /* */ 1370549 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder |honorific-prefix = [[Excelentísimo Señor|The Most Excellent]] |name = मारियानो राखोय |honorific-suffix = [[Member of parliament|MP]] [[Order of Charles III|OCIII]] |image = Rajoy entrega las Medallas de Oro al Mérito en el Trabajo 05 (cropped).jpg |office = [[स्पेनका प्रधानमन्त्री]] |monarch = जुआन कार्लोस<br>पेलिप छैटौं |deputy = |term_start = २० डिसेम्बर २०११ |term_end = १ जुन २०१८ |predecessor = जोसे लुइस रोद्रीग्वेज जापातेरो |birth_place = [[Santiago de Compostela]], [[Galicia (Spain)|Galicia]], Spain |death_date = |death_place = |party = स्पेनिस नेसनल युनियन <small>(1970s)</small><br />पिपल्स एलायन्स {{small|(Before 1989)}}<br>पिपल्स पार्टी {{small|(1989–present)}} |spouse = Elvira Fernández Balboa {{small|(1996–present)}} |children = २ |residence = |alma_mater = University of Santiago de Compostela |signature = Firma de Mariano Rajoy.svg |website = {{url|rajoy.es|Official website}} }}'''मारियानो राखोय''' [[स्पेन]]का पूर्व प्रधानमन्त्री हुन्। मारियान रखायविरुद्ध अविश्वासको प्रस्ताव दर्ता भएपछि उनको पद धरापमा परेको थियो। प्रधानमन्त्री मारियान रखायको पिपुल्स पार्टी भ्रष्टाचार मुद्दामा मुछिएपछि विपक्षी सोशलिस्ट पार्टीले अविश्वासको प्रस्ताव दर्ता गरेको हो।अविश्वासको प्रस्ताव पास भएर रखाय पदमुक्त भए भने सोशलिस्ट पार्टीका नेता [[पेद्रो सान्चेज]]लाई प्रधानमन्त्री बनेका थिए। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} [[श्रेणी:स्पेनका प्रधानमन्त्रीहरू]] 0ejlmp5qhvmd3vrwvr1zh49msmgy7yz 0 121714 1370493 1324314 2026-08-19T12:34:56Z Bishaldev100 28807 1370493 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = क्युबा क्षेप्यास्त्र सङ्कट | partof = [[शीतयुद्ध]] | image = Cuban crisis map missile range.jpg | caption = Map showing the maximum range of Soviet missiles deployed in Cuba during the crisis | date = १६-२८ अक्टोबर १९६२<br>(naval quarantine of Cuba ended on 20 November) | place = {{flag|क्युबा}} | coordinates = | map_type = | latitude = | longitude = | map_size = | map_caption = | map_label = | territory = | result = द्वन्द कुटनैतिक रुपमा समाधान भयो। * Publicized removal of Soviet nuclear missiles from Cuba * Non-publicized removal of American nuclear missiles from Turkey and Italy * Agreement with the Soviet Union that the United States would never invade Cuba without direct provocation * Creation of a [[Moscow–Washington hotline|nuclear hotline]] between the United States and the Soviet Union | status = | combatants_header = Parties involved in the crisis | combatant2 = '''{{flag|United States}}'''<br />{{flag|United Kingdom}}<br />{{flag|Italy}}<br />{{flag|Turkey}} | combatant1 = '''{{flag|Soviet Union}}'''<br />{{flag|Cuba}} | commander2 = {{plainlist}} * {{flagicon|United States}} '''[[जोन एफ. केनेडी]]''' * {{flagicon|United States}} '''[[Robert McNamara]]''' * {{flagicon|United States}} [[Maxwell D. Taylor]] * {{flagicon|United States}} [[Curtis LeMay]] * {{flagicon|United States}} [[George Whelan Anderson Jr.|George W. Anderson]] * {{flagicon|United States}} [[Robert F. Kennedy]] * {{flagicon|United Kingdom}} [[Harold Macmillan]] * {{flagicon|United Kingdom}} [[Peter Thorneycroft]] * {{flagicon|United Kingdom}} [[Thomas Pike|Sir Thomas Pike]] * {{flagicon|Italy}} [[Amintore Fanfani]] * {{flagicon|Italy}} [[Giulio Andreotti]] * {{flagicon|Turkey}} [[Cemal Gürsel]] * {{flagicon|Turkey}} [[İlhami Sancar]] {{endplainlist}} | commander1 = {{plainlist}} * {{flagicon|Soviet Union}} '''[[निकिता ख्रुश्चेभ]]''' * {{flagicon|Soviet Union}} '''[[Anastas Mikoyan]]''' * {{flagicon|Soviet Union}} [[Rodion Malinovsky]] * {{flagicon|Soviet Union}} [[Matvei Zakharov]] * {{flagicon|Soviet Union}} [[Sergey Biryuzov]] * {{flagicon|Soviet Union}} [[Issa Pliyev]] * {{flagicon|Soviet Union}} [[Georgy Abashvili]] * {{flagicon|Cuba}} [[फिडेल क्यास्ट्रो]] * {{flagicon|Cuba}} [[राउल क्यास्ट्रो]] * {{flagicon|Cuba}} [[चे गेभारा]] {{endplainlist}} | commander3 = | units1 = | units2 = | units3 = | strength1 = {{flagicon|Soviet Union}} 43,000 soldiers | strength2 = 100,000–180,000 (estimated) | strength3 = | casualties1 = None | casualties2 = {{flagicon|United States}} 1 [[Lockheed U-2|U-2]] spy aircraft lost<br />{{flagicon|United States}} [[Rudolf Anderson|1 US pilot killed]] | casualties3 = | notes = | image_size = 300 }} [[File:1962-10-25 The Cuban Crisis.ogg|thumb|thumbtime=1|[[Universal Newsreel]] about the Cuban Missile Crisis]] '''क्युबाली क्षेप्यास्त्र सङ्कट''' (अन्य नामः '''सन् १९६२ को अक्टोबर सङ्कट''', '''क्षेप्यास्त्र त्रासदी''', {{भाषा-स्पेनी|Crisis de Octubre}}, {{Lang-rus|Карибский кризис}}) अन्तर्राष्ट्रिय सङ्कटको रूपमा एक महिना ४ दिन (१६ अक्टोबर - २० नोबेम्बर १९६२) सम्म विकसित भएको [[संयुक्त राज्य अमेरिका]] र [[सोभियत सङ्घ]] बिचको टकराव थियो। [[इटाली]] र [[टर्की]]मा अमेरिकी क्षेप्यास्त्रको तैनाथीको प्रतिकृया स्वरूप सोभियत सङ्घले [[क्युबा]]मा समान [[प्राक्षेपिक क्षेप्यास्त्र]]हरू तैनाथ गरेपछि यो सङ्कटको अवस्था सिर्जना भएको थियो। यो [[शीतयुद्ध|द्वन्द्व]] प्रायः शीतयुद्धको निकटतम मानिन्छ; यसले आणविक युद्धको सम्भावना बढाएको थियो।<ref>{{cite book|first1=Len|last1=Scott|first2=R. Gerald|last2=Hughes|title=The Cuban Missile Crisis: A Critical Reappraisal|url=https://books.google.com/books?id=UJEGCAAAQBAJ&pg=PT17|year=2015|publisher=Taylor & Francis|page=17|isbn=9781317555414|access-date=December 31, 2015|archive-date=July 29, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160729014313/https://books.google.com/books?id=UJEGCAAAQBAJ&pg=PT17|url-status=live}}</ref> [[इटाली]] र [[टर्की]]मा अमेरिकी जुपिटर प्राक्षेपिक क्षेप्यास्त्रको उपस्थिती र सन् १९६१ को [[क्युबा]]मा असफल कोचिनोस खाडीको हमलाको प्रतिकृया स्वरूप, सोभियत प्रथम सचिव [[निकिता ख्रुश्चेभ]]ले भावी आक्रमण रोक्नको लागि क्युबाले यस टापुमा आणविक क्षेप्यास्त्र राख्ने अनुरोधलाई स्वीकार गरेको थियो। सन् १९६२ जुलाईमा ख्रुस्चेभ र क्युबाली प्रधानमन्त्री [[फिडेल क्यास्ट्रो]] बिच गोप्य वार्ता पछि सम्झौता भएको थियो र त्यसपछिको ग्रीष्म महिनामा कयौँ क्षेप्यास्त्र प्रक्षेपण सुविधा स्थलको निर्माण सुरु भएका थिए। यसैबिच सन् १९६२ मा अमेरिकामा [[अमेरिकी काङ्ग्रेस]]को चुनाव जारी थियो र ह्वाइटहाउसले महिनौ सम्म फ्लोरिडाबाट ९० माइल (१४० किमी) टाढा खतरनाक सोभियत क्षेप्यास्त्रलाई नजर अन्दाज गरेको आरोप खण्डन गरिरहेको थियो। अमेरिकी वायु सेनाको यु-२ जासुसी विमानले क्षेप्यास्त्र प्रक्षेपण सुविधाको तस्वीर खिचेपछि क्षेप्यास्त्र तयारीको खबर पुष्टी भएको थियो। यो कुरा अमेरिकी राष्ट्रपति [[जोन एफ. केनेडी|जोन एफ केनेडी]]लाई खबर गरिएपछि उनले नौ सदस्यीय राष्ट्रिय सुरक्षा परिषद्का र पाँच अन्य मुख्य सल्लाहकारहरूको एउटा बैठक बोलाएका थिए जुन राष्ट्रिय सुरक्षा परिषद्को कार्यकारी समिति रूपमा परिचित थियो। यस बैठकको क्रममा राष्ट्रपति केनेडीलाई क्युबाको मूल भूमिमा आक्रमण गर्ने र क्युबाली भूमिमा हवाई हमला गर्ने सल्लाह दिइएको थियो। उनीहरूसँग परामर्श गरेपछि, केनेडीले अक्टोबर २२ क्षेप्यास्त्र क्युबामा नपुगोस् भनेर समुद्री नाकाबन्दी गर्ने आदेश दिए। अमेरिकाले क्युबामा आक्रमक हातियार पुग्न नदिने घोषणा गरेको थियो र क्युबामा पुगिसकेका हतियार निशास्त्रीकरण गरेर सोभियत सङ्घमा फिर्ता गर्न माग गरेको थियो। अमेरिकाले आक्रमक हतियारहरू [[क्युबा]]मा पुर्‍याउन अनुमति नदिने घोषणा गरेको थियो र [[क्युबा]]मा रहेका हतियारहरू निशास्त्रीकरण गरेर [[सोभियत सङ्घ]]मा फिर्ता गर्न माग गरेको थियो। धेरै दिन तनावपूर्ण वार्ता पछि, केनेडी र ख्रुश्चेभ बीच सम्झौता भएको थियो। सोभियतहरूले [[क्युबा]]मा आफ्नो आपत्तिजनक हतियारहरू भत्काउने र संयुक्त राष्ट्र सङ्घको प्रमाणीकरणको अधीनमा सोभियत सङ्घमा फिर्ता गर्ने निर्णय गरेका थियो जसको बदलामा अमेरिकी सार्वजनिक घोषणा र फेरि क्युबामा आक्रमण नगर्न सहमति गरेका थिए। गोप्य रूपमा, अमेरिकाले सोभियत सङ्घ विरुद्ध टर्कीमा तैनाथ गरेका सबै क्षेप्यास्त्रहरू हटाएको थियो। यो सम्झौता इटालीमा तैनाथ गरिएका क्षेप्यास्त्र समावेश गरिएको थियो वा थिएन भन्नेमा अझै विवाद रहेको छ र पछि सोभियत सङ्घले पनि क्युबाबाट आफ्नो क्षेप्यास्त्र हटाएको थियो। <ref name="uslegalcaseblockadeofcuba">{{cite journal|last1=Jonathan|first1=Colman|title=The U.S. Legal Case for the Blockade of Cuba during the Missile Crisis, October-November 1962|journal=Journal of Cold War Studies|date=April 1, 2019}}</ref> क्युवाली मिसाइल संकटले मस्को र वाशिंगटन डीसी बीच सिधा सञ्चार सम्पर्कका लागि मस्को-वाशिंगटन [[हटलाइन]]को निर्माण गर्न प्रोत्साहित गर्‍यो। == पृष्ठभूमि == ==यो पनि हेर्नुहोस्== {{Cold War}} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:निकिता ख्रुश्चेभ]] [[श्रेणी:क्युबा क्षेप्यास्त्र सङ्कट| ]] [[श्रेणी:शीतयुद्धकालीन द्वन्द्वहरू]] [[श्रेणी:नाकाबन्दीहरू]] [[श्रेणी:क्युबाको इतिहास]] [[श्रेणी:जोन एफ केनेडीको राष्ट्रपतिकाल]] [[श्रेणी:सत्ता परिवर्तनमा अमेरिकी संलग्नता]] pb8f6vee1nrgs1mij4izdurqnspxxvi 0 133392 1370567 1340165 2026-08-20T10:10:47Z Bishaldev100 28807 /* प्रायद्वीप पठार */ 1370567 wikitext text/x-wiki {{Country geography |name =भारत |map =India 78.40398E 20.74980N.jpg |continent =[[एसिया]] |region =[[दक्षिण एसिया]] र [[दक्षिणपूर्व एसिया]]<br />{{small|([[भारतीय उपमहाद्वीप]])}} |coordinates ={{Coord|21|N|78|E|type:country}} |area ranking =७औँ |km area = ३२८७२६३ |percent land= 91 |km coastline =७५१६.६ |borders =[[भूमि सीमाहरू|कुल भूमि सीमानाहरू]]:<ref name="DBM"/> <br />{{convert|15200|km|mi|abbr=on}}<br />[[बङ्गलादेश]]:<br />{{convert|4096.70|km|mi|abbr=on}}<br /> [[चीन]]:<br />{{convert|3488|km|mi|0|abbr=on}}<br />[[पाकिस्तान]]:<br />{{convert|3323|km|mi|0|abbr=on}}<br />[[नेपाल]]:<br />{{convert|1751|km|mi|0|abbr=on}}<br />[[म्यानमार]]:<br />{{convert|1643|km|mi|0|abbr=on}}<br />[[भुटान]]:<br />{{convert|699|km|mi|0|abbr=on}} |highest point= नाङ्गा पर्वत |lowest point= [[कुट्टानड]]<br />{{convert|-2.2|m|ft|1|abbr=on}} |longest river=[[गङ्गा नदी]]<br />{{convert|2525|km|mi|0|abbr=on}} |largest lake=[[लोकतक ताल]] (स्वच्छ पानी)<br />{{convert|287|km2|sqmi|abbr=on}} to {{convert|500|km2|sqmi|abbr=on}}<br />[[चिलिका ताल]] (खारा पानी)<br />{{convert|1100|km2|sqmi|abbr=on}} }} [[भारत]] भूमध्य रेखाको उत्तरमा ८°४' उत्तर (मुख्य भूमि) देखि ३७°६' उत्तर अक्षांश र ६८°७' पूर्व देखि ९७°२५' पूर्वी देशान्तरको बीचमा अवस्थित छ।<ref name="yearbook">[[Geography of India#Yearbook|India Yearbook]], p. 1</ref> दक्षिणमा, भारतले [[हिन्द महासागर|हिन्द महासागरमा]] परियोजना गर्छ र त्यसले घेरिएको छ - विशेष गरी, पश्चिममा [[अरब सागर]], दक्षिणपश्चिममा [[लक्षद्वीप सागर]], पूर्वमा [[बङ्गालको खाडी]] र दक्षिणमा [[हिन्द महासागर]]। पल्क स्ट्रेट र मन्नारको खाडीले भारतलाई [[श्रीलङ्का|श्रीलङ्काबाट]] यसको नजिकैको दक्षिणपूर्वमा अलग गर्दछ, र [[माल्दिभ्स]] लगभग {{Convert|125|km}} छ। भारतको [[लक्षद्वीप|लक्षद्वीप टापुहरूको]] दक्षिणमा आठ डिग्री च्यानल पार। भारतको [[अन्डमन र निकोबार द्वीपसमूह|अण्डमान र निकोबार टापुहरू]], लगभग {{Convert|1200|km}} मुख्य भूमिको दक्षिणपूर्व, [[म्यानमार]], [[थाइल्यान्ड|थाइल्यान्ड]] र [[इन्डोनेसिया|इन्डोनेसियासँग]] समुद्री सीमाहरू साझा गर्नुहोस्। भारतीय मुख्य भूमिको दक्षिणी छेउ [[कन्याकुमारी|कन्याकुमारीको]] ठीक दक्षिणमा छ, जबकि भारतको सबैभन्दा दक्षिणी बिन्दु ग्रेट निकोबार टापुको इन्दिरा पोइन्ट हो। उत्तरी बिन्दु जो भारतीय प्रशासन अन्तर्गत छ, इन्दिरा कोल, सियाचिन ग्लेशियर हो।<ref name="manorama">{{Cite journal |year=2006 |title=Manorama Yearbook 2006 (India – The Country) |journal=Manorama Year Book |publisher=Malayala Manorama |page=515 |issn=0542-5778}}</ref> भारतको क्षेत्रीय जल समुद्रमा {{Convert|12|nmi|mi km|1|lk=in}} सम्म फैलिएको छ। तटीय आधार रेखाबाट।<ref name="waters_extent">{{Cite web |date=30 April 2005 |title=Territorial extent of India's waters |url=http://www.irfc-nausena.nic.in/irfc/ezine/Trans2Trimph/chapters/27_law%20of%20the%20sea1.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928140322/http://www.irfc-nausena.nic.in/irfc/ezine/Trans2Trimph/chapters/27_law%20of%20the%20sea1.htm |archive-date=28 September 2007 |access-date=16 May 2006 |publisher=The International Law of the Sea and Indian MaritimeLegislation }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928140322/http://www.irfc-nausena.nic.in/irfc/ezine/Trans2Trimph/chapters/27_law%20of%20the%20sea1.htm |date=28 September 2007 }}</ref> भारतमा {{Convert|2305143|km2|mi2|abbr=on}} को १८औँ सबैभन्दा ठुलो विशेष आर्थिक क्षेत्र छ। भारतको उत्तरी सिमानाहरू प्रायः [[हिमालय|हिमालय पर्वत शृङ्खलाद्वारा]] परिभाषित गरिएको छ, जहाँ देशले [[चीन]], [[भुटान]] र [[नेपाल|नेपालसँग]] सीमा जोडेको छ। पाकिस्तानसँगको यसको पश्चिमी सिमाना [[काराकोरम]] र पश्चिमी हिमालय पर्वतमालाहरू, पन्जाब मैदानहरू, [[थार मरुभूमि]] र कच्छको नुन दलदलको रणमा पर्छ। सुदूर उत्तरपूर्वमा, चिन हिल्स र काचिन पहाडहरू, गहिरो जङ्गलले घेरिएका पहाडी क्षेत्रहरूले भारतलाई बर्माबाट अलग गर्दछ। पूर्वमा, [[बङ्गलादेश|बङ्गलाादेशसँगको]] यसको सीमा खासी पहाडहरू र मिजो पहाडहरू, र [[सिन्धु गङ्गा मैदान|सिन्धु गङ्गाको]] समतल क्षेत्रको जलक्षेत्रले परिभाषित गरेको छ। == राजनीतिक भूगोल == भारत २८ राज्यहरूमा विभाजित छ (अझ थप [[भारतका जिल्लाहरू|जिल्लाहरूमा]] विभाजित) र राष्ट्रिय राजधानी क्षेत्र (अर्थात, [[दिल्ली]] ) सहित ८ [[केन्द्र शासित प्रदेश|केन्द्र शासित प्रदेशहरू]]। भारतको सिमाना कुल {{Convert|15200|km|mi|abbr=on}} लम्बाइमा छ।<ref name="DBM">{{Cite web |title=Annual Report 2016-17, Ministry of Home Affairs |url=https://mha.gov.in/sites/upload_files/mha/files/anual_report_18082017.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180307151308/https://mha.gov.in/sites/upload_files/mha/files/anual_report_18082017.pdf |archive-date=7 March 2018 |access-date=7 March 2018}}</ref><ref>{{Cite web |last=DelhiAugust 5 |title=States and Union Territories |url=https://knowindia.gov.in/states-uts/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170818054533/http://knowindia.gov.in/states-uts/ |archive-date=18 August 2017 |access-date=2020-04-21 |publisher=[[Know India Programme]] |language=en }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170818054533/http://knowindia.gov.in/states-uts/ |date=2017-08-18 }}</ref> पाकिस्तान र बङ्गलाादेशसँगको यसको सिमाना [[भारतको विभाजन|भारतको विभाजनको]] बेला सन् १९४७ मा सिर्जना गरिएको र्याडक्लिफ रेखा अनुसार चित्रण गरिएको थियो। पाकिस्तानसँगको यसको पश्चिमी सीमा {{Convert|3323|km|mi|abbr=on}} सम्म फैलिएको छ, पन्जाब क्षेत्र विभाजन गर्दै र थार मरुभूमि र कच्छको रणको सिमानासँगै बग्छ।<ref name="DBM1">{{Cite web |title=Annual Report 2016-17, Ministry of Home Affairs |url=https://mha.gov.in/sites/upload_files/mha/files/anual_report_18082017.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180307151308/https://mha.gov.in/sites/upload_files/mha/files/anual_report_18082017.pdf |archive-date=7 March 2018 |access-date=7 March 2018}}</ref> यो सीमा भारतीय राज्यहरू र [[लद्दाख]], जम्मु र कश्मीर, [[पन्जाब, भारत|पन्जाब]], [[राजस्थान]], र [[गुजरात|गुजरातको]] केन्द्र शासित प्रदेशहरूसँग जोडिएको छ।<ref>http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/BM_MAN-IN-PAKS-060513.pdf</ref> दुबै राष्ट्रहरूले [[कश्मीर|कश्मीर क्षेत्रको]] भारत र पाकिस्तान प्रशासित क्षेत्रहरू बीचको अनौपचारिक सीमाको रूपमा सेवा गर्न नियन्त्रण रेखा (एलओसी) लाई चित्रण गरे। भारतले पुरानो रियासत [[कश्मीर तथा जम्मु (देशी राज्य)|जम्मु र कश्मीरको]] सम्पूर्ण क्षेत्र दावी गर्दछ, जसमा अहिले पाकिस्तान र चीनद्वारा प्रशासित क्षेत्रहरू समावेश छन्, जुन भारतका अनुसार अवैध रूपमा नियन्त्रण गरिएको क्षेत्र हो।<ref name="DBM" /> भारतको बङ्गलाादेशसँगको सीमा {{Convert|4096.70|km|mi|abbr=on}} छ।<ref name="DBM3">{{Cite web |title=Annual Report 2016-17, Ministry of Home Affairs |url=https://mha.gov.in/sites/upload_files/mha/files/anual_report_18082017.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180307151308/https://mha.gov.in/sites/upload_files/mha/files/anual_report_18082017.pdf |archive-date=7 March 2018 |access-date=7 March 2018}}</ref> [[पश्चिम बङ्गाल]], [[असम|असम]], [[मेघालय]], [[त्रिपुरा]] र [[मिजोरम]] बङ्गलाादेशसँग सीमा जोडिएका राज्य हुन्।<ref>http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/BM_MAN-IN-BANG-270813.pdf</ref> सन् २०१५ भन्दा पहिले भारतीय भूमिमा बङ्गलाादेशका ९२ एन्क्लेभ र बङ्गलाादेशी भूमिमा भारतका १०६ एन्क्लेभ थिएँ।<ref name="HINDU">{{Cite journal |last=Naunidhi Kaur |date=June 2002 |title=The Nowhere People |url=http://www.hinduonnet.com/fline/fl1912/19120600.htm |url-status=usurped |journal=Frontline Magazine, the Hindu |volume=19 |issue=12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081208161351/http://www.hinduonnet.com/fline/fl1912/19120600.htm |archive-date=8 December 2008 |access-date=19 November 2008 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081208161351/http://www.hinduonnet.com/fline/fl1912/19120600.htm |date=8 December 2008 }}</ref> सिमानालाई सरल बनाउन यी एन्क्लेभहरू अन्ततः आदानप्रदान गरियो।<ref>{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/India-Bangladesh-ratify-historic-land-deal-Narendra-Modi-announces-new-2-billion-line-of-credit-to-Dhaka/articleshow/47567164.cms|title=India, Bangladesh ratify historic land deal, Narendra Modi announces new $2 billion line of credit to Dhaka|date=6 June 2015|work=The Times of India|access-date=1 January 2016}}</ref> आदानप्रदानपछि भारतले झण्डै ४० रन गुमाएको थियो&nbsp;किमी ^२ (१०,००० एकड) बङ्गलाादेशमा।<ref>{{Cite web |last=Daniyal |first=Shoaib |title=India-Bangla land swap: was the world's strangest border created by a game of chess? |url=http://scroll.in/article/725804/india-bangla-land-swap-how-the-worlds-strangest-border-was-created-by-a-game-of-chess |access-date=1 January 2016 |website=Scroll.in}}</ref> वास्तविक नियन्त्रण रेखा भारत र जनवादी गणतन्त्र चीन बीचको प्रभावकारी सीमा हो। यो ४,०५७ पार गर्दछ&nbsp;भारतीय राज्यहरू र [[लद्दाख]], [[हिमाचल प्रदेश]], [[उत्तराखण्ड]], [[सिक्किम]] र [[अरुणाचल प्रदेश|अरुणाचल प्रदेशका]] केन्द्र शासित प्रदेशहरूसँगै किलोमिटर।<ref name="ONE">{{Cite web |date=19 June 2012 |title=Another Chinese intrusion in Sikkim |url=http://news.oneindia.in/2008/06/19/another-chinese-intrusion-in-sikkim.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110928154816/http://news.oneindia.in/2008/06/19/another-chinese-intrusion-in-sikkim.html |archive-date=28 September 2011 |access-date=19 November 2008 |website=Oneindia.in }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110928154816/http://news.oneindia.in/2008/06/19/another-chinese-intrusion-in-sikkim.html |date=28 September 2011 }}</ref> म्यानमारसँगको सीमा {{Convert|1643|km|mi|abbr=on}} सम्म फैलिएको छ भारतको उत्तरपूर्वी राज्यहरूको पूर्वी सीमानाहरू जस्तै। [[अरुणाचल प्रदेश]], [[नागाल्यान्ड|नागाल्यान्ड]], [[मणिपुर]] र [[मिजोरम]]<ref>http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/Indo-Myanmar-1011.pdf</ref> हिमालय शृङ्खलाको बीचमा अवस्थित, भुटानसँग भारतको सीमा {{Convert|699|km|mi|abbr=on}} छ।<ref name="DBM4">{{Cite web |title=Annual Report 2016-17, Ministry of Home Affairs |url=https://mha.gov.in/sites/upload_files/mha/files/anual_report_18082017.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180307151308/https://mha.gov.in/sites/upload_files/mha/files/anual_report_18082017.pdf |archive-date=7 March 2018 |access-date=7 March 2018}}</ref> [[सिक्किम]], [[पश्चिम बङ्गाल]], [[असम]] र [[अरुणाचल प्रदेश]] भुटानसँग सिमाना जोडिएका राज्य हुन्।<ref>http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/Indo-Bhutan-1011.pdf</ref> [[नेपाल|नेपालको]] सिमाना {{Convert|1751|km|mi|abbr=on}} छ उत्तरी भारतमा हिमालयको फेदमा।<ref name="DBM" /> [[उत्तराखण्ड]], [[उत्तर प्रदेश]], [[बिहार]], [[पश्चिम बङ्गाल|पश्चिम बङ्गला]] र [[सिक्किम]] नेपालसँग सिमाना जोडिएका राज्य हुन्।<ref>http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/Indo-Nepal-270813.pdf</ref> भुटान, नेपाल र बङ्गलाादेशको सिमानाबाट जोडिएको सिलगढी कोरिडोरले प्रायद्वीप भारतलाई उत्तरपूर्वी राज्यहरूसँग जोड्छ। === क्षेत्रहरू === * उत्तरी पर्वत: [[हिमालय]] * प्रायद्वीपीय पठार: पर्वत शृङ्खलाहरू ( [[अरावली|अरबल्ली]], [[विन्ध्याचल|विन्धयाचल]] र सतपुरा पर्वतशृङ्खला), घाटहरू ([[पूर्वी घाट]] र [[पश्चिमी घाट|पश्चिमी घाटहरू]]) र पठारहरू ([[मालवा|मालवा पठार]], [[छोटा नागपुर पठार]], दक्षिणी गारनुलाइट भूभाग, [[दक्खिन पठार|डेक्कन पठार]] र कच्छ काठियावाड पठार) समावेश छन्। * [[सिन्धु गङ्गा मैदान|सिन्धु-गङ्गा मैदान]] * [[थार मरुभूमि]] * तटीय मैदानहरू: पूर्वी घाट तह र पश्चिमी घाट तहहरू * टापुहरू- [[अन्डमन र निकोबार द्वीपसमूह|अण्डमान र निकोबार टापुहरू]] र [[लक्षद्वीप]] टापुहरू। === हिमालय === हिमालय, [[हिन्दुकुश]], र पटकाई दायराहरू मिलेर हिमालहरूको चापले भारतीय उपमहाद्वीपको उत्तरी सीमाहरूलाई परिभाषित गर्दछ।<ref>{{Citation|title=The Changing Geography of Asia|url=https://books.google.com/books?id=G-KIAgAAQBAJ&pg=PA10|date=11 March 2002}}</ref> यी भारतीय र यूरेशियन प्लेटहरूको चलिरहेको टेक्टोनिक प्लेटहरू टक्करबाट बनेका थिएँ। यी शृङ्खलाहरूमा रहेका हिमालहरूले चिसो ध्रुवीय हावामा बाधाको रूपमा काम गर्ने विश्वका केही अग्लो हिमालहरू समावेश छन्। तिनीहरूले [[मनसुन|मनसुनी]] हावाहरू पनि सहज बनाउँछन् जसले भारतको मौसमलाई असर गर्छ। यी पहाडहरूमा उत्पत्ति हुने नदीहरू उर्वर सिन्धु गङ्गाको मैदानबाट बग्छन्। यी पहाडहरूले दुई जैविक भौगोलिक क्षेत्रहरू बीचको सिमाना बनाउँछन्: समशीतोष्ण क्षेत्र जसले युरेशियाको अधिकांश भाग ओगटेको छ, र उष्णकटिबन्धीय र उपोष्णकटिबन्धीय [[हिन्द हिमालय क्षेत्र|इन्डोमलायन क्षेत्र]] जसमा दक्षिण एसिया, [[दक्षिणपूर्व एसिया|दक्षिणपूर्व एसिया]] र इन्डोनेसिया समावेश छ।  [[चित्र:KedarRange.jpg|पाठ=A shining white snow-clad range, framed against a turquoise sky. In the middle ground, a ridge descends from the right to form a saddle in the centre of the photograph, partly in shadow. In the near foreground, a loop of a road is seen.|दायाँ|अङ्गुठाकार| भारतको गढवाल हिमालयमा रहेको केदारनाथ शृङ्खला।]] भारतको हिमालय उत्तरमा भारत प्रशासित क्षेत्र [[लद्दाख|लद्दाखदेखि]] पूर्वमा अरुणाचल प्रदेशसम्म फैलिएको छ। भारतमा धेरै हिमालयन शिखरहरू {{Convert|7000|m|ft||abbr=on}} माथि उठ्छन्, [[कञ्चनजङ्घा हिमाल|कञ्चनजङ्घा]] सहित ( {{Convert|8598|m|ft||abbr=on}} ) [[सिक्किम]] - [[नेपाल]] सीमामा, र [[नन्दा देवी पर्वत|नंदा देवी]] ( {{Convert|7,816|m|ft||abbr=on}} ) उत्तराखण्डको गढवाल हिमालयमा। [[हिमरेखा|हिउँ रेखा]] {{Convert|6000|m|ft||abbr=on}} को बीचमा छ सिक्किममा लगभग {{Convert|3000|m|ft||abbr=on}} लद्दाख मा। हिमालयले मध्य एसियाबाट बग्ने चिसो क्याटाबाटिक हावामा बाधाको रूपमा काम गर्दछ। यसरी, उत्तरी भारतलाई जाडोमा तातो वा हल्का चिसो राखिन्छ; गर्मीमा, उही घटनाले भारतलाई तुलनात्मक रूपमा तातो बनाउँछ। === प्रायद्वीप पठार === भारतीय क्रेटनका मुख्य विशेषताहरू हुन्: * पहाडी दायराहरू (माथि-बायाँबाट घडीको दिशामा) ** '''[[अरावली|अरावली शृङ्खला]]''' भारतको सबैभन्दा पुरानो पर्वत शृङ्खला हो, जुन राजस्थानमा उत्तरपूर्वदेखि दक्षिणपश्चिम दिशासम्म फैलिएको छ, लगभग {{Convert|800|km|mi||abbr=on}} सम्म फैलिएको छ।।<ref>{{Cite book|title=Students' Britannica India|url=https://books.google.com/books?id=Kpd9lLY_0-IC&pg=PA92}}</ref> दायराको उत्तरी छेउ [[हरियाणा|हरियाणामा]] पृथक पहाडहरू र चट्टानी पहाडहरूको रूपमा जारी छ, [[दिल्ली]] नजिकै समाप्त हुन्छ। यस दायराको सर्वोच्च शिखर माउन्ट आबुको गुरु शिखर हो, जुन {{Convert|1722|m|ft|0|abbr=on}} मा बढेको छ।