विकिपिडिया newiki https://ne.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%96%E0%A5%8D%E0%A4%AF_%E0%A4%AA%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%A0 MediaWiki 1.47.0-wmf.19 first-letter मीडिया विशेष वार्तालाप प्रयोगकर्ता प्रयोगकर्ता वार्ता विकिपिडिया विकिपिडिया वार्ता चित्र चित्र वार्ता मीडियाविकि मीडियाविकि वार्ता ढाँचा ढाँचा वार्ता मद्दत मद्दत वार्ता श्रेणी श्रेणी वार्ता पोर्टल पोर्टल वार्ता मस्यौदा मस्यौदा वार्ता TimedText TimedText talk मोड्युल मोड्युल वार्तालाप Event Event talk काठमाडौँ 0 1845 1380045 1380013 2026-09-12T13:36:29Z Sufe 20206 /* धर्म */ 1380045 wikitext text/x-wiki {{About|नेपालको राजधानी सहर तथा महानगरपालिका}} {{Infobox settlement | name = काठमाडौँ | official_name = काठमाडौँ महानगरपालिका | native_name = | native_name_lang = | settlement_type = [[राजधानी]] | image_skyline = {{Multiple image | border = infobox | total_width = 300 | image_style = | caption_align = center | perrow = 1/2/2/1 | image1 = Locus3.jpg | caption1 = काठमाडौँको क्षितिज | image2 = Ghantaghar Kathmandu.jpg | caption2 = [[घण्टाघर (काठमाडौँ)|घण्टाघर]] | image3 = DHARAHARA TOWER.jpg | caption3 = [[धरहरा]] | image4 = Pashupatinath Temple-2020.jpg | caption4 = [[पशुपतिनाथ मन्दिर]] | image5 = Narayanhiti Palace Museum, crop.jpg | caption5 = [[नारायणहिटी दरबार सङ्ग्रहालय|नारायणहिटी दरबार]] | image6 = Kathmandu Durbar Square, Shiva Parvati Temple, Nepal.jpg | caption6 = [[वसन्तपुर दरबार क्षेत्र]]}} | image_flag = Flag of Kathmandu, Nepal.svg | image_seal = | motto = साँस्कृतिक सहर, काठमाडौँ महानगर | pushpin_map = काठमाडौँ महानगरपालिका#काठमाडौँ जिल्ला#बागमती प्रदेश#नेपाल | pushpin_mapsize = 300 | coordinates = {{coord|27.7172|85.3240|type:city_region:NP|display=display=title, inline}} | subdivision_type = देश | subdivision_name = {{flag|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[बागमती प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[काठमाडौँ जिल्ला|काठमाडौँ]] | established_title = स्थापना | established_date = अज्ञात | founder = [[मञ्जुश्री]] (स्वयम्भू पुराण अनुसार)<ref name="इतिहास">{{cite news|title=गोकर्णेश्वर नगरपालिका सुन्ताखानको ईतिहास बदल्ने अभिलेख |url=https://www.gokarneshwormun.gov.np/sites/gokarneshwormun.gov.np/files/documents/%E0%A4%97%E0%A5%8B%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A3%E0%A5%87%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%B0%20%E0%A4%A8%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%20%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%96%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%95%E0%A5%8B%20%E0%A4%88%E0%A4%A4%E0%A4%BF%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B8%20%E0%A4%AC%E0%A4%A6%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%A8%E0%A5%87%20%E0%A4%85%E0%A4%AD%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%96_0.pdf |date=वि.सं. २०७७ |accessdate=वि.सं. २०७८ चैत २ |agency=गोकर्णेश्वर नगरपालिका |page=१२ |language=नेपाली |publisher=गोकर्णेश्वर नगरपालिका}}</ref> | established_title1 = राजधानी | established_date1 = वि.सं. १८२६ चैत १०<ref>{{Cite book |last=अमात्य |first=साफल्य |url=https://books.google.com.np/books?id=HpNPAQAAMAAJ&dq |title=काठमाडौँ नगरायण: काठमाडौँ नगरको उद्भव, नगरायण, र सांस्कृतिक इतिहास |date=सन् १९९६ |page=८६ |publisher=नेपाल राजकीय प्रज्ञा प्रतिष्ठान |language=नेपाली}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://risingnepaldaily.com/opinion/relocating-the-capital |title=Relocating The Capital? |trans-title=राजधानी स्थानान्तरण गर्ने? |website=गोरखापत्र |language=अङ्ग्रेजी |accessdate=2022-03-18}}</ref> | established_title2 = सफाई अड्डा<ref>{{Cite web |url=https://ekagaj.com/article/pradesh-3/91502/?v=1 |title=काठमाडौँमा १०२ वर्षदेखिको समस्या​ : सफाई अड्डा महानगर बन्यो, फोहर व्यवस्थापन ज्युँका त्युँ |website=ई कागज |language=नेपाली |accessdate=2022-03-18 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230406050318/https://ekagaj.com/article/pradesh-3/91502/?v=1 |date=2023-04-06 }}</ref> | established_date2 = वि.सं. १९७६ पुस २ (सवाल सनद् बमोजिम भोटाहिटीमा गठन)<ref name="सय वर्ष">{{Cite web |url=https://nayapatrikadaily.com/news-details/31590/2019-12-18 |title=स्थानीय तह अभ्यासका सय वर्ष |website=नयाँ पत्रिका |language=नेपाली |accessdate=2022-03-18 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="सवाल">{{cite news |title=स्वायत्त शासन |url=http://inlogos.org/wp-content/uploads/2016/02/Swayatta_Shasan-2072-Issue-I.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20190414225227/http://inlogos.org/wp-content/uploads/2016/02/Swayatta_Shasan-2072-Issue-I.pdf |archive-date=वि.सं. २०७९ चैत १५ |date=वि.सं. २०७२ बैशाख |accessdate=वि.सं. २०७८ चैत २ |language=नेपाली |page=७ |publisher=स्वशासन अध्ययन प्रतिष्ठान }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220316075129/http://inlogos.org/wp-content/uploads/2016/02/Swayatta_Shasan-2072-Issue-I.pdf |date=2022-03-16 }}</ref> | established_title3 = म्युनिसिपालिटी | established_date3 = वि.सं. २००३ फागुन २<ref name="सय वर्ष"/><ref>{{Cite web |url=https://arthasamaya.com/news/detail/1161 |title=स्थानीय तह निर्वाचन इतिहासलाई फर्केर हेर्दा... |website=अर्थसमय |language=नेपाली |accessdate=2022-03-18 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221204162355/https://arthasamaya.com/news/detail/1161 |date=2022-12-04 }}</ref> | established_title4 = नगरपालिका | established_date4 = वि.सं. २०१० भदौ १७<ref name="नगर वर्ष">{{Cite web |url=https://www.thenepaltop.com/news/224892 |title=कहिले-कहिले भएको थियो स्थानीय तह निर्वाचन? |website=द नेपाल टप |language=नेपाली |accessdate=2022-03-18 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221202042321/https://www.thenepaltop.com/news/224892 |date=2022-12-02 }}</ref> | established_title5 = महानगरपालिका | established_date5 = वि.सं. २०५२ मङ्सिर २९<ref name="महानगर">{{cite news|title=नगर कार्यपालिकाको कार्यालय - काठमाडौँ महानगरपालिका |url=https://kathmandu.gov.np/wp-content/uploads/2021/08/Notice-publication.pdf |date=वि.सं. २०७८ |accessdate=वि.सं. २०७८ चैत २ |language=नेपाली |page=१ |publisher=काठमाडौँ महनगरपालिका कार्यालय}}</ref> | parts_type = वडा सङ्ख्या | parts = ३२ | seat_type = | seat = | government_footnotes = | government_type = स्थानीय सरकार | governing_body = काठमाडौँ महानगरपालिका | leader_party = | leader_title = [[नेपालका नगर प्रमुखहरूको सूची|कावा नगरप्रमुख]] | leader_name = [[सुनिता डङ्गोल]] <small> ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]) | leader_title1 = | leader_name1 = | unit_pref = Metric <!-- square kilometers -->| area_total_km2 = 49.45 | area_metro_km2 = 899<!--- "Kathmandu Valley" is considered as a singular Metropolitan area by World Bank 2010. Source: https://www.worldbank.org/en/news/feature/2013/04/01/managing-nepals-urban-transition---> <!-- hectares -->| elevation_m = 1400 | population_footnotes = <ref name="नेपालको राष्ट्रिय जनगणना">{{cite news|url=https://web.archive.org/web/20130731124937/http://cbs.gov.np/wp-content/uploads/2012/11/VDC_Municipality.pdf|title=नेपालको राष्ट्रिय जनगणना २०६८|date=वि.सं. २०७२ मङ्सिर २४|accessdate=वि.सं. २०७८ फागुन १|publisher=[[राष्ट्रिय योजना आयोग (नेपाल)|राष्ट्रिय योजना आयोग]]|agency=नेपाल सरकार|ref=केन्द्रीय तथ्याङ्क विभाग}}</ref> | population_as_of = [[नेपालको एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०६८|राष्ट्रिय जनगणना २०६८]] | population_total = 862400 | population_density_km2 = auto | population_rank = [[नेपालका सहरहरूको सूची|पहिलो]] | population_metro = | population_blank1_title = | population_blank1 = | timezone1 = [[नेपालको प्रमाणिक समय]] | utc_offset1 = +०५:४५ | postal_code_type = हुलाक कोड | postal_code = ४४६०८८ | area_code = ०१ | area_codes = <!-- for multiple area codes --> | iso_code = | website = [http://www.kathmandu.gov.np आधिकारिक वेबसाइट] | module = | footnotes = | other_name = कान्तिपुर, नेपाल मण्डल, येँ }} '''काठमाडौँ''' [[नेपाल]]को सङ्घीय [[राजधानी]] र नेपालको सबैभन्दा [[नेपालका सहरहरूको सूची|बढी जनसङ्ख्या]] भएको सहर हो।<ref name="स्थानीय तह">{{cite news |title=गाउँपालिका तथा नगरपालिकाको सङ्क्षिप्त परिचय पुस्तिका |url=https://mofaga.gov.np/download-notice/eyJpdiI6IjBSZ1g5ZlJJQkphMGZsMkp0WWhUU0E9PSIsInZhbHVlIjoic3c5enIycTNwbHhYUDllakRIWlBaK0xNRmwydjJMV25CczNKa3p6ajZ0aTdqdmRPWE9UXC9ZSnNiZVloNkRtbjciLCJtYWMiOiI2OTZmNjRiZjMyNmRjYjg3OTY5M2FkZTJkNGU5ZmM1YzYwOWNhNmQzYzgzOWY1Y2QyMzBjNmQ4MmFhY2ZhMDhlIn0= |date=वि.