विकिपिडिया newiki https://ne.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%96%E0%A5%8D%E0%A4%AF_%E0%A4%AA%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%A0 MediaWiki 1.47.0-wmf.18 first-letter मीडिया विशेष वार्तालाप प्रयोगकर्ता प्रयोगकर्ता वार्ता विकिपिडिया विकिपिडिया वार्ता चित्र चित्र वार्ता मीडियाविकि मीडियाविकि वार्ता ढाँचा ढाँचा वार्ता मद्दत मद्दत वार्ता श्रेणी श्रेणी वार्ता पोर्टल पोर्टल वार्ता मस्यौदा मस्यौदा वार्ता TimedText TimedText talk मोड्युल मोड्युल वार्तालाप Event Event talk 0 26754 1373321 1293671 2026-09-03T09:51:59Z पर्वत सुवेदी 31224 /* */ 1373321 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- आधारभूत जानकारी --> |name = |other_name = |native_name = |nickname = |settlement_type = पूर्व गाविस |motto = <!-- चित्र र नक्सा--> |image_skyline = |image_caption = |image_flag = |image_seal = |image_map = <!-- NepalRautahatDistrictmap.png --> |mapsize = 300px |map_caption = |pushpin_map = रौतहट जिल्ला#नारायणी अञ्चल#मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्र#नेपाल |pushpin_label_position = bottom |pushpin_mapsize = 300 |pushpin_map_caption = <!-- अवस्थिति --> |subdivision_type = देश |subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} |subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] |subdivision_name1 = [[मधेश प्रदेश]] |subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] |subdivision_name2 = [[रौतहट जिल्ला]] <!-- राजनीति --> |government_footnotes = |government_type = |leader_title = |leader_name = |leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> |leader_name1 = |established_title = <!-- Settled --> |established_date = <!-- क्षेत्रफल --> |unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> |area_footnotes = |area_total_km2 =18.32 <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |area_total_sq_mi = <!-- जनसङ्ख्या --> |population_as_of = [[नेपालको एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०६८|वि.सं २०६८]] |population_footnotes = |population_note = |population_total = 15048 |population_density_km2 = auto |population_blank1_title = जातीयता |population_blank2_title = Religions <!-- साधारण जानकारी --> |timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय|नेपाली समय]] |utc_offset = +५:४५ |timezone_DST = |utc_offset_DST = |coordinates = {{coord|27.07|85.33|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-enwiki|display=inline,title}} |elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> |elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> |postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> |postal_code = |area_code = |blank_name = |blank_info = |website = |footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन]] अनुसार, [[मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्र|मध्यमाञ्चल]] विकास क्षेत्रको [[नारायणी अञ्चल]], [[रौतहट जिल्ला]]मा अवस्थित एक [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]] थियो। [[नेपालको एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०६८|एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८]]मा यहाँको जनसङ्ख्या १५०४८ रहेको थियो जसमध्ये ७६५० पुरुष र ७३९८ महिला रहेका थिए भने यहाँ २६८६ घरधुरी रहेको थियो।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://mofald.gov.np/mofald/userfiles/docs_206.pdf|शीर्षक=राष्ट्रिय जनगणना २०६८| प्रकाशक=[[नेपाल सरकार]] '''केन्द्रिय तथ्याङ्क विभाग'''|प्रारूप=पिडिएफ |कार्य=राष्ट्रिय योजना आयोग सचिवालय}}</ref><ref name="नेपालको राष्ट्रिय जनगणना २०६८ (गाविस तह)">{{cite news|title=नेपालको राष्ट्रिय जनगणना २०६८ (गाविस तह)|url=http://elibrary.xyz/cbs/image/data/Population/VDC-Municipality%20in%20detail/VDC_Municipality.pdf|accessdate=नोभेम्बर २०१२|agency=नेपाल सरकार|publisher=[[राष्ट्रिय योजना आयोग (नेपाल)|राष्ट्रिय योजना आयोग]]|date=नोभेम्बर २०१२|ref=केन्द्रीय तथ्याङ्क विभाग}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304223834/http://elibrary.xyz/cbs/image/data/Population/VDC-Municipality%20in%20detail/VDC_Municipality.pdf |date=2016-03-04 }}</ref> यो हाल [[चन्द्रपुर नगरपालिका]]मा पर्दछ। यसको सविकको ६ नम्बर वडा चन्द्रपुर नगरपालिकाको वडा नम्बर ७ हो भने १-५, ७-९ वडाहरू वडा नम्बर ८ हो। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{ढाँचा:रौतहट जिल्लाका गाविसहरू}} [[श्रेणी:रौतहट जिल्लाका ठाउँहरू]] l77ohkydtglhcjqyf6i0imqvp3cfqke 1373323 1373321 2026-09-03T11:34:38Z पर्वत सुवेदी 31224 /* */ 1373323 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- आधारभूत जानकारी --> |name = |other_name = |native_name = |nickname = |settlement_type = पूर्व गाविस |motto = <!-- चित्र र नक्सा--> |image_skyline = |image_caption = |image_flag = |image_seal = |image_map = <!-- NepalRautahatDistrictmap.png --> |mapsize = 300px |map_caption = |pushpin_map = रौतहट जिल्ला (गाविस तह)#नारायणी अञ्चल#मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्र#नेपाल |pushpin_label_position = bottom |pushpin_mapsize = 300 |pushpin_map_caption = <!-- अवस्थिति --> |subdivision_type = देश |subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} |subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] |subdivision_name1 = [[मधेश प्रदेश]] |subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] |subdivision_name2 = [[रौतहट जिल्ला]] <!-- राजनीति --> |government_footnotes = |government_type = |leader_title = |leader_name = |leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> |leader_name1 = |established_title = <!-- Settled --> |established_date = <!-- क्षेत्रफल --> |unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> |area_footnotes = |area_total_km2 =18.32 <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |area_total_sq_mi = <!-- जनसङ्ख्या --> |population_as_of = [[नेपालको एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०६८|वि.सं २०६८]] |population_footnotes = |population_note = |population_total = 15048 |population_density_km2 = auto |population_blank1_title = जातीयता |population_blank2_title = Religions <!-- साधारण जानकारी --> |timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय|नेपाली समय]] |utc_offset = +५:४५ |timezone_DST = |utc_offset_DST = |coordinates = {{coord|27.07|85.33|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-enwiki|display=inline,title}} |elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> |elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> |postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> |postal_code = |area_code = |blank_name = |blank_info = |website = |footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन]] अनुसार, [[मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्र|मध्यमाञ्चल]] विकास क्षेत्रको [[नारायणी अञ्चल]], [[रौतहट जिल्ला]]मा अवस्थित एक [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]] थियो। [[नेपालको एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०६८|एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८]]मा यहाँको जनसङ्ख्या १५०४८ रहेको थियो जसमध्ये ७६५० पुरुष र ७३९८ महिला रहेका थिए भने यहाँ २६८६ घरधुरी रहेको थियो।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://mofald.gov.np/mofald/userfiles/docs_206.pdf|शीर्षक=राष्ट्रिय जनगणना २०६८| प्रकाशक=[[नेपाल सरकार]] '''केन्द्रिय तथ्याङ्क विभाग'''|प्रारूप=पिडिएफ |कार्य=राष्ट्रिय योजना आयोग सचिवालय}}</ref><ref name="नेपालको राष्ट्रिय जनगणना २०६८ (गाविस तह)">{{cite news|title=नेपालको राष्ट्रिय जनगणना २०६८ (गाविस तह)|url=http://elibrary.xyz/cbs/image/data/Population/VDC-Municipality%20in%20detail/VDC_Municipality.pdf|accessdate=नोभेम्बर २०१२|agency=नेपाल सरकार|publisher=[[राष्ट्रिय योजना आयोग (नेपाल)|राष्ट्रिय योजना आयोग]]|date=नोभेम्बर २०१२|ref=केन्द्रीय तथ्याङ्क विभाग}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304223834/http://elibrary.xyz/cbs/image/data/Population/VDC-Municipality%20in%20detail/VDC_Municipality.pdf |date=2016-03-04 }}</ref> यो हाल [[चन्द्रपुर नगरपालिका]]मा पर्दछ। यसको सविकको ६ नम्बर वडा चन्द्रपुर नगरपालिकाको वडा नम्बर ७ हो भने १-५, ७-९ वडाहरू वडा नम्बर ८ हो। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{ढाँचा:रौतहट जिल्लाका गाविसहरू}} [[श्रेणी:रौतहट जिल्लाका ठाउँहरू]] 6b36bw1hciqqur0u7q9l7qq7wat4goi 1373327 1373323 2026-09-03T11:52:46Z पर्वत सुवेदी 31224 /* */ 1373327 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- आधारभूत जानकारी --> |name = |other_name = |native_name = |nickname = |settlement_type = पूर्व गाविस |motto = <!-- चित्र र नक्सा--> |image_skyline = |image_caption = |image_flag = |image_seal = |image_map = <!-- NepalRautahatDistrictmap.png --> |mapsize = 300px |map_caption = |pushpin_map = रौतहट जिल्ला (गाविस तह)#नारायणी अञ्चल#मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्र#नेपाल |pushpin_label_position = bottom |pushpin_mapsize = 300 |pushpin_map_caption = <!-- अवस्थिति --> |subdivision_type = देश |subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} |subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] |subdivision_name1 = [[मधेश प्रदेश]] |subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] |subdivision_name2 = [[रौतहट जिल्ला]] <!-- राजनीति --> |government_footnotes = |government_type = |leader_title = |leader_name = |leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> |leader_name1 = |established_title = <!-- Settled --> |established_date = <!-- क्षेत्रफल --> |unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> |area_footnotes = |area_total_km2 =18.32 <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |area_total_sq_mi = <!-- जनसङ्ख्या --> |population_as_of = [[नेपालको एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०६८|वि.सं २०६८]] |population_footnotes = |population_note = |population_total = 15048 |population_density_km2 = auto |population_blank1_title = जातीयता |population_blank2_title = Religions <!-- साधारण जानकारी --> |timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय|नेपाली समय]] |utc_offset = +५:४५ |timezone_DST = |utc_offset_DST = |coordinates = {{coord|27.08|85.35|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-enwiki|display=inline,title}} |elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> |elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> |postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> |postal_code = |area_code = |blank_name = |blank_info = |website = |footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन]] अनुसार, [[मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्र|मध्यमाञ्चल]] विकास क्षेत्रको [[नारायणी अञ्चल]], [[रौतहट जिल्ला]]मा अवस्थित एक [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]] थियो। [[नेपालको एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०६८|एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८]]मा यहाँको जनसङ्ख्या १५०४८ रहेको थियो जसमध्ये ७६५० पुरुष र ७३९८ महिला रहेका थिए भने यहाँ २६८६ घरधुरी रहेको थियो।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://mofald.gov.np/mofald/userfiles/docs_206.pdf|शीर्षक=राष्ट्रिय जनगणना २०६८| प्रकाशक=[[नेपाल सरकार]] '''केन्द्रिय तथ्याङ्क विभाग'''|प्रारूप=पिडिएफ |कार्य=राष्ट्रिय योजना आयोग सचिवालय}}</ref><ref name="नेपालको राष्ट्रिय जनगणना २०६८ (गाविस तह)">{{cite news|title=नेपालको राष्ट्रिय जनगणना २०६८ (गाविस तह)|url=http://elibrary.xyz/cbs/image/data/Population/VDC-Municipality%20in%20detail/VDC_Municipality.pdf|accessdate=नोभेम्बर २०१२|agency=नेपाल सरकार|publisher=[[राष्ट्रिय योजना आयोग (नेपाल)|राष्ट्रिय योजना आयोग]]|date=नोभेम्बर २०१२|ref=केन्द्रीय तथ्याङ्क विभाग}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304223834/http://elibrary.xyz/cbs/image/data/Population/VDC-Municipality%20in%20detail/VDC_Municipality.pdf |date=2016-03-04 }}</ref> यो हाल [[चन्द्रपुर नगरपालिका]]मा पर्दछ। यसको सविकको ६ नम्बर वडा चन्द्रपुर नगरपालिकाको वडा नम्बर ७ हो भने १-५, ७-९ वडाहरू वडा नम्बर ८ हो। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{ढाँचा:रौतहट जिल्लाका गाविसहरू}} [[श्रेणी:रौतहट जिल्लाका ठाउँहरू]] l2j6o28e4g91uc0ovx2ndithardzinu 0 29524 1373306 1373267 2026-09-03T08:30:55Z Bishaldev100 28807 /* पाटनका राजाको दरबार, लाम्पाटी */ 1373306 wikitext text/x-wiki {{Infobox building |name= साततले दरबार |image=Nuwakot Darbar.jpg |caption= नुवाकोट दरबार |map_type= |latitude= |longitude= |iso_region= |location_town= [[नुवाकोट जिल्ला|नुवाकोट]] |location_country= नेपाल |architect= |client= |engineer= |construction_start_date= |completion_date=वि.सं. १८१९ |date_demolished= |cost= अज्ञात |structural_system= ईँट र सुर्खी |style= [[छाने शैली|प्यागोडा]] |size= रोपनी }} '''नुवाकोट दरबार''' [[शाह वंश|शाह वंशीय]] राजा [[पृथ्वीनारायण शाह]]ले १८औँ शताब्दीमा निर्माण गरेको एक दरबार हो र यो [[नुवाकोट जिल्ला]]को [[विदुर नगरपालिका]]को [[नुवाकोट (बागमती प्रदेश)|नुवाकोट]]मा अवस्थित छ। [[पृथ्वीनारायण शाह|पृथ्वी नारायण शाह]]ले [[ललितपुर]]का कालिगढ झिकाई वि.सं. १८१९ मा भव्य नौतले दरबार बनाउन लगाएका थिए।<ref>{{Cite web |last=Setopati |first=सेतोपाटी संवाददाता :: |title=नेपाल एकीकरण इतिहासको जीवन्त साक्षी नुवाकोट दरबार पुनर्निर्माणको नयाँ अध्याय (तस्बिरहरू) |url=https://www.setopati.com/social/372555/ |access-date=2026-07-25 |website=Setopati |language=en-US}}</ref> पछि [[विसं १९९० को महाभूकम्प|नब्बे सालको महाभूकम्प]]ले गर्दा दुई तल्ला भत्किएर यो दरबार सात तले मात्र हुन पुगेको थियो। पुरातात्विकविद् डा. साफल्य अमात्यका अनुसार तत्कालीन अवस्थामा [[मल्ल वंश|मल्ल राजा]]हरूले पाँच तल्ला र सर्व-साधारण जनताले तीन तल्लासम्मको घर बनाउने गरेका थिए। उपत्यकाका मल्ला राजाहरूको घमण्ड तोड्नकै लागि पृथ्वीनारायण शाहले मन्दिर शैलीको नौतले दरबार बनाउन लगाएका थिए।<ref>{{Cite web |title=जिर्ण अवस्थामा नुवाकोट सात तले दरबार (फोटो फिचरसहित) |url=https://www.farakpatra.com/2018/07/14/6261/ |access-date=2026-07-25 |website=फरक पत्र |language=नेपाली}}</ref> साततले दरबारलाई ग्रीष्मकालीन दरबारका रूपमा उपयोग गरी अर्को शीतकालिन दरबारका रूपमा वि.सं. १८२२ मा [[शेरा दरबार]]को निर्माण भएको थियो। सात तल्ला रहेको बार्दलीबाट आक्रमणकारीलाई टाढैबाट देख्न सकिने र युद्ध बन्दीका लागि थुन्ने खोरका साथै दरबारको वास्तुकलालाई लिइन्छ। यस दरबार अघिल्तिरको तिलिङ्गा घर जसलाई पछि गएर गारद घर भन्न थालियो। साथै उत्तर पूर्व कुनाको [[रणबहादुर शाह]]को बैठक घर पनि शाह कालमा निर्माण भएको थियो। दरबारलाई [[राष्ट्रियकरण]] गरेको थियो। सांस्कृतिक महत्त्व बोकेको दरबार भएकोले [[पुरातत्व विभाग (नेपाल)|पुरातत्व विभाग]]मा राखिएको थियो। २०६५ जेठ १५ मा गणतन्त्र घोषणा भएपछि २०६८ वैशाख १३बाट नुवाकोट दरबार ; सङ्ग्रहालयका रूपमा परिणत भएको थियो।<ref>[http://www.tesroankha.com/166/2017/01/18 नर्मल नुवाकोट] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200924204738/http://www.tesroankha.com/166/2017/01/18 |date=2020-09-24 }}</ref> [[युनेस्को]]ले यस क्षेत्रलाई [[विश्व सम्पदा क्षेत्र|विश्व सम्पदा सूची]]को सम्भावित सूचीमा समावेश गरेको छ ।<ref>{{Cite web |title=Nuwakot Palace Complex |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5260/ |access-date=31 March 2021 |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en}}</ref> == मुख्य दरबार == [[चित्र:Nuwakot Darbar 01.JPG|अङ्गुठाकार|भूकम्प भन्दा पहिलेको नुवाकोट दरबार (फागुन १६, २०७१)|बायाँ]]हालको मुख्य दरबार {{NepaliDateConverter|nepaliyear=1801}} मा पृथ्वीनारायण शाहले नुवाकोट जितेपछि निर्माण गरिएको थियो। नुवाकोटको विजय पछि, उनले एकीकरण अभियानलाई निरन्तरता दिनको लागि उपयुक्त स्थानमा रहेको ठानेर गोरखाबाट राजधानी नुवाकोटमा सारेका थिए। [[File:Nuwakot_Durbar_site.JPG|thumb|Nuwakot Darbar 01]] दरबार सात तल्लाको छ र त्यसैले स्थानीयहरूले यसलाई 'सत-तल्ले-दरबार' पनि भन्छन्। पृथ्वीनारायण शाहले मल्लकालीन रङ्गमहलबाट नै प्रशासन सञ्चालन गरेका थिए । साँगा, नाल्दुम, सिन्धुली, मकवानपुर जितेपछी ठूलो भएको प्रशासन सम्हाल्न अर्को ठूलो दरबार चाहिएकाले यो दरबार निर्माण गर्न आवश्यक महसुस भयो। पृथ्वीनारायण शाह [[कीर्तिपुरको युद्ध|कीर्तिपुर]] आक्रमण गर्ने योजनामा [[दहचोक]]मा व्यस्त रहेकाले युवराज [[प्रतापसिंह शाह|प्रतापसिंह]]को रेखदेखको यो दरबारको निर्माण भएको थियो ।<ref>{{Citation |last=History in Nepali |title=SHAH 18 {{!}}{{!}} Why did King Prithvi Narayan Shah prefer to live in Nuwakot? {{!}} Nuwakot {{!}} Nuwakot Palace {{!}} |date=2022-02-25 |url=https://www.youtube.com/watch?v=Ph0D9-SYFpQ |access-date=2026-07-25}}</ref> यस दरबारको लम्बाई x चौडाइ ८४ फिट x ३६ फिट छ। दरबारको मुख्य ढोका पूर्वतिर फर्केको छ। दरबार ६ फिट मोटाईको पर्खाल भएको किल्लाको रूपमा बनाइएको छ। विभिन्न तल्लाहरूमा [[आँखी झ्याल]] राखिएका छन्। === भुइँ तला === साततले दरबारको भुइँतलामा विभिन्न भैरव र मातृकाका मूर्तिहरू राखिएका छन्। भूकम्प अगाडि नुवाकोट भैरवीको जात्रामा प्रयोग गरिने खट यही राखिन्थ्यो। यसभित्रको भाग सुरक्षाकर्मीले पहरा दिन र सो भित्रको कोठा सुरक्षाकर्मीको सुत्नको लागि प्रयोग गरिन्थ्यो । === पहिलो तला === यस तलाको दक्षिणतर्फको एउटा कोठा पूजा कोठाको रूपमा रहेको छ । यस कोठालाई हालसम्म गोप्य नै राखिएको छ । यसको उत्तरतिरको कोठा भने राजपरिवारका महिला सदस्यहरूका निम्ति सिङ्गार गर्ने र अन्य प्रयोजनका लागि प्रयोग गरिन्थ्यो । यसको पूर्वतिरको भागलाई बैठकको रूपमा प्रयोग गरिन्थ्यो । बैठक कोठा (श्रीनगर कक्ष भनिन्छ) भएकोले यस तलामा आँखी झ्यालहरू राखिएका छन् । === दोस्रो तला === यस तलामा भर्‍याँङको दायाँबायाँका कोठाहरूमध्ये दक्षिणको कोठा पूजाकोठाको रूपमा प्रयोग गरिन्थ्यो । यस कोठालाई दशैं कोठाको रूपमा पनि प्रयोग गरिन्थ्यो । यो तलाको अगाडिको भाग राजाको बैठकको रूपमा रहेको थियो । उत्तरतर्फको कोठामा पूजा सामग्री तयार गर्नको लागि राखिएको थियो । तीनमुखे कलात्मक सँ झ्याः (आँखी झ्याल) यस तलाको मुख्य आकर्षणको केन्द्र रहेको छ । === तेस्रो तला === [[चित्र:An_opening_at_Sat_Talle_Durbar_-_Flickr_-_askmeaks.jpg|अङ्गुठाकार|दरबारको तेस्रो तलाको बर्दली]] यस तलालाई विशेष तला मानिन्थ्यो । यो तलामा चारैतिर हेर्न मिल्ने गरी बार्दली निकालिएको थियो । यसै तलामा मनोरञ्जनको लागि ठूलो कोठा बनाइएको थियो । यसबाहेक यस तलामा भर्‍याङका दुवैतर्फ १÷१ वटा कोठा बनाइएको थियो । पूर्वको ठूलो कोठाबाट बार्दली हुँदै ती दुवै स—साना कोठामा जान हुने गरी ढोका राखिएका छन् । पृथ्वीनारायण शाह पनि यसै तलामा सुत्थे । ती दुई कोठामा उनका दुई रानीहरू सुत्थिन् । === चौथो तला === [[चित्र:Nuwakot.jpg|अङ्गुठाकार|279x279पिक्सेल|साततले दरवारबाट देखिएको नुवाकोटको एक दृष्य|बायाँ]]यस तलामा दरबारमा हुने सबै किसिमका धार्मिक कार्य, होम तथा अन्य सांस्कृतिक कार्यका बेला भाइ-भारदार जम्मा भई सरसल्लाह गर्न तथा भोजभतेरका लागि यो चौथो तलाको प्रयोग गरिन्थ्यो । राजपरिवारका तर्फबाट सम्पन्न गर्नुपर्ने भैरवीको जात्रामा धामी तथा द्वारेका साथ सम्पन्न गरिने विधि विधान पनि यसै तलामा गर्ने गरिन्छ । यसरी भारदारको भेला र भोजभतेरका लागि प्रयोग हुने भएकोले यस तलामा चारैतिर राम्रो हावा आउने गरी झ्यालहरू राखिएका छन् । === पाँचौँ तला === यस तलामा राजा र राजपरिवारका सुरक्षाका लागि र छैठौँ तलामा बन्दी गरिएकाको निगरानीको लागी सिपाहीँहरू बस्थे । त्यसैले यस ठाउँ झट्ट हेर्दा नदेख्ने गरी या कम प्रकाश आउने गरी बनाइएको थियो । यो पाँचौँ तलामा रहेकोले यहाँबाट दरबारको बाहिरी भागमा के कस्तो भइरहेको छ राम्रोसँग देख्न सकिन्थ्यो तर बाहिरका मानिसले ती भित्र रहेका सुरक्षाकर्मीहरूलाई देख्दैनथे । यो तला अलि साँघुरो रहेको र यसको बीच भागमा सिधा उभिन सकिने भए पनि छेउतिर साँघुरो भएका कारण सुतेरमात्र बाहिर हेर्न सकिने व्यवस्था गरिएको छ । === छैठौँ तला === यस तलालाई कैदको रूपमा निर्माण गरिएको थियो। दरबारको छैठौँ तलामा राजद्रोही र युद्घका विशेष बन्दीहरूलाई कैदमा राखिन्थ्यो । त्यसैले यस तलालाई कालकोठरी भनिन्थ्यो । यो तलामा उज्यालो कममात्र आउँथ्यो । यसको उचाइ ४ फीट जतिमात्र रहेको छ । [[तनहुँ राज्य|तनहुँका राजा]] त्रिविक्रम सेन, [[बहादुर शाह]] र [[कीर्तिपुर नगरपालिका|कीर्तिपर]]का बालनरसिंहलाई यहाँ कैद गरिएको थियो। === सातौँ तला === यो सबैभन्दा अन्तिम वा माथिल्लो तला हो र सातौं तलालाई बुर्जाको रूपमा प्रयोग गरिएको थियो।। यो भाग बुर्जाकार रूपमा बनाइएको छ। यो नै दरबारको सबैभन्दा सानो क्षेत्र भएको रमणीय भाग हो। यहाँबाट पूर्वमा कविलासको डाँडा र तादीको फाँट, दक्षिणमा [[देवीघाट]], पश्चिममा त्रिशुली सामरी उपत्यका, उत्तरमा गोसाईकुण्डको डाँडा र केही हिमशिखरहरू पनि देखिन्छन् । यो उच्च भागमा रहेकोले त्यतिबेला नुवाकोटका जनतालाई केही सूचना दिन र मानिस जम्मा गर्न यहीबाट विगुल बजाइन्थ्यो। छानामा ग्लेज्ड टाइल प्रयोग गरिएको छ।<ref name="panta20122">{{cite journal |author=Panta, S. |date=2012 |title=A Cultural Study of Sindure/Bhairavi Jatra Nuwakot |publisher=Department of Nepalese History, Culture and Archaeology}}</ref> [[चित्र:Nuwakot_Durbar_before_Earthquake_2015.jpg|अङ्गुठाकार|तिलिङ्गा घर र रंगमहल]] == जोडिएका संरचना == [[चित्र:A_durbar_at_Nuwakot_-_Flickr_-_askmeaks.jpg|बायाँ|अङ्गुठाकार|तिलिङ्गा घर]] === रंगमहल === मुख्य दरबारको दक्षिण-पूर्व तर्फ रंगमहल अवस्थित छ। पृथ्वीनारायण शाहले नुवाकोट जित्नु अगाडि नै यसको निर्माण भैसकेको थियो। काठमाडौँ उपत्यकाका राजाहरूले नुवाकोट आइपुग्दा यसलाई मनोरञ्जनको लागि पनि प्रयोग गर्थे।<ref name="panta2012">{{cite journal |author=Panta, S. |date=2012 |title=A Cultural Study of Sindure/Bhairavi Jatra Nuwakot |publisher=Department of Nepalese History, Culture and Archaeology|url=https://elibrary.tucl.edu.np/JQ99OgQIizUxyjI9nB0on9OyLkqsGIf4/api/core/bitstreams/767d242e-d57d-4ec7-b19c-f43d48a43e38/content|journal=CENTRAL DEPARTMENT OF NEPALESE HISTORY, CULTURE AND ARCHAEOLOGY}}</ref> === गारद घर/ तिलिङ्गा घर === मुख्य दरबारको पूर्वी भागमा एउटा गारद घर छ जहाँ सेना, हात हतियार र गोला बारुद राखिन्थ्यो।<ref name="panta2012" /> === रणबहादुर शाहको घर === उत्तर-पूर्व तर्फ, राजा रणबहादुर शाहको घर छ। यो १८५२ मा निर्माण गरिएको थियो। यो भवन भग्नावशेषमा परिणत भएको थियो। यो भवन राजा महेन्द्रको समयमा पुनर्निर्माण गरिएको थियो।<ref name="panta2012" /> === पाटनका राजाको दरबार, लाम्पाटी === [[चित्र:Patan King Durbar LamPati-IMG 2204.jpg|पाठ=Lam Pati|अङ्गुठाकार|पाटनका राजाको दरबार, लाम्पाटी]] पाटनका राजाको दरबार भएको लाम्पाटी [[भैरवी मन्दिर (नुवाकोट)|भैरवी मन्दिर]]को छेउमा अवस्थित छ । यसको निर्माण मल्ल कालमा नै भएको थियो। नुवाकोट क्षेत्रमा कान्तिपुरका राजाले रङ्गमहल, भक्तपुरको राजाले तलेजु मन्दिर र लाम्पाटी पाटनका राजाले बनाएका थिए। त्यसैले यसलाई पाटनका राजाको दरबार भनिन्छ।<ref>{{Citation |last=Rai |first=Rajan |title=नुवाकोट दरबारको ऐतिहासीक पृष्ठभुमीका बारेमा एक स्थानियको भनाई, , Historical Nuwakot Durbar . |date=2016-08-08 |url=https://www.youtube.com/watch?v=IWXvHTt1LO4 |access-date=}}</ref> यसमा छतमा झिँगटी सहित दुई तल्लाहरू छन्। हाल, यो दरबार संग्रहालयको रूपमा प्रयोग गरिन्छ।<ref name="panta2012" /> यो पाटी पाहुना घरको रुपमा प्रयोग हुन्थ्यो । अन्य राज्य वा क्षेत्रबाट आउने दूत, भारदार, र शाही परिवारका नजिकका अतिथिहरूलाई बस्न र खानपानको व्यवस्था गर्न यो भवन प्रयोग हुन्थ्यो। भुइँ तलामा पाहुनाका अंगरक्षक, घोडा र सहयोगीहरू बस्ने तथा बन्दोबस्तीका सामान राख्ने ठाउँ। माथिल्लो तलामा काठका बुट्टेदार आँखीझ्यालहरूले सजिएका कोठाहरू, जहाँ विशिष्ट भारदार र दूतहरू बस्ने गर्दथे। [[नेपाल –तिब्बत /चीन युद्ध|नेपाल –तिब्बत युद्ध]] अघिका कूटनीतिक संवादका प्रारम्भिक चरणहरूमा चीन वा तिब्बतबाट आउने दूतहरूलाई राख्ने, खानपान गराउने र केही चरणको आन्तरिक कूटनीतिक छलफल गर्ने काम नुवाकोट दरबार क्षेत्रको पाहुना घरमै भएको थियो। लामपाटी (दरबार) २०७२ वैशाख १२ गतेको भूकम्पले क्षतिग्रस्त भयो।<ref>{{Cite web |title=नुवाकोटको लामपाटी (दरबार) |url=https://www.ajakoartha.com/story/69085 |access-date=2026-08-21 |website=www.ajakoartha.com |language=Nepali}}</ref> {{clear}} == दरबार वरपरका मन्दिरहरू == === भैरवी मन्दिर === {{मुख्य|भैरवी मन्दिर (नुवाकोट)}} [[चित्र:Pray_Nuwakot.jpg|बायाँ|अङ्गुठाकार|भैरवी मन्दिर]] मन्दिरको मुख्य ढोका पश्चिमतर्फ फर्किएको छ । मुख्य मन्दिर प्यागोडा आकारमा बनाइएको छ। पर्खाल परम्परागत ईंटहरू र काठ शिल्पहरूद्वारा निर्माण गरिएका छन्। मन्दिरभित्र विभिन्न देवता र आष्टमातृकाको मूर्ति राखिएको छ । धातुको प्रयोग गरेर बनेको सिंहको जोडी र ढुङ्गाबाट बनेको अर्को जोडी मुख्य ढोका अगाडि राखिएको छ। मुख्य सिँढीको दुबै छेउमा दुई महिलाको हात सिन्दुरले भरिएको मूर्ति छ। केही स्रोतले यो मन्दिर १७८३ मा [[जगज्जय मल्ल|जगतजय मल्ल]] वा गगजय मल्लले बनाएको उल्लेख गरेको छ। हालको तामाको छाना [[बहादुर शाह]]ले १८५० मा राखेका थिए । {{clear}} === नारायण र विष्णु मन्दिर === यो मन्दिर गारद घर नजिकै रहेको मुख्य दरबारको पूर्वी भागमा अवस्थित छ। यो मन्दिर मल्लको मल्लकालमा निर्माण गरिएको थियो। मन्दिरमा १४९८ को [[रिपु मल्ल]]को शिलालेख भेटिएको थियो। === तलेजु भवानी मन्दिर === [[चित्र:Taleju_Bhagwati_Mandir.jpg|अङ्गुठाकार|तलेजु भगवती मन्दिर]] [[चित्र:Taleju_(framed)_-_Flickr_-_askmeaks.jpg|अङ्गुठाकार|दरबारभित्रबाट देखिने तलेजु मन्दिरको दृश्य ]] यो मन्दिर मुख्य दरबारबाट लगभग १५० मिटरको दूरीमा एउटा सानो पहाडमाथि अवस्थित छ। यो मन्दिर मल्लहरूले निर्माण गरेका थिए किनकि तलेजुलाई मल्लहरूको इस्टदेवी मानिन्छ। यो मन्दिर पाँच तल्ले छ। निर्माण मिति अज्ञात छ; यद्यपि, यो १४०० को दशकतिर निर्माण गरिएको हुन सक्छ भन्ने विश्वास गरिन्छ।<ref name="panta2012" /> [[तलेजु भवानी]] पूजा गर्ने प्रचलन आज पनि जीवित छ। विभिन्न चाडपर्वहरूमा देवी तलेजुको पूजा गरिन्छ। === बुद्ध स्तुप === ==२०७२ को भूकम्प== २०७२मा दरबार क्षेत्र [[विसं २०७२ को महाभूकम्प|भूकम्प]]ले तहसनहस भयो। भूकम्पपछि दरबारको मुख्य भवनका साथै रङ्गमहल, गारद घर, तलेजु भवानी मन्दिर, सेतोपाटी, लाम्पाटी र विष्णु मन्दिर जस्ता संरचनाहरू ध्वस्त भएका थिए। [[विसं २०७२ को महाभूकम्प|२०७२ को भूकम्प]]ले अधिक क्षति पुर्‍याएको यो सम्पदाको पुनर्स्थापनाका लागि नेपाल र चीन सरकारबीच भएको सम्झौतापछि चिनियाँ टोलीले नै काम थालेको छ।<gallery> Malla period palace - Earthquake ruin.jpg|भूकम्पले क्षतिग्रस्त दरबार Nuwakot Palace (4).jpg|भूकम्पले तहसनहस दरबार क्षेत्र Temple of Taleju.jpg|भूकम्पले क्षतिग्रस्त तलेजु मन्दिर Malla_Palace.jpg|क्षतिग्रस्त रंगमहल Nuwakot Durbar Renovation.jpg|टेको लगाएर अडाइएको भूकम्पले क्षतिग्रस्त दरबार </gallery> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:पृथ्वीनारायण शाह]] [[श्रेणी:नेपालका ऐतिहासिक दरबारहरू]] [[श्रेणी:नुवाकोट]] 8g7a0tnfl1o39nhqeitfx3x35qehoyy 1373307 1373306 2026-09-03T08:32:25Z Bishaldev100 28807 /* पाटनका राजाको दरबार, लाम्पाटी */ 1373307 wikitext text/x-wiki {{Infobox building |name= साततले दरबार |image=Nuwakot Darbar.jpg |caption= नुवाकोट दरबार |map_type= |latitude= |longitude= |iso_region= |location_town= [[नुवाकोट जिल्ला|नुवाकोट]] |location_country= नेपाल |architect= |client= |engineer= |construction_start_date= |completion_date=वि.सं. १८१९ |date_demolished= |cost= अज्ञात |structural_system= ईँट र सुर्खी |style= [[छाने शैली|प्यागोडा]] |size= रोपनी }} '''नुवाकोट दरबार''' [[शाह वंश|शाह वंशीय]] राजा [[पृथ्वीनारायण शाह]]ले १८औँ शताब्दीमा निर्माण गरेको एक दरबार हो र यो [[नुवाकोट जिल्ला]]को [[विदुर नगरपालिका]]को [[नुवाकोट (बागमती प्रदेश)|नुवाकोट]]मा अवस्थित छ। [[पृथ्वीनारायण शाह|पृथ्वी नारायण शाह]]ले [[ललितपुर]]का कालिगढ झिकाई वि.सं. १८१९ मा भव्य नौतले दरबार बनाउन लगाएका थिए।<ref>{{Cite web |last=Setopati |first=सेतोपाटी संवाददाता :: |title=नेपाल एकीकरण इतिहासको जीवन्त साक्षी नुवाकोट दरबार पुनर्निर्माणको नयाँ अध्याय (तस्बिरहरू) |url=https://www.setopati.com/social/372555/ |access-date=2026-07-25 |website=Setopati |language=en-US}}</ref> पछि [[विसं १९९० को महाभूकम्प|नब्बे सालको महाभूकम्प]]ले गर्दा दुई तल्ला भत्किएर यो दरबार सात तले मात्र हुन पुगेको थियो। पुरातात्विकविद् डा. साफल्य अमात्यका अनुसार तत्कालीन अवस्थामा [[मल्ल वंश|मल्ल राजा]]हरूले पाँच तल्ला र सर्व-साधारण जनताले तीन तल्लासम्मको घर बनाउने गरेका थिए। उपत्यकाका मल्ला राजाहरूको घमण्ड तोड्नकै लागि पृथ्वीनारायण शाहले मन्दिर शैलीको नौतले दरबार बनाउन लगाएका थिए।<ref>{{Cite web |title=जिर्ण अवस्थामा नुवाकोट सात तले दरबार (फोटो फिचरसहित) |url=https://www.farakpatra.com/2018/07/14/6261/ |access-date=2026-07-25 |website=फरक पत्र |language=नेपाली}}</ref> साततले दरबारलाई ग्रीष्मकालीन दरबारका रूपमा उपयोग गरी अर्को शीतकालिन दरबारका रूपमा वि.सं. १८२२ मा [[शेरा दरबार]]को निर्माण भएको थियो। सात तल्ला रहेको बार्दलीबाट आक्रमणकारीलाई टाढैबाट देख्न सकिने र युद्ध बन्दीका लागि थुन्ने खोरका साथै दरबारको वास्तुकलालाई लिइन्छ। यस दरबार अघिल्तिरको तिलिङ्गा घर जसलाई पछि गएर गारद घर भन्न थालियो। साथै उत्तर पूर्व कुनाको [[रणबहादुर शाह]]को बैठक घर पनि शाह कालमा निर्माण भएको थियो। दरबारलाई [[राष्ट्रियकरण]] गरेको थियो। सांस्कृतिक महत्त्व बोकेको दरबार भएकोले [[पुरातत्व विभाग (नेपाल)|पुरातत्व विभाग]]मा राखिएको थियो। २०६५ जेठ १५ मा गणतन्त्र घोषणा भएपछि २०६८ वैशाख १३बाट नुवाकोट दरबार ; सङ्ग्रहालयका रूपमा परिणत भएको थियो।<ref>[http://www.tesroankha.com/166/2017/01/18 नर्मल नुवाकोट] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200924204738/http://www.tesroankha.com/166/2017/01/18 |date=2020-09-24 }}</ref> [[युनेस्को]]ले यस क्षेत्रलाई [[विश्व सम्पदा क्षेत्र|विश्व सम्पदा सूची]]को सम्भावित सूचीमा समावेश गरेको छ ।<ref>{{Cite web |title=Nuwakot Palace Complex |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5260/ |access-date=31 March 2021 |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en}}</ref> == मुख्य दरबार == [[चित्र:Nuwakot Darbar 01.JPG|अङ्गुठाकार|भूकम्प भन्दा पहिलेको नुवाकोट दरबार (फागुन १६, २०७१)|बायाँ]]हालको मुख्य दरबार {{NepaliDateConverter|nepaliyear=1801}} मा पृथ्वीनारायण शाहले नुवाकोट जितेपछि निर्माण गरिएको थियो। नुवाकोटको विजय पछि, उनले एकीकरण अभियानलाई निरन्तरता दिनको लागि उपयुक्त स्थानमा रहेको ठानेर गोरखाबाट राजधानी नुवाकोटमा सारेका थिए। [[File:Nuwakot_Durbar_site.JPG|thumb|Nuwakot Darbar 01]] दरबार सात तल्लाको छ र त्यसैले स्थानीयहरूले यसलाई 'सत-तल्ले-दरबार' पनि भन्छन्। पृथ्वीनारायण शाहले मल्लकालीन रङ्गमहलबाट नै प्रशासन सञ्चालन गरेका थिए । साँगा, नाल्दुम, सिन्धुली, मकवानपुर जितेपछी ठूलो भएको प्रशासन सम्हाल्न अर्को ठूलो दरबार चाहिएकाले यो दरबार निर्माण गर्न आवश्यक महसुस भयो। पृथ्वीनारायण शाह [[कीर्तिपुरको युद्ध|कीर्तिपुर]] आक्रमण गर्ने योजनामा [[दहचोक]]मा व्यस्त रहेकाले युवराज [[प्रतापसिंह शाह|प्रतापसिंह]]को रेखदेखको यो दरबारको निर्माण भएको थियो ।<ref>{{Citation |last=History in Nepali |title=SHAH 18 {{!}}{{!}} Why did King Prithvi Narayan Shah prefer to live in Nuwakot? {{!}} Nuwakot {{!}} Nuwakot Palace {{!