, गुजरातको सिमाना नजिकै रहेको।<ref>{{Cite book|title=Deccan Heritage|page=28}}</ref> अरावली शृङ्खला पुरानो तह पहाड प्रणालीको मेटिएको स्टब हो।<ref>{{Cite book|title=Tropical geomorphology: a morphogenetic study of Rajasthan|page=295}}</ref> यो दायरा अरावली-दिल्ली ओरोजेन भनिने [[त्रिखण्ड पूर्वयुग|प्रीक्याम्ब्रियन]] घटनामा बढ्यो। दायराले भारतीय क्र्याटन, दायराको उत्तरपश्चिममा मारवाड खण्ड र दक्षिणपूर्वमा बुन्देलखण्ड खण्ड बन्ने दुईवटा पुरातन खण्डहरू मिलाउँछ। ** '''[[विन्ध्याचल|विन्ध्य दायरा]]''', सतपुडा दायराको उत्तरमा र अरावली दायराको पूर्वमा अवस्थित छ, मध्य भारतको अधिकांश भागमा फैलिएको छ, {{Convert|1050|km|mi||abbr=on}} सम्म फैलिएको छ।<ref name="manorama2">{{Cite journal |year=2006 |title=Manorama Yearbook 2006 (India – The Country) |journal=Manorama Year Book |publisher=Malayala Manorama |page=516 |issn=0542-5778}}</ref> यी पहाडहरूको औसत उचाइ {{Convert|300|to|600|m|abbr=on}} छ र विरलै {{Convert|700|m}} भन्दा माथि जान्छ।<ref name="manorama2" /> पुरातन अरावली हिमालको मौसमी फोहोरबाट ती फोहोर बनेको मानिन्छ।<ref>{{Cite book|title=The Indian geographical journal|page=52}}</ref> भौगोलिक रूपमा, यसले [[उत्तर भारत|उत्तरी]] भारतलाई [[दक्षिण भारत|दक्षिणी]] भारतबाट अलग गर्दछ। दायराको पश्चिमी छेउ पूर्वी गुजरातमा अवस्थित छ, मध्य प्रदेशसँग यसको सिमाना नजिक, र पूर्व र उत्तरतिर बग्छ, लगभग मिर्जापुरमा गङ्गासँग मिल्छ।[[चित्र:Dry_deciduous_Jungles_at_Ramatheertham_03.jpg|अङ्गुठाकार| भारतमा पठार क्षेत्रका सुख्खा पातलो र काँडे जङ्गलहरू]] ** '''[[सतपुरा|सतपुरा दायरा]]''', विंध्य दायराको दक्षिणमा र अरावली दायराको पूर्वमा अवस्थित छ, पूर्वी गुजरातमा अरब सागरको तट नजिकै सुरु हुन्छ र पूर्वमा [[महाराष्ट्र]], [[मध्य प्रदेश]] र [[छत्तीसगढ|छत्तीसगढमा]] बग्छ। यसले {{Convert|900|km|mi||abbr=on}} विस्तार गर्दछ {{Convert|1000|m|ft||abbr=on}} भन्दा माथि बढेका धेरै चुचुराहरूसँग।<ref name="manorama2" /> यो त्रिभुज आकारको छ, यसको शिखर रत्नपुरीमा रहेको छ र दुवै पक्ष [[ताप्ती नदी|ताप्ती]] र [[नर्मदा नदी|नर्मदा]] नदीको समानान्तर छन्।<ref name="manorama3">{{Cite book|title=Manorama Yearbook 2006 (India – The Country)|page=517}}</ref> यो उत्तरमा रहेको विन्ध्य पर्वतशृङ्खलासँग समानान्तर चल्छ, र यी दुई पूर्व-पश्चिम दायराहरूले नर्मदा नदीको उत्तरमा अवस्थित डेक्कन पठारबाट सिन्धु गङ्गाको मैदानलाई विभाजित गर्दछ। * पठार (माथि-बायाँबाट घडीको दिशामा) ** '''[[मालवा|मालवा पठार]]''' राजस्थान, मध्य प्रदेश र गुजरातमा फैलिएको छ। मालवा पठारको औसत उचाइ 500 मिटर छ, र परिदृश्य सामान्यतया उत्तर तिर ढलान छ। यस क्षेत्रको अधिकांश भाग [[चम्बल नदी]] र यसका सहायक नदीहरूले बगेको छ; पश्चिमी भाग माही नदीको माथिल्लो भागले बगाएको छ। ** '''[[छोटा नागपुर पठार]]''' पूर्वी भारतमा अवस्थित छ, जसले झारखण्ड र ओडिसा, बिहार र छत्तीसगढको छेउछाउका भागहरू समेट्छ। यसको कुल क्षेत्रफल लगभग {{Convert|65000|km2|sqmi|abbr=on}} छ र तीन साना पठारहरू मिलेर बनेको छ - राँची, हजारीबाग र कोडर्मा पठारहरू। राँची पठार सबैभन्दा ठुलो हो, औसत उचाइ {{Convert|700|m|ft|abbr=on}} छ। पठारको धेरैजसो भाग जङ्गलले ढाकिएको छ, [[छोटा नागपुर पठार|जुन छोटा नागपुर सुख्खा पातलो जङ्गलले]] ढाकेको छ। छोटा नागपुर पठारमा धातु [[धाउ|अयस्क]] र [[कोइला|कोइलाको]] विशाल भण्डार फेला परेको छ। पश्चिमी गुजरातको काठियावाड़ प्रायद्वीप कच्छको खाडी र खम्बातको खाडीले घेरिएको छ। प्रायद्वीपमा प्राकृतिक वनस्पति जेरिक स्क्रब हो, उत्तरपश्चिमी काँडा स्क्रब वन इकोरेजनको भाग हो। ** '''दक्षिणी [[Garanulite|गारनुलाइट]] भू-भाग''' : पश्चिमी र पूर्वी घाटहरू बाहेक दक्षिण भारत विशेष गरी [[तमिलनाडु|तमिलनाडुलाई]] समेट्छ। ** '''[[दक्खिन पठार|डेक्कन पठार]]''', जसलाई डेक्कन ट्र्याप्स पनि भनिन्छ, एउटा ठुलो त्रिकोणीय पठार हो, जसलाई उत्तरमा विन्ध्यहरूले घेरेको छ र पूर्वी र पश्चिमी घाटहरूले घेरेको छ। डेक्कनले 1.9 मिलियनको कुल क्षेत्र ओगटेको छ&nbsp;किमी ^२ (७३५,०००-माइल ^२ )। यो प्रायः समतल छ, {{Convert|300|to|600|m|ft|abbr=on}} उचाइको साथ। पठारको औसत उचाइ {{Convert|2000|ft|m}} समुद्री सतह माथि। सतह {{Convert|3000|ft|m}} पश्चिममा {{Convert|1500|ft|m}} पूर्वमा।<ref name="HSW">{{Cite web |title=The Deccan Plateau |url=http://geography.howstuffworks.com/asia/the-deccan-plateau.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090108230839/http://geography.howstuffworks.com/asia/the-deccan-plateau.htm |archive-date=8 January 2009 |access-date=14 November 2008 |publisher=How Stuff Works }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090108230839/http://geography.howstuffworks.com/asia/the-deccan-plateau.htm |date=8 January 2009 }}</ref> यो पश्चिमबाट पूर्वमा बिस्तारै ढलान हुन्छ र यसले [[गोदावरी नदी|गोदावरी]], [[कृष्णा नदी|कृष्णा]], [[कावेरी नदी|कावेरी]] र महानदी जस्ता धेरै प्रायद्वीपीय नदीहरूलाई जन्म दिन्छ जुन बङ्गालको खाडीमा बग्छ। यो क्षेत्र प्रायः अर्ध-सुक्खा छ किनकि यो दुबै घाटको छेउमा अवस्थित छ। डेक्कनको धेरैजसो भाग काँडा स्क्रब जङ्गलले ढाकेको छ र पातलो फराकिलो जङ्गलको सानो क्षेत्रले छरिएको छ। डेक्कनको हावापानी तातो गर्मीदेखि हल्का जाडोसम्म हुन्छ। ** '''कच्छ काठियावाड़ पठार''' [[गुजरात]] राज्यमा अवस्थित छ। * घाटहरू ** [[पश्चिमी घाट]] वा सह्याद्री पर्वतहरू भारतको [[दक्खिन पठार|डेक्कन पठारको]] पश्चिमी किनारमा बग्छन् र यसलाई [[अरब सागर|अरब सागरको]] छेउमा एउटा साँघुरो तटीय मैदानबाट अलग गर्दछ। दायरा लगभग {{Convert|1600|km|mi||abbr=on}} चल्छ<ref name="manorama31">{{Cite book|title=Manorama Yearbook 2006 (India – The Country)|page=517}}</ref> गुजरात-महाराष्ट्र सीमा नजिक [[ताप्ती नदी|ताप्ती नदीको]] दक्षिणबाट र महाराष्ट्र, गोवा, कर्नाटक, केरला र तमिलनाडु पारी डेक्कन प्रायद्वीपको दक्षिणी छेउमा। औसत उचाइ लगभग {{Convert|1000|m|ft||abbr=on}} छ।<ref name="manorama3" /> अनाइ मुडी अनाइमलाई हिल्समा {{Convert|2695|m|ft|0|abbr=on}} केरलाको पश्चिमी घाटको सबैभन्दा उच्च शिखर हो।<ref>{{Cite journal |last=Clayton |first=Pamela |date=November 2006 |title=Introduction |url=https://www.hindimetyari.com/2018/10/drishti-ias-geography-notes-free-pdf.html |url-status=dead |journal=Literacy in Kerala |publisher=[[Hindimetyari]] |isbn=0-86389-068-7 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181123154240/https://www.hindimetyari.com/2018/10/drishti-ias-geography-notes-free-pdf.html |archive-date=23 November 2018 |access-date=22 November 2018 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181123154240/https://www.hindimetyari.com/2018/10/drishti-ias-geography-notes-free-pdf.html |date=23 November 2018 }}</ref> ** [[पूर्वी घाट|पूर्वी घाटहरू]] पहाडहरूको एक निरन्तर शृङ्खला हो, जसलाई दक्षिणी भारतका चार प्रमुख नदीहरू, [[गोदावरी नदी|गोदावरी]], महानदी, [[कृष्णा नदी|कृष्णा]] र [[कावेरी नदी|कावेरीले]] क्षय र चतुर्भुज बनाएको छ।<ref>{{Cite book|title=Flora of Eastern Ghats: Hill ranges of south east India|page=1}}</ref> यी पहाडहरू पश्चिम बङ्गलादेखि ओडिसा, आन्ध्र प्रदेश र तमिलनाडुसम्म, तटमा र बङ्गालको खाडीसँग समानान्तर फैलिएका छन्। पश्चिमी घाट जत्तिकै अग्लो नभए पनि यसका केही चुचुराहरू {{Convert|1000|m|ft||abbr=on}} भन्दा बढी छन् उचाइमा।<ref name="manorama3" /> तमिलनाडुको निलगिरी पहाडहरू पूर्वी र पश्चिमी घाटको सङ्गममा अवस्थित छन्। अर्मा कोंडा ( {{Convert|1690|m|abbr=on}} ) आन्ध्र प्रदेशको पूर्वी घाटको सबैभन्दा अग्लो चुचुरो हो।<ref name="Pletcher2013">{{Cite book|title=The Geography of India: Sacred and Historic Places|url=https://books.google.com/books?id=Mjr0X-8jrLAC&pg=PA28|date=2010}}</ref> === सिन्धु गङ्गा मैदान === इन्डो-गङ्गेटिक <ref>{{Cite web |title=Geography Now! India |url=https://www.youtube.com/watch?v=vEy6tcU6eLU |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211211/vEy6tcU6eLU |archive-date=2021-12-11 |website=Youtube}}</ref> मैदानहरू, जसलाई ''ग्रेट प्लेन्स'' पनि भनिन्छ, तीनवटा मुख्य नदीहरू, [[सिन्धु नदी|सिन्धु]], [[गङ्गा नदी|गङ्गा]] र [[ब्रह्मपुत्र नदी|ब्रह्मपुत्रले]] प्रभुत्व जमाउने ठुला जलोढ़ मैदानहरू हुन्। तिनीहरू हिमालयको समानान्तरमा भाग्छन्, पश्चिममा जम्मु र कश्मीरदेखि पूर्वमा [[असम|असमसम्म]], र उत्तरी र पूर्वी भारतको अधिकांश भाग बगाउँछन्। मैदानहरूले {{Convert|700000|km2|sqmi|abbr=on}} को क्षेत्र समेट्छ। यस क्षेत्रका प्रमुख नदीहरू गङ्गा, सिन्धु र ब्रह्मपुत्रका साथै [[यमुना नदी|यमुना]], [[चम्बल नदी|चम्बल]], [[गोमती नदी (उत्तर प्रदेश)|गोमती]], [[कर्णाली नदी|घाघरा]], [[सप्तकोशी नदी|कोसी]], [[सतलज नदी|सतलज]], [[रवि नदी|रावी]], [[व्यास नदी|ब्यास]], [[चिनाब नदी|चेनाब]] र [[टिस्टा नदी|टिस्टाका]] साथै [[गङ्गा मुखद्वीप|गङ्गा मुखद्वीपका]] नदीहरू हुन्, जस्तै [[मेघना नदी|मेघना]]। === थार मरुभूमि === थार मरुभूमि (जसलाई ''मरुभूमि'' पनि भनिन्छ) कतिपय गणितले संसारको सातौँ ठुलो मरुभूमि हो, कतिपयले दशौं।<ref>{{Cite web |title=The World's Largest Desert |url=http://geology.com/records/largest-desert.shtml |access-date=14 May 2011 |publisher=geology.com}}</ref> यो पश्चिमी भारत को एक महत्वपूर्ण भाग बनाउँछ र {{Convert|200000|to|238700|km2|sqmi|abbr=on}} क्षेत्र कभर गर्दछ।<ref>{{Cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/590028/Thar-Desert|title=Thar Desert|access-date=14 May 2011}}</ref> मरुभूमि पाकिस्तानमा चोलिस्तान मरुभूमिको रूपमा जारी छ। अधिकांश थार मरुभूमि [[राजस्थान|राजस्थानमा]] अवस्थित छ, जसले यसको भौगोलिक क्षेत्रको ६१% ओगटेको छ। === तटीय मैदान र घाटहरू === पूर्वी तटीय मैदान [[पूर्वी घाट]] र भारतको समुद्री सीमाको बीचमा रहेको भूभाग हो। यो दक्षिणमा [[तमिलनाडु|तमिलनाडुदेखि]] पूर्वमा [[पश्चिम बङ्गाल|पश्चिम बङ्गलासम्म]] फैलिएको छ। महानदी, गोदावरी, कावेरी र [[कृष्णा नदी|कृष्णा]] नदीहरूले यी मैदानहरूलाई बगाउँछन्। तटीय क्षेत्रहरूमा तापमान अक्सर {{Convert|30|°C|°F}} भन्दा बढी हुन्छ, र [[आद्रता|आर्द्रता]] को उच्च स्तर संग जोडिएको छ। यस क्षेत्रमा [[मनसुन|उत्तरपूर्वी मनसुन]] र [[मनसुन|दक्षिणपश्चिम मनसुनी]] वर्षा दुवै हुन्छ। दक्षिणपश्चिम मनसुन दुई शाखाहरूमा विभाजित हुन्छ, बङ्गालको खाडी शाखा र अरब सागर शाखा। बङ्गालको खाडीको शाखा जुनको सुरुमा उत्तरपूर्वी भारत पार गर्दै उत्तरतर्फ सर्छ। अरब सागर शाखा उत्तर तर्फ सर्छ र यसको धेरै वर्षा पश्चिमी घाट को हावा तर्फ छोड्छ। यस क्षेत्रमा वार्षिक औसत {{Convert|1000|and|3000|mm|in|abbr=on}} सम्म वर्षा हुन्छ। मैदानहरूको चौडाइ {{Convert|100|and|130|km|mi|abbr=on}} को बीचमा भिन्न हुन्छ।<ref name="RWH">{{Cite web |title=The Eastern Coastal Plain |url=http://www.rainwaterharvesting.org/eco/ecp.htm |access-date=19 November 2008 |publisher=Rainwaterharvesting.org}}</ref> मैदानहरूलाई छ क्षेत्रहरूमा विभाजन गरिएको छ- महानदी मुखद्वीप, दक्षिणी आन्ध्र प्रदेश मैदान, कृष्णा-गोदावरी मुखद्वीप, [[कन्याकुमारी]] तट, कोरोमण्डल तट, र रेतीले तट। === टापुहरू === [[लक्षद्वीप]] र [[अन्डमन र निकोबार द्वीपसमूह|अण्डमान र निकोबार टापुहरू]] भारतका दुई प्रमुख टापुहरू हुन् र [[केन्द्र शासित प्रदेश|केन्द्र शासित प्रदेशहरूको]] रूपमा वर्गीकृत छन्। == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} {{एसियाको भूगोल}} [[श्रेणी:भारतको भूगोल]] [[श्रेणी:देश अनुसार एसियाको भूगोल]] gvgtrj9k25xxjoew3maasmafwvgyfjc 0 135011 1370563 1355306 2026-08-20T10:07:25Z Bishaldev100 28807 /* इतिहास */ 1370563 wikitext text/x-wiki '''टिन''' एक रासायनिक तत्व हो। [[रोमन भाषा|ल्याटिनमा]] यसको नाम स्ट्यानम (Stannum) हो, जसबाट यसको [[रासायनिक सङ्केत|रासायनिक प्रतीक]] '''Sn''' लिइएको हो। यो [[आवर्त सारणी|आवधिक तालिकाको]] चौथो मुख्य समूहको [[धातु]] हो। कार्बनका दश स्थिर [[समस्थानिक|आइसोटोप]]हरू (द्रव्यमान संख्या ११२, ११४, ११५, ११६, ११७, ११८, ११९, १२०, १२२ तथा १२४ ) फेला परेका छन्। यी बाहेक अन्य चारवटा रेडियोएक्टिभ [[समस्थानिक|आइसोटोप]] ( <<b>द्रव्यमान संख्या</b> ११३, १२१, १२३ र १२५) पनि उत्पादन भएका छन्। == इतिहास == '''टिन''' को [[मिश्रधातु|मिश्र धातु]] ५,००० वर्ष पहिले पनि प्रयोग गरिएको थियो। टिनबाट बनेको सबैभन्दा पुरानो बोतल [[इजिप्ट|इजिप्टको]] एउटा चिहानमा फेला परेको थियो, जुन ईसापूर्व करिब १,५०० वर्षअघिको हो। टिनको [[धाउ]] इजिप्टमा पाइँदैन। त्यसैले यो धातु बाहिरबाट आएको हुनुपर्छ। टिनको धातु विज्ञानका नमूनाहरू ईसापूर्व करिब ३०० अघि इङ्गल्याण्डमा पाइन्छ। यहाँ टिनको खानीहरू थिए। त्यतिबेला यो धातु [[रोम]] जाने गर्दथ्यो । दक्षिण अमेरिकाका आदिवासीहरूलाई टिनको मिश्र धातुको ज्ञान थियो। [[दक्षिण एसिया]]मा [[सिन्धु घाटीको सभ्यता|सिन्धु उपत्यका सभ्यता]]को समयको प्राप्त गरिएका धातुका वस्तुहरूमा टिन भेटिएको छ। त्यतिबेला टिन [[इरान|इरानबाट]] आएको अनुमान गरिएको छ । ईसा पूर्व पाँच शताब्दीअघि [[आयुर्वेद|आयुर्वेदिक]] कालमा [[सुश्रुत|सुश्रुतमा]] त्रपु (टिन) वर्णन गरिएको छ र वाग्भटको अष्टाङ्गहृदयमा पनि टिनको यौगिकको वर्णन गरिएको छ। रसरत्नसमुचायमा टिन धातु र टिन भस्म दुवैका गुणहरूको चर्चा गरिएको छ। == उपस्थिति == टिन मुक्त अवस्थामा प्राप्त हुँदैन। पृथ्वीको सतहमा यसको मात्रा लगभग ४० ग्राम प्रति टन छ। यसको मुख्य [[धाउ|अयस्क]]हरू हुन् : क्यासिटेराइट, (SnO ₂ ) र सल्फाइड। वाङका मुख्य खानीहरू [[मलेसिया]], [[थाइल्यान्ड|थाइल्याण्ड]], [[इन्डोनेसिया]], [[कङ्गो]], [[नाइजेरिया]] र [[बोलिभिया]]मा छन्। == प्रयोग == [[File:Ex Lead freesolder.jpg|thumb|left|A coil of lead-free [[solder]] wire]] २०१८ मा, लगभग आधाजसो टिन सोल्डर मा प्रयोग भएको थियो। बाँकी टिनको जलप, टिनको यौगिक, [[पित्तल]] र [[काँस (मिश्रधातु)|काँस]] [[मिश्रधातु]] को लागि प्रयोग गरिन्छ । <ref>{{cite web |date=18 October 2019 |title=Tin demand to decline – International Tin Association |url=https://www.mining.com/tin-demand-to-decline-ita/ |access-date=3 July 2021 |website=Mining.com}}</ref> टिन गिल्डिङ र [[मिश्रधातु|मिश्र धातु]]को निर्माणमा प्रयोग गरिन्छ। फलाममा टिनको जलप लगाउँदा यसामा [[खिया]] लाग्दैन र [[अम्ल]] को असर चाडै देखिदैन। [[काँस (मिश्रधातु)|कांस्य]] यसको महत्त्वपूर्ण [[मिश्रधातु|मिश्र धातु]] हो। टिनका धेरै यौगिकहरू कपडा उद्योग, रंगाई, गिलास र पोर्सिलेन उद्योगहरूमा प्रयोग गरिन्छ। टिन र [[सिसा]] बाट [[फ्युज]] पनि बनाइन्छ। [[File:Inside of a tin platted can.jpg|thumb|Tin plated metal from a [[Tin can|can]].]] टिन [[फलाम]] सजिलै सँग जोडिन्छ र [[सिसा]], जस्ता, र [[स्टिल]]लाई जलप गर्न प्रयोग हुन्छ। [[Tin plating|Tin-plated]] (or tinning) steel containers is widely used for [[food preservation]], and this forms a large part of the market for metallic tin. A tinplate canister for preserving food was first manufactured in London in 1812.<ref>{{cite magazine |last= Childs |first= Peter |date= July 1995 |title= The tin-man's tale |url= http://pubs.rsc.org/historical-collection/products/EIC#!issueid=EIC-1995-32-4 |url-access=subscription |magazine= [[Education in Chemistry]] |volume= 32 |issue= 4 |page= 92 |publisher= [[Royal Society of Chemistry]] |access-date= 19 June 2018 }}</ref><!-- http://www.mirror.co.uk/news/top-stories/2006/02/09/a-canned-history-of-tinned-food-115875-16682285/ https://books.google.com/books?id=EmJRAAAAMAAJ Page 59 https://books.google.com/books?id=qz8rAAAAYAAJ --> Speakers of British English call such containers "tins", while speakers of U.S. English call them "[[tin cans|cans]]" or "tin cans". One derivation of such use is the slang term "[[tinnie]]" or "tinny", meaning "can of beer" in Australia. The [[tin whistle]] is so called because it was mass-produced first in tin-plated steel.<ref>{{cite book | url = {{google books |plainurl=y |id=IpuaAAAAIAAJ|page=13}} | pages = 10–15 | title = Tin Under Control | isbn = 978-0-8047-2136-3 | last1 = Control | first1 = Tin Under | date = 1945 | url-status = live | archive-url = https://web.archive.org/web/20160531012725/https://books.google.com/books?id=IpuaAAAAIAAJ&pg=PA13 | archive-date = 2016-05-31 }}</ref><ref>{{cite book | url = {{google books |plainurl=y |id=IpuaAAAAIAAJ|page=10}} | pages = 10–22 | title = Trends in the use of tin | author1 = Panel On Tin, National Research Council (U.S.). Committee on Technical Aspects of Critical and Strategic Materials | date = 1970 | url-status = live | archive-url = https://web.archive.org/web/20160522102214/https://books.google.com/books?id=qz8rAAAAYAAJ&pg=PA10 | archive-date = 2016-05-22 }}</ref> Copper cooking vessels such as saucepans and frying pans are frequently lined with a thin plating of tin, by [[electroplating]] or by [[Kalai (process)|traditional chemical]] methods, since use of [[Copper toxicity|copper cookware with acidic foods]] can be toxic. ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} [[श्रेणी:तत्व]] 8qnjvgn0tkhjpjeqfbgyi1ed70t4anv 0 138234 1370543 1362164 2026-08-20T02:46:14Z Biplab Anand 13653 [https://www.moha.gov.np/upload/e66443e81e8cc9c4fa5c099a1fb1bb87/files/%E0%A4%AA%E0%A4%A6%E0%A4%95_%E0%A4%9A%E0%A4%BF%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0_word.pdf रिबन हुँदैन] 1370543 wikitext text/x-wiki {{infobox military award | name ='''नेपाल रत्न मानपदवी''' | image = | caption = | presenter = [[नेपालका राष्ट्रपति]] | country = [[नेपाल]] | type = मान पदवी | eligibility = | awarded_for = देशको उदाहरणीय योगदान | campaign = | status = | description = | motto = | clasps = | post-nominals = | established = २०६४ साउन | firstawarded = २०६४ साउन | lastawarded = २०७७ | total_awarded = | total_awarded_posthumously = | total_recipients = ६ | precedence_label = | individual = | higher = | same = | lower = [[राष्ट्र गौरव मान पदवी]] | related = | image2 = | caption2 = }} '''नेपाल रत्न मान पदवी''' [[नेपाल|नेपालको]] सर्वोच्च नागरिक पदवी हो। २०६४ साउनमा स्थापित<ref>{{Cite web |title=विभूषणका सम्बन्धमा कानूनी व्यवस्था गर्न बनेको ऐन |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=20678 |access-date=2026-06-17 |website=नेपाल राजपत्र}}</ref>, यो सम्मान नेपाल राष्ट्रको लागी उदाहरणीय योगदानको लागी प्रदान गरिन्छ। <ref name=":0">{{Cite web |title=SEcond Republic Day: Prez confers awards, titles |url=http://www.ekantipur.com/the-kathmandu-post/2010/05/29/nation/second-republic-day-prez-confers-awards-titles/208813/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141020181450/http://www.ekantipur.com/the-kathmandu-post/2010/05/29/nation/second-republic-day-prez-confers-awards-titles/208813/ |archive-date=20 October 2014 |access-date=21 Sep 2014 |publisher=The Kathmandu Post |publication-date=}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Late GP Koirala given highest national honour |url=http://www.ekantipur.com/the-kathmandu-post/2014/05/29/top-story/late-gp-koirala-given-highest-national-honour/263335.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141020181019/http://www.ekantipur.com/the-kathmandu-post/2014/05/29/top-story/late-gp-koirala-given-highest-national-honour/263335.html |archive-date=20 October 2014 |access-date=21 Sep 2014 |publisher=The Kathmandu Post |publication-date=}}</ref> == इतिहास == [[त्रिशक्ति पट्ट]] सन् २७ नोभेम्बर १९३७ मा नेपालका राजा त्रिभुवनद्वारा स्थापना गरिएको थियो।<ref>{{Cite web |title=Nepal: Order of Trishakti Patta |url=http://www.medals.org.uk/nepal/nepal009.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304064633/http://www.medals.org.uk/nepal/nepal009.htm |archive-date=4 March 2016 |access-date=21 Sep 2014 |publisher=medals.org.uk |publication-date=}}</ref> यसमा ५ वटा वर्ग र एउटा पदक थियो। प्रथम श्रेणीको ज्योतिर्मय-सुबीख्यत-त्रि-शक्ति-पट्टा त्यस समयको सर्वोच्च नागरिक पुरस्कार मानिन्थ्यो। == प्राप्तकर्ता == {| class="wikitable" ! scope="col" |वर्ष ! scope="col" |तस्वीर ! scope="col" |पाउने ! scope="col" |नोट |- | align="center" |सन् २०१० | align="center" style="width:1%" |[[चित्र:Ganeshman_singh_1951.jpg|180x180पिक्सेल]] ! scope="row" style="background-color:#CEE8F0;" |[[गणेशमान सिंह|गणेश मान सिंह]]<ref name=":0">{{Cite web |title=SEcond Republic Day: Prez confers awards, titles |url=http://www.ekantipur.com/the-kathmandu-post/2010/05/29/nation/second-republic-day-prez-confers-awards-titles/208813/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141020181450/http://www.ekantipur.com/the-kathmandu-post/2010/05/29/nation/second-republic-day-prez-confers-awards-titles/208813/ |archive-date=20 October 2014 |access-date=21 Sep 2014 |publisher=The Kathmandu Post |publication-date=}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://web.archive.org/web/20141020181450/http://www.ekantipur.com/the-kathmandu-post/2010/05/29/nation/second-republic-day-prez-confers-awards-titles/208813/ "SEcond Republic Day: Prez confers awards, titles"]. The Kathmandu Post. Archived from [http://www.ekantipur.com/the-kathmandu-post/2010/05/29/nation/second-republic-day-prez-confers-awards-titles/208813/ the original] on 20 October 2014<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">21 September</span> 2014</span>.</cite></ref> |उनलाई 'नेपालको लौह पुरुष' भनिन्छ (किन?)।<ref name=":1">{{Cite news|url=http://kathmandupost.ekantipur.com/printedition/news/2014-11-10/the-iron-man.html|title=The Iron Man|access-date=2017-06-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20170620024655/http://kathmandupost.ekantipur.com/printedition/news/2014-11-10/the-iron-man.html|archive-date=2017-06-20|language=en}}</ref> प्रजातन्त्रवादी नेता, नेपाली काङ्ग्रेसका नेता <ref name=":1" /> |- | align="center" |२०१५ | align="center" style="width:1%" |[[चित्र:The_Prime_Minister_of_Nepal,_Shri_Girija_Prasad_Koirala_being_seen_off_by_the_Union_Minister_of_Water_Resources,_Prof._Saif-ud-din_Soz_at_Indira_Gandhi_International_Airport_in_New_Delhi_on_April_06,_2007_(cropped).jpg|192x192पिक्सेल]] ! scope="row" style="background-color:#CEE8F0;" |[[गिरिजाप्रसाद कोइराला|गिरिजा प्रसाद कोइराला]]<ref>{{Cite web |title=Late GP Koirala given highest national honour |url=http://www.ekantipur.com/the-kathmandu-post/2014/05/29/top-story/late-gp-koirala-given-highest-national-honour/263335.