सं. २०७८ |accessdate=वि.सं. २०७८ चैत ५ |language=नेपाली |page=१८७ |publisher=सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय, नेपाल }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221129085606/https://mofaga.gov.np/download-notice/eyJpdiI6IjBSZ1g5ZlJJQkphMGZsMkp0WWhUU0E9PSIsInZhbHVlIjoic3c5enIycTNwbHhYUDllakRIWlBaK0xNRmwydjJMV25CczNKa3p6ajZ0aTdqdmRPWE9UXC9ZSnNiZVloNkRtbjciLCJtYWMiOiI2OTZmNjRiZjMyNmRjYjg3OTY5M2FkZTJkNGU5ZmM1YzYwOWNhNmQzYzgzOWY1Y2QyMzBjNmQ4MmFhY2ZhMDhlIn0= |date=2022-11-29 }}</ref> यो महानगर [[बागमती प्रदेश]] तथा मध्य नेपालको अग्लो पठारको रूपमा रहेको [[काठमाडौँ उपत्यका]]मा १,३३७ मिटर (४,६०० फिट) को उचाइमा अवस्थित छ। यो भारतको [[श्रीनगर]] सहरपछि हिमालय पहाडी क्षेत्रमा अवस्थित दोस्रो ठुलो सहर हो र हिमालय पहाडी क्षेत्रको सबैभन्दा ठुलो महानगरीय क्षेत्र हो। [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|वि.सं. २०७८ को जनगणना]] अनुसार यो महानगरको कुल जनसङ्ख्या ८,६२,४०० रहेको छ भने यहाँ २,३८,९६६ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="तथ्याङ्क">{{cite news |title=Population Ward Level 753 Local Unit |trans-title=७५३ स्थानीय तहको वडागत जनसङ्ख्या |url=https://cbs.gov.np/wp-content/upLoads/2018/12/Population_Ward_Level_753_Local_Unit.pdf |date=सन् २०१७ |accessdate=वि.सं. २०७८ चैत ५ |language=अङ्ग्रेजी |page=१२५ |publisher=केन्द्रीय तथ्याङ्क विभाग, नेपाल }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190214172717/http://cbs.gov.np/wp-content/upLoads/2018/12/Population_Ward_Level_753_Local_Unit.pdf |date=2019-02-14 }}</ref> प्रागऐतिहासिक इतिहास भएको यो नगर ईशा पूर्व दोस्रो शताब्दीमा स्थापना भएको र विश्वको सबैभन्दा पुरानो निरन्तर बसोबास गर्ने ठाउँहरू मध्येको एक हो।<ref>{{Cite web |url=https://www.himalkhabar.com/news/122223 |title=नेपाल चिनाउने 'नेपाल विद्या' |website=हिमाल खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-03-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://annapurnapost.com/news/coin-speaks-the-history-189091 |title=इतिहास बोल्ने सिक्का |website=अन्नपूर्ण पोस्ट |language=नेपाली |accessdate=2022-03-20}}</ref> यो उपत्यकालाई ऐतिहासिक रूपमा "[[नेपाल मण्डल]]" र मध्यकालमा "[[कान्तिपुर राज्य|कान्तिपुर]]" भनिन्थ्यो।<ref>{{Cite web |url=https://www.himalkhabar.com/news/4611 |title='नेपाल खादलको वंशावली' |website=हिमाल खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-03-19}}</ref> यो उपत्यका प्राचीन कालदेखि [[नेवार जाति|नेवार मानिस]]हरूको मूल घरको रूपमा रहेको छ।<ref>{{Cite web |url=https://annapurnapost.com/news/58677-58677 |title=आर्य सभ्यताको इतिहास |website=अन्नपूर्ण पोस्ट |language=नेपाली |accessdate=2022-03-20}}</ref> हिमालयको फेदमा रहेको सर्वदेशीय सहरी सभ्यता बोकेको यो सहर [[नेपाल अधिराज्य]]को राजधानी र नेपालका कुलीन वर्गका दरबार, महल र [[बगैँचा|बगैँचा]]हरूद्वारा सुसज्जित छ। यो सहरमा सन् १९८५ देखि [[दक्षिण एसियाली क्षेत्रीय सहयोग सङ्गठन]]को मुख्यालय रहेको छ। काठमाडौँ धेरै वर्षदेखि [[नेपालको इतिहास]], [[कला]], [[संस्कृति]] र अर्थतन्त्रको केन्द्रको रूपमा रहँदै आएको छ।<ref>{{Cite web |url=https://www.himalkhabar.com/news/124998 |title=के लिच्छविकाल 'स्वर्णयुग' नै थियो ? |website=हिमाल खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-03-20}}</ref> यो महानगर क्षेत्रमा बहु-जातीय मानिसहरूको बसोबास रहेता पनि [[हिन्दु धर्म|हिन्दु]] र [[बौद्ध धर्म|बौद्ध]] धर्मावलम्बीहरू बहुसङ्ख्यक छन्।<ref>{{Cite web |url=https://annapurnapost.com/news/hinduu-baudgh-ghulnmaa-pshuptinaath-172290 |title=हिन्दु–बौद्ध घुलनमा पशुपतिनाथ |website=अन्नपूर्ण पोस्ट |language=नेपाली |accessdate=2022-03-21}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.himalkhabar.com/news/127356 |title='नेपालमा ८५ प्रतिशत गैरहिन्दु छन्' |website=हिमाल खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-03-21}}</ref> धार्मिक र सांस्कृतिक चाडपर्वहरू काठमाडौँमा बसोबास गर्ने मानिसहरूको जीवनको एक प्रमुख हिस्सा हो।<ref>{{Cite web |url=https://udghoshdaily.com/?p=10336 |title=हाम्रा चाडपर्व र यसको मौलिकता |website=उद्घोष दैनिक |language=नेपाली |accessdate=2022-03-21}}</ref> यो नगरको अर्थतन्त्रको महत्वपूर्ण भाग [[पर्यटन]] हो। सन् २०१९ मा ट्रिपएडभाइजरद्वारा विश्वको शीर्ष पच्चीस पर्यटकीय गन्तव्यहरूको सूचीमा काठमाडौँ १९औँ स्थानमा थियो।<ref>{{Cite web |url=https://www.newssewa.com/content/kathmandu-visit.html |title=घुम्नैपर्ने विश्वका उत्कृष्ट २५ पर्यटकीय गन्तव्यको सूचीमा काठमाडौँ १९औँ स्थानमा |website=न्युजसेवा |language=नेपाली |accessdate=2022-03-21 }}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> यस सहरलाई नेपाली हिमालयको प्रवेशद्वार मानिन्छ र [[विश्व सम्पदा क्षेत्र]]मा सूचीकृत [[वसन्तपुर दरबार क्षेत्र]], [[स्वयम्भूनाथ]], [[बौद्धनाथ]] र [[पशुपतिनाथ मन्दिर|पशुपतिनाथ]] यो सहरको ऐतिहासिकता तथा सुन्दरतालाई शोभामान बनाइरहेको छ।[[File: Kathmandu Photo College 2017.jpg|thumb|[[काठमाडौँ]] , [[नेपाल]] ]] इतिहासका विभिन्न कालखण्डमा विभिन्न राजवंशले शासन गरेको यो नगर [[नेपालको एकीकरण]] कालदेखि नेपालको राजधनीको रूपमा रहेको छ।<ref>{{Cite book |last=लेभी |first=सिल्भाँ |url=https://books.google.com.np/books?id=6uNJAQAAIAAJ&q |title=नेपाल, हिन्दु अधिराज्यको इतिहास |date=सन् २००५ |publisher=हिमाल किताब |page=३३ |language=नेपाली}}</ref> [[पृथ्वीनारायण शाह]]को नेतृत्वमा [[गोरखाली|गोर्खाली सेना]]ले [[काठमाडौँ उपत्यका]] विजय गरेपछि वि.सं. १८२६ चैत १० मा यो नगरलाई राजधानी बनाएका थिए। देशको राजधानी रहेकै कारण यो सहरमा [[राष्ट्रपति भवन|राष्ट्रपति निवास]], प्रधानमन्त्रीको कार्यालय ([[सिंहदरबार|सिंहदरवार]]), [[नेपाल सरकार]]को केन्द्रीय सचिवालय तथा मन्त्रालयहरू, सरकारी तथा निजी टेलिभिजन स्टेसनहरू लगायत उल्लेखनीय सङ्ख्यामा सरकारी तथा निजी रेडियोहरू र समाचार संस्थाहरू रहेका छन्। [[नेपाली सेना]]को केन्द्रीय कार्यालय जङ्गी अड्डा, सशस्त्र प्रहरी बलको प्रधान कार्यालय तथा [[नेपाल प्रहरी]]को केन्द्रीय कार्यालय पनि यसै नगरमा रहेका छन्। ==व्युत्पत्ति== काठमाडौँलाई आदिवासी [[नेवारी भाषा|नेपाल भाषा]]मा 'येँ' भन्ने गरिन्छ।<ref>{{Cite web |url=https://gorkhapatraonline.com/education/2021-03-13-33671 |title='येँ देय् म्हसीके' अर्थात् 'काठमाडौँ चिनौं ' पाठ्यपुस्तक विमोचन |website=गोरखापत्र |language=नेपाली |accessdate=2022-03-21}}</ref> काठमाडौँको [[नेपाली भाषा|नेपाली]] नाम [[हनुमान ढोका|काठमाडौँ दरबार क्षेत्र]]मा रहेको '[[काष्ठमण्डप]]'बाट आएको हो।<ref>{{Cite web |url=https://annapurnapost.com/news/53232-53232 |title=काष्ठमण्डपः एउटा मायावी कथा |last=किरण |first=सुरेश |website=अन्नपूर्ण पोस्ट |language=नेपाली |accessdate=2022-03-21}}</ref> [[संस्कृत|संस्कृत भाषा]]मा काष्ठको अर्थ 'काठ' र मण्डपको अर्थ 'देवपूजा गर्ने स्थान' हुन्छ। यो सार्वजनिक मण्डपलाई नेपाल भाषामा 'मरसतः' पनि भनिन्छ जसलाई [[मल्ल वंश|मल्लकालीन]] राजा [[लक्ष्मीनरसिंह मल्ल]]को पालामा बिसेत<ref>{{Cite web |url=https://annapurnapost.com/news/kaasstthmnnddp-punh-nirmaann-85-prtisht-smpnn-173018 |title=काष्ठमण्डप पुनः निर्माण ८५ प्रतिशत सम्पन्न |website=अन्नपूर्ण पोस्ट |language=नेपाली |accessdate=2022-03-22}}</ref> नामक व्यक्तिले सन् १५९६ मा पुनर्निर्माण गरेका थिए।<ref>{{Cite web |url=https://www.setopati.com/cover-story/katha-ye:/189887/ |title=पाँचौं शताब्दीदेखि पाँचपटक बनेको काष्ठमण्डप |last=श्रेष्ठ |first=सुदीप |website=सेतोपाटी |language=नेपाली |accessdate=2022-03-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220126153644/https://www.setopati.com/cover-story/katha-ye:/189887 |date=2022-01-26 }}</ref> तीन तले यो संरचना पूर्णतया काठले बनेको थियो र यसमा कुनै फलामको कील वा कुनै समर्थन प्रयोग गरिएको थिएन।<ref>{{Cite web |url=https://ekantipur.com/koseli/2021/04/24/16192339260267154.html |title=काष्ठमण्डपको काष्ठ–कथा |last=किरण |first=सुरेश |website=कान्तिपुर समाचार |language=नेपाली |accessdate=2022-03-21}}</ref> पौराणिक कथा अनुसार यस मण्डपको [[छाने शैली|प्यागोडा]] निर्माण गर्न प्रयोग गरिएको सबै काठ एउटै रूखबाट प्राप्त भएको थियो।<ref>{{Cite web |url=https://nepalmag.com.np/history/2017/06/13/20170613184503 |title=काष्ठमण्डपको जगभित्र लुकेको कथा |website=नेपाल पत्रिका |language=नेपाली |accessdate=2022-03-21}}</ref> वि.सं. २०७२ सालमा नेपालमा गएको [[विसं २०७२ को महाभूकम्प|ठुलो भूकम्प]]मा यस मण्डपको संरचना भत्किएको थियो।<ref>{{Cite web |url=https://www.nayapatrikadaily.com/news-details/68151/2021-08-04 |title=काष्ठमण्डप पुनर्निर्माण ११ हजार क्युफिट काठको प्रयोग, कहिलेसम्म सकिएला ? |last=गौतम |first=गोकर्ण |website=नयाँ पत्रिका |language=नेपाली |accessdate=2022-03-21 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.karobardaily.com/news/166428 |title=काष्ठमण्डप पुनर्निर्माणको काम सकियो |website=कारोबार दैनिक |language=नेपाली |accessdate=2022-03-21}}</ref> २०औँ शताब्दीको अन्तमा लेखिएका पुरानो पाण्डुलिपिहरूको पुष्पिका [[नेपाल मण्डल]]मा काठमाडौँलाई काष्ठमण्डप [[महानगर]] भनेर सम्बोधन गरिएको छ।