}} |date=2022-02-25 |url=https://www.youtube.com/watch?v=Ph0D9-SYFpQ |access-date=2026-07-25}}</ref> यस दरबारको लम्बाई x चौडाइ ८४ फिट x ३६ फिट छ। दरबारको मुख्य ढोका पूर्वतिर फर्केको छ। दरबार ६ फिट मोटाईको पर्खाल भएको किल्लाको रूपमा बनाइएको छ। विभिन्न तल्लाहरूमा [[आँखी झ्याल]] राखिएका छन्। === भुइँ तला === साततले दरबारको भुइँतलामा विभिन्न भैरव र मातृकाका मूर्तिहरू राखिएका छन्। भूकम्प अगाडि नुवाकोट भैरवीको जात्रामा प्रयोग गरिने खट यही राखिन्थ्यो। यसभित्रको भाग सुरक्षाकर्मीले पहरा दिन र सो भित्रको कोठा सुरक्षाकर्मीको सुत्नको लागि प्रयोग गरिन्थ्यो । === पहिलो तला === यस तलाको दक्षिणतर्फको एउटा कोठा पूजा कोठाको रूपमा रहेको छ । यस कोठालाई हालसम्म गोप्य नै राखिएको छ । यसको उत्तरतिरको कोठा भने राजपरिवारका महिला सदस्यहरूका निम्ति सिङ्गार गर्ने र अन्य प्रयोजनका लागि प्रयोग गरिन्थ्यो । यसको पूर्वतिरको भागलाई बैठकको रूपमा प्रयोग गरिन्थ्यो । बैठक कोठा (श्रीनगर कक्ष भनिन्छ) भएकोले यस तलामा आँखी झ्यालहरू राखिएका छन् । === दोस्रो तला === यस तलामा भर्‍याँङको दायाँबायाँका कोठाहरूमध्ये दक्षिणको कोठा पूजाकोठाको रूपमा प्रयोग गरिन्थ्यो । यस कोठालाई दशैं कोठाको रूपमा पनि प्रयोग गरिन्थ्यो । यो तलाको अगाडिको भाग राजाको बैठकको रूपमा रहेको थियो । उत्तरतर्फको कोठामा पूजा सामग्री तयार गर्नको लागि राखिएको थियो । तीनमुखे कलात्मक सँ झ्याः (आँखी झ्याल) यस तलाको मुख्य आकर्षणको केन्द्र रहेको छ । === तेस्रो तला === [[चित्र:An_opening_at_Sat_Talle_Durbar_-_Flickr_-_askmeaks.jpg|अङ्गुठाकार|दरबारको तेस्रो तलाको बर्दली]] यस तलालाई विशेष तला मानिन्थ्यो । यो तलामा चारैतिर हेर्न मिल्ने गरी बार्दली निकालिएको थियो । यसै तलामा मनोरञ्जनको लागि ठूलो कोठा बनाइएको थियो । यसबाहेक यस तलामा भर्‍याङका दुवैतर्फ १÷१ वटा कोठा बनाइएको थियो । पूर्वको ठूलो कोठाबाट बार्दली हुँदै ती दुवै स—साना कोठामा जान हुने गरी ढोका राखिएका छन् । पृथ्वीनारायण शाह पनि यसै तलामा सुत्थे । ती दुई कोठामा उनका दुई रानीहरू सुत्थिन् । === चौथो तला === [[चित्र:Nuwakot.jpg|अङ्गुठाकार|279x279पिक्सेल|साततले दरवारबाट देखिएको नुवाकोटको एक दृष्य|बायाँ]]यस तलामा दरबारमा हुने सबै किसिमका धार्मिक कार्य, होम तथा अन्य सांस्कृतिक कार्यका बेला भाइ-भारदार जम्मा भई सरसल्लाह गर्न तथा भोजभतेरका लागि यो चौथो तलाको प्रयोग गरिन्थ्यो । राजपरिवारका तर्फबाट सम्पन्न गर्नुपर्ने भैरवीको जात्रामा धामी तथा द्वारेका साथ सम्पन्न गरिने विधि विधान पनि यसै तलामा गर्ने गरिन्छ । यसरी भारदारको भेला र भोजभतेरका लागि प्रयोग हुने भएकोले यस तलामा चारैतिर राम्रो हावा आउने गरी झ्यालहरू राखिएका छन् । === पाँचौँ तला === यस तलामा राजा र राजपरिवारका सुरक्षाका लागि र छैठौँ तलामा बन्दी गरिएकाको निगरानीको लागी सिपाहीँहरू बस्थे । त्यसैले यस ठाउँ झट्ट हेर्दा नदेख्ने गरी या कम प्रकाश आउने गरी बनाइएको थियो । यो पाँचौँ तलामा रहेकोले यहाँबाट दरबारको बाहिरी भागमा के कस्तो भइरहेको छ राम्रोसँग देख्न सकिन्थ्यो तर बाहिरका मानिसले ती भित्र रहेका सुरक्षाकर्मीहरूलाई देख्दैनथे । यो तला अलि साँघुरो रहेको र यसको बीच भागमा सिधा उभिन सकिने भए पनि छेउतिर साँघुरो भएका कारण सुतेरमात्र बाहिर हेर्न सकिने व्यवस्था गरिएको छ । === छैठौँ तला === यस तलालाई कैदको रूपमा निर्माण गरिएको थियो। दरबारको छैठौँ तलामा राजद्रोही र युद्घका विशेष बन्दीहरूलाई कैदमा राखिन्थ्यो । त्यसैले यस तलालाई कालकोठरी भनिन्थ्यो । यो तलामा उज्यालो कममात्र आउँथ्यो । यसको उचाइ ४ फीट जतिमात्र रहेको छ । [[तनहुँ राज्य|तनहुँका राजा]] त्रिविक्रम सेन, [[बहादुर शाह]] र [[कीर्तिपुर नगरपालिका|कीर्तिपर]]का बालनरसिंहलाई यहाँ कैद गरिएको थियो। === सातौँ तला === यो सबैभन्दा अन्तिम वा माथिल्लो तला हो र सातौं तलालाई बुर्जाको रूपमा प्रयोग गरिएको थियो।। यो भाग बुर्जाकार रूपमा बनाइएको छ। यो नै दरबारको सबैभन्दा सानो क्षेत्र भएको रमणीय भाग हो। यहाँबाट पूर्वमा कविलासको डाँडा र तादीको फाँट, दक्षिणमा [[देवीघाट]], पश्चिममा त्रिशुली सामरी उपत्यका, उत्तरमा गोसाईकुण्डको डाँडा र केही हिमशिखरहरू पनि देखिन्छन् । यो उच्च भागमा रहेकोले त्यतिबेला नुवाकोटका जनतालाई केही सूचना दिन र मानिस जम्मा गर्न यहीबाट विगुल बजाइन्थ्यो। छानामा ग्लेज्ड टाइल प्रयोग गरिएको छ।<ref name="panta20122">{{cite journal |author=Panta, S. |date=2012 |title=A Cultural Study of Sindure/Bhairavi Jatra Nuwakot |publisher=Department of Nepalese History, Culture and Archaeology}}</ref> [[चित्र:Nuwakot_Durbar_before_Earthquake_2015.jpg|अङ्गुठाकार|तिलिङ्गा घर र रंगमहल]] == जोडिएका संरचना == [[चित्र:A_durbar_at_Nuwakot_-_Flickr_-_askmeaks.jpg|बायाँ|अङ्गुठाकार|तिलिङ्गा घर]] === रंगमहल === मुख्य दरबारको दक्षिण-पूर्व तर्फ रंगमहल अवस्थित छ। पृथ्वीनारायण शाहले नुवाकोट जित्नु अगाडि नै यसको निर्माण भैसकेको थियो। काठमाडौँ उपत्यकाका राजाहरूले नुवाकोट आइपुग्दा यसलाई मनोरञ्जनको लागि पनि प्रयोग गर्थे।<ref name="panta2012">{{cite journal |author=Panta, S. |date=2012 |title=A Cultural Study of Sindure/Bhairavi Jatra Nuwakot |publisher=Department of Nepalese History, Culture and Archaeology|url=https://elibrary.tucl.edu.np/JQ99OgQIizUxyjI9nB0on9OyLkqsGIf4/api/core/bitstreams/767d242e-d57d-4ec7-b19c-f43d48a43e38/content|journal=CENTRAL DEPARTMENT OF NEPALESE HISTORY, CULTURE AND ARCHAEOLOGY}}</ref> === गारद घर/ तिलिङ्गा घर === मुख्य दरबारको पूर्वी भागमा एउटा गारद घर छ जहाँ सेना, हात हतियार र गोला बारुद राखिन्थ्यो।<ref name="panta2012" /> === रणबहादुर शाहको घर === उत्तर-पूर्व तर्फ, राजा रणबहादुर शाहको घर छ। यो १८५२ मा निर्माण गरिएको थियो। यो भवन भग्नावशेषमा परिणत भएको थियो। यो भवन राजा महेन्द्रको समयमा पुनर्निर्माण गरिएको थियो।<ref name="panta2012" /> === पाटनका राजाको दरबार, लाम्पाटी === [[चित्र:Patan King Durbar LamPati-IMG 2204.jpg|पाठ=Lam Pati|अङ्गुठाकार|पाटनका राजाको दरबार, लाम्पाटी]] पाटनका राजाको दरबार भएको लाम्पाटी [[भैरवी मन्दिर (नुवाकोट)|भैरवी मन्दिर]]को छेउमा अवस्थित छ । यसको निर्माण मल्ल कालमा नै भएको थियो। नुवाकोट क्षेत्रमा कान्तिपुरका राजाले रङ्गमहल, भक्तपुरको राजाले तलेजु मन्दिर र लाम्पाटी पाटनका राजाले बनाएका थिए। त्यसैले यसलाई पाटनका राजाको दरबार भनिन्छ।<ref>{{Citation |last=Rai |first=Rajan |title=नुवाकोट दरबारको ऐतिहासीक पृष्ठभुमीका बारेमा एक स्थानियको भनाई, , Historical Nuwakot Durbar . |date=2016-08-08 |url=https://www.youtube.com/watch?v=IWXvHTt1LO4 |access-date=}}</ref> यसमा छतमा झिँगटी सहित दुई तल्लाहरू छन्। हाल, यो दरबार संग्रहालयको रूपमा प्रयोग गरिन्छ।<ref name="panta2012" /> यो पाटी पाहुना घरको रुपमा प्रयोग हुन्थ्यो । अन्य राज्य वा क्षेत्रबाट आउने दूत, भारदार, र शाही परिवारका नजिकका अतिथिहरूलाई बस्न र खानपानको व्यवस्था गर्न यो भवन प्रयोग हुन्थ्यो। भुइँ तलामा पाहुनाका अंगरक्षक, घोडा र सहयोगीहरू बस्ने तथा बन्दोबस्तीका सामान राख्ने ठाउँ। माथिल्लो तलामा काठका बुट्टेदार आँखीझ्यालहरूले सजिएका कोठाहरू, जहाँ विशिष्ट भारदार र दूतहरू बस्ने गर्दथे। लामपाटी (दरबार) २०७२ वैशाख १२ गतेको भूकम्पले क्षतिग्रस्त भयो।<ref>{{Cite web |title=नुवाकोटको लामपाटी (दरबार) |url=https://www.ajakoartha.com/story/69085 |access-date=2026-08-21 |website=www.ajakoartha.com |language=Nepali}}</ref> {{clear}} == दरबार वरपरका मन्दिरहरू == === भैरवी मन्दिर === {{मुख्य|भैरवी मन्दिर (नुवाकोट)}} [[चित्र:Pray_Nuwakot.jpg|बायाँ|अङ्गुठाकार|भैरवी मन्दिर]] मन्दिरको मुख्य ढोका पश्चिमतर्फ फर्किएको छ । मुख्य मन्दिर प्यागोडा आकारमा बनाइएको छ। पर्खाल परम्परागत ईंटहरू र काठ शिल्पहरूद्वारा निर्माण गरिएका छन्। मन्दिरभित्र विभिन्न देवता र आष्टमातृकाको मूर्ति राखिएको छ । धातुको प्रयोग गरेर बनेको सिंहको जोडी र ढुङ्गाबाट बनेको अर्को जोडी मुख्य ढोका अगाडि राखिएको छ। मुख्य सिँढीको दुबै छेउमा दुई महिलाको हात सिन्दुरले भरिएको मूर्ति छ। केही स्रोतले यो मन्दिर १७८३ मा [[जगज्जय मल्ल|जगतजय मल्ल]] वा गगजय मल्लले बनाएको उल्लेख गरेको छ। हालको तामाको छाना [[बहादुर शाह]]ले १८५० मा राखेका थिए । {{clear}} === नारायण र विष्णु मन्दिर === यो मन्दिर गारद घर नजिकै रहेको मुख्य दरबारको पूर्वी भागमा अवस्थित छ। यो मन्दिर मल्लको मल्लकालमा निर्माण गरिएको थियो। मन्दिरमा १४९८ को [[रिपु मल्ल]]को शिलालेख भेटिएको थियो। === तलेजु भवानी मन्दिर === [[चित्र:Taleju_Bhagwati_Mandir.jpg|अङ्गुठाकार|तलेजु भगवती मन्दिर]] [[चित्र:Taleju_(framed)_-_Flickr_-_askmeaks.jpg|अङ्गुठाकार|दरबारभित्रबाट देखिने तलेजु मन्दिरको दृश्य ]] यो मन्दिर मुख्य दरबारबाट लगभग १५० मिटरको दूरीमा एउटा सानो पहाडमाथि अवस्थित छ। यो मन्दिर मल्लहरूले निर्माण गरेका थिए किनकि तलेजुलाई मल्लहरूको इस्टदेवी मानिन्छ। यो मन्दिर पाँच तल्ले छ। निर्माण मिति अज्ञात छ; यद्यपि, यो १४०० को दशकतिर निर्माण गरिएको हुन सक्छ भन्ने विश्वास गरिन्छ।<ref name="panta2012" /> [[तलेजु भवानी]] पूजा गर्ने प्रचलन आज पनि जीवित छ। विभिन्न चाडपर्वहरूमा देवी तलेजुको पूजा गरिन्छ। === बुद्ध स्तुप === ==२०७२ को भूकम्प== २०७२मा दरबार क्षेत्र [[विसं २०७२ को महाभूकम्प|भूकम्प]]ले तहसनहस भयो। भूकम्पपछि दरबारको मुख्य भवनका साथै रङ्गमहल, गारद घर, तलेजु भवानी मन्दिर, सेतोपाटी, लाम्पाटी र विष्णु मन्दिर जस्ता संरचनाहरू ध्वस्त भएका थिए। [[विसं २०७२ को महाभूकम्प|२०७२ को भूकम्प]]ले अधिक क्षति पुर्‍याएको यो सम्पदाको पुनर्स्थापनाका लागि नेपाल र चीन सरकारबीच भएको सम्झौतापछि चिनियाँ टोलीले नै काम थालेको छ।<gallery> Malla period palace - Earthquake ruin.jpg|भूकम्पले क्षतिग्रस्त दरबार Nuwakot Palace (4).jpg|भूकम्पले तहसनहस दरबार क्षेत्र Temple of Taleju.jpg|भूकम्पले क्षतिग्रस्त तलेजु मन्दिर Malla_Palace.jpg|क्षतिग्रस्त रंगमहल Nuwakot Durbar Renovation.jpg|टेको लगाएर अडाइएको भूकम्पले क्षतिग्रस्त दरबार </gallery> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:पृथ्वीनारायण शाह]] [[श्रेणी:नेपालका ऐतिहासिक दरबारहरू]] [[श्रेणी:नुवाकोट]] eu382iya1xgex4a6kmuhhwebd985522 1373309 1373307 2026-09-03T08:50:04Z Bishaldev100 28807 1373309 wikitext text/x-wiki {{Infobox building |name= साततले दरबार |image=Nuwakot Darbar.jpg |caption= नुवाकोट दरबार |map_type= |latitude= |longitude= |iso_region= |location_town= [[नुवाकोट जिल्ला|नुवाकोट]] |location_country= नेपाल |architect= |client= |engineer= |construction_start_date= |completion_date=वि.सं. १८१९ |date_demolished= |cost= अज्ञात |structural_system= ईँट र सुर्खी |style= [[छाने शैली|प्यागोडा]] |size= रोपनी }} '''नुवाकोट दरबार''' [[शाह वंश|शाह वंशीय]] राजा [[पृथ्वीनारायण शाह]]ले १८औँ शताब्दीमा निर्माण गरेको एक दरबार हो र यो [[नुवाकोट जिल्ला]]को [[विदुर नगरपालिका]]को [[नुवाकोट (बागमती प्रदेश)|नुवाकोट]]मा अवस्थित छ। वि. सं. १८१९ मा मकवानपुर विजय, मीरकासिम पराजय जस्ता उल्लेखनीय सफलता उनले पाएथे। यस सालको शुरूमा पृथ्वीनारायण शाहले [[नुवाकोट (बागमती प्रदेश)|नुवाकोट डाँडो]]मा दरबार बनाउन लगाए । जुन दरबार केही रूप बदलिए पनि साबुत रूपमा अहिलेसम्म कायम छ।<ref>{{cite book|title=नुवाकोटको ऐतिहासिक रूपरेखा|author=धनवत्र वज्राचार्य, टेकबहादुर श्रेष्ठ|page=75|date=सं. २०३२ चैत्र|publisher=नेपाल र एशियाली अध्ययन संस्थान|isbn=|url=https://ia601600.us.archive.org/18/items/nuwakotko-aitihasik-rooprekha-dhanavajra-vajracharya-and-tek-bahadur-shrestha/Nuwakotko%20Aitihasik%20Rooprekha%20%28Dhanavajra%20Vajracharya%20and%20Tek%20Bahadur%20Shrestha%29.pdf}}</ref> [[पृथ्वीनारायण शाह|पृथ्वी नारायण शाह]]ले [[ललितपुर]]का कालिगढ झिकाई वि.सं. १८१९ मा भव्य नौतले दरबार बनाउन लगाएका थिए।<ref>{{Cite web |last=Setopati |first=सेतोपाटी संवाददाता :: |title=नेपाल एकीकरण इतिहासको जीवन्त साक्षी नुवाकोट दरबार पुनर्निर्माणको नयाँ अध्याय (तस्बिरहरू) |url=https://www.setopati.com/social/372555/ |access-date=2026-07-25 |website=Setopati |language=en-US}}</ref> पछि [[विसं १९९० को महाभूकम्प|नब्बे सालको महाभूकम्प]]ले गर्दा दुई तल्ला भत्किएर यो दरबार सात तले मात्र हुन पुगेको थियो। पुरातात्विकविद् डा. साफल्य अमात्यका अनुसार तत्कालीन अवस्थामा [[मल्ल वंश|मल्ल राजा]]हरूले पाँच तल्ला र सर्व-साधारण जनताले तीन तल्लासम्मको घर बनाउने गरेका थिए। उपत्यकाका मल्ला राजाहरूको घमण्ड तोड्नकै लागि पृथ्वीनारायण शाहले मन्दिर शैलीको नौतले दरबार बनाउन लगाएका थिए।<ref>{{Cite web |title=जिर्ण अवस्थामा नुवाकोट सात तले दरबार (फोटो फिचरसहित) |url=https://www.farakpatra.com/2018/07/14/6261/ |access-date=2026-07-25 |website=फरक पत्र |language=नेपाली}}</ref> साततले दरबारलाई ग्रीष्मकालीन दरबारका रूपमा उपयोग गरी अर्को शीतकालिन दरबारका रूपमा वि.सं. १८२२ मा [[शेरा दरबार]]को निर्माण भएको थियो। सात तल्ला रहेको बार्दलीबाट आक्रमणकारीलाई टाढैबाट देख्न सकिने र युद्ध बन्दीका लागि थुन्ने खोरका साथै दरबारको वास्तुकलालाई लिइन्छ। यस दरबार अघिल्तिरको तिलिङ्गा घर जसलाई पछि गएर गारद घर भन्न थालियो। साथै उत्तर पूर्व कुनाको [[रणबहादुर शाह]]को बैठक घर पनि शाह कालमा निर्माण भएको थियो। दरबारलाई [[राष्ट्रियकरण]] गरेको थियो। सांस्कृतिक महत्त्व बोकेको दरबार भएकोले [[पुरातत्व विभाग (नेपाल)|पुरातत्व विभाग]]मा राखिएको थियो। २०६५ जेठ १५ मा गणतन्त्र घोषणा भएपछि २०६८ वैशाख १३बाट नुवाकोट दरबार ; सङ्ग्रहालयका रूपमा परिणत भएको थियो।<ref>[http://www.tesroankha.com/166/2017/01/18 नर्मल नुवाकोट] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200924204738/http://www.tesroankha.com/166/2017/01/18 |date=2020-09-24 }}</ref> [[युनेस्को]]ले यस क्षेत्रलाई [[विश्व सम्पदा क्षेत्र|विश्व सम्पदा सूची]]को सम्भावित सूचीमा समावेश गरेको छ ।<ref>{{Cite web |title=Nuwakot Palace Complex |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5260/ |access-date=31 March 2021 |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en}}</ref> == मुख्य दरबार == [[चित्र:Nuwakot Darbar 01.JPG|अङ्गुठाकार|भूकम्प भन्दा पहिलेको नुवाकोट दरबार (फागुन १६, २०७१)|बायाँ]]हालको मुख्य दरबार {{NepaliDateConverter|nepaliyear=1801}} मा पृथ्वीनारायण शाहले नुवाकोट जितेपछि निर्माण गरिएको थियो। नुवाकोटको विजय पछि, उनले एकीकरण अभियानलाई निरन्तरता दिनको लागि उपयुक्त स्थानमा रहेको ठानेर गोरखाबाट राजधानी नुवाकोटमा सारेका थिए। [[File:Nuwakot_Durbar_site.JPG|thumb|Nuwakot Darbar 01]] दरबार सात तल्लाको छ र त्यसैले स्थानीयहरूले यसलाई 'सत-तल्ले-दरबार' पनि भन्छन्। पृथ्वीनारायण शाहले मल्लकालीन रङ्गमहलबाट नै प्रशासन सञ्चालन गरेका थिए । साँगा, नाल्दुम, सिन्धुली, मकवानपुर जितेपछी ठूलो भएको प्रशासन सम्हाल्न अर्को ठूलो दरबार चाहिएकाले यो दरबार निर्माण गर्न आवश्यक महसुस भयो। पृथ्वीनारायण शाह [[कीर्तिपुरको युद्ध|कीर्तिपुर]] आक्रमण गर्ने योजनामा [[दहचोक]]मा व्यस्त रहेकाले युवराज [[प्रतापसिंह शाह|प्रतापसिंह]]को रेखदेखको यो दरबारको निर्माण भएको थियो ।<ref>{{Citation |last=History in Nepali |title=SHAH 18 {{!}}{{!}} Why did King Prithvi Narayan Shah prefer to live in Nuwakot? {{!}} Nuwakot {{!}} Nuwakot Palace {{!}} |date=2022-02-25 |url=https://www.youtube.com/watch?v=Ph0D9-SYFpQ |access-date=2026-07-25}}</ref> यस दरबारको लम्बाई x चौडाइ ८४ फिट x ३६ फिट छ। दरबारको मुख्य ढोका पूर्वतिर फर्केको छ। दरबार ६ फिट मोटाईको पर्खाल भएको किल्लाको रूपमा बनाइएको छ। विभिन्न तल्लाहरूमा [[आँखी झ्याल]] राखिएका छन्। === भुइँ तला === साततले दरबारको भुइँतलामा विभिन्न भैरव र मातृकाका मूर्तिहरू राखिएका छन्। भूकम्प अगाडि नुवाकोट भैरवीको जात्रामा प्रयोग गरिने खट यही राखिन्थ्यो। यसभित्रको भाग सुरक्षाकर्मीले पहरा दिन र सो भित्रको कोठा सुरक्षाकर्मीको सुत्नको लागि प्रयोग गरिन्थ्यो । === पहिलो तला === यस तलाको दक्षिणतर्फको एउटा कोठा पूजा कोठाको रूपमा रहेको छ । यस कोठालाई हालसम्म गोप्य नै राखिएको छ । यसको उत्तरतिरको कोठा भने राजपरिवारका महिला सदस्यहरूका निम्ति सिङ्गार गर्ने र अन्य प्रयोजनका लागि प्रयोग गरिन्थ्यो । यसको पूर्वतिरको भागलाई बैठकको रूपमा प्रयोग गरिन्थ्यो । बैठक कोठा (श्रीनगर कक्ष भनिन्छ) भएकोले यस तलामा आँखी झ्यालहरू राखिएका छन् । === दोस्रो तला === यस तलामा भर्‍याँङको दायाँबायाँका कोठाहरूमध्ये दक्षिणको कोठा पूजाकोठाको रूपमा प्रयोग गरिन्थ्यो । यस कोठालाई दशैं कोठाको रूपमा पनि प्रयोग गरिन्थ्यो । यो तलाको अगाडिको भाग राजाको बैठकको रूपमा रहेको थियो । उत्तरतर्फको कोठामा पूजा सामग्री तयार गर्नको लागि राखिएको थियो । तीनमुखे कलात्मक सँ झ्याः (आँखी झ्याल) यस तलाको मुख्य आकर्षणको केन्द्र रहेको छ । === तेस्रो तला === [[चित्र:An_opening_at_Sat_Talle_Durbar_-_Flickr_-_askmeaks.jpg|अङ्गुठाकार|दरबारको तेस्रो तलाको बर्दली]] यस तलालाई विशेष तला मानिन्थ्यो । यो तलामा चारैतिर हेर्न मिल्ने गरी बार्दली निकालिएको थियो । यसै तलामा मनोरञ्जनको लागि ठूलो कोठा बनाइएको थियो । यसबाहेक यस तलामा भर्‍याङका दुवैतर्फ १÷१ वटा कोठा बनाइएको थियो । पूर्वको ठूलो कोठाबाट बार्दली हुँदै ती दुवै स—साना कोठामा जान हुने गरी ढोका राखिएका छन् । पृथ्वीनारायण शाह पनि यसै तलामा सुत्थे । ती दुई कोठामा उनका दुई रानीहरू सुत्थिन् । === चौथो तला === [[चित्र:Nuwakot.jpg|अङ्गुठाकार|279x279पिक्सेल|साततले दरवारबाट देखिएको नुवाकोटको एक दृष्य|बायाँ]]यस तलामा दरबारमा हुने सबै किसिमका धार्मिक कार्य, होम तथा अन्य सांस्कृतिक कार्यका बेला भाइ-भारदार जम्मा भई सरसल्लाह गर्न तथा भोजभतेरका लागि यो चौथो तलाको प्रयोग गरिन्थ्यो । राजपरिवारका तर्फबाट सम्पन्न गर्नुपर्ने भैरवीको जात्रामा धामी तथा द्वारेका साथ सम्पन्न गरिने विधि विधान पनि यसै तलामा गर्ने गरिन्छ । यसरी भारदारको भेला र भोजभतेरका लागि प्रयोग हुने भएकोले यस तलामा चारैतिर राम्रो हावा आउने गरी झ्यालहरू राखिएका छन् । === पाँचौँ तला === यस तलामा राजा र राजपरिवारका सुरक्षाका लागि र छैठौँ तलामा बन्दी गरिएकाको निगरानीको लागी सिपाहीँहरू बस्थे । त्यसैले यस ठाउँ झट्ट हेर्दा नदेख्ने गरी या कम प्रकाश आउने गरी बनाइएको थियो । यो पाँचौँ तलामा रहेकोले यहाँबाट दरबारको बाहिरी भागमा के कस्तो भइरहेको छ राम्रोसँग देख्न सकिन्थ्यो तर बाहिरका मानिसले ती भित्र रहेका सुरक्षाकर्मीहरूलाई देख्दैनथे । यो तला अलि साँघुरो रहेको र यसको बीच भागमा सिधा उभिन सकिने भए पनि छेउतिर साँघुरो भएका कारण सुतेरमात्र बाहिर हेर्न सकिने व्यवस्था गरिएको छ । === छैठौँ तला === यस तलालाई कैदको रूपमा निर्माण गरिएको थियो। दरबारको छैठौँ तलामा राजद्रोही र युद्घका विशेष बन्दीहरूलाई कैदमा राखिन्थ्यो । त्यसैले यस तलालाई कालकोठरी भनिन्थ्यो । यो तलामा उज्यालो कममात्र आउँथ्यो । यसको उचाइ ४ फीट जतिमात्र रहेको छ । [[तनहुँ राज्य|तनहुँका राजा]] त्रिविक्रम सेन, [[बहादुर शाह]] र [[कीर्तिपुर नगरपालिका|कीर्तिपर]]का बालनरसिंहलाई यहाँ कैद गरिएको थियो। === सातौँ तला === यो सबैभन्दा अन्तिम वा माथिल्लो तला हो र सातौं तलालाई बुर्जाको रूपमा प्रयोग गरिएको थियो।। यो भाग बुर्जाकार रूपमा बनाइएको छ। यो नै दरबारको सबैभन्दा सानो क्षेत्र भएको रमणीय भाग हो। यहाँबाट पूर्वमा कविलासको डाँडा र तादीको फाँट, दक्षिणमा [[देवीघाट]], पश्चिममा त्रिशुली सामरी उपत्यका, उत्तरमा गोसाईकुण्डको डाँडा र केही हिमशिखरहरू पनि देखिन्छन् । यो उच्च भागमा रहेकोले त्यतिबेला नुवाकोटका जनतालाई केही सूचना दिन र मानिस जम्मा गर्न यहीबाट विगुल बजाइन्थ्यो। छानामा ग्लेज्ड टाइल प्रयोग गरिएको छ।<ref name="panta20122">{{cite journal |author=Panta, S. |date=2012 |title=A Cultural Study of Sindure/Bhairavi Jatra Nuwakot |publisher=Department of Nepalese History, Culture and Archaeology}}</ref> [[चित्र:Nuwakot_Durbar_before_Earthquake_2015.jpg|अङ्गुठाकार|तिलिङ्गा घर र रंगमहल]] == जोडिएका संरचना == [[चित्र:A_durbar_at_Nuwakot_-_Flickr_-_askmeaks.jpg|बायाँ|अङ्गुठाकार|तिलिङ्गा घर]] === रंगमहल === मुख्य दरबारको दक्षिण-पूर्व तर्फ रंगमहल अवस्थित छ। पृथ्वीनारायण शाहले नुवाकोट जित्नु अगाडि नै यसको निर्माण भैसकेको थियो। काठमाडौँ उपत्यकाका राजाहरूले नुवाकोट आइपुग्दा यसलाई मनोरञ्जनको लागि पनि प्रयोग गर्थे।<ref name="panta2012">{{cite journal |author=Panta, S. |date=2012 |title=A Cultural Study of Sindure/Bhairavi Jatra Nuwakot |publisher=Department of Nepalese History, Culture and Archaeology|url=https://elibrary.tucl.edu.np/JQ99OgQIizUxyjI9nB0on9OyLkqsGIf4/api/core/bitstreams/767d242e-d57d-4ec7-b19c-f43d48a43e38/content|journal=CENTRAL DEPARTMENT OF NEPALESE HISTORY, CULTURE AND ARCHAEOLOGY}}</ref> === गारद घर/ तिलिङ्गा घर === मुख्य दरबारको पूर्वी भागमा एउटा गारद घर छ जहाँ सेना, हात हतियार र गोला बारुद राखिन्थ्यो।<ref name="panta2012" /> === रणबहादुर शाहको घर === उत्तर-पूर्व तर्फ, राजा रणबहादुर शाहको घर छ। यो १८५२ मा निर्माण गरिएको थियो। यो भवन भग्नावशेषमा परिणत भएको थियो। यो भवन राजा महेन्द्रको समयमा पुनर्निर्माण गरिएको थियो।<ref name="panta2012" /> === पाटनका राजाको दरबार, लाम्पाटी === [[चित्र:Patan King Durbar LamPati-IMG 2204.jpg|पाठ=Lam Pati|अङ्गुठाकार|पाटनका राजाको दरबार, लाम्पाटी]] पाटनका राजाको दरबार भएको लाम्पाटी [[भैरवी मन्दिर (नुवाकोट)|भैरवी मन्दिर]]को छेउमा अवस्थित छ । यसको निर्माण मल्ल कालमा नै भएको थियो। नुवाकोट क्षेत्रमा कान्तिपुरका राजाले रङ्गमहल, भक्तपुरको राजाले तलेजु मन्दिर र लाम्पाटी पाटनका राजाले बनाएका थिए। त्यसैले यसलाई पाटनका राजाको दरबार भनिन्छ।<ref>{{Citation |last=Rai |first=Rajan |title=नुवाकोट दरबारको ऐतिहासीक पृष्ठभुमीका बारेमा एक स्थानियको भनाई, , Historical Nuwakot Durbar . |date=2016-08-08 |url=https://www.youtube.com/watch?v=IWXvHTt1LO4 |access-date=}}</ref> यसमा छतमा झिँगटी सहित दुई तल्लाहरू छन्। हाल, यो दरबार संग्रहालयको रूपमा प्रयोग गरिन्छ।<ref name="panta2012" /> यो पाटी पाहुना घरको रुपमा प्रयोग हुन्थ्यो । अन्य राज्य वा क्षेत्रबाट आउने दूत, भारदार, र शाही परिवारका नजिकका अतिथिहरूलाई बस्न र खानपानको व्यवस्था गर्न यो भवन प्रयोग हुन्थ्यो। भुइँ तलामा पाहुनाका अंगरक्षक, घोडा र सहयोगीहरू बस्ने तथा बन्दोबस्तीका सामान राख्ने ठाउँ। माथिल्लो तलामा काठका बुट्टेदार आँखीझ्यालहरूले सजिएका कोठाहरू, जहाँ विशिष्ट भारदार र दूतहरू बस्ने गर्दथे। लामपाटी (दरबार) २०७२ वैशाख १२ गतेको भूकम्पले क्षतिग्रस्त भयो।<ref>{{Cite web |title=नुवाकोटको लामपाटी (दरबार) |url=https://www.ajakoartha.com/story/69085 |access-date=2026-08-21 |website=www.ajakoartha.com |language=Nepali}}</ref> {{clear}} == दरबार वरपरका मन्दिरहरू == === भैरवी मन्दिर === {{मुख्य|भैरवी मन्दिर (नुवाकोट)}} [[चित्र:Pray_Nuwakot.jpg|बायाँ|अङ्गुठाकार|भैरवी मन्दिर]] मन्दिरको मुख्य ढोका पश्चिमतर्फ फर्किएको छ । मुख्य मन्दिर प्यागोडा आकारमा बनाइएको छ। पर्खाल परम्परागत ईंटहरू र काठ शिल्पहरूद्वारा निर्माण गरिएका छन्। मन्दिरभित्र विभिन्न देवता र आष्टमातृकाको मूर्ति राखिएको छ । धातुको प्रयोग गरेर बनेको सिंहको जोडी र ढुङ्गाबाट बनेको अर्को जोडी मुख्य ढोका अगाडि राखिएको छ। मुख्य सिँढीको दुबै छेउमा दुई महिलाको हात सिन्दुरले भरिएको मूर्ति छ। केही स्रोतले यो मन्दिर १७८३ मा [[जगज्जय मल्ल|जगतजय मल्ल]] वा गगजय मल्लले बनाएको उल्लेख गरेको छ। हालको तामाको छाना [[बहादुर शाह]]ले १८५० मा राखेका थिए । {{clear}} === नारायण र विष्णु मन्दिर === यो मन्दिर गारद घर नजिकै रहेको मुख्य दरबारको पूर्वी भागमा अवस्थित छ। यो मन्दिर मल्लको मल्लकालमा निर्माण गरिएको थियो। मन्दिरमा १४९८ को [[रिपु मल्ल]]को शिलालेख भेटिएको थियो। === तलेजु भवानी मन्दिर === [[चित्र:Taleju_Bhagwati_Mandir.jpg|अङ्गुठाकार|तलेजु भगवती मन्दिर]] [[चित्र:Taleju_(framed)_-_Flickr_-_askmeaks.jpg|अङ्गुठाकार|दरबारभित्रबाट देखिने तलेजु मन्दिरको दृश्य ]] यो मन्दिर मुख्य दरबारबाट लगभग १५० मिटरको दूरीमा एउटा सानो पहाडमाथि अवस्थित छ। यो मन्दिर मल्लहरूले निर्माण गरेका थिए किनकि तलेजुलाई मल्लहरूको इस्टदेवी मानिन्छ। यो मन्दिर पाँच तल्ले छ। निर्माण मिति अज्ञात छ; यद्यपि, यो १४०० को दशकतिर निर्माण गरिएको हुन सक्छ भन्ने विश्वास गरिन्छ।<ref name="panta2012" /> [[तलेजु भवानी]] पूजा गर्ने प्रचलन आज पनि जीवित छ। विभिन्न चाडपर्वहरूमा देवी तलेजुको पूजा गरिन्छ। === बुद्ध स्तुप === ==२०७२ को भूकम्प== २०७२मा दरबार क्षेत्र [[विसं २०७२ को महाभूकम्प|भूकम्प]]ले तहसनहस भयो। भूकम्पपछि दरबारको मुख्य भवनका साथै रङ्गमहल, गारद घर, तलेजु भवानी मन्दिर, सेतोपाटी, लाम्पाटी र विष्णु मन्दिर जस्ता संरचनाहरू ध्वस्त भएका थिए। [[विसं २०७२ को महाभूकम्प|२०७२ को भूकम्प]]ले अधिक क्षति पुर्‍याएको यो सम्पदाको पुनर्स्थापनाका लागि नेपाल र चीन सरकारबीच भएको सम्झौतापछि चिनियाँ टोलीले नै काम थालेको छ।<gallery> Malla period palace - Earthquake ruin.jpg|भूकम्पले क्षतिग्रस्त दरबार Nuwakot Palace (4).jpg|भूकम्पले तहसनहस दरबार क्षेत्र Temple of Taleju.jpg|भूकम्पले क्षतिग्रस्त तलेजु मन्दिर Malla_Palace.jpg|क्षतिग्रस्त रंगमहल Nuwakot Durbar Renovation.jpg|टेको लगाएर अडाइएको भूकम्पले क्षतिग्रस्त दरबार </gallery> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:पृथ्वीनारायण शाह]] [[श्रेणी:नेपालका ऐतिहासिक दरबारहरू]] [[श्रेणी:नुवाकोट]] cpnv2jn9iwz6dhjw1hmxlkny9riqjk4 1373310 1373309 2026-09-03T08:51:27Z Bishaldev100 28807 1373310 wikitext text/x-wiki {{Infobox building |name= साततले दरबार |image=Nuwakot Darbar.jpg |caption= नुवाकोट दरबार |map_type= |latitude= |longitude= |iso_region= |location_town= [[नुवाकोट जिल्ला|नुवाकोट]] |location_country= नेपाल |architect= |client= |engineer= |construction_start_date= |completion_date=वि.सं. १८१९ |date_demolished= |cost= अज्ञात |structural_system= ईँट र सुर्खी |style= [[छाने शैली|प्यागोडा]] |size= रोपनी }} '''नुवाकोट दरबार''' [[शाह वंश|शाह वंशीय]] राजा [[पृथ्वीनारायण शाह]]ले १८औँ शताब्दीमा निर्माण गरेको एक दरबार हो र यो [[नुवाकोट जिल्ला]]को [[विदुर नगरपालिका]]को [[नुवाकोट (बागमती प्रदेश)|नुवाकोट]]मा अवस्थित छ। वि. सं. १८१९ मा मकवानपुर विजय, मीरकासिम पराजय जस्ता उल्लेखनीय सफलता उनले पाएथे। यस सालको शुरूमा पृथ्वीनारायण शाहले [[नुवाकोट (बागमती प्रदेश)|नुवाकोट डाँडो]]मा दरबार बनाउन लगाए । जुन दरबार केही रूप बदलिए पनि साबुत रूपमा अहिलेसम्म कायम छ।<ref>{{cite book|title=नुवाकोटको ऐतिहासिक रूपरेखा|author=धनवत्र वज्राचार्य, टेकबहादुर श्रेष्ठ|page=75|date=सं. २०३२ चैत्र|publisher=नेपाल र एशियाली अध्ययन संस्थान|isbn=|url=https://ia601600.us.archive.org/18/items/nuwakotko-aitihasik-rooprekha-dhanavajra-vajracharya-and-tek-bahadur-shrestha/Nuwakotko%20Aitihasik%20Rooprekha%20%28Dhanavajra%20Vajracharya%20and%20Tek%20Bahadur%20Shrestha%29.pdf}}</ref> [[पृथ्वीनारायण शाह|पृथ्वी नारायण शाह]]ले [[ललितपुर]]का कालिगढ झिकाई वि.सं. १८१९ मा भव्य नौतले दरबार बनाउन लगाएका थिए।<ref>{{Cite web |last=Setopati |first=सेतोपाटी संवाददाता :: |title=नेपाल एकीकरण इतिहासको जीवन्त साक्षी नुवाकोट दरबार पुनर्निर्माणको नयाँ अध्याय (तस्बिरहरू) |url=https://www.setopati.com/social/372555/ |access-date=2026-07-25 |website=Setopati |language=en-US}}</ref> पछि [[विसं १९९० को महाभूकम्प|नब्बे सालको महाभूकम्प]]ले गर्दा दुई तल्ला भत्किएर यो दरबार सात तले मात्र हुन पुगेको थियो। पुरातात्विकविद् डा. साफल्य अमात्यका अनुसार तत्कालीन अवस्थामा [[मल्ल वंश|मल्ल राजा]]हरूले पाँच तल्ला र सर्व-साधारण जनताले तीन तल्लासम्मको घर बनाउने गरेका थिए। उपत्यकाका मल्ला राजाहरूको घमण्ड तोड्नकै लागि पृथ्वीनारायण शाहले मन्दिर शैलीको नौतले दरबार बनाउन लगाएका थिए।<ref>{{Cite web |title=जिर्ण अवस्थामा नुवाकोट सात तले दरबार (फोटो फिचरसहित) |url=https://www.farakpatra.com/2018/07/14/6261/ |access-date=2026-07-25 |website=फरक पत्र |language=नेपाली}}</ref> साततले दरबारलाई ग्रीष्मकालीन दरबारका रूपमा उपयोग गरी अर्को शीतकालिन दरबारका रूपमा वि.सं. १८२२ मा [[शेरा दरबार]]को निर्माण भएको थियो। सात तल्ला रहेको बार्दलीबाट आक्रमणकारीलाई टाढैबाट देख्न सकिने र युद्ध बन्दीका लागि थुन्ने खोरका साथै दरबारको वास्तुकलालाई लिइन्छ। यस दरबार अघिल्तिरको तिलिङ्गा घर जसलाई पछि गएर गारद घर भन्न थालियो। साथै उत्तर पूर्व कुनाको [[रणबहादुर शाह]]को बैठक घर पनि शाह कालमा निर्माण भएको थियो। दरबारलाई [[राष्ट्रियकरण]] गरेको थियो। सांस्कृतिक महत्त्व बोकेको दरबार भएकोले [[पुरातत्व विभाग (नेपाल)|पुरातत्व विभाग]]मा राखिएको थियो। २०६५ जेठ १५ मा गणतन्त्र घोषणा भएपछि २०६८ वैशाख १३बाट नुवाकोट दरबार; सङ्ग्रहालयका रूपमा परिणत भएको थियो।<ref>[http://www.tesroankha.com/166/2017/01/18 नर्मल नुवाकोट] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200924204738/http://www.tesroankha.com/166/2017/01/18 |date=2020-09-24 }}</ref> [[युनेस्को]]ले यस क्षेत्रलाई [[विश्व सम्पदा क्षेत्र|विश्व सम्पदा सूची]]को सम्भावित सूचीमा समावेश गरेको छ ।<ref>{{Cite web |title=Nuwakot Palace Complex |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5260/ |access-date=31 March 2021 |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en}}</ref> == मुख्य दरबार == [[चित्र:Nuwakot Darbar 01.JPG|अङ्गुठाकार|भूकम्प भन्दा पहिलेको नुवाकोट दरबार (फागुन १६, २०७१)|बायाँ]]हालको मुख्य दरबार {{NepaliDateConverter|nepaliyear=1801}} मा पृथ्वीनारायण शाहले नुवाकोट जितेपछि निर्माण गरिएको थियो। नुवाकोटको विजय पछि, उनले एकीकरण अभियानलाई निरन्तरता दिनको लागि उपयुक्त स्थानमा रहेको ठानेर गोरखाबाट राजधानी नुवाकोटमा सारेका थिए। [[File:Nuwakot_Durbar_site.JPG|thumb|Nuwakot Darbar 01]] दरबार सात तल्लाको छ र त्यसैले स्थानीयहरूले यसलाई 'सत-तल्ले-दरबार' पनि भन्छन्। पृथ्वीनारायण शाहले मल्लकालीन रङ्गमहलबाट नै प्रशासन सञ्चालन गरेका थिए। साँगा, नाल्दुम, सिन्धुली, मकवानपुर जितेपछी ठूलो भएको प्रशासन सम्हाल्न अर्को ठूलो दरबार चाहिएकाले यो दरबार निर्माण गर्न आवश्यक महसुस भयो। पृथ्वीनारायण शाह [[कीर्तिपुरको युद्ध|कीर्तिपुर]] आक्रमण गर्ने योजनामा [[दहचोक]]मा व्यस्त रहेकाले युवराज [[प्रतापसिंह शाह|प्रतापसिंह]]को रेखदेखको यो दरबारको निर्माण भएको थियो ।<ref>{{Citation |last=History in Nepali |title=SHAH 18 {{!}}{{!}} Why did King Prithvi Narayan Shah prefer to live in Nuwakot? {{!}} Nuwakot {{!}} Nuwakot Palace {{!}} |date=2022-02-25 |url=https://www.youtube.com/watch?v=Ph0D9-SYFpQ |access-date=2026-07-25}}</ref> यस दरबारको लम्बाई x चौडाइ ८४ फिट x ३६ फिट छ। दरबारको मुख्य ढोका पूर्वतिर फर्केको छ। दरबार ६ फिट मोटाईको पर्खाल भएको किल्लाको रूपमा बनाइएको छ। विभिन्न तल्लाहरूमा [[आँखी झ्याल]] राखिएका छन्। === भुइँ तला === साततले दरबारको भुइँतलामा विभिन्न भैरव र मातृकाका मूर्तिहरू राखिएका छन्। भूकम्प अगाडि नुवाकोट भैरवीको जात्रामा प्रयोग गरिने खट यही राखिन्थ्यो। यसभित्रको भाग सुरक्षाकर्मीले पहरा दिन र सो भित्रको कोठा सुरक्षाकर्मीको सुत्नको लागि प्रयोग गरिन्थ्यो । === पहिलो तला === यस तलाको दक्षिणतर्फको एउटा कोठा पूजा कोठाको रूपमा रहेको छ । यस कोठालाई हालसम्म गोप्य नै राखिएको छ । यसको उत्तरतिरको कोठा भने राजपरिवारका महिला सदस्यहरूका निम्ति सिङ्गार गर्ने र अन्य प्रयोजनका लागि प्रयोग गरिन्थ्यो । यसको पूर्वतिरको भागलाई बैठकको रूपमा प्रयोग गरिन्थ्यो । बैठक कोठा (श्रीनगर कक्ष भनिन्छ) भएकोले यस तलामा आँखी झ्यालहरू राखिएका छन् । === दोस्रो तला === यस तलामा भर्‍याँङको दायाँबायाँका कोठाहरूमध्ये दक्षिणको कोठा पूजाकोठाको रूपमा प्रयोग गरिन्थ्यो । यस कोठालाई दशैं कोठाको रूपमा पनि प्रयोग गरिन्थ्यो । यो तलाको अगाडिको भाग राजाको बैठकको रूपमा रहेको थियो । उत्तरतर्फको कोठामा पूजा सामग्री तयार गर्नको लागि राखिएको थियो । तीनमुखे कलात्मक सँ झ्याः (आँखी झ्याल) यस तलाको मुख्य आकर्षणको केन्द्र रहेको छ । === तेस्रो तला === [[चित्र:An_opening_at_Sat_Talle_Durbar_-_Flickr_-_askmeaks.jpg|अङ्गुठाकार|दरबारको तेस्रो तलाको बर्दली]] यस तलालाई विशेष तला मानिन्थ्यो । यो तलामा चारैतिर हेर्न मिल्ने गरी बार्दली निकालिएको थियो । यसै तलामा मनोरञ्जनको लागि ठूलो कोठा बनाइएको थियो । यसबाहेक यस तलामा भर्‍याङका दुवैतर्फ १÷१ वटा कोठा बनाइएको थियो । पूर्वको ठूलो कोठाबाट बार्दली हुँदै ती दुवै स—साना कोठामा जान हुने गरी ढोका राखिएका छन् । पृथ्वीनारायण शाह पनि यसै तलामा सुत्थे । ती दुई कोठामा उनका दुई रानीहरू सुत्थिन् । === चौथो तला === [[चित्र:Nuwakot.jpg|अङ्गुठाकार|279x279पिक्सेल|साततले दरवारबाट देखिएको नुवाकोटको एक दृष्य|बायाँ]]यस तलामा दरबारमा हुने सबै किसिमका धार्मिक कार्य, होम तथा अन्य सांस्कृतिक कार्यका बेला भाइ-भारदार जम्मा भई सरसल्लाह गर्न तथा भोजभतेरका लागि यो चौथो तलाको प्रयोग गरिन्थ्यो । राजपरिवारका तर्फबाट सम्पन्न गर्नुपर्ने भैरवीको जात्रामा धामी तथा द्वारेका साथ सम्पन्न गरिने विधि विधान पनि यसै तलामा गर्ने गरिन्छ । यसरी भारदारको भेला र भोजभतेरका लागि प्रयोग हुने भएकोले यस तलामा चारैतिर राम्रो हावा आउने गरी झ्यालहरू राखिएका छन् । === पाँचौँ तला === यस तलामा राजा र राजपरिवारका सुरक्षाका लागि र छैठौँ तलामा बन्दी गरिएकाको निगरानीको लागी सिपाहीँहरू बस्थे । त्यसैले यस ठाउँ झट्ट हेर्दा नदेख्ने गरी या कम प्रकाश आउने गरी बनाइएको थियो । यो पाँचौँ तलामा रहेकोले यहाँबाट दरबारको बाहिरी भागमा के कस्तो भइरहेको छ राम्रोसँग देख्न सकिन्थ्यो तर बाहिरका मानिसले ती भित्र रहेका सुरक्षाकर्मीहरूलाई देख्दैनथे । यो तला अलि साँघुरो रहेको र यसको बीच भागमा सिधा उभिन सकिने भए पनि छेउतिर साँघुरो भएका कारण सुतेरमात्र बाहिर हेर्न सकिने व्यवस्था गरिएको छ । === छैठौँ तला === यस तलालाई कैदको रूपमा निर्माण गरिएको थियो। दरबारको छैठौँ तलामा राजद्रोही र युद्घका विशेष बन्दीहरूलाई कैदमा राखिन्थ्यो । त्यसैले यस तलालाई कालकोठरी भनिन्थ्यो । यो तलामा उज्यालो कममात्र आउँथ्यो । यसको उचाइ ४ फीट जतिमात्र रहेको छ । [[तनहुँ राज्य|तनहुँका राजा]] त्रिविक्रम सेन, [[बहादुर शाह]] र [[कीर्तिपुर नगरपालिका|कीर्तिपर]]का बालनरसिंहलाई यहाँ कैद गरिएको थियो। === सातौँ तला === यो सबैभन्दा अन्तिम वा माथिल्लो तला हो र सातौं तलालाई बुर्जाको रूपमा प्रयोग गरिएको थियो।। यो भाग बुर्जाकार रूपमा बनाइएको छ। यो नै दरबारको सबैभन्दा सानो क्षेत्र भएको रमणीय भाग हो। यहाँबाट पूर्वमा कविलासको डाँडा र तादीको फाँट, दक्षिणमा [[देवीघाट]], पश्चिममा त्रिशुली सामरी उपत्यका, उत्तरमा गोसाईकुण्डको डाँडा र केही हिमशिखरहरू पनि देखिन्छन् । यो उच्च भागमा रहेकोले त्यतिबेला नुवाकोटका जनतालाई केही सूचना दिन र मानिस जम्मा गर्न यहीबाट विगुल बजाइन्थ्यो। छानामा ग्लेज्ड टाइल प्रयोग गरिएको छ।