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141020181019/http://www.ekantipur.com/the-kathmandu-post/2014/05/29/top-story/late-gp-koirala-given-highest-national-honour/263335.html |archive-date=20 October 2014 |access-date=21 Sep 2014 |publisher=The Kathmandu Post |publication-date=}}</ref> |[[नेपालको प्रधानमन्त्री|नेपालका प्रधानमन्त्री]] २०४८-२०५१, २०५५-२०५६, २०५६-२०५८, <ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/03/21/world/asia/21koirala.html|title=Girija Prasad Koirala, Former Nepal Premier, Dies at 85|last1=Chapagain|first1=Kiran|date=2010-03-21|work=The New York Times|access-date=2017-06-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210713162005/https://www.nytimes.com/2010/03/21/world/asia/21koirala.html|archive-date=2021-07-13|last2=Yardley|first2=Jim|language=en-US|issn=0362-4331|url-status=live}}</ref> २०६३-२०६५ सम्म कार्यवाहक [[नेपालको राष्ट्रपति|राष्ट्र प्रमुख]], नेपाली काङ्ग्रेसका नेता <ref>{{Cite web |title=BBC News - Nepalese ex-leader Girija Prasad Koirala dies |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/8577669.stm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161119133735/http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/8577669.stm |archive-date=2016-11-19 |access-date=2017-06-20 |website=news.bbc.co.uk |language=en-GB}}</ref> |- | align="center" |२०१६ | align="center" style="width:1%" |[[चित्र:Madan_Bhandari_6.jpg|226x226पिक्सेल]] ! scope="row" style="background-color:#CEE8F0;" |[[मदन भण्डारी|मदन कुमार भण्डारी]]<ref>{{Cite web |title=You are being redirected... |url=https://thehimalayantimes.com/kathmandu/81790-conferred-awards-decorations/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160815160121/http://thehimalayantimes.com/kathmandu/81790-conferred-awards-decorations/ |archive-date=2016-08-15 |access-date=2017-06-20 |website=thehimalayantimes.com}}</ref> |प्रजातन्त्र समर्थक कार्यकर्ता, [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनिस्ट)]] का नेता |- | align="center" |२०१८ | align="center" style="width:1%" |[[चित्र:BP_Koirala.jpg|182x182पिक्सेल]] ! scope="row" style="background-color:#CEE8F0;" |[[विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला|बिश्वेश्वर प्रसाद कोइराला]] |नेपालको प्रथम निर्वाचित प्रधानमन्त्री तथा नेपाली काङ्ग्रेसका पूर्व नेता <ref>{{Cite web |date=2018-09-05 |title=President Bhandari confers medals, awards on 344 people |url=https://thehimalayantimes.com/kathmandu/president-bhandari-confers-medals-awards-on-344-people/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190418010412/https://thehimalayantimes.com/kathmandu/president-bhandari-confers-medals-awards-on-344-people/ |archive-date=2019-04-18 |access-date=2019-03-17 |website=The Himalayan Times |language=en-US}}</ref> |- |२०१९ | ![[पुष्पलाल श्रेष्ठ]] |नेपाली राजनीतिज्ञ <ref>{{Cite web |title=Govt. honors Pushpa Lal with 'Nepal Ratna' |url=https://english.khabarhub.com/2019/14/12551/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210213125724/https://english.khabarhub.com/2019/14/12551/ |archive-date=2021-02-13 |access-date=2021-02-13 |website=Khabarhub |language=en}}</ref> |- |२०२१ | ![[कृष्णप्रसाद भट्टराई]] |नेपालका प्रधानमन्त्री २०४७-२०४८, २०५६ |} ==यो पनि हेर्नुहोस्== [[श्रेणी : नेपालको विभुषण]] lh5vyab8zgbjmkf8zsqq8y09adgo6po 0 143582 1370550 1367119 2026-08-20T07:04:02Z ~2026-45711-85 80429 नयाँ कुलपति र प्राज्ञहरूको नामावली 1370550 wikitext text/x-wiki नेपाल सङ्गीत तथा नाट्य प्रज्ञा–प्रतिष्ठान ({{lang-en|Nepal Academy of Music and Drama}}) नेपालको सङ्गीत तथा नाट्य विधाको संरक्षण, सम्वद्र्धन, प्रवद्र्धन एवं सर्वाङ्गीण विकास गर्न, सङ्गीत तथा नाट्य विधामा अध्ययन एवं अनुसन्धान गर्न, गराउन तथा सम्बन्धित क्षेत्रका विद्वान् तथा प्रतिभाहरुको सम्मान र कदर गर्ने सम्बन्धमा आवश्यक व्यवस्था गर्नको लागि नेपाल सङ्गीत तथा नाट्य प्रज्ञा–प्रतिष्ठान ऐन, २०६४ बमोजिम स्थापना भएको हो । नेपालमा गणतन्त्रको स्थापनासँगै साबिक नेपाल राजकीय प्रज्ञा–प्रतिष्ठानमा रहेका ललितकला र सङ्गीत–नाट्य तथा साहित्य विधाका निम्ति अलग्गै प्रज्ञा–प्रतिष्ठानको गठन गर्ने व्यवस्था भएपछि ‘नेपाल सङ्गीत तथा नाट्य प्रज्ञा–प्रतिष्ठान ऐन, २०६४ ’ बमाेजिम २०६७ बैशाख १० गते स्थापना भएकाे एक स्वायत्त संस्था हाे ।<ref>{{Cite web |title=हाम्रो वेबसाइटमा स्वागत छ |url=https://namuda.gov.np/introduction-1 |access-date=2025-03-07 |website=namuda.gov.np |language=en }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250312081220/https://namuda.gov.np/introduction-1 |date=2025-03-12 }}</ref> यस प्रज्ञा प्रतिष्ठानकाे प्रमुख संरक्षक सम्माननीय प्रधानमन्त्री तथा संरक्षक माननीय संस्कृति पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्री रहने व्यवस्था रहेकाे छ । == प्राज्ञ परिषद्<ref>{{Cite web |title=प्राज्ञ परिषद् |url=https://namuda.gov.np/council-member |access-date=2025-03-07 |website=namuda.gov.np |language=en }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250312100904/https://namuda.gov.np/council-member |date=2025-03-12 }}</ref> == {| class="wikitable" |+ ! क्र.सं. !! पदाधिकारीको नाम !! पद |- | १ || ब्रजेश खनाल || कुलपति |- | २ || झुमा लिम्बु(वनेम) || उपकुलपति |- | ३ || भुपेन्द्रसिंह रायमाझी|| सदस्य सचिव |- | ४ ||सरस्वती चौधरी|| परिषद् सदस्य |- | ५ || राजन मुकारुङ || परिषद् सदस्य |- | ६ || रेखा शाह || परिषद् सदस्य |- | ७ || जीतवहादुर देउजा || परिषद् सदस्य |- | ८ || छेन्दोक हाङ राइ || परिषद् सदस्य |- | ९ || सुबिमा श्रेष्ठ || परिषद् सदस्य |} == सन्दर्भ सामग्री == {{reflist|2}} [[श्रेणी:ऐन अन्तर्गत बनेका संस्था]] 6y5pg0fz8fkjp4bojvsjydsg3rucqen 1370551 1370550 2026-08-20T08:06:21Z Bishaldev100 28807 1370551 wikitext text/x-wiki '''नेपाल सङ्गीत तथा नाट्य प्रज्ञा–प्रतिष्ठान''' ({{lang-en|Nepal Academy of Music and Drama}}) नेपालको सङ्गीत तथा नाट्य विधाको संरक्षण, सम्वद्र्धन, प्रवद्र्धन एवं सर्वाङ्गीण विकास गर्न, सङ्गीत तथा नाट्य विधामा अध्ययन एवं अनुसन्धान गर्न, गराउन तथा सम्बन्धित क्षेत्रका विद्वान् तथा प्रतिभाहरुको सम्मान र कदर गर्ने सम्बन्धमा आवश्यक व्यवस्था गर्नको लागि नेपाल सङ्गीत तथा नाट्य प्रज्ञा–प्रतिष्ठान ऐन, २०६४ बमोजिम स्थापना भएको हो । नेपालमा गणतन्त्रको स्थापनासँगै साबिक [[नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठान|नेपाल राजकीय प्रज्ञा–प्रतिष्ठान]]मा रहेका ललितकला र सङ्गीत–नाट्य तथा साहित्य विधाका निम्ति अलग्गै प्रज्ञा–प्रतिष्ठानको गठन गर्ने व्यवस्था भएपछि ‘नेपाल सङ्गीत तथा नाट्य प्रज्ञा–प्रतिष्ठान ऐन, २०६४ ’ बमाेजिम २०६७ बैशाख १० गते स्थापना भएकाे एक स्वायत्त संस्था हाे ।<ref>{{Cite web |title=हाम्रो वेबसाइटमा स्वागत छ |url=https://namuda.gov.np/introduction-1 |access-date=2025-03-07 |website=namuda.gov.np |language=en }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250312081220/https://namuda.gov.np/introduction-1 |date=2025-03-12 }}</ref> यस प्रज्ञा प्रतिष्ठानकाे प्रमुख संरक्षक सम्माननीय प्रधानमन्त्री तथा संरक्षक माननीय संस्कृति पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्री रहने व्यवस्था रहेकाे छ । == प्राज्ञ परिषद्<ref>{{Cite web |title=प्राज्ञ परिषद् |url=https://namuda.gov.np/council-member |access-date=2025-03-07 |website=namuda.gov.np |language=en }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250312100904/https://namuda.gov.np/council-member |date=2025-03-12 }}</ref> == {| class="wikitable" |+ ! क्र.सं. !! पदाधिकारीको नाम !! पद |- | १ || ब्रजेश खनाल || कुलपति |- | २ || झुमा लिम्बु(वनेम) || उपकुलपति |- | ३ || भुपेन्द्रसिंह रायमाझी|| सदस्य सचिव |- | ४ ||सरस्वती चौधरी|| परिषद् सदस्य |- | ५ || राजन मुकारुङ || परिषद् सदस्य |- | ६ || रेखा शाह || परिषद् सदस्य |- | ७ || जीतवहादुर देउजा || परिषद् सदस्य |- | ८ || छेन्दोक हाङ राइ || परिषद् सदस्य |- | ९ || सुबिमा श्रेष्ठ || परिषद् सदस्य |} == सन्दर्भ सामग्री == {{reflist|2}} [[श्रेणी:ऐन अन्तर्गत बनेका संस्था]] qc0yb94n43hx6dmo88w9b5kj4t9ywzy 1370552 1370551 2026-08-20T08:07:42Z Bishaldev100 28807 1370552 wikitext text/x-wiki {{Infobox government agency | agency_name = नेपाल सङ्गीत तथा नाट्य प्रज्ञा-प्रतिष्ठान | native_name_a = | image = | logo = | logo_caption = | seal = | image_caption = | formed = | jurisdiction = {{flagcountry|नेपाल}} | headquarters = [[कमलादी]], [[काठमाडौँ]], [[बागमती प्रदेश]] | coordinates = {{coord|27|42|30|N|85|19|14|E}} | employees = | budget = | chief1_name = | chief1_position = कुलपति | chief2_name = | chief2_position = उप-कुलपति | chief3_name = | chief3_position = सदस्य सचिव | chief4_name = | chief4_position = | chief5_name = | chief5_position = | chief6_name = | chief6_position = | chief7_name = | chief7_position = | chief8_name = | chief8_position = | chief9_name = | chief9_position = | parent_department = [[संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालय (नेपाल)|संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालय]], [[नेपाल सरकार]] | website = https://namuda.gov.np | map = {{Location map|Kathmandu||lat_deg=27|lat_min=42|lat_sec=30|lat_dir=N|lon_deg=85|lon_min=19|lon_sec=14|lon_dir=E}} }}'''नेपाल सङ्गीत तथा नाट्य प्रज्ञा–प्रतिष्ठान''' ({{lang-en|Nepal Academy of Music and Drama}}) नेपालको सङ्गीत तथा नाट्य विधाको संरक्षण, सम्वद्र्धन, प्रवद्र्धन एवं सर्वाङ्गीण विकास गर्न, सङ्गीत तथा नाट्य विधामा अध्ययन एवं अनुसन्धान गर्न, गराउन तथा सम्बन्धित क्षेत्रका विद्वान् तथा प्रतिभाहरुको सम्मान र कदर गर्ने सम्बन्धमा आवश्यक व्यवस्था गर्नको लागि नेपाल सङ्गीत तथा नाट्य प्रज्ञा–प्रतिष्ठान ऐन, २०६४ बमोजिम स्थापना भएको हो । नेपालमा गणतन्त्रको स्थापनासँगै साबिक [[नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठान|नेपाल राजकीय प्रज्ञा–प्रतिष्ठान]]मा रहेका ललितकला र सङ्गीत–नाट्य तथा साहित्य विधाका निम्ति अलग्गै प्रज्ञा–प्रतिष्ठानको गठन गर्ने व्यवस्था भएपछि ‘नेपाल सङ्गीत तथा नाट्य प्रज्ञा–प्रतिष्ठान ऐन, २०६४ ’ बमाेजिम २०६७ बैशाख १० गते स्थापना भएकाे एक स्वायत्त संस्था हाे ।<ref>{{Cite web |title=हाम्रो वेबसाइटमा स्वागत छ |url=https://namuda.gov.np/introduction-1 |access-date=2025-03-07 |website=namuda.gov.np |language=en }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250312081220/https://namuda.gov.np/introduction-1 |date=2025-03-12 }}</ref> यस प्रज्ञा प्रतिष्ठानकाे प्रमुख संरक्षक सम्माननीय प्रधानमन्त्री तथा संरक्षक माननीय संस्कृति पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्री रहने व्यवस्था रहेकाे छ । == प्राज्ञ परिषद्<ref>{{Cite web |title=प्राज्ञ परिषद् |url=https://namuda.gov.np/council-member |access-date=2025-03-07 |website=namuda.gov.np |language=en }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250312100904/https://namuda.gov.np/council-member |date=2025-03-12 }}</ref> == {| class="wikitable" |+ ! क्र.सं. !! पदाधिकारीको नाम !! पद |- | १ || ब्रजेश खनाल || कुलपति |- | २ || झुमा लिम्बु(वनेम) || उपकुलपति |- | ३ || भुपेन्द्रसिंह रायमाझी|| सदस्य सचिव |- | ४ ||सरस्वती चौधरी|| परिषद् सदस्य |- | ५ || राजन मुकारुङ || परिषद् सदस्य |- | ६ || रेखा शाह || परिषद् सदस्य |- | ७ || जीतवहादुर देउजा || परिषद् सदस्य |- | ८ || छेन्दोक हाङ राइ || परिषद् सदस्य |- | ९ || सुबिमा श्रेष्ठ || परिषद् सदस्य |} == सन्दर्भ सामग्री == {{reflist|2}} [[श्रेणी:ऐन अन्तर्गत बनेका संस्था]] 3x3ghbqoumucgyoflxedumxiqj8987b 1370553 1370552 2026-08-20T08:24:42Z Bishaldev100 28807 1370553 wikitext text/x-wiki {{Infobox government agency | agency_name = नेपाल सङ्गीत तथा नाट्य प्रज्ञा-प्रतिष्ठान | native_name_a = | image = | logo = | logo_caption = | seal = | image_caption = | formed = | jurisdiction = {{flagcountry|नेपाल}} | headquarters = [[कमलादी]], [[काठमाडौँ]], [[बागमती प्रदेश]] | coordinates = {{coord|27|42|30|N|85|19|14|E}} | employees = | budget = | chief1_name = | chief1_position = कुलपति | chief2_name = ब्रजेश खनाल | chief2_position = उप-कुलपति | chief3_name = झुमा लिम्बु | chief3_position = सदस्य सचिव | chief4_name = | chief4_position = | chief5_name = | chief5_position = | chief6_name = | chief6_position = | chief7_name = | chief7_position = | chief8_name = | chief8_position = | chief9_name = | chief9_position = | parent_department = [[संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालय (नेपाल)|संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालय]], [[नेपाल सरकार]] | website = https://namuda.gov.np | map = {{Location map|Kathmandu||lat_deg=27|lat_min=42|lat_sec=30|lat_dir=N|lon_deg=85|lon_min=19|lon_sec=14|lon_dir=E}} }}'''नेपाल सङ्गीत तथा नाट्य प्रज्ञा–प्रतिष्ठान''' ({{lang-en|Nepal Academy of Music and Drama}}) नेपालको सङ्गीत तथा नाट्य विधाको संरक्षण, सम्वद्र्धन, प्रवद्र्धन एवं सर्वाङ्गीण विकास गर्न, सङ्गीत तथा नाट्य विधामा अध्ययन एवं अनुसन्धान गर्न, गराउन तथा सम्बन्धित क्षेत्रका विद्वान् तथा प्रतिभाहरुको सम्मान र कदर गर्ने सम्बन्धमा आवश्यक व्यवस्था गर्नको लागि नेपाल सङ्गीत तथा नाट्य प्रज्ञा–प्रतिष्ठान ऐन, २०६४ बमोजिम स्थापना भएको हो । नेपालमा गणतन्त्रको स्थापनासँगै साबिक [[नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठान|नेपाल राजकीय प्रज्ञा–प्रतिष्ठान]]मा रहेका ललितकला र सङ्गीत–नाट्य तथा साहित्य विधाका निम्ति अलग्गै प्रज्ञा–प्रतिष्ठानको गठन गर्ने व्यवस्था भएपछि ‘नेपाल सङ्गीत तथा नाट्य प्रज्ञा–प्रतिष्ठान ऐन, २०६४ ’ बमाेजिम २०६७ बैशाख १० गते स्थापना भएकाे एक स्वायत्त संस्था हाे ।<ref>{{Cite web |title=हाम्रो वेबसाइटमा स्वागत छ |url=https://namuda.gov.np/introduction-1 |access-date=2025-03-07 |website=namuda.gov.np |language=en }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250312081220/https://namuda.gov.np/introduction-1 |date=2025-03-12 }}</ref> यस प्रज्ञा प्रतिष्ठानकाे प्रमुख संरक्षक सम्माननीय प्रधानमन्त्री तथा संरक्षक माननीय संस्कृति पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्री रहने व्यवस्था रहेकाे छ । == प्राज्ञ परिषद्<ref>{{Cite web |title=प्राज्ञ परिषद् |url=https://namuda.gov.np/council-member |access-date=2025-03-07 |website=namuda.gov.np |language=en }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250312100904/https://namuda.gov.np/council-member |date=2025-03-12 }}</ref> == {| class="wikitable" |+ ! क्र.सं. !! पदाधिकारीको नाम !! पद |- | १ || ब्रजेश खनाल || कुलपति |- | २ || झुमा लिम्बु(वनेम) || उपकुलपति |- | ३ || भुपेन्द्रसिंह रायमाझी|| सदस्य सचिव |- | ४ ||सरस्वती चौधरी|| परिषद् सदस्य |- | ५ || राजन मुकारुङ || परिषद् सदस्य |- | ६ || रेखा शाह || परिषद् सदस्य |- | ७ || जीतवहादुर देउजा || परिषद् सदस्य |- | ८ || छेन्दोक हाङ राइ || परिषद् सदस्य |- | ९ || सुबिमा श्रेष्ठ || परिषद् सदस्य |} == सन्दर्भ सामग्री == {{reflist|2}} [[श्रेणी:ऐन अन्तर्गत बनेका संस्था]] 4x1m9kewj5zczqsbreon1bukivfz2e9 1370554 1370553 2026-08-20T08:25:17Z Bishaldev100 28807 1370554 wikitext text/x-wiki {{Infobox government agency | agency_name = नेपाल सङ्गीत तथा नाट्य प्रज्ञा-प्रतिष्ठान | native_name_a = | image = | logo = | logo_caption = | seal = | image_caption = | formed = | jurisdiction = {{flagcountry|नेपाल}} | headquarters = [[कमलादी]], [[काठमाडौँ]], [[बागमती प्रदेश]] | coordinates = {{coord|27|42|30|N|85|19|14|E}} | employees = | budget = | chief1_name = ब्रजेश खनाल | chief1_position = कुलपति | chief2_name = झुमा लिम्बु | chief2_position = उप-कुलपति | chief3_name = | chief3_position = सदस्य सचिव | chief4_name = | chief4_position = | chief5_name = | chief5_position = | chief6_name = | chief6_position = | chief7_name = | chief7_position = | chief8_name = | chief8_position = | chief9_name = | chief9_position = | parent_department = [[संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालय (नेपाल)|संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालय]], [[नेपाल सरकार]] | website = https://namuda.gov.np | map = {{Location map|Kathmandu||lat_deg=27|lat_min=42|lat_sec=30|lat_dir=N|lon_deg=85|lon_min=19|lon_sec=14|lon_dir=E}} }}'''नेपाल सङ्गीत तथा नाट्य प्रज्ञा–प्रतिष्ठान''' ({{lang-en|Nepal Academy of Music and Drama}}) नेपालको सङ्गीत तथा नाट्य विधाको संरक्षण, सम्वद्र्धन, प्रवद्र्धन एवं सर्वाङ्गीण विकास गर्न, सङ्गीत तथा नाट्य विधामा अध्ययन एवं अनुसन्धान गर्न, गराउन तथा सम्बन्धित क्षेत्रका विद्वान् तथा प्रतिभाहरुको सम्मान र कदर गर्ने सम्बन्धमा आवश्यक व्यवस्था गर्नको लागि नेपाल सङ्गीत तथा नाट्य प्रज्ञा–प्रतिष्ठान ऐन, २०६४ बमोजिम स्थापना भएको हो । नेपालमा गणतन्त्रको स्थापनासँगै साबिक [[नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठान|नेपाल राजकीय प्रज्ञा–प्रतिष्ठान]]मा रहेका ललितकला र सङ्गीत–नाट्य तथा साहित्य विधाका निम्ति अलग्गै प्रज्ञा–प्रतिष्ठानको गठन गर्ने व्यवस्था भएपछि ‘नेपाल सङ्गीत तथा नाट्य प्रज्ञा–प्रतिष्ठान ऐन, २०६४ ’ बमाेजिम २०६७ बैशाख १० गते स्थापना भएकाे एक स्वायत्त संस्था हाे ।<ref>{{Cite web |title=हाम्रो वेबसाइटमा स्वागत छ |url=https://namuda.gov.np/introduction-1 |access-date=2025-03-07 |website=namuda.gov.np |language=en }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250312081220/https://namuda.gov.np/introduction-1 |date=2025-03-12 }}</ref> यस प्रज्ञा प्रतिष्ठानकाे प्रमुख संरक्षक सम्माननीय प्रधानमन्त्री तथा संरक्षक माननीय संस्कृति पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्री रहने व्यवस्था रहेकाे छ । == प्राज्ञ परिषद्<ref>{{Cite web |title=प्राज्ञ परिषद् |url=https://namuda.gov.np/council-member |access-date=2025-03-07 |website=namuda.gov.np |language=en }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250312100904/https://namuda.gov.np/council-member |date=2025-03-12 }}</ref> == {| class="wikitable" |+ ! क्र.सं. !! पदाधिकारीको नाम !! पद |- | १ || ब्रजेश खनाल || कुलपति |- | २ || झुमा लिम्बु(वनेम) || उपकुलपति |- | ३ || भुपेन्द्रसिंह रायमाझी|| सदस्य सचिव |- | ४ ||सरस्वती चौधरी|| परिषद् सदस्य |- | ५ || राजन मुकारुङ || परिषद् सदस्य |- | ६ || रेखा शाह || परिषद् सदस्य |- | ७ || जीतवहादुर देउजा || परिषद् सदस्य |- | ८ || छेन्दोक हाङ राइ || परिषद् सदस्य |- | ९ || सुबिमा श्रेष्ठ || परिषद् सदस्य |} == सन्दर्भ सामग्री == {{reflist|2}} [[श्रेणी:ऐन अन्तर्गत बनेका संस्था]] ksnmlx3wfv32momv3dtz34ij16snm6f 0 144359 1370564 1362339 2026-08-20T10:08:43Z Bishaldev100 28807 1370564 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|निप्रोपेत्रोभस्क ओब्लास्तको प्रशासनिक केन्द्र}} {{Infobox settlement | name = | official_name = निप्रो | native_name = {{lang|uk|Дніпро}} | nickname = | translit_lang1 = | settlement_type = सहर | image_skyline = {{multiple image | border = infobox | total_width = 280 | image_style = border:1; | perrow = 1/1/1 | image1 = Dnipropetrovsk view 2015 tov-tob.jpg | image2 = Панораму двору Спасо-Преображенського кафедрального собору.jpg | image3 = Монастирській острів та мости (cropped).jpg }} | image_caption = {{hlist|माथिबाट: निप्रोको दृश्य|[[रूपान्तरण गिर्जाघर, निप्रो|रूपान्तरण गिर्जाघर]]|[[मेरेफा-खेरखन पुल]], [[मोनास्तिर्स्की टापु]] र [[निपर नदी]]}} | image_flag = Flag of Dnipro.svg | flag_size = 120px | image_shield = Coat of arms of Dnipro.svg | shield_size = x100px | image_blank_emblem = File:Логотип Дніпро.png | blank_emblem_type = Emblem | blank_emblem_size = | motto = | image_map = Dnipropetrovsk-Raion.png | map_caption = [[निप्रोपेत्रोभस्क ओब्लास्त]]मा निप्रोको अवस्थिति | pushpin_map = Ukraine Dnipropetrovsk Oblast#Ukraine#Europe | pushpin_relief = 1 | pushpin_map_caption = निप्रोपेत्रोभस्क ओब्लास्तमा निप्रोको अवस्थिति##युक्रेनमा निप्रोको अवस्थिति##युरोपमा निप्रोको अवस्थिति | coordinates = {{coord|48|28|03|N|35|02|24|E|region:UA|display=inline,title}} | subdivision_type = देश | subdivision_name = {{झण्डा|युक्रेन}} | subdivision_type1 = [[युक्रेनका ओब्लासतहरू|ओब्लास्त]] | subdivision_type2 = [[युक्रेनका रायोनहरू|रायोन]] | subdivision_name1 = [[निप्रोपेत्रोभस्क ओब्लास्त]] | subdivision_name2 = [[निप्रो रायोन]] | parts_type = [[#सरकार|जिल्लाहरू]] | parts_style = <!-- Use "list" (for list), "coll" (for collapsed list), "para" (for paragraph format). Default is "list" if up to 5 items, then--> | parts = सूची | p1 = [[आमुर-निझनियोदनिप्रोभस्की जिल्ला|आमुर-निझनियोदनिप्रोभस्की]] | p2 = [[चेचेलिभस्की जिल्ला|चेचेलिभस्की]] | p3 = [[इन्दुसत्रियाल्नी जिल्ला|इन्दुसत्रियाल्नी]] | p4 = [[नोभोकोदातस्की जिल्ला|नोभोकोदातस्की]] | p5 = [[सामारस्की जिल्ला|सामारस्की]] | p6 = [[सेभचेङ्किभस्की जिल्ला|सेभचेङ्किभस्की]] | p7 = [[सोबोर्नियी जिल्ला|सोबोर्नियी]] | p8 = [[सेन्त्राल्नियी जिल्ला|सेन्त्राल्नियी]] | established_title = स्थापना | established_date = सन् १७७६ (२४९ वर्ष अगाडि) (आधिकारिक)<ref name=UWSUla>Oleh Repan. ''[http://i.tyzhden.ua/content/photoalbum/2017/07_2017/14/uw/Book7.pdf The origins of Dnipro, the city and its name] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220315154048/https://i.tyzhden.ua/content/photoalbum/2017/07_2017/14/uw/Book7.pdf |date=15 March 2022 }}''. The Ukrainian Week. July 2017 (page 46)</ref>) | established_title2 = सहर स्थिति | established_date2 = सन् १७७८ | established_title1 = | established_date1 = | area_magnitude = | area_total_km2 = 409.718 | area_land_km2 = | area_metro_km2 = 5606 | area_water_km2 = | population_as_of = सन् २०२२ | unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> | population_note = | population_rank = युक्रेनमा [[युक्रेनका सहरहरूको सूची|चौथो]] | population_total = 968,502 | population_metro = {{Decrease}} 1145065 | population_footnotes = <ref>{{citation|title=The number of the available population of Ukraine as of January 1, 2022|url=https://ukrstat.gov.ua/druk/publicat/kat_u/2022/zb/05/zb_%D0%A1huselnist.pdf}}</ref> | population_density_km2 = 2,411 | elevation_m = 155 | postal_code_type = [[हुलाक कोड]] | utc_offset = +२ | timezone_DST = [[पूर्वी युरोपेली ग्रीष्मकालिन समय]] | utc_offset_DST = +३ | government_type = [[निप्रो सहर परिषद्]] | leader_title = नगरप्रमुख | leader_name = [[बोर्यस फिलातोभ]]<ref name="Filatovn1437591">{{cite news |url=https://vybory.24tv.ua/vibori-mera-dnipro-2020-ofitsiyni-rezultati-golosuvannya_n1437591 |title=uk:Результати 2 туру виборів у Дніпрі: розгромна перемога Філатова |work=телеканал) |date=24 November 2020 |access-date=24 November 2020 |language=uk}}</ref> | leader_party = [[प्रोप्रोजित्यिसो]]<ref name="Filatovn1437591"/> | leader_title1 = [[People's Deputy of Ukraine|MPs]]: | seat_type = प्रशासनिक केन्द्र | seat = निप्रो सिटी हल | postal_code = ४९०००—४९४८९ | area_code = +३८० ५६(२) | blank_name = | population_demonym = निप्रो वासी | website = [http://dniprorada.gov.ua/ dniprorada.gov.ua] | timezone1 = [[पूर्वी युरोपेली समय]] | subdivision_type3 = [[ह्रोमादा]] | subdivision_name3 = [[निप्रो सहरी ह्रोमादा]] | module = {{Infobox mapframe |wikidata=yes |zoom=10 |height=250 |stroke-width=2 | {{WikidataCoord|display=i}}}} }} '''निप्रो''' [[युक्रेन]]को चौथो ठुलो सहर हो, जहाँ लगभग १० लाख मानिसहरू बसोबास गर्दछन्। यो युक्रेनको पूर्वी भागमा, ३९१ किलोमिटर (२४३ माइल), युक्रेनी राजधानी [[किभ]]को दक्षिणपूर्वमा [[निप्रो नदी]]मा अवस्थित छ, जहाँबाट यसको नाम लिइएको थियो।<ref name=Statistics_1_July_2011>{{cite web |url=http://www.dneprstat.gov.ua/statinfo/ds/2011/ds1_m07.htm |title=Чисельність населення на 1 липня 2011 року, та середня за січень–червень 2011 року |title=Population as of 1 July 2011, and the average for January – June 2011 |language=uk |work=Department of Statistics in Dnipropetrovsk Oblast |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131020090115/http://www.dneprstat.gov.ua/statinfo/ds/2011/ds1_m07.htm |archive-date=20 October 2013}}</ref><ref name=Statistics2011>{{cite web |url=https://gorod.dp.ua/inf/region/?pageid=94 |title=Общие сведения и статистика |title=General information and statistics |language=ru |website=gorod.dp.ua |access-date=27 July 2019}}</ref><ref>[http://www.ukrcensus.gov.ua/eng/results/general/city/ Ukrcensus.gov.ua — City] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20060109012020/http://ukrcensus.gov.ua/eng/results/general/city/|date=9 January 2006 }} URL accessed on 8 March 2007</ref><ref>{{cite web |url=http://www.dneprstat.gov.ua/statinfo/ds/2012/ds1_m07.htm |title=''Official statistics, 01.08.2012 (Ukrainian)'' |publisher=Dneprstat.gov.ua |access-date=28 November 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141025072648/http://www.dneprstat.gov.ua/statinfo/ds/2012/ds1_m07.htm |archive-date=25 October 2014}}</ref> निप्रो निप्रोपेत्रोभस्क ओब्लास्तको प्रशासनिक केन्द्र हो।<ref>{{cite web |title=Coordinates + Total Distance |url=http://www.mapcrow.info/Distance_between_Kiev_UP_and_Dnepropetrovsk_UP.html |website=MapCrow |access-date=16 August 2015}}</ref> निप्रोमा सहरी ह्रोमादा प्रशासन नामक एक उपविभाजन रहेको छ। निप्रोको जनसङ्ख्या ९,६८,५०२ (सन् २०२२ को अनुमान) रहेको छ।