<ref>{{Cite web |url=https://annapurnapost.com/news/prdesh-nmbr-3-ko-naam-nepaal-mnnddl-raakhn-maag-128648 |title=प्रदेश नम्बर ३ को नाम 'नेपाल मण्डल' राख्न माग |website=अन्नपूर्ण पोस्ट |language=नेपाली |accessdate=2022-03-21}}</ref> महानगरको अर्थ 'महान सहर' हुने गर्छ। यो सहरलाई हालसम्म पनि [[बौद्ध धर्म|बौद्ध]] भिक्षु तथा पुजारीहरूले काष्ठमण्डप नै भन्ने गरेका छन्। यसैकारण काठमाडौँलाई काष्ठमण्डप पनि भन्ने गरिन्छ। मध्ययुगमा यो सहरलाई '[[कान्तिपुर राज्य|कान्तिपुर]]' पनि भनिन्थ्यो।<ref>{{Cite web |url=https://saptahik.com.np/travelling/2019/05/30/20190530085457 |title=खुम्चिँदै गएको हाम्रो सहर |last=नेपाली |first=किशोर |website=साप्ताहिक |language=नेपाली |accessdate=2022-03-21}}</ref> यो नाम दुई [[संस्कृत|संस्कृत शब्द]] 'कान्ति' र 'पुर' बाट आएको हो। कान्ति शब्दको अर्थ 'सौन्दर्य' हुन्छ र प्रायः प्रकाशसँग सम्बन्धित छ तथा पुरको अर्थ 'ठाउँ' हुन्छ यसैले यो सहरले 'प्रकाशको सहर' भन्ने अर्थ दिन्छ। आदिवासी नेवार समुदायले, काठमाडौँलाई 'येँ देश' तथा [[ललितपुर महानगरपालिका|पाटन]] र [[भक्तपुर नगरपालिका|भक्तपुर]]लाई क्रमशः 'यल देश' र 'ख्वप देश' भन्ने गर्छन्।<ref>{{Cite web |url=https://www.sanghunews.com/content/24371 |title=मच्छिन्द्रनाथ देवता भन्दा पनि कृषि वैज्ञानिक हुन् |website=साँघु समाचार |language=नेपाली |accessdate=2022-03-22 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 'यम्बु' शब्दको छोटो रूप 'येँ' हो, जसले मूलतः काठमाडौँको उत्तरी आधा भागलाई बुझाउने गर्छ। काठमाडौँको पुरानो उत्तरी बस्तीलाई 'याम्बी' र दक्षिणी बस्तीलाई 'यँगाल' भनेर चिनिन्थ्यो। == इतिहास == काठमाडौँका केही भागमा पुरातात्विक उत्खननले प्राचीन सभ्यताका प्रमाण फेला पारेको छ। विभिन्न कालखण्डमा गरिएका उत्खननबाट प्राप्त प्राचीन बस्तुहरू मध्ये मालिगाउँबाट प्राप्त एक मूर्तिमा सन् १८५ उल्लेख रहेको छ।<ref>{{Cite web |url=https://web.archive.org/web/20100911000320/http://www.ekantipur.com/nepal/article/?id=1485 |title=सुस्त उत्खनन |date=2010-09-11 |website=नेपाल पत्रिका |language=नेपाली |accessdate=2022-03-21}}</ref> [[चाबहिल]]मा अवस्थित [[अशोक|सम्राट अशोक]]को पुत्रीद्वारा निर्मित [[धन्दो चैत्य]]को उत्खननले [[ब्राह्मी लिपि]]मा शिलालेख भएको इँटा फेला परेको थियो। [[पुरातत्त्वशास्त्र|पुरातत्वविदहरूका]] अनुसार यो दुई हजार वर्ष पुरानो हुने सम्भावना रहेको छ।<ref>{{Cite web|url=https://www.himalkhabar.com/news/14401|title=काठमाडाै‌ भन्दा पुरानाे सभ्यता दाेलखा |website=हिमाल खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-03-11}}</ref> ढुङ्गाका शिलालेखहरू सम्पदा स्थलहरूमा सर्वव्यापी तत्व हुन् र नेपालको इतिहासका प्रमुख स्रोत हुन्। सन् १६२८ को [[वसन्त|वसन्त ऋतु]]मा पुर्तगाली रोमन पादरी होआओ काब्राल [[काठमाडौँ उपत्यका]] भएर गएको र [[नेपाल अधिराज्य]]को राजधानी काठमाडौँ रहेको आफ्नो यात्रा वृतान्तमा वर्णन गरेका थिए<ref>{{Cite web |url=https://www.setopati.com/blog/23518/ |title=नेपाली क्रिश्चियन इतिहासलाई नियाल्दा |last=पोखरेल |first=जगदीश |website=सेतोपाटी |language=नेपाली |accessdate=2022-03-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220321150219/https://www.setopati.com/blog/23518/ |date=2022-03-21 }}</ref> र त्यस समयमा सम्भवतः काठमाडौँका राजा लक्ष्मीनरसिंह मल्लले उनलाई [[तिब्बत]]बाट [[भारत]] जाँदै गर्दा कृपापूर्वक स्वागत गरेका थिए।<ref>{{Cite web |url=https://www.nayapatrikadaily.com/news-details/3260/2019-01-15 |title=इसाईबारे पृथ्वीनारायण |website=नयाँ पत्रिका |language=नेपाली |accessdate=2022-03-21 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> पुरातात्विक रूपले काठमाडौँमा मानव वस्ती धेरै प्राचीन समयदेखि रहेको पाइन्छ।<ref>{{Cite web |url=https://jhannaya.nayapatrikadaily.com/news-details/217/2019-05-11 |title=काठमाडौँका अद्भुत चार |website=नयाँ पत्रिका |language=नेपाली |accessdate=2022-03-11 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> काठमाडौँमा नवपाषाण युगका अवशेषहरू भेट्टाइएका छन्।<ref>{{Cite web |url=https://www.onlinekhabar.com/2019/07/779613 |title=काठमाडौँलाई कस्तो शहर बनाउने ? प्राचीन कि आधुनिक ? |website=अनलाइन खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-03-11}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://baahrakhari.com/index.php/news-details/212471/ |title=किन राजधानी अन्तै सारे यी देशले ? |website=बाह्रखरी |language=नेपाली |accessdate=2022-03-21 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ===प्राचीन काल=== काठमाडौँ नगरको प्राचीनतम् इतिहास धार्मिक ग्रन्थ, परम्परागत मिथक, किंवदन्ती तथा वंशावलीहरूबाट प्राप्त गर्न सकिन्छ। नेपालको प्रमुख प्राचीन ग्रन्थ [[स्वयम्भू पुराण]]का अनुसार वर्तमान काठमाडौँमा कुनै समय [[नागदह]] नामको विशाल र गहिरो ताल सर्पले भरिएको थियो। महाचीनबाट बुद्ध धर्मका बोधिसत्त्व [[मञ्जुश्री]]ले दहमा आलौकिक रश्मि देखेर यहाँ मानव वस्ती निर्माण गर्ने निधो गरेपछि दहको दक्षिणमा रहेको कच्छपाल पर्वतमा चन्द्रह्रास खड्गले प्रहार गरेर यहाँको पानी निकास गरिदिएका थिए।<ref>{{Cite web |url=http://www.shittalpati.com/index.php/Other/Art-Culture-Entertainment/6146 |title=गुँला पर्व र राँगाको सिङ फुक्ने चलन |website=शित्तलपाटी |language=नेपाली |accessdate=2022-03-22}}</ref> त्यसपछि उनले 'मञ्जुपट्टन'<ref>{{Cite book |last=मुनाकर्मी |first=लीलाभक्त |url=https://books.google.com.np/books?id=j60GAQAAIAAJ&q |title=मल्लकालीन नेपाल |date=सन् १९६८ |publisher=रत्न पुस्तक भण्डार |page=१६६ |language=नेपाली}}</ref> नामक सहर स्थापना गरे र धर्मकारलाई उपत्यकाको शासक बनाएर आफू चीनतर्फ लागेका थिए। केही समयपछि [[बाणासुर]] नामक राक्षसले नाका बन्द गरिदिए र उपत्यका फेरि तालमा परिणत भयो। त्यसपछि भगवान [[कृष्ण]] नेपाल आएर बाणासुरलाई मारेर फेरि पानी निकालेका थिए। उनले केही गोपालहरूलाई साथमा ल्याए र भुक्तमानलाई नेपालको राजा बनाएका थिए।<ref>{{Cite web |url=http://www.nepalmandal.com/content/7752.html |title=झीसं पत्याः यानाच्वनागु अन्धविश्वास |last=महर्जन |first=विपेन्द्र |website=नेपाल मण्डल |language=नेपाल भाषा |accessdate=2022-03-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120203210240/http://www.nepalmandal.com/content/7752.html |date=2012-02-03 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://nepalmag.com.np/history/2016/10/16/20161016181055 |title=उसबेलाको नेपाल |website=नेपाल पत्रिका |language=नेपाली |accessdate=2022-03-22}}</ref> [[शिव पुराण]]को कोटिरुद्र संहिता, अध्याय ११, श्लोक १८ ले पशुपति शिवलिङ्गका लागि प्रख्यात रहेको 'नयाँपाल सहर' भनेर उल्लेख गरेको छ।<ref>{{Cite web |url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/opinion/110378-1478152680.html |title=मुखर्जीको भ्रमण र पशुपति दर्शन |last=टण्डन |first=डा. गोविन्द |website=नागरिक न्युज |language=नेपाली |accessdate=2022-03-22}}</ref> नेपाल नामको उत्पत्ति सायद यसै नयाँपाल सहरबाट भएको भन्ने विश्वास गरिन्छ। मध्यकालीन लिच्छवी शासकहरू अघिको अवधिको धेरै थोरै ऐतिहासिक अभिलेखहरू पाइएका छन्। नेपाली राजतन्त्रको वंशावली [[गोपालराजवंशावली|गोपाल राजवंशावली]]का अनुसार [[लिच्छवि राज्य|लिच्छवि काल]]भन्दा पहिले काठमाडौँ उपत्यकाका शासकहरू गोपाल, महिषपाल, अभीर, किराँत र सोमवंशी थिए। किराँत राजवंश [[यलम्बर]]द्वारा स्थापित भएको थियो। किराँतकालमा पुरानो काठमाडौँको उत्तरी भागमा याम्बु नामको बस्ती थियो। [[चिनियाँ तिब्बती भाषा परिवार|चिनियाँ-तिब्बती भाषा परिवार]]का केही भाषाहरूमा अझै पनि काठमाडौँलाई याम्बु भनिन्छ। काठमाडौँको दक्षिणी भागमा 'मञ्जुपट्टन' नजिक यँगाल भनिने अर्को सानो प्राचीन बस्ती रहेको थियो।<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com.np/books?id=DOhFAQAAIAAJ&q |title=बुद्ध जयन्ती स्मारिका |date=सन् १९९३ |publisher=ॐ बुद्ध जयन्ती समारोह समिति |page=१७ |language=नेपाली}}</ref><ref>{{Cite book |url=https://books.google.com.np/books?id=KRlHAQAAIAAJ&q |title=हेमराज भिन्तुना देश अभिनन्दन ग्रन्थ |date=सन् १९९४ |publisher=बोधी परिषद् |page=२८५ |language=संस्कृत}}</ref> सातौं किराँती शासक जितेदास्तीको पालामा बौद्ध भिक्षुहरू काठमाडौँ उपत्यकामा प्रवेश गरे र साँखुमा वन विहार स्थापना गरेका थिए।<ref>{{Cite web |url=https://www.janabhav.com/news-detail/1862 |title=प्राचीन नेपालको गौरवशाली इतिहास |website=जनभाव |language=नेपाली |accessdate=2022-03-25 }}{{Dead link|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[लुम्बिनी]]मा शाक्य वंशमाथि विरुढकद्वारा आक्रमण भएपश्चात् बचेका शाक्य र कोलियहरूको आगमन पश्चात काठमाडौँमा रहेका बस्तीहरूको नाम 'यम्बु'बाट कोलिग्राम र 'यँगाल'बाट दक्षिण कोलिग्राममा परिवर्तन भएको थियो।