<ref name="panta20122">{{cite journal |author=Panta, S. |date=2012 |title=A Cultural Study of Sindure/Bhairavi Jatra Nuwakot |publisher=Department of Nepalese History, Culture and Archaeology}}</ref> [[चित्र:Nuwakot_Durbar_before_Earthquake_2015.jpg|अङ्गुठाकार|तिलिङ्गा घर र रंगमहल]] == जोडिएका संरचना == [[चित्र:A_durbar_at_Nuwakot_-_Flickr_-_askmeaks.jpg|बायाँ|अङ्गुठाकार|तिलिङ्गा घर]] === रंगमहल === मुख्य दरबारको दक्षिण-पूर्व तर्फ रंगमहल अवस्थित छ। पृथ्वीनारायण शाहले नुवाकोट जित्नु अगाडि नै यसको निर्माण भैसकेको थियो। काठमाडौँ उपत्यकाका राजाहरूले नुवाकोट आइपुग्दा यसलाई मनोरञ्जनको लागि पनि प्रयोग गर्थे।<ref name="panta2012">{{cite journal |author=Panta, S. |date=2012 |title=A Cultural Study of Sindure/Bhairavi Jatra Nuwakot |publisher=Department of Nepalese History, Culture and Archaeology|url=https://elibrary.tucl.edu.np/JQ99OgQIizUxyjI9nB0on9OyLkqsGIf4/api/core/bitstreams/767d242e-d57d-4ec7-b19c-f43d48a43e38/content|journal=CENTRAL DEPARTMENT OF NEPALESE HISTORY, CULTURE AND ARCHAEOLOGY}}</ref> === गारद घर/ तिलिङ्गा घर === मुख्य दरबारको पूर्वी भागमा एउटा गारद घर छ जहाँ सेना, हात हतियार र गोला बारुद राखिन्थ्यो।<ref name="panta2012" /> === रणबहादुर शाहको घर === उत्तर-पूर्व तर्फ, राजा रणबहादुर शाहको घर छ। यो १८५२ मा निर्माण गरिएको थियो। यो भवन भग्नावशेषमा परिणत भएको थियो। यो भवन राजा महेन्द्रको समयमा पुनर्निर्माण गरिएको थियो।<ref name="panta2012" /> === पाटनका राजाको दरबार, लाम्पाटी === [[चित्र:Patan King Durbar LamPati-IMG 2204.jpg|पाठ=Lam Pati|अङ्गुठाकार|पाटनका राजाको दरबार, लाम्पाटी]] पाटनका राजाको दरबार भएको लाम्पाटी [[भैरवी मन्दिर (नुवाकोट)|भैरवी मन्दिर]]को छेउमा अवस्थित छ । यसको निर्माण मल्ल कालमा नै भएको थियो। नुवाकोट क्षेत्रमा कान्तिपुरका राजाले रङ्गमहल, भक्तपुरको राजाले तलेजु मन्दिर र लाम्पाटी पाटनका राजाले बनाएका थिए। त्यसैले यसलाई पाटनका राजाको दरबार भनिन्छ।<ref>{{Citation |last=Rai |first=Rajan |title=नुवाकोट दरबारको ऐतिहासीक पृष्ठभुमीका बारेमा एक स्थानियको भनाई, , Historical Nuwakot Durbar . |date=2016-08-08 |url=https://www.youtube.com/watch?v=IWXvHTt1LO4 |access-date=}}</ref> यसमा छतमा झिँगटी सहित दुई तल्लाहरू छन्। हाल, यो दरबार संग्रहालयको रूपमा प्रयोग गरिन्छ।<ref name="panta2012" /> यो पाटी पाहुना घरको रुपमा प्रयोग हुन्थ्यो । अन्य राज्य वा क्षेत्रबाट आउने दूत, भारदार, र शाही परिवारका नजिकका अतिथिहरूलाई बस्न र खानपानको व्यवस्था गर्न यो भवन प्रयोग हुन्थ्यो। भुइँ तलामा पाहुनाका अंगरक्षक, घोडा र सहयोगीहरू बस्ने तथा बन्दोबस्तीका सामान राख्ने ठाउँ। माथिल्लो तलामा काठका बुट्टेदार आँखीझ्यालहरूले सजिएका कोठाहरू, जहाँ विशिष्ट भारदार र दूतहरू बस्ने गर्दथे। लामपाटी (दरबार) २०७२ वैशाख १२ गतेको भूकम्पले क्षतिग्रस्त भयो।<ref>{{Cite web |title=नुवाकोटको लामपाटी (दरबार) |url=https://www.ajakoartha.com/story/69085 |access-date=2026-08-21 |website=www.ajakoartha.com |language=Nepali}}</ref> {{clear}} == दरबार वरपरका मन्दिरहरू == === भैरवी मन्दिर === {{मुख्य|भैरवी मन्दिर (नुवाकोट)}} [[चित्र:Pray_Nuwakot.jpg|बायाँ|अङ्गुठाकार|भैरवी मन्दिर]] मन्दिरको मुख्य ढोका पश्चिमतर्फ फर्किएको छ । मुख्य मन्दिर प्यागोडा आकारमा बनाइएको छ। पर्खाल परम्परागत ईंटहरू र काठ शिल्पहरूद्वारा निर्माण गरिएका छन्। मन्दिरभित्र विभिन्न देवता र आष्टमातृकाको मूर्ति राखिएको छ । धातुको प्रयोग गरेर बनेको सिंहको जोडी र ढुङ्गाबाट बनेको अर्को जोडी मुख्य ढोका अगाडि राखिएको छ। मुख्य सिँढीको दुबै छेउमा दुई महिलाको हात सिन्दुरले भरिएको मूर्ति छ। केही स्रोतले यो मन्दिर १७८३ मा [[जगज्जय मल्ल|जगतजय मल्ल]] वा गगजय मल्लले बनाएको उल्लेख गरेको छ। हालको तामाको छाना [[बहादुर शाह]]ले १८५० मा राखेका थिए । {{clear}} === नारायण र विष्णु मन्दिर === यो मन्दिर गारद घर नजिकै रहेको मुख्य दरबारको पूर्वी भागमा अवस्थित छ। यो मन्दिर मल्लको मल्लकालमा निर्माण गरिएको थियो। मन्दिरमा १४९८ को [[रिपु मल्ल]]को शिलालेख भेटिएको थियो। === तलेजु भवानी मन्दिर === [[चित्र:Taleju_Bhagwati_Mandir.jpg|अङ्गुठाकार|तलेजु भगवती मन्दिर]] [[चित्र:Taleju_(framed)_-_Flickr_-_askmeaks.jpg|अङ्गुठाकार|दरबारभित्रबाट देखिने तलेजु मन्दिरको दृश्य ]] यो मन्दिर मुख्य दरबारबाट लगभग १५० मिटरको दूरीमा एउटा सानो पहाडमाथि अवस्थित छ। यो मन्दिर मल्लहरूले निर्माण गरेका थिए किनकि तलेजुलाई मल्लहरूको इस्टदेवी मानिन्छ। यो मन्दिर पाँच तल्ले छ। निर्माण मिति अज्ञात छ; यद्यपि, यो १४०० को दशकतिर निर्माण गरिएको हुन सक्छ भन्ने विश्वास गरिन्छ।<ref name="panta2012" /> [[तलेजु भवानी]] पूजा गर्ने प्रचलन आज पनि जीवित छ। विभिन्न चाडपर्वहरूमा देवी तलेजुको पूजा गरिन्छ। === बुद्ध स्तुप === ==२०७२ को भूकम्प== २०७२मा दरबार क्षेत्र [[विसं २०७२ को महाभूकम्प|भूकम्प]]ले तहसनहस भयो। भूकम्पपछि दरबारको मुख्य भवनका साथै रङ्गमहल, गारद घर, तलेजु भवानी मन्दिर, सेतोपाटी, लाम्पाटी र विष्णु मन्दिर जस्ता संरचनाहरू ध्वस्त भएका थिए। [[विसं २०७२ को महाभूकम्प|२०७२ को भूकम्प]]ले अधिक क्षति पुर्‍याएको यो सम्पदाको पुनर्स्थापनाका लागि नेपाल र चीन सरकारबीच भएको सम्झौतापछि चिनियाँ टोलीले नै काम थालेको छ।<gallery> Malla period palace - Earthquake ruin.jpg|भूकम्पले क्षतिग्रस्त दरबार Nuwakot Palace (4).jpg|भूकम्पले तहसनहस दरबार क्षेत्र Temple of Taleju.jpg|भूकम्पले क्षतिग्रस्त तलेजु मन्दिर Malla_Palace.jpg|क्षतिग्रस्त रंगमहल Nuwakot Durbar Renovation.jpg|टेको लगाएर अडाइएको भूकम्पले क्षतिग्रस्त दरबार </gallery> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:पृथ्वीनारायण शाह]] [[श्रेणी:नेपालका ऐतिहासिक दरबारहरू]] [[श्रेणी:नुवाकोट]] 0sbfm0lhqr6i03riz39bvp660qti2co 0 31748 1373317 1355310 2026-09-03T09:27:54Z पर्वत सुवेदी 31224 /* */ 1373317 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- आधारभूत जानकारी --> |name = |other_name = |native_name = |nickname = |settlement_type = पूर्व गाविस |motto = <!-- चित्र र नक्सा--> |image_skyline = साविक गीतानगर गाविस.png |image_caption = |image_flag = |image_seal = |image_map = |mapsize = |map_caption = | pushpin_map = चितवन जिल्ला (गाविस तह)#नारायणी अञ्चल#मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्र#नेपाल |pushpin_label_position = bottom |pushpin_mapsize = 300 |pushpin_map_caption = नेपालको नक्सामा {{पृष्ठको नाम}}को अवस्थिति <!-- अवस्थिति --> |subdivision_type = देश |subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} |subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] |subdivision_name1 = [[बागमती प्रदेश]] |subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] |subdivision_name2 = [[चितवन जिल्ला]] <!-- राजनीति --> |government_footnotes = |government_type = |leader_title = |leader_name = |leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> |leader_name1 = |established_title = <!-- Settled --> |established_date = <!-- क्षेत्रफल --> |unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> |area_footnotes = |area_total_km2 = 16.7 <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |area_total_sq_mi = <!-- जनसङ्ख्या --> |population_as_of = [[नेपालको एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०६८|वि.सं २०६८]] |population_footnotes = |population_note = |population_total = 13929 |population_density_km2 = auto |population_blank1_title = जातीयता |population_blank2_title = Religions <!-- साधारण जानकारी --> |timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय|नेपाली समय]] |utc_offset = +५:४५ |timezone_DST = |utc_offset_DST = |coordinates = {{coord|27.61|84.40|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-enwiki|display=inline,title}} |elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> |elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> |postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> |postal_code = |area_code = |blank_name = |blank_info = |website = |footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन]] अनुसार, [[मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्र|मध्यमाञ्चल]] विकास क्षेत्रको [[नारायणी अञ्चल]], [[चितवन जिल्ला]]मा अवस्थित एक [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]] थियो। [[नेपालको एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०६८|एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८]]मा यहाँको जनसङ्ख्या १३९२९ रहेको थियो जसमध्ये ६५५३ पुरुष र ७३७६ महिला रहेका थिए भने यहाँ ३३७५ घरधुरी रहेको थियो।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://cbs.gov.np/wp-content/upLoads/2019/07/pulationandhousing-census-2011.pdf|शीर्षक=राष्ट्रिय जनगणना २०६८| प्रकाशक=[[नेपाल सरकार]] '''केन्द्रिय तथ्याङ्क विभाग'''|प्रारूप=पिडिएफ |कार्य=राष्ट्रिय योजना आयोग सचिवालय}}</ref> यो हाल [[भरतपुर महानगरपालिका]]मा पर्दछ। == वडा विभाजन == {| class="wikitable sortable" |+ गीतानगर गाविसको वडा विभाजन र हालको समायोजन |- style="background:#efefef;" ! गाविसको नाम !! साविक गाविसका वडाहरू !! हालको [[भरतपुर महानगरपालिका|भरतपुर]]को वडा नं. |- | गीतानगर || १-३ || '''१३''' |- | गीतानगर || ४-९ || '''६''' |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{ढाँचा:चितवन जिल्लाका नगरपालिका तथा गाविसहरू}} [[श्रेणी:चितवन जिल्लाका ठाउँहरू]] ihnhabwp9a5rob6xgqv95i8mcuiowmy 0 31755 1373315 1355289 2026-09-03T09:23:45Z पर्वत सुवेदी 31224 /* */ +निर्देशाङ्क थप 1373315 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- आधारभूत जानकारी --> |name = |other_name = |native_name = |nickname = |settlement_type = पूर्व गाविस |motto = <!-- चित्र र नक्सा--> |image_skyline = |image_caption = |image_flag = |image_seal = |image_map = |mapsize = |map_caption = | pushpin_map = पटिहानी#चितवन जिल्ला (गाविस तह)#नारायणी अञ्चल#मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्र#नेपाल |pushpin_label_position = bottom |pushpin_mapsize = 300 |pushpin_map_caption = <!-- अवस्थिति --> |subdivision_type = देश |subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} |subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] |subdivision_name1 = [[बागमती प्रदेश]] |subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] |subdivision_name2 = [[चितवन जिल्ला]] <!-- राजनीति --> |government_footnotes = |government_type = |leader_title = |leader_name = |leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> |leader_name1 = |established_title = <!-- Settled --> |established_date = <!-- क्षेत्रफल --> |unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> |area_footnotes = |area_total_km2 = 18.7 <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |area_total_sq_mi = <!-- जनसङ्ख्या --> |population_as_of = [[नेपालको एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०६८|वि.सं २०६८]] |population_footnotes = |population_note = |population_total = 11500 |population_density_km2 = auto |population_blank1_title = जातीयता |population_blank2_title = Religions <!-- साधारण जानकारी --> |timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय|नेपाली समय]] |utc_offset = +५:४५ |timezone_DST = |utc_offset_DST = |coordinates = {{coord|27.59|84.36|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-enwiki|display=inline,title}}|elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> |elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> |postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> |postal_code = |area_code = |blank_name = |blank_info = |website = |footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन]] अनुसार, [[मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्र|मध्यमाञ्चल]] विकास क्षेत्रको [[नारायणी अञ्चल]], [[चितवन जिल्ला]]मा अवस्थित एक [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]] थियो। [[नेपालको एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०६८|एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८]]मा यहाँको जनसङ्ख्या ११,५०० रहेको थियो जसमध्ये ५,२८२ पुरुष र ६,२१८ महिला रहेका थिए भने यहाँ २,८४५ घरधुरी रहेको थियो।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://cbs.gov.np/wp-content/upLoads/2019/07/pulationandhousing-census-2011.pdf|शीर्षक=राष्ट्रिय जनगणना २०६८| प्रकाशक=[[नेपाल सरकार]] '''केन्द्रिय तथ्याङ्क विभाग'''|प्रारूप=पिडिएफ |कार्य=राष्ट्रिय योजना आयोग सचिवालय}}</ref> यो हाल [[भरतपुर महानगरपालिका]]मा पर्दछ। यसको साविकको १-३,६,९ वडाहरू भरतपुर महानगरपालिकाको वडा नम्बर २२ हो भने ७-८ वडाहरू वडा नम्बर १३ र ४-५ वडाहरू वडा नम्बर १४ हो। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{ढाँचा:चितवन जिल्लाका नगरपालिका तथा गाविसहरू}} [[श्रेणी:चितवन जिल्लाका ठाउँहरू]] kh4i1bf15u5cj7unh1iddmsymnoz5jk 1373316 1373315 2026-09-03T09:25:39Z पर्वत सुवेदी 31224 /* */ +वडा विभाजन 1373316 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- आधारभूत जानकारी --> |name = |other_name = |native_name = |nickname = |settlement_type = पूर्व गाविस |motto = <!-- चित्र र नक्सा--> |image_skyline = |image_caption = |image_flag = |image_seal = |image_map = |mapsize = |map_caption = | pushpin_map = पटिहानी#चितवन जिल्ला (गाविस तह)#नारायणी अञ्चल#मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्र#नेपाल |pushpin_label_position = bottom |pushpin_mapsize = 300 |pushpin_map_caption = <!-- अवस्थिति --> |subdivision_type = देश |subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} |subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] |subdivision_name1 = [[बागमती प्रदेश]] |subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] |subdivision_name2 = [[चितवन जिल्ला]] <!-- राजनीति --> |government_footnotes = |government_type = |leader_title = |leader_name = |leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> |leader_name1 = |established_title = <!-- Settled --> |established_date = <!-- क्षेत्रफल --> |unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> |area_footnotes = |area_total_km2 = 18.7 <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |area_total_sq_mi = <!-- जनसङ्ख्या --> |population_as_of = [[नेपालको एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०६८|वि.सं २०६८]] |population_footnotes = |population_note = |population_total = 11500 |population_density_km2 = auto |population_blank1_title = जातीयता |population_blank2_title = Religions <!-- साधारण जानकारी --> |timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय|नेपाली समय]] |utc_offset = +५:४५ |timezone_DST = |utc_offset_DST = |coordinates = {{coord|27.59|84.36|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-enwiki|display=inline,title}}|elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> |elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> |postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> |postal_code = |area_code = |blank_name = |blank_info = |website = |footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन]] अनुसार, [[मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्र|मध्यमाञ्चल]] विकास क्षेत्रको [[नारायणी अञ्चल]], [[चितवन जिल्ला]]मा अवस्थित एक [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]] थियो। [[नेपालको एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०६८|एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८]]मा यहाँको जनसङ्ख्या ११,५०० रहेको थियो जसमध्ये ५,२८२ पुरुष र ६,२१८ महिला रहेका थिए भने यहाँ २,८४५ घरधुरी रहेको थियो।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://cbs.gov.np/wp-content/upLoads/2019/07/pulationandhousing-census-2011.pdf|शीर्षक=राष्ट्रिय जनगणना २०६८| प्रकाशक=[[नेपाल सरकार]] '''केन्द्रिय तथ्याङ्क विभाग'''|प्रारूप=पिडिएफ |कार्य=राष्ट्रिय योजना आयोग सचिवालय}}</ref> यो हाल [[भरतपुर महानगरपालिका]]मा पर्दछ। == वडा विभाजन == {| class="wikitable sortable" |+ पटिहानी गाविसको वडा विभाजन र हालको समायोजन |- style="background:#efefef;" ! गाविसको नाम !! साविक गाविसका वडाहरू !! हालको [[भरतपुर महानगरपालिका|भरतपुर]]को वडा नं. |- | पटिहानी || १-३,६,९ || '''२२''' |- | पटिहानी || ७-८ || '''१३''' |- | पटिहानी || ४-५ || '''१४''' |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{ढाँचा:चितवन जिल्लाका नगरपालिका तथा गाविसहरू}} [[श्रेणी:चितवन जिल्लाका ठाउँहरू]] pyve3eed4x4jcf4d44wdagnocxt9vbg 0 33213 1373289 1169308 2026-09-02T21:42:27Z Sunlightson 66105 1373289 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=जुन २०११}} '''सौन्दर्यशास्त्र''' (Aesthetics) संवेदनात्मक-भावनात्मक गुण-धर्म र मूल्यहरूको अध्ययन हो। [[कला]], [[संस्कृति]] र [[प्रकृति]]को प्रतिअंकन नै सौन्दर्यशास्त्र हो। सौन्दर्यशास्त्र, [[दर्शन|दर्शनशास्त्र]]को एक अङ्ग हो। सौन्दर्यशास्त्र त्यो शास्त्र हो, जसमा कलात्मक कृतिहरू, रचनाहरू आदिबाट अभिव्यक्त हुने अथवा तिनमा निहित सौन्दर्यको तात्त्विक, दार्शनिक र मार्मिक विवेचन हुन्छ। विशेष कुनै सुन्दर वस्तुलाई देखेर हा्म्रो मनमा जो आनन्ददायी अनुभूति हुन्छ, तिनको स्वभाव र स्वरूपको विवेचन तथा जीवनको अन्यान्य अनुभूतिहरूसहित तिनको समन्वय स्थापित गर्न यिनीहरूको मुख्य उद्देश्य हुन्छ । == आधारभूत अवधारणा == दर्शनशास्त्रीहरूले आफ्नो अनुसन्धानमा केही आधारभूत अवधारणाहरूमा भरपर्दछन्। उनीहरू साँस्कृतिक वस्तुहरू र ती आकर्षक बनाउने गुणहरू वा विशेषताहरू जाँच्छन्, जस्तै सुन्दरता।शोधकर्ताहरूले यी वस्तुहरूले ल्याउने अनुभव र सुखको अध्ययन गर्छन्, तिनीहरूबारेको निर्णयहरू, र आधारभूत संवेदनशीलता रूपमा स्वादको अध्ययन गर्छन्। तर, यस क्षेत्रसँग सैद्धान्तिक कठिनाइहरू छन्, यी अवधारणाहरूको परिभाषा र सम्बन्धबारे असहमति हुँदा। यसैगरी, सौन्दर्यशास्त्रको क्षेत्रको ठ्याक्कै सीमा विवादित छ— यो विवादास्पद छ कि के सबै सौन्दर्य सम्बन्धी घटनाहरूले साझा गर्ने आवश्यक विशेषताहरूको समूह छ कि तिनीहरू परिवारको समानता मार्फत थोरै मात्र सम्बन्धित छन्।<ref>{{multiref | {{harvnb|Shelley|2022|loc=Lead section, § 2. The Concept of the Aesthetic}} | {{harvnb|Zangwill|1998|pp=78–79}} | {{harvnb|Townsend|2006|pp=11–12, 17–18, 275}} | {{harvnb|Bunnin|Yu|2004|pp=15–17, 74}} }}</ref> === सौन्दर्यात्मक गुण र वस्तुहरू === सौन्दर्यात्मक गुण भनेको कुनै वस्तुको त्यस्ता विशेषताहरू हुन् जसले यसको आकर्षणलाई आकार दिन्छ वा सौन्दर्यात्मक मूल्याङ्कनमा प्रभाव पार्छ। उदाहरणका लागि, जब कुनै कला समीक्षकले कुनै कलाकृति ‘महान’, ‘रंगीन’, वा ‘रोचक’ भनेर वर्णन गर्छन्, उनीहरूले त्यो कलाकृतिका सौन्दर्यात्मक गुणहरू व्यक्त गरिरहेका हुन्छन्। केही सौन्दर्यात्मक गुणहरूले सामान्य सौन्दर्य मूल्यमा ध्यान केन्द्रित गर्छन्, जस्तै ‘सुन्दर’ र ‘कुरुप’; अन्यले अधिक विशेष प्रकारका मूल्यहरूमा केन्द्रित गर्छन्, जस्तै ‘मनमोहक’ र ‘शालीन’। सौन्दर्यात्मक गुणहरूले वस्तुको धारणा सम्बन्धी गुणहरू जस्तै ‘सन्तुलित’ र ‘रंगीन’, प्रतिनिधित्व सम्बन्धी पक्षहरू जस्तै ‘वास्तविक’ र ‘बिग्रिएको’, वा भावनात्मक प्रतिक्रियाहरू जस्तै ‘खुसी’ र ‘रिसाएको’ जनाउन पनि सक्ने गर्छ।<ref>{{multiref | {{harvnb|Bunnin|Yu|2004|pp=16–17}} | {{harvnb|Townsend|2006|pp=15–16}} | {{harvnb|Stecker|2010|pp=65–69}} | {{harvnb|Feagin|1999}} }}</ref> == बाहिरी कडिहरू == * [http://books.google.co.in/books?id=nDv-ENUibB8C&printsec=frontcover#v=onepage&q=&f=false सौन्दर्यशास्त्रका तत्व] (गूगल पुस्तक; लेखक - कुमार विमल) * [http://books.google.co.in/books?id=Ssy_6oiGQj0C&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false अथातो सौंदर्यजिज्ञासा] (गूगल पुस्तक; लेखक - रमेश कुंतल मेघ) * [http://revues.mshparisnord.org/appareil/index.php?id=61 Revue online ''Appareil''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110127123626/http://revues.mshparisnord.org/appareil/index.php?id=61 |date=2011-01-27 }} * [http://www.ditext.com/anka/beardsley/post.html Postscript १९८०- Some Old Problems in New Perspectives] * [http://www.vitalpoetics.com/traversing-the-fantasy1-of-the-vanguard-via-critical-avant-garde-studies-an-inquiry-into-the-aesthetic An Inquiry into the Aesthetic] * [http://www.ericdigests.org/pre-9219/art.htm Aesthetics in Art Education: A Look Toward Implementation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091105195016/http://www.ericdigests.org/pre-9219/art.htm |date=2009-11-05 }} * [http://www.kunstbewegung.info/de/Revised_interpretation_of_founding%27s_and_concepts_through_an_history_of_aesthetics An history of aesthetics] {{Commonscat|Aesthetics}} [[श्रेणी:कला]] [[श्रेणी:दर्शन]] 0zm39gzr4lqdpsgkf98uvdxxt321ic7 0 43233 1373291 1308137 2026-09-03T01:02:47Z ~2026-47769-28 80700 /* गर्ग गोत्र अन्तर्गत पर्ने थरहरु */ 1373291 wikitext text/x-wiki '''गर्ग''' सप्तऋषीमध्ये ऋषी विश्वामित्रका सन्तान हुन जसले पछि गएर आफ्नो छुट्टै नामको गोत्रको सुरुवात गरेका थिए ।{{हिन्दू धर्म सूचना मंजूषा}} गर्ग नेपाल, भारत तथा अन्य स्थानहरूमा बसोबास गर्ने हिन्दू धर्मावलम्बीहरूको [[गोत्र]] हो। गर्ग, गार्ग्य, गैातम, विश्वामित्र, पाराशर गरि गर्ग गोत्रका पञ्च प्रवर रहेका छन् । एक प्रकारका गर्ग [[गोत्री]] सन्तानहरु नेपालको पश्चिमि भेग्मा बस्दै आएका छन्। उनिहरूले गाथा भन्ने प्रौराणीक ठाउँलाई आफ्नो गोत्रका देवता बस्ने ठाउँ मान्दै पुजा गर्ने गरेका छन् । ===गर्ग गोत्र अन्तर्गत पर्ने थरहरु=== लामिछाने, बास्तोला, गजुरेल, भट्ट,पन्त,डोटेल, रिसाल, भट्ट लामिछाने, भुर्तेल, भेट्वाल, [[लामिछाने थापा]], मुगाली थापा, आचार्य, रोकाहा, चुडाल, जोशी, पालपाली खड्का,लामिछाने बस्नेत । {{Empty section}} ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[कोइराला]] * [[सूत्र]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== {{ठूटो}} {{गोत्र}} {{थर गोत्रावली}} [[श्रेणी:गोत्र]] [[श्रेणी:थरहरू]] [[श्रेणी:ऋषि]] abborofw5bpff3x6fb2v7k9oqwmw6nd 0 60673 1373296 1279823 2026-09-03T03:13:23Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373296 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder | honorific-prefix = The Right Honourable | birthname = Avril Phædra Douglas Campbell | honorific-suffix = <small>'''[[Privy Counsellor (Canada)|PC]] [[Companion of the Order of Canada|CC]] [[Member of the Order of British Columbia|OBC]] [[Queen's Counsel|QC]]'''</small> | image = KimCampbell.jpg | imagesize = | order = [[List of Canadian Prime Ministers|19th]] | office = Prime Minister of Canada | monarch = [[एलिजाबेथ द्वितीय]] | deputy = [[Jean Charest]] | term_start = जुन २५, १९९३ | term_end = नोभेम्बर ४, १९९३ | predecessor = [[ब्रायन मुलरोनी]] | successor = [[जेन क्रिटेन]] | office2 = [[Minister of National Defence (Canada)|Minister of National Defence]] | primeminister2 = [[ब्रायन मुलरोनी]] | term_start2 = January 4, 1993 | term_end2 = June 25, 1993 | predecessor2 = [[Marcel Masse]] | successor2 = [[Tom Siddon]] | office3 = [[Minister of Veterans Affairs (Canada)|Minister of Veterans Affairs]] | primeminister3 = [[ब्रायन मुलरोनी]] | term_start3 = January 4, 1993 | term_end3 = June 25, 1993 | predecessor3 = [[Gerald Merrithew]] | successor3 = [[Peter McCreath]] | office4 = [[Minister of Intergovernmental Affairs (Canada)|Minister responsible for Federal-Provincial Relations]] | primeminister4 = [[ब्रायन मुलरोनी]] | term_start4 = January 4, 1993 | term_end4 = June 25, 1993 | predecessor4 = Position established | successor4 = [[Marcel Massé]] <small>(Intergovernmental Affairs)</small> | office5 = [[Minister of Justice (Canada)|Minister of Justice]] | primeminister5 = [[ब्रायन मुलरोनी]] | term_start5 = February 23, 1990 | term_end5 = January 3, 1993 | predecessor5 = [[Doug Lewis]] | successor5 = [[Pierre Blais]] | constituency_MP6 = [[Vancouver Centre]] | parliament6 = Canada | term_start6 = November 21, 1988 | term_end6 = October 25, 1993 | predecessor6 = [[Pat Carney]] | successor6 = [[Hedy Fry]] | office7 = [[Legislative Assembly of British Columbia|Member of the British Columbia Legislative Assembly]] for [[Vancouver-Point Grey]] | alongside7 = [[Darlene Marzari]] | term_start7 = September 24, 1986 | term_end7 = November 21, 1988 | predecessor7 = [[Pat McGeer]]<br>[[Garde Gardom]] | successor7 = [[Tom Perry (politician)|Tom Perry]] | birth_date = {{birth date|1947|3|10}} | birth_place = [[Port Alberni]], [[British Columbia|BC]], [[Canada]] | death_date = | death_place = | party = [[Progressive Conservative Party of Canada|Progressive Conservative]] <small>(1988–2003)</small> | otherparty = [[British Columbia Social Credit Party]] <small>(Before 1988)</small> | spouse = [[Nathan Divinsky]] <small>(1972–1983)</small><br>Howard Eddy <small>(1986–1993)</small><br>[[Hershey Felder]] <small>(1997–present)</small> | residence = [[Paris]], [[फ्रान्स|France]] | alma_mater = [[University of British Columbia]]<br>[[London School of Economics]] | profession = [[Lawyer]]<br>[[Academic]] | religion = [[Anglican Church of Canada|Anglicanism]] | signature = Kim Campbell Signature.svg }} '''किम क्याम्पबेल''' [[क्यानडा]]का राजनितिज्ञ तथा पूर्व [[प्रधानमन्त्री]] हुन्। उनको जन्म स.न् १९४७को [[मार्च]] १०मा [[क्यानडा]]को [[पर्ट अल्र्बेनी]] सहरमा भएको थियो। ==प्रारम्भिक जीवन== ==पारिवारिक जीवन== ==राजनितिज्ञको रूपमा== ==प्रधानमन्त्रीको रूपमा== ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{Reflist}} ==बाहिरी कडीहरू== * [http://www.bitesizechunks.org/blog/ Official Blog of the Right Honourable Kim Campbell] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101015034113/http://www.bitesizechunks.org/blog/ |date=2010-10-15 }} * [http://www.kimcampbell.com/ Official Website of the Right Honourable Kim Campbell] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140104171722/http://kimcampbell.com/ |date=2014-01-04 }} * [http://www.ksg.harvard.edu/ksgpress/bulletin/spring2002/features/campbell.html Biography from the Kennedy School of Government] * [http://www.mtholyoke.edu/offices/comm/news/commencement04/index.shtml २००४ commencement speech, Mount Holyoke College] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060907115738/http://www.mtholyoke.edu/offices/comm/news/commencement04/index.shtml |date=2006-09-07 }} * Grace Stewart, Heather. "Kim Campbell: the keener who broke down barriers" (२००७) ISBN ९७८-०-९७३६४०७-०-० Jackfruit Press. * Granatstein, J.L. and Hillmer, Norman. ''Prime Ministers: Ranking Canada's Leaders''. Toronto: HarperCollinsPublihersLtd., १९९९. ISBN ०-००-२०००२७-X. * [http://www.cbc.ca/archives/categories/politics/prime-ministers/kim-campbell-first-and-foremost/why-are-you-afraid-to-hear-me.html CBC Digital Archives – Kim Campbell, First and Foremost] * [http://www.nfb.ca/trouverunfilm/fichefilm.php?lg=en&id=33916&v=h Official page of the documentary film "Kim Campbell:Through the Looking Glass"]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{IMDb name|1757541|Kim Campbell}} * {{twitter|akimcampbell|Kim Campbell}} ==यी पनि हेर्नुहोस्== {{क्यानडाका प्रधानमन्त्रीहरू}} {{Commonscat|Kim Campbell}} {{Persondata |NAME= Campbell, Avril Phaedra Douglas |ALTERNATIVE NAMES= Campbell, Kim |SHORT DESCRIPTION= 19th Prime Minister of Canada (1993) |DATE OF BIRTH= March 10, 1947 |PLACE OF BIRTH= [[Port Alberni]], [[British Columbia]] |DATE OF DEATH= |PLACE OF DEATH= }} [[श्रेणी:क्यानडाका प्रधानमन्त्रीहरू]] [[श्रेणी:क्यानडाका राजनितिज्ञहरू]] [[श्रेणी:सन् १९४७ मा जन्म]] 6h9dybozwvifq7zo7cztijqsaenhu8y 0 61709 1373313 1372785 2026-09-03T09:19:59Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373313 wikitext text/x-wiki {{विशेष लेख|व्यक्तित्व}} {{Infobox person | name = दीपिका पादुकोण<br>({{en|Deepika Padukone}}) | image = Deepika Padukone Cannes 2018 (cropped).jpg | imagesize = | caption = सन् २०१८ मा पादुकोण | birth_date = {{birth date|1986|1|5}}<ref>{{cite web|title=Happy 27th b'day Deepika Padukone|trans-title=दीपिका पादुकोण को 27वाँ जन्मदिन मुबारक हो|url=http://ibnlive.in.com/photogallery/8238.html|publisher=[[सीएनएन आईबीएन]]|accessdate=13 अगस्त 2013|language=अङ्ग्रेजी}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130107224248/http://ibnlive.in.com/photogallery/8238.html |date=2013-01-07 }}</ref><ref name="bio">{{cite news|url=http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Celebrity/Deepika-Padukone/894255-Profile.aspx|title=Biography: Deepika Padukone|trans-title=जीवनी: दीपिका पादुकोण|date=2012-07-23|work=[[हिन्दुस्तान टाईम्स]]|accessdate=13 अगस्त 2013|language=अङ्ग्रेजी}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141231022055/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Celebrity/Deepika-Padukone/894255-Profile.aspx |date=2014-12-31 }}</ref> | birth_place = [[कोपनहेगन]], [[डेनमार्क]] | occupation = अभिनेत्री | years_active = २००४–वर्तमान<ref name="summer">{{cite web|last=मेनन|first=सिता|url=http://www.rediff.com/getahead/2005/apr/21fwdeep.htm|title=Go white this summer |trans-title = इस गर्मी में सफेद जाओ |accessdate=13 अगस्त 2013|date=2005-04-21|work=[[रीडिफ.कॉम]]}}</ref> | spouse = रणवीर सिंह<ref>{{cite web|url=https://www.hindustantimes.com/bollywood/deepika-padukone-ranveer-singh-are-married-now-wedding-ceremony-ends-in-italy/story-OrrIJnMvTwI1wSwl7JbWqM.html|title=Deepika Padukone, Ranveer Singh are married now, wedding ceremony ends in Italy|accessdate=2019-02-15}}</ref> | height = {{height|ft=5|in=8}} <ref>{{cite web|url=http://www.celebheightweight.com/2014/11/deepika-padukone-height-weight-bra-size-shoe-size-body-measurements-waist-hips/|title=Deepika Padukone Height, Weight, Bra Size, Shoe Size, Body, Measurements, Waist, Hips|publisher=Celebrity Measurements|date= |accessdate=2015-09-27}}</ref> }} '''दीपिका पादुकोण''' ({{IPA-hns|d̪iːpɪkaː pəɖʊkoːɳ|उच्चारण}}; जन्म ५ जनवरी १९८६) एक भारतीय अभिनेत्री एवं मोडल हुन्। उनी बलिउड चलचित्र उद्योगकी सबैभन्दा चर्चित अभिनेत्रीहरू मध्ये एक र सर्वाधिक पारिश्रमिक लिने भारतीय महिला अभिनेत्रीमा पर्छिन्। उनले आफ्नो जीवनयात्रा [[बलिउड]]मा स्थापित गरिसकेकी छिन् र हालसम्म दुई [[फिल्मफेयर पुरस्कार]] प्राप्त गरिसकेकी छिन्। पादुकोण, ब्याडमिन्टन खेलाडी [[प्रकाश पादुकोण]]की छोरी हुन। उनको जन्म [[कोपनहेगन]]मा भएको हो र हुर्काई [[बेङ्गलोर]]मा भएको हो। बाल्यवस्थामा उनले राष्ट्रियस्तरको ब्याडमिन्टन च्याम्पियनसिप खेलेकी छन् तर फेसन मोडल बन्नका लागि उनले ब्याडमिन्टन खेल छाडेकी थिइन्। मोडलिङ क्षेत्रबाट प्रवेश गरेकी उनले चाँडै चलचित्रमा अभिनय गर्ने अवसर प्राप्त गरिन्। सन् २००६ मा [[कन्नड चलचित्र]] ''[[ऐश्वर्य (चलचित्र)|ऐश्वर्य]]''मा मुख्य भूमिकामा उनले चलचित्र जगतमा पदार्पण गरिन्। पादुकोण त्यसपछि दोहोरो भूमिकामा उनको पहिलो बलिउड ब्लकबस्टर सन् २००७ मा प्रदर्शित ''[[ओम शान्ति ओम]]''बाट गरिन् जसले उनलाई [[सर्वश्रेष्ठ महिला पदार्पणको लागि फिल्मफेयर पुरस्कार|फिल्मफेयर उत्कृष्ट नयाँ महिला कलाकारको लागि पुरस्कार]] दिलाएको थियो। पादुकोणद्वारा अभिनित ''[[लभ आज कल]]'' (२००९) र ''[[लफङ्गे परिन्दे]]'' (२०१०) चलचित्रमा गरिएको दमदार अभिनयको लागि उनले निकै चर्चा कमाइन्। साथै त्यसै समयमा उनीद्वारा अभिनित ''[[बच्ना ए हसिनो]]'' (२००८) र हाँस्य चलचित्र ''[[हाउसफुल (२०१० चलचित्र)|हाउसफुल]]'' (२०१०) चलचित्रले नकारात्मक समीक्षा पाएको थियो। सन् २०१२ मा प्रदर्शित बक्स अफिस हिट ''[[ककटेल (२०१२ चलचित्र)|ककटेल]]'' चलचित्रले उनको अभिनय यात्रामा आयाम त थप्यो नै उनको अभिनयलाई सम्मान प्रदान गर्दै विभिन्न पुरस्कार समारोहमा उत्कृष्ट अभिनेत्रीको लागि नामाङ्कन समेत गराएको थियो। त्यसपछि उनी ''[[ये जवानी है दीवानी]]'' (२०१३), ''[[चेन्नई एक्सप्रेस]]'' (२०१३) र ''[[ह्याप्पी न्यू इअर (चलचित्र)|ह्याप्पी न्यू इयर]]'' (२०१४) जस्ता हाँस्य चलचित्र जुन [[सबैभन्दा बढी कमाइ गर्ने भारतीय चलचित्रहरू|सबैभन्दा बढी कमाइ गर्ने बलिउड चलचित्र]] रहेका थिए त्यस्ता चलचित्रमा मुख्य महिला पात्रको अभिनय गरेर बलिउडमा आफ्नो स्थान जमाइन्। उनले सन् २०१३ मा ''[[गोलियों की रासलीला राम-लीला]]'' नामक चलचित्रमा दमदार अभिनय गरेर [[सर्वश्रेष्ठ अभिनेत्रीको लागि फिल्मफेयर पुरस्कार]] जितेकी थिइन्। अभिनय क्षेत्र बहेक पादुकोण रङ्गमञ्चमा भाग लिने गरेकी छिन् साथै उनले एक भारतीय पत्रिकाको लागि लेख समेत लेखिसकेकी छिन्। यस बाहेक उनले विभिन्न ब्रान्ड र उत्पादनको लागि स्थायी रूपमा विज्ञापन गर्ने गरेकी छिन्। महिलाको हक तथा अधिकारको लागि पनि उनले बेला बखत आवाज उठाउने गरेकी छिन्। == व्यक्तिगत जीवन र मोडलिङ करियर== दीपिका पादुकोणको जन्म ५ जनवरी १९८६ मा [[डेनमार्क]]को [[कोपनहेगन]]मा भएको हो। उनको जन्म [[कोङ्कणी भाषा|कोंकणी]] भाषी परिवारमा भएको हो।