<ref name="admreform_2020_dnipro">{{cite web |title=Днепровская городская громада |url=https://gromada.info/ru/obschina/dnipro/ |publisher=Портал об'єднаних громад України |language=रुसी}}</ref> पुरातात्विक प्रमाणहरूले वर्तमान सहरको क्षेत्रलाई कम्तिमा सन् १५२४ देखि कोसाक समुदायहरूद्वारा बसोबास गरिएको थियो भन्ने सुझाव दिन्छ।<ref name="Cybriwsky History of the Dnipro">{{Cite book |title=Along Ukraine's River: A Social and Environmental History of the Dnipro |last=Cybriwsky |first=Roman |publisher=Central European University Press |year=2018 |isbn=9789633862049 |pages=61 |url=https://books.google.com/books?id=M7pWDwAAQBAJ&q=%22Yekaterinoslav%22}}</ref> येकातेरिनोस्लाभलाई रूसी साम्राज्ञी क्याथरिन द ग्रेटको उर्दीद्वारा सन् १७८७ मा नोभोरोसियाको प्रशासनिक केन्द्रको रूपमा स्थापित गरिएको थियो। उन्नाइसौँ शताब्दीको अन्तदेखि, यस सहरले विदेशी पूँजी र क्रिभबास फलाम [[धाउ]] र दोनबास कोइलाको दोहन गर्ने अन्तर्राष्ट्रिय, बहु-जातीय कार्यबललाई आकर्षित गरेको छ। सन् १९२६ मा युक्रेनी कम्युनिस्ट पार्टीका नेता ग्रिगोरी पेत्रोभ्स्कीको नामबाट निप्रोपेत्रोभ्स्क नामकरण गरिएको थियो। उद्योगको तीव्र विकासको लागि स्टालिनवादी प्रतिबद्धताको लागि एक केन्द्र बन्न पुगेको थियो। [[दोस्रो विश्व युद्ध|दोस्रो विश्वयुद्ध]] पछि, यसमा आणविक, हतियार र अन्तरिक्ष उद्योगहरू समावेश थिए जसको रणनीतिक महत्वले निप्रोपेत्रोभ्स्कलाई बन्द सहरको रूपमा चिनाएको छ। सन् २०१४ को [[युरोमैदान]] घटनापछि यो सहर राजनीतिक रूपमा रुसी पक्षधर पार्टीहरू र व्यक्तिहरूबाट [[युरोपेली सङ्घ]]सँग घनिष्ट सम्बन्धको पक्षधरहरूतर्फ सरेको थियो। कम्युनिस्ट विरोधको परिणामस्वरूप, सहरको नाम सन् २०१६ मा निप्रो राखिएको थियो। फेब्रुअरी [[सन् २०२२ युक्रेनमा रूसी आक्रमण]] पछि, निप्रो मानवीय सहायताको लागि आपूर्ति केन्द्र र विभिन्न युद्ध मोर्चाहरूबाट भाग्ने मानिसहरूको लागि स्वागत बिन्दुको रूपमा द्रुत रूपमा विकसित भएको थियो।<ref name=":0">{{Cite news |last=Sullivan |first=Becky |date=29 March 2022 |title=With front lines on 3 sides, Ukraine's Dnipro sharpens its focus on the war |language=en |work=NPR |url=https://www.npr.org/2022/03/29/1089146927/russia-war-ukraine-dnipro?t=1649159481082 |access-date=2022-04-05}}</ref><ref name="meduzaDniproFeb232023">{{cite web |title=Dispatch from Dnipro How 'Ukraine's outpost' and its people are faring after one year of all-out war|url=https://meduza.io/en/feature/2023/02/23/dispatch-from-dnipro|website=[[Meduza]]|date=February 23, 2023|access-date=2023-04-11}}</ref> == सरकार र राजनीति == निप्रो सहर निप्रो नगर परिषदद्वारा शासित छ। यो एक सहरी नगरपालिका हो जुन यसको ओब्लास्त भित्र एक अलग जिल्लाको रूपमा अवस्थित छ। प्रशासनिक रूपमा, सहर सहरी जिल्लाहरूमा विभाजित छ। अहिले तीमध्ये ८ वटा छन्। निप्रो अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल नजिकै रहेको एक ग्रामीण बस्ती एभिएतर्स्के पनि निप्रो शहरी ह्रोमाडाको एक भाग हो। नगर परिषद विधानसभाले प्रशासनको विधायी शाखा बनाउँदछ, यसैले यसलाई प्रभावकारी रूपमा सहर 'संसद' वा रादा बनाउँदछ। नगरपालिका परिषद १२ निर्वाचित सदस्यहरू मिलेर बनेको छ, जो प्रत्येक चार वर्षको कार्यकालको लागि सहरको एक निश्चित जिल्लाको प्रतिनिधित्व गर्न निर्वाचित हुन्छन्। परिषदमा २९ स्थायी आयोगहरू छन् जसले सहर र यसका व्यापारीहरूको निरीक्षणमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्छन्। १८ जुलाई २०२० सम्म, निप्रो ओब्लास्त महत्वको सहर, निप्रो नगरपालिकाको केन्द्र र निप्रो रायोनको बाह्य प्रशासनिक केन्द्रको रूपमा समावेश गरिएको थियो। [[युक्रेन]]को प्रशासनिक सुधारको भागको रूपमा जुलाई २०२० मा नगरपालिका समाप्त गरिएको थियो, जसले निप्रोपेत्रोभस्क ओब्लास्तको रायोनको सङ्ख्या घटाएर सातमा झारेको थियो। निप्रो नगरपालिकाको क्षेत्र निप्रो रायोनमा गाभिएको थियो। निप्रो ओब्लास्तको स्थानीय प्रशासनको सिट हो जुन निप्रोपेत्रोभस्क ओब्लास्त संसदद्वारा नियन्त्रित छ। निप्रोपेत्रोभस्क ओब्लास्तका गभर्नर युक्रेनका राष्ट्रपतिद्वारा नियुक्त गरिन्छन्।<ref>{{Cite news |title=Про утворення та ліквідацію районів. Постанова Верховної Ради України № 807-ІХ. |url=http://www.golos.com.ua/article/333466 |access-date=2020-10-03 |date=18 July 2020 |website=Голос України |language=uk}}</ref><ref>{{cite web |title=Нові райони: карти + склад |date=17 July 2020 |url=https://www.minregion.gov.ua/press/news/novi-rajony-karty-sklad/ |publisher=Міністерство розвитку громад та територій України |language=Ukrainian}}</ref> सन् २०१५ को नोभेम्बरको अन्त्यमा आठसहरी जिल्लाहरूमध्ये पाँचको नाम परिवर्तन गरी कम्युनिस्ट विरोधी कानुनको पालना गरिएको थियो। === राजनीति === युक्रेनी स्वतन्त्रताको पहिलो दशकमा सहरका मतदाताहरूले सामान्यतया रुससँग निरन्तर घनिष्ठ सम्बन्धका समर्थकहरूलाई समर्थन गरेका थिए। सन् १९९० को दशकमा युक्रेनको कम्युनिस्ट पार्टी र नयाँ शताब्दीमा क्षेत्रगत पार्टीहरू लोकप्रिय थिए। सन् २०१४ मा युरोमैदानको घटनाहरूमा केन्द्रीय सहरमा प्रदर्शन र झडपहरू भएका थिए जसमा क्षेत्रहरूको पार्टीले सोभियत युक्रेनमा [[युरोपेली सङ्घ]] घनिष्ठ सम्बन्धको लागि आह्वान गर्ने ती पार्टीहरू र स्वतन्त्रहरूलाई प्रभाव हस्तान्तरण गरेको थियो। निप्रोपेत्रोभ्स्कलाई [[किभ]]मा राजनीतिक नेताहरूबीच असमान रूपमा प्रतिनिधित्व गरिएको थियो।<ref>[https://www.rferl.org/a/1069188.html Our Ukraine In Coalition Talks With Party Of Regions], [[Radio Free Europe]] (15 June 2006)</ref><ref name="20140917oswanalyses2">[https://www.osw.waw.pl/en/publikacje/analyses/2014-09-17/ukraines-political-parties-start-election-campaign Ukraine's political parties at the start of the election campaign], [[Centre for Eastern Studies]] (17 September 2014)</ref> युक्रेनका दोस्रो राष्ट्रपति लियोनिद कुचमा र युक्रेनका १०औँ र १३औँ प्रधानमन्त्री युलिया तिमोसेन्को राजधानीमा तथाकथित "निप्रोपेत्रोभस्क गुट" का प्रमुख प्रतिनिधिहरू थिए। कुचमा युज्मासका पूर्व वरिष्ठ प्रबन्धक थिए भने तिमोसेन्को युक्रेनको युनाइटेड उर्जा प्रणालीका अध्यक्ष थिए जुन निप्रोपेट्रोभस्कमा आधारित निजी कम्पनी थियो।<ref name=":22">{{Cite journal |last=Avioutskii |first=Viatcheslav |date=2010 |title=The Consolidation of Ukrainian Business Clans |url=https://www.cairn.info/revue-revue-internationale-d-intelligence-economique-2010-1-page-119.htm?contenu=article |journal=Revue internationale d'intelligence économique |volume=2 |issue=1 |pages=119–141 |doi=10.3166/r2ie.2.119-141 |doi-broken-date=1 November 2024 |via=Cairn.Info|doi-access=free }}</ref> यो जुन १९९५ देखि १९९७ सम्म युक्रेनमा रुसी [[प्राकृतिक ग्याँस]]को मुख्य आयातकर्ता थियो।<ref>[https://books.google.com/books?id=udlwTxw8FkYC&dq=%22United+Energy+Systems%22+Ukraine&pg=PA26 Staff Country Report Ukraine], [[International Monetary Fund]] (October 1997) [https://books.google.com/books?id=tRnMeZcgry8C&dq=%22United+Energy+Systems%22+Ukraine&pg=RA1-PA61 Ukraine: State and Nation Building] by [[Taras Kuzio]], [[Routledge]], 1998, {{ISBN|0415171954}}.</ref> == जनसाङ्ख्यिकी == {{Historical populations |cols=1 |१७८२<ref name="eugene">{{cite web |url=http://www.eugene.com.ua/dnepr.html |title=www.eugene.com.ua Dnepropetrovsk History |publisher=Eugene.com.ua |access-date=28 November 2014}}</ref> |2194 |१८००<ref>Eugene.com states that the population in the early 19th century was 6,389, while Cheba states that this was the population in 1800.</ref> |6389 |१८११<ref name=DiasporaMerchants34>Kardasis, Vassilis, ''Diaspora Merchants in the Black Sea: The Greeks in Southern Russia, 1775–1861'', pub Lexington Books, 2001, {{ISBN|0-7391-0245-1}}, page 34.</ref> |9000 |१८२५<ref name=Cheba>{{cite web |url=http://members.virtualtourist.com/m/tt/a4b |title="History" a Dnipropetrovsk Travel Page by Cheba |work=VirtualTourist.com |access-date=28 November 2014 |archive-date=22 March 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170322061449/http://members.virtualtourist.com/m/tt/a4b |url-status=dead }}</ref> |8412 |१८५७<ref name=DJC>[http://djc.com.ua/h_obchiny/?id=2 Dnepropetrovsk Jewish Community (DJC.com) – About Yekaterinoslav Dnepropetrovsk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220309050657/https://djc.com.ua/h_obchiny/?id=2 |date=2022-03-09 }}, accessed 1 February 2014. (English language version of this page has disappeared since 2008, but Russian language version still present.)</ref> |13217 |१८६२<ref name=Cheba/> |19515 |१८६६<ref>[http://members.virtualtourist.com/m/tt/a4b Cheba] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170322061449/http://members.virtualtourist.com/m/tt/a4b |date=22 March 2017 }} states that in a census for 1 January 1866 the population was 22,846. [http://www.eugene.com.ua/dnepr.html Eugene.com] states 22,816 for 1865, while DJC.com states 22,846 for 1865.</ref> |22846 |१८८५<ref name=Cheba/><ref name=DJC/> |46876 |१८९७<ref name="mashke.org">{{cite web|title=Cities & Towns of Ukraine|url=http://pop-stat.mashke.org/ukraine-cities.htm}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120626112438/http://pop-stat.mashke.org/ukraine-cities.htm |date=2012-06-26 }}</ref>|112839|१९२६<ref name="mashke.org" />|187570|१९३९<ref name="mashke.org" />|500636|१९४३<ref name=Evacuation_Cities>[https://books.google.com/books?id=-XPaAAAAMAAJ&q=Zaporozhe ''The emergency evacuation of cities: a cross-national historical and geographical study''], by Wilbur Zelinsky, Leszek A. Kosiński, pub Rowman & Littlefield, 1991, {{ISBN|978-0-8476-7673-6}}.</ref> |280000|१९५९<ref name="mashke.org" />|661547|१९७०<ref name="mashke.org" />|862100|१९७९<ref name="mashke.org" />|1066016|१९८९<ref name="mashke.org" />|1177897|[[युक्रेनी जनगणना (सन् २००१)|२००१]]<ref name="chinalist.ru">[http://chinalist.ru/facts/objyears.php?p_param=1077&p_country=223&p_lang=1&p_parent=&p_obj=890 "China in Figures"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110813133209/http://chinalist.ru/facts/objyears.php?p_param=1077&p_country=223&p_lang=1&p_parent=&p_obj=890 |date=2011-08-13 }} says 1,178,000.</ref>|1065008|२०११<ref name="mashke.org" />|1004853|२०२२<ref name="mashke.org" />|968502}} सहरको जनसङ्ख्या लगभग १० लाख रहेको छ। सन् २०११ मा, सहरको निवासी जनसङ्ख्याको औसत उमेर ४० वर्ष थियो। महिलाको तुलनामा पुरुषको सङ्ख्या केही घटेको थियो। निप्रोमा प्राकृतिक जनसङ्ख्या वृद्धि सामान्य रूपमा युक्रेनमा हुने वृद्धि भन्दा अलि बढी छ। सन् १९२३ र १९३३ बीच यस सहरको जनसङ्ख्याको युक्रेनी अनुपात १६% देखि ४८% मा वृद्धि भएको थियो।<ref name="EncUkr">[[Volodymyr Kubiyovych]]; Zenon Kuzelia, Енциклопедія українознавства ''(Encyclopedia of Ukrainian studies)'', 3-volumes, Kyiv, 1994, {{ISBN|5-7702-0554-7}}</ref> {|class="wikitable" |- valign="top" ! style="text-align:center;" rowspan="2"|वर्ष ! style="text-align:center;" colspan="5"|नागरिकको जातीयता ! style="text-align:center;" rowspan="2"|विदेशो<br/>नागरिक ! style="text-align:center;" rowspan="2"|स्रोत |- valign="top" ! style="text-align:center;"|रुसी ! style="text-align:center;"|युक्रेनी ! style="text-align:center;"|यहुदी ! style="text-align:center;"|पोल्यान्डेली ! style="text-align:center;"|जर्मनेली |- |style="text-align:left;"|सन् १८८७ |style="text-align:right;"|४७,२०० |style="text-align:right;"|१७,७८७ |style="text-align:right;"|३९,९७९ |style="text-align:right;"|३,४१८ |style="text-align:right;"|१,४३८ |style="text-align:right;"|१,०७५ ||<ref name=DJC/> |- |style="text-align:left;"|सन् १८८७ |style="text-align:right;"|४२.६% |style="text-align:right;"|१६.०% |style="text-align:right;"|३६.१% |style="text-align:right;"|३.१% |style="text-align:right;"|१.३% |style="text-align:right;"|१.०% ||<ref name=DJC/> |- |style="text-align:left;"|सन् १९०४(?) |style="text-align:center;" colspan="2"|५२% |style="text-align:right;"|४०% |style="text-align:right;"|४.५% |style="text-align:right;"|<small>उल्लेख नभएको</small> |style="text-align:right;"|<small>उल्लेख नभएको</small> ||<ref name=Surh>{{cite journal |url=http://journals.cambridge.org/action/displayAbstract?aid=187691 |journal=International Labor and Working-Class History |date=October 2003 |volume=64 |pages=139–166 |publisher=Journals.cambridge.org |doi=10.1017/S0147547903000231 |access-date=28 November 2014 |last1=Surh |first1=Gerald |title=Ekaterinoslav City in 1905: Workers, Jews, and Violence |doi-broken-date=1 November 2024 |s2cid=145677880}}</ref> |} {|class="standard" |- ! जातीय समूह||सन् १९२६<ref name="census1926">Всесоюзная перепись населения 1926 года. М.: Издание ЦСУ Союза ССР, 1928–29</ref>||सन् १९३९<ref name=":1">{{cite web |url=http://www.demoscope.ru/weekly/ssp/ussr_nac_39_ra.php?reg=80 |title=ru:Всесоюзная перепись населения 1939 года. Национальный состав населения районов, городов и крупных сел союзных республик СССР. г. Днепропетровск |language=ru |publisher=demoscope.ru |access-date=27 July 2019}}</ref>||सन् १९५९<ref>{{cite book |last=Kabuzan |first=Vladimir Maksimovich |url=http://www.pseudology.org/Eneida/KabuzanVM_Ukraincy_v_mire1991a.pdf |title=Украинцы в мире: динамика численности и расселения. 20-е годы XVIII века – 1989 год. Формирование этнических и политических границ украинского этноса|language=ru |year=सन् २००६|publisher=रुसी विज्ञान एकेडेमी |isbn=978-5-02-033991-0 |access-date=27 July 2019}}</ref>||सन् १९८९<ref name="romantsov">{{Cite web |url=http://teliha.com.ua/naukovi/22-2009-10-10-19-34-24 |title=Романцов В.&nbsp;О.&nbsp;– "Населення України і його рідна мова за часів радянської влади та незалежності" |access-date=18 November 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306024551/http://teliha.com.ua/naukovi/22-2009-10-10-19-34-24 |archive-date=6 March 2016 |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160306024551/http://teliha.com.ua/naukovi/22-2009-10-10-19-34-24 |date=2016-03-06 }}</ref>||सन् २००१<ref name="romantsov"/>||२०१७<ref name=IRI2017>{{cite web |url=http://www.iri.org/sites/default/files/2017-8-22_ukraine_poll_presentation.pdf |title=Public Opinion Survey of Residents of Ukraine June 9 – July 7, 2017 |publisher=iri.org |page=80 |date=22 August 2017 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170822212837/http://www.iri.org/sites/default/files/2017-8-22_ukraine_poll_presentation.pdf |archive-date=22 August 2017 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170822212837/http://www.iri.org/sites/default/files/2017-8-22_ukraine_poll_presentation.pdf |date=2017-08-22 }}</ref> |- |[[युक्रेनी]]||३६.०%||५४.६%||६१.५%||६२.५%||७२.६%||८२% |- |[[रुसी]]||३१.६%||२३.४%||२७.९%||३१.०%||२३.५%||१३% |- |यहुदी||२६.८%||१७.९%||७.६%||&nbsp;३.२%||१.०%|| |- |[[बेलारुसी]]||१.९%||१.९%||१.७%||||१.०%|| |} जुन-जुलाई २०१७ मा गरिएको एक सर्वेक्षणमा, ९% बासिन्दाहरूले उनीहरूले घरमा युक्रेनी बोल्ने गरेको बताउका थिए। ६३% रुसी बोल्दथे भने २५% ले युक्रेनी र रुसी समान रूपमा बोल्दथे।<ref name=IRI2017/> सोही सर्वेक्षणले वयस्क बासिन्दाहरूको धर्मको लागि निम्न परिणामहरू प्रस्तुत गरेको छ।<ref name=IRI2017/> *५५% युक्रेनी रूढिवादी *७% धर्मविहिन *१% अन्य धर्मसँग सम्बद्ध *२८% भगवानमा विश्वास गर्ने, तर कुनै पनि धर्मको सम्बन्धित नभएको *५% उत्तर प्राप्त नभएको सन् २०२३ को अप्रिल–मे महिनामा [[अन्तर्राष्ट्रिय रिपब्लिकन इन्स्टिच्युट]]द्वारा गरिएको एक सर्वेक्षणअनुसार, सहरको २७% जनसङ्ख्याले घरमा युक्रेनी भाषा बोल्थे र ६६% ले रुसी भाषा बोल्थे।<ref>{{cite web|url=https://ratinggroup.ua/files/ratinggroup/reg_files/municipal_survey_may_2023_ua_-_final.pdf|title=Municipal Survey 2023|website=ratinggroup.ua|access-date=9 August 2023}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230719164824/https://ratinggroup.ua/files/ratinggroup/reg_files/municipal_survey_may_2023_ua_-_final.pdf |date=19 July 2023 }}</ref> == भूगोल == [[File:Dniepropetrowsk z lotu ptaka.jpg|thumb|निप्रोको एक हवाई दृश्य। निपर नदी, सहरको बायाँ र दायाँ किनाराहरू छ र यहाँ धेरै पुलहरू देख्न सकिन्छ।]] यो सहर मुख्यतया निपर नदीको दुवै किनारमा निर्माण गरिएको छ जुन समारा नदीको सङ्गममा अवस्थित छ। सहरको केन्द्र दाहिने किनारामा निर्माण गरिएको छ जुन निपर उच्चसमस्थलीको भाग हो, जबकि बायाँ किनारा निपरको तल्लो भाग हो। पुरानो सहर एक पहाडको माथि अवस्थित छ जुन दक्षिणमा नदीको मार्ग परिवर्तनको परिणामस्वरूप बनेको छ। == जलवायु == [[कोपेन हावापानी वर्गीकरण]] प्रणाली अन्तर्गत, निप्रोमा आर्द्र महाद्वीपीय जलवायु छ।<ref name=Peel>{{cite journal |author1=Peel, M. C. |author2=Finlayson B. L. |author3=McMahon, T. A. |year=2007 |title=Updated world map of the Köppen−Geiger climate classification |journal=Hydrol. Earth Syst. Sci. |volume=11 |issue=5 |pages=1633–1644 |doi=10.5194/hess-11-1633-2007 |bibcode=2007HESS...11.1633P |url=http://www.hydrol-earth-syst-sci.net/11/1633/2007/hess-11-1633-2007.pdf |issn=1027-5606 |access-date=22 February 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120203170339/http://www.hydrol-earth-syst-sci.net/11/1633/2007/hess-11-1633-2007.pdf |archive-date=3 February 2012 |url-status=live |doi-access=free }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120203170339/http://www.hydrol-earth-syst-sci.net/11/1633/2007/hess-11-1633-2007.pdf |date=3 February 2012 }}</ref> सहरको तल्लो उचाईमा भन्दा पहाडमा हिमपात बढी हुने गरेको छ। सहरमा चार अलग-अलग मौसमहरू छन् जसमा चिसो, धेरै जाडो; गर्मी; र दुई अपेक्षाकृत ओसिलो सङ्क्रमण अवधिहरू पर्दछन्।<ref>See also: [http://www.klimadiagramme.de/Europa/dnepropetrovsk.html klimadiagramme.de] – Climate in Dnipropetrovsk URL accessed on 20 March 2007</ref> गर्मीको समयमा, निप्रो तातो हुन्छ (जुलाईमा औसत दिनको तापमान २४ देखि २८ डिग्री सेल्सियस (७५ देखि ८२ डिग्री फारेनहाइट) हुन्छ। जाडो त्यति चिसो हुँदैन (जनवरीमा औसत दिनको तापक्रम माइनस ४ देखि ० डिग्री सेल्सियस (२५ देखि ३२ डिग्री फारेनहाइट) हुन्छ, तर हिउँ नपर्दा र हावा तीव्र गतिमा चल्दा अत्यन्तै चिसो महसुस हुन्छ। हिउँ र वर्षाको मिश्रण सामान्यतया डिसेम्बरमा हुन्छ।<ref>{{cite web |url=http://www.globalbioclimatics.org/form/maps.htm |title=Bioclimatic & Biogeographic Maps of Europe |last=Rivas-Martínez |first=Salvador |year=2004 |publisher=University of León |access-date=1 May 2017 |archive-date=17 May 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170517211604/http://www.globalbioclimatics.org/form/maps.htm |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170517211604/http://www.globalbioclimatics.org/form/maps.htm |date=17 May 2017 }}</ref> तथापि, सहर भएको औद्योगिक उत्सर्जनबाट हावाको महत्त्वपूर्ण प्रदूषणको अनुभव हुन्छ।<ref name=mfa270>{{cite web |url=http://www.mfa.gov.ua/mfa/en/270.htm |title=Ministry of Foreign Affairs of Ukraine – Population |publisher=Mfa.gov.ua |access-date=28 November 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121012010700/http://www.mfa.gov.ua/mfa/en/270.htm |archive-date=12 October 2012}}</ref> निप्रो र दोनेतेस्क "अत्यधिक प्रदूषित हावा र पानी" र कथित रूपमा "विनाशग्रस्त परिदृश्यको विशाल क्षेत्रहरू"लाई कसै-कसैले वातावरणीय सङ्कटको रूपमा लिन्छन्। यद्यपि ठ्याक्कै कहाँ निप्रोपेत्रोभस्कमा यी क्षेत्रहरू फेला पर्न सक्छन् भनेर उल्लेख गरिएको छैन।<ref name=Mongabay>[http://www.mongabay.com/reference/country_studies/russia/GEOGRAPHY.html www.mongabay.com Russia – Geography] states: "Since 1990 Russian experts have added to the list the following less spectacular but equally threatening environmental crises: the Dnepropetrovsk-Donets and Kuznets coal-mining and metallurgical centres, which have severely polluted air and water and vast areas of decimated landscape;..."</ref> {{Weather box|location=निप्रो (सन् १९९१–२०२०, उग्र सन् १९४८–हाल) | metric first = y | single line = Yes | Jan record high C = 12.3 | Feb record high C = 17.5 | Mar record high C = 24.1 | Apr record high C = 31.8 | May record high C = 36.1 | Jun record high C = 37.8 | Jul record high C = 39.8 | Aug record high C = 40.9 | Sep record high C = 36.5 | Oct record high C = 32.6 | Nov record high C = 20.6 | Dec record high C = 13.7 | year record high C = 40.9 | Jan high C = -0.9 | Feb high C = 0.6 | Mar high C = 7.1 | Apr high C = 16.0 | May high C = 22.7 | Jun high C = 26.6 | Jul high C = 29.1 | Aug high C = 28.7 | Sep high C = 22.4 | Oct high C = 14.4 | Nov high C = 5.8 | Dec high C = 0.6 | year high C = 14.4 | Jan mean C = -3.6 | Feb mean C = -2.8 | Mar mean C = 2.5 | Apr mean C = 10.3 | May mean C = 16.5 | Jun mean C = 20.5 | Jul mean C = 22.7 | Aug mean C = 22.1 | Sep mean C = 16.2 | Oct mean C = 9.2 | Nov mean C = 2.6 | Dec mean C = -1.9 | year mean C = 9.5 | Jan low C = -6.1 | Feb low C = -5.8 | Mar low C = -1.2 | Apr low C = 5.1 | May low C = 10.9 | Jun low C = 15.1 | Jul low C = 17.1 | Aug low C = 16.3 | Sep low C = 11.0 | Oct low C = 5.2 | Nov low C = -0.1 | Dec low C = -4.2 | year low C = 5.3 | Jan record low C = -30.0 | Feb record low C = -27.8 | Mar record low C = -19.2 | Apr record low C = -8.2 | May record low C = -2.4 | Jun record low C = 3.9 | Jul record low C = 5.9 | Aug record low C = 3.9 | Sep record low C = -3.0 | Oct record low C = -8.0 | Nov record low C = -17.9 | Dec record low C = -27.8 | year record low C = -30.0 | precipitation colour = green | Jan precipitation mm = 50 | Feb precipitation mm = 43 | Mar precipitation mm = 51 | Apr precipitation mm = 39 | May precipitation mm = 51 | Jun precipitation mm = 64 | Jul precipitation mm = 55 | Aug precipitation mm = 45 | Sep precipitation mm = 42 | Oct precipitation mm = 39 | Nov precipitation mm = 44 | Dec precipitation mm = 46 | year precipitation mm = 569 | Jan snow depth cm = 7 | Feb snow depth cm = 10 | Mar snow depth cm = 5 | Apr snow depth cm = 0 | May snow depth cm = 0 | Jun snow depth cm = 0 | Jul snow depth cm = 0 | Aug snow depth cm = 0 | Sep snow depth cm = 0 | Oct snow depth cm = 0 | Nov snow depth cm = 1 | Dec snow depth cm = 4 | year snow depth cm = 10 | Jan humidity = 88.5 | Feb humidity = 84.7 | Mar humidity = 77.2 | Apr humidity = 64.6 | May humidity = 63.2 | Jun humidity = 64.8 | Jul humidity = 63.6 | Aug humidity = 60.5 | Sep humidity = 67.3 | Oct humidity = 77.1 | Nov humidity = 85.5 | Dec humidity = 88.8 | year humidity = 73.8 | Jan rain days = 9 | Feb rain days = 8 | Mar rain days = 11 | Apr rain days = 13 | May rain days = 13 | Jun rain days = 13 | Jul rain days = 12 | Aug rain days = 9 | Sep rain days = 10 | Oct rain days = 11 | Nov rain days = 12 | Dec rain days = 11 | year rain days = 132 | Jan snow days = 16 | Feb snow days = 15 | Mar snow days = 9 | Apr snow days = 1 | May snow days = 0 | Jun snow days = 0 | Jul snow days = 0 | Aug snow days = 0 | Sep snow days = 0 | Oct snow days = 1 | Nov snow days = 7 | Dec snow days = 15 | year snow days = 64 | Jan sun = 50 | Feb sun = 74 | Mar sun = 132 | Apr sun = 196 | May sun = 266 | Jun sun = 281 | Jul sun = 310 | Aug sun = 285 | Sep sun = 211 | Oct sun = 142 | Nov sun = 62 | Dec sun = 37 | year sun = 2046 |source 1=Pogoda.ru.net<ref name="pogoda">{{cite web |archive-url=https://web.archive.org/web/20191213143459/http://www.pogodaiklimat.ru/climate/34504.htm |archive-date=13 December 2019 |url=http://www.pogodaiklimat.ru/climate/34504.htm |title=Климат Днепра (Climate of Dnipro) |publisher=Pogoda.ru.net |access-date=8 November 2021 |language=ru |date=2016}}</ref> |source 2=[[राष्ट्रिय महासागरीय र वायुमण्डलीय प्रशासन]] (आर्द्रता र सूर्य सन् १९९१–२०२०)<ref name=NOAA>{{cite web |archive-url=https://web.archive.org/web/20250419123857/https://www.ncei.noaa.gov/data/oceans/archive/arc0216/0253808/6.6/data/0-data/Region-6-WMO-Normals-9120/Ukraine/CSV/Dnipro_34504.csv |archive-date=19 April 2025 |url=https://www.nodc.noaa.gov/archive/arc0216/0253808/2.2/data/0-data/Region-2-WMO-Normals-9120/Ukraine/XLS/DNIPRO_34504.csv |title=Dnipro Climate Normals 1991–2020 |work=World Meteorological Organization Climatological Standard Normals (1991–2020) |publisher=[[National Oceanic and Atmospheric Administration]] |format=CSV |access-date=19 April 2025 }}{{Dead link|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> }} == सहरी परिदृश्य == [[File:Stalinist Architecture Dnipropetrovsk.jpg|thumb|250px|दमित्रो याभोर्नितस्की नाकामा स्टालिनवादी वास्तुकला]] निप्रो मुख्यतया १० लाख जनसङ्ख्या भएको औद्योगिक सहर हो। यो विगत केही शताब्दीहरूमा एक ठुलो सहरी केन्द्रको रूपमा विकसित भएको छ र हाल [[किभ]], [[खार्किभ]] र [[ओदेसा]] पछि [[युक्रेन]]को चौथो सबैभन्दा ठुलो सहर बनेको छ।