<ref>{{Cite web |url=https://nepalbuddhistnews.com/2021/08/1258 |title=काठमाडौँ उपत्यकासँग बौद्ध धर्म र संस्कारको प्राचीन सम्बन्ध |date=2021-08-14 |website=नेपाल बौद्ध समाचार |language=नेपाली |accessdate=2022-03-22}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://annapurnapost.com/news/snsaarko-prtibimb-svymbhuu-mhaacaity-192244 |title=संसारको प्रतिबिम्ब स्वयम्भू महाचैत्य |website=अन्नपूर्ण पोस्ट |language=नेपाली |accessdate=2022-03-22}}</ref> === किराँत काल === किराँत काल नेपालको इतिहासको एक काल खण्ड हो, जुन समयमा नेपालमा किराँतीहरूले शासन गर्दथे। किरातहरू सभ्य, सुसंस्कृत र लडाकू थिए । किरातको पालादेखि नेपालको मौलिक जीवनको क्रम बसेको थियो भन्छन् इतिहारकार राजाराम सुवेदी । काठमाडौं उपत्यकामा पशुपालन गरेर बसेका महिषपाल अभिरलाई धपाएर यो जातिले किरात सभ्यताको विकास गरेका थिए । प्रथम किराँती राजा यलम्बरले किराँत अधिराज्यको स्थापना गरेका थिए । काठमाडौँ उपत्यकामा पाइएका नि‍योलि‍थि‍क उपकरणहरूबाट यो थाहा पाइन्‍छ कि‍ नेपालमा मानि‍सको बसोबास कम्‍ति‍मा पनि‍ ९ हजार वर्ष पहि‍लादेखि‍ हुँदै आएको छ| यसले देखाएको छ कि मानिसहरू जुन शायद किराँत जातिका थिए लगभग २५०० वर्ष अगाडि यहाँ बसोबास गर्दथे। पुर्खाको कथन अनुसार नौलाख किराँती पहाडहरूको एक भुमिपुत्र मुलबासी हो, १९०३ वर्ष ८ महिना लामो ३१ पुस्ताले उपत्यकामा शासन गरेका थिए गरे भन्ने कुरा विभिन्न ऐतिहासिक स्रोतहरूमा उल्लेख गरिएको छ । किराँत राजा का सन्तानहरू मध्ये मा राई, लिम्बु, याक्खा, आदि इत्यादी जो नेपालमा मूल बासिको रुप मा चिनिन्छ। यलम्बर द्वारा स्थापित भएको थियो। किराँतकालमा पुरानो काठमाडौँको उत्तरी भागमा याम्बु नामको बस्ती थियो । केही भाषाहरूमा अझै पनि काठमाडौँलाई याम्बु भनिन्छ। काठमाडौँको दक्षिणी भागमा 'मञ्जुपट्टन' नजिक यँगाल भनिने अर्को सानो प्राचीन बस्ती रहेको थियो। सबै ३२ किरात राजा को एक सूची तल दिइएको छ । राजा श्री यलम्बर - ९० वर्ष, राजा श्री पेलं - ८१ वर्ष, राजा श्री मेलं - ८९ वर्ष, राजा श्री चंमिं - ४२ वर्ष, राजा श्री धस्कं - ३७ वर्ष राजा श्री वलंच - ३१ वर्ष ६ महिना, राजा श्री हुतिं - ४० वर्ष ८ महिना, राजा श्री हुरमा - ५० वर्ष, राजा श्री तुस्के - ४१ वर्ष ८ महिना, राजा श्री प्रसफुं - ३८ वर्ष ६ महिना, राजा श्री पवः - ४६ वर्ष, राजा श्री दास्ती - ४० वर्ष, राजा श्री चम्ब - ७१ वर्ष, राजा श्री कंकं - ५४ वर्ष, राजा श्री स्वनन्द - ४० वर्ष ६ महिना, राजा श्री फुकों - ५८ वर्ष, राजा श्री शिंघु - ४९ वर्ष ६ महिना, राजा श्री जुलम् - ७३ वर्ष ३ महिना, राजा श्री लुकं - ४० वर्ष, राजा श्री थोरम् - ७१ वर्ष, राजा श्री थुको - ८३ वर्ष, राजा श्री वर्म्म - ७३ वर्ष ६ महिना, राजा श्री गुंजं ७२ वर्ष ७ महिना, राजा श्री पुस्क - ८१ वर्ष, राजा श्री त्यपमि - ५४ वर्ष, राजा श्री मुगमम् - ५८ वर्ष, राजा श्री शसरू - ६३ वर्ष, राजा श्री गंणं - ७४ वर्ष, राजा श्री खिम्बुं - ७६ वर्ष, राजा श्री गिरीजं - ८१ वर्ष, राजा श्री खुरांज - ७८ वर्ष, राजा श्री गस्ती - ८५ वर्ष काठमाडौंलाई पहिले किरातहरूले नामकरण गरेका थिए जसलाई कोठमधुम भन्ने गर्थे किरातहरूको धर्म लाई मुक्धुम भनिन्छ। अहिले पनि राई, लिम्बु, याक्खाहरूको बस्तीमा कोट वा कोठ ठाउको नामकरण गरिन्छ जुन ठाउँ बिश्स्ता धर्म, कर्म, रितिर्वज, शिक्षा दिक्षा र गुठ को महान भूमिका राखिन्छ (कोठ + मुक्धुम = कोठमधुम) किरात राज्य पछि (कस्ठामण्डप) काठमाडौं राखिएको पाइन्छ राज्य गर्ने ठाउँ लाई कोट वा कोठ भनिन्छ कोट लाई २ किसिमले नामकरण गरिन्छ जुन पहिलो कोट एउटै मात्रै हुन्छ जुन अगाडि राखिन्छ जस्तै कोट + धर्म, ठाउँ र कुनै... दोस्रो कोट अन्तिम मा राखिन्छ जुन पहिलो कोट छुटिएर गाएको दाजु वा भई को राज्यलाई (शाख) कोट अन्तिममा राखिन्छ जस्तै : नगरकोट कोट+मण्डुम = काठमण्डु प्रमुख नगर+कोट = नगरकोट, चरी+कोट = चरीकोट शाख मानिन्छ । सम्राट अजातशत्रु (इ.पू. ४९३–४६२ इ.पू.) को पालामा मगध साम्राज्य विस्तारित भएको थियो । राज्यविस्तारका क्रममा अजातशत्रुले उत्तरी भारतका सबैजसो राज्यमाथि आक्रमण गरे । मगध साम्राज्यसँगको युद्धमा वैशाली गणराज्य तहसनहस भयो । वैशालीमा शासन गरिरहेका लिच्छवीहरूको भागाभाग भयो । उनीहरू भागेर नेपाल पसे । अजातशत्रुबाट पराजीत भएपछि वैशालीका लिच्छवीहरू उपत्यकामा सरणार्थी भएर आए । त्यस्तै कपिलवस्तुबाट शाक्य कुशीनगरबाट मल्ल र रामग्रामबाट कोलियहरू पनि नेपाल छिरे । विस्तारै सोझा र इमान्दार किरातीलाई आफ्नो बसमा पारी लिच्छवीहरूले शासनाधिकारमाथि कब्जा जमाए । इसाको प्रथम शताब्दीतिर उनीहरूले किरात राज्य हडपे । अन्तिम किराती राजा गस्तिलाई हराएर उनीहरूलाई कोशीपारि धकेले । यसरी करिब एक हजार वर्ष शासन गरेको किरात जातिको पतन भयो । किरात सभ्यताको विकास कहिलेदेखि भयो भन्नेमा इतिहासकारबिच फरक मत पाइन्छ । गोपाल वंशावली अनुसार बाह्रौँ किराती राजा जितेदास्तीका पालामा गौतम बुद्धका शिष्य आनन्द काठमाडौं आएका थिए । यो आँकडालाई आधार मान्ने हो भने किरात सभ्यता ३००० वर्षभन्दा पहिलेसम्म पुग्छ । ==== लिच्छवि काल ==== भारतीय गङ्गाको मैदानबाट लिच्छविहरू उत्तरमा बसाइँ सरेपछि किराँतहरूलाई पराजित गर्दै लगभग सन् ४०० मा लिच्छवि राजवंशको स्थापना गरेका थिए।<ref>{{Cite web |url=https://www.setopati.com/cover-story/katha-ye:/189886/ |title=लिच्छविकालमा कसले कसरी शासन हत्याए? |last=श्रेष्ठ |first=सुदीप |website=सेतोपाटी |language=नेपाली |accessdate=2022-03-26 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220521175714/https://www.setopati.com/cover-story/katha-ye:/189886/ |date=2022-05-21 }}</ref> यस युगको समयमा लुम्बिनीमा विरुढकद्वारा शाक्यहरूको नरसंहार पछि उक्त युद्धबाट बाँचेकाहरू उत्तरतिर बसाइँ सरेका थिए भने कोलियको रूपमा लुकेर वन मठमा प्रवेश गरेका थिए। साँखुबाट उनीहरू यम्बु र यँगाल (लञ्जगवाल र मञ्जुपट्टन) गएर काठमाडौँको पहिलो स्थायी बौद्ध विहारको स्थापना गरेका थिए। यसले नेवार बौद्ध धर्मको आधार सृजना गरेको थियो<ref>{{Cite web |url=https://koliyakhabar.com/archives/187 |title=सरावलको बासा गाउ प्राचीन कोलिय गणराज्यको प्रमुख नगर ‘सज्जनेल नगर’ घोषणा |website=कोलिय खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-03-26 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127022327/http://koliyakhabar.com/archives/187 |date=2022-01-27 }}</ref>, जुन संसारमा एकमात्र जीवित संस्कृत आधारित बौद्ध परम्परा हो। तिनीहरूको प्रवाससँगै लिच्छवि युगको अधिकांश समय 'यम्बु'लाई कोलिग्राम भनिन्थ्यो र 'यँगाल'लाई दक्षिण कोलिग्राम भनिन्थ्यो। अन्ततः लिच्छवि शासक [[गुणकामदेव]]ले कोलिग्राम र दक्षिण कोलिग्रामलाई विलय गरी काठमाडौँ सहरको स्थापना गरेका थिए।<ref>{{Cite web |url=https://kharibot.com/news-details/63156/2020-09-04 |title=कसरी शुरु भयो रातो मछिन्द्रनाथको भोटो जात्रा ? |website=खरिबोट |language=नेपाली |accessdate=2022-03-26}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.ukeraa.com/news/2021/10/13/10255 |title=किसान र राजाको सहयोगबाट स्थापना भएकी भद्रकाली |last=थपलिया |first=पुष्पा |website=युकेरा |language=नेपाली |accessdate=2022-03-26 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> यो सहर मञ्जुश्रीको तरवार चन्द्रह्रासको आकारमा डिजाइन गरिएको थियो। यो सहर [[अजिमा]]हरूद्वारा संरक्षित आठ ब्यारेकहरूले घेरिएको थियो।<ref>{{Cite web |url=https://rajdhanidaily.com/id/7563/ |title=पाहाँचः-हे र घोडेजात्रा |last=राउत |first=कुमार |date=2020-03-23 |website=राजधानी राष्ट्रिय दैनिक |language=नेपाली |accessdate=2022-03-26}}</ref> यी मध्ये एउटा ब्यारेक अहिले पनि [[भद्रकाली]] ([[सिंहदरबार]] अगाडि) प्रयोगमा रहेको छ।<ref>{{Cite web |url=https://www.aarthiksanjal.com/flash-news/49844.html |title=आज नवदुर्गा भगवतीको विशेष पूजा आराधना महानवमी पर्व मनाईंदै |date=2021-10-13 |website=आर्थिक सञ्जाल |language=नेपाली |accessdate=2022-03-26}}</ref> यो सहरले [[भारत]] र [[तिब्बत]]बीचको व्यापारमा महत्वपूर्ण नाका बिन्दुको रूपमा सेवा गरेको थियो, जसले [[वास्तुशास्त्र|वास्तुकला]]को क्षेत्रमा अत्यधिक वृद्धि गर्न सफल भएको थियो। मानगृह, कैलाशकूट भवन, भद्राधिवास भवन<ref>{{Cite web |url=https://ekantipur.com/literature/2020/09/19/16004841639672702.html |title=भद्राधिवासमा टेड रिकार्डी |website=कान्तिपुर समाचार |language=नेपाली |accessdate=2022-03-26}}</ref> जस्ता भवनहरूको विवरण यस युगमा बस्ने यात्रु र भिक्षुहरूको संरक्षित तथा प्रकाशमा आएका यात्रा दस्तावेजहरूमा पाइन्छ।<ref>{{Cite web |url=https://nepalmag.com.np/history/2016/01/24/20160124130621 |title=कैलाशकूट भवन: स्वर्ण युगको स्वर्ण दरबार |website=नेपाल पत्रिका |last=गौतम |first=गोकर्ण |language=नेपाली |accessdate=2022-03-26}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.setopati.com/social/179024/ |title=कहीँ नभएको इतिहास हाँडीगाउँमा |last=श्रेष्ठ |first=सुदीप |website=सेतोपाटी |language=नेपाली |accessdate=2022-03-26 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> उदाहरणको लागि, ७औँ शताब्दीमा प्रसिद्ध चीनी यात्री ह्वेन साङले लिच्छवि राजा [[अंशुवर्मा]]को कैलाशकूट भवनको बारेमा वर्णन गरेका थिए। यो ऐतिहासिक व्यापारिक मार्गले दुवै क्षेत्रहरूबीच सांस्कृतिक आदानप्रदान पनि भएको थियो। काठमाडौँ उपत्यकाका आदिवासी बासिन्दाहरूको रूपमा रहेका [[नेवार जाति|नेवार]]हरूको कलात्मकता यस युगमा, उपत्यका भित्र र बृहत् हिमालय क्षेत्रभरि फैलिएको थियो।