<ref name="bio1">{{cite news|url=http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Celebrity/Deepika-Padukone/894255-Profile.aspx|title=Biography: Deepika Padukone|accessdate=6 August 2013|date=23 July 2012|work=Hindustan Times|archiveurl=http://web.archive.org/web/20141231022055/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Celebrity/Deepika-Padukone/894255-Profile.aspx|archivedate=31 December 2014}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141231022055/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Celebrity/Deepika-Padukone/894255-Profile.aspx |date=31 December 2014 }}</ref><ref>{{cite news|last=Baksi|first=Dibyojyoti|title=Shah Rukh Khan made Deepika Padukone learn Tamil|url=http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/Shah-Rukh-Khan-made-Deepika-Padukone-learn-Tamil/Article1-1075508.aspx|accessdate=18 August 2013|newspaper=Hindustan Times|date=13 June 2013}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130821034850/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/Shah-Rukh-Khan-made-Deepika-Padukone-learn-Tamil/Article1-1075508.aspx |date=21 August 2013 }}</ref> उनको बुवा, [[प्रकाश पादुकोण|प्रकाश]], एक भूतपूर्व अन्तर्राष्ट्रियस्तरका सम्मानित ब्याडमिन्टन खेलाडी थिए। उनकी आमा उज्जाला एक यात्रु एजेन्ट थिइन्।<ref>{{cite news|url=http://www.highbeam.com/doc/1G1-182121908.html|title=She's the model of success|work=The Star|date=4 August 2008|accessdate=29 August 2013}}{{subscription required|via=Highbeam}}</ref> उनकी कान्छी बहिनी अनिसा गोल्फ खेलाडी हुन्।<ref>{{cite news|last=Kaura|first=Neha|title=Deepika’s link-ups don’t bother us, says sister|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-06-11/news-interviews/32156802_1_anisha-link-ups-film-industry|accessdate=2 July 2013|newspaper=The Times of India|date=11 June 2012}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140106032230/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-06-11/news-interviews/32156802_1_anisha-link-ups-film-industry |date=6 January 2014 }}</ref> उनको हजुरबुवा रमेश मैसुर ब्याडमिन्टन सङ्घका प्रशासक थिए।<ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/an-exciting-tournament/article3185184.ece|title=An exciting tournament|newspaper=The Hindu|date=5 January 2006|accessdate=3 August 2015}}</ref> पादुकोण जब एक वर्षकी थिइन् त्यस समय उनको परिवार [[भारत]]को [[बेङ्गलोर]] बसाइसराई गरे ।<ref name="toi interview">{{cite news|last=Gupta|first=Priya|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-10-13/news-interviews/34414302_1_deepika-padukone-badminton-father|title=Ranbir and I are still friends: Deepika Padukone|accessdate=29 August 2013|date=13 October 2012|newspaper=[[The Times of India]]}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130928194219/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-10-13/news-interviews/34414302_1_deepika-padukone-badminton-father |date=28 September 2013 }}</ref> उनले बेङ्गलोरको [[सोफिया उच्च विद्यालय]]बाट प्रारम्भिक शिक्षा प्राप्त गरेकी थिइन् र प्रवीणता प्रमाणपत्र तहको अध्ययन [[माउन्ट कार्मेल कलेज, बेङ्गलोर|माउन्ट कार्मेल कलेज]]बाट गरिन्।<ref>{{cite web|title=Just How educated are our Bollywood heroines?: Deepika Padukone|url=http://www.rediff.com/movies/slide-show/slide-show-1-just-how-educated-are-bollywood-heroines/20120118.htm#3|publisher=Rediff.com|accessdate=6 August 2013}}</ref> उनी मानविकी संकाय अन्तर्गत [[समाजशास्त्र]] विषयमा [[स्नातक तह|स्नातक]] तहको पढाइ गर्न [[इन्दिरा गान्धी राष्ट्रिय खुल्ला विश्वविद्यालय]]मा भर्ना भइन् तर पछि उनले समयको व्यस्तता तथा मोडलिङ गर्ने समयको अनियमितताले पढाइ स्थगन गरिन्।<ref name="toi interview"/><ref>{{cite news| url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Deepika-Padukone-has-not-put-studies-on-back-burner/articleshow/2661901.cms|work=The Times of India|title=Deepika Padukone has not put studies on back-burner|accessdate=6 August 2013|date=30 December 2007|archiveurl=|archivedate=8 June 2015}}</ref> [[File:Padukone with family.jpg|thumb|left|upright=1.3|alt=Deepika Padukone is posing with her father, mother and sister|सन् २०१४ को [[५९औं फिल्मफेयर पुरस्कार]] समारोहमा दीपिका पादुकोण आफ्नो अभिभावक तथा बहिनीसँग]] पादुकोण बच्चा हुँदा कठिन सामाजिक अवस्था स्वीकार गरिन् जसले गर्दा उनको धेरै साथीहरू थिएनन्।<ref name="toi interview"/> उनको जीवनको लक्ष्य ब्याडमिन्टन थियो, जुन उनले युवा उमेरदेखि नै प्रतिस्पर्धात्मक तरिकाले खेल्ने गर्थिन्। सन् २०१२ को एक अन्तरवार्तामा पादुकोणले आफ्नो दिनचर्याको बारेमा भनेकी थिइन् "म सधैँ बिहान ५ बजे उठ्थेँ र शारीरिक कसरत गर्न जान्थे, विद्यालय जान्थे, ब्याडमिन्टन खेल्न जान्थे, आफ्नो गृहकार्य गर्थें र सुत्न जान्थेँ।"<ref name="toi interview"/> पादुकोणले विद्यालय अवधिमा ब्याडमिन्टनमा आफ्नो जीवन बनाउन जारी राखिन् र राष्ट्रियस्तरको च्याम्पियनसिपमा भाग लिइन्। उनले राज्यस्तरका बेसबल प्रतियोगितामा पनि आफ्नो सहभागिता जनाइन्।<ref>{{cite news|last=Banerjee|first=Soumyadipta|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-i-was-a-state-level-baseball-player-deepika-padukone-1349480|title=I was a state level baseball player: Deepika Padukone|work=Daily News and Analysis|accessdate=3 August 2013|date=18 February 2010}}</ref> शिक्षा तथा खेल करियरमा आफ्नो ध्यान केन्द्रित राखिरहेकै बेला पादुकोणले बाल कलाकारको रूपमा समेत कार्य गरिन्। उनी ८ वर्षको उमेरमा एक दुई विज्ञापन अभियानमा देखा परिन्।<ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/mp/2004/08/11/stories/2004081101100100.htm|title=The long and short of the ramp|work=The Hindu|accessdate=3 August 2013|date=11 August 2004}}</ref> १० कक्षामा अध्ययन गर्दा उनले आफ्नो ध्यान परिवर्तन गरी फेसन मोडल बन्ने निर्णय गरिन्। <ref name="model">{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/613309.cms|title=Smash hit on the ramp|work=The Times of India|first=Asha|last=Chowdary|accessdate=3 August 2013|date=13 April 2004}}</ref> सन् २००४ मा उनले [[प्रसाद बिडापा]]को संरक्षणमा पूर्ण समय मोडल बन्ने कार्यमा लागिन्।<ref name="model"/><ref>{{cite news|last=Malani|first=Gaurav|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-12-07/news-interviews/30485701_1_deepika-padukone-badminton-short-film|title=Deepika Padukone not a part of race|accessdate=3 August 2013|date=7 December 2011|newspaper=[[The Times of India]]}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130928194256/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-12-07/news-interviews/30485701_1_deepika-padukone-badminton-short-film |date=28 September 2013 }}<br>{{cite news|last=Saran|first=Rhea|title=Venus Rising?|url=http://www.verveonline.com/30/people/verve/venus/excerpt.shtml|accessdate=7 August 2013|work=Verve (magazine)}}</ref> करियरको प्रारम्भिक चरणमा पादुकोणले लिरिल साबुनको टेलिभिजन विज्ञापनले पहिचान प्राप्त गरिन्। त्यस सँगै उनले विभिन्न ब्रान्ड तथा उत्पादनको लागि मोडलिङ गरिन्।<ref>{{cite news|last=Gahlaut|first=Kanika|url=http://indiatoday.intoday.in/story/prakash-padukone-daughter-deepika-in-new-liril-soap-ad/1/196716.html|title=Making a splash|work=India Today|accessdate=3 August 2013|date=12 April 2004|archiveurl=http://www.webcitation.org/6JwBsSbRF|archivedate=27 September 2013}}</ref><ref>{{cite web|title=Deepika Padukone: Biography|url=http://zeenews.india.com/entertainment/celebrity-profile/Deepika-Padukone.htm|publisher=[[Zee News]]|accessdate=7 August 2013}}</ref> सन् २००५ मा, उनले डिजाइनर [[सुनीत वर्मा]]को लागि पहिलो पटक [[लक्मे फेसन विक]]मा भाग लिइन् र [[किङफिसर (बियर)|किङफिसर]] फेसन अवार्डमा ''मोडल अफ द इअर''को अवार्ड जित्न सफल भइन्।<ref>{{cite web|last=Menon|first=Sita|url=http://www.rediff.com/getahead/2005/apr/21fwdeep.htm|title=Go white this summer|accessdate=3 August 2013|date=21 April 2005|publisher=Rediff.com}}</ref><ref>{{cite news|last=Chowdhury|first=Smita R.|title=Glamour, glitz & grace|url=http://www.telegraphindia.com/1050405/asp/calcutta/story_4572605.asp|accessdate=3 August 2013|newspaper=[[The Telegraph (Calcutta)|The Telegraph]]|date=5 May 2005}}</ref> पादुकोणको प्रसिद्धिमा त्यस समय वृद्धि भयो जब उनलाई २००६ को [[किङफिसर पात्रो|किङफिसर क्यालेन्डर]]मा स्थान दिइयो ।<ref name="meet"/> क्यालेन्डरका डिजाइनरका रूपमा रहेका [[वेन्डेल रोड्रिक्स]]ले पादुकोणमाथि टिप्पणी गर्दै भनेका थिए "[[ऐश्वर्या राय बच्चन|ऐश्वर्या राय]]पछि हामीसँग यस्तो सुन्दर र ताजा महिला थिएन्।"<ref>{{cite news|url=http://m.indiatoday.in/story/young-achievers-deepika-padukone-ms-dhoni-to-rabbi-shergill/1/181846.html|title=Young achievers: Deepika Padukone to Aditya Mittal, MS Dhoni to Rabbi Shergill|work=India Today|accessdate=3 August 2013|date=20 February 2006|archiveurl=http://www.webcitation.org/6JwBwTlZD|archivedate=27 September 2013}}</ref> रोड्रिक्सले उनलाई गञ्जम ज्वेलरी कक्षामा हेरेका थिए र पछि उनले म्याट्रिक्स एजेन्सीका लागि पादुकोणलाई हस्ताक्षर गर्न भ्याए।<ref>{{cite book|last=Vasudev|first=Shefalee|title=Powder Room|url=http://books.google.com/books?id=DzdfsXQEtqoC&pg=PT61|publisher=Random House India|isbn=978-81-8400-297-3|page=61|year=2012}}</ref> २१ वर्षको उमेरमा पादुकोण [[मुम्बई]] बसाइँ सरिन् र आफ्नो काकीको घरमा बसिन्।<ref name="toi interview"/> त्यसै वर्ष, उनले [[हिमेश रेशमिया]]को म्युजिक भिडियो ''नाम है तेरा'' मा काम गर्ने अवसर पाइन् र त्यसमा गरेको अभिनयले व्यापक पहिचान प्राप्त गरिन्।<ref>{{cite news|last=Iyer|first=Meena|title=Deepika Padukone in awe of beauty pageant winners|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-11-17/news-interviews/30409840_1_beauty-pageant-beauty-contest-music-video|accessdate=3 August 2013|newspaper=The Times of India|date=17 November 2011}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130928194304/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-11-17/news-interviews/30409840_1_beauty-pageant-beauty-contest-music-video |date=28 September 2013 }}</ref> पादुकोणले चाँडै चलचित्र भूमिकाको लागि प्रस्ताव प्राप्त गर्न सुरू गरिन्।<ref>{{cite web|title=The hottest heroine in Kannada cinema|url=http://www.rediff.com/movies/2006/aug/24sld1.htm|publisher=Rediff.com|date=24 August 2006|accessdate=6 August 2013}}</ref> आफ्नो अभिनयलाई अझ प्रभावकारी बनाउन पादुकोणले [[अनुपम खेर]]को चलचित्र संस्थानमा अभिनय कोर्समा भर्ना भइन्।<ref>{{cite news|title=On course: Deepika Padukone joins Anupam Kher's Film Academy|url=http://indiatoday.intoday.in/story/badminton-star-prakash-padukone-daughter-deepika-shifted-to-mumbai/1/193374.html|work=India Today|date=11 July 2005|accessdate=6 August 2013|archiveurl=http://www.webcitation.org/6JwC0HxiV|archivedate=27 September 2013}}</ref> रेशमियाको साङ्गीतिक भिडियोमा निर्देशक [[फराह खान]]ले पादुकोणको अभिनय हेरेकी थिइन् जसले गर्दा उनले पादुकोणलाई आफ्नो चलचित्र [[ह्याप्पी न्यू इअर (चलचित्र)|ह्याप्पी न्यू इअर]]मा अभिनेत्रीको रूपमा चयन गरिन्।<ref name="toi interview"/><ref name="meet"/> ==अभिनय करियर== ===चलचित्र सुरूवात र सफलता (२००६–०९)=== पादुकोणले सन् २००६ मा आफू [[इन्द्रजीत लङ्केश]]को निर्देशनमा [[कन्नड चलचित्र]] ''[[ऐश्वर्य (चलचित्र)|ऐश्वर्य]]''बाट अभिनय क्षेत्रमा प्रवेश गर्न लागेको बताएकी थिइन्। <ref name="meet">{{cite web|last=Vijayasarathy|first=R.G.|title=Meet Deepika Padukone|url=http://www.rediff.com/movies/2006/mar/14sd1.htm|publisher=Rediff.com|date=14 March 2006|accessdate=6 August 2013}}</ref> उक्त रोमान्टिक हाँस्य चलचित्र [[तेलगु चलचित्र|तेलुगु चलचित्र]] ''[[मनमधुदु]]''को रूपान्तरण रहेको थियो र पादुकोणलाई शीर्ष भूमिकामा अभिनेता [[उपेन्द्र (अभिनेता)|उपेन्द्र]]सँग तय गरिएको थियो । पादुकोण अभिनित कन्नड चलचित्रले उच्च व्यापारिक सफलता प्राप्त गरेको थियो।<ref>{{cite news|last=Kumar|first=S.S|title=Ramya in a rush|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/ramya-in-a-rush/article3230859.ece|accessdate=3 August 2013|newspaper=The Hindu|date=29 September 2006}}</ref> [[रिडिफ.कम]]का आरजी विजयसारथीले पादुकोणको भूमिकाको प्रशंसा गर्दै उनलाई ''आत्मीय दृश्यमा अझ बढी काम गर्नुपर्छ'' भनी थपेका थिए ।<ref>{{cite web|last=Vijayasarathy|first=R.G.|title=Deepika's Aishwarya is a must watch|url=http://www.rediff.com/movies/2006/sep/15aish.htm|publisher=Rediff.com|date=15 September 2006|accessdate=3 August 2013}}</ref> सन् २००६ को अन्तसम्ममा फराह खानको ''ह्याप्पी न्यू इअर'' को काम रोकियो र खानले [[पुनर्जन्म]]को कथामा आधारित नाटकीय चलचित्र ''[[ओम शान्ति ओम]]'' (२००७) को लागि पादुकोणलाई चलचित्रमा लिने निर्णय गरिन्। <ref>{{cite web|title='I was pulling SRK's hair out!'|url=http://www.rediff.com/movies/2007/dec/10fchat.htm|publisher=Rediff.com|date=10 December 2007|accessdate=6 August 2013}}</ref> [[बलिउड|हिन्दी चलचित्र उद्योग]]को पृष्ठभूमिमा तैयार पारिएको यस चलचित्रले सन् १९७० ताका सङ्घर्षरत् अभिनेताको कथा भन्दछ जो आफ्नो प्रेमिकाको हत्याको साक्षी भएर मर्छ र उसको प्रेमिकाको हत्याको बदला लिन पुनर्जन्म लिन्छ। यस चलचित्रको नायकको रूपमा [[साहरुख खान|शाहरूख खान]] एक समर्थकको भूमिकामा रहेका थिए भने पादुकोण दोहोरो भूमिकामा थिइन्।{{mdash}} पहिलो भूमिका शान्तिप्रिया, १९७० को शीर्ष अभिनेत्रीको रूपमा र पछि स्यान्डी, एक इच्छुक अभिनेत्रीको भूमिकामा रूपमा रहेकी थिइन्। उनले भनिन्, "म शाहरूखलाई चलचित्रमा हेरेर ठूली भएकी हुँ र वहाँको म सधैँ अनुशरण गर्थें। वहाँसँग काम गरेर&nbsp;... म ज्यादै खुसी महसुस गरिरहेकी छु। साथै फराहलाई पनि धन्यवाद दिन चाहन्छु जसले म माथि भरोसा गरेर वहाँसँग मलाई काम गर्ने मौका दिइन्।"<ref>{{cite news|last=Ray|first=Sarit|title=I'm a shy person: Deepika|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2007-11-02/news-interviews/27986233_1_dream-debut-modelling-deepika-padukone|accessdate=3 August 2013|newspaper=The Times of India|date=2 November 2007}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130928194317/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2007-11-02/news-interviews/27986233_1_dream-debut-modelling-deepika-padukone |date=28 September 2013 }}</ref> आफ्नो भूमिकाको तयारीको लागि पादुकोणले विभिन्न अभिनेत्रीहरू [[हेलन (अभिनेत्री)|हेलन]] र [[हेमा मालिनी]]को शारीरिक हाउभाउ पढ्न चलचित्र हेरिन्। जुन आजभोलिको अभिनेत्रीभन्दा ''ज्यादै भिन्न'' र ''अधिक मनोरम'' भएको महसुस गरिन ।<ref>{{cite news|last=Thakur|first=Shweta|title=I saw Hema Malini films for '70s look: Deepika|date=17 November 2007|url=http://www.hindustantimes.com/News-Feed/Entertainment/I-saw-Hema-Malini-films-for-70s-look-Deepika/Article1-258255.aspx|work=Hindustan Times|accessdate=10 August 2013}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131005230414/http://www.hindustantimes.com/News-Feed/Entertainment/I-saw-Hema-Malini-films-for-70s-look-Deepika/Article1-258255.aspx |date=5 October 2013 }}</ref> तर, उनको आवाज भने आवाज कलाकार [[मोना घोष शेट्टी]]द्वारा स्वराङ्कित थियो ।<ref name="mona dub">{{cite web|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2014-01-03/news-interviews/45834895_1_deepika-padukone-dramatic-prowess-and-zest-kochadaiiyaan|title=Why is Deepika's Hindi in Kochadaiiyaan dubbed?|work=The Times of India|date=2 January 2013|accessdate=3 January 2013}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140105062349/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2014-01-03/news-interviews/45834895_1_deepika-padukone-dramatic-prowess-and-zest-kochadaiiyaan |date=5 January 2014 }}</ref> चलचित्रमा रहेको एक गीत ''धुम ताना'' मा पादुकोण भारतीय शास्त्रीय नृत्यकर्ताको रूपमा आफुलाई ढालेर नृत्य गरिन्। वर्षको चर्चित गीतहरू मध्ये एक साबित भएपछि [[डोर्लिङ किन्डर्सले]]ले भने पादुकोणले दर्शकलाई आफ्नो ''हस्त मुद्रा'' नृत्यले मन्त्रमुग्ध पार्न सफल भइन्।<ref>{{cite book|title=The Book of Dance|url=http://books.google.com/books?id=EzKmKyugOjkC&pg=PA113|date=3 September 2012|publisher=Dorling Kindersley Limited|isbn=978-1-4093-2237-5|page=113}}</ref> ''ओम शान्ति ओम'' सन् २००७ को व्यावसायिक सफल चलचित्र बन्न सफल रहयो र चलचित्रले विश्व्यापी {{INRConvert|1.49|b}} कारोबार गरेको थियो ।<ref name="top">{{cite web|url=http://boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=3997&nCat=|title=Top All Time Worldwide Grossers Updated|publisher=[[Box Office India]]|accessdate=13 October 2013|date=11 May 2012|archiveurl=http://web.archive.org/web/20131105215110/http://www.boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=4409&nCat=|archivedate=26 January 2014}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120205213224/http://boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=3997&nCat= |date=5 February 2012 }}</ref> [[बलिउड हङ्गामा]]का [[तरण आदर्श]]ले चलचित्रको समिक्षा गर्दै ''दीपिकाको अभिनयमा एउटा उत्कृष्ट अभिनेत्रीसँग हुनुपर्ने सबै कला भएको भनि भनेका थिए'' ।<ref>{{cite web|last=Adarsh|first=Taran|title=Movie Review: Om Shanti Om|date=7 November 2007|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/criticreview/id/54373|publisher=[[Bollywood Hungama]]|accessdate=18 December 2007|archiveurl=http://www.webcitation.org/6JwBYXxYy|archivedate=27 September 2013}}</ref> [[फिल्मफेयर पुरस्कार]]को वार्षिकोत्सवमा पादुकोणलाई सन् २००८ मा [[सर्वश्रेष्ठ महिला पदार्पणको लागि फिल्मफेयर पुरस्कार|फिल्मफेयर उत्कृष्ट नयाँ महिला कलाकारको लागि पुरस्कार]] दिइएको थियो र [[सर्वश्रेष्ठ अभिनेत्रीको लागि फिल्मफेयर पुरस्कार|सर्वश्रेष्ठ अभिनेत्री]] श्रेणीको लागि नामाङ्कन गरिएको थियो।<ref name="heroine">{{cite news|url=http://indiatoday.intoday.in/gallery/top-actresses-of-bollywood-ever/9/7051.html#photo35|title=Top heroines of Bollywood|accessdate=19 July 2013|date=10 May 2013|work=India Today|archiveurl=http://www.webcitation.org/6JwC4LXB6|archivedate=27 September 2013}}</ref> [[File:Padukone in 2009.jpg|thumb|upright=0.9|alt=Deepika Padukone is smiling away from the camera|पादुकोण ''[[लभ आज कल]]'', २००९ को पहिलो दृश्य समारोहमा]] बलिउड हङ्गामाले ''ओम शान्ति ओम'' को सफलताले पादुकोणको अभिनय करियरमा आयाम थपेको एक रिपोर्टमा उल्लेख गरेको थियो।<ref>{{cite web|last=Tuteja|first=Joginder|title=Exploring the Box Office journey of Deepika Padukone&nbsp;– Part 1|date=2 August 2013|url=http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/5321|publisher=Bollywood Hungama|accessdate=10 August 2013|archiveurl=http://www.webcitation.org/6JwBdY9Zu|archivedate=27 September 2013}}</ref> उनले यो सफलतालाई आफ्नो अर्को चलचित्रमा गायत्री (रणवीर कपुरको प्रेमिका)को भूमिकामा एक अस्ट्रेलियाली विद्यार्थी जो क्याब चालकको रूपमा [[यश राज फिल्म्स|यशराज फिल्म्स]]को हाँस्य रोमान्टिक चलचित्र ''[[बच्ना ए हसिनो]]'' (२००८) मा अभिनय गरिन्। यो चलचित्रले व्यावसायिक सफलता प्राप्त गरेको थियो।<ref>{{cite web|title=Bachna Ae Haseeno scores at box office|url=http://www.rediff.com/movies/2008/aug/18box.htm|publisher=Rediff.com|accessdate=20 April 2013}}</ref> तर ''[[आउटलुक (पत्रिका)|आउटलुक]]'' को नम्रता जोशीले पादुकोणको अभिनयलाई सन्तोषजनक नभएको बताएकी थिइन्।।<ref>{{cite news|last=Joshi|first=Namrata|url=http://www.outlookindia.com/article.aspx?238292|title=Movie Review: Bachna Ae Haseeno|accessdate=19 July 2013|date=1 September 2008|work=[[Outlook (magazine)|Outlook]]|archiveurl=http://www.webcitation.org/6JwBjSin0|archivedate=27 September 2013}}</ref> सन् २००९ को पहिलो चलचित्रको रूपमा पादुकोण र [[अक्षय कुमार]]द्वारा [[निखिल आडवाणी]]को निर्देशनमा कुङ फु हाँस्य कथानक चलचित्र ''[[चाँदनी चौक टु चाइना]]'' रहेको थियो जसमा पादुकोणले भारतीय-चिनियाँ दिदी बहिनीको दोहोरो भूमिका निभाएकी थिइन्। [[वार्नर ब्रोज]]द्वारा निर्माण गरिएको यो चलचित्रले हिन्दी चलचित्रको इतिहासमा अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा सबैभन्दा बढी सिनेमाघरमा प्रदर्शित गरिएको थियो ।<ref>{{cite news|last=Anderson|first=Jason|title=Chandni Chowk to China: Kung fusion hustle|url=http://www.thestar.com/entertainment/2009/01/16/chandni_chowk_to_china_kung_fusion_hustle.html|work=[[Toronto Star]]|date=16 January 2009|accessdate=6 August 2013}}</ref> पादुकोणले आफ्नो भूमिकको लागि जापानी मार्सल आर्ट्स [[जुजुत्सु]]बाट सिखेकी थिइन् र आफ्नो सबै आक्रमक दृश्य आफैंले गरेकी थिइन्।<ref>{{cite web|title=Deepika's unbelievable stunt!|url=http://specials.rediff.com/movies/2008/nov/26slid1-deepika-unbelievable-stunt.htm?zcc=rl|publisher=Rediff.com|date=26 November 2008|accessdate=3 September 2013}}</ref><ref>{{cite news|last=Lalwani|first=Vickeya|title=Yes, I'm dating Ranbir: Deepika|date=15 March 2008|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2008-03-15/news-interviews/27772143_1_action-film-deepika-ranbir-yash-raj|work=The Times of India|accessdate=3 September 2013}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131012195823/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2008-03-15/news-interviews/27772143_1_action-film-deepika-ranbir-yash-raj |date=12 October 2013 }}</ref> तर अपेक्षा गरिएको ठिक विपरित यस चलचित्रले विश्वव्यापी {{INRConvert|554.7|m}} कमाइ गर्न सक्यो जबकि यस चलचित्रको निर्माण लागत {{INRConvert|800|m}} थियो ।<ref>{{cite web|url=http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=348&catName=TGlmZXRpbWUgV29ybGR3aWRlIEluIFVTICQ=|title=Top Lifetime Grossers Worldwide (US $)|publisher=Box Office India|accessdate=11 November 2010|archiveurl=http://web.archive.org/web/20130602093609/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=312&catName=TGlmZXRpbWU=|archivedate=26 January 2014}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130602093609/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=312&catName=TGlmZXRpbWU%3D |date=2 June 2013 }}</ref><ref>{{cite news|last1=Sharma|first1=Amit|last2=Verma Ambwani|first2=Meenakshi|title=Chandni Chowk to China crosses Rs 33 cr at local box office|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2009-01-20/news/27650181_1_domestic-box-office-bollywood-film-kinng|work=[[The Economic Times]]|date=20 January 2009|accessdate=6 August 2013}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305091941/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2009-01-20/news/27650181_1_domestic-box-office-bollywood-film-kinng |date=5 March 2016 }}</ref> चलचित्र विश्लेषकहरूले पादुकोणको अभिनयलाई सामान्यत मन पराएनन्।<ref>{{cite web|title=Chandni Chowk To China (2009)|url=http://www.rottentomatoes.com/m/chandni_chowk_to_china/|publisher=[[Rotten Tomatoes]]|accessdate=7 October 2013}}</ref><ref>{{cite news|last=Strout|first=Justin|title=Ham Samurai|date=15 January 2009|url=http://www2.orlandoweekly.com/film/review.asp?rid=14086|work=[[Orlando Weekly]]|accessdate=29 April 2011}}</ref> त्यसै वर्ष पादुकोणले नाटकीय चलचित्र ''[[बिल्लु]]'' (''लभ मेरा हिट हिट'' नामक गीत) मा आयटम डान्स गरेकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://entertainment.in.msn.com/gallery.aspx?cp-documentid=3034274&page=4|title=Item Number in 'Billoo Barber'|publisher=[[MSN]]|date=6 January 2009|accessdate=2 May 2011}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120314143005/http://entertainment.in.msn.com/gallery.aspx?cp-documentid=3034274&page=4 |date=14 March 2012 }}</ref> त्यस लगतै उनी [[सैफअली खान|सैफ अली खान]]सँग रोमान्टिक नाट्य चलचित्र '' [[लभ आज कल]]'' मा अभिनय गरिन् जसको कथाकार र निर्देशक [[इम्तियाज अली (निर्देशक)|इम्तियाज अली]] थिए। यस चलचित्रले युवाहरूको बदलिदो सम्बन्धलाई प्रस्तुत गरेको थियो। यस चलचित्रमा पादुकोणले एक सुदृढ सोच भएकी महिला मीरा पण्डेको भूमिका चरित्रार्थ गरेकी थिइन्। यस चलचित्रले विश्वव्यापी {{INRConvert|1.2|b}}को कारोबार गरेको थियो। ''लभ आज कल'' ले सन् २००९ को सबैभन्दा बढी पैसा कमाउने तेस्रो चलचित्रको रूपमा आफूलाई प्रमाणित गरेको थियो।<ref name="top"/> ''[[डेली न्यूज एन्ड एनालायसिस]]'' का अनिरूद्ध गुहाले पादुकोणको बारे उल्लेख गर्दै ''अहिलेसम्म अभिनय गरेका चार चलचित्रहरू मध्ये सबैभन्दा उत्कृष्ट प्रदर्शन '' गरेको भनी लेखेका थिए भने ''द टाइम्स अफ इन्डिया'' का बलिउड विशेशज्ञ [[निखत काजमी]]ले पादुकोणको अभिनयलाई ''उत्कृष्ट र दृढ'' भनी व्याख्या गरेका थिए।<ref>{{cite news|last=Guha|first=Aniruddha|title=Review: Love Aaj Kal is the perfect date movie|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/review-review-love-aaj-kal-is-the-perfect-date-movie-1278796|work=Daily News and Analysis|date=31 July 2009|accessdate=16 July 2013}}</ref><ref>{{cite news|last=Kazmi|first=Nikhat|title=Love Aaj Kal|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/movie-reviews/hindi/Love-Aaj-Kal/movie-review/4838891.cms|work=The Times of India|date=30 July 2009|accessdate=16 July 2013}}</ref> यस चलचित्रको लागि पादुकोणले [[५५औँ फिल्मफेयर पुरस्कार]]मा उत्कृष्ट अभिनेत्रीको नामाङ्कन पाएकी थिइन्।<ref name="bollywoodhungama1">{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/725/|title=Nominations for 55th Idea Filmfare Awards 2009|publisher=Bollywood Hungama|accessdate=27 April 2011}}</ref> ===करियर सङ्घर्ष (२०१०–११)=== सन् २०१० मा पादुकोणको पाँच चलचित्र प्रदर्शित भएको थियो। उनको पहिलो भूमिका विजय लालवाणीको [[मनोबैज्ञानिक रोमाञ्चकारी]] चलचित्र ''कार्तिक कलिङ कार्तिक'' थियो जसमा पादुकोणले एक हरेस खाइसकेको व्यक्ति ([[फरहान अख्तर]]द्वारा अभिनित) जो प्रत्येक विहान एक संदिग्ध फोन पाएर विभिन्न परिवर्तनबाट गुज्रिरहेको व्यक्तिको सहयोगी प्रेमिकाको भूमिका गरिन्। [[भराइटी (पत्रिका)|भराइटी]] पत्रिकाका डेरेक एलेले चलचित्रलाई समीक्षा गर्दै चलचित्रको कथाबस्तुले दर्शकमाझ छाप छोड्न नसकेको र पादुकोणको &nbsp;...निरीह भूमिकाले पनि चलचित्र सफल नभएको तर्क थपेका थिए ।<ref>{{cite news|last=Elley|first=Derek|title=Review: "Karthik Calling Karthik"|url=http://variety.com/2010/film/reviews/karthik-calling-karthik-1117942367/|work=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=8 March 2010|accessdate=16 July 2013}}</ref> व्यवसायिक रूपमा चलचित्र असफल भएको थियो।<ref name="bo2010">{{cite web|url=http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=318&catName=MjAxMA==|title=Box Office 2010|publisher=Box office India|accessdate=14 May 2012|archiveurl=http://web.archive.org/web/20131014062657/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=318&catName=MjAxMA==|archivedate=26 January 2014}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131014062657/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=318&catName=MjAxMA%3D%3D |date=14 October 2013 }}</ref> सो वर्ष उनको सबैभन्दा व्यवसायिक सफल चलचित्र [[साजिद खान]]को हाँस्यप्रधान चलचित्र [[हाउसफुल (२०१० चलचित्र)|हाउसफुल]] थियो जसले {{INRConvert|1.15|b}}को कारोबार गर्न सफल भएको थियो। यस चलचित्रमा उनी [[अक्षय कुमार]], [[रितेश देशमुख]], [[लारा दत्ता]], [[अर्जुन रामपाल]], [[जिया खान]] र [[बोमन इरानी]]सँग चित्रित गरिएका थिए।<ref name="top"/> [[राजा सेन]]ले चलचित्रलाई "खराब अभिनयको चाड" र पादुकोणद्वारा कमजोर अभिनय भनी वर्णन गरेका थिए।<ref>{{cite web|last=Sen|first=Raja|title=Gags that'll make you gag|url=http://www.rediff.com/movies/review/review-housefull-is-painful/20100430.htm|publisher=Rediff.com|date=30 April 2010|accessdate=14 September 2013}}</ref> [[File:Deepika Padukone at an event.jpg|thumb|left|upright|alt=Deepika Padukone is sitting on a chair and smiling at the camera|पादुकोण ''[[लफङ्गे परिन्दे]]'', २०१० को कार्यक्रममा]] {{-}} == प्रमुख चलचित्रहरू== {{main|दीपिका पादुकोण फिल्मोग्राफी}} * [[ऐश्वर्य (चलचित्र)|ऐश्वर्य]] (सन् २००६) * [[ओम शान्ति ओम]] (सन् २००७) * [[बच्ना ए हसिनो]] (सन् २००८) * [[लभ आज कल]] (सन् २००९) * [[लफङ्गे परिन्दे]] (सन् २०१०) * [[ककटेल (२०१२ चलचित्र)|ककटेल]] (सन् २०१२) * [[ये जवानी है दीवानी]] (सन् २०१३) * [[चेन्नई एक्सप्रेस]] (सन् २०१३) * [[गोलियों की रासलीला राम-लीला]] (सन् २०१३) * [[ह्याप्पी न्यू इअर (चलचित्र)|ह्याप्पी न्यू इअर]] (सन् २०१४) * [[पीकू]] (सन् २०१५) * [[बाजीराव मस्तानी]] == प्रसिद्धि == ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== * {{Commonscat-inline|Deepika Padukone|दीपिका पादुकोण}} * {{IMDb name|id=2138653}} * {{Twitter|deepikapadukone|दीपिका पादुकोण}} ==यो पनि हेर्नुहोस्== {{सर्वश्रेष्ठ अभिनेत्रीको लागि फिल्मफेयर पुरस्कार}} {{फिल्मफेयर उत्कृष्ट नयाँ महिला कलाकारको लागि पुरस्कार}} {{उत्कृष्ट नयाँ महिला कलाकारको लागि आइफा अवार्ड}} {{उत्कृष्ट नयाँ महिला कलाकारको लागि स्क्रिन अवार्ड}} {{कमन्सश्रेणी|Deepika Padukone}} {{Persondata <!-- Metadata: see Wikipedia:Persondata. --> | NAME = Padukone, Deepika | ALTERNATIVE NAMES = | SHORT DESCRIPTION = Indian actor | DATE OF BIRTH = 5 January 1986 | PLACE OF BIRTH = [[Copenhagen]], Denmark | DATE OF DEATH = | PLACE OF DEATH = }} [[श्रेणी:हिन्दी चलचित्र अभिनेत्रीहरू]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:भारतीय महिला मोडलहरू]] [[श्रेणी:भारतीय चलचित्र अभिनेत्रीहरू]] [[श्रेणी:सन् १९८६ मा जन्म]] [[श्रेणी:भारतीय हिन्दुहरू]] [[श्रेणी:बेङ्गलोरका अभिनेत्रीहरू]] [[श्रेणी:मानसिक स्वास्थ्य कार्यकर्ताहरू]] [[श्रेणी:बेङ्गलोरका महिला मोडलहरू]] [[श्रेणी:२१औँ शताब्दीका भारतीय अभिनेत्रीहरू]] 45k0xdxe5n7659gfdekrmtq11ry61e8 0 90538 1373298 1207529 2026-09-03T04:42:09Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373298 wikitext text/x-wiki {{ infobox website | logo = [[File:Google Analytics Logo 2015.png|frameless|Google Analytics logo]] | name = {{PAGENAME}} | url = {{URL|https://www.google.com/analytics}}<br> {{URL|http://analytics.google.com}} | commercial = हो | type = वेब विश्लेषण | owner = [[गुगल|गूगल]] | launch date = {{start date and age|2005|11|14}} | current status = सक्रिय | registration = आवस्यक | slogan = "Turn insights into action" }} '''गूगल एनलाईटिक''' अथवा एनलाईटिक्स, ({{Lang-en|Google Analytics}}) प्रकाशन गरिएको [[वेबसाइट|वेबसाईट]] लाई मापन वा वेब विश्लेषण गर्ने [[गुगल|गूगल]]द्वारा सञ्चालन गरिएको सेवा हो । गुगलले यो सेवा सन् २००५ नोभेम्बरमा [[अर्चिन]]लाई आफ्नो स्वामित्वमा ल्याए पश्चात शुरू गरेको थियो । <ref name="Google">{{cite web|publisher=[[Google]]|url=https://www.google.com/about/company/history/|title=Our history in depth|accessdate=2012-07-16}}</ref> {{PAGENAME}} हाल इन्टरनेटमा वेभ विश्लेषणको लागि प्रयोग हुने सेवाहरू मध्ये एक रहेको छ ।