<ref>{{cite web |url=http://www.dnepr.com/main/sport_and_culture_dp/7847-ot-stalinskogo-ampira-do-brezhnevskogo-minimalizma.html |title=От "сталинского ампира" до "брежневского минимализма" " www.DNEPR.com – Главный портал города Днепропетровска |publisher=DNEPR.com |date=7 October 2011 |access-date=12 March 2013}}</ref> [[स्टालिनवाद|स्टालिनवादी]] वास्तुकला (स्मारकीय सोभियत शास्त्रीयतावाद) सहरको केन्द्रमा हावी छ। यसको स्थापना पछि तुरुन्तै येकाटेरिनोस्लाभले निपर नदीको दाहिने किनारामा विशेष रूपमा विकास गर्न थालेका थिए। सुरुमा यो सहर सन् १८३५ मा सम्पन्न भएको ट्रान्सफिगरेसन गिर्जाघरद्वारा प्रदान गरिएको केन्द्रीय बिन्दुबाट क्रमिक रूपमा विकसित भएको थियो। ईंटा र ढुङ्गा निर्माणको नवशास्त्रीयतावादी संरचनाहरूलाई प्राथमिकता दिइएको थियो र सहरले युगको एक विशिष्ट युरोपेली सहरको उपस्थिति लिन थालेको थियो। यी मध्ये धेरै भवनहरू सहरको पुरानो सोबोर्नी जिल्लामा राखिएको छ।<ref>{{cite web |url=http://gorod.dp.ua/history/article_ru.php?article=52 |title=История Днепропетровска и Приднепровья |publisher=Gorod.dp.ua |access-date=12 March 2013}}</ref> एक पटक येकातेरिनोस्लाभ [[सोभियत सङ्घ]] (आधिकारिक रूपमा सन् १९२२ मा) को भाग बनेको थियो, र सन् १९२६ मा निप्रोपेत्रोभस्कमा रुपान्तरण गरिएको थियो। [[अक्टोबर क्रान्ति|सन् १९१७ को अक्टोबर क्रान्ति]]पछि माइनिङ इन्स्टिच्युटको अगाडि रहेको क्याथरिन द ग्रेटको स्मारकलाई रुसी प्राज्ञिक मिखाइल लोमोनोसोभले प्रतिस्थापन गरेको थियो।<ref>{{cite web |author=Вт, 12 марта 201307:51 |url=http://gorod.dp.ua/out/attractions/oneplace/?place_id=932 |title=Национальный Горный Университет – Днепропетровск |publisher=Gorod.dp.ua |access-date=12 March 2013}}</ref> <gallery mode="packed" caption="वास्तुकला र ऐतिहासिक रूपमा महत्त्वपूर्ण क्षेत्र र निप्रोका स्मारकहरू"> File:Istorichnii myzei Dnipropetrovs'ka.JPG|याभोर्नितस्की ऐतिहासिक सङ्ग्रहालय File:Passage, Dnepropetrovsk.jpg|[[स्टालिनवादी वास्तुकला]] निप्रोको किनमेल र मनोरञ्जन केन्द्रको उत्तर-आधुनिकतावादसँग मिश्रण गर्दछ।<ref>{{cite web |url=http://akselrod-estate.com/project-passag |title=Торговый комплекс "Пассаж" |publisher=Akselrod-estate.com |access-date=12 March 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130729143203/http://akselrod-estate.com/project-passag |archive-date=29 July 2013}}</ref> File:Будинок Громадського зібрання 1.jpg|निप्रोको एक भवन </gallery> {{wide image|Вид на місто зі сторони Південного мосту.jpg|1000px|सहरको एक परिदृश्य}} {{wide image|Вид на ділову частину міста .jpg|1000px|सहरको एक परिदृश्य}} {{wide image|Панорама міста.jpg|1000px|सहरको एक परिदृश्य}} == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == {{Collier's poster|Ekaterinoslav|निप्रो}} * {{Cite EB1911|wstitle= निप्रो (सहर) |volume= ९ | page = १३९}} * {{Cite EB1911|wstitle= निप्रो (सरकार) |volume= ९ | page = १३९}} *{{cite web |url=https://dp.locator.ua/?l=en |title=निप्रो सहरको नक्सा |language=}} *{{cite web |url=http://gorod.dp.ua/eng/ |title=निप्रो सहरमा स्वागत् छ!}} *{{cite web |url=https://vn.com.ua/ua/catalog/dnepropetrovskaya-oblast/dnepr|title=निप्रोको सबै आवासीय परिसरहरूको सबैभन्दा पूर्ण जानकारी|language=uk}} *{{cite web |url=http://dnepr.info |title=निप्रोको जानकारी पोर्टल|language=uk}} {{Geographic location |Centre={{flagicon image|Флаг Днепропетровска 2.png}} निप्रो |North={{flagicon image|Dnepropetrovskiy rayon prapor.png}} [[निप्रो रायोन]] |Northeast= |East={{flagicon image|Dnepropetrovskiy rayon prapor.png}} [[निप्रो रायोन]] |Southeast= |South={{flagicon image|Dnepropetrovskiy rayon prapor.png}} [[निप्रो रायोन]] |Southwest= |West={{flagicon image|Flag of Dniprodzerzhynsk.svg}} [[कामिआन्स्के]] |Northwest={{flagicon image|Petrikivskiy_rayon_prapor.png}} [[पेत्रोकिभ्का रायोन]] }} [[श्रेणी:निप्रो| ]] [[श्रेणी:युक्रेनी सहरहरू]] [[श्रेणी:युक्रेनका ओब्लास्त केन्द्रहरू]] 220pygatjqnoz3axb7h6n24yb123tem 0 148791 1370568 1343785 2026-08-20T11:22:55Z Bishaldev100 28807 1370568 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Banded_iron_formation.png|अङ्गुठाकार|फलाम धाउ ]] [[चित्र:Anglesite-Galena-249200.jpg|अङ्गुठाकार|सिसाको धाउ (आकारः ४.८ × ४ × ३ सेमी) &nbsp;&nbsp;]] '''धाउ''' प्राकृतिक [[चट्टान]] वा थिग्रो हो जसमा एक वा एकभन्दा बढी मूल्यवान [[खनिज]] हुन्छन्, सामान्यतया [[धातु|धातुहरू]] स्तरभन्दा बढी मात्रामा केन्द्रित भएर पाइन्छन्, र जसलाई [[खानी]] गरेर निकाल्न तथा प्रशोधन गर्न आर्थिक रूपमा सम्भव हुन्छ।<ref>{{Cite journal |last=Jenkin |first=Gawen R. T. |last2=Lusty |first2=Paul A. J. |last3=McDonald |first3=Iain |last4=Smith |first4=Martin P. |last5=Boyce |first5=Adrian J. |last6=Wilkinson |first6=Jamie J. |date=2015-01 |title=Ore deposits in an evolving Earth: an introduction |url=https://www.lyellcollection.org/doi/10.1144/SP393.14 |journal=Geological Society, London, Special Publications |language=en |volume=393 |issue=1 |pages=1–8 |doi=10.1144/SP393.14 |issn=0305-8719}}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:खनिज पदार्थ]] {{ठुटो}} nv0obwwzap3r5084vjkgirnir51zoso 0 151332 1370474 2026-08-19T12:06:47Z Bishaldev100 28807 "[[:en:Special:Redirect/revision/1366572848|Nagdhunga tunnel]]"पृष्ठलाई अनुवाद गरि सृजना गरियो 1370474 wikitext text/x-wiki {{Infobox tunnel|name=Nagdhunga tunnel|length={{convert|2.68|km}}|lanes=Two (one in each direction)|route=[[File:NPL NH41.svg|45px|link=|alt=C2]] [[Tribhuvan Highway|NH 41]]|location=[[Bagmati Province]], [[Nepal]]|image=Nagdhunga tunnel.jpg|traffic=Automotive|status={{green|Active}}|operator=Yusin-ART JV<ref>{{cite web|url=https://kathmandupost.com/national/2026/04/30/china-nepal-joint-venture-to-manage-nagdhunga-tunnel|website=The Kathmandu Post |date=Apr 30, 2026 |title=China-Nepal joint venture to manage Nagdhunga tunnel|url-status=live}}</ref>|owner=[[Department of Roads (Nepal)|Department of Roads]], [[Government of Nepal]]}}'''नागढुङ्गा सुरुङ''' [[धादिङ जिल्ला]]को सिस्नेखोला र काठमाडौंको नागढुङ्गा जोड्ने २.६८ किलोमिटर लामो (१.६७ माइल) राजमार्ग सुरुङ हो। यो सुरुङ [[त्रिभुवन राजमार्ग]]को एक भाग हो। यो नेपालको पहिलो आधुनिक सडक सुरुङ हो। सुरुङको उचाइ ८.३ मिटर छ र चौडाइ ९.५ मिटर छ। [[चित्र:Nagdhunga_Tunnel.png|अङ्गुठाकार|373x373पिक्सेल|निर्माणाधीन नागधुङ्गा टनेल (जुलाई 2021) ]] == निर्माण == यस परियोजनाको ठेकेदार हजामा अन्डो कर्पोरेसन थियो। प्रधानमन्त्री [[खड्गप्रसाद ओली|केपी शर्मा ओली]] 22 अक्टोबर 2019 मा शिलान्यास गरी परियोजनाको निर्माण कार्यको उद्घाटन गरेका थिए। सुरुमा यो परियोजना अप्रिल 2023 सम्ममा सम्पन्न हुने तय गरिएको थियो, तर [[कोभिड-१९ को विश्वव्यापी महामारी|कोभिड-19]], स्थानीय अवरोध र अन्य कारणले गर्दा यो ढिलाइ भएको थियो।<ref>{{Cite web |last=Sen |first=Sandeep |date=2020-12-25 |title=Construction of Nagdhunga tunnel starts |url=https://thehimalayantimes.com/nepal/construction-of-nagdhunga-tunnel-starts |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210117170813/https://thehimalayantimes.com/nepal/construction-of-nagdhunga-tunnel-starts/ |archive-date=2021-01-17 |accessdate=2021-04-26 |work=The Himalayan Times}}</ref> परियोजनाको प्रारम्भिक लागत अनुमान लगभग एनपीआर 22 बिलियन थियो। == उद्घाटन र सञ्चालन == '''नागढुङ्गा''' -सिस्नेखोला सुरुङको औपचारिक उद्घाटन 27 जुलाई 2026 मा भएको थियो। समारोहमा सरकारी अधिकारी, जापान अन्तर्राष्ट्रिय सहयोग एजेन्सी प्रतिनिधिहरू र अन्य आमन्त्रित अतिथिहरू उपस्थित थिए।<ref>{{cite news|url=https://ekantipur.com/news/2026/07/27/en/nagdhunga-sisne-khola-tunnel-being-inaugurated-54-40.html|title=Nagdhunga-Sisne Khola Tunnel being inaugurated|date=27 July 2026|work=Kantipur|access-date=27 July 2026|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.myrepublica.nagariknetwork.com/amp/news/nagdhunga-sisnekhola-tunnel-to-be-inaugurated-today-19-88.html|title=Nagdhunga-Sisnekhola Tunnel to be inaugurated today|date=27 July 2026|work=Republica|access-date=27 July 2026|url-status=live}}</ref> == विशेषता == सुरुङको मुख्य विशेषताहरू निम्नानुसार छन्ः * '''टनेलः''' {{Convert|2.688|km|mi|1|abbr=on}} किमी (1.2 माइल) 2 लेन, कुल टनेल (क्यारेजवेस) चौडाई 9.5 मीटर, ग्रेड 3.5% * निकासी टनेलः 2.5 किमी (1.6 माइल) नियमित अन्तरालहरूमा इन्टरकनेक्सनको साथ मुख्य टनेलको समानान्तर * '''अप्रोच रोडः''' 2.6 किमी, 3.5 मिटर चौडाइको 2 लेन, दुवै छेउमा 2 मिटर काँध * '''ब्रिजः''' 1 ओभरपास र 3 अन्डरपास * फ्लाईओभरः 1 बालम्बु इन्टरचेन्ज * '''टोल सुविधाः''' पश्चिमतर्फ 3 वटा बुथ, प्रत्येकमा 3 वटा लेन र पूर्वतर्फ 2 वटा बुथ, 2 वटा लेन * '''टनेल व्यवस्थापन कार्यालयः''' पश्चिमतर्फको क्षेत्र 390 वर्गमिटर र पूर्वतर्फको 300 वर्गमिटर * '''पूर्व पोर्टलमा डिस्पोजल क्षेत्र विकास,''' * '''प्रसारण लाइनः''' 4 किमी * फाइनल निर्माण लागत-29 अरब रु == पनि हेर्नुहोस् == * नेपालका सुरङहरूको सूची [[श्रेणी:काठमाडौँ]] jdkbgeic1yhsdtrkpoxz7vohy49g64x 1370475 1370474 2026-08-19T12:07:34Z Bishaldev100 28807 /* */ 1370475 wikitext text/x-wiki {{Infobox tunnel |name=Nagdhunga tunnel|length={{convert|2.68|km}} |lanes=Two (one in each direction)|route=[[File:NPL NH41.svg|45px|link=|alt=C2]] [[Tribhuvan Highway|NH 41]]|location=[[Bagmati Province]], [[Nepal]]|image=Nagdhunga tunnel.jpg|traffic=Automotive|status={{green|Active}}|operator=Yusin-ART JV<ref>{{cite web|url=https://kathmandupost.com/national/2026/04/30/china-nepal-joint-venture-to-manage-nagdhunga-tunnel|website=The Kathmandu Post |date=Apr 30, 2026 |title=China-Nepal joint venture to manage Nagdhunga tunnel|url-status=live}}</ref>|owner=[[Department of Roads (Nepal)|Department of Roads]], [[Government of Nepal]]}} '''नागढुङ्गा सुरुङ''' [[धादिङ जिल्ला]]को सिस्नेखोला र काठमाडौंको नागढुङ्गा जोड्ने २.६८ किलोमिटर लामो (१.६७ माइल) राजमार्ग सुरुङ हो। यो सुरुङ [[त्रिभुवन राजमार्ग]]को एक भाग हो। यो नेपालको पहिलो आधुनिक सडक सुरुङ हो। सुरुङको उचाइ ८.३ मिटर छ र चौडाइ ९.५ मिटर छ। [[चित्र:Nagdhunga_Tunnel.png|अङ्गुठाकार|373x373पिक्सेल|निर्माणाधीन नागधुङ्गा टनेल (जुलाई 2021) ]] == निर्माण == यस परियोजनाको ठेकेदार हजामा अन्डो कर्पोरेसन थियो। प्रधानमन्त्री [[खड्गप्रसाद ओली|केपी शर्मा ओली]] 22 अक्टोबर 2019 मा शिलान्यास गरी परियोजनाको निर्माण कार्यको उद्घाटन गरेका थिए। सुरुमा यो परियोजना अप्रिल 2023 सम्ममा सम्पन्न हुने तय गरिएको थियो, तर [[कोभिड-१९ को विश्वव्यापी महामारी|कोभिड-19]], स्थानीय अवरोध र अन्य कारणले गर्दा यो ढिलाइ भएको थियो।<ref>{{Cite web |last=Sen |first=Sandeep |date=2020-12-25 |title=Construction of Nagdhunga tunnel starts |url=https://thehimalayantimes.com/nepal/construction-of-nagdhunga-tunnel-starts |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210117170813/https://thehimalayantimes.com/nepal/construction-of-nagdhunga-tunnel-starts/ |archive-date=2021-01-17 |accessdate=2021-04-26 |work=The Himalayan Times}}</ref> परियोजनाको प्रारम्भिक लागत अनुमान लगभग एनपीआर 22 बिलियन थियो। == उद्घाटन र सञ्चालन == '''नागढुङ्गा''' -सिस्नेखोला सुरुङको औपचारिक उद्घाटन 27 जुलाई 2026 मा भएको थियो। समारोहमा सरकारी अधिकारी, जापान अन्तर्राष्ट्रिय सहयोग एजेन्सी प्रतिनिधिहरू र अन्य आमन्त्रित अतिथिहरू उपस्थित थिए।<ref>{{cite news|url=https://ekantipur.com/news/2026/07/27/en/nagdhunga-sisne-khola-tunnel-being-inaugurated-54-40.html|title=Nagdhunga-Sisne Khola Tunnel being inaugurated|date=27 July 2026|work=Kantipur|access-date=27 July 2026|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.myrepublica.nagariknetwork.com/amp/news/nagdhunga-sisnekhola-tunnel-to-be-inaugurated-today-19-88.html|title=Nagdhunga-Sisnekhola Tunnel to be inaugurated today|date=27 July 2026|work=Republica|access-date=27 July 2026|url-status=live}}</ref> == विशेषता == सुरुङको मुख्य विशेषताहरू निम्नानुसार छन्ः * '''टनेलः''' {{Convert|2.688|km|mi|1|abbr=on}} किमी (1.2 माइल) 2 लेन, कुल टनेल (क्यारेजवेस) चौडाई 9.5 मीटर, ग्रेड 3.5% * निकासी टनेलः 2.5 किमी (1.6 माइल) नियमित अन्तरालहरूमा इन्टरकनेक्सनको साथ मुख्य टनेलको समानान्तर * '''अप्रोच रोडः''' 2.6 किमी, 3.5 मिटर चौडाइको 2 लेन, दुवै छेउमा 2 मिटर काँध * '''ब्रिजः''' 1 ओभरपास र 3 अन्डरपास * फ्लाईओभरः 1 बालम्बु इन्टरचेन्ज * '''टोल सुविधाः''' पश्चिमतर्फ 3 वटा बुथ, प्रत्येकमा 3 वटा लेन र पूर्वतर्फ 2 वटा बुथ, 2 वटा लेन * '''टनेल व्यवस्थापन कार्यालयः''' पश्चिमतर्फको क्षेत्र 390 वर्गमिटर र पूर्वतर्फको 300 वर्गमिटर * '''पूर्व पोर्टलमा डिस्पोजल क्षेत्र विकास,''' * '''प्रसारण लाइनः''' 4 किमी * फाइनल निर्माण लागत-29 अरब रु == पनि हेर्नुहोस् == * नेपालका सुरङहरूको सूची [[श्रेणी:काठमाडौँ]] kgmisq2wsp52smdq5pb2fw6y7813tzm 1370476 1370475 2026-08-19T12:08:06Z Bishaldev100 28807 1370476 wikitext text/x-wiki {{Infobox tunnel |name=Nagdhunga tunnel|length={{convert|2.68|km}} |lanes=Two (one in each direction)|route=[[File:NPL NH41.svg|45px|link=|alt=C2]] [[Tribhuvan Highway|NH 41]]|location=[[Bagmati Province]], [[Nepal]]|image=Nagdhunga tunnel.jpg|traffic=Automotive|status={{green|Active}}|operator=Yusin-ART JV<ref>{{cite web|url=https://kathmandupost.com/national/2026/04/30/china-nepal-joint-venture-to-manage-nagdhunga-tunnel|website=The Kathmandu Post |date=Apr 30, 2026 |title=China-Nepal joint venture to manage Nagdhunga tunnel|url-status=live}}</ref>|owner=[[Department of Roads (Nepal)|Department of Roads]], [[Government of Nepal]]}} '''नागढुङ्गा सुरुङ''' [[धादिङ जिल्ला]]को सिस्नेखोला र काठमाडौंको नागढुङ्गा जोड्ने २.६८ किलोमिटर लामो (१.६७ माइल) राजमार्ग सुरुङ हो। यो सुरुङ [[त्रिभुवन राजमार्ग]]को एक भाग हो। यो नेपालको पहिलो आधुनिक सडक सुरुङ हो। सुरुङको उचाइ ८.३ मिटर छ र चौडाइ ९.५ मिटर छ। [[चित्र:Nagdhunga_Tunnel.png|अङ्गुठाकार|373x373पिक्सेल|निर्माणाधीन नागधुङ्गा टनेल (जुलाई 2021) ]] == निर्माण == यस परियोजनाको ठेकेदार हजामा अन्डो कर्पोरेसन थियो। प्रधानमन्त्री [[खड्गप्रसाद ओली|केपी शर्मा ओली]] 22 अक्टोबर 2019 मा शिलान्यास गरी परियोजनाको निर्माण कार्यको उद्घाटन गरेका थिए। सुरुमा यो परियोजना अप्रिल 2023 सम्ममा सम्पन्न हुने तय गरिएको थियो, तर [[कोभिड-१९ को विश्वव्यापी महामारी|कोभिड-19]], स्थानीय अवरोध र अन्य कारणले गर्दा यो ढिलाइ भएको थियो।<ref>{{Cite web |last=Sen |first=Sandeep |date=2020-12-25 |title=Construction of Nagdhunga tunnel starts |url=https://thehimalayantimes.com/nepal/construction-of-nagdhunga-tunnel-starts |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210117170813/https://thehimalayantimes.com/nepal/construction-of-nagdhunga-tunnel-starts/ |archive-date=2021-01-17 |accessdate=2021-04-26 |work=The Himalayan Times}}</ref> परियोजनाको प्रारम्भिक लागत अनुमान लगभग एनपीआर 22 बिलियन थियो। == उद्घाटन र सञ्चालन == '''नागढुङ्गा''' -सिस्नेखोला सुरुङको औपचारिक उद्घाटन २०२६ जुलाई २७ मा भएको थियो। समारोहमा सरकारी अधिकारी, जापान अन्तर्राष्ट्रिय सहयोग एजेन्सी प्रतिनिधिहरू र अन्य आमन्त्रित अतिथिहरू उपस्थित थिए।<ref>{{cite news|url=https://ekantipur.com/news/2026/07/27/en/nagdhunga-sisne-khola-tunnel-being-inaugurated-54-40.html|title=Nagdhunga-Sisne Khola Tunnel being inaugurated|date=27 July 2026|work=Kantipur|access-date=27 July 2026|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.myrepublica.nagariknetwork.com/amp/news/nagdhunga-sisnekhola-tunnel-to-be-inaugurated-today-19-88.html|title=Nagdhunga-Sisnekhola Tunnel to be inaugurated today|date=27 July 2026|work=Republica|access-date=27 July 2026|url-status=live}}</ref> == विशेषता == सुरुङको मुख्य विशेषताहरू निम्नानुसार छन्ः * '''टनेलः''' {{Convert|2.688|km|mi|1|abbr=on}} किमी (1.2 माइल) 2 लेन, कुल टनेल (क्यारेजवेस) चौडाई 9.5 मीटर, ग्रेड 3.5% * निकासी टनेलः 2.5 किमी (1.6 माइल) नियमित अन्तरालहरूमा इन्टरकनेक्सनको साथ मुख्य टनेलको समानान्तर * '''अप्रोच रोडः''' 2.6 किमी, 3.5 मिटर चौडाइको 2 लेन, दुवै छेउमा 2 मिटर काँध * '''ब्रिजः''' 1 ओभरपास र 3 अन्डरपास * फ्लाईओभरः 1 बालम्बु इन्टरचेन्ज * '''टोल सुविधाः''' पश्चिमतर्फ 3 वटा बुथ, प्रत्येकमा 3 वटा लेन र पूर्वतर्फ 2 वटा बुथ, 2 वटा लेन * '''टनेल व्यवस्थापन कार्यालयः''' पश्चिमतर्फको क्षेत्र 390 वर्गमिटर र पूर्वतर्फको 300 वर्गमिटर * '''पूर्व पोर्टलमा डिस्पोजल क्षेत्र विकास,''' * '''प्रसारण लाइनः''' 4 किमी * फाइनल निर्माण लागत-29 अरब रु == पनि हेर्नुहोस् == * नेपालका सुरङहरूको सूची [[श्रेणी:काठमाडौँ]] s524vc9z4yzf5ggv5jugtynrrv4w947 1370477 1370476 2026-08-19T12:09:12Z Bishaldev100 28807 /* निर्माण */ 1370477 wikitext text/x-wiki {{Infobox tunnel |name=Nagdhunga tunnel|length={{convert|2.68|km}} |lanes=Two (one in each direction)|route=[[File:NPL NH41.svg|45px|link=|alt=C2]] [[Tribhuvan Highway|NH 41]]|location=[[Bagmati Province]], [[Nepal]]|image=Nagdhunga tunnel.jpg|traffic=Automotive|status={{green|Active}}|operator=Yusin-ART JV<ref>{{cite web|url=https://kathmandupost.com/national/2026/04/30/china-nepal-joint-venture-to-manage-nagdhunga-tunnel|website=The Kathmandu Post |date=Apr 30, 2026 |title=China-Nepal joint venture to manage Nagdhunga tunnel|url-status=live}}</ref>|owner=[[Department of Roads (Nepal)|Department of Roads]], [[Government of Nepal]]}} '''नागढुङ्गा सुरुङ''' [[धादिङ जिल्ला]]को सिस्नेखोला र काठमाडौंको नागढुङ्गा जोड्ने २.६८ किलोमिटर लामो (१.६७ माइल) राजमार्ग सुरुङ हो। यो सुरुङ [[त्रिभुवन राजमार्ग]]को एक भाग हो। यो नेपालको पहिलो आधुनिक सडक सुरुङ हो। सुरुङको उचाइ ८.३ मिटर छ र चौडाइ ९.५ मिटर छ। [[चित्र:Nagdhunga_Tunnel.png|अङ्गुठाकार|373x373पिक्सेल|निर्माणाधीन नागधुङ्गा टनेल (जुलाई 2021) ]] == निर्माण == यस परियोजनाको ठेकेदार हजामा अन्डो कर्पोरेसन थियो। प्रधानमन्त्री [[खड्गप्रसाद ओली|केपी शर्मा ओली]] २०१९ अक्टोबर २२ मा शिलान्यास गरी परियोजनाको निर्माण कार्यको उद्घाटन गरेका थिए। सुरुमा यो परियोजना अप्रिल २०२३ सम्ममा सम्पन्न हुने तय गरिएको थियो, तर [[कोभिड-१९ को विश्वव्यापी महामारी|कोभिड-१९]], स्थानीय अवरोध र अन्य कारणले गर्दा यो ढिलाइ भएको थियो।<ref>{{Cite web |last=Sen |first=Sandeep |date=2020-12-25 |title=Construction of Nagdhunga tunnel starts |url=https://thehimalayantimes.com/nepal/construction-of-nagdhunga-tunnel-starts |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210117170813/https://thehimalayantimes.com/nepal/construction-of-nagdhunga-tunnel-starts/ |archive-date=2021-01-17 |accessdate=2021-04-26 |work=The Himalayan Times}}</ref> परियोजनाको प्रारम्भिक लागत अनुमान लगभग रु. २२ अर्ब थियो। == उद्घाटन र सञ्चालन == '''नागढुङ्गा''' -सिस्नेखोला सुरुङको औपचारिक उद्घाटन २०२६ जुलाई २७ मा भएको थियो। समारोहमा सरकारी अधिकारी, जापान अन्तर्राष्ट्रिय सहयोग एजेन्सी प्रतिनिधिहरू र अन्य आमन्त्रित अतिथिहरू उपस्थित थिए।<ref>{{cite news|url=https://ekantipur.com/news/2026/07/27/en/nagdhunga-sisne-khola-tunnel-being-inaugurated-54-40.html|title=Nagdhunga-Sisne Khola Tunnel being inaugurated|date=27 July 2026|work=Kantipur|access-date=27 July 2026|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.myrepublica.nagariknetwork.com/amp/news/nagdhunga-sisnekhola-tunnel-to-be-inaugurated-today-19-88.html|title=Nagdhunga-Sisnekhola Tunnel to be inaugurated today|date=27 July 2026|work=Republica|access-date=27 July 2026|url-status=live}}</ref> == विशेषता == सुरुङको मुख्य विशेषताहरू निम्नानुसार छन्ः * '''टनेलः''' {{Convert|2.688|km|mi|1|abbr=on}} किमी (1.2 माइल) 2 लेन, कुल टनेल (क्यारेजवेस) चौडाई 9.5 मीटर, ग्रेड 3.5% * निकासी टनेलः 2.5 किमी (1.6 माइल) नियमित अन्तरालहरूमा इन्टरकनेक्सनको साथ मुख्य टनेलको समानान्तर * '''अप्रोच रोडः''' 2.6 किमी, 3.5 मिटर चौडाइको 2 लेन, दुवै छेउमा 2 मिटर काँध * '''ब्रिजः''' 1 ओभरपास र 3 अन्डरपास * फ्लाईओभरः 1 बालम्बु इन्टरचेन्ज * '''टोल सुविधाः''' पश्चिमतर्फ 3 वटा बुथ, प्रत्येकमा 3 वटा लेन र पूर्वतर्फ 2 वटा बुथ, 2 वटा लेन * '''टनेल व्यवस्थापन कार्यालयः''' पश्चिमतर्फको क्षेत्र 390 वर्गमिटर र पूर्वतर्फको 300 वर्गमिटर * '''पूर्व पोर्टलमा डिस्पोजल क्षेत्र विकास,''' * '''प्रसारण लाइनः''' 4 किमी * फाइनल निर्माण लागत-29 अरब रु == पनि हेर्नुहोस् == * नेपालका सुरङहरूको सूची [[श्रेणी:काठमाडौँ]] opll1x36yq11da5qoqcxv8r9qvbba00 1370478 1370477 2026-08-19T12:11:05Z Bishaldev100 28807 /* विशेषता */ 1370478 wikitext text/x-wiki {{Infobox tunnel |name=Nagdhunga tunnel|length={{convert|2.68|km}} |lanes=Two (one in each direction)|route=[[File:NPL NH41.svg|45px|link=|alt=C2]] [[Tribhuvan Highway|NH 41]]|location=[[Bagmati Province]], [[Nepal]]|image=Nagdhunga tunnel.jpg|traffic=Automotive|status={{green|Active}}|operator=Yusin-ART JV<ref>{{cite web|url=https://kathmandupost.com/national/2026/04/30/china-nepal-joint-venture-to-manage-nagdhunga-tunnel|website=The Kathmandu Post |date=Apr 30, 2026 |title=China-Nepal joint venture to manage Nagdhunga tunnel|url-status=live}}</ref>|owner=[[Department of Roads (Nepal)|Department of Roads]], [[Government of Nepal]]}} '''नागढुङ्गा सुरुङ''' [[धादिङ जिल्ला]]को सिस्नेखोला र काठमाडौंको नागढुङ्गा जोड्ने २.६८ किलोमिटर लामो (१.६७ माइल) राजमार्ग सुरुङ हो। यो सुरुङ [[त्रिभुवन राजमार्ग]]को एक भाग हो। यो नेपालको पहिलो आधुनिक सडक सुरुङ हो। सुरुङको उचाइ ८.३ मिटर छ र चौडाइ ९.५ मिटर छ। [[चित्र:Nagdhunga_Tunnel.png|अङ्गुठाकार|373x373पिक्सेल|निर्माणाधीन नागधुङ्गा टनेल (जुलाई 2021) ]] == निर्माण == यस परियोजनाको ठेकेदार हजामा अन्डो कर्पोरेसन थियो। प्रधानमन्त्री [[खड्गप्रसाद ओली|केपी शर्मा ओली]] २०१९ अक्टोबर २२ मा शिलान्यास गरी परियोजनाको निर्माण कार्यको उद्घाटन गरेका थिए। सुरुमा यो परियोजना अप्रिल २०२३ सम्ममा सम्पन्न हुने तय गरिएको थियो, तर [[कोभिड-१९ को विश्वव्यापी महामारी|कोभिड-१९]], स्थानीय अवरोध र अन्य कारणले गर्दा यो ढिलाइ भएको थियो।<ref>{{Cite web |last=Sen |first=Sandeep |date=2020-12-25 |title=Construction of Nagdhunga tunnel starts |url=https://thehimalayantimes.com/nepal/construction-of-nagdhunga-tunnel-starts |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210117170813/https://thehimalayantimes.com/nepal/construction-of-nagdhunga-tunnel-starts/ |archive-date=2021-01-17 |accessdate=2021-04-26 |work=The Himalayan Times}}</ref> परियोजनाको प्रारम्भिक लागत अनुमान लगभग रु. २२ अर्ब थियो। == उद्घाटन र सञ्चालन == '''नागढुङ्गा''' -सिस्नेखोला सुरुङको औपचारिक उद्घाटन २०२६ जुलाई २७ मा भएको थियो। समारोहमा सरकारी अधिकारी, जापान अन्तर्राष्ट्रिय सहयोग एजेन्सी प्रतिनिधिहरू र अन्य आमन्त्रित अतिथिहरू उपस्थित थिए।