<ref>{{Cite web |url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/arts/502711-1618633074.html |title=लिच्छविकालीन कला |last=मल्ल |first=मुकेश |website=नागरिक समाचार |language=नेपाली |accessdate=2022-03-26}}</ref> नेवार कलाकारहरूले आफ्ना छिमेकीहरूका लागि धार्मिक कला सिर्जना गर्दै एसियाभर व्यापक रूपमा यात्रा गरेका थिए। उदाहरणको लागि, [[अरनिको]]ले तिब्बत र चीन हुँदै आफ्ना स्वदेशी कलाकारहरूको समूहको नेतृत्व गरेका थिए।<ref>{{Cite web |url=https://ekantipur.com/koseli/2020/08/28/159861509651481460.html?author=1 |title=लायकुको अन्तिम पर्खाल ! |website=कान्तिपुर समाचार |last=सापकोटा |first=दीपक |language=नेपाली |accessdate=2022-03-26}}</ref> तिब्बती सम्राट [[स्रोङ्चन गम्पो]]सँग विवाह गर्ने नेपालकी राजकुमारी [[भृकुटी]]ले तिब्बतमा [[बौद्ध धर्म|बुद्ध धर्म]]को परिचय गराउन महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरेकी थिइन्।<ref>{{Cite web |url=https://motivatenews.com/archives/31855 |title=को हुन भृकुटी ? कसरी भयो तिब्बतमा उनको विवाह ? |date=2020-06-20 |website=मोटिभेट न्युज |language=नेपाली |accessdate=2022-03-26}}</ref> ==== मल्ल काल ==== लिच्छवि कालको अन्त्यपछि नेपाल अधिराज्यमा [[मल्ल वंश|मल्ल काल]]को प्रारम्भ भएको थियो।<ref>{{Cite web |url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/opinion/132620-1510717620.html |title=इतिहास पुनर्लेखन गर्नुपर्दैन ? |last=श्रेष्ठ |first=आदित्यमान |website=नागरिक समाचार |language=नेपाली |accessdate=2022-03-27}}</ref><ref name="टोखा">{{cite news |url=http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/contributions/pdf/CNAS_23_01_16.pdf |title=टोखा: एक ऐतिहासिक चर्चा |last=श्रेष्ठ |first=टेक बहादुर |accessdate=वि.सं. २०७८ चैत १३ |language=नेपाली |publisher=प्राचीन नेपाल |agency=नेपाल सरकार पुरातत्व विभाग }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220331075455/http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/contributions/pdf/CNAS_23_01_16.pdf |date=2022-03-31 }}</ref> मल्ल कालको पहिलो राजाको रूपमा [[अरि मल्ल]]लाई मानिन्छ।<ref>{{Cite book |last=ज्ञवाली |first=सूर्यविक्रम |url=https://books.google.com.np/books?id=1d8GAQAAIAAJ&q |title=नेपाल उपत्यकाको मध्यकालीन इतिहास |date=सन् १९६२ |publisher=शाही नेपाल एकेडमी |page=४८ |language=नेपाली}}</ref> [[दिल्ली]]को [[मुगल साम्राज्य|मुगल शासक]]ले नेपालको दक्षिणी भागमा रहेको तिरहुत राज्यमा आक्रमण गरेपछि तिरहुतका शासकहरू उत्तरतर्फ काठमाडौँ उपत्यकातिर भागेर आएका थिए।<ref>{{Cite web |url=http://nepalihimal.com/article/7461 |title=काठमाडौँका रैथाने तिरहुतिया |last=चापागाईं |first=प्रज्जवल |website=हिमाल खबरपत्रिका |language=नेपाली |accessdate=2022-03-27}}</ref> उनीहरूले नेपाली राजपरिवारसँग अन्तरविवाह गरेपछि यसले मल्ल युगको नेतृत्व गरेको थियो।<ref>{{Cite web |url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/arts/520311-1620447831.html |title=मध्यकालीन कला |last=मल्ल |first=मुकेश |website=नागरिक समाचार |language=नेपाली |accessdate=2022-03-27}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://ekantipur.com/koseli/2017/12/30/20171230092244.html?author=1 |title=जयस्थिति मल्लको वंश |last=दास |first=वाशुदेव लाल |website=कान्तिपुर दैनिक |language=नेपाली |accessdate=2022-03-27}}</ref> मल्ल युगको आरम्भमा [[खस राज्य|खस]] र [[टर्की|तुर्क]] [[मुसलमान|मुस्लिम]]हरूको आक्रमणले गर्दा यसको इतिहास उथलपुथल रहेको देखिन्छ।<ref>{{Cite web |url=https://ekantipur.com/koseli/2021/07/31/162770098452181413.html |title=नेपाली सङ्घीयता, उमेर : २६०० वर्ष |last=चाम्लिङ |first=भोगीराज |website=कान्तिपुर दैनिक |language=नेपाली |accessdate=2022-03-27}}</ref> वि.सं. १३१० सालमा नेपालमा आएको विनाशकारी भूकम्पले तत्कालीन राजा [[अभय मल्ल]]सहित काठमाडौँ उपत्यकाको एक तिहाई जनसङ्ख्याको ज्यान लिएको थियो।<ref>{{Cite web |url=https://saptahik.com.np/history/2015/06/15/17172 |title=भूकम्पमा परेर ज्यान गुमाउने राजा |website=साप्ताहिक पत्रिका |language=नेपाली |accessdate=2022-03-27}}</ref> यी प्रकोपहरूले लिच्छवि युगको अधिकांश वास्तुकला (जस्तै मानगृह र कैलाशकूट भवन) को विनाश भएको थियो भने सहर भित्रका विभिन्न गुम्बाहरूमा सङ्कलन गरेर राखिएका साहित्यको क्षति भएको थियो। प्रारम्भिक कठिनाइहरूलाई छिचोल्दै काठमाडौँले पुन: आफ्नो लोकप्रियता कायम गर्न सफल भएको थियो। मल्ल युगको अधिकांश समयमा काठमाडौँले भारत र तिब्बतबीचको व्यापारमा प्रभुत्व जमाएको थियो। नेपाली मुद्रा बृहत् हिमालय क्षेत्रको व्यापारमा मानक मुद्रा बनेको थियो।<ref name="मुद्रा">{{cite news|url=https://www.nepjol.info/index.php/hj/article/download/34695/27236/101251 |title=इतिहास र संस्कृतिको स्रोतका रूपमा प्राचीन र मध्यकालीन नेपाली मुद्रा |last=काफ्ले |first=डा. डोलराज |accessdate=वि.सं. २०७८ चैत १३ |language=नेपाली |publisher=हिस्टोरिक जर्नल |agency=नेपाल जोल}}</ref> मल्ल युगको उत्तरार्धमा, काठमाडौँ उपत्यकाभित्र चार सुदृढ सहरहरू [[कान्तिपुर राज्य|कान्तिपुर]], ललितपुर, भक्तपुर र कीर्तिपुर समावेश गरेको थियो। यी चारै सहरहरूले त्यस ताका नेपालमा राज्य गरिरहेको मल्ल महासङ्घको राजधानीको रूपमा सेवा गरेका थिए। यी सहररूले कला, वास्तुकला, सौन्दर्यशास्त्र र व्यापारमा एक-अर्कासँग प्रतिस्पर्धा गर्दै विकासको बाटो खोलेका थिए।<ref>{{Cite web |url=https://www.nagariktimes.com/2018/03/38245/ |title=मल्लकालदेखि आधुनिककालसम्म : यसरी भयो नेपाली रङ्गमञ्चको विकास |website=नागरिक टाइम्स |language=नेपाली |accessdate=2022-03-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230406050319/https://www.nagariktimes.com/2018/03/38245/ |date=2023-04-06 }}</ref> यस अवधिका राजाहरूले सार्वजनिक भवनहरू, दरबार क्षेत्रहरू र मन्दिरहरूको निर्माण, साथै जलस्रोतहरूको विकास, [[गुठी]]हरूको संस्थागतीकरण, कानूनको संहिताकरण, नाटक लेखन तथा सहरका चोकहरूमा नाटकहरूको प्रदर्शनमा उल्लेखनीय योगदान गरेका थिए।<ref>{{Cite web |url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/arts/119083-1490668080.html |title=‘मध्यकाल र मल्लकालका नाटकबारे अनुसन्धान जरुरी’ |website=नागरिक समाचार |language=नेपाली |accessdate=2022-03-27}}</ref> [[भारत]], [[तिब्बत]], [[चीन]], [[इरान|फारस]] र [[युरोप]] लगायतका ठाउँबाट विचारधाराको आगमन भएको प्रमाण राजा [[प्रताप मल्ल]] पालाको ढुङ्गाको शिलालेखमा पाइन्छ।<ref>{{Cite web |url=https://ekantipur.com/news/2022/01/24/164299214227314055.html |title=प्रताप मल्लकालीन शिलालेख प्रहरी चौकी आँगनमा |last=भट्टराई |first=देवेन्द्र |website=कान्तिपुर दैनिक |language=नेपाली |accessdate=2022-03-27}}</ref><ref name="शिलालेख">{{cite news |url=http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ancientnepal/pdf/ancient_nepal_13_03.pdf |title=प्रताप मल्लका पालाका पाँच अभिलेख |last=रेगमी |first=जगदीशचन्द्र |accessdate=वि.सं. २०७८ चैत १३ |language=नेपाली |publisher=प्राचीन नेपाल |agency=नेपाल सरकार पुरातत्व विभाग }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220331075300/http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ancientnepal/pdf/ancient_nepal_13_03.pdf |date=2022-03-31 }}</ref> यस युगबाट तिनीहरूको तान्त्रिक परम्परा (जस्तै तान्त्रख्यान), चिकित्सा (जस्तै हरमेखला), धर्म (जस्तै मूलदेवशाशिदेव), कानून, नैतिकता र इतिहासको वर्णन गर्ने पुस्तकहरू फेला परेका छन्। सन् १३८१ मा लेखिएको संस्कृत-नेपाल भाषाको शब्दकोश अमरकोश पनि फेला परेको छ।<ref>{{Cite web |url=https://www.khabarhub.com/2021/28/283694/ |title=फेरि संस्कृत भाषाविरुद्ध प्रचार अभियान ! |last=झा |first=देवेश |website=खबरहब |language=नेपाली |accessdate=2022-03-30}}</ref> यस युगका वास्तुकलाका रूपमा उल्लेखनीय भवनहरूमा [[वसन्तपुर दरबार क्षेत्र|काठमाडौँ दरबार क्षेत्र]], [[पाटन दरबार क्षेत्र]], [[भक्तपुर दरबार क्षेत्र]], कीर्तिपुरको पुरानो दरबार, [[पाँचतले मन्दिर|न्यातपोल]], [[पचपन्नझ्याले दरबार]]<ref>{{Cite web |url=https://annapurnapost.com/news/55-jhyaale-drbaarkaa-mllkaaliin-bhittecitr-naasindai-108305 |title=५५ झ्याले दरबारका मल्लकालीन भित्तेचित्र नासिँदै |last=खाईजू |first=ईश्वरकाजी |website=अन्नपूर्ण पोस्ट |language=नेपाली |accessdate=2022-03-27}}</ref>, [[कुम्भेश्वर मन्दिर|कुम्भेश्वर]], [[कृष्ण मन्दिर]] र अन्य समावेश छन्।<ref>{{Cite web |url=https://www.himalkhabar.com/news/8756 |title=कृष्ण मन्दिर जीर्णोद्धार सम्पन्न, सर्वसाधारणका लागि खुला |website=हिमाल खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-03-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221006142804/https://www.himalkhabar.com/news/8756 |date=2022-10-06 }}</ref> ===मध्यकालिक युग=== ==== प्रारम्भिक शाह काल ==== वि.सं. १८२५ सालमा [[कान्तिपुरको युद्ध|काठमाडौँको युद्ध]]पछि [[गोरखा राज्य]]ले मल्ल सङ्घको अन्त्य गरेको थियो।<ref>{{Cite web |url=https://ekantipur.com/ampnews/2017-09-23/20170923104348.html |title=जसले नेपालको जग बसाए |last=वैद्य |first=तुलसीराम |website=कान्तिपुर समाचार |language=नेपाली |accessdate=2022-03-30}}</ref> यसले काठमाडौँमा आधुनिक युगको सुरुवात गरेको थियो।