<ref name="W3Techs_trafficanalysis">{{cite web|url=http://w3techs.com/technologies/overview/traffic_analysis/all |title=Usage of traffic analysis tools for websites |publisher=W3Techs |accessdate=2009-12-10}}</ref> यो सेवा दुई संस्करणमा उपलब्ध रहेको छ, '''गूगल एनलाईटिक्स ३६०'''<ref name="google analytics 360">{{cite web | url=http://adwords.blogspot.co.il/2016/03/introducing-google-analytics-360-suite_15.html | title=Introducing the Google Analytics 360 Suite | publisher=Google | date=March 15, 2016 | accessdate=26 April 2016 | author=Muret, Paul}}</ref> तथा '''गूगल एनलाईटिक्स मोबाइल एप''' । == प्रविधि == गूगल एनलाईटिक लाई कार्यान्वयन गर्न वेबसाईट मा एक प्रकारको [[:en:page tag|पेज ट्याग]] राखिएको हुन्छ, जसलाई गूगल एनलाईटिक ट्रेकिङ्ग कोड भनिन्छ ।<ref>[https://support.google.com/analytics/answer/9304153?hl=en How to Properly Add Google Analytics Code]</ref> यस्तो कोड जाबा-स्क्रिप्ट (एक प्रकारको प्रोग्रामिङ्ग भाषा) द्वारा बनेको हुन्छ जसलाई वेबसाईटमा रहेका सबै वेबपेजभित्र राखेपछि मात्र गुगल एनलाईटिक्सले सेवा प्रदान गर्दछ।<ref>{{cite web|title=Google Developers Tracking Code Overview|url=https://developers.google.com/analytics/resources/concepts/gaConceptsTrackingOverview}}</ref> == इतिहास == सन् २००५ मा गुगल ले "अर्चिन सफ्टवेयर कर्पोरेसन" लाई अधिग्रहण गरी "अर्चिन अन डिमान्ड" सेवा को विकास गरेको थियो जसलाई सन् २००६ मा गुगल एनलाईटिक मा परिणत गर्ने विचार धारणाको प्रस्तुत भएको थियो । <ref>{{cite web|url=https://googleblog.blogspot.com/2006/02/here-comes-measure-map.html|title=Here comes Measure Map|publisher=}}</ref> == कार्य सम्पादन == गूगल एनलाईटिक्सको कारण वेभसाइटको कार्य सम्पादनमा पर्न सक्ने प्रभावको बारेमा धेरै अनलाईन छलफल भएको छ ।<ref>{{cite web|url=https://groups.google.com/group/analytics-help-basics/browse_thread/thread/62997a00d5a50406?pli=1|title=Google Groups|publisher=}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.analyticsmarket.com/blog/tracking-code-slows-my-site|title=Google Analytics Code is Slowing Down My Site - Analytics Market|publisher=}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.woopra.com/blog/2009/02/04/is-google-analytics-slow-or-not/|title=Is Google Analytics Slow or Not? — Woopra|date=4 February 2009|publisher=}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100215174004/http://www.woopra.com/blog/2009/02/04/is-google-analytics-slow-or-not/ |date=15 February 2010 }}</ref> तर [[गुगल|गूगल]]ले सन् २००९ डिसेम्बरमा वेभसाइट खुल्न ढिला हुन सक्ने जोखिमलाई न्यूनिकरण गर्नको लागि अङ्क्रोनोउस [[जाभास्क्रिप्ट|जाभा स्क्रिप्ट]] लागू गरेको थियो । <ref>{{cite web|url=http://googlecode.blogspot.com/2009/12/google-analytics-launches-asynchronous.html|title=Google Analytics Launches Asynchronous Tracking - The official Google Code blog|date=1 December 2009|publisher=}}</ref><ref>{{cite web|url=https://analytics.googleblog.com/2010/04/making-web-faster.html|title=Making the Web Faster|publisher=}}</ref> == लोकप्रियता == {{PAGENAME}} सबैभन्दा बढी प्रयोग गरिने बेभ विश्लेषण सेवा हो<ref name="W3Techs_trafficanalysis"/>, हाल १०,००० प्रसिद्ध बेभसाइटहरू करिब ५५ प्रतिशतमा यसको प्रयोग रहेको छ ।<ref name="backendbattles">{{cite web|url=http://techcrunch.com/2012/04/12/google-analytics-officially-at-10m |title= Google Biz Chief: Over 10M Websites Now Using Google Analytics |publisher=TechCrunch |accessdate=2012-04-25}}</ref> साथै १,०००,००० प्रमुख बेभसाइटहरूमा ४९.९५ प्रतिशतले यसको प्रयोग गरेको छ ।<ref name="metricmail">{{cite web |url=http://metricmail.tumblr.com/post/904126172/google-analytics-market-share |title=Google Analytics Market Share |publisher=MetricMail |accessdate=2010-08-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100827225233/http://metricmail.tumblr.com/post/904126172/google-analytics-market-share |date=2010-08-27 }}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist|30em}} [[श्रेणी:गुगलका सेवाहरू]] imbtbuw6syp71w5unkpt4v10y4yt93k 0 92407 1373308 1298763 2026-09-03T08:45:27Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373308 wikitext text/x-wiki {{Infobox building |name= थापाथली दरबार |image=Thapathali complex.jpg |caption= बागमती पारीबाट |map_type= |latitude= |longitude= |iso_region= |location_town= [[काठमाडौँ|काठमाण्डौ]] |location_country= नेपाल |architect= [[रणशूर बिष्ट]]द्वारा पछि थपिएको |client=[[नयनसिंह थापा|नैनसिंह थापा]], [[जङ्गबहादुर राणा|जंगबहादुर राणा]] |engineer= |construction_start_date= |completion_date= |date_demolished= |cost= अज्ञात |structural_system= ईँट र गिलेवा |style= मुगल एवम् युरोपेली वास्तुकला |size= ८० रोपनी }} {{Coord|27.691111|85.315833|display=title}}'''थापाथली दरबार''' [[काठमाडौँ|काठमाडौं]]मा अवस्थित दरबार हो । '''थापाथली''' भन्नाको अर्थ थापाहरूको निवास बुझिन्छ । [[बगाले थापा]] घरानाका काजी [[नयनसिंह थापा|नैनसिंह थापा]]द्वारा निर्मित यो दरबार उनकै छोरीका सन्तान [[जङ्गबहादुर राणा|जंगबहादुर राणा]]ले हत्याए । [[बागमती नदी]]को उत्तरमा बनाइएको उक्त दरबारमा बगैंचा, भवन तथा मन्दिरहरू रहेको छ । १८४० को दशक देखि १९०० सम्म विभिन्न भवनहरूको निर्माण गरिएको थियो । पछि [[जङ्गबहादुर राणा|जंगबहादुर राणा]]ले [[रणशूर बिष्ट]]मार्फत ''सिंह महल'' तथा अन्य भवनहरू थपजोड गरे । सिंह महलमा [[नेपाल राष्ट्र बैङ्क]]को भवन रहेको थियो ।<ref>{{cite web|url=http://www.shankerhotel.com.np/blog/2014/10/19/the-historic-durbars-of-kathmandu/|title=THE HISTORIC DURBARS OF KATHMANDU|date=2014-10-19|accessdate=2015-06-05}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150705215035/http://www.shankerhotel.com.np/blog/2014/10/19/the-historic-durbars-of-kathmandu |date=2015-07-05 }}</ref><ref name="PurushottamShamsher2007">{{cite book |last=JBR|first=PurushottamShamsher|date=2007 |title=Ranakalin Pramukh Atihasik Darbarharu|trans-title=Chief Historical Palaces of the Rana Era|url=http://www.amazon.com/Ranakalin-Pramukh-Atihasik-Darbarharu-Historical/dp/B00CWSP1U2/ref=asap_bc?ie=UTF8|language=Nepali|location= |publisher=Vidarthi Pustak Bhandar|isbn=978-9994611027|access-date=2015 }}</ref> १९१२ चैत्रमा यसै दरबारमा नेपाल र तिब्बत बीच [[थापाथली सन्धि]] गरिएको थियो ।<ref>{{Cite web|url=https://archive.himalkhabar.com/91839|title=मजलिसको आँखा–६|last=दीक्षित|first=कमल|date=माघ ३, २०७१|website=हिमाल खबर|accessdate=जेठ २, २०७९}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220516113050/https://archive.himalkhabar.com/91839 |date=2022-05-16 }}</ref> [[File:Rastrabank.JPG|thumb|नेपाल राष्ट्र बैङ्क,थापाथली; [[जङ्गबहादुर राणा|जंगबहादुर राणा]]द्वारा यस भवनको निमार्ण गरे जुन पछि चन्द्र शमशेरले आफ्ना छोरा सिंह शम्शेर]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==यो पनि हेर्नुहोस्== *[[बाग दरबार]] [[श्रेणी:नेपालका चर्चित भवनहरू]] [[श्रेणी:काठमाडौँका दरबारहरू]] oro9f9adx9tggnuoud04azs8t4lc5t3 0 96528 1373303 1370942 2026-09-03T06:52:55Z पर्वत सुवेदी 31224 /* */ 1373303 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[गाउँपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = पर्सा जिल्ला#मधेश प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[मधेश प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[पर्सा जिल्ला|पर्सा]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes =<ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-2/district-parsa/sakhuwaprasauni?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक}}</ref> | government_type = | leader_title = अध्यक्ष | leader_name = जसवन्त यादव <small> ([[नेकपा (एमाले)]]) | leader_title1 = उपाध्यक्ष | leader_name1 = शर्मिला विष्ट <small> ([[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल]]) | established_title = स्थापित | established_date = २०७३ फागुन २७ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 55.39<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=2&district=22&municipality=5|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 35399 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|27.15|84.82|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-enwiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०५१ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[सखुवा पर्सौनी]] गाविसको [[कार्यालय]] | website = [https://www.sakhuwaprasaunimun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[पर्सा जिल्ला]]का १० वटा [[गाउँपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका र नगरपालिका (सूची)">{{cite news|title=गाउँपालिका र नगरपालिका कुन जिल्लामा कति? (सूची)|url=http://lokaantar.com/taja_samachar/2084|accessdate=२३ पौष २०७३|publisher=लोकान्तर|date=२३ पौष २०७३|ref=http://lokaantar.com/taja_samachar/2084}}</ref><ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/ |date=2017-03-12 }}</ref> २०७३ फागुन २७ मा, गाउँपालिका घोषणा गर्दा साविकका [[सखुवा पर्सौनी]], [[देउखाना]], [[महुवन]], [[लखनपुर]], [[मधुवन मथौल]] र [[कौवा बनकटैया]] [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या ३५,३९९ रहेको छ भने यहाँ ६,२९५ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ सखुवा प्रसौनी गाउँपालिकाको वडागत तथ्याङ्क |- ! नयाँ वडा !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[मधुवन मथौल]] || ६,८८० || ३०.३३ || २२६.८४ |- | २ || [[सखुवा पर्सौनी]] || ७,२८८ || १८.३३ || ३९७.६० |- | ३ || [[कौवा बनकटैया]] || ५,२८४ || ३.८७ || १३६५.३७ |- | ४ || [[देउखाना]] (२–९) || ५,२३२ || ७.४९ || ६९८.५३ |- | ५ || [[देउखाना]] (१) र [[महुवन]] || ५,२०६ || ८.९७ || ५८०.३८ |- | ६ || [[लखनपुर, पर्सा|लखनपुर]] || ५,५०९ || ५.२८ || १०४३.३७ |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''३५,३९९''' || '''७४.२७''' || '''४७६.६२''' |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{पर्सा जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} ==बाह्य कडीहरू== *[http://www.ddcparsa.gov.np/ जिल्ला विकास समितिको कार्यालय, पर्सा] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180208211700/http://www.ddcparsa.gov.np/ |date=2018-02-08 }} [[श्रेणी:पर्सा जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:मधेश प्रदेशका गाउँपालिकाहरू]] 2y1fos8s3bnzmg0cif5llpty8uhz5lj 0 104342 1373311 1367031 2026-09-03T08:59:40Z Bishaldev100 28807 1373311 wikitext text/x-wiki {{Infobox building |name= शेरा दरबार |other_name= शेराबेँसीको दरबार |image= |caption= |map_type= |latitude= |longitude= |iso_region= |location_town= [[नुवाकोट जिल्ला|नुवाकोट]] |location_country= नेपाल |architect= |client= [[हेलन शाह]] |engineer= |construction_start_date= |completion_date=वि.सं. १८२२ |date_demolished=२०७२ वैशाख १२ |cost= अज्ञात |structural_system= ईँट र सुर्खी |style= |size=१८१ रोपनी }} '''शेरा दरबार''' [[नुवाकोट जिल्ला|नुवाकोट]] मा रहेको [[नेपालको एकीकरण|नेपाल एकीकरण]]कालीन दरबार हो। यो दरबारको निर्माण [[पृथ्वीनारायण शाह]]द्वारा शीत दरबारको रूपमा वि.सं. १८२२ मा गरिएको थियो।<ref>{{Cite web |title=विप्लव नेतृत्वको नेकपाद्वारा शेरा दरबार र साझा सेवाको सयौं रोपनी जग्गा कब्जा |url=http://nepallive.com/story/25807 |access-date=2023-04-17 |website=नेपाल लाइभ |language=नेपाली}}</ref> पृथ्वीनारायण शाहको शासनकालमा [[नुवाकोट जिल्ला|नुवाकोट]]मा दुई दरबार निर्माण भएको थियो। [[साततले दरबार (नुवाकोट)|साततले दरबार]]लाई ग्रीष्मकालीन दरबारका रूपमा उपयोग गरिएको थियो। नुवाकोटको शेराबेँसीमा रहेको यो दरबार वर्तमान समयमा भग्न अवस्थामा रहेको छ। पृथ्वीनारायण शाह जाडो महिनामा नुवाकोट डाँडामा रहेको दरबार र [[ग्रीष्म ऋतु|गर्मी]] महिनामा [[तादी खोला जलविद्युत केन्द्र|तादी]] किनारमा रहेको शेराबेँसी दरबारमा बस्ने गर्दथे। काशीनाथ तमोटले अनुमान गरेजस्तै पृथ्वीनारायण शाहले ‘[[दिव्योपदेश]]’ दिएको ऐतिहासिक स्थल यही शेराबेँसीको दरबार नै हो भन्ने अनुमान गर्न सकिन्छ।<ref>{{Cite web |last=नेपाल |first=नारायण |title=शेरा दरबारमा कमरेड सरर |url=https://janaastha.com/story/6233 |access-date=2023-04-17 |website=जन आस्था |language=नेपाली }}{{Dead link|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[चन्द्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा|चन्द्रशमशेर]]को पालासम्म भोटसंगको व्यापार केरुङको बाटो केही हुँदै थियो र सेराबंसीमा भन्सारअड्डा कायम थियो । सो भन्सारअड्डाको हिसाब किताब ठीकसंग राख्न चन्द्रशमशेरले आदेश दिएको पत्र पाइएको छ । तर उता [[कालेबुङ|कालिम्पोङ]]को बाटो खुलेपछि यताको अलि बचेको व्यापार पनि सुक्न थाल्यो । == वि.सं. १८३१-२००७ == [[नेपाल –तिब्बत /चीन युद्ध]] मा नेपालीहरूले अकल्पनीय पराजय बेहोर्नु परेको कारण [[बहादुर शाह]]ले बहादुर शाहले अंग्रेजसंग सहायता लिने निर्णय गरी ई. १७९२ मा अंग्रेजसंग एउटा वाणिज्य सन्धि गरे ।<ref name=":3">{{Cite book|title=Bahadur Shah: The Regent of Nepal|last=Bhadraratna|first=Bajracharya|publisher=Anmol Publication|year=1992|isbn=|location=Delhi|pages=246, 247}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=जोशी |first=श्रीमती इन्दिरा |title=नेपाल‌+तिब्बत सम्बन्ध: ऐतिहासिक सिंहावलोकन |url=https://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ancientnepal/pdf/ancient_nepal_147_full.pdf |journal=प्राचीन नेपाल |pages=22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240408111820/https://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ancientnepal/pdf/ancient_nepal_147_full.pdf |date=2024-04-08 }}</ref> कर्क प्याट्रिक [[नुवाकोट जिल्ला|नुवाकोट]]को भ्रमणमा जाँदा समेत [[बहादुर शाह]]सँग यसै दरबारमा भेट गरेका थिए।<ref name="DNB">{{cite DNB|wstitle=Kirkpatrick, William (1754-1812)|volume=31}}</ref> वि.सं. १८९७-९८ तिर तत्कालीन [[राजेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा राजेन्द्र]] तथा रानी [[साम्राज्य लक्ष्मी देवी|साम्राज्य लक्ष्मी]] नुवाकोटमा भ्रमणमा जाँदा पनि यसै दरबारमा बसेका थिए। === राणाशासन === वि.सं. १९०३ मा यो शेराबेँसी दरबार भत्कियो र दरबार भत्किएपछि भग्नावशेषमा परिणत भएको हो। त्यसको धेरै वर्षपछि [[जुद्ध शमशेर जङ्गबहादुर राणा|जुद्धशम्शेर]] नुवाकोट भ्रमणमा जाँदा उनले भग्नावशेष दरबार बारेमा बुझ्न खोजेका थिए। [[जुद्ध शमशेर जङ्गबहादुर राणा|जुद्ध शमशेर]]ले राजा पृथ्वीनारायण शाहको ग्रीष्म कालीन दरबारको भग्नावशेष हो भनेर जानकारी पाएपछि तत्कालै पुरानो दरबार जस्तै दरबार बनाउनु भनेर आदेश दिएका थिए।<ref>{{Cite web |last=वज्राचार्य |first=धनवज्र |title=श्री ५ पृथ्वीनारायण शाहको नुवाकोट-माडी दरबार |url=http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/contributions/pdf/CNAS_02_02_08.pdf |access-date=2023-04-17 |website=हिमालय |type=pdf |language=नेपाली }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230427042910/https://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/contributions/pdf/CNAS_02_02_08.pdf |date=2023-04-27 }}</ref>तर त्यसबेला पुरानो दरबार देख्ने कोही नभेटेको र पुरानो दरबारको कुनै चित्र पनि नभएकोले शेराफाँटको भव्यता तथा दरबार परिसरबाट मोहित भएका जुद्ध शमशेर महाराजले आफ्नै अनुमानमा दरबार बनाएका थिए।<ref>{{Cite web |last=कोइराला |first=सुमन |title=रानीपोखरी असरल्ल छोड्नेले के बनाउलान् साततले दरबार ?(भिडियो सहित) |url=https://nepalaaja.com/2019/4/201941984513 |access-date=2023-04-17 |website=नेपाल आज |language=नेपाली }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230417014701/https://nepalaaja.com/2019/4/201941984513 |date=2023-04-17 }}</ref> तर दरबार बनाउदा सोही पुरानो दरबारको भग्नावशेषमा रहेको इँटाहरूको उपयोग गरिएको थियो। दरबार तयार भएपछि यस दरबारको नाम शेरा दरबार भनेर राखियो।<ref>{{Cite web |title=नुवाकोटमा रहेको पृथ्वीनारायण शाहकाे शेरा दरबार विप्लबकाे कब्जामा |url=https://www.bidurkhabar.com/archives/3171 |access-date=2023-04-17 |website=विदुर खबर |language=नेपाली}}</ref> == २००७ -हालसम्म == अधिराजकुमार [[वसुन्धरा शाह|वसुन्धरा]]की श्रीमती [[हेलन शाह|हेलेन शाह]] र विजया राज्यलक्ष्मी शाहको अंशमा परेको शेरा दरबार र त्यसले चर्चेको जग्गा २०२१ मा हदबन्दी कानुन लागू भएपछि सरकारका नाममा सर्नुपर्ने थियो । तर, उक्त जग्गा व्यक्तिकै नाममा जोगाउन २०२७ मा गौरीशंकर फार्मिङ स्थापना गरी कम्पनीका नाममा राखिएको थियो । गौरीशंकर फार्मिङका सञ्चालक र सेयरधनी हेलेन र विजयालक्ष्मी शाह दुवै थिए । गौरीशंकर फार्मिङको नाम २०३६ मा अन्नपूर्ण फार्मिङमा परिवर्तन गरिएको थियो ।<ref>{{Cite web |title=विवादमा शेरा दरबार जग्गा |url=https://ehimalayatimes.com/2024/12/296507/ |access-date=2025-01-02 |website=Himalaya Times |language=en-US}}</ref> माओवादी द्वन्द्व उत्कर्षमा पुगेका बेला १२ पुस २०५९ पृथ्वीनारायण शाहले शीतकालीन दरबारको रुपमा प्रयोग गरेको भवनमा माओवादी कार्यकर्ताहरुले आगो लगाए र केही संरचना भत्काए । == संरचना == === पर्खाल === ईन्द्रजात्राको गुठी राखी कुद्न लाएको शिलालेखमा दरबारको चारैतिर पर्खालाले घेरेको वर्णन छ । अहिले पर्खाल्को अवशेष केही अंशमा मात्र कायम छ । === ढोका === पुरानो द्वारको अवशेष अहिले सम्म एक ठाउँमा मात्र भेटिएको छ । तादीको किनारपट्टिको दक्षिण द्वार मात्र भेटिएको छ । यो ढोका काठमाडौं तिर आवत जावत  गर्ने "मूल ढोका" को रुपमा बुझिन्छ । यहाँ ढुङ्गे सिंढी अहिले बाँकी नै छ । काठमाडौं बाट [[हनुमान ढोका|हनुमानढोका]] '''कहिल चोक'''की भगवती ल्याएर पहिले यहाँ राखिन्थ्यो । तर यहाँको पाटी भात्केको हुँदा पश्चिमतिरको ढोका ([[जुद्ध शमशेर जङ्गबहादुर राणा|जुद्ध शमशेर]]को समयमा निर्मित) निर भगवतीको खट राख्ने गरिएको छ । === इनार === दक्षिण ढोकाबाट भित्र पसेपछि पूर्वपट्टि इनार रहेको थियो । पुरानो सो इनारको स्वरुपा परिवरतन गरी "ट्युबवेल्" हालिएको हुँदा माथिल्लो भागले पुरानो इनारको प्रतीनिधित्व गर्दैन । इनारमा प्रयोग गरिएका इँटहरू तीनकुने आकारका, आधा भाग मात्र पोलिएका विशेष खालका छन् । पानी छान्ने कृया होस् भनेर इँट आधा मात्र पोलिएका हुन् । === देव स्थल === === बन्दीखाना === === कमलपोखरी === === रङ्ग बैठक === ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{Reflist}} [[श्रेणी:नेपालको एकीकरणकाल]] [[श्रेणी:नुवाकोट]] [[श्रेणी:शाहवंश]] [[श्रेणी:पृथ्वीनारायण शाह]] rr1mwq39sku78fph9n37z8y8gt0k55k 1373312 1373311 2026-09-03T09:00:20Z Bishaldev100 28807 1373312 wikitext text/x-wiki {{Infobox building |name= शेरा दरबार |other_name= शेराबेँसीको दरबार |image= |caption= |map_type= |latitude= |longitude= |iso_region= |location_town= [[नुवाकोट जिल्ला|नुवाकोट]] |location_country= नेपाल |architect= |client= [[हेलन शाह]] |engineer= |construction_start_date= |completion_date=वि.सं. १८२२ |date_demolished=२०७२ वैशाख १२ |cost= अज्ञात |structural_system= ईँट र सुर्खी |style= |size=१८१ रोपनी }} '''शेरा दरबार''' [[नुवाकोट जिल्ला|नुवाकोट]] मा रहेको [[नेपालको एकीकरण|नेपाल एकीकरण]]कालीन दरबार हो। यो दरबारको निर्माण [[पृथ्वीनारायण शाह]]द्वारा शीत दरबारको रूपमा वि.सं. १८२२ मा गरिएको थियो।<ref>{{Cite web |title=विप्लव नेतृत्वको नेकपाद्वारा शेरा दरबार र साझा सेवाको सयौं रोपनी जग्गा कब्जा |url=http://nepallive.com/story/25807 |access-date=2023-04-17 |website=नेपाल लाइभ |language=नेपाली}}</ref> पृथ्वीनारायण शाहको शासनकालमा [[नुवाकोट जिल्ला|नुवाकोट]]मा दुई दरबार निर्माण भएको थियो। [[साततले दरबार (नुवाकोट)|साततले दरबार]]लाई ग्रीष्मकालीन दरबारका रूपमा उपयोग गरिएको थियो। नुवाकोटको शेराबेँसीमा रहेको यो दरबार वर्तमान समयमा भग्न अवस्थामा रहेको छ। पृथ्वीनारायण शाह जाडो महिनामा नुवाकोट डाँडामा रहेको दरबार र [[ग्रीष्म ऋतु|गर्मी]] महिनामा [[तादी खोला जलविद्युत केन्द्र|तादी]] किनारमा रहेको शेराबेँसी दरबारमा बस्ने गर्दथे। काशीनाथ तमोटले अनुमान गरेजस्तै पृथ्वीनारायण शाहले ‘[[दिव्योपदेश]]’ दिएको ऐतिहासिक स्थल यही शेराबेँसीको दरबार नै हो भन्ने अनुमान गर्न सकिन्छ।<ref>{{Cite web |last=नेपाल |first=नारायण |title=शेरा दरबारमा कमरेड सरर |url=https://janaastha.com/story/6233 |access-date=2023-04-17 |website=जन आस्था |language=नेपाली }}{{Dead link|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[चन्द्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा|चन्द्रशमशेर]]को पालासम्म भोटसंगको व्यापार केरुङको बाटो केही हुँदै थियो र सेराबंसीमा भन्सारअड्डा कायम थियो । सो भन्सारअड्डाको हिसाब किताब ठीकसंग राख्न चन्द्रशमशेरले आदेश दिएको पत्र पाइएको छ । तर उता [[कालेबुङ|कालिम्पोङ]]को बाटो खुलेपछि यताको अलि बचेको व्यापार पनि सुक्न थाल्यो ।<ref>{{cite book|title=नुवाकोटको ऐतिहासिक रूपरेखा|author=धनवत्र वज्राचार्य, टेकबहादुर श्रेष्ठ|page=83|date=सं. २०३२ चैत्र|publisher=नेपाल र एशियाली अध्ययन संस्थान|isbn=|url=https://ia601600.us.archive.org/18/items/nuwakotko-aitihasik-rooprekha-dhanavajra-vajracharya-and-tek-bahadur-shrestha/Nuwakotko%20Aitihasik%20Rooprekha%20%28Dhanavajra%20Vajracharya%20and%20Tek%20Bahadur%20Shrestha%29.pdf}}</ref> == वि.सं. १८३१-२००७ == [[नेपाल –तिब्बत /चीन युद्ध]] मा नेपालीहरूले अकल्पनीय पराजय बेहोर्नु परेको कारण [[बहादुर शाह]]ले बहादुर शाहले अंग्रेजसंग सहायता लिने निर्णय गरी ई. १७९२ मा अंग्रेजसंग एउटा वाणिज्य सन्धि गरे ।<ref name=":3">{{Cite book|title=Bahadur Shah: The Regent of Nepal|last=Bhadraratna|first=Bajracharya|publisher=Anmol Publication|year=1992|isbn=|location=Delhi|pages=246, 247}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=जोशी |first=श्रीमती इन्दिरा |title=नेपाल‌+तिब्बत सम्बन्ध: ऐतिहासिक सिंहावलोकन |url=https://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ancientnepal/pdf/ancient_nepal_147_full.pdf |journal=प्राचीन नेपाल |pages=22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240408111820/https://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ancientnepal/pdf/ancient_nepal_147_full.pdf |date=2024-04-08 }}</ref> कर्क प्याट्रिक [[नुवाकोट जिल्ला|नुवाकोट]]को भ्रमणमा जाँदा समेत [[बहादुर शाह]]सँग यसै दरबारमा भेट गरेका थिए।<ref name="DNB">{{cite DNB|wstitle=Kirkpatrick, William (1754-1812)|volume=31}}</ref> वि.सं. १८९७-९८ तिर तत्कालीन [[राजेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा राजेन्द्र]] तथा रानी [[साम्राज्य लक्ष्मी देवी|साम्राज्य लक्ष्मी]] नुवाकोटमा भ्रमणमा जाँदा पनि यसै दरबारमा बसेका थिए। === राणाशासन === वि.सं. १९०३ मा यो शेराबेँसी दरबार भत्कियो र दरबार भत्किएपछि भग्नावशेषमा परिणत भएको हो। त्यसको धेरै वर्षपछि [[जुद्ध शमशेर जङ्गबहादुर राणा|जुद्धशम्शेर]] नुवाकोट भ्रमणमा जाँदा उनले भग्नावशेष दरबार बारेमा बुझ्न खोजेका थिए। [[जुद्ध शमशेर जङ्गबहादुर राणा|जुद्ध शमशेर]]ले राजा पृथ्वीनारायण शाहको ग्रीष्म कालीन दरबारको भग्नावशेष हो भनेर जानकारी पाएपछि तत्कालै पुरानो दरबार जस्तै दरबार बनाउनु भनेर आदेश दिएका थिए।<ref>{{Cite web |last=वज्राचार्य |first=धनवज्र |title=श्री ५ पृथ्वीनारायण शाहको नुवाकोट-माडी दरबार |url=http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/contributions/pdf/CNAS_02_02_08.pdf |access-date=2023-04-17 |website=हिमालय |type=pdf |language=नेपाली }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230427042910/https://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/contributions/pdf/CNAS_02_02_08.pdf |date=2023-04-27 }}</ref>तर त्यसबेला पुरानो दरबार देख्ने कोही नभेटेको र पुरानो दरबारको कुनै चित्र पनि नभएकोले शेराफाँटको भव्यता तथा दरबार परिसरबाट मोहित भएका जुद्ध शमशेर महाराजले आफ्नै अनुमानमा दरबार बनाएका थिए।<ref>{{Cite web |last=कोइराला |first=सुमन |title=रानीपोखरी असरल्ल छोड्नेले के बनाउलान् साततले दरबार ?(भिडियो सहित) |url=https://nepalaaja.com/2019/4/201941984513 |access-date=2023-04-17 |website=नेपाल आज |language=नेपाली }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230417014701/https://nepalaaja.com/2019/4/201941984513 |date=2023-04-17 }}</ref> तर दरबार बनाउदा सोही पुरानो दरबारको भग्नावशेषमा रहेको इँटाहरूको उपयोग गरिएको थियो। दरबार तयार भएपछि यस दरबारको नाम शेरा दरबार भनेर राखियो।<ref>{{Cite web |title=नुवाकोटमा रहेको पृथ्वीनारायण शाहकाे शेरा दरबार विप्लबकाे कब्जामा |url=https://www.bidurkhabar.com/archives/3171 |access-date=2023-04-17 |website=विदुर खबर |language=नेपाली}}</ref> == २००७ -हालसम्म == अधिराजकुमार [[वसुन्धरा शाह|वसुन्धरा]]की श्रीमती [[हेलन शाह|हेलेन शाह]] र विजया राज्यलक्ष्मी शाहको अंशमा परेको शेरा दरबार र त्यसले चर्चेको जग्गा २०२१ मा हदबन्दी कानुन लागू भएपछि सरकारका नाममा सर्नुपर्ने थियो । तर, उक्त जग्गा व्यक्तिकै नाममा जोगाउन २०२७ मा गौरीशंकर फार्मिङ स्थापना गरी कम्पनीका नाममा राखिएको थियो । गौरीशंकर फार्मिङका सञ्चालक र सेयरधनी हेलेन र विजयालक्ष्मी शाह दुवै थिए । गौरीशंकर फार्मिङको नाम २०३६ मा अन्नपूर्ण फार्मिङमा परिवर्तन गरिएको थियो ।<ref>{{Cite web |title=विवादमा शेरा दरबार जग्गा |url=https://ehimalayatimes.com/2024/12/296507/ |access-date=2025-01-02 |website=Himalaya Times |language=en-US}}</ref> माओवादी द्वन्द्व उत्कर्षमा पुगेका बेला १२ पुस २०५९ पृथ्वीनारायण शाहले शीतकालीन दरबारको रुपमा प्रयोग गरेको भवनमा माओवादी कार्यकर्ताहरुले आगो लगाए र केही संरचना भत्काए । == संरचना == === पर्खाल === ईन्द्रजात्राको गुठी राखी कुद्न लाएको शिलालेखमा दरबारको चारैतिर पर्खालाले घेरेको वर्णन छ । अहिले पर्खाल्को अवशेष केही अंशमा मात्र कायम छ । === ढोका === पुरानो द्वारको अवशेष अहिले सम्म एक ठाउँमा मात्र भेटिएको छ । तादीको किनारपट्टिको दक्षिण द्वार मात्र भेटिएको छ । यो ढोका काठमाडौं तिर आवत जावत  गर्ने "मूल ढोका" को रुपमा बुझिन्छ । यहाँ ढुङ्गे सिंढी अहिले बाँकी नै छ । काठमाडौं बाट [[हनुमान ढोका|हनुमानढोका]] '''कहिल चोक'''की भगवती ल्याएर पहिले यहाँ राखिन्थ्यो । तर यहाँको पाटी भात्केको हुँदा पश्चिमतिरको ढोका ([[जुद्ध शमशेर जङ्गबहादुर राणा|जुद्ध शमशेर]]को समयमा निर्मित) निर भगवतीको खट राख्ने गरिएको छ । === इनार === दक्षिण ढोकाबाट भित्र पसेपछि पूर्वपट्टि इनार रहेको थियो । पुरानो सो इनारको स्वरुपा परिवरतन गरी "ट्युबवेल्" हालिएको हुँदा माथिल्लो भागले पुरानो इनारको प्रतीनिधित्व गर्दैन । इनारमा प्रयोग गरिएका इँटहरू तीनकुने आकारका, आधा भाग मात्र पोलिएका विशेष खालका छन् । पानी छान्ने कृया होस् भनेर इँट आधा मात्र पोलिएका हुन् । === देव स्थल === === बन्दीखाना === === कमलपोखरी === === रङ्ग बैठक === ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{Reflist}} [[श्रेणी:नेपालको एकीकरणकाल]] [[श्रेणी:नुवाकोट]] [[श्रेणी:शाहवंश]] [[श्रेणी:पृथ्वीनारायण शाह]] sm1d2enem8u2uysexeniuzhnx09o0dt 4 120717 1373297 1373263 2026-09-03T04:15:45Z CommonsDelinker 144 Luna_Luitel_Miss_Nepal_World_2025_(cropped).jpg हटाईंदै, कमन्समा [[c:User:Krd|Krd]]ले No permission since 26 August 2026 को कारणले हटाएका कारण । 1373297 wikitext text/x-wiki {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5 . ?item wdt:P21 wd:Q6581072 . ?item wdt:P27 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . FILTER NOT EXISTS { ?wne schema:about ?item . ?wne schema:inLanguage "ne" } MINUS {?item wdt:P106 wd:Q10833314} } GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count) |columns=number:#,label:Article,description,p106,p569,p570,p18,item |thumb=100 |links=red }} {| class='wikitable sortable' ! # ! Article ! description ! व्यवसाय ! जन्म मिति ! देहान्त मिति ! तस्वीर ! item |- | style='text-align:right'| 1 | [[Shilshila Acharya]] | | [[उद्यमी]]<br/>[[environmental scientist]] | data-sort-value="1901" | 20th century | | [[चित्र:Shilshila acharya 2 cropped.jpg|center|100px]] | [[:d:Q131389521|Q131389521]] |- | style='text-align:right'| 2 | [[भूमिका गिरी]] | एक नेपाली लोक गायिका हुन् | [[गायक]] | | | | [[:d:Q94413431|Q94413431]] |- | style='text-align:right'| 3 | [[सपना रोका मगर]] | | | data-sort-value="2002" | 2002-02-10 | | | [[:d:Q102271811|Q102271811]] |- | style='text-align:right'| 4 | [[गीता शाही]] | नेपाली अभिनेत्री र मोडल | [[अभिनेता]]<br/>[[मोडल (मानिस)|मोडल]] | data-sort-value="1984" | 1984-02-03 | | [[चित्र:Gita Shahi 2.jpg|center|100px]] | [[:d:Q37467229|Q37467229]] |- | style='text-align:right'| 5 | [[दावा याङ्जुम शेर्पा]] | नेपाली पर्वतारोही सहयोगी | [[पर्वतारोही सहयोगी]] | data-sort-value="1990" | 1990 | | [[चित्र:Dawa Yangzum Sherpa 1.jpg|center|100px]] | [[:d:Q64406217|Q64406217]] |- | style='text-align:right'| 6 | [[तेजश्री थापा]] | मानव अधिकारकर्मी, वकिल र खोजकर्ता | [[मानव अधिकार कार्यकर्ता]]<br/>[[अधिवक्ता]]<br/>[[लेखक]] | data-sort-value="1966" | 1966-11-10 | data-sort-value="2019" | 2019-03-26 | | [[:d:Q62581438|Q62581438]] |- | style='text-align:right'| 7 | [[शान्ति मिश्र]] | नेपाली लाइब्रेरियन तथा लेखक (१९३८–२०१९) | [[लेखक]]<br/>[[librarian]]<br/>[[अनुवादक]]<br/>[[lecturer]]<br/>[[historian]] | data-sort-value="1938" | 1938-06-22 | data-sort-value="2019" | 2019-05-15 | [[चित्र:Shanti Mishra graduation.jpg|center|100px]] | [[:d:Q94508889|Q94508889]] |- | style='text-align:right'| 8 | [[पेम्बा डोमा शेर्पा]] | नेपाली हिमाल आरोही | [[पर्वतारोही]] | data-sort-value="1970" | 1970-07-07 | data-sort-value="2007" | 2007-05-22 | [[चित्र:Pemba Doma Sherpa.jpg|center|100px]] | [[:d:Q4357604|Q4357604]] |- | style='text-align:right'| 9 | [[योग माया]] | नेपाली अभियन्ता, समाजसेविका | [[अभियानी]] | data-sort-value="1861" | 1861 | data-sort-value="1942" | 1942 | [[चित्र:Yogmaya in Sanctum.JPG|center|100px]] | [[:d:Q8054419|Q8054419]] |- | style='text-align:right'| 10 | [[मोतिलक्ष्मी उपासिका]] | | [[लेखक]]<br/>[[कवि]] | data-sort-value="1909" | 1909-06-30 | data-sort-value="1997" | 1997 | [[चित्र:Moti laxmi upasika.jpg|center|100px]] | [[:d:Q16013979|Q16013979]] |- | style='text-align:right'| 11 | [[पासाङ ल्हामु शेर्पा अकिता]] | नेपाली महिला पर्वतारोही | [[पर्वतारोही]] | data-sort-value="1984" | 1984 | | | [[:d:Q27975671|Q27975671]] |- | style='text-align:right'| 12 | [[सङ्गीता श्रेष्ठ]] | नेपाली महिला चलचित्र निर्देशक | [[चलचित्र निर्देशक]] | data-sort-value="1976" | 1976-10-16 | | [[चित्र:Sangita Shrestha 02.jpg|center|100px]] | [[:d:Q56190200|Q56190200]] |- | style='text-align:right'| 13 | [[उपासना सिंह ठकुरी]] | | [[अभिनेता]] | data-sort-value="1998" | 1998-09-20 | | | [[:d:Q61778826|Q61778826]] |- | style='text-align:right'| 14 | [[सङ्गीता मगर]] | नेपाली महिला अधिकारकर्मी | [[मानव अधिकार कार्यकर्ता]] | data-sort-value="1995" | 1990s | | | [[:d:Q63384810|Q63384810]] |- | style='text-align:right'| 15 | [[सरस्वती चौधरी]] | नेपाली महिला एथलेटिक्स खेलाडी | [[sprinter]] | data-sort-value="1997" | 1997-02-12 | | | [[:d:Q68973687|Q68973687]] |- | style='text-align:right'| 16 | [[उषा शेरचन]] | | [[कवि]]<br/>[[lyricist]] | data-sort-value="1955" | 1955-08-22 | | [[चित्र:Usha Sherchan1.JPG|center|100px]] | [[:d:Q110983836|Q110983836]] |- | style='text-align:right'| 17 | [[केल्साङ चुकी तेथोङ]] | अभिनेत्री र चलचित्र निर्देशक | [[अभिनेता]]<br/>[[चलचित्र कलाकार]]<br/>[[गायक]] | data-sort-value="1957" | 1957-11 | | [[चित्र:CHUCKIE KESLANG TETHONG.jpg|center|100px]] | [[:d:Q3194932|Q3194932]] |- | style='text-align:right'| 18 | [[अधिराजकुमारी प्रेरणा]] | नेपाली अधिराजकुमारी | [[शाही सदस्य]] | data-sort-value="1978" | 1978-02-20 | | | [[:d:Q4202325|Q4202325]] |- | style='text-align:right'| 19 | [[नाङ्सल तामाङ]] | ब्याडमिन्टन खेलाडी | [[ब्याडमिन्टन खेलाडी]] | data-sort-value="1987" | 1987-12-28 | | | [[:d:Q18175685|Q18175685]] |- | style='text-align:right'| 20 | [[Srijana Regmi]] | | [[अभिनेता]]<br/>[[मोडल (मानिस)|मोडल]]<br/>[[सौन्दर्य प्रतियोगिता प्रतियोगी]] | data-sort-value="1992" | 1992-12-28 | | | [[:d:Q23796629|Q23796629]] |- | style='text-align:right'| 21 | [[करुणा भण्डारी]] | नेपाली राष्ट्रिय महिला क्रिकेट टोलि को सदस्य | [[क्रिकेट खेलाडी]] | data-sort-value="1988" | 1988-11-24 | | | [[:d:Q47089258|Q47089258]] |- | style='text-align:right'| 22 | [[धनकुमारी बज्राचार्य]] | कुमारी | [[कुमारी (जीवित देवी)|कुमारी]] | | | | [[:d:Q68005618|Q68005618]] |- | style='text-align:right'| 23 | [[सोनिया भट्ट]] | नेपाली जुडो खेलाडी | [[जुडोका]] | data-sort-value="2002" | 2002-01-04 | | | [[:d:Q107456052|Q107456052]] |- | style='text-align:right'| 24 | [[रेणु कुमारी यादव]] | नेपाली राजनीतिज्ञ | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1963" | 1963-06-19 | | | [[:d:Q3425614|Q3425614]] |- | style='text-align:right'| 25 | [[चन्द्रकला थापा]] | नेपाली खेलाडी | [[एथ्लेटिक्स प्रतियोगी]] | data-sort-value="1980" | 1980-09-02 | | | [[:d:Q5071283|Q5071283]] |- | style='text-align:right'| 26 | [[मिङ किपा]] | नेपाली हिमाल आरोही | [[पर्वतारोही]] | data-sort-value="1988" | 1988 | | | [[:d:Q6864647|Q6864647]] |- | style='text-align:right'| 27 | [[नगमा श्रेष्ठ]] | मिस नेपाल प्रतियोगी | [[मोडल (मानिस)|मोडल]]<br/>[[सौन्दर्य प्रतियोगिता प्रतियोगी]] | data-sort-value="1991" | 1991-11-10 | | | [[:d:Q6958877|Q6958877]] |- | style='text-align:right'| 28 | [[Chandra Kumari Gurung]] | | | data-sort-value="1956" | 1956 | | | [[:d:Q16166617|Q16166617]] |- | style='text-align:right'| 29 | [[देवु थापा]] | ओलम्पिक जुडो खेलाडी | [[जुडोका]] | data-sort-value="1974" | 1974-02-07 | | | [[:d:Q16215125|Q16215125]] |- | style='text-align:right'| 30 | [[Nimdoma Sherpa]] | | [[पर्वतारोही]] | data-sort-value="1991" | 1991 | | | [[:d:Q16762305|Q16762305]] |- | style='text-align:right'| 31 | [[दिलमाया कार्की]] | नेपाली महिला खेलाडी | [[एथ्लेटिक्स प्रतियोगी]] | data-sort-value="1988" | 1988-10-05<br/>1988-08-05<br/>1988-08-03 | | | [[:d:Q20895958|Q20895958]] |- | style='text-align:right'| 32 | [[निशा रावल]] | नेपाली तेक्वान्दो खेलाडी | [[तेक्वान्दो खेलाडी]] | data-sort-value="1995" | 1995-09-11 | | [[चित्र:Olynisharawal.jpg|center|100px]] | [[:d:Q24678840|Q24678840]] |- | style='text-align:right'| 33 | [[Samita Bajracharya]] | | [[schoolchild]] | | | [[चित्र:Kumari.jpg|center|100px]] | [[:d:Q27990214|Q27990214]] |- | style='text-align:right'| 34 | [[Laxmi Kunwar]] | | [[पौडी खेलाडी]] | data-sort-value="1989" | 1989-03-29 | | | [[:d:Q28718095|Q28718095]] |- | style='text-align:right'| 35 | [[रोनाली अमात्य]] | नेपाली महिला मोडल | [[मोडल (मानिस)|मोडल]] | data-sort-value="1995" | 1995-12-18 | | [[चित्र:Ronali Amatya.png|center|100px]] | [[:d:Q51757185|Q51757185]] |- | style='text-align:right'| 36 | [[Khandro Lhamo]] | | [[चिकित्सक]] | data-sort-value="1914" | 1914 | data-sort-value="2003" | 2003-03-30 | [[चित्र:Dilgo Khyentse Family.jpg|center|100px]] | [[:d:Q59877941|Q59877941]] |- | style='text-align:right'| 37 | [[रवीना देसराज श्रेष्ठ]] | नेपाली बैंकर तथा पब्लिक फिगर | [[banker]]<br/>[[अभिनेता]] | data-sort-value="1970" | 1970-04-27 | | | [[:d:Q62570956|Q62570956]] |- | style='text-align:right'| 38 | [[Bandana Nepal]] | | [[dancer]] | data-sort-value="2001" | 2001 | | | [[:d:Q96059398|Q96059398]] |- | style='text-align:right'| 39 | [[Sonika Manandhar]] | | [[environmentalist]]<br/>[[programmer]] | data-sort-value="1990" | 1990-01-17 | | [[चित्र:Sonika Manandhar UN Award Speech.jpg|center|100px]] | [[:d:Q104420892|Q104420892]] |- | style='text-align:right'| 40 | [[बेलमाया नेपाली]] | | [[documentary filmmaker]] | | | | [[:d:Q109283523|Q109283523]] |- | style='text-align:right'| 41 | [[रोशनी रसाइली]] | नेपाली गायीका | [[गायक]] | data-sort-value="1984" | 1984-11-05 | | [[चित्र:Singer roshani rasaili.jpg|center|100px]] | [[:d:Q120496223|Q120496223]] |- | style='text-align:right'| 42 | [[प्रेक्ष्या शाह]] | नेपाल शाह वंशीय सदस्य | | data-sort-value="1952" | 1952-01-19 | data-sort-value="2001" | 2001-11-12 | | [[:d:Q3910252|Q3910252]] |- | style='text-align:right'| 43 | [[मोनी मुलेपती]] | नेपाली महिला पर्वतारोही | [[पर्वतारोही]] | data-sort-value="1980" | 1980 | | [[चित्र:41214461 everestlarga.jpg|center|100px]] | [[:d:Q6899850|Q6899850]] |- | style='text-align:right'| 44 | [[सुष्मा जोशी]] | नेपाली लेखिका | [[लेखक]]<br/>[[director]]<br/>[[कलाकार]] | data-sort-value="1973" | 1973-05-26 | | [[चित्र:Sushma Joshi.jpg|center|100px]] | [[:d:Q7648973|Q7648973]] |- | style='text-align:right'| 45 | [[बिभाश्वरी राई]] | नेपाली महिला खेल सुटर | [[खेल सुटर]] | data-sort-value="1970" | 1970-03-25 | | | [[:d:Q11854223|Q11854223]] |- | style='text-align:right'| 46 | [[सोफिया शाह]] | पौडी खेलाडी | [[पौडी खेलाडी]] | data-sort-value="1997" | 1997-08-09 | | | [[:d:Q16239784|Q16239784]] |- | style='text-align:right'| 47 | [[मणिकला राई]] | नेपाली अल्ट्राम्याराथन धावक | [[अल्ट्राम्याराथन धावक]] | data-sort-value="1988" | 1988-11-27 | | [[चित्र:Manikala Rai.jpg|center|100px]] | [[:d:Q20127296|Q20127296]] |- | style='text-align:right'| 48 | [[Princess Shanti Singh of Nepal]] | | | data-sort-value="1941" | 1941-11-20 | data-sort-value="2001" | 2001-06-01 | | [[:d:Q21009742|Q21009742]] |- | style='text-align:right'| 49 | [[Princess Jayanti of Nepal]] | | [[सामाजिक कार्यकर्ता]] | data-sort-value="1946" | 1946-08-04 | data-sort-value="2001" | 2001-06-01 | | [[:d:Q21009741|Q21009741]] |- | style='text-align:right'| 50 | [[Nilu Doma Sherpa]] | | [[चलचित्र निर्देशक]] | data-sort-value="1985" | 1985 | data-sort-value="2017" | 2017-07-01 | [[चित्र:Nilu Doma Sherpa, Filmmaker, IVLP participant from Nepal (27700381796).png|center|100px]] | [[:d:Q23769975|Q23769975]] |- | style='text-align:right'| 51 | [[सोनी राजभण्डारी]] | मिस नेपाल २०१४ प्रतियोगी | [[मोडल (मानिस)|मोडल]]<br/>[[सौन्दर्य प्रतियोगिता प्रतियोगी]] | data-sort-value="1989" | 1989 | | | [[:d:Q23883481|Q23883481]] |- | style='text-align:right'| 52 | [[Raj Kumari Pandey]] | | [[एथ्लेटिक्स प्रतियोगी]] | data-sort-value="1969" | 1969-12-13 | | | [[:d:Q29995877|Q29995877]] |- | style='text-align:right'| 53 | [[प्रिया सिग्देल]] | सौन्दर्य प्रतियोगिता प्रतियोगी | [[मोडल (मानिस)|मोडल]] | data-sort-value="1995" | 1995-12-08 | | | [[:d:Q51756966|Q51756966]] |- | style='text-align:right'| 54 | [[कञ्चन अमात्य]] | महिला मानव अधिकारकर्मी | [[social entrepreneur]] | data-sort-value="1996" | 1996 | | | [[:d:Q53870564|Q53870564]] |- | style='text-align:right'| 55 | [[प्रदिप्ता अधिकारी]] | नेपाली महिला सौन्दर्य प्रतियोगिता प्रतियोगी | [[मोडल (मानिस)|मोडल]] | data-sort-value="1996" | 1996-06-03 | | | [[:d:Q64009491|Q64009491]] |- | style='text-align:right'| 56 | [[Shova Kumari Lama]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1974" | 1974-05-17 | | [[चित्र:Shova Kumari Lama (1) (cropped).jpg|center|100px]] | [[:d:Q64015981|Q64015981]] |- | style='text-align:right'| 57 | [[करिमा बेगम]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1976" | 1976-03-23 | | [[चित्र:Karima Begam (cropped).jpg|center|100px]] | [[:d:Q64063158|Q64063158]] |- | style='text-align:right'| 58 | [[रुबी कर्ण]] | नेपाली राजनीतिज्ञ | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1981" | 1981-07-06 | | [[चित्र:Rubi Karna (cropped).jpg|center|100px]] | [[:d:Q64133042|Q64133042]] |- | style='text-align:right'| 59 | [[Prashna Shakya]] | | [[गायक]] | | | [[चित्र:Prashna Shakya.png|center|100px]] | [[:d:Q64746550|Q64746550]] |- | style='text-align:right'| 60 | [[हसिमा खातुन]] | नेपाली राजनीतिज्ञ | [[राजनीतिज्ञ]] | | | [[चित्र:Hasima Khatun (1).jpg|center|100px]] | [[:d:Q67911139|Q67911139]] |- | style='text-align:right'| 61 | [[सृजना सुब्बा]] | नेपाली अभिनेत्री | [[अभिनेता]] | | | | [[:d:Q93439703|Q93439703]] |- | style='text-align:right'| 62 | [[गिता राना]] | | [[फुटबल खेलाडी]] | data-sort-value="1996" | 1996-09-10 | | | [[:d:Q106003615|Q106003615]] |- | style='text-align:right'| 63 | [[Sanu Siva]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | | data-sort-value="2020" | 2020 | | [[:d:Q107026786|Q107026786]] |- | style='text-align:right'| 64 | [[Manita Shrestha Pradhan]] | | [[जुडोका]] | data-sort-value="1999" | 1999-06-01 | | | [[:d:Q127690896|Q127690896]] |- | style='text-align:right'| 65 | [[सम्पदा घिमिरे]] | नेपाली सौन्दर्य प्रतियोगिता विजेता | [[सौन्दर्य प्रतियोगिता प्रतियोगी]]<br/>[[मोडल (मानिस)|मोडल]]<br/>[[marketer]]<br/>[[climate activist]]<br/>[[योगिनी]] | data-sort-value="2001" | 2001 | | | [[:d:Q130289252|Q130289252]] |- | style='text-align:right'| 66 | [[Luna Luitel]] | | [[मोडल (मानिस)|मोडल]] | data-sort-value="1999" | 1999-03-03 | | | [[:d:Q136031827|Q136031827]] |- | style='text-align:right'| 67 | [[जनक कुमारी चालिसे]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q6150649|Q6150649]] |- | style='text-align:right'| 68 | [[देविका बन्दना]] | नेपाली गायिका | [[गायक]] | | | | [[:d:Q16197783|Q16197783]] |- | style='text-align:right'| 69 | [[नयना शाक्य]] | ओलम्पिक पौडी खेलाडी | [[पौडी खेलाडी]] | data-sort-value="1982" | 1982-05-10 | | | [[:d:Q16222041|Q16222041]] |- | style='text-align:right'| 70 | [[सम्पदा मल्ल]] | | [[चलचित्र निर्माता]]<br/>[[लेखक]] | data-sort-value="1987" | 1987-02-19 | | | [[:d:Q16231931|Q16231931]] |- | style='text-align:right'| 71 | [[Supriya Maskey]] | | [[मोडल (मानिस)|मोडल]] | data-sort-value="2000" | 2000-06-17 | | | [[:d:Q16240366|Q16240366]] |- | style='text-align:right'| 72 | [[Lily Thapa]] | | [[अभियानी]] | | | | [[:d:Q16886068|Q16886068]] |- | style='text-align:right'| 73 | [[प्रिन्सा श्रेष्ठ]] | नेपाली महिला मोडल | [[सौन्दर्य प्रतियोगिता प्रतियोगी]] | data-sort-value="1992" | 1992-09-11 | | | [[:d:Q19661026|Q19661026]] |- | style='text-align:right'| 74 | [[सीता कुमारी राई]] | नेपाली खेलाडी | [[तेक्वान्दो खेलाडी]] | data-sort-value="1968" | 1968-02-16 | | | [[:d:Q19830111|Q19830111]] |- | style='text-align:right'| 75 | [[Princess Princep Shah of Nepal]] | | | data-sort-value="1930" | 1930-03-16 | data-sort-value="1982" | 1982-05-22 | | [[:d:Q21070386|Q21070386]] |- | style='text-align:right'| 76 | [[सुशीला सिंह]] | | [[न्यायाधीश|न्यायधिश]] | | data-sort-value="2020" | 2020-05-22 | | [[:d:Q21459157|Q21459157]] |- | style='text-align:right'| 77 | [[बिनिता बराल]] | | [[अभिनेता]] | data-sort-value="1989" | 1989-10-08 | | [[चित्र:Binita Baral actress.jpg|center|100px]] | [[:d:Q27924720|Q27924720]] |- | style='text-align:right'| 78 | [[अञ्जुकुमारी बिष्ट]] | | [[अभिनेता]] | | | | [[:d:Q31314642|Q31314642]] |- | style='text-align:right'| 79 | [[देवीमाया पनेरू]] | नेपाली महिला धावक | [[sprinter]] | data-sort-value="1978" | 1978-08-25 | | | [[:d:Q32381507|Q32381507]] |- | style='text-align:right'| 80 | [[Tisa Shakya]] | | [[पौडी खेलाडी]] | data-sort-value="2003" | 2003-02-04 | | | [[:d:Q33320546|Q33320546]] |- | style='text-align:right'| 81 | [[कान्छीमाया कोजु]] | नेपाली एथलेटिक्स खेलाडी | [[खेलकुद विज्ञ]]<br/>[[एथ्लेटिक्स प्रतियोगी]] | data-sort-value="1981" | 1981-02-03 | | | [[:d:Q42667977|Q42667977]] |- | style='text-align:right'| 82 | [[पार्वती थापा]] | नेपाली महिला खेल सुटर | [[खेल सुटर]] | data-sort-value="1970" | 1970 | | | [[:d:Q43120853|Q43120853]] |- | style='text-align:right'| 83 | [[दुर्गा पौडेल]] | नेपालको संविधान सभा सदस्य | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1971" | 1971-09-21 | | | [[:d:Q44783325|Q44783325]] |- | style='text-align:right'| 84 | [[सुजाता परियार]] | नेपालको दोश्रो संविधान सभा सदस्य | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1973" | 1973-02-15 | | | [[:d:Q44802020|Q44802020]] |- | style='text-align:right'| 85 | [[सिता देवी यादव]] | संबिधान सभा सदस्य | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q45086943|Q45086943]] |- | style='text-align:right'| 86 | [[सोभा आले]] | नेपाल महिला राष्ट्रिय क्रिकेट टिम | [[क्रिकेट खेलाडी]] | data-sort-value="1989" | 1989-06-29 | | | [[:d:Q47087984|Q47087984]] |- | style='text-align:right'| 87 | [[अनिता श्रेष्ठ]] | नेपाली खेल सुटर | [[खेलकुद विज्ञ]]<br/>[[खेल सुटर]] | | | | [[:d:Q48869417|Q48869417]] |- | style='text-align:right'| 88 | [[Nishma Gurung]] | | [[पौडी खेलाडी]] | data-sort-value="1980" | 1980-03-11 | | | [[:d:Q48869749|Q48869749]] |- | style='text-align:right'| 89 | [[रमा सिंह]] | नेपाली टेलिभिजन व्यक्तित्व र महिला फुटबल खेलाडी | [[फुटबल खेलाडी]] | | | [[चित्र:Rama Singh.jpg|center|100px]] | [[:d:Q51655395|Q51655395]] |- | style='text-align:right'| 90 | [[शशिला महर्जन]] | नेपाली जीवरासायनिक शास्त्री | [[biochemist]]<br/>[[biotechnologist]] | | | | [[:d:Q51845108|Q51845108]] |- | style='text-align:right'| 91 | [[Anju Kumari]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1979" | 1979-02-12 | | [[चित्र:Anju Kumari (1) (cropped).jpg|center|100px]] | [[:d:Q64015754|Q64015754]] |- | style='text-align:right'| 92 | [[भीमा यादव]] | नेपाली राजनीतिज्ञ | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1958" | 1958-06-29 | | [[चित्र:Bhima Yadav (1).jpg|center|100px]] | [[:d:Q64039326|Q64039326]] |- | style='text-align:right'| 93 | [[निलम देवी भुमिहारनी]] | नेपाली राजनीतिज्ञ | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1954" | 1954-05-08 | | [[चित्र:Nilam Devi Bhumiharin (cropped).jpg|center|100px]] | [[:d:Q64117314|Q64117314]] |- | style='text-align:right'| 94 | [[शशिकला दाहाल]] | | | data-sort-value="1957" | 1957-05-28 | | | [[:d:Q66486498|Q66486498]] |- | style='text-align:right'| 95 | [[अनिता कुमारी]] | नेपाली राजनीतिज्ञ | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1966" | 1966-08-13 | | | [[:d:Q67867869|Q67867869]] |- | style='text-align:right'| 96 | [[असिया देवी थरुनी]] | नेपाली राजनीतिज्ञ | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1957" | 1957-05-13 | | | [[:d:Q67868468|Q67868468]] |- | style='text-align:right'| 97 | [[गीता कुमारी यादव]] | नेपाली राजनीतिज्ञ | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1971" | 1971 | | [[चित्र:Gita Kumari Yadav.jpg|center|100px]] | [[:d:Q67871177|Q67871177]] |- | style='text-align:right'| 98 | [[जगतारेण देवी सुडिन]] | नेपाली राजनीतिज्ञ | [[राजनीतिज्ञ]] | | | [[चित्र:Jaktarain Devi Sah Sudin (2).jpg|center|100px]] | [[:d:Q67911690|Q67911690]] |- | style='text-align:right'| 99 | [[मन्जु कुमारी]] | नेपाली राजनीतिज्ञ | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q67915651|Q67915651]] |- | style='text-align:right'| 100 | [[मन्जु कुमारी यादव]] | नेपाली राजनीतिज्ञ | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1982" | 1982-01-11 | | | [[:d:Q67915719|Q67915719]] |- | style='text-align:right'| 101 | [[Chandra Kala Lamgade]] | | [[एथ्लेटिक्स प्रतियोगी]]<br/>[[javelin thrower]] | data-sort-value="1993" | 1993-09-10 | | | [[:d:Q80046291|Q80046291]] |- | style='text-align:right'| 102 | [[रानी कुमारी तिवारी]] | नेपाली राजनीतिज्ञ | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1979" | 1979-10-26 | | | [[:d:Q105942772|Q105942772]] |- | style='text-align:right'| 103 | [[Surita Kumari Shah]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1966" | 1966-03-03 | | | [[:d:Q105942922|Q105942922]] |- | style='text-align:right'| 104 | [[Gyani Maiya Sen-Kusunda]] | | [[किसान|कृषक]] | data-sort-value="1937" | 1937 | data-sort-value="2020" | 2020-01-25 | [[चित्र:Gyani Maiya Sen Kusunda-"Gyani Maiya" (2019 documentary).jpg|center|100px]] | [[:d:Q106811256|Q106811256]] |- | style='text-align:right'| 105 | [[Sarita Neupane]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q107026755|Q107026755]] |- | style='text-align:right'| 106 | [[Chandra Kanta Devi Malla]] | | [[शिक्षक]]<br/>[[educator]] | data-sort-value="1897" | 1897 | data-sort-value="1986" | 1986 | | [[:d:Q109332415|Q109332415]] |- | style='text-align:right'| 107 | [[Saru Limbu]] | | [[फुटबल खेलाडी]] | data-sort-value="1999" | 1999-03-06 | | | [[:d:Q113040053|Q113040053]] |- | style='text-align:right'| 108 | [[Sabita Dangol]] | | [[कलाकार]]<br/>[[चित्रकार]] | data-sort-value="1984" | 1984 | | [[चित्र:Sabita Dangol Contemporary Artist from Nepal WikiProfile.jpg|center|100px]] | [[:d:Q116250871|Q116250871]] |- | style='text-align:right'| 109 | [[Bidya Chamling Rai]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q117471294|Q117471294]] |- | style='text-align:right'| 110 | [[Indu Kadariya]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q123382520|Q123382520]] |- | style='text-align:right'| 111 | [[Sony Pakhrin]] | | [[क्रिकेट खेलाडी]] | data-sort-value="2007" | 2007-11-02 | | | [[:d:Q131698540|Q131698540]] |- | style='text-align:right'| 112 | [[गौरी कुमारी]] | नेपाली राजनीतिज्ञ | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1972" | 1972-01-19 | | | [[:d:Q138798005|Q138798005]] |- | style='text-align:right'| 113 | [[Sahara Sharma]] | | [[चलचित्र निर्माता]] | | | | [[:d:Q139583451|Q139583451]] |- | style='text-align:right'| 114 | [[सुजना श्रेष्ठ]] | ब्याडमिन्टन खेलाडी | [[ब्याडमिन्टन खेलाडी]] | data-sort-value="1988" | 1988-12-05 | | | [[:d:Q1342014|Q1342014]] |- | style='text-align:right'| 115 | [[सारा देवी तामाङ]] | ब्याडमिन्टन खेलाडी | [[ब्याडमिन्टन खेलाडी]] | data-sort-value="1984" | 1984-06-04 | | | [[:d:Q2224151|Q2224151]] |- | style='text-align:right'| 116 | [[अमिशा बस्नेत]] | | [[अभिनेता]]<br/>[[मोडल (मानिस)|मोडल]] | data-sort-value="1981" | 1981-04-19 | | | [[:d:Q4746814|Q4746814]] |- | style='text-align:right'| 117 | [[सरिता श्रेष्ठ]] | नेपाली चिकित्सक | [[चिकित्सक]] | data-sort-value="1957" | 1957-07-07 | | [[चित्र:Dr Sarita Shrestha.jpg|center|100px]] | [[:d:Q4794239|Q4794239]] |- | style='text-align:right'| 118 | [[दामा कुमारी शर्मा]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q5211861|Q5211861]] |- | style='text-align:right'| 119 | [[धर्मशिला चापागाईं]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1973" | 1973-01-18 | | | [[:d:Q5269249|Q5269249]] |- | style='text-align:right'| 120 | [[दुर्गा कुमारी बि.क]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q5316379|Q5316379]] |- | style='text-align:right'| 121 | [[हसिना मिया]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q5679156|Q5679156]] |- | style='text-align:right'| 122 | [[जुन कुमारी रोका]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q6311490|Q6311490]] |- | style='text-align:right'| 123 | [[लीला कुमारी भण्डारी]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q6547472|Q6547472]] |- | style='text-align:right'| 124 | [[निलम केसी खँड्का]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q7036868|Q7036868]] |- | style='text-align:right'| 125 | [[फूलमाया क्याप्छाकी]] | | [[खेल सुटर]] | data-sort-value="1980" | 1980-11-24 | | | [[:d:Q7187340|Q7187340]] |- | style='text-align:right'| 126 | [[फूलमती देवी चौधरी]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q7188331|Q7188331]] |- | style='text-align:right'| 127 | [[पूर्णाकुमारी सुवेदी]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q7261334|Q7261334]] |- | style='text-align:right'| 128 | [[रेनु चन्द]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q7313568|Q7313568]] |- | style='text-align:right'| 129 | [[रुपा सोसी चौधरी]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q7380185|Q7380185]] |- | style='text-align:right'| 130 | [[सदिच्छा श्रेष्ठ]] | | [[मोडल (मानिस)|मोडल]]<br/>[[सौन्दर्य प्रतियोगिता प्रतियोगी]] | data-sort-value="1991" | 1991-11-23 | | | [[:d:Q7397907|Q7397907]] |- | style='text-align:right'| 131 | [[सरला रेग्मी]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q7423017|Q7423017]] |- | style='text-align:right'| 132 | [[सबकी देवी दास तात्मा]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q7442335|Q7442335]] |- | style='text-align:right'| 133 | [[सीतादेबी बौडेल]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q7531571|Q7531571]] |- | style='text-align:right'| 134 | [[सुष्मा शर्मा घिमिरे]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q7648977|Q7648977]] |- | style='text-align:right'| 135 | [[उर्मिला अर्याल]] | नेपाली राजनीतिज्ञ | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q7900743|Q7900743]] |- | style='text-align:right'| 136 | [[सरिता डङ्गोल]] | नेपाली चित्रकार | [[चित्रकार]] | data-sort-value="1974" | 1974 | | | [[:d:Q11305353|Q11305353]] |- | style='text-align:right'| 137 | [[अप्साना गिरी]] | नेपाली महिला एस्पेरान्तोभाषी | [[Esperantist]] | data-sort-value="1981" | 1981-04-21 | data-sort-value="2008" | 2008-01-02 | | [[:d:Q12345243|Q12345243]] |- | style='text-align:right'| 138 | [[मिनाक्षी झा]] | संविधान सभा सदस्य | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1960" | 1960-06-07 | | | [[:d:Q13184904|Q13184904]] |- | style='text-align:right'| 139 | [[काशी पौडेल]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q16191006|Q16191006]] |- | style='text-align:right'| 140 | [[सलमा खातुन मिकरानी]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1976" | 1976-01-25 | | | [[:d:Q16215941|Q16215941]] |- | style='text-align:right'| 141 | [[रुना प्रधान]] | | [[पौडी खेलाडी]] | data-sort-value="1984" | 1984-12-05 | | | [[:d:Q16223375|Q16223375]] |- | style='text-align:right'| 142 | [[लिला कुमारी बगाले सोमई]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q16239920|Q16239920]] |- | style='text-align:right'| 143 | [[Sarita Gurung]] | | [[philanthropist]]<br/>[[सामाजिक कार्यकर्ता]] | | | [[चित्र:SaritaGurung.jpg|center|100px]] | [[:d:Q16256873|Q16256873]] |- | style='text-align:right'| 144 | [[ज्ञानकुमारी छन्त्याल]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1953" | 1953 | data-sort-value="2020" | 2020-07-01 | | [[:d:Q17385735|Q17385735]] |- | style='text-align:right'| 145 | [[राधा ज्ञवाली]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1954" | 1954 | | | [[:d:Q17386003|Q17386003]] |- | style='text-align:right'| 146 | [[निज्मा खुतान]] | नेपालको दोश्रो संविधान सभा सदस्य | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q17386175|Q17386175]] |- | style='text-align:right'| 147 | [[शिक्षा श्रेष्ठ]] | ब्याडमिन्टन खेलाडी | [[ब्याडमिन्टन खेलाडी]] | data-sort-value="1997" | 1997-01-09 | | | [[:d:Q18171093|Q18171093]] |- | style='text-align:right'| 148 | [[पुनम गुरुङ]] | ब्याडमिन्टन खेलाडी | [[ब्याडमिन्टन खेलाडी]] | data-sort-value="1992" | 1992-10-17 | | | [[:d:Q18175684|Q18175684]] |- | style='text-align:right'| 149 | [[Shashi Kumary Adhikary]] | | | | | | [[:d:Q19917629|Q19917629]] |- | style='text-align:right'| 150 | [[पूर्ण शोभा चित्रकार]] | नेपाली महिला शान्तिकर्मी | | | | [[चित्र:4MSP Lusaka 2013 ©CMC (9967354346).jpg|center|100px]] | [[:d:Q19921542|Q19921542]] |- | style='text-align:right'| 151 | [[Indu Devi Thapaliya]] | | [[Esperantist]] | data-sort-value="1962" | 1962-06-20 | | [[चित्र:Indu Devi Thapaliya.jpg|center|100px]] | [[:d:Q20479334|Q20479334]] |- | style='text-align:right'| 152 | [[Nirjala Tamrakar]] | | [[sport cyclist]] | data-sort-value="1979" | 1979-08-24 | | [[चित्र:Worldcup France 2012.jpg|center|100px]] | [[:d:Q24898424|Q24898424]] |- | style='text-align:right'| 153 | [[Bhagawati Khatri]] | | [[खेल सुटर]] | data-sort-value="1972" | 1972 | | | [[:d:Q27907431|Q27907431]] |- | style='text-align:right'| 154 | [[Shweta Punjali]] | | [[सङ्गीतकार|संगीतकार]] | data-sort-value="1984" | 1984 | | | [[:d:Q28183951|Q28183951]] |- | style='text-align:right'| 155 | [[रोजिना श्रेष्ठ]] | | [[मोडल (मानिस)|मोडल]] | data-sort-value="1994" | 1994-03-19 | | [[चित्र:Rojina Shrestha.jpg|center|100px]] | [[:d:Q30110052|Q30110052]] |- | style='text-align:right'| 156 | [[सहारा बस्नेत]] | नेपाली महिला मोडल | [[मोडल (मानिस)|मोडल]] | | | [[चित्र:Sahara Basnet.jpg|center|100px]] | [[:d:Q30110208|Q30110208]] |- | style='text-align:right'| 157 | [[मदन कुमारी शाह (गरिमा शाह)]] | संबिधान सभा सदस्य | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q44148576|Q44148576]] |- | style='text-align:right'| 158 | [[मिथिला चौधरी]] | संविधान सभा सदस्य | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1966" | 1966-03-25 | data-sort-value="2022" | 2022 | | [[:d:Q44160565|Q44160565]] |- | style='text-align:right'| 159 | [[रञ्जु कुमारी झा]] | नेपालको दोश्रो संविधान सभा सदस्य | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1965" | 1965-09-07 | | [[चित्र:Ranju Kumari Jha.jpg|center|100px]] | [[:d:Q44271483|Q44271483]] |- | style='text-align:right'| 160 | [[निर्जला राउत]] | नेपालको दोश्रो संविधान सभा सदस्य | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1968" | 1968-10-13 | | | [[:d:Q44274982|Q44274982]] |- | style='text-align:right'| 161 | [[लक्ष्मी कुमारी चौधरी]] | नेपालको दोश्रो संविधान सभा सदस्य | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1982" | 1982-04-03 | | | [[:d:Q44279370|Q44279370]] |- | style='text-align:right'| 162 | [[दुलारी देवी]] | नेपालको संविधान सभा सदस्य | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1970" | 1970 | data-sort-value="2017" | 2017-03-23 | | [[:d:Q44789020|Q44789020]] |- | style='text-align:right'| 163 | [[ईश्वरी न्यौपाने]] | नेपालको संविधान सभा सदस्य | [[राजनीतिज्ञ]] | | | [[चित्र:सांसद ईश्वरी न्यौपाने Ishwari Neupane.jpg|center|100px]] | [[:d:Q45004136|Q45004136]] |- | style='text-align:right'| 164 | [[शोभा गौचन]] | ब्याडमिन्टन खेलाडी | [[ब्याडमिन्टन खेलाडी]] | data-sort-value="1993" | 1993-04-18 | | | [[:d:Q46902413|Q46902413]] |- | style='text-align:right'| 165 | [[सरस्वती कुमारी चौधरी]] | नेपाली राष्ट्रिय महिला क्रिकेट टोलि को सदस्य | [[क्रिकेट खेलाडी]] | data-sort-value="1997" | 1997-01-28 | | | [[:d:Q47087995|Q47087995]] |- | style='text-align:right'| 166 | [[Rejina Uprety]] | | [[अभिनेता]]<br/>[[चलचित्र निर्माता]] | | | [[चित्र:Rejina Uprety (cropped).jpeg|center|100px]] | [[:d:Q47464928|Q47464928]] |- | style='text-align:right'| 167 | [[स्नेहा श्रेष्ठ]] | | [[basketball player]] | data-sort-value="1995" | 1995-03-01<br/>1995-01-21 | | | [[:d:Q50717791|Q50717791]] |- | style='text-align:right'| 168 | [[Thinley Lhamo]] | | [[अभिनेता]] | | | [[चित्र:Shambhala (Premiere Berlinale 2024) 1.jpg|center|100px]] | [[:d:Q54958039|Q54958039]] |- | style='text-align:right'| 169 | [[Sabita Rajbhandari]] | | [[तेक्वान्दो खेलाडी]] | | | | [[:d:Q56318222|Q56318222]] |- | style='text-align:right'| 170 | [[सुवेक्षा खड्का]] | नेपाली महिला सौन्दर्य प्रतियोगिता प्रतियोगी | [[मोडल (मानिस)|मोडल]]<br/>[[सौन्दर्य प्रतियोगिता प्रतियोगी]] | data-sort-value="1994" | 1994 | | [[चित्र:Subeksha Khadka.jpg|center|100px]] | [[:d:Q59656231|Q59656231]] |- | style='text-align:right'| 171 | [[नैनकला ओझा]] | | | | | | [[:d:Q66370970|Q66370970]] |- | style='text-align:right'| 172 | [[Bodhmaya Kumari Yadav]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q66391512|Q66391512]] |- | style='text-align:right'| 173 | [[विना पोखरेल]] | | | | | | [[:d:Q66606785|Q66606785]] |- | style='text-align:right'| 174 | [[कलिला खातुन]] | नेपाली राजनीतिज्ञ | [[राजनीतिज्ञ]] | | | [[चित्र:Kalila Khatun PP.jpg|center|100px]] | [[:d:Q66659072|Q66659072]] |- | style='text-align:right'| 175 | [[थारु, शिवानी सिंह]] | | [[television presenter]]<br/>[[उपन्यासकार]]<br/>[[पत्रकार]]<br/>[[नाटककार]] | | | | [[:d:Q66860332|Q66860332]] |- | style='text-align:right'| 176 | [[बबिता कुमारी]] | नेपाली राजनीतिज्ञ | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1975" | 1975-07-18 | | | [[:d:Q67868805|Q67868805]] |- | style='text-align:right'| 177 | [[Bechi Lungeli]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1978" | 1978-10-28 | | | [[:d:Q67869573|Q67869573]] |- | style='text-align:right'| 178 | [[चमेली देवी दास]] | नेपाली राजनीतिज्ञ | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1977" | 1977-07-07 | | | [[:d:Q67870449|Q67870449]] |- | style='text-align:right'| 179 | [[Fuliya Devi Saday]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1978" | 1978-06-03 | | | [[:d:Q67871104|Q67871104]] |- | style='text-align:right'| 180 | [[किरण कुमारी राई]] | नेपाल राजनीतिज्ञ | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1978" | 1978-10-01 | | | [[:d:Q67915184|Q67915184]] |- | style='text-align:right'| 181 | [[निरा कुमारी शाह]] | नेपाली राजनीतिज्ञ | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1987" | 1987-06-12 | | | [[:d:Q67935365|Q67935365]] |- | style='text-align:right'| 182 | [[दिलकुमारी रावल थापा]] | नेपाली राजनीतिज्ञ | | | | | [[:d:Q69524324|Q69524324]] |- | style='text-align:right'| 183 | [[केशरी चौधरी]] | नेपाली महिला खेलाडी | [[एथ्लेटिक्स प्रतियोगी]] | data-sort-value="1991" | 1991-07-25 | | | [[:d:Q96249806|Q96249806]] |- | style='text-align:right'| 184 | [[शेषकला पाण्डे]] | समाजसेवी | | | | | [[:d:Q106205604|Q106205604]] |- | style='text-align:right'| 185 | [[पूर्णिमा श्रेष्ठ]] | | [[photographer]]<br/>[[photojournalist]] | | | | [[:d:Q109324620|Q109324620]] |- | style='text-align:right'| 186 | [[पल्पसा डङ्गोल]] | नेपाली अभिनेत्री | [[अभिनेता]] | | | [[चित्र:Palpasa Dangol.jpg|center|100px]] | [[:d:Q109389899|Q109389899]] |- | style='text-align:right'| 187 | [[Monalisha Khamboo]] | | [[chess player]] | data-sort-value="1992" | 1992 | | | [[:d:Q109419600|Q109419600]] |- | style='text-align:right'| 188 | [[आशा मगराती]] | नेपाली कलाकार | [[अभिनेता]]<br/>[[casting director]]<br/>[[चलचित्र निर्माता]]<br/>[[पटकथाकार]] | | | [[चित्र:Actress Asha Magrati at 81st Venice International Film Festival for Pouja, Sir EDITED.jpg|center|100px]] | [[:d:Q110620940|Q110620940]] |- | style='text-align:right'| 189 | [[Kamala Panta]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q110700869|Q110700869]] |- | style='text-align:right'| 190 | [[Kamala Sen-Khatri]] | | | | | | [[:d:Q113585474|Q113585474]] |- | style='text-align:right'| 191 | [[Nirmala Sharma]] | | [[राजनीतिज्ञ]]<br/>[[पत्रकार]] | data-sort-value="1958" | 1958-08-29 | | [[चित्र:Nirmala Sharma2.JPG|center|100px]] | [[:d:Q113729137|Q113729137]] |- | style='text-align:right'| 192 | [[Kanta Rizal]] | | [[diplomat]] | | | [[चित्र:Kanta Rizal (GPOHZ0 2834) (cropped).jpg|center|100px]] | [[:d:Q115764140|Q115764140]] |- | style='text-align:right'| 193 | [[लक्ष्मी तिवारी]] | नेपाली राजनीतिज्ञ | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q115857024|Q115857024]] |- | style='text-align:right'| 194 | [[Chanda Karki]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q115857184|Q115857184]] |- | style='text-align:right'| 195 | [[Maya Panta]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q117471297|Q117471297]] |- | style='text-align:right'| 196 | [[Sabina Bajagain]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q117824504|Q117824504]] |- | style='text-align:right'| 197 | [[Nilam Karn]] | | [[banker]]<br/>[[Wikimedian]]<br/>[[Wikipedian]] | | | [[चित्र:Nilam Karn And Biplab Anand - Hyderabad 2023-04-28 7865 (cropped).jpg|center|100px]] | [[:d:Q121503206|Q121503206]] |- | style='text-align:right'| 198 | [[सुनमाया बुढा]] | नेपाली महिला धाविका | [[धावक]] | data-sort-value="1998" | 1998 | | | [[:d:Q123690167|Q123690167]] |- | style='text-align:right'| 199 | [[Sheila Dixit Karki]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q123945408|Q123945408]] |- | style='text-align:right'| 