<ref>{{cite news|url=https://ekantipur.com/news/2026/07/27/en/nagdhunga-sisne-khola-tunnel-being-inaugurated-54-40.html|title=Nagdhunga-Sisne Khola Tunnel being inaugurated|date=27 July 2026|work=Kantipur|access-date=27 July 2026|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.myrepublica.nagariknetwork.com/amp/news/nagdhunga-sisnekhola-tunnel-to-be-inaugurated-today-19-88.html|title=Nagdhunga-Sisnekhola Tunnel to be inaugurated today|date=27 July 2026|work=Republica|access-date=27 July 2026|url-status=live}}</ref> == विशेषता == सुरुङको मुख्य विशेषताहरू निम्नानुसार छन्ः * '''टनेलः''' {{Convert|2.688|km|mi|1|abbr=on}} किमी (1.2 माइल) २ लेन, कुल टनेल (क्यारेजवेस) चौडाई ९.५ मीटर, ग्रेड ३.५% * निकासी टनेलः २.५ किमी (१.६ माइल) नियमित अन्तरालहरूमा इन्टरकनेक्सनको साथ मुख्य टनेलको समानान्तर * '''अप्रोच रोडः''' २.६ किमी, ३.५ मिटर चौडाइको २ लेन, दुवै छेउमा २ मिटर काँध * '''ब्रिजः''' १ ओभरपास र ३ अन्डरपास * फ्लाईओभरः १ बालम्बु इन्टरचेन्ज * '''टोल सुविधाः''' पश्चिमतर्फ ३ वटा बुथ, प्रत्येकमा ३ वटा लेन र पूर्वतर्फ २ वटा बुथ, २ वटा लेन * '''टनेल व्यवस्थापन कार्यालयः''' पश्चिमतर्फको क्षेत्र ३९० वर्गमिटर र पूर्वतर्फको ३०० वर्गमिटर * '''पूर्व पोर्टलमा डिस्पोजल क्षेत्र विकास,''' * '''प्रसारण लाइनः''' ४ किमी * अन्तिम निर्माण लागत-रु. २९ अरब == पनि हेर्नुहोस् == * नेपालका सुरङहरूको सूची [[श्रेणी:काठमाडौँ]] i7z1rzvocydj5kkcnb7qbtjxxgoej7d 1370479 1370478 2026-08-19T12:12:08Z Bishaldev100 28807 1370479 wikitext text/x-wiki {{Infobox tunnel |name=Nagdhunga tunnel|length={{convert|2.68|km}} |lanes=Two (one in each direction)|route=[[File:NPL NH41.svg|45px|link=|alt=C2]] [[Tribhuvan Highway|NH 41]]|location=[[Bagmati Province]], [[Nepal]]|image=Nagdhunga tunnel.jpg|traffic=Automotive|status={{green|Active}}|operator=Yusin-ART JV<ref>{{cite web|url=https://kathmandupost.com/national/2026/04/30/china-nepal-joint-venture-to-manage-nagdhunga-tunnel|website=The Kathmandu Post |date=Apr 30, 2026 |title=China-Nepal joint venture to manage Nagdhunga tunnel|url-status=live}}</ref>|owner=[[Department of Roads (Nepal)|Department of Roads]], [[Government of Nepal]]}} '''नागढुङ्गा सुरुङ''' [[धादिङ जिल्ला]]को सिस्नेखोला र काठमाडौंको नागढुङ्गा जोड्ने २.६८ किलोमिटर लामो (१.६७ माइल) राजमार्ग सुरुङ हो। यो सुरुङ [[त्रिभुवन राजमार्ग]]को एक भाग हो। यो नेपालको पहिलो आधुनिक सडक सुरुङ हो। सुरुङको उचाइ ८.३ मिटर छ र चौडाइ ९.५ मिटर छ। [[चित्र:Nagdhunga_Tunnel.png|अङ्गुठाकार|373x373पिक्सेल|निर्माणाधीन नागधुङ्गा टनेल (जुलाई 2021) ]] == निर्माण == यस परियोजनाको ठेकेदार हजामा अन्डो कर्पोरेसन थियो। प्रधानमन्त्री [[खड्गप्रसाद ओली|केपी शर्मा ओली]] २०१९ अक्टोबर २२ मा शिलान्यास गरी परियोजनाको निर्माण कार्यको उद्घाटन गरेका थिए। सुरुमा यो परियोजना अप्रिल २०२३ सम्ममा सम्पन्न हुने तय गरिएको थियो, तर [[कोभिड-१९ को विश्वव्यापी महामारी|कोभिड-१९]], स्थानीय अवरोध र अन्य कारणले गर्दा यो ढिलाइ भएको थियो।<ref>{{Cite web |last=Sen |first=Sandeep |date=2020-12-25 |title=Construction of Nagdhunga tunnel starts |url=https://thehimalayantimes.com/nepal/construction-of-nagdhunga-tunnel-starts |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210117170813/https://thehimalayantimes.com/nepal/construction-of-nagdhunga-tunnel-starts/ |archive-date=2021-01-17 |accessdate=2021-04-26 |work=The Himalayan Times}}</ref> परियोजनाको प्रारम्भिक लागत अनुमान लगभग रु. २२ अर्ब थियो। == उद्घाटन र सञ्चालन == '''नागढुङ्गा''' -सिस्नेखोला सुरुङको औपचारिक उद्घाटन २०२६ जुलाई २७ मा भएको थियो। समारोहमा सरकारी अधिकारी, जापान अन्तर्राष्ट्रिय सहयोग एजेन्सी प्रतिनिधिहरू र अन्य आमन्त्रित अतिथिहरू उपस्थित थिए।<ref>{{cite news|url=https://ekantipur.com/news/2026/07/27/en/nagdhunga-sisne-khola-tunnel-being-inaugurated-54-40.html|title=Nagdhunga-Sisne Khola Tunnel being inaugurated|date=27 July 2026|work=Kantipur|access-date=27 July 2026|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.myrepublica.nagariknetwork.com/amp/news/nagdhunga-sisnekhola-tunnel-to-be-inaugurated-today-19-88.html|title=Nagdhunga-Sisnekhola Tunnel to be inaugurated today|date=27 July 2026|work=Republica|access-date=27 July 2026|url-status=live}}</ref> == विशेषता == सुरुङको मुख्य विशेषताहरू निम्नानुसार छन्ः * '''टनेलः''' {{Convert|2.688|km|mi|1|abbr=on}} किमी (1.2 माइल) २ लेन, कुल टनेल (क्यारेजवेस) चौडाई ९.५ मीटर, ग्रेड ३.५% * निकासी टनेलः २.५ किमी (१.६ माइल) नियमित अन्तरालहरूमा इन्टरकनेक्सनको साथ मुख्य टनेलको समानान्तर * '''अप्रोच रोडः''' २.६ किमी, ३.५ मिटर चौडाइको २ लेन, दुवै छेउमा २ मिटर काँध * '''ब्रिजः''' १ ओभरपास र ३ अन्डरपास * फ्लाईओभरः १ बालम्बु इन्टरचेन्ज * '''टोल सुविधाः''' पश्चिमतर्फ ३ वटा बुथ, प्रत्येकमा ३ वटा लेन र पूर्वतर्फ २ वटा बुथ, २ वटा लेन * '''टनेल व्यवस्थापन कार्यालयः''' पश्चिमतर्फको क्षेत्र ३९० वर्गमिटर र पूर्वतर्फको ३०० वर्गमिटर * '''पूर्व पोर्टलमा डिस्पोजल क्षेत्र विकास,''' * '''प्रसारण लाइनः''' ४ किमी * अन्तिम निर्माण लागत-रु. २९ अरब ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[नेपालका सुरङहरूको सूची]] * [[चुरिया सुरुङ]] [[श्रेणी:काठमाडौँ]] 3ox6hz497gu0grn30dyra47k9if13o5 1370480 1370479 2026-08-19T12:13:25Z Bishaldev100 28807 1370480 wikitext text/x-wiki {{Infobox tunnel |name = नागढुंगा सुरुङ |length = {{convert|2.68|km}} |lanes = Two (one in each direction) |work_began = October 2019 |constructed = May 2026 |route = [[File:NPL NH41.svg|45px|link=|alt=C2]] [[Tribhuvan Highway|NH 41]] |location = [[Bagmati Province]], [[Nepal]] |image = Nagdhunga tunnel.jpg |traffic = Automotive |status = {{green|Active}} |operator = Yusin-ART JV<ref>{{cite web|url=https://kathmandupost.com/national/2026/04/30/china-nepal-joint-venture-to-manage-nagdhunga-tunnel|website=The Kathmandu Post |date=Apr 30, 2026 |title=China-Nepal joint venture to manage Nagdhunga tunnel|url-status=live}}</ref>|owner=[[Department of Roads (Nepal)|Department of Roads]], [[Government of Nepal]]|opened=27 July 2026|opens= }} '''नागढुङ्गा सुरुङ''' [[धादिङ जिल्ला]]को सिस्नेखोला र काठमाडौंको नागढुङ्गा जोड्ने २.६८ किलोमिटर लामो (१.६७ माइल) राजमार्ग सुरुङ हो। यो सुरुङ [[त्रिभुवन राजमार्ग]]को एक भाग हो। यो नेपालको पहिलो आधुनिक सडक सुरुङ हो। सुरुङको उचाइ ८.३ मिटर छ र चौडाइ ९.५ मिटर छ। [[चित्र:Nagdhunga_Tunnel.png|अङ्गुठाकार|373x373पिक्सेल|निर्माणाधीन नागधुङ्गा टनेल (जुलाई 2021) ]] == निर्माण == यस परियोजनाको ठेकेदार हजामा अन्डो कर्पोरेसन थियो। प्रधानमन्त्री [[खड्गप्रसाद ओली|केपी शर्मा ओली]] २०१९ अक्टोबर २२ मा शिलान्यास गरी परियोजनाको निर्माण कार्यको उद्घाटन गरेका थिए। सुरुमा यो परियोजना अप्रिल २०२३ सम्ममा सम्पन्न हुने तय गरिएको थियो, तर [[कोभिड-१९ को विश्वव्यापी महामारी|कोभिड-१९]], स्थानीय अवरोध र अन्य कारणले गर्दा यो ढिलाइ भएको थियो।<ref>{{Cite web |last=Sen |first=Sandeep |date=2020-12-25 |title=Construction of Nagdhunga tunnel starts |url=https://thehimalayantimes.com/nepal/construction-of-nagdhunga-tunnel-starts |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210117170813/https://thehimalayantimes.com/nepal/construction-of-nagdhunga-tunnel-starts/ |archive-date=2021-01-17 |accessdate=2021-04-26 |work=The Himalayan Times}}</ref> परियोजनाको प्रारम्भिक लागत अनुमान लगभग रु. २२ अर्ब थियो। == उद्घाटन र सञ्चालन == '''नागढुङ्गा''' -सिस्नेखोला सुरुङको औपचारिक उद्घाटन २०२६ जुलाई २७ मा भएको थियो। समारोहमा सरकारी अधिकारी, जापान अन्तर्राष्ट्रिय सहयोग एजेन्सी प्रतिनिधिहरू र अन्य आमन्त्रित अतिथिहरू उपस्थित थिए।<ref>{{cite news|url=https://ekantipur.com/news/2026/07/27/en/nagdhunga-sisne-khola-tunnel-being-inaugurated-54-40.html|title=Nagdhunga-Sisne Khola Tunnel being inaugurated|date=27 July 2026|work=Kantipur|access-date=27 July 2026|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.myrepublica.nagariknetwork.com/amp/news/nagdhunga-sisnekhola-tunnel-to-be-inaugurated-today-19-88.html|title=Nagdhunga-Sisnekhola Tunnel to be inaugurated today|date=27 July 2026|work=Republica|access-date=27 July 2026|url-status=live}}</ref> == विशेषता == सुरुङको मुख्य विशेषताहरू निम्नानुसार छन्ः * '''टनेलः''' {{Convert|2.688|km|mi|1|abbr=on}} किमी (1.2 माइल) २ लेन, कुल टनेल (क्यारेजवेस) चौडाई ९.५ मीटर, ग्रेड ३.५% * निकासी टनेलः २.५ किमी (१.६ माइल) नियमित अन्तरालहरूमा इन्टरकनेक्सनको साथ मुख्य टनेलको समानान्तर * '''अप्रोच रोडः''' २.६ किमी, ३.५ मिटर चौडाइको २ लेन, दुवै छेउमा २ मिटर काँध * '''ब्रिजः''' १ ओभरपास र ३ अन्डरपास * फ्लाईओभरः १ बालम्बु इन्टरचेन्ज * '''टोल सुविधाः''' पश्चिमतर्फ ३ वटा बुथ, प्रत्येकमा ३ वटा लेन र पूर्वतर्फ २ वटा बुथ, २ वटा लेन * '''टनेल व्यवस्थापन कार्यालयः''' पश्चिमतर्फको क्षेत्र ३९० वर्गमिटर र पूर्वतर्फको ३०० वर्गमिटर * '''पूर्व पोर्टलमा डिस्पोजल क्षेत्र विकास,''' * '''प्रसारण लाइनः''' ४ किमी * अन्तिम निर्माण लागत-रु. २९ अरब ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[नेपालका सुरङहरूको सूची]] * [[चुरिया सुरुङ]] [[श्रेणी:काठमाडौँ]] p5y2pjzxyzmzc2zpvuw6pf1q9da3zkf 1370481 1370480 2026-08-19T12:14:47Z Bishaldev100 28807 1370481 wikitext text/x-wiki {{Infobox tunnel |name = नागढुंगा सुरुङ |length = {{convert|2.68|km}} |lanes = Two (one in each direction) |work_began = October 2019 |constructed = May 2026 |route = [[File:NPL NH41.svg|45px|link=|alt=C2]] [[त्रिभुवन राजमार्ग|NH 41]] |location = [[Bagmati Province]], [[नेपाल]] |image = Nagdhunga tunnel.jpg |traffic = Automotive |status = {{green|Active}} |operator = Yusin-ART JV<ref>{{cite web|url=https://kathmandupost.com/national/2026/04/30/china-nepal-joint-venture-to-manage-nagdhunga-tunnel|website=The Kathmandu Post |date=Apr 30, 2026 |title=China-Nepal joint venture to manage Nagdhunga tunnel|url-status=live}}</ref>|owner=[सडक विभाग (नेपाल)|सडक विभाग]], [[नेपाल सरकार]]|opened=27 July 2026|opens= }} '''नागढुङ्गा सुरुङ''' [[धादिङ जिल्ला]]को सिस्नेखोला र काठमाडौंको नागढुङ्गा जोड्ने २.६८ किलोमिटर लामो (१.६७ माइल) राजमार्ग सुरुङ हो। यो सुरुङ [[त्रिभुवन राजमार्ग]]को एक भाग हो। यो नेपालको पहिलो आधुनिक सडक सुरुङ हो। सुरुङको उचाइ ८.३ मिटर छ र चौडाइ ९.५ मिटर छ। [[चित्र:Nagdhunga_Tunnel.png|अङ्गुठाकार|373x373पिक्सेल|निर्माणाधीन नागधुङ्गा टनेल (जुलाई 2021) ]] == निर्माण == यस परियोजनाको ठेकेदार हजामा अन्डो कर्पोरेसन थियो। प्रधानमन्त्री [[खड्गप्रसाद ओली|केपी शर्मा ओली]] २०१९ अक्टोबर २२ मा शिलान्यास गरी परियोजनाको निर्माण कार्यको उद्घाटन गरेका थिए। सुरुमा यो परियोजना अप्रिल २०२३ सम्ममा सम्पन्न हुने तय गरिएको थियो, तर [[कोभिड-१९ को विश्वव्यापी महामारी|कोभिड-१९]], स्थानीय अवरोध र अन्य कारणले गर्दा यो ढिलाइ भएको थियो।<ref>{{Cite web |last=Sen |first=Sandeep |date=2020-12-25 |title=Construction of Nagdhunga tunnel starts |url=https://thehimalayantimes.com/nepal/construction-of-nagdhunga-tunnel-starts |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210117170813/https://thehimalayantimes.com/nepal/construction-of-nagdhunga-tunnel-starts/ |archive-date=2021-01-17 |accessdate=2021-04-26 |work=The Himalayan Times}}</ref> परियोजनाको प्रारम्भिक लागत अनुमान लगभग रु. २२ अर्ब थियो। == उद्घाटन र सञ्चालन == '''नागढुङ्गा''' -सिस्नेखोला सुरुङको औपचारिक उद्घाटन २०२६ जुलाई २७ मा भएको थियो। समारोहमा सरकारी अधिकारी, जापान अन्तर्राष्ट्रिय सहयोग एजेन्सी प्रतिनिधिहरू र अन्य आमन्त्रित अतिथिहरू उपस्थित थिए।<ref>{{cite news|url=https://ekantipur.com/news/2026/07/27/en/nagdhunga-sisne-khola-tunnel-being-inaugurated-54-40.html|title=Nagdhunga-Sisne Khola Tunnel being inaugurated|date=27 July 2026|work=Kantipur|access-date=27 July 2026|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.myrepublica.nagariknetwork.com/amp/news/nagdhunga-sisnekhola-tunnel-to-be-inaugurated-today-19-88.html|title=Nagdhunga-Sisnekhola Tunnel to be inaugurated today|date=27 July 2026|work=Republica|access-date=27 July 2026|url-status=live}}</ref> == विशेषता == सुरुङको मुख्य विशेषताहरू निम्नानुसार छन्ः * '''टनेलः''' {{Convert|2.688|km|mi|1|abbr=on}} किमी (1.2 माइल) २ लेन, कुल टनेल (क्यारेजवेस) चौडाई ९.५ मीटर, ग्रेड ३.५% * निकासी टनेलः २.५ किमी (१.६ माइल) नियमित अन्तरालहरूमा इन्टरकनेक्सनको साथ मुख्य टनेलको समानान्तर * '''अप्रोच रोडः''' २.६ किमी, ३.५ मिटर चौडाइको २ लेन, दुवै छेउमा २ मिटर काँध * '''ब्रिजः''' १ ओभरपास र ३ अन्डरपास * फ्लाईओभरः १ बालम्बु इन्टरचेन्ज * '''टोल सुविधाः''' पश्चिमतर्फ ३ वटा बुथ, प्रत्येकमा ३ वटा लेन र पूर्वतर्फ २ वटा बुथ, २ वटा लेन * '''टनेल व्यवस्थापन कार्यालयः''' पश्चिमतर्फको क्षेत्र ३९० वर्गमिटर र पूर्वतर्फको ३०० वर्गमिटर * '''पूर्व पोर्टलमा डिस्पोजल क्षेत्र विकास,''' * '''प्रसारण लाइनः''' ४ किमी * अन्तिम निर्माण लागत-रु. २९ अरब ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[नेपालका सुरङहरूको सूची]] * [[चुरिया सुरुङ]] [[श्रेणी:काठमाडौँ]] g81j8y1kz5s1tgdwbxsp8d2vek1rwv3 1370482 1370481 2026-08-19T12:15:10Z Bishaldev100 28807 1370482 wikitext text/x-wiki {{Infobox tunnel |name = नागढुंगा सुरुङ |length = {{convert|2.68|km}} |lanes = Two (one in each direction) |work_began = October 2019 |constructed = May 2026 |route = [[File:NPL NH41.svg|45px|link=|alt=C2]] [[त्रिभुवन राजमार्ग|NH 41]] |location = [[Bagmati Province]], [[नेपाल]] |image = Nagdhunga tunnel.jpg |traffic = Automotive |status = {{green|Active}} |operator = Yusin-ART JV<ref>{{cite web|url=https://kathmandupost.com/national/2026/04/30/china-nepal-joint-venture-to-manage-nagdhunga-tunnel|website=The Kathmandu Post |date=Apr 30, 2026 |title=China-Nepal joint venture to manage Nagdhunga tunnel|url-status=live}}</ref> |owner=[[सडक विभाग (नेपाल)|सडक विभाग]], [[नेपाल सरकार]] |opened=27 July 2026|opens= }} '''नागढुङ्गा सुरुङ''' [[धादिङ जिल्ला]]को सिस्नेखोला र काठमाडौंको नागढुङ्गा जोड्ने २.६८ किलोमिटर लामो (१.६७ माइल) राजमार्ग सुरुङ हो। यो सुरुङ [[त्रिभुवन राजमार्ग]]को एक भाग हो। यो नेपालको पहिलो आधुनिक सडक सुरुङ हो। सुरुङको उचाइ ८.३ मिटर छ र चौडाइ ९.५ मिटर छ। [[चित्र:Nagdhunga_Tunnel.png|अङ्गुठाकार|373x373पिक्सेल|निर्माणाधीन नागधुङ्गा टनेल (जुलाई 2021) ]] == निर्माण == यस परियोजनाको ठेकेदार हजामा अन्डो कर्पोरेसन थियो। प्रधानमन्त्री [[खड्गप्रसाद ओली|केपी शर्मा ओली]] २०१९ अक्टोबर २२ मा शिलान्यास गरी परियोजनाको निर्माण कार्यको उद्घाटन गरेका थिए। सुरुमा यो परियोजना अप्रिल २०२३ सम्ममा सम्पन्न हुने तय गरिएको थियो, तर [[कोभिड-१९ को विश्वव्यापी महामारी|कोभिड-१९]], स्थानीय अवरोध र अन्य कारणले गर्दा यो ढिलाइ भएको थियो।<ref>{{Cite web |last=Sen |first=Sandeep |date=2020-12-25 |title=Construction of Nagdhunga tunnel starts |url=https://thehimalayantimes.com/nepal/construction-of-nagdhunga-tunnel-starts |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210117170813/https://thehimalayantimes.com/nepal/construction-of-nagdhunga-tunnel-starts/ |archive-date=2021-01-17 |accessdate=2021-04-26 |work=The Himalayan Times}}</ref> परियोजनाको प्रारम्भिक लागत अनुमान लगभग रु. २२ अर्ब थियो। == उद्घाटन र सञ्चालन == '''नागढुङ्गा''' -सिस्नेखोला सुरुङको औपचारिक उद्घाटन २०२६ जुलाई २७ मा भएको थियो। समारोहमा सरकारी अधिकारी, जापान अन्तर्राष्ट्रिय सहयोग एजेन्सी प्रतिनिधिहरू र अन्य आमन्त्रित अतिथिहरू उपस्थित थिए।<ref>{{cite news|url=https://ekantipur.com/news/2026/07/27/en/nagdhunga-sisne-khola-tunnel-being-inaugurated-54-40.html|title=Nagdhunga-Sisne Khola Tunnel being inaugurated|date=27 July 2026|work=Kantipur|access-date=27 July 2026|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.myrepublica.nagariknetwork.com/amp/news/nagdhunga-sisnekhola-tunnel-to-be-inaugurated-today-19-88.html|title=Nagdhunga-Sisnekhola Tunnel to be inaugurated today|date=27 July 2026|work=Republica|access-date=27 July 2026|url-status=live}}</ref> == विशेषता == सुरुङको मुख्य विशेषताहरू निम्नानुसार छन्ः * '''टनेलः''' {{Convert|2.688|km|mi|1|abbr=on}} किमी (1.2 माइल) २ लेन, कुल टनेल (क्यारेजवेस) चौडाई ९.५ मीटर, ग्रेड ३.५% * निकासी टनेलः २.५ किमी (१.६ माइल) नियमित अन्तरालहरूमा इन्टरकनेक्सनको साथ मुख्य टनेलको समानान्तर * '''अप्रोच रोडः''' २.६ किमी, ३.५ मिटर चौडाइको २ लेन, दुवै छेउमा २ मिटर काँध * '''ब्रिजः''' १ ओभरपास र ३ अन्डरपास * फ्लाईओभरः १ बालम्बु इन्टरचेन्ज * '''टोल सुविधाः''' पश्चिमतर्फ ३ वटा बुथ, प्रत्येकमा ३ वटा लेन र पूर्वतर्फ २ वटा बुथ, २ वटा लेन * '''टनेल व्यवस्थापन कार्यालयः''' पश्चिमतर्फको क्षेत्र ३९० वर्गमिटर र पूर्वतर्फको ३०० वर्गमिटर * '''पूर्व पोर्टलमा डिस्पोजल क्षेत्र विकास,''' * '''प्रसारण लाइनः''' ४ किमी * अन्तिम निर्माण लागत-रु. २९ अरब ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[नेपालका सुरङहरूको सूची]] * [[चुरिया सुरुङ]] [[श्रेणी:काठमाडौँ]] jbl2yfd9vq76lhnxvvsgoxzcj1imac7 1370483 1370482 2026-08-19T12:15:32Z Bishaldev100 28807 /* यो पनि हेर्नुहोस् */ 1370483 wikitext text/x-wiki {{Infobox tunnel |name = नागढुंगा सुरुङ |length = {{convert|2.68|km}} |lanes = Two (one in each direction) |work_began = October 2019 |constructed = May 2026 |route = [[File:NPL NH41.svg|45px|link=|alt=C2]] [[त्रिभुवन राजमार्ग|NH 41]] |location = [[Bagmati Province]], [[नेपाल]] |image = Nagdhunga tunnel.jpg |traffic = Automotive |status = {{green|Active}} |operator = Yusin-ART JV<ref>{{cite web|url=https://kathmandupost.com/national/2026/04/30/china-nepal-joint-venture-to-manage-nagdhunga-tunnel|website=The Kathmandu Post |date=Apr 30, 2026 |title=China-Nepal joint venture to manage Nagdhunga tunnel|url-status=live}}</ref> |owner=[[सडक विभाग (नेपाल)|सडक विभाग]], [[नेपाल सरकार]] |opened=27 July 2026|opens= }} '''नागढुङ्गा सुरुङ''' [[धादिङ जिल्ला]]को सिस्नेखोला र काठमाडौंको नागढुङ्गा जोड्ने २.६८ किलोमिटर लामो (१.६७ माइल) राजमार्ग सुरुङ हो। यो सुरुङ [[त्रिभुवन राजमार्ग]]को एक भाग हो। यो नेपालको पहिलो आधुनिक सडक सुरुङ हो। सुरुङको उचाइ ८.३ मिटर छ र चौडाइ ९.५ मिटर छ। [[चित्र:Nagdhunga_Tunnel.png|अङ्गुठाकार|373x373पिक्सेल|निर्माणाधीन नागधुङ्गा टनेल (जुलाई 2021) ]] == निर्माण == यस परियोजनाको ठेकेदार हजामा अन्डो कर्पोरेसन थियो। प्रधानमन्त्री [[खड्गप्रसाद ओली|केपी शर्मा ओली]] २०१९ अक्टोबर २२ मा शिलान्यास गरी परियोजनाको निर्माण कार्यको उद्घाटन गरेका थिए। सुरुमा यो परियोजना अप्रिल २०२३ सम्ममा सम्पन्न हुने तय गरिएको थियो, तर [[कोभिड-१९ को विश्वव्यापी महामारी|कोभिड-१९]], स्थानीय अवरोध र अन्य कारणले गर्दा यो ढिलाइ भएको थियो।<ref>{{Cite web |last=Sen |first=Sandeep |date=2020-12-25 |title=Construction of Nagdhunga tunnel starts |url=https://thehimalayantimes.com/nepal/construction-of-nagdhunga-tunnel-starts |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210117170813/https://thehimalayantimes.com/nepal/construction-of-nagdhunga-tunnel-starts/ |archive-date=2021-01-17 |accessdate=2021-04-26 |work=The Himalayan Times}}</ref> परियोजनाको प्रारम्भिक लागत अनुमान लगभग रु. २२ अर्ब थियो। == उद्घाटन र सञ्चालन == '''नागढुङ्गा''' -सिस्नेखोला सुरुङको औपचारिक उद्घाटन २०२६ जुलाई २७ मा भएको थियो। समारोहमा सरकारी अधिकारी, जापान अन्तर्राष्ट्रिय सहयोग एजेन्सी प्रतिनिधिहरू र अन्य आमन्त्रित अतिथिहरू उपस्थित थिए।<ref>{{cite news|url=https://ekantipur.com/news/2026/07/27/en/nagdhunga-sisne-khola-tunnel-being-inaugurated-54-40.html|title=Nagdhunga-Sisne Khola Tunnel being inaugurated|date=27 July 2026|work=Kantipur|access-date=27 July 2026|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.myrepublica.nagariknetwork.com/amp/news/nagdhunga-sisnekhola-tunnel-to-be-inaugurated-today-19-88.html|title=Nagdhunga-Sisnekhola Tunnel to be inaugurated today|date=27 July 2026|work=Republica|access-date=27 July 2026|url-status=live}}</ref> == विशेषता == सुरुङको मुख्य विशेषताहरू निम्नानुसार छन्ः * '''टनेलः''' {{Convert|2.688|km|mi|1|abbr=on}} किमी (1.2 माइल) २ लेन, कुल टनेल (क्यारेजवेस) चौडाई ९.५ मीटर, ग्रेड ३.५% * निकासी टनेलः २.५ किमी (१.६ माइल) नियमित अन्तरालहरूमा इन्टरकनेक्सनको साथ मुख्य टनेलको समानान्तर * '''अप्रोच रोडः''' २.६ किमी, ३.५ मिटर चौडाइको २ लेन, दुवै छेउमा २ मिटर काँध * '''ब्रिजः''' १ ओभरपास र ३ अन्डरपास * फ्लाईओभरः १ बालम्बु इन्टरचेन्ज * '''टोल सुविधाः''' पश्चिमतर्फ ३ वटा बुथ, प्रत्येकमा ३ वटा लेन र पूर्वतर्फ २ वटा बुथ, २ वटा लेन * '''टनेल व्यवस्थापन कार्यालयः''' पश्चिमतर्फको क्षेत्र ३९० वर्गमिटर र पूर्वतर्फको ३०० वर्गमिटर * '''पूर्व पोर्टलमा डिस्पोजल क्षेत्र विकास,''' * '''प्रसारण लाइनः''' ४ किमी * अन्तिम निर्माण लागत-रु. २९ अरब ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[नेपालका सुरङहरूको सूची]] * [[चुरिया सुरुङ]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:काठमाडौँ]] is9wh2tv6nqj7gtp6o6k9hvbsft39y7 3 151333 1370494 2026-08-19T12:35:42Z नेपाली विकिपिडिया स्वागत 28168 [[ढाँचा:नमस्ते|स्वागतम्]] 1370494 wikitext text/x-wiki ==विकिपिडियामा स्वागत छ!== <div style="width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|1px|3px|rgba(0, 0, 0, 0.35)}} {{border-radius|2px}}"> <div style="overflow:hidden; height:auto; background: #fff; width: 100%; padding-bottom:18px;"> <div style="font-size: 36px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 1.2em;">नमस्ते, Prajesh Prajinज्यू</div> <div style="font-size: 24px; padding-top: 0px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; color: #666; "> [[नेपाली विकिपिडिया]]मा हार्दिक [[विकिपिडिया:स्वागत|स्वागत]] छ! </div></div> <div style="vertical-align:middle; color: black; background-color:#fff"> <div style="display: flex; flex-flow: row wrap; background-color:#EAECF0; padding: 10px; padding-left: 25px; "> <div style="font-size: 18px; padding-top: 0px; margin-left: 0px; text-align: center; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.5em; color: #111; "> हालसम्म नेपाली विकिपिडियामा [[विशेष:Statistics|३०,०५३]] लेखहरू छन्। यसलाई बढाउन तपाईंको योगदानको आवश्यकता रहेको छ। आउनुहोस् तपाईं हामी सबै मिलेर नेपाली विकिपिडियालाई विश्वका अन्य प्रमुख [[:meta:List_of_Wikipedias/ne|भाषाका विकिपिडिया जत्ति कै धनी]] बनाऔँ। विकिपिडियाले कुनै पनि व्यक्तिलाई सम्पादन गर्ने अधिकार दिन्छ। मलाई आशा छ कि तपाईंले यहाँ मन पराउनुहुन्छ र योगदान गर्ने निर्णय गर्नुहुन्छ।</div> <div style="flex: 1 1 300px;"><br/> <div style="font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;">[[चित्र:Symbol support2 vote.svg|25px|alt=|link=]] सुरुवात</div> <div style="font-size: 15px;"> * पहिले [[विकिपिडिया:विकिपिडियाको बारेमा|विकिपिडियाको परिचय पृष्ठ]] पढ्नुहोस्। * तपाईंले कसरी [[मद्दत:सहायता विषयसूचि|विकिपिडियामा योगदान गर्न सक्नुहुन्छ]] जान्नुहोस्। * आफ्नो परिचय दिनको लागि तपाईंको [[प्रयोगकर्ता:Prajesh Prajin|प्रयोगकर्ता पृष्ठ]] बनाउनुहोला ताकि हामी तपाईंलाई अझ राम्रोसँग चिन्न सक्छौँ। (परिचय दिइरहनु आवश्यक नै भने छैन) </div> </div> <div style="flex: 1 1 300px;"><br/> <div style="font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;">[[चित्र:Artículo bueno-blue.svg|25px|alt=|link=]] सुझावहरू</div> <div style="font-size: 15px;"> * कृपया [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/वार्तालाप पृष्ठ|वार्तालाप पृष्ठ]]मा चारवटा वक्र (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) प्रयोग गरि हस्ताक्षर गर्नुहोला। यसो गर्नाले वार्तालाप पृष्ठमा स्वत: तपाईंको नाम, वार्ता पृष्ठसूत्र र मिति थपिने छ। * यदि तपाईंलाई विकिपिडियामा केही समस्या परेको छ भने आफ्नो वार्तालाप पृष्ठमा <code>'''<nowiki>{{मद्दत}}</nowiki>'''</code> राख्नु होला। हाम्रा प्रयोगकर्ताहरूले तपाईंको समस्याको समाधान बताउने छन्। * नयाँ पृष्ठहरू [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सम्पादन|सम्पादन गर्दा]] वा [[विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|सिर्जना गर्दा]], [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सन्दर्भ|सन्दर्भ]]हरू थप्दा वा मेटाउँदा गल्ती गर्न डराउनु पर्दैन किनकि गल्ती जो कोहीबाट हुन् सक्छ। </div> </div> </div> <div style="padding: 10px; padding-left: 25px; "> <div style="text-align: center;"> {{clickable button 2|विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|कसरी लेख बनाउने?