<ref>{{Cite web |url=https://ekantipur.com/opinion/2022/01/08/164165132466842421.html |title=पञ्चायती: एकीकरणको बहस |last=श्री |first=आहुति |website=कान्तिपुर समाचार |language=नेपाली |accessdate=2022-03-30}}</ref> [[कीर्तिपुरको युद्ध]]मा गोरखाली सेनाको विजय नै काठमाडौँ उपत्यकामाथि गोरखालीहरूको विजयको सुरुवात थियो। काठमाडौँ उपत्यकाको विजय पश्चात् गोरखाका राजा [[पृथ्वीनारायण शाह]]ले काठमाडौँलाई नेपालको राजधानी बनाएका थिए।<ref>{{Cite web |url=https://www.himalkhabar.com/news/2043 |title=पृथ्वीनारायणको रणनीति |last=नेपाल |first=ज्ञानमणि |website=हिमाल खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-03-30}}</ref> यस युगको प्रारम्भिक अवधिमा, काठमाडौँले आफ्नो विशिष्ट संस्कृतिलाई कायम राखेको थियो। वसन्तपुरको नौ तले [[धरहरा]] जस्ता विशेषत: नेपाली वास्तुकला भएका भवनहरू यस युगमा निर्माण भएका थिए। यसका साथै यस कालका शासकहरूले आफ्नो भूभागलाई जोगाउँदै सीमा विस्तार गर्ने अभिप्राय राखेका थिए।<ref>{{Cite web |url=https://ekantipur.com/ampnews/2016-01-11/20160111084545.html?is_ifooter=1 |title=पृथ्वीनारायण शाहको सान्दर्भिकता |last=पन्त |first=रघु |website=कान्तिपुर समाचार |language=नेपाली |accessdate=2022-03-30}}</ref> अस्थिर राजनीतिक अवस्था र नेपालको छिमेकी राष्ट्रहरूसँगको निरन्तर युद्धका कारण यो कालमा व्यापारमा अत्यधिक गिरावट देखिएको थियो। [[भीमसेन थापा]]ले [[इङ्ल्यान्ड|ग्रेट ब्रिटेन]]विरुद्ध [[फ्रान्स]]लाई समर्थन गरेका थिए जसले काठमाडौँमा आधुनिक सैन्य ब्यारेकहरू सहित आधुनिक सैन्य संरचनाहरूको विकास भएको थियो।<ref>{{Cite web |url=https://www.gorkhasamachar.com/2019/07/26/34313 |title=भीमसेन थापालाई किन सम्झिने ! |last=बस्नेत |first=श्रीरामसिंह |date=2019-07-26 |website=गोरखा समाचार |language=नेपाली |accessdate=2022-03-30 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==== राणा शासन काल ==== वि.सं. १९०३ भदौ ३१ गते हनुमानढोका दरबार नजिकै भएको [[कोत पर्व]]बाट नेपालमा [[राणा वंश|राणा शासन]] सुरु भएको थियो।<ref>{{Cite web |url=https://saptahik.com.np/archives/2019/06/02/20190602123127 |title=नेपालको इतिहासमा घटेका केही ठुला हत्याकाण्ड |website=साप्ताहिक |language=नेपाली |accessdate=2022-03-30}}</ref> यस नरसंहारका क्रममा [[जङ्गबहादुर राणा]] र उनका समर्थकहरूले नेपालका अधिकांश उच्च पदस्थ अधिकारीहरूको हत्या गरेका थिए।<ref>{{Cite web |url=https://www.himalkhabar.com/news/111260 |title=राणा शासनमा सडकको झमेला |website=हिमाल खबर |last=रिसाल |first=भैरव |language=नेपाली |accessdate=2022-03-30}}</ref> कोत पर्व लगत्तै नेपालको अर्को चर्चित काण्ड, [[भण्डारखाल पर्व]] पनि काठमाडौँमा कुँवर र उनका समर्थकहरूले गराएका थिए।<ref>{{Cite web |url=https://www.himalkhabar.com/news/115863 |title=कुँवरबाट कसरी राणा बने जङ्गबहादुर? |last=दिक्पाल |first=राजकुमार |website=हिमाल खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-03-30 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201112013927/https://www.himalkhabar.com/news/115863 |date=2020-11-12 }}</ref> राणा शासनको समयमा, काठमाडौँको गठबन्धन ब्रिटिस विरोधीबाट ब्रिटिस समर्थकमा सरेको थियो।<ref>{{Cite web |url=https://www.himalkhabar.com/news/122173 |title=नेपाल–बेलायत सम्बन्धकाे २०० वर्ष : अझै बाँकी छ सम्बन्धमा संशय |website=हिमाल खबर |last=कन्दङ्वा |first=डा. राम |language=नेपाली |accessdate=2022-03-30}}</ref> यसै समर्थन तथा प्रभावका कारण पश्चिमी युरोपेली वास्तुकलाको शैलीमा काठमाडौँस्थित भवनहरूको निर्माण गर्न नेतृत्व गरेको थियो। यीमध्ये सबैभन्दा चर्चित भवनहरूमा [[सिंहदरबार]], [[स्वप्न बगैँचा]], [[राष्ट्रपति भवन|शितल निवास]] र पुरानो [[नारायणहिटी दरबार सङ्ग्रहालय|नारायणहिटी दरबार]] पर्छन्। काठमाडौँ उपत्यकाको पहिलो आधुनिक व्यापारिक सडक ‘[[न्यु रोड, काठमाडौँ|न्युरोड]]’ पनि यही कालखण्डमा बनेको थियो। [[त्रि-चन्द्र कलेज|त्रिचन्द्र कलेज]] (नेपालको पहिलो कलेज), [[दरबार हाई स्कुल]] (नेपालको पहिलो आधुनिक विद्यालय) र [[वीर अस्पताल]] (नेपालको पहिलो अस्पताल) यस युगमा काठमाडौँमा बनेका थिए।<ref>{{Cite web |url=https://www.onlinekhabar.com/2021/04/942838 |title=राणाकालको वास्तुकला |last=अर्याल |first=सुदर्शन |website=अनलाइन खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-03-30}}</ref> यस युगमा शिक्षा भने विशेषाधिकार प्राप्त वर्गको लागि मात्र पहुँचयोग्य थियो। राणा शासन काललाई निरङ्कुश, आर्थिक शोषण र धार्मिक उत्पीडनद्वारा चिह्नित गर्ने गरिन्छ।<ref>{{Cite web |url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/opinion/454101-1612852653.html |title=के त्यस्तो पनि दिन थियो ? |last=श्रेष्ठ |first=आदित्यमान |website=नागरिक समाचार |language=नेपाली |accessdate=2022-03-30}}</ref> ==भूगोल== [[काठमाडौँ उपत्यका]]को उत्तरपश्चिमी भाग र [[बागमती नदी]]को उत्तरमा रहेको काठमाडौँ सहरले {{convert|50.7|km2|1|abbr=on}} क्षेत्रफल ओगटेको छ। समुद्र सतहदेखि यसको औसत उचाइ {{convert|1400|m|ft|sigfig=2}} रहेको छ। काठमाडौँ उपत्यकाभित्र रहेका अन्य नगरपालिकाहरूले यो सहरसँग सीमा साझा गर्दछ। यो सहरलाई बागमती नदीको दक्षिणमा रहेको [[ललितपुर महानगरपालिका]]ले रिङरोडले घेरिएको एउटा सहरी क्षेत्र बनाउँछ भने दक्षिणपश्चिममा [[कीर्तिपुर नगरपालिका]] र पूर्वमा [[मध्यपुर थिमी नगरपालिका]]ले गरेको छ। यसै प्रकार यो सहरको उत्तरमा [[नागार्जुन नगरपालिका|नागार्जुन]], [[तारकेश्वर नगरपालिका|तारकेश्वर]], [[टोखा नगरपालिका|टोखा]], [[बूढानीलकण्ठ नगरपालिका|बुढानीलकण्ठ]], [[गोकर्णेश्वर नगरपालिका|गोकर्णेश्वर]] र [[कागेश्वरी मनोहरा नगरपालिका]] रहेका छन्। यद्यपि, सहरी परिवेश र व्यवस्थापन यसको छिमेकी नगरपालिका [[भक्तपुर नगरपालिका|भक्तपुर]]सम्म फैलिएको छ र यसले लगभग सम्पूर्ण काठमाडौँ उपत्यकालाई समेट्ने गर्छ। {{wide image|Panoramic view of Kathmandu Valley from Swoyambhu hill.jpg|800px|align-cap=center|स्वयम्भूबाट देखिएको काठमाडौँ उपत्यकाको प्यानोरेमिक दृश्य}} {{Geographic location |Centre = काठमाडौँ महानगरपालिका |North = [[टोखा सरस्वती|टोखा]] / [[बूढानीलकण्ठ नगरपालिका|बुढानीलकण्ठ]] |Northeast = [[गोकर्णेश्वर नगरपालिका|गोकर्णेश्वर]] |East = [[कागेश्वरी मनोहरा नगरपालिका|कागेश्वरी मनोहरा]] |Southeast = [[मध्यपुर थिमी नगरपालिका|मध्यपुर थिमी]] |South = ''[[बागमती नदी]]''<br />[[ललितपुर महानगरपालिका|ललितपुर]] |Southwest = [[कीर्तिपुर नगरपालिका|कीर्तिपुर]] |West = [[नागार्जुन नगरपालिका|नागार्जुन]] |Northwest = [[तारकेश्वर नगरपालिका|तारकेश्वर]] }} उपत्यकाको मुख्य नदीको रूपमा रहेको बागमती र यसका सहायक नदीहरू, जसमध्ये [[विष्णुमती नदी|विष्णुमती]], धोबीखोला, मनोहरा खोला, हनुमन्ते खोला र टुकुचा खोला प्रमुख छन्। यी उपत्यकाका आठ नदीहरूले काठमाडौँलाई विच्छेद गरेको छ। यी नदीहरू {{convert|1500|-|3000|m|ft}} को उचाइबाट उत्पत्ति हुन्छन् र नदीसँगै रहेका डाँडाहरूले काठमाडौँ र यसको उपत्यकाबाट पहुँच प्रदान गर्दछ। कुनै समय नागार्जुन पहाडबाट बालाजुहुँदै काठमाडौँसम्म एउटा पुरानो नहर बगेको थियो जुन हाल आएर लोप भइसकेको छ। काठमाडौँ सहर र वरपरका उपत्यकाहरू 'पर्णपाती मनसुनी वन क्षेत्र' (१,२००–२,१०० मिटर (३,९००–६,९०० फिट)) को उचाइमा छन्, जुन नेपालका लागि परिभाषित पाँच वनस्पति क्षेत्रहरू मध्ये एक हो। यस क्षेत्रमा उम्रिने प्रमुख रूखका प्रजातिहरूमा [[कटुस]] लगायतका रुख र उच्च उचाइमा कोणधारी रूखहरू पाइने गर्छन्। <gallery mode="packed"> चित्र:2015-03-08 Swayambhunath, Katmandu, Nepal.jpg|काठमाडौँ सहरीकरण चित्र:Kathmandu, Nepal.JPG|काठमाडौँ महानगरीय क्षेत्र (हल्का खैरो, तस्विर केन्द्र) वरपरका हरियो, वनस्पति ढलानहरूमा वन आरक्ष र राष्ट्रिय निकुञ्ज दुवै समावेश छन्। चित्र:Kathmandu City during monsoon.jpg|[[अरनिको राजमार्ग]]ले काठमाडौँलाई [[भक्तपुर नगरपालिका|भक्तपुर]] र त्यसपछि चिनियाँ सीमासँग जोड्ने गर्छ। चित्र:Evening view of the mountain range from Patan, Lalitpur.jpg|पृष्ठभूमिमा [[गौरीशङ्कर हिमाल]]सँग पूर्वोत्तर काठमाडौँ। </gallery> ===काठमाडौँ प्रशासन=== देशको राजधानीको रूपमा रहेको काठमाडौँमा स्थानीय प्रशासनको आरम्भ तत्कालीन राणा प्रधानमन्त्री [[चन्द्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा|चन्द्रशमशेर राणा]]ले गरेका थिए। 'ए श्रेणी'का राणा तथा शासकवर्गहरू हिड्ने बाटो सफा तथा व्यवस्थित गर्नुपर्ने अभिप्रायले गर्दा उनले वि.सं. १९७६ पुस २ गते सवाल सनद जारी गर्दै खड्ग निशान लगाएर भोटाहिटीमा सफाई अड्डाको स्थापना गरेका थिए।<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=ujK0AAAAIAAJ&newbks=0& |title=नेपालको संवैधानिक इतिहास र राजनीति |last=गौतम |first=राजेश |date=सन् १९९७ |publisher=रत्न पुस्तक भण्डार |language=नेपाली |page=८ |accessdate=2023-03-29}}</ref><ref name="सय वर्ष"/> सफाई अड्डाको प्रशासनिक व्यवस्थापनमा रैती दुनियाँबाट सात जना भलादमी सदस्यहरू र तत्कालीन राणा सरकारका तर्फबाट चेयरम्यान, भाइस चेयरम्यान, इन्जिनियर र म्युनिसिपालिटी हाकिम गरेर ११ जनाको समिति बनाएका थिए।<ref name="सवाल"/> नेपालमा यसलाई नै स्थानीय प्रशासन विकेन्द्रीकरणको पहिलो प्रयास तथा जनताहरूको समेत प्रत्यक्ष पहुँच र नजिकको सरकारी अड्डाको संस्थागत संरचना मान्ने गरिन्छ। प्रारम्भिक समयमा सफाई अड्डाको स्थापना हुँदा यसलाई तल्लो फाँट र माथिल्लो फाँट गरी २ फाँटमा विभाजन गरिएको थियो जसलाई सुधार गर्न, जनताको काम व्यवस्थापन गर्न र अड्डाको कार्य क्षेत्र फराकिलो बनाउन तत्कालीन राणा प्रधानमन्त्री [[भीम शमशेर जङ्गबहादुर राणा|भीम शमशेर राणा]]ले वि.