200 | [[Nimsari Rajbanshi]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q124006702|Q124006702]] |- | style='text-align:right'| 201 | [[बबिना भट्टराई]] | नेपाली गायिका | [[गायक]] | data-sort-value="1990" | 1990-09-17 | | [[चित्र:Babina bhattarai.jpg|center|100px]] | [[:d:Q124396920|Q124396920]] |- | style='text-align:right'| 202 | [[बन्दना झाँगड]] | नेपाली राजनीतिज्ञ | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q128784714|Q128784714]] |- | style='text-align:right'| 203 | [[शुक माया तामाङ]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1975" | 1975-07-09 | | [[चित्र:Hon'able Minister Shuk Maya Tamang.jpg|center|100px]] | [[:d:Q130266573|Q130266573]] |- | style='text-align:right'| 204 | [[Ashmina Ranjit]] | | [[interdisciplinary artist]] | data-sort-value="1966" | 1966 | | | [[:d:Q133226301|Q133226301]] |- | style='text-align:right'| 205 | [[ᱠᱚᱢᱟᱞ ᱚᱞᱤ]] | | [[मनोरञ्जनकर्ता]]<br/>[[contemporary folk singer]]<br/>[[रेडियो व्यक्तित्व]]<br/>[[समाचार प्रस्तोता]]<br/>[[राजनीतिज्ञ]]<br/>[[गायक]] | | | [[चित्र:Komal oli.jpg|center|100px]] | [[:d:Q133759654|Q133759654]] |- | style='text-align:right'| 206 | [[पुष्पा कुमारी चौधरी]] | नेपाली राजनीतिज्ञ | [[Auxiliary nurse midwife]]<br/>[[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1989" | 1989-11-20 | | | [[:d:Q138664900|Q138664900]] |- | style='text-align:right'| 207 | [[नीतिमा भण्डारी]] | नेपाली राजनीतिज्ञ तथा उद्यमी | [[राजनीतिज्ञ]]<br/>[[उद्यमी]] | data-sort-value="1982" | 1982-07-17 | | | [[:d:Q138798022|Q138798022]] |} {{Wikidata list end}} 7iewet8eu9tllvyo95fvk3umamak11x 0 144346 1373295 1362213 2026-09-03T02:05:52Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373295 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ओदेसा | native_name = {{lang|uk|Одеса}} | other_name = | settlement_type = [[युक्रेनका सहरहरूको सूची|सहर]] | image_skyline = {{multiple image |perrow = 1/2/2/1 |border = infobox |total_width = 275 |image1 = Воронцовський маяк 17.jpg |caption1 = [[भोरोन्तसोभ प्रकाशगृह]] |image2 = Будівля залізничного вокзалу 01.jpg |caption2 = [[ओदेसा-होलोभ्ना रेल्वे स्टेसन]] |image3 = Odesa Misky Sad 51-101-5003 SAM 9501.jpg |caption3 = [[ओदेसा सहरी बगैँचा]] |image4 = Будинок-театру-опери-та-балету-3.jpg |caption4 = [[ओदेसा ओपेरा र ब्यालेट नाटकगृह]] |image5 = Odessa Treppe.JPG |caption5 = [[पोतेम्किन सिँढी]] |image6 = Primorskiy-bulvar-7-8-5.jpg |caption6 = रिचेलिउ दरबार क्षेत्र र डुक दे रिचेलिउको स्मारक }} | image_flag = Flag of Odesa.svg | image_shield = Coat of Arms of Odesa.svg | shield_size = 90px | blank_emblem_size = 70px | image_blank_emblem = Odesa logo.svg | blank_emblem_type = Logo | image_map = {{Maplink|frame=yes|plain=y|frame-width=260|frame-height=300|frame-align=center|stroke-width=2|zoom=10|type=shape-inverse|stroke-color=#808080|fill=#808080|title=Odesa|id=Q1874|fill-opacity=0.4|frame-coordinates={{Coord|46.478|30.728}}}} | pushpin_map = Ukraine Odesa Oblast#Ukraine | pushpin_mapsize = | pushpin_relief = yes | pushpin_map_caption = ओदेसा ओब्लास्तमा अवस्थिति | coordinates = {{Coord|46|29|8.6|N|30|44|36.4|E|region:UA-51_type:city(1,016,000)|display=inline}} | subdivision_type = [[सार्वभौम सम्पन्न राष्ट्रहरूको सूची|देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|युक्रेन}} | subdivision_type1 = [[युक्रेनका ओब्लास्तहरू|ओब्लास्त]] | subdivision_name1 = [[ओदेसा ओब्लास्त]] | subdivision_type2 = [[युक्रेनका रायोनहरू|रायोन]] | subdivision_name2 = [[ओदेसा रायोन]] | established_title = पहिलो पटक उल्लेख गरिएको | established_date = १९ मे १४१५ | leader_title = नगरप्रमुख | leader_name = [[गेनादिय त्रुखानोभ]]<ref name="tyzhden.ua/post/249910">{{in lang|uk}} [https://tyzhden.ua/post/249910 Trukhanov officially won the mayoral election in Odesa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231216040325/https://tyzhden.ua/post-covid-19-rozvytok-kyieva-v-umovakh-hlobalnykh-vyklykiv-obhovoriat-na-investytsijnomu-forumi-mista-kyieva/ |date=16 December 2023 }}, [[The Ukrainian Week]] (17 November 2020)</ref> | leader_party = | area_total_km2 = 162.42 | area_metro_km2 = 3656 | elevation_m = 40 | elevation_min_m = −4.2 | population_total = 1010537 | population_as_of = सन् २०२२ | population_density_km2 = auto | population_metro = 1378490<ref>{{citation|title=The number of the available population of Ukraine as of January 1, 2022|url=https://ukrstat.gov.ua/druk/publicat/kat_u/2022/zb/05/zb_%D0%A1huselnist.pdf|access-date=26 March 2023|archive-date=10 August 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220810155123/https://ukrstat.gov.ua/druk/publicat/kat_u/2022/zb/05/zb_%D0%A1huselnist.pdf|url-status=live}}</ref> | population_demonym = ओदेसी<br />{{langx|uk|одесит, одеситка}} | postal_code_type = हुलाक कोड | postal_code = ६५०००–६५४८० | area_code = +३८० ४८ | website = [http://omr.gov.ua/en/ www.omr.gov.ua/en/] | utc_offset = +२ | timezone_DST = [[पूर्वी युरोपेली ग्रीष्मकालीन समय]] | utc_offset_DST = +३ | elevation_max_m = 65 | timezone1 = [[पूर्वी युरोपेली समय]] | population_rank = युक्रेनमा [[युक्रेनका सहरहरूको सूची|तेस्रो]] | footnotes = {{designation list | embed = yes | designation1 = WHS | designation1_offname = [[ओदेसाको ऐतिहासिक केन्द्र]] | designation1_date = सन् २०२३ <small>(१८औँ असाधारण [[विश्व सम्पदा समिति]] सत्र)</small> | designation1_number = १७०३ | designation1_criteria = ii, iv | designation1_type = सांस्कृतिक | designation1_free1name = युनेस्को क्षेत्र | designation1_free1value = [[विश्व सम्पदा क्षेत्रहरूको सूची|युरोप]] | designation1_free2name = [[खतरापूर्ण विश्व सम्पदा क्षेत्रहरूको सूची|खतरापूर्ण]] | designation1_free2value = सन् २०२३– }} }} '''ओदेसा''' ({{langx|uk|Одеса}}) [[युक्रेन]]को तेस्रो सबैभन्दा बढी जनसङ्ख्या भएको सहर र [[नगरपालिका]] हो र [[कृष्ण सागर]]को उत्तरपश्चिमी किनारमा देशको दक्षिण-पश्चिममा अवस्थित एक प्रमुख बन्दरगाह र यातायात केन्द्र हो। यो सहर ओदेसा रायोन र ओदेसा ओब्लास्तको प्रशासनिक केन्द्र पनि हो, साथै बहुजातीय सांस्कृतिक केन्द्र पनि हो।<ref name="Odesa131120">[https://www.atlanticcouncil.org/blogs/ukrainealert/ukrainian-local-elections-city-by-city-guide-to-this-weekends-runoff-votes/ Ukrainian local elections: City-by-city guide to this weekend's runoff votes] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201113180952/https://www.atlanticcouncil.org/blogs/ukrainealert/ukrainian-local-elections-city-by-city-guide-to-this-weekends-runoff-votes/ |date=13 November 2020 }}, [[Atlantic Council]] (13 November 2020)</ref> जनवरी २०२१ सम्म, ओदेसाको जनसङ्ख्या लगभग १०,१०,५३७ रहेको थियो। २५ जनवरी २०२३ मा, यसको ऐतिहासिक सहर केन्द्रलाई [[विश्व सम्पदा क्षेत्र]] घोषणा गरिएको थियो र यसको बहुसांस्कृतिकता र १९औँ शताब्दीको सहरी योजनाको मान्यतामा [[युनेस्को]] विश्व सम्पदा समितिद्वारा खतरामा रहेको विश्व सम्पदाको सूचीमा थपिएको थियो।<ref>{{Cite news |date=25 January 2023 |title=Ukraine's Odesa city put on UNESCO heritage in danger list |language=en |work=AP NEWS |url=https://apnews.com/article/51da3a402b343bdd9ae8c2587278cb2d |access-date=25 January 2023}}</ref><ref>{{Cite web |last=Centre |first=UNESCO World Heritage |title=The Historic Centre of Odesa |url=https://whc.unesco.org/en/list/1703/ |access-date=25 January 2023 |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en |archive-date=25 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230125231606/https://whc.unesco.org/en/list/1703/ |url-status=live }}</ref> [[सन् २०२२ युक्रेनमा रूसी आक्रमण|युक्रेनमा रुसी आक्रमण]]को क्रममा ओदेसामा भएको बमबारीको प्रतिक्रियामा यो घोषणा गरिएको थियो, जसले सहरभरिका भवनहरूमा क्षति पुर्याएको वा नष्ट गरेको थियो। शास्त्रीय पुरातनतामा ईसापूर्व छैटौँ शताब्दीको मध्यतिर यसको स्थानमा एउटा ठूलो ग्रीक बस्ती अस्तित्वमा थियो। यसलाई हिस्ट्रियाको प्राचीन ग्रीक बस्तीको सम्भावित स्थलको रूपमा अनुसन्धान गरिएको छ। लिथुआनियाको ग्रान्ड डचीको भाग रहेको कोटसियुबिजिभको स्लाभिक बस्ती-बन्दरगाहको पहिलो क्रमिक उल्लेख सन् १४१५ मा भएको थियो, जब यहाँबाट समुद्रद्वारा कन्स्टान्टिनोपलमा एउटा जहाज पठाइएको थियो।<ref>{{Cite book |last1=Długosz |first1=Jan |url=https://books.google.com/books?id=EnvqRZPbETUC&pg=RA2-PA367 |title=IOANNIS DŁVGOSSI SEV LONGINI CANONICI QVONDAM CRACOVIENSIS HISTORIAE POLONICAE LIBRI XII.: QVORVM SEX POSTERIORES NONDVM EDITI, NVNC SIMVL CVM PRIORIBVS EX MSCRIPTO RARISSIMO IN LVCEM PRODEVNT |last2=Hoppe |first2=Samuel Joachim |date=1711 |publisher=Svmptibvs Ioannis Lvdovici Gleditschii & Mavritii Georgii Weidmanni |language=la |access-date=13 August 2022 |archive-date=16 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231216035812/https://books.google.com/books?id=EnvqRZPbETUC&pg=RA2-PA367#v=onepage&q&f=false |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title="Наш завзятий Головатий" повернувся до Одеси |url=https://m.day.kyiv.ua/uk/article/ukrayina-incognita/nash-zavzyatiy-golovatiy-povernuvsya-do-odesi |access-date=5 August 2022 |website=«Антидот» і «детокс» від «Дня» |archive-date=15 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220515140648/https://m.day.kyiv.ua/uk/article/ukrayina-incognita/nash-zavzyatiy-golovatiy-povernuvsya-do-odesi |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220515140648/https://m.day.kyiv.ua/uk/article/ukrayina-incognita/nash-zavzyatiy-golovatiy-povernuvsya-do-odesi |date=15 May 2022 }}</ref> ग्रान्ड डचीले नियन्त्रण गुमाएपछि, बन्दरगाह र यसको वरपरको क्षेत्र १५२९ मा [[अटोमन साम्राज्य|ओटोमन साम्राज्य]]को अंश बनेको थियो जहाँ यसको नाम हासिबे थियो। र रुस-टर्की युद्ध (सन् १७८७-१७९२) मा ओटोमनको हार सम्म यो अस्तित्वमा रहेको थियो। सन् १७९४ मा, रूसी साम्राज्ञी क्याथरीन द्वितीयको एक उर्दी खडजीबेमा नौसेना बन्दरगाह र व्यापारिक स्थान स्थापना गर्न जारी गरिएको थियो, जसको लगत्तै ओदेसा नामकरण गरिएको थियो।<ref name="автоссылка4">{{cite journal|url=http://catalog.liha-pres.eu/index.php/liha-pres/catalog/view/122/1407/3123-1|author1=O. M. Yeremenko|author2=A. V. Kroytor|title=CHAPTER 5 LUGANIAN CHARACTER TWENTY YEARS LATER: NECESSARY CORRECTION|date=21 September 2020|journal=Liha-Pres|access-date=20 July 2023|archive-date=13 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230713212014/http://catalog.liha-pres.eu/index.php/liha-pres/catalog/view/122/1407/3123-1|url-status=live}}</ref><ref name="автоссылка5">{{Cite web|language=en-GB|url=https://contestedhistories.org/resources/occasional-papers/the-statue-of-catherine-ii-the-great-or-the-monument-to-the-odessa-founders/|title=The Statue of Catherine II 'the Great' or the Monument to the Odessa Founders|website=Contested Histories|date=5 May 2022|access-date=13 July 2023|archive-date=13 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230713212015/https://contestedhistories.org/resources/occasional-papers/the-statue-of-catherine-ii-the-great-or-the-monument-to-the-odessa-founders/|url-status=live}}</ref> सन् १८१९ देखि सन् १८५८ सम्म, ओदेसा एक मुक्त बन्दरगाह थियो। सोभियत कालमा, यो एक महत्त्वपूर्ण व्यापारिक बन्दरगाह र एक नौसैनिक आधार थियो। उन्नाइसौँ शताब्दीको दौडान, [[मस्को]], [[सेन्ट पिटर्सवर्ग|सेन्ट पिटर्सबर्ग]] र वार्सा पछि ओदेसा [[रुसी साम्राज्य]]को चौथो ठुलो सहर थियो।<ref name="PH">{{cite journal |first=Patricia |last=Herlihy |author-link=Patricia Herlihy |year=1977 |title=The Ethnic Composition of the City of Odessa in the Nineteenth Century |journal=Harvard Ukrainian Studies |volume=1 |issue=1 |pages=53–78 |url=http://www.huri.harvard.edu/pdf/hus_volumes/vI_n1march1977.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080529124351/http://www.huri.harvard.edu/pdf/hus_volumes/vI_n1march1977.pdf |url-status=dead |archive-date=29 May 2008 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080529124351/http://www.huri.harvard.edu/pdf/hus_volumes/vI_n1march1977.pdf |date=29 May 2008 }}</ref> यसको ऐतिहासिक वास्तुकला रुसी भन्दा बढी भूमध्यसागरीय छ, फ्रान्सेली र इटालेली शैलीहरूबाट धेरै प्रभावित भएको छ। केही भवनहरू विभिन्न शैलीहरूको मिश्रणमा निर्माण गरिएका छन्, जसमा आर्ट नोभ्यु, [[पुनर्जागरण]] र [[परिष्कारवाद]] समावेश छन्।<ref name="UKRWorld">{{cite web|url=http://ukrworld.com.ua/odesskaya-oblast/odessa/97-odessa-architecture-and-monuments.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20120306163050/http://ukrworld.com.ua/odesskaya-oblast/odessa/97-odessa-architecture-and-monuments.html|url-status=dead|archive-date=6 March 2012|title=Odessa: Architecture and Monuments|website=UKRWorld.Com|year=2009|access-date=9 June 2009}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120306163050/http://ukrworld.com.ua/odesskaya-oblast/odessa/97-odessa-architecture-and-monuments.html |date=6 March 2012 }}</ref> ओदेसा एक तातो-पानी भएको बन्दरगाह हो। ओदेसा सहरमा ओदेसा बन्दरगाह र पिभ्देन्यी बन्दरगाह अवस्थित छन् जुन सहरको उपनगरमा स्थित एक महत्वपूर्ण तेल टर्मिनल हो। अर्को उल्लेखनीय बन्दरगाह, चोर्नोमोर्स्क, ओदेसाको दक्षिण-पश्चिममा सोही [[ओब्लास्त]]मा अवस्थित छ। यसले रेलवेसँग एकीकृत एक प्रमुख यातायात केन्द्रको रूपमा प्रतिनिधित्व गर्दछ। ओदेसाको तेल र रासायनिक प्रशोधन सुविधाहरू रणनीतिक पाइपलाइनहरूद्वारा रुसी र अन्य युरोपेली सञ्जालहरूसँग जोडिएको छ। सन् २००० मा, ओदेसा व्यापारिक बन्दरगाहलाई २५ वर्षको अवधिको लागि एक स्वतन्त्र बन्दरगाह र स्वतन्त्र आर्थिक क्षेत्र घोषणा गरिएको थियो।<ref name="auto">{{cite news|url=https://www.jpost.com/Travel/Travel-News/Odessa-The-Star-of-Exile|title=Odessa: The Star of Exile|work=jpost.com|access-date=18 February 2023|archive-date=18 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230218182904/https://www.jpost.com/Travel/Travel-News/Odessa-The-Star-of-Exile|url-status=live}}</ref> == इतिहास == {{Quote box |width=23em |align=left |bgcolor=GhostWhite | title = ऐतिहासिक सम्बद्धता | fontsize = 90% | quote = {{flagicon image|Royal_banner_of_the_Grand_Duchy_of_Lithuania.svg}} [[लिथुआलियाको साम्राज्य]] सन् १४१५–८४<br /> {{flagicon image|Flag_of_Ottoman_Empire_(1517-1793).svg}} [[अटोमन साम्राज्य]] सन् १४८४–१७८९<br /> {{flagicon image|Flag of Russia.svg}} [[रुसी साम्राज्य]] सन् १७८९–१९१७<br />'''सन् १९१७–२१ क्रान्तिको सुरुवात'''<br /> {{flagicon image|Flag of Russia.svg}} [[अन्तःकालीन सरकार|रुसी अन्तःकालीन सरकार]] सन् १९१७<br /> {{flagicon image|Flag_of_Ukraine_(1917–1921).svg}} [[युक्रेनी जनगणतन्त्र]] डिसेम्बर १९१७–नोभेम्बर १९१८<br /> {{flagicon image|Socialist_red_flag.svg}} [[ओदेसा सोभियत गणतन्त्र]] जनवरी–मार्च १९१८<br /> {{flagicon image|Flag_of_Ukraine_(1917–1921).svg}} [[युक्रेनी राज्य]] मार्च–डिसेम्बर १९१८<br /> {{flagicon image|Flag of Russia.svg}} [[दक्षिण रुसको सशस्त्र बल]] डिसेम्बर १९१८–अप्रिल १९१९<br /> {{flagicon image|Socialist_red_flag.svg}} [[युक्रेनको अस्थायी मजदुर र किसान सरकार]]/{{flagicon image|Flag_of_Ukrainian_People's_Republic_of_the_Soviets.svg}} [[युक्रेनी सोभियत समाजवादी गणतन्त्र]] अप्रिल–अगस्ट १९१९<br /> {{flagicon image|Flag of Russia.svg}} [[दक्षिण रुसको सशस्त्र बल]] अगस्ट १९१९–फेब्रुअरी १९२०<br /> {{flagicon image|Flag_of_Ukrainian_People's_Republic_of_the_Soviets.svg}}/{{flagicon image|Socialist_red_flag.svg}}/{{flagicon image|Flag of the Ukrainian Soviet Socialist Republic (1919–1929).svg}} [[युक्रेनी सोभियत समाजवादी गणतन्त्र]] फेब्रुअरी १९२०–डिसेम्बर १९२२<br /> '''सन् १९१७–२१ क्रान्तिको अन्त्य'''<br /> {{flagicon image|Flag_of_the_Soviet_Union_(1924–1936).svg}} [[सोभियत सङ्घ]] सन् १९२२–४१<br /> {{flagicon image|Flag_of_Romania.svg}} [[रोमानिया अधिराज्य]] सन् १९४१–४४<br /> {{flagicon image|Flag_of_the_Soviet_Union.svg}} [[सोभियत सङ्घ]] सन् १९४४–९१<br /> {{flagicon image|Flag_of_Ukraine.svg}} [[युक्रेन]] सन् १९९१–हाल }} == भूगोल == === अवस्थिति === [[File:Воронцовський маяк.JPG|thumb|right|ओदेसाको खाडीमा रहेको [[भोरोन्तसोभ प्रकाशगृह]]। सहर कृष्ण सागरमा अवस्थित छ। ]] ओदेसा दक्षिणी युक्रेनको [[कृष्ण सागर]]को तल्लो क्षेत्रमा ({{Coord|46|28|N|30|44|E|type:city(1,012,500)_region:UA}}) (४६° २८′उत्तर ३०° ४४′पूर्व) मा अवस्थित छ जुन ठुलो पूर्वी युरोपेली मैदानको भाग भएकोले बिस्तारै कृष्ण सागर र अजोभको समुद्रतिर ढल्किएको छ। यो सहर ओदेसाको खाडीको दक्षिण-पश्चिमी किनारमा कृष्ण सागरको उत्तर-पश्चिमी तटमा अवस्थित छ। निस्टर नदीको मुहानाबाट लगभग ३१ किलोमिटर (१९ माइल) उत्तर र युक्रेनी राजधानी [[किभ]]बाट लगभग ४४३ किलोमिटर (२७५ माइल) दक्षिणमा अवस्थित छ। [[युक्रेन]] र [[मोल्दोभा|गणतन्त्र मोल्दोभा]]बीचको अन्तर्राष्ट्रिय सीमा सहरबाट लगभग ४० किलोमिटर (२५ माइल) पश्चिममा अवस्थित छ। यो सहर एउटा सानो बन्दरगाहको दृश्यावलोकन गर्ने छतदार पहाडहरूमा अवस्थित छ। सहरको औसत उचाई लगभग ५० मिटर (१६० फिट) रहेको छ। अधिकतम ६५ मिटर (२१३ फिट) र न्यूनतम (तटमा) समुद्र सतहबाट ४.२ मिटर (१३.८ फिट) अवस्थित छ। यस सहरको नजिकै तीन वटा ठूला मुहानहरू छन्। यो सहरले हाल १६२.४२ वर्ग किलोमिटर (६३ वर्ग माइल) क्षेत्रफल ओगटेको छ भने यहाँको जनघनत्व लगभग ६,१३९ व्यक्ति / वर्ग किलोमिटर रहेको छ।<ref name="zakon.rada.gov.ua">{{cite web|url=https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/3064-iii?lang=en|language=uk|website=zakon.rada.gov.ua|title=About change area of Odesa city|access-date=22 April 2020|archive-date=23 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190723123133/https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/3064-iii?lang=en|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190723123133/https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/3064-iii?lang=en |date=23 July 2019 }}</ref> सहरसँग जोडिएको तटीय चट्टानहरू बारम्बार पहिरोको जोखिममा रहन्छन्, जसको परिणामस्वरूप कृष्ण सागरको छेउछाउको परिदृश्यमा सामान्य परिवर्तन हुन्छ। जमिनको उतारचढावको ढलानको कारण, सहर योजनाकारहरू त्यस्ता क्षेत्रहरूको स्थिरताको निगरानी गर्न र पानीको नजिक समुद्र सतहभन्दा माथि सहरका सम्भावित खतरामा परेका भवनहरू र अन्य संरचनाहरू संरक्षण गर्न जिम्मेवार छन्।<ref>{{cite news|url=https://www.jpost.com/Travel/Travel-News/Odessa-The-Star-of-Exile|title=Odessa: The Star of Exile|work=jpost.com|access-date=18 February 2023|archive-date=18 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230218182904/https://www.jpost.com/Travel/Travel-News/Odessa-The-Star-of-Exile|url-status=live}}</ref> {{Panorama | image = File:Odessa panorama.jpg | fullwidth = 2400 | fullheight = 518 | caption = {{center|[[कृष्ण सागर]]बाट देखिएको ओदेसाको परिदृश्य}} | alt = | height = 250 }} == हावापानी == ओदेसा एक तातो-ग्रीष्मकालीन आर्द्र महाद्वीपीय जलवायु, चिसो अर्ध-शुष्कको साथसाथै आर्द्र उपोष्णकटिबन्धीय जलवायुको सीमामा छ। यसले, विगत केही शताब्दीहरूमा, ग्रीष्मकालीन पर्यटनको विकासको लागि आवश्यक परिस्थितिहरू सिर्जना गर्न सहरलाई ठूलो सहयोग पुर्याएको छ। त्सारवादी युगमा, ओदेसाको जलवायु शरीरको लागि लाभदायक मानिन्थ्यो। यसको परिणामस्वरूप स्पा संस्कृतिको विकास र सहरमा धेरै विलासी होटलहरूको स्थापना भएको थियो। समुद्रको औसत वार्षिक तापक्रम १३–१४ डिग्री सेल्सियस (५५–५७ डिग्री फारेनहाइट) छ। मौसमी समुद्रको तापक्रम जनवरीदेखि मार्चसम्म औसत ६ डिग्री सेल्सियस (४३ डिग्री फारेनहाइट) देखि अगस्टमा २३ डिग्री सेल्सियस (७३ डिग्री फारेनहाइट) सम्म हुन्छ। सामान्यतया, जुनदेखि सेप्टेम्बरसम्म कुल ४ महिनाको लागि ओदेसाको खाडी र सहरको खाडी क्षेत्रमा औसत समुद्री तापमान २० डिग्री सेल्सियस (६८ डिग्री फारेनहाइट) भन्दा बढी हुन्छ।<ref name="weather2travel">{{cite web|url=http://www.weather2travel.com/climate-guides/ukraine/odessa.php|title=Odessa Climate Guide|access-date=5 June 2009|archive-date=5 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111005121556/http://www.weather2travel.com/climate-guides/ukraine/odessa.php|url-status=live}}</ref> {{Weather box |location = ओदेसा (सन् १९९१–२०२०, सन् १८९४–हाल) |metric first = Y |single line = Y | Jan record high C = 15.7 | Feb record high C = 19.2 | Mar record high C = 24.8 | Apr record high C = 29.4 | May record high C = 33.3 | Jun record high C = 37.2 | Jul record high C = 39.3 | Aug record high C = 38.0 | Sep record high C = 35.4 | Oct record high C = 31.1 | Nov record high C = 26.0 | Dec record high C = 16.9 | year record high C = 39.3 | Jan high C = 2.3 | Feb high C = 3.4 | Mar high C = 7.7 | Apr high C = 13.6 | May high C = 20.3 | Jun high C = 25.1 | Jul high C = 27.9 | Aug high C = 27.7 | Sep high C = 21.8 | Oct high C = 15.3 | Nov high C = 9.1 | Dec high C = 4.2 | year high C = 14.9 | Jan mean C = -0.4 | Feb mean C = 0.4 | Mar mean C = 4.3 | Apr mean C = 10.0 | May mean C = 16.2 | Jun mean C = 20.8 | Jul mean C = 23.4 | Aug mean C = 23.1 | Sep mean C = 17.8 | Oct mean C = 12.0 | Nov mean C = 6.3 | Dec mean C = 1.5 | year mean C = 11.3 | Jan low C = -2.7 | Feb low C = -2.1 | Mar low C = 1.6 | Apr low C = 6.9 | May low C = 12.6 | Jun low C = 16.9 | Jul low C = 19.1 | Aug low C = 18.5 | Sep low C = 14.0 | Oct low C = 8.9 | Nov low C = 3.9 | Dec low C = -0.8 | year low C = 8.1 | Jan record low C = -26.2 | Feb record low C = -28.0 | Mar record low C = -16.0 | Apr record low C = -5.9 | May record low C = 0.3 | Jun record low C = 5.2 | Jul record low C = 7.5 | Aug record low C = 7.9 | Sep record low C = -0.8 | Oct record low C = -13.3 | Nov record low C = -14.6 | Dec record low C = -19.6 | year record low C = -28.0 | precipitation colour = green | Jan precipitation mm = 43 | Feb precipitation mm = 35 | Mar precipitation mm = 35 | Apr precipitation mm = 28 | May precipitation mm = 39 | Jun precipitation mm = 47 | Jul precipitation mm = 45 | Aug precipitation mm = 40 | Sep precipitation mm = 44 | Oct precipitation mm = 37 | Nov precipitation mm = 39 | Dec precipitation mm = 38 | year precipitation mm = 470 | Jan snow depth cm = 2 | Feb snow depth cm = 2 | Mar snow depth cm = 1 | Apr snow depth cm = 0 | May snow depth cm = 0 | Jun snow depth cm = 0 | Jul snow depth cm = 0 | Aug snow depth cm = 0 | Sep snow depth cm = 0 | Oct snow depth cm = 0 | Nov snow depth cm = 0 | Dec snow depth cm = 1 | year snow depth cm = 2 | Jan rain days = 9 | Feb rain days = 7 | Mar rain days = 10 | Apr rain days = 11 | May rain days = 12 | Jun rain days = 13 | Jul rain days = 10 | Aug rain days = 8 | Sep rain days = 9 | Oct rain days = 10 | Nov rain days = 13 | Dec rain days = 10 | year rain days = 122 | Jan snow days = 11 | Feb snow days = 10 | Mar snow days = 6 | Apr snow days = 0.4 | May snow days = 0 | Jun snow days = 0 | Jul snow days = 0 | Aug snow days = 0 | Sep snow days = 0 | Oct snow days = 0.2 | Nov snow days = 4 | Dec snow days = 9 | year snow days = 41 | Jan humidity = 83.9 | Feb humidity = 81.6 | Mar humidity = 76.7 | Apr humidity = 72.8 | May humidity = 71.3 | Jun humidity = 69.1 | Jul humidity = 65.0 | Aug humidity = 62.8 | Sep humidity = 70.5 | Oct humidity = 77.4 | Nov humidity = 82.6 | Dec humidity = 84.1 | year humidity = 74.8 | Jan sun = 55 | Feb sun = 88 | Mar sun = 153 | Apr sun = 219 | May sun = 299 | Jun sun = 315 | Jul sun = 348 | Aug sun = 323 | Sep sun = 239 | Oct sun = 158 | Nov sun = 63 | Dec sun = 48 | year sun = 2308 |source 1 = Pogoda.ru<ref name = pogoda>{{cite web | url = http://www.pogodaiklimat.ru/climate/33837.htm | title = Погода и Климат – Климат Одессы | publisher = Weather and Climate (Погода и климат) | language = ru | access-date = 8 November 2021 | archive-date = 16 August 2013 | archive-url = https://web.archive.org/web/20130816220319/http://www.pogodaiklimat.ru/climate/33837.htm | url-status = live }}</ref> |source 2 = [[NOAA]] (humidity and sun 1991–2020)<ref name=NOAA>{{cite web |archive-url=https://web.archive.org/web/20250422015149/https://www.ncei.noaa.gov/data/oceans/archive/arc0216/0253808/6.6/data/0-data/Region-6-WMO-Normals-9120/Ukraine/CSV/Odesa_33837.csv |archive-date=22 April 2025 |url=https://www.nodc.noaa.gov/archive/arc0216/0253808/2.2/data/0-data/Region-6-WMO-Normals-9120/Ukraine/CSV/ODESA_33837.csv |title=Odesa Climate Normals 1991–2020 |work=World Meteorological Organization Climatological Standard Normals (1991–2020) |publisher=[[राष्ट्रिय महासागरीय र वायुमण्डलीय प्रशासन]] |format=CSV |access-date=21 April 2025 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240624123926/https://www.nodc.noaa.gov/archive/arc0216/0253808/2.2/data/0-data/Region-6-WMO-Normals-9120/Ukraine/CSV/ODESA_33837.csv |date=24 June 2024 }}</ref> }} == जनसाङ्ख्यिकी == {{Historical populations |shading=on |percentages = pagr |१७९५|2349 |१८००|6000 |१८०२|9000 |१८१३|35000 |१८२९|52000 |१८३२|60000 |१८४४|77800 |१८५८|104200 |१८६३|118900 |१८७३|193513 |१८८०|217000 |१८८५|240600 |१८९१|297600 |१८९७|403815 |१९०७|449700 |१९१०|506000 |१९१२|635000 |१९१४|481500 |१९२०|454200 |१९२५|325354 |१९३६|534000 |१९३९|601651 |१९५६|607000 |१९५९|667182 |१९७०|891546|१९७९|1046133|१९८९|1115371|२००१|1029049|२०११|1009145|२०२२|1010537|footnote=<ref name="perepis-2001-odesa">{{Cite web|url=http://2001.ukrcensus.gov.ua/rus/results/total_population/structure_population/sel_1/?box=1.1W&k_t=51&rn=51101&id=&botton=cens_db|title=Âñåóêðà¿íñüêèé ïåðåïèñ íàñåëåííÿ 2001&#124;Ðóññêàÿ âåðñèÿ&#124;Ðåçóëüòàòû&#124;×èñëåííîñòü è òåððèòîðèàëüíîå ðàçìåùåíèå íàñåëåíèÿ&#124;×èñëåííîñòü íàëè÷íîãî íàñåëåíèÿ è åãî ðàñïðåäåëåíèå ïî ïîëó&#124;Ðåçóëüòàò âûáîðà|website=2001.ukrcensus.gov.ua|access-date=7 March 2020|archive-date=20 November 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121120131043/http://2001.ukrcensus.gov.ua/rus/results/total_population/structure_population/sel_1/?box=1.1W&k_t=51&rn=51101&id=&botton=cens_db|url-status=live}}</ref><ref name="brokg-evfr">{{ВТ-ЭСБЕ|Одесса}}</ref><ref name="bolsh-sov-encycl">{{cite web |title = Одесса в Большой советской энциклопедии |url = http://cultinfo.ru/fulltext/1/001/008/083/686.htm |archive-url = https://web.archive.org/web/20070107052358/http://www.cultinfo.ru/fulltext/1/001/008/083/686.htm |archive-date = 7 January 2007 |url-status = dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070107052358/http://www.cultinfo.ru/fulltext/1/001/008/083/686.htm |date=7 January 2007 }}</ref><ref name="perepis-2001-ukraine">{{Cite web|url=http://2001.ukrcensus.gov.ua/rus/results/general/city/|title=Âñåóêðà¿íñüêèé ïåðåïèñ íàñåëåííÿ 2001&#124;Ðóññêàÿ âåðñèÿ&#124;Ðåçóëüòàòû&#124;Îñíîâíûå èòîãè ïåðåïèñè&#124;Êîëè÷åñòâî ãîðîäîâ|website=2001.ukrcensus.gov.ua|access-date=7 March 2020|archive-date=3 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110503064709/http://2001.ukrcensus.gov.ua/rus/results/general/city|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |title = Статья в журнале "Держава" "Сколько действительно населения в Одессе?" |url = http://2000.net.ua/print/derzhava/skolkodejstvitelnonaselen.html |archive-url = https://web.archive.org/web/20070930185108/http://2000.net.ua/print/derzhava/skolkodejstvitelnonaselen.html |archive-date = 30 September 2007 |url-status = dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930185108/http://2000.net.ua/print/derzhava/skolkodejstvitelnonaselen.html |date=30 September 2007 }}</ref><ref>{{Cite web|url=http://pop-stat.mashke.org/ukraine-cities.htm|title=Cities & towns of Ukraine|website=pop-stat.mashke.org}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120626112438/http://pop-stat.mashke.org/ukraine-cities.htm |date=2012-06-26 }}</ref> }} ओदेसा ओब्लास्त अल्बानियाली, अर्मेनियाली, अजेरी, क्रिमियाली तातार, बुल्गेरियाली, जर्जियाली, युनानी, यहूदी, पोल्स, रोमा, रोमानियाली, तुर्क लगायत धेरै विभिन्न राष्ट्रियता र अल्पसङ्ख्यक जातीय समूहहरूको घर हो।<ref name=Census2001/> सन् १९४० को दशकको सुरुसम्म यस सहरमा यहूदीहरूको ठूलो जनसङ्ख्या थियो। [[दोस्रो विश्वयुद्ध]]को समयमा शिविरहरूबाट भएको सामूहिक निर्वासनको परिणामस्वरूप, सहरको यहूदी जनसङ्ख्यामा उल्लेखनीय गिरावट आएको थियो। सन् १९७० को दशकदेखि बाँकी रहेका अधिकांश यहूदीहरू [[इजरायल]] र अन्य देशहरूमा बसाइँ सरेर गएका कारण यहाँको यहूदी समुदायलाई खुम्चिएको थियो। उन्नाइसौँ शताब्दीको अधिकांश भाग र २०औँ शताब्दीको मध्यसम्म, ओदेसामा सबैभन्दा ठुलो जातीय समूह रुसीहरू थिए, दोस्रो सबैभन्दा ठूलो जातीय समूह यहूदीहरू थिए। [[File:Anatra Anasalj.jpg|thumb|अनातरा डिएस अनासल, अनातरा कारखानाद्वारा निर्मित एक विमान जसलाई ओदेसाको एक इटालेलीद्वारा स्थापना गरिएको थियो।]] सन् १७९७ मा ओदेसामा लगभग ८०० इटालेलीहरू थिए जुन कुल जनसङ्ख्याको १०% थियो। एक शताब्दी भन्दा बढीको लागि ओदेसाको इटालेलीहरूले सहरको संस्कृति, कला, उद्योग, समाज, वास्तुकला, राजनीति र अर्थव्यवस्थालाई धेरै प्रभावित गरेका थिए।<ref name="Dundovich">{{cite book |first1 = Elena |last1 = Dundovich |first2 = Francesca |last2 = Gori |first3 = Emanuela |last3 = Guercett |url = https://books.google.com/books?id=57hb64WZLKQC |title = Gulag. Storia e memoria |publisher = Feltrinelli |year = 2004 |isbn = 88-07-81818-3 |page = 187 |access-date = 9 June 2015}}</ref> ओदेसाका इटालेलीहरूले सिर्जना गरेका कामहरूमध्ये पोतेम्किन सिँढीहरू र ओदेसा ओपेरा र ब्याले थिएटर थिए। उन्नाइसौँ शताब्दीको प्रारम्भमा [[इटालेली भाषा]] ओदेसामा रुसी पछिको दोस्रो आधिकारिक भाषा बनेको थियो। सन् १८७० को दशकसम्म ओदेसाको इटालेली जनसङ्ख्या निरन्तर बढ्दै गएको थियो।<ref name="lavita">{{cite web|url=http://www.lavita-odessita.com/italiani4.html|title=Gli italiani a Odessa|language=it|archive-url=https://web.archive.org/web/20151005192716/http://www.lavita-odessita.com/italiani4.html|archive-date=5 October 2015}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190217010914/http://www.lavita-odessita.com/italiani4.html |date=17 February 2019 }}</ref><ref name="brandes">{{cite book|first=Detlef|last=Brandes |language=de |page=252 |publisher=Oldenbourg Wissenschaftsverlag |title=Von den Zaren adoptiert: Die deutschen Kolonisten und die Balkansiedler in Neurußland und Bessarabien (1751-1914) |year=1993|isbn=978-3486560145}}</ref><ref name="italiani">{{cite web|url=https://www.italiani.it/odessa-citta-ucraina-fondata-da-un-italiano/|title=Odessa, la città ucraina fondata da un italiano|access-date=23 September 2024|language=it}}</ref><ref name="eastjournal">{{cite web|url=http://www.eastjournal.net/archives/73532|title= UCRAINA: Odessa città napoletana, dove l'italiano era lingua ufficiale|language=it|access-date=24 September 2024}}</ref> अर्को दशकबाट यो वृद्धि रोकियो, र ओदेसामा इटालेली समुदायको पतन सुरु हुन पुग्यो जसको कारण मुख्यतया ओदेसाको स्लाभी जनसङ्ख्यामा रुसी र युक्रेनीहरूमा क्रमिक एकीकरण हुनु थियो। यसको परिणामस्वरूप थरहरू रुसी र युक्रेनीकरण हुन थालेका थिए।<ref name="italiani"/> [[अक्टोबर क्रान्ति|सन् १९१७ को क्रान्ति]]ले तिनीहरूमध्ये धेरैलाई इटाली वा युरोपका अन्य सहरहरूमा पठाएको थियो।