|class=mw-ui-constructive center}} </div> <div style="text-align: center;"> {{clickable button 2|विकिपिडिया:चिया घर|यदि तपाईंसँग प्रश्नहरू छन् भने यहाँ सोध्नुहोस्|class=mw-ui-constructive center}} </div> </div> </div> </div> '''स्वागतम्''', हामी नेपाली विकिपिडियामा तपाईंको सम्पादनको लागि पर्खिरहेका छौँ! -- [[User:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|नेपाली विकिपिडिया स्वागत]] ([[User talk:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|कुरा गर्नुहोस्]]) १८:२०, १९ अगस्ट २०२६ (नेपाली समय) 7syofl9t72g7muxczjwmcr6st8n21bu 3 151334 1370528 2026-08-19T15:25:08Z नेपाली विकिपिडिया स्वागत 28168 [[ढाँचा:नमस्ते|स्वागतम्]] 1370528 wikitext text/x-wiki ==विकिपिडियामा स्वागत छ!== <div style="width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|1px|3px|rgba(0, 0, 0, 0.35)}} {{border-radius|2px}}"> <div style="overflow:hidden; height:auto; background: #fff; width: 100%; padding-bottom:18px;"> <div style="font-size: 36px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 1.2em;">नमस्ते, मित्र भण्डारीज्यू</div> <div style="font-size: 24px; padding-top: 0px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; color: #666; "> [[नेपाली विकिपिडिया]]मा हार्दिक [[विकिपिडिया:स्वागत|स्वागत]] छ! </div></div> <div style="vertical-align:middle; color: black; background-color:#fff"> <div style="display: flex; flex-flow: row wrap; background-color:#EAECF0; padding: 10px; padding-left: 25px; "> <div style="font-size: 18px; padding-top: 0px; margin-left: 0px; text-align: center; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.5em; color: #111; "> हालसम्म नेपाली विकिपिडियामा [[विशेष:Statistics|३०,०५३]] लेखहरू छन्। यसलाई बढाउन तपाईंको योगदानको आवश्यकता रहेको छ। आउनुहोस् तपाईं हामी सबै मिलेर नेपाली विकिपिडियालाई विश्वका अन्य प्रमुख [[:meta:List_of_Wikipedias/ne|भाषाका विकिपिडिया जत्ति कै धनी]] बनाऔँ। विकिपिडियाले कुनै पनि व्यक्तिलाई सम्पादन गर्ने अधिकार दिन्छ। मलाई आशा छ कि तपाईंले यहाँ मन पराउनुहुन्छ र योगदान गर्ने निर्णय गर्नुहुन्छ।</div> <div style="flex: 1 1 300px;"><br/> <div style="font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;">[[चित्र:Symbol support2 vote.svg|25px|alt=|link=]] सुरुवात</div> <div style="font-size: 15px;"> * पहिले [[विकिपिडिया:विकिपिडियाको बारेमा|विकिपिडियाको परिचय पृष्ठ]] पढ्नुहोस्। * तपाईंले कसरी [[मद्दत:सहायता विषयसूचि|विकिपिडियामा योगदान गर्न सक्नुहुन्छ]] जान्नुहोस्। * आफ्नो परिचय दिनको लागि तपाईंको [[प्रयोगकर्ता:मित्र भण्डारी|प्रयोगकर्ता पृष्ठ]] बनाउनुहोला ताकि हामी तपाईंलाई अझ राम्रोसँग चिन्न सक्छौँ। (परिचय दिइरहनु आवश्यक नै भने छैन) </div> </div> <div style="flex: 1 1 300px;"><br/> <div style="font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;">[[चित्र:Artículo bueno-blue.svg|25px|alt=|link=]] सुझावहरू</div> <div style="font-size: 15px;"> * कृपया [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/वार्तालाप पृष्ठ|वार्तालाप पृष्ठ]]मा चारवटा वक्र (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) प्रयोग गरि हस्ताक्षर गर्नुहोला। यसो गर्नाले वार्तालाप पृष्ठमा स्वत: तपाईंको नाम, वार्ता पृष्ठसूत्र र मिति थपिने छ। * यदि तपाईंलाई विकिपिडियामा केही समस्या परेको छ भने आफ्नो वार्तालाप पृष्ठमा <code>'''<nowiki>{{मद्दत}}</nowiki>'''</code> राख्नु होला। हाम्रा प्रयोगकर्ताहरूले तपाईंको समस्याको समाधान बताउने छन्। * नयाँ पृष्ठहरू [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सम्पादन|सम्पादन गर्दा]] वा [[विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|सिर्जना गर्दा]], [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सन्दर्भ|सन्दर्भ]]हरू थप्दा वा मेटाउँदा गल्ती गर्न डराउनु पर्दैन किनकि गल्ती जो कोहीबाट हुन् सक्छ। </div> </div> </div> <div style="padding: 10px; padding-left: 25px; "> <div style="text-align: center;"> {{clickable button 2|विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|कसरी लेख बनाउने?|class=mw-ui-constructive center}} </div> <div style="text-align: center;"> {{clickable button 2|विकिपिडिया:चिया घर|यदि तपाईंसँग प्रश्नहरू छन् भने यहाँ सोध्नुहोस्|class=mw-ui-constructive center}} </div> </div> </div> </div> '''स्वागतम्''', हामी नेपाली विकिपिडियामा तपाईंको सम्पादनको लागि पर्खिरहेका छौँ! -- [[User:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|नेपाली विकिपिडिया स्वागत]] ([[User talk:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|कुरा गर्नुहोस्]]) २१:१०, १९ अगस्ट २०२६ (नेपाली समय) pi5uziv35w1p70cdcsj1vjswmlcti0y 0 151335 1370530 2026-08-19T15:45:44Z पर्वत सुवेदी 31224 [[विश्वका अग्ला हिमालहरू]]मा अनुप्रेषण गर्दै 1370530 wikitext text/x-wiki #अनुप्रेषण [[विश्वका अग्ला हिमालहरू]] bf1s1eh0hlgye9bci10iiyeygsfp11t 0 151336 1370531 2026-08-19T15:46:12Z पर्वत सुवेदी 31224 [[स्थलाकृतिक प्रमुखता अनुसार हिमालहरूको सूची]]मा अनुप्रेषण गर्दै 1370531 wikitext text/x-wiki #अनुप्रेषण [[स्थलाकृतिक प्रमुखता अनुसार हिमालहरूको सूची]] fuolbk7q14eg2vtvevv489t9fkufp13 0 151337 1370532 2026-08-19T15:57:43Z पर्वत सुवेदी 31224 [[चरम प्रमुख शिखर]]मा अनुप्रेषण गर्दै 1370532 wikitext text/x-wiki #अनुप्रेषण [[चरम प्रमुख शिखर]] nhsowem5lb53igyv8fbku987lcqz9z8 0 151338 1370533 2026-08-19T15:59:25Z पर्वत सुवेदी 31224 नयाँ पृष्ठ: {{छोटो विवरण|तिब्बतमा अवस्थित हिमाल}} {{Infobox mountain | name = नाम्चा बारवा | image = Namcha Barwa from the west.jpg | image_caption = पश्चिमी दिशाबाट झिबाइ अवलोकन स्थलबाट देखिएको नाम्चा बारवा | elevation_m = ७७८२ | elevation_ref = <ref name="peaklist">{{cite web|url=http:/... 1370533 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|तिब्बतमा अवस्थित हिमाल}} {{Infobox mountain | name = नाम्चा बारवा | image = Namcha Barwa from the west.jpg | image_caption = पश्चिमी दिशाबाट झिबाइ अवलोकन स्थलबाट देखिएको नाम्चा बारवा | elevation_m = ७७८२ | elevation_ref = <ref name="peaklist">{{cite web|url=http://peaklist.org/WWlists/ultras/everest.html|title=High Asia II: Himalaya of Nepal, Bhutan, Sikkim and adjoining region of Tibet|publisher=Peaklist.org|access-date=2014-06-01}}</ref><br /><small>[[उच्च हिमालहरूको सूची|२७औँ स्थानमा]]</small> | prominence_m = ४१०६ | prominence_ref = <ref name="peaklist"/><br /><small>[[विशिष्टता अनुसार हिमालहरूको सूची|१९औँ स्थानमा]]</small> | range = [[नाम्चा बारवा हिमाल]] | listing = [[चरम शिखर|चरम]] | country = [[चीन]] | region_type = [[चीनका स्वायत्त क्षेत्रहरू|स्वायत्त क्षेत्र]] | region = [[तिब्बत स्वायत्त क्षेत्र]] | district_type = [[तिब्बत स्वायत्त क्षेत्रका प्रशासनिक विभाजनहरूको सूची|विभाग]] | district = [[न्यिङ्ची]] | part_type = काउन्टी | part = [[माइनलिङ काउन्टी|माइनलिङ]] र [[मेदोक काउन्टी|मेदोक]] | image_map = {{OSM Himalaya|lat_d=29.6|long_d=95.1|zoom=7}} | coordinates = {{coord|29|37|45|N|95|03|21|E|type:mountain_scale:100000|format=dms|display=inline,title}} | coordinates_ref = <ref name="peaklist"/> | first_ascent = १९९२, चीन-जापान अभियान | easiest_route = चट्टान, हिउँ र बरफमा दक्षिण-दक्षिणपश्चिम ढलान }} [[File:Yarlung Tsangpo river tibet.jpg|thumb|upright=1.2|नाम्चा बारवा हिमाल शृङ्खला, तल्लो बायाँ कुनामा देखि माथिल्लो दायाँ कुनासम्म १८० किमी विकर्ण रूपमा फैलिएको छ, जुन यार्लुङ साङ्पो नदी (ब्रह्मपुत्र नदी)ले घेरिएको छ। नाम्चा बारवा चुचुरो शृङ्खलाको अन्त्यमा माथिल्लो दायाँ भागमा अवस्थित छ। न्येनचेन ताङ्ल्हा शान शृङ्खलाको ग्याला पेरी चुचुरो यार्लुङ साङ्पो नदीको ठूलो मोड पार गरेर नाम्चा बारवा चुचुरोको उत्तरपश्चिममा २० किलोमिटर मात्र टाढा छ।]] '''नाम्चा बारवा''' ([[चिनियाँ भाषा]]:南迦巴瓦峰) दक्षिणपूर्वी [[तिब्बत स्वायत्त क्षेत्र|तिब्बत]]मा अवस्थित एउटा [[हिमाल]] हो। [[सिन्धु नदी]]देखि [[ब्रह्मपुत्र नदी]]सम्म फैलिएको हिमालयको परम्परागत परिभाषा अनुसार यसलाई सम्पूर्ण हिमशृङ्खलाको पूर्वी अन्तिम बिन्दु मानिन्छ, र यो यसको आफ्नै [[नाम्चा बारवा हिमाल|खण्ड]]को साथसाथै ७,६०० मिटरभन्दा माथिका पृथ्वीका पूर्व चुचुरो हो।<ref name=Neate1990>{{Cite book | last = Neate | first = Jill | title = High Asia: An Illustrated History of the 7,000 Metre Peaks | publisher = Mountaineers Books | year = 1990 | location = Seattle | pages = 1–4; 14–15 | isbn = 0-89886-238-8}} </ref> यो तिब्बतको [[न्यिङ्ची]] प्रान्तमा अवस्थित छ। यो १८० किलोमिटर लामो [[नाम्चा बारवा हिमाल]] शृङ्खलाको सबैभन्दा अग्लो चुचुरो हो, जसलाई दक्षिणपूर्वी तिब्बत र उत्तरपूर्वी भारतमा हिमालयको अन्त्य हुने ठाउँ मानिन्छ, यद्यपि उच्च शृङ्खलाहरू ([[चीन-म्यानमार सीमा|हेङ्दुआन हिमशृङ्खला]]) वास्तवमा पूर्वतर्फ थप ३०० किलोमिटर सम्म फैलिएका छन्। == अवस्थिति == नाम्चा बारवा दक्षिणपूर्वी तिब्बतको एक एकान्त भागमा अवस्थित छ जहाँ बाहिरी मानिसहरू विरलै पुग्छन्। यो [[यार्लुङ साङ्पो नदी]] हिमालय पार गरेर आफ्नो प्रख्यात [[यार्लुङ साङ्पो खोच|खोच]]मा प्रवेश गर्दा त्यसको ठूलो मोड भित्र खडा हुन्छ, जुन पछि 'सियाङ'को रूपमा निस्कन्छ र [[ब्रह्मपुत्र नदी|ब्रह्मपुत्र]] बन्छ।<ref>{{Cite journal |last=F.M. Bailey |date=1914 |title=Exploration on the Tsangpo or upper Brahmaputra |jstor=1778591 |journal=The Geographical Journal |volume=44 |issue=4 |pages=341–364 }}</ref> नाम्चा बारवाको सहोदर चुचुरो [[ग्याला पेरी]] {{convert|7294|m|||}}को उचाइमा उत्तर-उत्तर-पश्चिम मा २२ किलोमिटर टाढा खाल्डो पार गरेर उठ्छ। == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:तिब्बतका हिमालहरू]] [[श्रेणी:हिमालयका सात हजारीहरू]] f6nj19n08qhfwe1zqo1c30peym4avku 1370534 1370533 2026-08-19T15:59:47Z पर्वत सुवेदी 31224 पर्वत सुवेदीद्वारा [[नामचा बर्वा]] पृष्ठलाई [[नाम्चा बरवा]]मा सारियो 1370533 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|तिब्बतमा अवस्थित हिमाल}} {{Infobox mountain | name = नाम्चा बारवा | image = Namcha Barwa from the west.jpg | image_caption = पश्चिमी दिशाबाट झिबाइ अवलोकन स्थलबाट देखिएको नाम्चा बारवा | elevation_m = ७७८२ | elevation_ref = <ref name="peaklist">{{cite web|url=http://peaklist.org/WWlists/ultras/everest.html|title=High Asia II: Himalaya of Nepal, Bhutan, Sikkim and adjoining region of Tibet|publisher=Peaklist.org|access-date=2014-06-01}}</ref><br /><small>[[उच्च हिमालहरूको सूची|२७औँ स्थानमा]]</small> | prominence_m = ४१०६ | prominence_ref = <ref name="peaklist"/><br /><small>[[विशिष्टता अनुसार हिमालहरूको सूची|१९औँ स्थानमा]]</small> | range = [[नाम्चा बारवा हिमाल]] | listing = [[चरम शिखर|चरम]] | country = [[चीन]] | region_type = [[चीनका स्वायत्त क्षेत्रहरू|स्वायत्त क्षेत्र]] | region = [[तिब्बत स्वायत्त क्षेत्र]] | district_type = [[तिब्बत स्वायत्त क्षेत्रका प्रशासनिक विभाजनहरूको सूची|विभाग]] | district = [[न्यिङ्ची]] | part_type = काउन्टी | part = [[माइनलिङ काउन्टी|माइनलिङ]] र [[मेदोक काउन्टी|मेदोक]] | image_map = {{OSM Himalaya|lat_d=29.6|long_d=95.1|zoom=7}} | coordinates = {{coord|29|37|45|N|95|03|21|E|type:mountain_scale:100000|format=dms|display=inline,title}} | coordinates_ref = <ref name="peaklist"/> | first_ascent = १९९२, चीन-जापान अभियान | easiest_route = चट्टान, हिउँ र बरफमा दक्षिण-दक्षिणपश्चिम ढलान }} [[File:Yarlung Tsangpo river tibet.jpg|thumb|upright=1.2|नाम्चा बारवा हिमाल शृङ्खला, तल्लो बायाँ कुनामा देखि माथिल्लो दायाँ कुनासम्म १८० किमी विकर्ण रूपमा फैलिएको छ, जुन यार्लुङ साङ्पो नदी (ब्रह्मपुत्र नदी)ले घेरिएको छ। नाम्चा बारवा चुचुरो शृङ्खलाको अन्त्यमा माथिल्लो दायाँ भागमा अवस्थित छ। न्येनचेन ताङ्ल्हा शान शृङ्खलाको ग्याला पेरी चुचुरो यार्लुङ साङ्पो नदीको ठूलो मोड पार गरेर नाम्चा बारवा चुचुरोको उत्तरपश्चिममा २० किलोमिटर मात्र टाढा छ।]] '''नाम्चा बारवा''' ([[चिनियाँ भाषा]]:南迦巴瓦峰) दक्षिणपूर्वी [[तिब्बत स्वायत्त क्षेत्र|तिब्बत]]मा अवस्थित एउटा [[हिमाल]] हो। [[सिन्धु नदी]]देखि [[ब्रह्मपुत्र नदी]]सम्म फैलिएको हिमालयको परम्परागत परिभाषा अनुसार यसलाई सम्पूर्ण हिमशृङ्खलाको पूर्वी अन्तिम बिन्दु मानिन्छ, र यो यसको आफ्नै [[नाम्चा बारवा हिमाल|खण्ड]]को साथसाथै ७,६०० मिटरभन्दा माथिका पृथ्वीका पूर्व चुचुरो हो।<ref name=Neate1990>{{Cite book | last = Neate | first = Jill | title = High Asia: An Illustrated History of the 7,000 Metre Peaks | publisher = Mountaineers Books | year = 1990 | location = Seattle | pages = 1–4; 14–15 | isbn = 0-89886-238-8}} </ref> यो तिब्बतको [[न्यिङ्ची]] प्रान्तमा अवस्थित छ। यो १८० किलोमिटर लामो [[नाम्चा बारवा हिमाल]] शृङ्खलाको सबैभन्दा अग्लो चुचुरो हो, जसलाई दक्षिणपूर्वी तिब्बत र उत्तरपूर्वी भारतमा हिमालयको अन्त्य हुने ठाउँ मानिन्छ, यद्यपि उच्च शृङ्खलाहरू ([[चीन-म्यानमार सीमा|हेङ्दुआन हिमशृङ्खला]]) वास्तवमा पूर्वतर्फ थप ३०० किलोमिटर सम्म फैलिएका छन्। == अवस्थिति == नाम्चा बारवा दक्षिणपूर्वी तिब्बतको एक एकान्त भागमा अवस्थित छ जहाँ बाहिरी मानिसहरू विरलै पुग्छन्। यो [[यार्लुङ साङ्पो नदी]] हिमालय पार गरेर आफ्नो प्रख्यात [[यार्लुङ साङ्पो खोच|खोच]]मा प्रवेश गर्दा त्यसको ठूलो मोड भित्र खडा हुन्छ, जुन पछि 'सियाङ'को रूपमा निस्कन्छ र [[ब्रह्मपुत्र नदी|ब्रह्मपुत्र]] बन्छ।<ref>{{Cite journal |last=F.M. Bailey |date=1914 |title=Exploration on the Tsangpo or upper Brahmaputra |jstor=1778591 |journal=The Geographical Journal |volume=44 |issue=4 |pages=341–364 }}</ref> नाम्चा बारवाको सहोदर चुचुरो [[ग्याला पेरी]] {{convert|7294|m|||}}को उचाइमा उत्तर-उत्तर-पश्चिम मा २२ किलोमिटर टाढा खाल्डो पार गरेर उठ्छ। == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:तिब्बतका हिमालहरू]] [[श्रेणी:हिमालयका सात हजारीहरू]] f6nj19n08qhfwe1zqo1c30peym4avku 0 151339 1370535 2026-08-19T15:59:49Z पर्वत सुवेदी 31224 पर्वत सुवेदीद्वारा [[नामचा बर्वा]] पृष्ठलाई [[नाम्चा बरवा]]मा सारियो 1370535 wikitext text/x-wiki #अनुप्रेषण [[नाम्चा बरवा]] qkm2plmecx81ueywow6o0zv8o33cd5h 0 151340 1370537 2026-08-19T16:30:48Z पर्वत सुवेदी 31224 [[नाम्चा बरवा]]मा अनुप्रेषण गर्दै 1370537 wikitext text/x-wiki #अनुप्रेषण [[नाम्चा बरवा]] qkm2plmecx81ueywow6o0zv8o33cd5h 0 151341 1370538 2026-08-19T16:31:07Z पर्वत सुवेदी 31224 नयाँ पृष्ठ: {{छोटो विवरण|चीन र भारत भएर बग्ने नदी}} {{Use dmy dates|date=August 2025}} {{Infobox river | name = यार्लुङ साङ्पो<br />{{lang|bo|ཡར་ཀླུང་གཙང་པོ།}}<br>{{lang|zh|雅鲁藏布江}} | image = Brahmaputra River, Shigatse.jpg | image_size = 300px | image_caption = यार्लुङ साङ्पो, स... 1370538 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|चीन र भारत भएर बग्ने नदी}} {{Use dmy dates|date=August 2025}} {{Infobox river | name = यार्लुङ साङ्पो<br />{{lang|bo|ཡར་ཀླུང་གཙང་པོ།}}<br>{{lang|zh|雅鲁藏布江}} | image = Brahmaputra River, Shigatse.jpg | image_size = 300px | image_caption = यार्लुङ साङ्पो, [[सिगात्से प्रान्त]] | source1_location = चीनको [[तिब्बत स्वायत्त क्षेत्र]], [[सिगात्से]]स्थित आङ्ची हिमनदी | subdivision_type1 = देश | subdivision_name1 = [[चीन]] (भारतमा [[ब्रह्मपुत्र नदी|ब्रह्मपुत्र]] र त्यसपछि बङ्गलादेशमा [[जमुना नदी (बङ्गलादेश)|जमुना]]को रूपमा बग्छ) | custom_label = [[पारदेशिक नदी|पारदेशिक पारगमन]] | custom_data = [[वास्तविक नियन्त्रण रेखा]]<br>{{coord|29|7|42|N|95|1|21|E|type:river|display=inline,title}}<br>{{cvt|535|m}} उचाइ | progression = | length = {{cvt|1125|km|mi}} | source1_elevation = {{cvt|5210|m}} | source1_coordinates = {{coord|30|22|3|N|81|59|42|E}} | discharge1_avg = {{cvt|2898.9|m3/s|cuft/s}}<ref name="Upper Brahmaputra">{{cite web |url=https://www.riversnetwork.org/MAPS/CENTRAL%20ASIA/GANGES_UPPERB/index.html |title=Upper Brahmaputra }}</ref> | basin_size = {{cvt|241691|km2|mi2}}<ref name="Upper Brahmaputra"/> | river_system = | tributaries_left = राका साङ्पो, [[निमु माकु नदी|निमु माकु]], [[ल्हासा नदी|ल्हासा]], [[न्याङ नदी|न्याङ]] | tributaries_right = }} '''यार्लुङ साङ्पो''' (चिनियाँ: 雅鲁藏布), [[ब्रह्मपुत्र नदी]]को माथिल्लो भाग हो। यो चीनको [[तिब्बत स्वायत्त क्षेत्र]] र भारतको [[अरुणाचल प्रदेश]] राज्य भएर बग्छ। यो तिब्बतको सबैभन्दा लामो र [[चीनका नदीहरूको सूची|चीनको पाँचौँ सबैभन्दा लामो नदी]] हो।<ref>{{Cite book |author1=Yue-man Yeung |author2=Jianfa Shen |url=https://books.google.com/books?id=qS6vcLH5nQAC&pg=PA553 |page=553 |title=Developing China's West: A Critical Path to Balanced National Development |publisher=Chinese University Press |year=2004 |isbn=978-9-62-996157-2 }}</ref> यसको माथिल्लो खण्डलाई "घोडा नदी" अर्थ लाग्ने [[डाङ्चे जाङ्बु]] वा [[माक्वान नदी]] पनि भनिन्छ।<ref>{{cite book |author=Henry Strachey |date=1854 |title=Physical Geography of Western Tibet, Part 24 |publisher=W. Clowes |pages=7– |oclc=1063495284 |quote=The river that carries the drainage of Nari-Mangyul and Utsang to the south-eastward is called by the Tibetans the rTachok Tsangspo, i.e. Horse River. The best of my Ladak informants could not assure me positively of its course below Lhasa, but assented fully to its identification with the main trunk of the Brahmaputra river, as asserted (and all but established) by the geographers of Bengal. |url=https://books.google.com/books?id=n8AIAAAAQAAJ&pg=PA7 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Brahmaputra River |author=SHANTI |publisher=University of Virginia |date=2016 |access-date=20 February 2022 |url=http://places.kmaps.virginia.edu/features/10662 |quote= }}</ref> पश्चिमी तिब्बतको [[कैलाश पर्वत]] र [[मानसरोवर ताल]]को दक्षिणपूर्वी भागमा रहेको [[आङ्ची हिमनदी]]बाट उद्गम हुने यो नदीले पछि दक्षिण तिब्बत उपत्यका बनाउँछ। [[तिब्बती पठार]] छोड्दा, यो नदीले [[हिमालय]] पार गर्दै विश्वको सबैभन्दा ठूलो र गहिरो [[यार्लुङ साङ्पो खोच|खोच]] निर्माण गर्दछ,<ref>{{cite web |url=http://www.100gogo.com/canyon.htm |title=The New largest Canyon in the world - The Great Canyon of Yalung Tsangpu River (Tibet) |publisher=www.100gogo.com |access-date=19 July 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080228081001/http://www.100gogo.com/canyon.htm |archive-date=28 February 2008 |url-status=dead }}</ref> त्यसपछि अरुणाचल प्रदेशमा प्रवेश गरेपछि यो धेरै फराकिलो बन्छ र यसलाई ''सियाङ'' भनिन्छ। [[असम]] पुगेपछि यो नदीलाई ''ब्रह्मपुत्र''को रूपमा चिनिन्छ। == विवरण == [[File:Yarlung Tsangpo - Tibet - 02.jpg|thumb|left|[[ल्हासा]]को दक्षिणपश्चिममा यार्लुङ साङ्पो]] [[File:Yarlung Tsangpo map.png|thumb|यार्लुङ साङ्पो नदीको नक्सा]] [[File:Yarlong Tsangpo.jpg|thumb|left|यार्लुङ साङ्पो नदी, [[थिग्रो]]]] [[File:Yarlung Tsangpo river tibet.jpg|thumb|तिब्बत हुँदै बग्ने यार्लुङ साङ्पो नदी, साथै [[नाम्चा बारवा]] र [[ग्याला पेरी]] हिमालहरू। यो तस्वीर {{Coord|29.156|N|93.983|E|}} मा केन्द्रित छ।]] यार्लुङ साङ्पो नदी संसारको सबैभन्दा बढी उचाइमा रहेको प्रमुख नदी हो। यसको सबैभन्दा लामो सहायक नदी [[न्याङ नदी]] हो। यार्लुङ साङ्पोका प्रमुख [[सहायक नदी]]मा न्याङ्चु नदी, [[ल्हासा नदी]], [[न्याङ नदी]] र [[पारलुङ साङ्पो]] पर्दछन्। तिब्बतमा यो नदी दक्षिण तिब्बत उपत्यका भएर बग्छ, जुन करिब १,२०० किलोमिटर लामो र ३०० किलोमिटर चौडा छ। यो उपत्यका समुद्र सतहबाट ४,५०० मिटर उचाइबाट घटेर ३,००० मिटरसम्म पुग्छ।<ref>{{cite book |title=Tibetan Geography |pages=30–31 |author=Yang Qinye |author2=Zheng Du |year=2004 |name-list-style=amp |publisher=China Intercontinental Press |isbn=7508506650 |url=https://books.google.com/books?id=4q_XoMACOxkC&pg=PA30 }}</ref><ref>{{cite book |author1=Zheng Du |author2=Zhang Qingsong |author3=Wu Shaohong |title=Mountain Geoecology and Sustainable Development of the Tibetan Plateau |publisher=Kluwer |year=2000 |isbn=0-7923-6688-3 |page=312 }}</ref> यो तल झर्दै जाँदा, वरपरको वनस्पति चिसो [[मरुभूमि]]बाट सुख्खा घाँसे मैदान र पतझड झाडी वनस्पतिमा परिणत हुन्छ। यो अन्ततः [[कोणधारी]] र [[गुराँस]] जङ्गलमा परिणत हुन्छ। वृक्ष रेखा करिब ३,२०० मिटरको उचाइमा छ।<ref>{{WWF ecoregion |id=pa1022 |name=Yarlung Tsangpo arid steppe |access-date=29 June 2007 }}</ref> तिब्बतको राजधानी [[ल्हासा]] नजिकै भेटिने [[बलौटे पत्थर]] चट्टानहरूमा पृथ्वीको वैकल्पिक [[चुम्बकीय क्षेत्र]] प्रवाह रेकर्ड गर्ने चुम्बकीय खनिजहरूका कणहरू हुन्छन्।<ref name="eosweb">{{cite web |url=http://eosweb.larc.nasa.gov/HPDOCS/misr/misr_html/yarlang_tsangpo.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20020611065446/http://eosweb.larc.nasa.gov/HPDOCS/misr/misr_html/yarlang_tsangpo.html |url-status=dead |archive-date=11 June 2002 |title=Yarlung Tsangpo River in China |publisher=Atmospheric Data Science Center |access-date=27 June 2007 }}</ref> [[तिब्बती पठार]] छोडेर [[नाम्चा बारवा]] वरिपरि बग्ने नदीको घोडाको नाल आकारको मोडद्वारा निर्मित [[यार्लुङ साङ्पो खोच]] संसारको सबैभन्दा गहिरो र सम्भवतः सबैभन्दा लामो खाल्डो हो।<ref>{{cite web |url=http://www.china.org.cn/english/MATERIAL/185555.htm |title=The World's Biggest Canyon |publisher=www.china.org |access-date=29 June 2007 }}</ref> यार्लुङ साङ्पो नदीको बहावमा तीनवटा प्रमुख झरनाहरू छन्।<ref>{{cite web |url=http://www.world-waterfalls.com/waterfall.php?num=869 |title=Hidden Falls |publisher=WWD - Waterfall Database |access-date=30 June 2007 |archive-date=27 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181027122837/http://www.world-waterfalls.com/waterfall.php?num=869 |url-status=dead }}</ref> यस नदीको सबैभन्दा ठूलो झरना, लुकेको झरना, सन् १९९८ सम्म पश्चिमा देशहरूमा प्रचार गरिएको थिएन, जब पश्चिमाहरूद्वारा यसको दर्शनलाई संक्षिप्त रूपमा "आविष्कार" भनिएको थियो।<ref>{{cite web |url=http://www.tew.org/archived/waterfalls.html |title=Fabled Tibetan Waterfalls Finally Discovered |access-date=7 July 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927205707/http://www.tew.org/archived/waterfalls.html |archive-date=27 September 2007 |url-status=dead }}</ref> तिनीहरूलाई प्रारम्भिक पाश्चात्य सिकारीहरू र [[बौद्ध भिक्षु]]हरूद्वारा पाश्चात्य देशका मानिसहरूलाई सुनाइएका कथाहरूको विषय बनेका महान् झरनाहरूको आविष्कारको रूपमा पनि चित्रण गरिएको थियो, तर जुन त्यस समयमा पाश्चात्य अन्वेषकहरूले कहिल्यै फेला पारेका थिएनन्।<ref>[http://www.tew.org/archived/waterfalls.html Compiled by Nima Dorjee (7 January 1999). Fabled Tibetan Waterfalls Finally Discovered. ''World Tibet Network News. Published by The Canada Tibet Committee. Issue ID: 99/01/07''] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070927205707/http://www.tew.org/archived/waterfalls.html |date=27 September 2007 }} (retrieved on 14 September 2008)</ref> यद्यपि, चिनियाँ अधिकारीहरूले यसको खण्डन गर्दै सन् १९७३ देखि खोचको अन्वेषण गर्ने चिनियाँ भूगोलविद्हरूले हेलिकप्टरबाट सन् १९८७ मै झरनाका तस्वीरहरू खिचेका थिए भनी बताएका थिए।<ref name="liquidthunder2">[http://outside.away.com/tsangpo/liquid_thunder_2.html Peter Heller (July 2002). Liquid Thunder. ''Outside Online''.] (retrieved on 14 September 2008)<br /> [http://ingles.sge.org/sge07/07/antonio_perez.asp Antonio Perezgrueso (undated). The Echo of Liquid Thunder.] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20081018234331/http://ingles.sge.org/sge07/07/antonio_perez.asp|date=18 October 2008}} (span. original: [http://www.sge.org/sge07/07/antonio_perez.asp Los ecos del trueno líquido] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20081018234336/http://www.sge.org/sge07/07/antonio_perez.asp|date=18 October 2008}}) ''Explorations and Expeditions'' on the English pages of the ''Sociedad Geográfica Española'' (retrieved on 14 September 2008)</ref><ref> {{cite web |url=http://www.louisville.edu/~pmboyl02/hiddenfalls.html |author=Patrick Boylan |date=2 November 2001 |title=Controversy Surrounded Hidden Falls |website=www.louisville.edu |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20050503170017/http://www.louisville.edu/~pmboyl02/hiddenfalls.html |archive-date=3 May 2005}} Quoted without further information on {{cite web |website=The Search for Shambhala |url=http://www.thelivingmoon.com/43ancients/02files/Shangri_La.html |title=Shangri-La Found – Who found it first?}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == {{Commons category|Yarlung Tsangpo|यार्लुङ साङ्पो}} [[श्रेणी:तिब्बतका नदीहरू]] [[श्रेणी:ब्रह्मपुत्र नदी]] 0zysolu7ct80vfh3y9wgap6p7hly2nr 1370539 1370538 2026-08-19T16:32:10Z पर्वत सुवेदी 31224 /* */ 1370539 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|चीन र भारत भएर बग्ने नदी}} {{Infobox river | name = यार्लुङ साङ्पो<br />{{lang|bo|ཡར་ཀླུང་གཙང་པོ།}}<br>{{lang|zh|雅鲁藏布江}} | image = Brahmaputra River, Shigatse.jpg | image_size = 300px | image_caption = यार्लुङ साङ्पो, [[सिगात्से प्रान्त]] | source1_location = चीनको [[तिब्बत स्वायत्त क्षेत्र]], [[सिगात्से]]स्थित आङ्ची हिमनदी | subdivision_type1 = देश | subdivision_name1 = [[चीन]] (भारतमा [[ब्रह्मपुत्र नदी|ब्रह्मपुत्र]] र त्यसपछि बङ्गलादेशमा [[जमुना नदी (बङ्गलादेश)|जमुना]]को रूपमा बग्छ) | custom_label = [[पारदेशिक नदी|पारदेशिक पारगमन]] | custom_data = [[वास्तविक नियन्त्रण रेखा]]<br>{{coord|29|7|42|N|95|1|21|E|type:river|display=inline,title}}<br>{{cvt|535|m}} उचाइ | progression = | length = {{cvt|1125|km|mi}} | source1_elevation = {{cvt|5210|m}} | source1_coordinates = {{coord|30|22|3|N|81|59|42|E}} | discharge1_avg = {{cvt|2898.9|m3/s|cuft/s}}<ref name="Upper Brahmaputra">{{cite web |url=https://www.riversnetwork.org/MAPS/CENTRAL%20ASIA/GANGES_UPPERB/index.html |title=Upper Brahmaputra }}</ref> | basin_size = {{cvt|241691|km2|mi2}}<ref name="Upper Brahmaputra"/> | river_system = | tributaries_left = राका साङ्पो, [[निमु माकु नदी|निमु माकु]], [[ल्हासा नदी|ल्हासा]], [[न्याङ नदी|न्याङ]] | tributaries_right = }} '''यार्लुङ साङ्पो''' (चिनियाँ: 雅鲁藏布), [[ब्रह्मपुत्र नदी]]को माथिल्लो भाग हो। यो चीनको [[तिब्बत स्वायत्त क्षेत्र]] र भारतको [[अरुणाचल प्रदेश]] राज्य भएर बग्छ। यो तिब्बतको सबैभन्दा लामो र [[चीनका नदीहरूको सूची|चीनको पाँचौँ सबैभन्दा लामो नदी]] हो।<ref>{{Cite book |author1=Yue-man Yeung |author2=Jianfa Shen |url=https://books.google.com/books?id=qS6vcLH5nQAC&pg=PA553 |page=553 |title=Developing China's West: A Critical Path to Balanced National Development |publisher=Chinese University Press |year=2004 |isbn=978-9-62-996157-2 }}</ref> यसको माथिल्लो खण्डलाई "घोडा नदी" अर्थ लाग्ने [[डाङ्चे जाङ्बु]] वा [[माक्वान नदी]] पनि भनिन्छ।<ref>{{cite book |author=Henry Strachey |date=1854 |title=Physical Geography of Western Tibet, Part 24 |publisher=W. Clowes |pages=7– |oclc=1063495284 |quote=The river that carries the drainage of Nari-Mangyul and Utsang to the south-eastward is called by the Tibetans the rTachok Tsangspo, i.e. Horse River. The best of my Ladak informants could not assure me positively of its course below Lhasa, but assented fully to its identification with the main trunk of the Brahmaputra river, as asserted (and all but established) by the geographers of Bengal. |url=https://books.google.com/books?id=n8AIAAAAQAAJ&pg=PA7 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Brahmaputra River |author=SHANTI |publisher=University of Virginia |date=2016 |access-date=20 February 2022 |url=http://places.kmaps.virginia.edu/features/10662 |quote= }}</ref> पश्चिमी तिब्बतको [[कैलाश पर्वत]] र [[मानसरोवर ताल]]को दक्षिणपूर्वी भागमा रहेको [[आङ्ची हिमनदी]]बाट उद्गम हुने यो नदीले पछि दक्षिण तिब्बत उपत्यका बनाउँछ। [[तिब्बती पठार]] छोड्दा, यो नदीले [[हिमालय]] पार गर्दै विश्वको सबैभन्दा ठूलो र गहिरो [[यार्लुङ साङ्पो खोच|खोच]] निर्माण गर्दछ,<ref>{{cite web |url=http://www.100gogo.com/canyon.htm |title=The New largest Canyon in the world - The Great Canyon of Yalung Tsangpu River (Tibet) |publisher=www.100gogo.com |access-date=19 July 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080228081001/http://www.100gogo.com/canyon.htm |archive-date=28 February 2008 |url-status=dead }}</ref> त्यसपछि अरुणाचल प्रदेशमा प्रवेश गरेपछि यो धेरै फराकिलो बन्छ र यसलाई ''सियाङ'' भनिन्छ। [[असम]] पुगेपछि यो नदीलाई ''ब्रह्मपुत्र''को रूपमा चिनिन्छ। == विवरण == [[File:Yarlung Tsangpo - Tibet - 02.jpg|thumb|left|[[ल्हासा]]को दक्षिणपश्चिममा यार्लुङ साङ्पो]] [[File:Yarlung Tsangpo map.png|thumb|यार्लुङ साङ्पो नदीको नक्सा]] [[File:Yarlong Tsangpo.jpg|thumb|left|यार्लुङ साङ्पो नदी, [[थिग्रो]]]] [[File:Yarlung Tsangpo river tibet.jpg|thumb|तिब्बत हुँदै बग्ने यार्लुङ साङ्पो नदी, साथै [[नाम्चा बारवा]] र [[ग्याला पेरी]] हिमालहरू। यो तस्वीर {{Coord|29.156|N|93.983|E|}} मा केन्द्रित छ।]] यार्लुङ साङ्पो नदी संसारको सबैभन्दा बढी उचाइमा रहेको प्रमुख नदी हो। यसको सबैभन्दा लामो सहायक नदी [[न्याङ नदी]] हो। यार्लुङ साङ्पोका प्रमुख [[सहायक नदी]]मा न्याङ्चु नदी, [[ल्हासा नदी]], [[न्याङ नदी]] र [[पारलुङ साङ्पो]] पर्दछन्। तिब्बतमा यो नदी दक्षिण तिब्बत उपत्यका भएर बग्छ, जुन करिब १,२०० किलोमिटर लामो र ३०० किलोमिटर चौडा छ। यो उपत्यका समुद्र सतहबाट ४,५०० मिटर उचाइबाट घटेर ३,००० मिटरसम्म पुग्छ।<ref>{{cite book |title=Tibetan Geography |pages=30–31 |author=Yang Qinye |author2=Zheng Du |year=2004 |name-list-style=amp |publisher=China Intercontinental Press |isbn=7508506650 |url=https://books.google.com/books?id=4q_XoMACOxkC&pg=PA30 }}</ref><ref>{{cite book |author1=Zheng Du |author2=Zhang Qingsong |author3=Wu Shaohong |title=Mountain Geoecology and Sustainable Development of the Tibetan Plateau |publisher=Kluwer |year=2000 |isbn=0-7923-6688-3 |page=312 }}</ref> यो तल झर्दै जाँदा, वरपरको वनस्पति चिसो [[मरुभूमि]]बाट सुख्खा घाँसे मैदान र पतझड झाडी वनस्पतिमा परिणत हुन्छ। यो अन्ततः [[कोणधारी]] र [[गुराँस]] जङ्गलमा परिणत हुन्छ। वृक्ष रेखा करिब ३,२०० मिटरको उचाइमा छ।<ref>{{WWF ecoregion |id=pa1022 |name=Yarlung Tsangpo arid steppe |access-date=29 June 2007 }}</ref> तिब्बतको राजधानी [[ल्हासा]] नजिकै भेटिने [[बलौटे पत्थर]] चट्टानहरूमा पृथ्वीको वैकल्पिक [[चुम्बकीय क्षेत्र]] प्रवाह रेकर्ड गर्ने चुम्बकीय खनिजहरूका कणहरू हुन्छन्।<ref name="eosweb">{{cite web |url=http://eosweb.larc.nasa.gov/HPDOCS/misr/misr_html/yarlang_tsangpo.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20020611065446/http://eosweb.larc.nasa.gov/HPDOCS/misr/misr_html/yarlang_tsangpo.html |url-status=dead |archive-date=11 June 2002 |title=Yarlung Tsangpo River in China |publisher=Atmospheric Data Science Center |access-date=27 June 2007 }}</ref> [[तिब्बती पठार]] छोडेर [[नाम्चा बारवा]] वरिपरि बग्ने नदीको घोडाको नाल आकारको मोडद्वारा निर्मित [[यार्लुङ साङ्पो खोच]] संसारको सबैभन्दा गहिरो र सम्भवतः सबैभन्दा लामो खाल्डो हो।<ref>{{cite web |url=http://www.china.org.cn/english/MATERIAL/185555.htm |title=The World's Biggest Canyon |publisher=www.china.org |access-date=29 June 2007 }}</ref> यार्लुङ साङ्पो नदीको बहावमा तीनवटा प्रमुख झरनाहरू छन्।<ref>{{cite web |url=http://www.world-waterfalls.com/waterfall.php?num=869 |title=Hidden Falls |publisher=WWD - Waterfall Database |access-date=30 June 2007 |archive-date=27 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181027122837/http://www.world-waterfalls.com/waterfall.php?num=869 |url-status=dead }}</ref> यस नदीको सबैभन्दा ठूलो झरना, लुकेको झरना, सन् १९९८ सम्म पश्चिमा देशहरूमा प्रचार गरिएको थिएन, जब पश्चिमाहरूद्वारा यसको दर्शनलाई संक्षिप्त रूपमा "आविष्कार" भनिएको थियो।<ref>{{cite web |url=http://www.tew.org/archived/waterfalls.html |title=Fabled Tibetan Waterfalls Finally Discovered |access-date=7 July 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927205707/http://www.tew.org/archived/waterfalls.html |archive-date=27 September 2007 |url-status=dead }}</ref> तिनीहरूलाई प्रारम्भिक पाश्चात्य सिकारीहरू र [[बौद्ध भिक्षु]]हरूद्वारा पाश्चात्य देशका मानिसहरूलाई सुनाइएका कथाहरूको विषय बनेका महान् झरनाहरूको आविष्कारको रूपमा पनि चित्रण गरिएको थियो, तर जुन त्यस समयमा पाश्चात्य अन्वेषकहरूले कहिल्यै फेला पारेका थिएनन्।<ref>[http://www.tew.org/archived/waterfalls.html Compiled by Nima Dorjee (7 January 1999). Fabled Tibetan Waterfalls Finally Discovered. ''World Tibet Network News. Published by The Canada Tibet Committee. Issue ID: 99/01/07''] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070927205707/http://www.tew.org/archived/waterfalls.html |date=27 September 2007 }} (retrieved on 14 September 2008)</ref> यद्यपि, चिनियाँ अधिकारीहरूले यसको खण्डन गर्दै सन् १९७३ देखि खोचको अन्वेषण गर्ने चिनियाँ भूगोलविद्हरूले हेलिकप्टरबाट सन् १९८७ मै झरनाका तस्वीरहरू खिचेका थिए भनी बताएका थिए।<ref name="liquidthunder2">[http://outside.away.com/tsangpo/liquid_thunder_2.html Peter Heller (July 2002). Liquid Thunder. ''Outside Online''.] (retrieved on 14 September 2008)<br /> [http://ingles.sge.org/sge07/07/antonio_perez.asp Antonio Perezgrueso (undated). The Echo of Liquid Thunder.] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20081018234331/http://ingles.sge.org/sge07/07/antonio_perez.asp|date=18 October 2008}} (span. original: [http://www.sge.org/sge07/07/antonio_perez.asp Los ecos del trueno líquido] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20081018234336/http://www.sge.org/sge07/07/antonio_perez.asp|date=18 October 2008}}) ''Explorations and Expeditions'' on the English pages of the ''Sociedad Geográfica Española'' (retrieved on 14 September 2008)</ref><ref> {{cite web |url=http://www.louisville.edu/~pmboyl02/hiddenfalls.html |author=Patrick Boylan |date=2 November 2001 |title=Controversy Surrounded Hidden Falls |website=www.louisville.edu |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20050503170017/http://www.louisville.edu/~pmboyl02/hiddenfalls.html |archive-date=3 May 2005}} Quoted without further information on {{cite web |website=The Search for Shambhala |url=http://www.thelivingmoon.com/43ancients/02files/Shangri_La.html |title=Shangri-La Found – Who found it first?}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == {{Commons category|Yarlung Tsangpo|यार्लुङ साङ्पो}} [[श्रेणी:तिब्बतका नदीहरू]] [[श्रेणी:ब्रह्मपुत्र नदी]] 7j0z5qhjpm4hv9h2uuppkxshokkd74a 3 151342 1370541 2026-08-19T19:59:20Z नेपाली विकिपिडिया स्वागत 28168 [[Template:Welcome|स्वागतम्]] 1370541 wikitext text/x-wiki ==विकिपिडियामा स्वागत छ!== <div style="width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|1px|3px|rgba(0, 0, 0, 0.35)}} {{border-radius|2px}}"> <div style="overflow:hidden; height:auto; background: #fff; width: 100%; padding-bottom:18px;"> <div style="font-size: 36px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 1.2em;">नमस्ते, October26mgrज्यू</div> <div style="font-size: 24px; padding-top: 0px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; color: #666; "> [[नेपाली विकिपिडिया]]मा हार्दिक [[विकिपिडिया:स्वागत|स्वागत]] छ! </div></div> <div style="vertical-align:middle; color: black; background-color:#fff"> <div style="display: flex; flex-flow: row wrap; background-color:#EAECF0; padding: 10px; padding-left: 25px; "> <div style="font-size: 18px; padding-top: 0px; margin-left: 0px; text-align: center; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.5em; color: #111; "> हालसम्म नेपाली विकिपिडियामा [[विशेष:Statistics|३०,०५४]] लेखहरू छन्। यसलाई बढाउन तपाईंको योगदानको आवश्यकता रहेको छ। आउनुहोस् तपाईं हामी सबै मिलेर नेपाली विकिपिडियालाई विश्वका अन्य प्रमुख [[:meta:List_of_Wikipedias/ne|भाषाका विकिपिडिया जत्ति कै धनी]] बनाऔँ। विकिपिडियाले कुनै पनि व्यक्तिलाई सम्पादन गर्ने अधिकार दिन्छ। मलाई आशा छ कि तपाईंले यहाँ मन पराउनुहुन्छ र योगदान गर्ने निर्णय गर्नुहुन्छ।</div> <div style="flex: 1 1 300px;"><br/> <div style="font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;">[[चित्र:Symbol support2 vote.svg|25px|alt=|link=]] सुरुवात</div> <div style="font-size: 15px;"> * पहिले [[विकिपिडिया:विकिपिडियाको बारेमा|विकिपिडियाको परिचय पृष्ठ]] पढ्नुहोस्। * तपाईंले कसरी [[मद्दत:सहायता विषयसूचि|विकिपिडियामा योगदान गर्न सक्नुहुन्छ]] जान्नुहोस्। * आफ्नो परिचय दिनको लागि तपाईंको [[प्रयोगकर्ता:October26mgr|प्रयोगकर्ता पृष्ठ]] बनाउनुहोला ताकि हामी तपाईंलाई अझ राम्रोसँग चिन्न सक्छौँ। (परिचय दिइरहनु आवश्यक नै भने छैन) </div> </div> <div style="flex: 1 1 300px;"><br/> <div style="font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;">[[चित्र:Artículo bueno-blue.svg|25px|alt=|link=]] सुझावहरू</div> <div style="font-size: 15px;"> * कृपया [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/वार्तालाप पृष्ठ|वार्तालाप पृष्ठ]]मा चारवटा वक्र (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) प्रयोग गरि हस्ताक्षर गर्नुहोला। यसो गर्नाले वार्तालाप पृष्ठमा स्वत: तपाईंको नाम, वार्ता पृष्ठसूत्र र मिति थपिने छ। * यदि तपाईंलाई विकिपिडियामा केही समस्या परेको छ भने आफ्नो वार्तालाप पृष्ठमा <code>'''<nowiki>{{मद्दत}}</nowiki>'''</code> राख्नु होला। हाम्रा प्रयोगकर्ताहरूले तपाईंको समस्याको समाधान बताउने छन्। * नयाँ पृष्ठहरू [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सम्पादन|सम्पादन गर्दा]] वा [[विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|सिर्जना गर्दा]], [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सन्दर्भ|सन्दर्भ]]हरू थप्दा वा मेटाउँदा गल्ती गर्न डराउनु पर्दैन किनकि गल्ती जो कोहीबाट हुन् सक्छ। </div> </div> </div> <div style="padding: 10px; padding-left: 25px; "> <div style="text-align: center;"> {{clickable button 2|विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|कसरी लेख बनाउने?|class=mw-ui-constructive center}} </div> <div style="text-align: center;"> {{clickable button 2|विकिपिडिया:चिया घर|यदि तपाईंसँग प्रश्नहरू छन् भने यहाँ सोध्नुहोस्|class=mw-ui-constructive center}} </div> </div> </div> </div> '''स्वागतम्''', हामी नेपाली विकिपिडियामा तपाईंको सम्पादनको लागि पर्खिरहेका छौँ! -- [[User:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|नेपाली विकिपिडिया स्वागत]] ([[User talk:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|कुरा गर्नुहोस्]]) ०१:४४, २० अगस्ट २०२६ (नेपाली समय) clsesvxj7i21ee1dddwd5x1ok9nx8xh 0 151343 1370555 2026-08-20T09:25:57Z Saroj 31493 नयाँ लेख 1370555 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | image = Obsession theatrical poster.jpeg | alt = At night, a man in a car looks at a small box. In the background, a woman stands in front of the door of a house. At the center of the poster are the film's title, credits, and tagline reading, "Be careful who you wish for...". | caption = रङ्गमञ्च प्रदर्शित पोस्टर | director = [[करी बार्कर]] | writer = करी बार्कर | producer = {{Plainlist| * जेम्स ह्यारिस * हेली निकोल जोन्सन * क्रिस्टियन मर्क्युरी * रोमन भियारिस }} | starring = {{Plainlist| * [[माइकल जोन्स्टन (अभिनेता)|माइकल जोन्स्टन]] * [[इन्डी नाभरेटी]] * [[कुपर टम्लिन्सन]] * [[मेगन ललेस]] * [[एन्डी रिक्टर]] }} | cinematography = टेलर क्लेमन्स | editing = करी बार्कर | music = रक बर्वेल | studio = {{Plainlist|<!-- per poster billing block --> * [[ब्लमहाउस प्रोडक्सन्स]] * क्यापस्टोन स्टुडियोज * [[टी सप प्रोडक्सन्स]] }} | distributor = {{Plainlist| * [[फोकस फिचर्स]] (संयुक्त राज्य अमेरिका) * [[युनिभर्सल पिक्चर्स]] (अन्तर्राष्ट्रिय){{efn|फ्रान्स ([[Le Pacte]]), न्युजिल्यान्ड र अस्ट्रेलिया ([[Rialto Distribution]]), तथा रूस ([[Exponenta Film]]) बाहेक}} }} | released = {{Film date|2025|9|5|टिफ|2026|5|15|संयुक्त राज्य अमेरिका}} | runtime = १०९ मिनेट<ref>{{Cite web |date=March 25, 2026 |title=''Obsession'' (2026) |url=https://www.ifco.ie/en/ifco/pages/F4F81130005EB8DB |access-date=March 25, 2026 |archive-date=April 20, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260420003524/https://www.ifco.ie/en/ifco/pages/F4F81130005EB8DB|url-status=live |publisher=[[Irish Film Classification Office]]}}</ref> | country = संयुक्त राज्य अमेरिका | language = अङ्ग्रेजी | budget = $७५०,००० | gross = $४९५.६ मिलियन<ref name="BOM">{{cite Box Office Mojo |title=Obsession |id=tt37287335 |publisher=[[Box Office Mojo]]|access-date=August 14, 2026}}</ref><ref name="NUM">{{cite The Numbers |id=Obsession-(2026) |access-date=August 14, 2026}}</ref> }} '''''अब्सेसन''''' सन् २०२५ को अमेरिकी अलौकिक डरलाग्दो चलचित्र हो, जसको लेखन, निर्देशन र सम्पादन [[करी बार्कर]]ले गरेका हुन्। चलचित्रले सङ्गीत पसलका कर्मचारी बियर ([[माइकल जोन्स्टन]])को कथा प्रस्तुत गर्छ, जसले आफूले चाहेको कुरा पूरा गर्ने अलौकिक खेलौना किनेर आफ्नो साथी निक्की ([[इन्डी नाभरेटी]]) आफूलाई प्रेममा पारोस् भन्ने इच्छा राख्छ, जसका कारण निक्की ऊप्रति आसक्त हुन्छे। [[कुपर टम्लिन्सन]], [[मेगन ललेस]] र [[एन्डी रिक्टर]] सहायक भूमिकामा देखिएका छन्। [[युट्युब]]का स्केच हास्यकलाकार बार्करले सन् २०२३ मा आफ्नो छोटो डरलाग्दो चलचित्र ''द चेयर'' आफ्नो च्यानलमा अपलोड गरेका थिए। निर्माता जेम्स ह्यारिसले त्यसलाई फिचर चलचित्रमा रूपान्तरण गर्ने प्रस्ताव राखेपछि बार्करले आफ्नो अर्को चलचित्रको अवधारणा ''अब्सेसन'' प्रस्तुत गर्ने अवसर पाए, जुन आंशिक रूपमा ''[[द सिम्प्सन्स]]'' को "ट्रिहाउस अफ हरर २" एपिसोडबाट प्रेरित थियो। चलचित्रको छायाङ्कन अक्टोबर २०२४ मा लस एन्जलसमा ७ लाख ५० हजार अमेरिकी डलरको बजेटमा गरिएको थियो। यो बार्करको दोस्रो फिचर चलचित्र हो, यसअघि ''[[मिल्क एन्ड सिरियल]]'' (२०२४) रहेको थियो, र हलमा प्रदर्शन हुने उनको पहिलो चलचित्र हो। ''अब्सेसन'' को प्रिमियर ५ सेप्टेम्बर २०२५ मा [[टोरन्टो अन्तर्राष्ट्रिय चलचित्र महोत्सव]] (टिफ) मा भयो। त्यहाँ [[फोकस फिचर्स]]ले $१४–१५ मिलियनमा यसको वितरण अधिकार खरिद गर्‍यो, जुन टिफको इतिहासमा कुनै विधा चलचित्रले प्राप्त गरेको सबैभन्दा ठूलो मूल्य थियो। साथै, [[ब्लमहाउस प्रोडक्सन्स]]अन्तर्गत जेसन ब्लम कार्यकारी निर्माताका रूपमा चलचित्रमा आबद्ध भए। चलचित्र संयुक्त राज्य अमेरिकामा १५ मे २०२६ मा हलमा प्रदर्शन गरिएको थियो। यो समीक्षात्मक तथा व्यावसायिक रूपमा सफल रह्यो, विश्वभर $४९५.६ मिलियन कमायो र बक्स अफिसमा विभिन्न कीर्तिमान कायम गर्‍यो। मुद्रास्फीति समायोजन नगर्दा यो सन् २०२६ को सर्वाधिक कमाइ गर्ने दशौँ चलचित्र तथा हालसम्मकै सर्वाधिक कमाइ गर्ने छैटौँ डरलाग्दो चलचित्र बन्यो। ==कलाकार== * [[माइकल जोन्स्टन (अभिनेता)|माइकल जोन्स्टन]] बियरको रूपमा, लजालु सङ्गीत पसलका कर्मचारी * [[इन्डी नाभरेटी]] निक्कीको रूपमा, बियरकी सहकर्मी र साथी * [[कुपर टम्लिन्सन]] इयानको रूपमा, बियर र निक्कीका साथी तथा सहकर्मी * [[मेगन ललेस]] साराको रूपमा, बियर र निक्कीकी साथी तथा सहकर्मी * [[एन्डी रिक्टर]] कार्टरको रूपमा, सङ्गीत पसलका मालिक तथा साराका बुबा * हेली फिट्जगेराल्ड भायोलाको रूपमा, क्रिस्टल पसलकी कर्मचारी * डारिन टुनडर ह्यारीको रूपमा, क्रिस्टल पसलका अर्का कर्मचारी * [[करी बार्कर]] वन विश विलोका ग्राहक सेवा प्रतिनिधिको आवाजमा ==टिप्पणी== {{Notelist}} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== * {{Official website|https://www.focusfeatures.com/obsession}} * {{IMDb title|tt37287335}} [[श्रेणी:सन् २०२५ का चलचित्रहरू]] [[श्रेणी:अमेरिकी स्वतन्त्र चलचित्रहरू]] [[श्रेणी:अङ्ग्रेजी भाषाका चलचित्रहरू]] clsynkhv78qf4prq4mcww7qqypedujy 6 151344 1370556 2026-03-11T17:38:14Z en>TAnthony 0 /* Licensing */ 1370556 wikitext text/x-wiki ==Summary== {{Non-free use rationale 2 |Description = This is a poster for ''Obsession''. The poster art copyright is believed to belong to the distributor of the item promoted, the publisher of the item promoted or the graphic artist. |Source = http://www.impawards.com/2026/obsession_ver2.html |Author = [[Focus Features]] |Article = Obsession (2025 film) |Purpose = to serve as the primary means of visual identification at the top of the article dedicated to the work in question. |Replaceability = Any derivative work based upon the cover art would be a copyright violation, so creation of a free image is not possible. |Minimality = It will be used once for the page |Commercial = The use of a low resolution image of a work's cover will not impact the commercial viability of the work. }} == Licensing == {{Non-free film poster|image_has_rationale=yes|2020s American film posters}} [[Category:2020s horror film posters]] f01ysqux8acg80wihx46m4zxiybew74 1370557 1370556 2026-08-20T09:26:57Z Saroj 31493 [[:en:File:Obsession_theatrical_poster.jpeg]] बाट १ संशोधन(हरू) 1370556 wikitext text/x-wiki ==Summary== {{Non-free use rationale 2 |Description = This is a poster for ''Obsession''. The poster art copyright is believed to belong to the distributor of the item promoted, the publisher of the item promoted or the graphic artist. |Source = http://www.impawards.com/2026/obsession_ver2.html |Author = [[Focus Features]] |Article = Obsession (2025 film) |Purpose = to serve as the primary means of visual identification at the top of the article dedicated to the work in question. |Replaceability = Any derivative work based upon the cover art would be a copyright violation, so creation of a free image is not possible. |Minimality = It will be used once for the page |Commercial = The use of a low resolution image of a work's cover will not impact the commercial viability of the work. }} == Licensing == {{Non-free film poster|image_has_rationale=yes|2020s American film posters}} [[Category:2020s horror film posters]] f01ysqux8acg80wihx46m4zxiybew74 1370558 1370557 2026-08-20T09:27:21Z Saroj 31493 Saroj ले [[चित्र:Obsession theatrical poster.jpeg]] अपलोड गरेका छन् 1370556 wikitext text/x-wiki ==Summary== {{Non-free use rationale 2 |Description = This is a poster for ''Obsession''. The poster art copyright is believed to belong to the distributor of the item promoted, the publisher of the item promoted or the graphic artist. |Source = http://www.impawards.com/2026/obsession_ver2.html |Author = [[Focus Features]] |Article = Obsession (2025 film) |Purpose = to serve as the primary means of visual identification at the top of the article dedicated to the work in question. |Replaceability = Any derivative work based upon the cover art would be a copyright violation, so creation of a free image is not possible. |Minimality = It will be used once for the page |Commercial = The use of a low resolution image of a work's cover will not impact the commercial viability of the work. }} == Licensing == {{Non-free film poster|image_has_rationale=yes|2020s American film posters}} [[Category:2020s horror film posters]] f01ysqux8acg80wihx46m4zxiybew74 1 151345 1370559 2026-08-20T09:28:54Z Saroj 31493 नयाँ पृष्ठ: {{translated page|en|Obsession (2025 film)|version=1370213337}} 1370559 wikitext text/x-wiki {{translated page|en|Obsession (2025 film)|version=1370213337}} bc2vbpvfj5ao9bhbosz7t7eqzrslrze