सं. १९८८ मा सवाल सनद जारी गरेका थिए।<ref>{{Cite web|url=https://nepalmag.com.np/literature/2014/07/13/7158|title=रोलक्रम परिवर्तन र प्रजातन्त्रको उदय|last=आचार्य|first=सन्तोष|website=नेपाल पत्रिका|language=नेपाली|access-date=2022-04-03}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://web.archive.org/web/20060501044858/http://www.kathmandu.gov.np/cityatglance/index.html|title=नगर परिचय|date=2006-05-01|website=काठमाडौँ महानगरपालिका कार्यालय|language=नेपाली|access-date=2022-04-03}}</ref> सफाई अड्डाको रूपमा २८ वर्षसम्म काम गरेपछि वि.सं. २००३ फागुन २ गते तत्कालीन राणा प्रधानमन्त्री [[पद्म शमशेर जङ्गबहादुर राणा|पद्म शमशेर राणा]]ले आफ्नै निवासमा मानिसहरू भेला पारी भोटाहिटी सफाइ अड्डालाई 'काठमाडौँ म्युनिसिपालिटी' घोषणा गरेका थिए। [[राणा वंश|राणा शासन]]कै समयमा वि.सं. २००६ चैत २७ गते तत्कालीन राणा प्रधानमन्त्री [[मोहन शमशेर जङ्गबहादुर राणा|मोहन शमशेर राणा]]ले नेपालमा नगर पञ्चायत ऐन, २००६ जारी गरेर लागु गरेपछि 'काठमाडौँ म्युनिसिपालिटी' नगर पञ्चायत बन्न पुगेको थियो।<ref name="सवाल" /> देशमा राणा शासनको अन्त्य र [[लोकतन्त्र|प्रजातन्त्र]]को उदय भएसँगै वि.सं. २०१० जेठ ५ गते नेपाल राज्य नगरपालिका ऐन, २००९ जारी भएपछि वि.सं. २०१० भदौ १७<ref name="नगर वर्ष" /> गते १८ वटा वडाहरू सहितको काठमाडौँ नगरपालिका बनेको थियो। वि.सं. २०१७ पुष २२ गते देशमा तत्कालीन राजा [[महेन्द्र वीरविक्रम शाह|महेन्द्र शाह]]ले [[पञ्चायती व्यवस्था]] आरम्भ गरेको २ वर्षपछि वि.सं. २०१९ भदौ ५ गते नगर पञ्चायत ऐन, २०१९ जारी गरिएको थियो जसको फलस्वरूप यो नगरपालिका स्वतः नगर पञ्चायतमा परिणत भएको थियो। पञ्चायती व्यवस्थाको अन्त्य भएपछि तत्कालीन श्री ५ को सरकारद्वारा वि.सं. २०४७ साल जेठ २८ गते<ref name="नगरपालिका ऐन नेपाल">{{cite news|url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=15813|title=नगरपालिका ऐन, २०४७|date=वि.सं. २०४७ जेठ २८|accessdate=वि.सं. २०७८ फागुन १०|publisher=नेपाल राजपत्र|agency=नेपाल सरकार|language=नेपाली}}</ref> नगरपालिका ऐन, २०४७ घोषणा गरि लागु गरेपछि नगरपालिका बन्नको लागि चाहिने आवश्यक पूर्वाधार तथा जनशक्ति भएको कारणले काठमाडौँ स्वतः आधिकारिक रूपमा नगरपालिका बन्न पुगेको थियो।<ref name="संविधान">{{cite news|title=श्री ५ महारजाधिराज वीरेन्द्र वीर विक्रम शाहदेवबाट नेपाल अधिराज्यको संविधान २०४७ बक्सेको घोषणा |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=15853 |date=वि.सं. २०४७ कात्तिक २३ |accessdate=वि.सं. २०७८ फागुन १ |agency=नेपाल सरकार |language=नेपाली |publisher=नेपाल राजपत्र}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://books.google.com.np/books?id=yi5GAQAAIAAJ |title=मेचीदेखि महाकाली |date=सन् १९७५ |publisher=श्री ५ सरकार सूचना मन्त्रालय |language=नेपाली |accessdate=2022-02-15}}</ref> राजधानीको रूपमा रहेको यो नगरमा बढ्दो जनसङ्ख्या, शिक्षा, स्वास्थ्य, खेलकूद, सहरीकरण, यातायात, विमानस्थल लगायतका आवश्यक भौतिक पूर्वाधार भएको कारणले तत्कालीन श्री ५ को सरकारद्वारा वि.सं. २०५२ मङ्सिर २९ गते काठमाडौँ नगरपालिकालाई स्तरोन्नति गर्दै देशकै पहिलो महानगरपालिकाको रूपमा काठमाडौँ महानगरपालिका घोषणा गरेको थियो।<ref name="महानगर" /> ===काठमाडौँका नगर प्रमुखहरूको सूची<ref name="मेयर इतिहास">{{Cite web|url=https://kathmandupost.com/miscellaneous/2017/05/13/a-mayoral-history-of-kathmandu|title=A mayoral history of Kathmandu|last=खतिवडा|first=दिपेश|website=काठमाडौँ पोस्ट|language=अङ्ग्रेजी|trans-title=काठमाडौँको मेयर इतिहास|access-date=2022-04-02}}</ref>=== {{मुख्य|काठमाडौँको नगर प्रमुख}} {| class="wikitable sortable" |+ !क्रसं !वर्ष !नाम !पद !राजनीतिक दल !नाम !पद !राजनीतिक दल !टिप्पणी |- |१ |वि.सं. १९७६ |सिंह शमशेर<ref name="मेयर इतिहास" /> |चेयरम्यान | - | - | | - |सफाई अड्डाका चेयरम्यान, चन्द्र शमशेरद्वारा मनोनित |- |२ |वि.सं. २००४- वि.सं. २००७ |गहेन्द्र शमशेर थापा<ref name="मेयर इतिहास" /> |सभापति | - |[[शङ्करदेव पन्त]] |उपसभापति |स्वतन्त्र |सभापति राणा वर्गद्वारा मनोनित गरिएका थिए भने उप सभापति जनताद्वारा निर्वाचित भएका थिए।<ref>{{Cite web|url=https://www.onlinekhabar.com/2017/04/564708|title=यस्तो छ अहिलेसम्म भएका १२ स्थानीय चुनावको इतिहास|website=अनलाइन खबर|language=नेपाली|access-date=2022-04-02}}</ref> |- |३ |वि.सं. २०१० |[[जनकमान श्रेष्ठ]]<ref name="मेयर">{{Cite web|url=https://nepalkhabar.com/opinion/14372-2019-12-13-11-55-58|title=जो २४ वर्षको उमेरमा काठमाडौँको पहिलो मेयर बने|last=थापा|first=सूर्य|website=नेपालखबर|language=नेपाली|access-date=2022-04-01}}</ref> |सभापति |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी|कम्युनिस्ट पार्टी]] |प्रयागराज सिंह सुवाल |उपसभापति |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |पहिलो जननिर्वाचित नगर प्रमुख र उप-प्रमुख<ref name="जनक2">{{Cite web|url=https://www.setopati.com/social/195566/|title=रहेनन् काठमाडौँका पहिलो मेयर जनकमान श्रेष्ठ|website=सेतोपाटी|language=नेपाली|access-date=2022-03-31}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="मातृका2">{{Cite web|url=https://www.setopati.com/politics/87845/|title=मातृकाले बर्खास्त गरेका काठमाडौँका पहिलो मेयर|last=शर्मा|first=शोभा|website=सेतोपाटी|language=नेपाली|access-date=2022-04-01}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |४ |वि.सं. २०१४ |प्रयागराज सिंह सुवाल<ref name="मेयर सूची">{{cite news |last=नेपाल |first=खेमराज |title=नगरपालिका: के छ, के छैन? |url=http://inlogos.org/wp-content/uploads/2016/02/Swayatta-Shasan-Municipal-Issue-10_2073.pdf |date=वि.सं. २०७३ आसार |accessdate=वि.सं. २०७८ चैत २० |language=नेपाली |page=१२ |publisher=स्वशासन अध्ययन प्रतिष्ठान }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220403235456/http://inlogos.org/wp-content/uploads/2016/02/Swayatta-Shasan-Municipal-Issue-10_2073.pdf |date=2022-04-03 }}</ref> |सभापति |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |कृष्णलाल श्रेष्ठ |उपसभापति |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी|कम्युनिस्ट पार्टी]] | |- | colspan="9" |<center>''वि.सं. २०१७ सालपछि अधिकांश समय वडाध्यक्षहरू र केही समय कायममुकायम प्रधानपञ्च हुनुभएका चन्द्रानन्द नेवाले काम गरेका थिए।<ref name="मेयर सूची"/>''</center> |- |५ |वि.सं. २०२२ |गणेशमान श्रेष्ठ<ref name="मेयर सूची"/> |प्रधानपञ्च | | | | | |- |६ |वि.सं. २०२७ |चन्द्रानन्द नेवा<ref name="मेयर सूची"/><ref name="नेवा">{{Cite web |url=https://www.lalitpurkhabar.com/2022/05/12/66736 |title=रहेनन् काठमाडौँ महानगरका पूर्ववडाध्यक्ष चन्द्रानन्द नेवा |date=2022-05-12 |website=ललितपुर खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-06-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220528103421/https://www.lalitpurkhabar.com/2022/05/12/66736 |date=2022-05-28 }}</ref> |प्रधानपञ्च | | | | |उनी तत्कालिन काठमाडौँ नगरपालिका वडा नं. १२ को वडाअध्यक्षको रूपमा निर्वाचित भएका थिए तर अधिकांश समय उनले कायममुकायम प्रधानपञ्च भएर काम गरेका थिए।<ref name="नेवा"/> |- |७ |वि.सं. २०३३ - वि.सं. २०३८ |बासुदेव ढुङ्गाना<ref name="मेयर सूची"/> |प्रधानपञ्च | | | | | |- |८<center></center> |वि.सं. २०३८ - वि.सं. २०३९ |प्रेमबहादुर शाक्य |प्रधानपञ्च | | | | |वि.सं. २०३८ देखि वि.सं. २०३९ सालसम्म पञ्चायत सुधार आयोगका अध्यक्षको रूपमा प्रधानपञ्च भएर कार्य गरेका थिए।<ref name="मेयर सूची" /> |- |९ |वि.सं. २०३९ - वि.सं. २०४३ |कमल चित्रकार<ref>{{Cite web|url=https://pahilopost.com/content/20190501124705.html|title=३८ वर्षअघि भोटाहिटीमा बनेको नेपालकै पहिलो 'अन्डरग्राउन्ड सब-वे' ठेकेदारको नियन्त्रणमा|website=पहिलो पोस्ट|language=नेपाली|access-date=2022-04-02}}</ref> |प्रधानपञ्च | | | | |काठमाडौँ नगर पञ्चायतका प्रधानपञ्च रहेका थिए।<ref>{{Cite web|url=https://pahilopost.com/content/20190501124705.html|title=३८ वर्षअघि भोटाहिटीमा बनेको नेपालकै पहिलो 'अन्डरग्राउन्ड सब-वे' ठेकेदारको नियन्त्रणमा|last=रञ्जित|first=सहयोग|website=पहिलो पोस्ट|language=नेपाली|access-date=2022-04-02}}</ref> |- |१० |वि.सं. २०४४ - वि.सं. २०४९ |हरिबोल भट्टराई |प्रधानपञ्च |प्रजातान्त्रिक समूह |शारदाप्रसाद भट्टराई |उप प्रधानपञ्च |प्रजातान्त्रिक समूह |नेपाली काङ्ग्रेस र नेकपा एमाले मिलेर प्रजातान्त्रिक समूह नामक गठबन्धन बनाएर निर्वाचन लडेका थिए। हरिबोलले पञ्चायतको विरोध गरेपछि उनलाई पदबाट निलम्बित गरिएको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://www.janaaastha.com/archives/25163|title=दुःखद् संयोग : मेयरलाई हृदयघात उपमेयरलाई ब्रेन ह्यामरेज,एउटै अस्पतालमा उपचार|website=जन आस्था|language=नेपाली|access-date=2022-04-02}}{{Dead link|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>प्रधानपञ्चको निलम्बनपछि शारदाप्रसादले कायममुकायम भएर काम गरेका थिए। |- |११ |वि.सं. २०४९ - वि.