<ref name="reportdifesa">{{cite web|url=https://www.reportdifesa.it/ucraina-odessa-citta-italiana-la-nostra-cultura-e-la-nostra-arte-presente-nelle-bellezze-artistiche-e-architettoniche/|title=Ucraina: Odessa città italiana. La nostra cultura e la nostra arte presente nelle bellezze artistiche e architettoniche|access-date=23 September 2024|language=it}}</ref> सोभियत कालमा ओदेसामा केही दर्जन इटालेलीहरू मात्र बाँकी थिए, जसमध्ये अधिकांशले आफ्नो भाषा जान्दैनन्। समयबित्दै जाँदा तिनीहरू स्थानीय जनसङ्ख्यामा घुलमिल हुँदै र मूलको जातीय अर्थ गुमाउन पुगेका थिए। [[दोस्रो विश्वयुद्ध]]मा तिनीहरू पूर्णरूपमा लोप भएका थिए।<ref name="Leoni">Father Pietro Leoni to Pietro Quaroni, 21 September 1944 (ASMAE, Italian embassy in Russia, 1861/1950, b. 321).</ref> [[File:Odessa Ethnicity 1897-2015.png|thumb|394x394px|ओदेसाको ऐतिहासिक जातीय र राष्ट्रिय संरचना]] ओदेसा सहरको आधुनिक जनसङ्ख्याको जातीय संरचनाको विशिष्टता यसको जातीय विविधता हो। सन् २००१ को युक्रेनी जनगणना अनुसार, युक्रेनीहरू ओदेसाका ६२%, रुसीहरू २९%, बुल्गेरियालीहरू ६.१%, मोल्दोभाली ५%, गागुज १.१%, यहूदीहरू ०.६%, बेलारुसीहरू ०.५%, अर्मेनियालीहरू ०.३%, रोमा ०.२%, पोलहरू, जर्मनहरू, जर्जियनहरू, अजरबैजानीहरू, टार्टारहरू, ग्रीकहरू, अल्बानियालीहरू र अरबीहरू प्रत्येक ०.१% र १.९% अन्य राष्ट्रियताका मानिसहरू थिए।<ref name=iri1/> इन्टरनेसनल रिपब्लिकन इन्स्टिच्युटले सन् २०१५ मा गरेको एक अध्ययनअनुसार ओदेसाको जनसङ्ख्याको ६८ प्रतिशत जाती युक्रेनी र २५ प्रतिशत जाती रुसी थिए।<ref name=Census2001>{{cite web |url=http://2001.ukrcensus.gov.ua/results/general/nationality/odesa/ |title=All-Ukrainian Census of 2001 Official Site |publisher=2001.ukrcensus.gov.ua |access-date=22 May 2014 |archive-date=20 October 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131020081456/http://2001.ukrcensus.gov.ua/results/general/nationality/odesa/ |url-status=live }}</ref> === भाषा === सन् २००१ को जनगणना अनुसार स्थानीय भाषाद्वारा ओदेसा सहरको जनसङ्ख्याको वितरण:<ref>{{cite web | language=uk | url=https://socialdata.org.ua/projects/mova-2001/ | title=Рідні мови в об'єднаних територіальних громадах України}}</ref> {| class="standard" |- ! भाषा ! सङ्ख्या ! प्रतिशत |- | [[युक्रेनी भाषा|युक्रेनी]] | align="right"| ३,०७,१९६||align="right"| ३०.४१% |- | [[रुसी भाषा|रुसी]] | align="right"| ६,५४,१२८|| align="right"| ६४.७५% |- | अन्य वा निर्णय नगरिएको | align="right"| ४८,९७४|| align="right"| ४.८४% |- | जम्मा | align="right"| १०,१०,२९८ || align="right"| १००.००% |} सातौँ वार्षिक युक्रेनी नगरपालिका सर्वेक्षण अनुसार, ओदेसाका ९६% बासिन्दाहरूले घरमा केही रुसी बोल्दथे र २९% ले घरमा केही युक्रेनी बोल्दथे (दुबै भाषा बोल्ने धेरै मानिसहरूको कारण खप्टिएको)। युक्रेनी लोकप्रियतामा प्राप्त गरेका कारण सन् २०२१ मा, घरमा केही युक्रेनी बोल्ने बासिन्दाहरूको सङ्ख्या सन् २०१५ मा ६% बाट सन् २०२१ मा २९% मा पुगेको थियो जुन लगभग ५ गुणा बढेको हो। <ref name=iri2>{{cite journal|title=Seventh Ukrainian Municipal Survey, May 12–June 3, 2021|journal=IRI|url=https://www.iri.org/sites/default/files/wysiwyg/seventh_municipal_survey_may_2021_eng_-_v2.pdf|access-date=11 November 2021|archive-date=28 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220128104615/https://www.iri.org/sites/default/files/wysiwyg/seventh_municipal_survey_may_2021_eng_-_v2.pdf|url-status=live}}</ref><ref name=iri1>{{cite journal|title=Ukrainian Municipal Survey, March 2–20, 2015|journal=IRI|url=http://www.iri.org/sites/default/files/wysiwyg/2015-05-19_ukraine_national_municipal_survey_march_2-20_2015.pdf|access-date=27 May 2015|archive-date=28 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220128012638/https://www.iri.org/sites/default/files/wysiwyg/2015-05-19_ukraine_national_municipal_survey_march_2-20_2015.pdf|url-status=live}}</ref> ओदेसा ओब्लास्तको जनसङ्ख्याको ५८% युक्रेनीलाई आफ्नो मूल भाषा मान्दछ<ref>{{Cite news |title=Більше половини жителів Одещини вважають українську мову рідною — дослідження |work=Суспільне Новини |url=https://suspilne.media/415236-bilse-polovini-ziteliv-odesini-vvazaut-ukrainsku-movu-ridnou-doslidzenna/ |access-date=14 July 2023 |archive-date=26 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230926073357/https://suspilne.media/415236-bilse-polovini-ziteliv-odesini-vvazaut-ukrainsku-movu-ridnou-doslidzenna/ |url-status=live }}</ref>, र युक्रेनको दक्षिणमा ३९% जनसङ्ख्या जसले युक्रेनीलाई आफ्नो मूल भाषा मान्दछ प्रायः घरमा रुसी बोल्छन्।<ref>{{Cite news |last=Свобода |first=Радіо |date=10 March 2023 |title=За рік в Україні кількість українськомовних зросла до 71% – опитування |language=uk |work=Радіо Свобода |url=https://www.radiosvoboda.org/a/news-ukrayinska-mova-opytuvannia/32311809.html |access-date=14 July 2023 |archive-date=14 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230714080936/https://www.radiosvoboda.org/a/news-ukrayinska-mova-opytuvannia/32311809.html |url-status=live }}</ref> ओदेसा ओब्लास्तमा इल्को कुचेरिभ डेमोक्रेटिक इनिसियटिभ्स फाउन्डेसनले १० देखि २१ जुलाई २०२३ सम्म गरेको एक समाजशास्त्रीय सर्वेक्षणका अनुसार, घरमा युक्रेनी बोल्ने उत्तरदाताहरूको अंश ४२% (सन् २०२१ मा २६% बाट) बढेको छ, जबकि घरमा रूसी बोल्नेहरूको अंश ५४% मा झरेको छ।<ref>{{cite web | url=https://dif.org.ua/article/demokratiya-bezpeka-ta-sotsialne-stanovishche-dumka-respondentiv-v-odeskiy-oblasti-u-2023-rotsi#_Toc150261406 | title=Демократія, безпека та соціальне становище: думка респондентів в Одеській області у 2023 році }}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == {{Sister project links|voy=Odesa|ओदेसा}} * {{Cite EB1911|wstitle= Odessa |volume= २०|last1= क्रोपोत्किन|first1= पिटर आलेक्सिभिच|last2= बेल्बी|first2=जोन थोमस| pages = ३–४ }} * [https://omr.gov.ua/ आधिकारिक वेबसाइट] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200513051739/https://omr.gov.ua/ |date=13 May 2020 }} {{In lang|uk|ru}} * [https://web.archive.org/web/20100811014942/http://www.citymap.odessa.ua/map/?lang=1 आधिकारिक नक्सा] {{In lang|en|uk|ru}} * [https://www.eway.in.ua/en/cities/odesa ओदेसामा हालको सार्वजनिक यातायात मार्गहरूको नक्सा] {{In lang|en|uk|ru}} * [https://dbs.anumuseum.org.il/skn/en/c6/e224090/Place/Odessa ओदेसाको यअुदी समुदाय] [[श्रेणी:ओदेसा| ]]<!-- Leave the empty space as per [[WP:EPONYMOUS]]. --> [[श्रेणी:युक्रेनी सहरहरू]] [[श्रेणी:ओदेसा रायोनका सहरहरू]] tpraixc99t8cdfvuwfhkqj4qrzv6ta7 0 150129 1373305 1373279 2026-09-03T08:29:40Z Bishaldev100 28807 /* ग्यालरी */ 1373305 wikitext text/x-wiki '''नुवाकोट''' मध्य नेपालको एउटा बस्ती हो, जुन [[नुवाकोट जिल्ला|सोही नामको जिल्ला]]मा पर्दछ । यो वस्ती [[त्रिशूली नदी|त्रिशूली]] र [[तादी नदी]]को बीचको डाँडोमा अवस्थित छ। यो [[काठमाडौँ|काठमाडौं]]बाट करिब ६० किलोमिटर पश्चिममा अवस्थित छ, र एक ऐतिहासिक सहरको रूपमा परिचित छ जुन [[पृथ्वीनारायण शाह]]द्वारा [[नेपालको एकीकरण|नेपाल एकीकरण]]का प्रारम्भिक दिनहरूमा [[नेपालका राजधानीहरूको सूची|राजधानी]] थियो, र १,००० भन्दा बढी वर्षदेखि पहाडको टुप्पोमा रहेको यो स्थानले काठमाडौं उपत्यकाको पश्चिमी प्रवेशद्वारको सुरक्षा गर्ने किल्ला (कोट) को रूपमा काम गरेको थियो। [[चित्र:नुवाकोटबाट_देखिएको_हिमालको_दृष्य.jpg|अङ्गुठाकार|नुवाकोटबाट देखिएको हिमालको दृष्य]] मध्यकालको पूर्वार्धमा नेपाल राज्यभित्र तीन शक्ति [[खस राज्य]], [[कर्णाट वंश|तिरहुत राज्य]], [[मल्ल वंश|मल्ल राज्य]] देखापरे। ती तीन शक्तिमा परस्परमा बराबर टक्कर पर्नु, एकले अर्कोको विरुद्ध गुहार माग्नु आदि कुरा त्यस बेलाको राजनीतिक अंग जस्तै बन्न पुग्यो। नुवाकोटले पश्चिम तिरबाट खसराज्यको आक्रमणको सामना कयौं पटक गर्नुपर्‍यो। साथै यस संघर्षबाट कमजोर भएको केन्द्रको अवस्थाबाट लाभ उठाई नुवाकोट स्वतन्त्र जस्तै बन्ने प्रयास पनि भयो। यसरी दुई शक्तिको बीचको प्रदेशको रुपमा नुवाकोटको अवस्था निकै समयसम्म संघर्षमय रह्यो। त्यस ताका बराबर लडाइँ झगडा भइरहने हुनाले सुरक्षाको दृष्टिले अनुकुल पर्ने ठाउँहरूमा प्रायः वस्तीहरू केन्द्रित हुन थाले। उपत्यका भित्र तीन प्रमुख शहर र अरु साना शहरहरूलाई समेत खाडल, पर्खाल आदिले घेरेर "गढ"को रुप दिइयो। यही कुरा नुवाकोटमा पनि घट्यो। नुवाकोट इलाकाभित्र प्रकृतिले 'कोट्ट'को रुप दिन लायकका थुमहरू चारैतिर रचिएका छन्। यसो हुँदा बीच भागमा केन्द्ररुपमा रहेको वर्तमान नुवाकोट डाँडोलाई "मूलकोट"को रुप दिई वरपरका थुम्काहरूमा पनि कोट्टहरू बनाइए। यसरी यस प्रदेशको नाम "नवकोट्ट" रहन गएको देखिन्छ। लिच्छविकालको अभिलेखमा कोट्टको उल्लेख भएको छ तापनि त्यसबेला "नवकोट्ट" नामाकरण भएको थिएन। मध्यकालको पूर्वार्धमा आएर मात्र "नवकोट्ट" नामकरण भएको देखिन्छ। [[गोपालराजवंशावली|गोपाल राजवंशावली]]मा "नवक्वाथ"को उल्लेख धेरै ठाउँमा आएको छ।<ref>[[गोपालराजवंशावली]]</ref> मध्यकालमा नुवाकोट डाँडोले "पलन" (शहर)को रुप पनि लिएको कुरा अभिलेखबाट थाहा पाइन्छ।<ref>{{cite book|title=नुवाकोटको ऐतिहासिक रुपरेखा|author=[[धनवज्र वज्राचार्य]], टेकबहादुर श्रेष्ठ|page=ऐतिहासिक सामग्री २, ४, ६, ३८|date=२०३२ चैत्र|publisher=नेपाल र एशियाली अध्ययन संस्थान|isbn=|url=}}</ref> == ग्यालरी == <gallery class="left" widths="200" heights="170"> चित्र:Malla_Palace.jpg|मल्ल शैलीको दरबार चित्र:Nuwakot Palace Complex - Stone Inscription.jpg|दरबारको शिलालेख चित्र:Bhawani_mata.jpg|तलेजु देवी चित्र:Shree_Bhawani.jpg|तलेजु भवानी मन्दिर परिसर चित्र:Malla period palace - Earthquake ruin.jpg|२०७२ को भूकम्पले क्षतिग्रस्त मल्लकालीन दरबार चित्र:Patan King Durbar LamPati-IMG 2204.jpg|पाठ=Lam Pati|पाटनका राजाको दरबार, लाम्पाटी </gallery> ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[नुवाकोट जिल्ला]] * [[देवीघाट]] * [[त्रिशूली]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:नुवाकोट]] [[श्रेणी:शाहवंश]] [[श्रेणी:पृथ्वीनारायण शाह]] ej5b4q2v2icmvmxibskcqdouibz00er 828 150170 1373318 1372873 2026-09-03T09:43:13Z पर्वत सुवेदी 31224 1373318 Scribunto text/plain return { name = 'नारायणी अञ्चल', top = 27.88066665300005, bottom = 26.744815333000076, left = 83.91863604300005, right = 85.51026097400006, image = 'नारायणी अञ्चलका जिल्लाहरू.png', } 746g7jqe8zkc8w3rr224r31j1w8ww9l 1373320 1373318 2026-09-03T09:49:06Z पर्वत सुवेदी 31224 परिक्षण 1373320 Scribunto text/plain return { name = 'नारायणी अञ्चल', top = 27.88066665300005, bottom = 26.744815333000076, left = 83.70863604300005, right = 85.51026097400006, image = 'नारायणी अञ्चलका जिल्लाहरू.png', } s43bl75f8pz2oiccjq65wb2swh8vm80 1373324 1373320 2026-09-03T11:42:09Z पर्वत सुवेदी 31224 1373324 Scribunto text/plain return { name = 'नारायणी अञ्चल', top = 28.021979561, bottom = 26.231070245, left = 83.041518838, right = 86.689291636, image = 'नारायणी अञ्चलका जिल्लाहरू.png', } hhp8gj3xkkogqxy5yu9tfli8exxp3cj 1373326 1373324 2026-09-03T11:49:11Z पर्वत सुवेदी 31224 1373326 Scribunto text/plain return { name = 'नारायणी अञ्चल', top = 27.925955909, bottom = 26.733312023, left = 83.670462784, right = 86.099672285, image = 'नारायणी अञ्चलका जिल्लाहरू.png', } qx7njis0lefrv16wtctl0haykljuljx 828 150171 1373319 1372615 2026-09-03T09:46:17Z पर्वत सुवेदी 31224 1373319 Scribunto text/plain return { name = 'शुक्रनगर', top = 27.60589015162703, -- सबै थोप्लाहरू तल सार्न यसलाई बढाउनुहोस् bottom = 27.56256528364662,-- सबै थोप्लाहरू माथि सार्न यसलाई घटाउनुहोस् left = 84.24221024757811,-- सबै थोप्लाहरू दायाँ सार्न यसलाई घटाउनुहोस् right = 84.31499167662982,-- सबै थोप्लाहरू बायाँ सार्न यसलाई बढाउनुहोस्। image = 'साविक शुक्रनगर गाविस.png' } h45xn519qyggceyrx6cj06nqplqk48f 828 150172 1373325 1372592 2026-09-03T11:45:12Z पर्वत सुवेदी 31224 1373325 Scribunto text/plain return { name = 'मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्र', top = 28.422576213, bottom = 26.515285563, left = 83.594178826, right = 87.479000290, image = 'मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्र.png' } hw1dsyu6evhox8thxqxib1hlagpzghd 0 151052 1373322 1369534 2026-09-03T10:19:33Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373322 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|याजिदी मानव अधिकार कार्यकर्ता}} {{Infobox person | name = नादिया मुराद | image = Nadia Murad 2023 (close-up).jpg | alt = सन् २०२३ मा मुराद | caption = सन् २०२३ मा मुराद | native_name = {{nobold|{{lang|ku|نادیە موراد|rtl=yes}}}} | native_name_lang = ku | birth_name = नादिया मुराद बासे ताहा | birth_date = {{birth date and age|1993|03|10|df=y}}<ref>{{cite web|url=https://www.instagram.com/p/Ca7cWA3MCk-/|title=Nadia Murad on Instagram|date=10 March 2022|website=Instagram|access-date=23 April 2022}}</ref> | birth_place = [[कोचो, इराक|कोचो]], [[सिन्जार जिल्ला]], इराक | death_date = | death_place = | years_active = २०१४–हाल | organization = [[नादियाको पहल]] | known_for = [[याजिदी नरसंहार]]बाट बाँचेकी | notable_works = ''[[द लास्ट गर्ल (संस्मरण)|द लास्ट गर्ल: माई स्टोरी अफ क्याप्टिभिटी, एन्ड माई फाइट अगेन्स्ट द इस्लामिक स्टेट]]'' (सन् २०१७) | spouse = {{marriage|अबिद सामदीन|2018}} | awards = {{Collapsible list | title = {{nobold|''सूची हेर्नुहोस्:''}} | [[सखारोभ पुरस्कार]] (सज् २०१६) | [[सन् २०१८ को नोबेल शान्ति पुरस्कार|नोबेल शान्ति पुरस्कार]] (सन् २०१८) | युरोपको परिषद् भाक्लाभ हाभेल स्वतन्त्र विचार पुरस्कार (सन् २०१६) | क्लिन्टन ग्लोबल सिटिजन पुरस्कार (सन् २०१६) | [https://giwps.georgetown.edu/award_type/hrc-award/ शान्ति तथा सुरक्षामा महिला सशक्तीकरणका लागि हिलारी क्लिन्टन पुरस्कार] (सन् २०१८) | स्पेनको [[संयुक्त राष्ट्रसङ्घ]] शान्ति पुरस्कार (सन् २०१७) | [https://www.dvf.com/dvf-awards/ अन्तर्राष्ट्रिय डिभिएफ पुरस्कार] (सन् २०१९) | [[बाम्बी पुरस्कार]] (सन् २०१९)}} | honours = [[लेजन अफ अनर|राष्ट्रिय लेजन अफ अनर]] (सन् २०२६) {{झण्डा चिन्ह|फ्रान्स}} }} '''नादिया मुराद बासे ताहा''' ({{Langx|ku|نادیە موراد بەسێ تەھا}}; {{langx|ar|نادية مراد باسي طه}}; जन्म १० मार्च १९९३) जर्मनीमा आधारित, इराकमा जन्मिएकी एक याजिदी मानव अधिकार कार्यकर्ता हुन्।<ref name=":0">{{cite news |last1=Siddique |first1=Haroon |last2=Maclean |first2=Ruth |date=5 October 2018 |title=Nobel peace prize 2018 won by Denis Mukwege and Nadia Murad – as it happened |journal=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/world/live/2018/oct/05/nobel-peace-prize-2018-live-updates}}</ref><ref>{{cite web |author1= |date=5 October 2018 |title=Nobel Peace Prize awarded to Denis Mukwege and Nadia Murad |url=https://www.dw.com/en/nobel-peace-prize-awarded-to-denis-mukwege-and-nadia-murad/a-45763215 |access-date=2 September 2021 |website=Deutsche Welle}}</ref><ref>{{cite web |date=20 August 2018 |title=Iraqi Yazidi human rights activist Nadia Murad gets married |url=https://ekurd.net/yazidi-nadia-murad-married-2018-08-20 |access-date=23 April 2022 |website=Ekurd.net |archive-date=3 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190103133235/https://ekurd.net/yazidi-nadia-murad-married-2018-08-20 |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190103133235/https://ekurd.net/yazidi-nadia-murad-married-2018-08-20 |date=3 January 2019 }}</ref> सन् २०१४ मा, [[इस्लामी राज्य]]द्वारा गरिएको [[याजिदी नरसंहार]]को क्रममा, उनलाई इराकको [[कोचो, इराक|कोचो]] गृहनगरबाट अपहरण गरिएको थियो। उनको समुदायका अधिकांश मानिसहरू उक्त नरसंहारमा मारिएका थिए।<ref name=Newsweek-Testimony-2016>{{cite news|last1=Westcott|first1=Lucy|title=ISIS sex slavery survivor on a mission to save Yazidi women and girls|url=http://www.newsweek.com/nadia-murad-isis-sex-slavery-yazidi-438421|access-date=22 September 2016|work=Newsweek|date=19 March 2016}}</ref> आफ्नो अधिकांश परिवार गुमाएपछि, मुरादलाई हजारौँ अन्य याजिदी महिला र युवतीहरूसँगै तीन महिनासम्म इस्लामी राज्यको यौन दासीको रूपमा राखिएको थियो। मुराद [[नादियाको पहल]]की संस्थापक हुन्, जो एक गैर-नाफामूलक संस्था हो जुन भने यस संस्था "नरसंहार, सामूहिक अत्याचार र [[मानव बेचबिखन]]बाट पीडित महिला तथा बालबालिकाको उद्धार गर्ने र उनीहरूको जीवन तथा समुदाय पुनर्निर्माण गर्न मद्दत गर्नमा समर्पित छ। यसको स्थापना [[सिन्जार नरसंहार]]बाट प्रेरित थियो।<ref name="FM">{{cite web |title=Nadia Murad |url=https://www.forbes.com/profile/nadia-murad/ |work=Forbes |access-date=5 October 2018}}</ref> सन् २०१८ मा "युद्धकालीन यौन हिंसालाई युद्ध र सशस्त्र द्वन्द्वको हतियारको रूपमा प्रयोग गर्ने कार्य अन्त्य गर्न उनीहरूको प्रयासको लागि" उनलाई कङ्गोली स्त्रीरोग विशेषज्ञ [[डेनिस मुकवेगे]]सँग संयुक्त रूपमा [[नोबेल शान्ति पुरस्कार]] प्रदान गरिएको थियो।<ref>{{cite web|url=https://old.nobelprize.org/pea-press.pdf?_ga=2.201315175.873660876.1538722964-1765660518.1538398809|title=Announcement|work=The Nobel Peace Prize|access-date=5 October 2018|archive-date=5 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181005154231/https://old.nobelprize.org/pea-press.pdf?_ga=2.201315175.873660876.1538722964-1765660518.1538398809|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181005154231/https://old.nobelprize.org/pea-press.pdf?_ga=2.201315175.873660876.1538722964-1765660518.1538398809 |date=5 October 2018 }}</ref> उनी नोबेल शान्ति पुरस्कार प्राप्त गर्ने पहिलो इराकी र याजिदी हुन्।<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-45759669|title=Nobel Peace Prize winner Nadia Murad|journal=BBC News|date=5 October 2018}}</ref> सन् २०१६ मा, मुरादलाई संयुक्त राष्ट्र मादक पदार्थ तथा अपराध कार्यालयका लागि मानव बेचबिखनबाट बाँचेकाहरूको मर्यादाका लागि पहिलो शुभेच्छुक राजदूत नियुक्त गरिएको थियो।<ref>{{cite web |title=Human trafficking survivor Nadia Murad named UNODC Goodwill Ambassador |url=https://www.unodc.org/unodc/en/frontpage/2016/September/human-trafficking-survivor-nadia-murad-named-unodc-goodwill-ambassador.html |website=United Nations |access-date=7 August 2023}}</ref> == प्रारम्भिक तथा व्यक्तिगत जीवन == मुरादको जन्म इराकको [[सिन्जार जिल्ला]] अन्तर्गतको [[कोचो, इराक|कोचो]] नमक गाउँमा भएको थियो, जहाँ अधिकांश याजिदी मानिसहरू बसोबास गर्छन्।<ref>{{Cite web|url=https://www.thenationalnews.com/world/mena/who-is-the-nobel-peace-prize-2018-winner-nadia-murad-1.777517|title=Who is the Nobel Peace Prize 2018 winner Nadia Murad?|website=The National|date=5 October 2018}}</ref><ref name="DW 2">{{cite web |author1= |date=10 December 2018 |title=Nadia Murad: One woman's fight against 'Islamic State' |url=https://www.dw.com/en/nadia-murad-one-womans-fight-against-islamic-state/a-36172104 |access-date=2 September 2021 |website=Deutsche Welle}}</ref> उनको परिवार, [[याजिदी]] [[अल्पसङ्ख्यक समूह|अल्पसङ्ख्यक]] समुदायको थियो र जीविकोपार्जनका लागि कृषि कर्ममा आधारित थियो।<ref name=UNTV-Testimony-2015>{{cite news|last1=Murad Basee Taha|first1=Nadia|title=Nadia Murad Basee Taha (ISIL victim) on Trafficking of persons in situations of conflict – Security Council, 7585th meeting|url=http://webtv.un.org/meetings-events/watch/nadia-murad-basee-taha-isil-victim-on-trafficking-of-persons-in-situations-of-conflict-security-council-7585th-meeting/4665835954001|access-date=21 September 2016|work=United Nations Television (UNTV)|date=16 December 2015|format=Video|archive-date=26 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181226090928/http://webtv.un.org/meetings-events/watch/nadia-murad-basee-taha-isil-victim-on-trafficking-of-persons-in-situations-of-conflict-security-council-7585th-meeting/4665835954001|url-status=dead}}</ref> मुराद ११ सन्तानमध्ये सबैभन्दा कान्छी हुन्, जसमा उनका चार जना सौतेनी दाजु-बहिनीहरू समावेश छैनन्। मुरादका बुबाले आफ्नी पहिलो श्रीमतीको मृत्युपछि उनकी आमासँग विवाह गरेका थिए, जसबाट उनका चार सन्तान थिए। उनका आमा-बुबा दुवै धर्मनिष्ठ याजिदी थिए, यद्यपि मुराद हुर्किँदा आफ्नो धर्मको बारेमा खासै जानकार थिइनन्। मुरादका बुबाको सन् २००३ मा मृत्यु भएको थियो। बाल्यकालमा, मुरादले सौन्दर्य सैलुन चलाउने सपना देखेकी थिइन्। उनी आफ्नो घरप्रति अत्यन्तै जिम्मेवार थिइन् भने उनले कोचो छोडेर अन्तै बस्ने कल्पना पनि गरेकी थिइनन्।<ref>{{Cite web |title=Nadia Murad's Mission to Protect Survivors |date=21 February 2024 |url=https://time.com/collection/women-of-the-year/6691527/nadia-murad/ |access-date=26 November 2024 |archive-date=1 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241201143751/https://time.com/collection/women-of-the-year/6691527/nadia-murad/ |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241201143751/https://time.com/collection/women-of-the-year/6691527/nadia-murad/ |date=1 December 2024 }}</ref> १९ अगस्ट २०१८ मा, मुरादले जर्मनीमा आफ्ना साथी याजिदी मानव अधिकार कार्यकर्ता अबिद सामदीनसँग विवाह गरेकी थिइन्।<ref>{{cite web |date=20 August 2018 |title=Iraqi Yazidi human rights activist Nadia Murad gets married |url=https://ekurd.net/yazidi-nadia-murad-married-2018-08-20 |access-date=20 August 2023 |website=Ekurd.net |archive-date=3 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190103133235/https://ekurd.net/yazidi-nadia-murad-married-2018-08-20 |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190103133235/https://ekurd.net/yazidi-nadia-murad-married-2018-08-20 |date=3 January 2019 }}</ref><ref>{{cite news |date=20 August 2018 |title=Yazidi Islamic State survivor gets engaged |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-45245173 |access-date=20 August 2023 |journal=BBC News}}</ref><ref>{{cite web |date=19 August 2023 |title=Nadia Murad on Instagram |url=https://www.instagram.com/p/CwHn6AzO99Y/ |access-date=20 August 2023 |website=Instagram}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:सन् १९९३ मा जन्म]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:नोबेल शान्ति पुरस्कार सम्मानितहरू]] [[श्रेणी:नोबेल पुरस्कार विजेता महिलाहरू]] gapp0akxfaoz4de1f301s2r0ro1345l 0 151560 1373290 1373288 2026-09-03T00:57:05Z ~2026-46953-45 80673 1373290 wikitext text/x-wiki पानबारी : हाल पानबारी भन्ने ठाउँ नेपालको सुनसरी जिल्लाको पुर्वोत्तर पालिका धरान उपमहानगरपालिका वडा नं. ६ मा पर्दछ । पुर्वमा मोरङ जिल्लाको केराबारी गाउँपालिका वडा नं. ५ को चोक्टी साधुटार आँपटार उत्तरमा मोरङ जिल्लाको केराबारी गाउँपालिका वडा नं. ५ कै राजारानी पश्चिममा धरान उपमहानगरपालिका वडा नं. ५ सँगको सिमाना सेहराखोला र दक्षिणमा चारकोशे झाडी (हाल पानबारी सामुदायिक वन र पाँचकन्या सामुदायिक वन) रहेको यो बस्ती महाभारत पर्वतको फेदीमा बसेको निक्कै सुन्दर र उब्जाउशील भूमि रहेको छ । यहाँको पान, सुपाडि, मंसुली धान, उखु, नरिवल, दुध, दहि आदि कोशी प्रदेशमै प्रसिद्ध मानिन्छ । पानबारीमा उत्पादन भएको पानबारी/पानमारा चामल काठमाडौँसम्म प्रख्यात छ । पानबारी र धरान जोड्ने सेहराखोलाको पक्की पुल नेपालमै पहिलो जनताद्वारा निर्मित पक्की पूल मानिन्छ । केहि समय अघिसम्म धरानको नजिक भएर पनि सुविधाका दृष्टिकोणले विकट पानबारी गाउँ सेहरा र सेउतीखोलामा पुल बनेपश्चात सुगम र सुविधासम्पन्न हुँदै गएको छ । सामाजिक राजनैतिक हिसावले सचेत यस बस्तीमा २०१६ सालदेखि नै औपचारिक शिक्षा शुरु भएको थियो भने २०२८/२९ सालदेखि स्थानीय प्रयासमा बाटाहरु खन्ने निर्माण गर्ने कार्य भएका थिए, २०३४/३५ देखि पाईपलाईनमा खानेपानी, २०३४/३५ देखि चियापसल तथा किराना पसलहरु, कृषकहरुका लागि २०४१ सालमा साझा संस्था, २०४१/४२ देखि सानासिसान बैँकको कार्यक्रम, २०४२/४३ देखि संस्थागत विद्यालय सञ्चालन, २०४४/४५ देखि संचारको रुपमा अतिरिक्त हुलाक, २०४६ सालको प्रजातन्त्र पुनस्थापना पश्चात २०४५/२०४६ देखि विद्युत सुविधा, २०५०/५१ देखि युवाहरुद्वारा सूचनासञ्चारको रुपमा सुसेली, सुनगाभा, जुनेली, दीपशिखा लगायतका विभिन्न भित्तेपत्रिकाहरु प्रकाशन, २०४९ सालदेखि उपस्वास्थ्यचौकी र परिवार नियोजन संघद्वरा स्वास्थ्य तथा परिवार नियोजन सेवा, २०५१ सालदेखि विभिन्न खेलकुद तथा साँस्कृतिक क्लबहरु स्थापना र सञ्चालन, २०५२/५३ देखि व्यवस्थित सिंचाई प्रणाली, २०५४ सालमा पिसिओ टेलिफोन सेवा, २०५७ देखि टेलिफोन सेवा, २०५७ देखि सामुदायिक वन उपभोक्ता समितिहरु गठन र सञ्चालन, २०५८ सालदेखि गाउँ विकास कार्यक्रम जस अन्तर्गत विभिन्न ३६ वटा सामुदायिक संस्थाहरु गठन भई विभिन्न सामाजिक सचेतना तथा अभियानहरु शुरुवात भए, २०६१ देखि मोबाईल सेवा, २०६१ सालदेखि नयाँ सिर्जना साप्ताहिक पत्रिका, २०६२ सालदेखि फोटो स्टुडियो र तत् पश्चात औषधि पसल, कपडा पसल, हार्डवेयर लगायतका विशिष्टिकृत पसलहरु शूरु, २०६४ सालदेखि बचत तथा ऋण सहकारी संस्था, स्वास्थ्य सहकारी संस्था, कृषि सहकारी गठन र सञ्चालन भए, २०६५ सालमा सरस्वती मा.वि उच्च मा.वि बन्यो, २०७० मा सेहराखोलामा पक्कीपुल बन्यो, पाँचकन्या गाविस अन्तर्गत ३ वटा वडाहरुमा रहेको पानबारी २०७१ सालमा धरान उपमहानगरपालिकामा एकिकृत भई एकापसमा गाभिएर धरान नगरपालिका र पछि उपमहानगरपालिका बन्यो, २०७६ सालमा राष्ट्रिय बाणिज्य बैंक लगायतका बैंकिङ कार्यालयका शाखाहरु स्थापना, २०७४ पछि थुप्रै सडकहरु निर्माण भए । २०८० मा मदन भण्डारी सडकको पानबारी खण्ड सम्पन्न भएपश्चात यातायातमा राष्ट्रिय सडक सञ्जालमा प्रत्यक्ष रुपमा पानबारी पनि जोडियो । अहिले आधुनिक पानबारीको विकास भईरहेको छ । <ref>ईश्वरप्रसाद लामिछाने र स्थानीय बुढापाका र अग्रज व्यक्तित्वहरु </ref> धरानको विजयपुरमा राज्य सार्नु अघि पानबारी (बारातप्पा)मा विजयनारयणका पुर्खाहरु सात पुस्ताले राज्य गरेको ईतिहास पाईन्छ । भारतको आसाम स्थित कामरुप कामाख्या क्षेत्रबाट आएका साङलाइङले यस स्थानमा आएर राज्य गरेका थिए । आसाममा पानसुपाडि अति नै महत्वपूर्ण मानिने र अतिथि सत्कार लगायत विभिन्न संस्कार र कार्यमा पानसुपाडीको महत्व रहेकाले उनले आसामबाटै पान सुपाडि पानबारीमा ल्याएर रोपेको भन्ने किंबदन्ती र ईतिहास पाईन्छ । आसाममा अहिले पनि पानबारी भन्ने ठाउँ र पानसुपाडिको महत्व छ । साङलाइङ उनका छोरा अमरनारायण, उनका छोरा जोरनारायण, उनका छोरा किर्तिनारायण, उनका छोरा अपनारायण, उनका छोरा इङदिन नारायण र तिनको छोरा विजयनारायण समेत गरि जम्मा सात पुस्ताले पानबारीमा राज्य गरेको ईतिहास पाईन्छ । विजयनारायणले पानबारीबाट आफ्नो राज्य विजयपुरमा सारेर त्यहाँबाट राजकाज शुरु गरे । उनको देहबसान पछि सेनहरुले विजयपुरमा राज्य गरे । यसर्थ पानबारीको ईतिहास विजयपुरको भन्दा पुरानो छ । <ref>ईतिहासकार ईमानसिंह चेम्जोङ, ईश्वरप्रसाद लामिछाने र पानबारीका अग्रज स्थानीयबासीहरु</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} 9i2leevgr4nakjuios1p9k4ls1iq0mq 3 151561 1373292 2026-09-03T01:05:12Z नेपाली विकिपिडिया स्वागत 28168 [[ढाँचा:नमस्ते|स्वागतम्]] 1373292 wikitext text/x-wiki ==विकिपिडियामा स्वागत छ!== <div style="width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|1px|3px|rgba(0, 0, 0, 0.35)}} {{border-radius|2px}}"> <div style="overflow:hidden; height:auto; background: #fff; width: 100%; padding-bottom:18px;"> <div style="font-size: 36px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 1.2em;">नमस्ते, ईश्वरप्रसाद लामिछानेज्यू</div> <div style="font-size: 24px; padding-top: 0px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; color: #666; "> [[नेपाली विकिपिडिया]]मा हार्दिक [[विकिपिडिया:स्वागत|स्वागत]] छ! </div></div> <div style="vertical-align:middle; color: black; background-color:#fff"> <div style="display: flex; flex-flow: row wrap; background-color:#EAECF0; padding: 10px; padding-left: 25px; "> <div style="font-size: 18px; padding-top: 0px; margin-left: 0px; text-align: center; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.5em; color: #111; "> हालसम्म नेपाली विकिपिडियामा [[विशेष:Statistics|३०,०८३]] लेखहरू छन्। यसलाई बढाउन तपाईंको योगदानको आवश्यकता रहेको छ। आउनुहोस् तपाईं हामी सबै मिलेर नेपाली विकिपिडियालाई विश्वका अन्य प्रमुख [[:meta:List_of_Wikipedias/ne|भाषाका विकिपिडिया जत्ति कै धनी]] बनाऔँ। विकिपिडियाले कुनै पनि व्यक्तिलाई सम्पादन गर्ने अधिकार दिन्छ। मलाई आशा छ कि तपाईंले यहाँ मन पराउनुहुन्छ र योगदान गर्ने निर्णय गर्नुहुन्छ।</div> <div style="flex: 1 1 300px;"><br/> <div style="font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;">[[चित्र:Symbol support2 vote.svg|25px|alt=|link=]] सुरुवात</div> <div style="font-size: 15px;"> * पहिले [[विकिपिडिया:विकिपिडियाको बारेमा|विकिपिडियाको परिचय पृष्ठ]] पढ्नुहोस्। * तपाईंले कसरी [[मद्दत:सहायता विषयसूचि|विकिपिडियामा योगदान गर्न सक्नुहुन्छ]] जान्नुहोस्। * आफ्नो परिचय दिनको लागि तपाईंको [[प्रयोगकर्ता:ईश्वरप्रसाद लामिछाने|प्रयोगकर्ता पृष्ठ]] बनाउनुहोला ताकि हामी तपाईंलाई अझ राम्रोसँग चिन्न सक्छौँ। (परिचय दिइरहनु आवश्यक नै भने छैन) </div> </div> <div style="flex: 1 1 300px;"><br/> <div style="font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;">[[चित्र:Artículo bueno-blue.svg|25px|alt=|link=]] सुझावहरू</div> <div style="font-size: 15px;"> * कृपया [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/वार्तालाप पृष्ठ|वार्तालाप पृष्ठ]]मा चारवटा वक्र (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) प्रयोग गरि हस्ताक्षर गर्नुहोला। यसो गर्नाले वार्तालाप पृष्ठमा स्वत: तपाईंको नाम, वार्ता पृष्ठसूत्र र मिति थपिने छ। * यदि तपाईंलाई विकिपिडियामा केही समस्या परेको छ भने आफ्नो वार्तालाप पृष्ठमा <code>'''<nowiki>{{मद्दत}}</nowiki>'''</code> राख्नु होला। हाम्रा प्रयोगकर्ताहरूले तपाईंको समस्याको समाधान बताउने छन्। * नयाँ पृष्ठहरू [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सम्पादन|सम्पादन गर्दा]] वा [[विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|सिर्जना गर्दा]], [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सन्दर्भ|सन्दर्भ]]हरू थप्दा वा मेटाउँदा गल्ती गर्न डराउनु पर्दैन किनकि गल्ती जो कोहीबाट हुन् सक्छ। </div> </div> </div> <div style="padding: 10px; padding-left: 25px; "> <div style="text-align: center;"> {{clickable button 2|विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|कसरी लेख बनाउने?|class=mw-ui-constructive center}} </div> <div style="text-align: center;"> {{clickable button 2|विकिपिडिया:चिया घर|यदि तपाईंसँग प्रश्नहरू छन् भने यहाँ सोध्नुहोस्|class=mw-ui-constructive center}} </div> </div> </div> </div> '''स्वागतम्''', हामी नेपाली विकिपिडियामा तपाईंको सम्पादनको लागि पर्खिरहेका छौँ! -- [[User:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|नेपाली विकिपिडिया स्वागत]] ([[User talk:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|कुरा गर्नुहोस्]]) ०६:५०, ३ सेप्टेम्बर २०२६ (नेपाली समय) 06v1rbj8n6xzdabi9iimkf6qlg0m3lh 0 151562 1373293 2026-09-03T01:40:21Z ईश्वरप्रसाद लामिछाने 80701 नयाँ पृष्ठ: === वर्ण पिरामिड === वर्ण पिरामिड नेपाली साहित्यको एउटा लघुत्तम विधा हो । यसमा पहिलो लाईनमा एक अक्षरबाट शुरु भएर क्रमश दोस्रो लाईनमा दुई अक्षर दोस्रो लाईनमा दुई अक्षर हुँदै सातौँ... 1373293 wikitext text/x-wiki === वर्ण पिरामिड === वर्ण पिरामिड नेपाली साहित्यको एउटा लघुत्तम विधा हो । यसमा पहिलो लाईनमा एक अक्षरबाट शुरु भएर क्रमश दोस्रो लाईनमा दुई अक्षर दोस्रो लाईनमा दुई अक्षर हुँदै सातौँ लाईनमा सात अक्षरमा समाप्त हुन्छ । कविता सार्थक बिम्बात्मक भावपूर्ण र सन्देशमूलक हुनुपर्दछ । अन्तिमका तीन लाईनमध्ये कुनै दुई लाईनमा अन्त्यानुप्रास हुनु आवश्यक हुन्छ । 9sczlodw7isgvqcfqjtyzo03xhiyftr 0 151563 1373294 2026-09-03T02:01:13Z ईश्वरप्रसाद लामिछाने 80701 नयाँ पृष्ठ: [[ईश्वरप्रसाद लामिछाने]] 1373294 wikitext text/x-wiki [[ईश्वरप्रसाद लामिछाने]] 8mgsodop5hyc70f79gakt70aj6om73v 828 151565 1373314 2026-09-03T09:23:05Z पर्वत सुवेदी 31224 नयाँ पृष्ठ: return { name = 'पटिहानी', top = 27.60832621275333, bottom = 27.559263839815188, left = 84.33342511001341, right = 84.38777218961225, image = 'साविक पटिहानी गाविस.png' } 1373314 Scribunto text/plain return { name = 'पटिहानी', top = 27.60832621275333, bottom = 27.559263839815188, left = 84.33342511001341, right = 84.38777218961225, image = 'साविक पटिहानी गाविस.png' } 7jmip8ndptoigepztpn9o3uwwsspgel