सं. २०५४ |प्रेमलाल सिंह<ref>{{Cite web|url=https://suryakhabar.com/2017/04/11079/|title=यसरी जितेका थिए पिएल सिंह र केशव स्थापितले काठमाडौँ महानगरको चुनाव, अहिले त्यस्तै तयारी नथाले जित्न मुस्किल पर्छ !|website=सूर्य खबर|language=नेपाली|access-date=2022-04-02}}</ref> |मेयर |नेपाली काङ्ग्रेस |नवीन्द्रराज जोशी<ref>{{Cite web|url=https://shilapatra.com/detail/54249/|title=नवीन्द्रराज जोशी जो ३१ वर्षमा काठमाडौँका उपमेयर भए, इमानको राजनीति गरे|last=ढकाल|first=योगेश|website=शिलापत्र |language=नेपाली |access-date=2022-04-02}}</ref> |उप मेयर |नेपाली काङ्ग्रेस |पिएल सिंहको रूपमा चिनिने प्रेमलाल नगर प्रमुख रहेकै समयमा काठमाडौँ नगरपालिकाबाट महानगरपालिकामा स्तरोन्नति भएको थियो। |- |१२ |वि.सं. २०५४ - वि.सं. २०६० |[[केशव स्थापित]]<ref>{{Cite web|url=https://www.makalukhabar.com/2018/11/572580/|title=केशव स्थापित सरकारबाट विस्थापित होलान् ?|date=2018-11-02|website=मकालु खबर|language=नेपाली|access-date=2022-04-02}}</ref> |मेयर |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी|कम्युनिस्ट पार्टी]] |विदुर मैनाली |उप मेयर |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी|कम्युनिस्ट पार्टी]] | |- |१३ |वि.सं. २०६० |[[राजाराम श्रेष्ठ]]<ref>{{Cite web|url=https://www.onlinekhabar.com/2017/05/579806|title=आधा दर्जन पूर्वसांसद मेयरमा भिड्दै (सूचीसहित)|website=अनलाइन खबर|language=नेपाली|access-date=2022-04-03}}</ref> |मेयर |[[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी|राप्रपा]] | | | |तत्कालिन शाही सरकारद्वारा गरिएको स्थानीय निर्वाचनमा निर्वाचित भएर मात्र दुई महिना काम गरेका थिए। |- |१४ |वि.सं. २०७४ - वि.सं. २०७९ |[[विद्यासुन्दर शाक्य]]<ref>{{Cite web|url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/politics/122924-1495942740.html|title=काठमाडौँ महानगरमा एमालेका विद्यासुन्दर शाक्य विजयी|website=नागरिक सामचार|language=नेपाली|access-date=2022-04-02}}</ref> |मेयर |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी|कम्युनिस्ट पार्टी]] |हरिप्रभा खड्गी |उप मेयर |नेपाली काङ्ग्रेस |देशमा सङ्घीयता स्थापना भएपछि पहिलो निर्वाचित मेयर<ref>{{Cite web|url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/politics/122992-1496027280.html|title=विद्यासुन्दर शाक्य : वडाध्यक्षदेखि मेयरसम्म|last=पौडेल|first=सुरेन्द्र|website=नागरिक सामचार|language=नेपाली|access-date=2022-04-02}}</ref> |- |१५ |वि.सं. २०७९ - वर्तमान |[[बालेन शाह|बालेन्द्र शाह]]<ref>{{Cite web |url=https://annapurnapost.com/news/after-the-defeat-sirjana-congratulated-balen-204944 |title=पराजित भएपछि सिर्जनाले दिइन् बालेनलाई बधाई |website=अन्नपूर्ण पोस्ट |language=नेपाली |accessdate=2022-06-28}}</ref> |मेयर |[[स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ|स्वतन्त्र]] |सुनिता डंगोल |उप मेयर |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी|कम्युनिस्ट पार्टी]] |काठमाडौँ महानगरपालिकाको निर्वाचानमा नगर प्रमुखको रूपमा विजयी हुने पहिलो स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ<ref>{{Cite web |url=https://www.prasashan.com/2022/05/25/324748/ |title=काठमाडौँ महानगर : स्वतन्त्र उम्मेदवार बालेन्द्र साह विजयी, काङ्ग्रेस-एमाले असफल |website=प्रशासन |language=नेपाली |accessdate=2022-06-28}}</ref> |} === काठमाडौँ समूह === {{see|काठमाडौँ उपत्यका}} काठमाडौँ समूहलाई आधिकारिक रूपमा परिभाषित गरिएको छैन। [[काठमाडौँ उपत्यका]]को सहरी क्षेत्रलाई तीन फरक जिल्लाहरू (प्रदेशभित्रको दोस्रो तहको प्रशासनिक विभाजन) मा विभाजित छ। तुलनात्मक रूपमा थोरै जनसङ्ख्या भएको दक्षिणी भागहरू बाहेक उपत्यकाको क्षेत्र तीन वटै जिल्लाका सबै भागमा धेरै थोरै फैलिएको छ।<ref name="प्रशासन">{{Cite web |url=https://www.prasashan.com/2020/06/14/182376/ |title=काठमाडौँ उपत्यकाको साझा समस्या र स्थानीय तहको नीति तथा कार्यक्रम |last=त्रिपाठी |first=बलराम |website=प्रशासन |language=नेपाली |accessdate=2022-04-04}}</ref> [[उपत्यका]]भित्रका तीन वटै जिल्लाहरूमा देशको उच्च जनसङ्ख्या घनत्व छ। यी ३ जिल्लाहरूमा जम्मा २१ स्थानीय तहहरू छन् जस अन्तर्गत २ [[महानगरपालिका]] (काठमाडौँ र [[ललितपुर महानगरपालिका|ललितपुर]]), १६ [[नगरपालिका]] र ३ [[गाउँपालिका]] रहेको छ।<ref>{{Cite web |url=https://www.lokpath.com/story/196480 |title=हरायो उपत्यकालाई ‘मेट्रोसिटी’ बनाउने अवधारणा |website=लोकपथ |language=नेपाली |accessdate=2022-04-04 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221203044829/https://www.lokpath.com/story/196480 |date=2022-12-03 }}</ref> निम्न तथ्याङ्क तालिकाले यी जिल्लाहरूको वर्णन गर्दछ जुन सम्भवतः एक समूह मानिनेछ: {| class="wikitable" style="text-align:right;" !प्रशासनिक जिल्ला !क्षेत्रफल (वर्ग किमी) !जनसङ्ख्या (२०५८ जनगणना)<ref name="जनसङ्ख्या">{{Cite web |url=http://www.citypopulation.de/en/nepal/admin/ |title=Nepal: Administrative Division |website=सिटी पोपुलेसन |language=अङ्ग्रेजी |trans-title=नेपाल : प्रशासनिक विभाजन |accessdate=2022-04-04}}</ref> !जनसङ्ख्या (२०६८ जनगणना)<ref name="जनसङ्ख्या"/> !जनसङ्ख्या (२०७८ जनगणना)<ref name="जनसङ्ख्या"/> !जनघनत्व (/वर्ग किमी) |- | style="text-align:left;" |[[काठमाडौँ जिल्ला]] |३९५ |१०,८१,८४५ |१७,४०,९७७ |२०,१७,५३२ |५१०८ |- | style="text-align:left;" |[[ललितपुर जिल्ला]] |३८५ |३,३७,७८५ |४,६६,७८४ |५,४८,४०१ |१४२४ |- | style="text-align:left;" |[[भक्तपुर जिल्ला]] |११९ |२,२५,४६१ |३,०३,०२७ |४,३०,४०८ |३६१७ |- | style="text-align:left;" |'''काठमाडौँ समूह''' |'''८९९''' |'''१६,४५,०९१''' |'''२५,१०,७८८''' |'''२९,९६,३४१''' |'''३३३३''' |} === हावापानी === {{climate chart | काठमाडौँ |2|19|14.4 |5|21|18.7 |8|25|34.2 |12|28|61.0 |16|29|123.6 |19|29|236.3 |20|28|363.4 |20|29|330.8 |19|28|199.8 |13|27|51.2 |8|24|8.3 |4|20|13.2 |float=right |clear=none |units=metric}} नेपालमा पाँच प्रमुख हावापानी क्षेत्र पाइन्छ। काठमाडौँ उपत्यकाको {{convert|1200|to|2300|m|ft}} सम्मको उचाइमा पर्ने क्षेत्रहरूको हावापानी एकदमै [[समशीतोष्ण हावापानी|समशीतोष्ण]] छ जुन यस क्षेत्रको लागि असामान्य रहेको छ। उपत्यकाको {{convert|2100|and|3300|m|ft}} बीचको उचाइमा पर्ने भागहरूमा शीत शीतोष्ण हावापानीद्वारा पछ्याइएको छ। [[कोपेन हावापानी वर्गीकरण|कोपेन जलवायु वर्गीकरण]] अन्तर्गत, तल्लो उचाइ भएका सहरका भागहरूमा [[आर्द्र उपोष्णकटिबन्धीय हावापानी]] रहेको छ, जबकि उच्च उचाइ भएका सहरका केही भागहरूमा सामान्यतया उपोष्णकटिबन्धीय समुद्री जलवायु रहेको छ। उपत्यकाको हावापानीको प्रतिनिधित्व गर्ने काठमाडौँ उपत्यकामा गर्मीको औसत तापक्रम २८ देखि ३० डिग्री सेल्सियस (८२ देखि ८६ डिग्री फारेनहाइट) सम्म हुन्छ। जाडोयाममा यहाँको औसत तापक्रम {{convert|10.1|C|1}} हुन्छ। सहरमा सामान्यतया दिन न्यानो हुने गर्छ भने रात र बिहानको मौसम चिसो हुन्छ। जाडोको समयमा यहाँको तापक्रम {{convert|1|C|F}} वा कममा झर्ने भएको हुनाले सो मौसममा यहाँको तापक्रम अप्रत्याशित हुने गरेको छ। सन् २०१३ को चिसोयामको आरम्भमा काठमाडौँ तापक्रम {{convert|−4|C|F}}मा झरेको थियो भने सबैभन्दा कम तापक्रम सन् २०१३ जनवरी १० मा {{convert|-9.2|C|F}} तापक्रम रेकर्ड गरिएको थियो। उपत्यकाको वर्षा प्रायः [[मनसुन]]मा आधारित हुन्छ ([[जुन]]देखि [[सेप्टेम्बर]]सम्मको मनसुन महिनाहरूमा केन्द्रित कुल वर्षाको लगभग ६५%), र पूर्वी नेपालदेखि पश्चिम नेपालसम्म पर्याप्त मात्रामा ({{convert|100|to|200|cm|0|abbr=on}}) घट्छ। काठमाडौँ उपत्यकामा करिब १४०० मिलिमिटर (५५.१ इन्च) र काठमाडौँ सहरमा औसत १४०७ मिलिमिटर (५५.४ इन्च) वर्षा रेकर्ड गरिएको छ। यहाँको औसत आर्द्रता ७५% छ। {{Weather box | location = काठमाडौँ | metric first = Y | single line = Y | Jan record high C = 24.4 | Feb record high C = 28.3 | Mar record high C = 33.3 | Apr record high C = 35.0 | May record high C = 36.1 | Jun record high C = 37.2 | Jul record high C = 32.8 | Aug record high C = 33.3 | Sep record high C = 33.3 | Oct record high C = 33.3 | Nov record high C = 29.4 | Dec record high C = 28.3 |year record high C = 37.2 | Jan high C = 19.1 | Feb high C = 21.4 | Mar high C = 25.3 | Apr high C = 28.2 | May high C = 28.7 | Jun high C = 29.1 | Jul high C = 28.4 | Aug high C = 28.7 | Sep high C = 28.1 | Oct high C = 26.8 | Nov high C = 23.6 | Dec high C = 20.2 |year high C = 25.6 | Jan mean C = 10.8 | Feb mean C = 13.0 | Mar mean C = 16.7 | Apr mean C = 19.9 | May mean C = 22.2 | Jun mean C = 24.1 | Jul mean C = 24.3 | Aug mean C = 24.3 | Sep mean C = 23.3 | Oct mean C = 20.1 | Nov mean C = 15.7 | Dec mean C = 12.0 |year mean C = | Jan low C = 2.4 | Feb low C = 4.5 | Mar low C = 8.2 | Apr low C = 11.7 | May low C = 15.7 | Jun low C = 19.1 | Jul low C = 20.2 | Aug low C = 20.0 | Sep low C = 18.5 | Oct low C = 13.4 | Nov low C = 7.8 | Dec low C = 3.7 |year low C = 12.1 | Jan record low C = -9.2 | Feb record low C = -1.1 | Mar record low C = 1.7 | Apr record low C = 4.4 | May record low C = 9.4 | Jun record low C = 13.9 | Jul record low C = 16.1 | Aug record low C = 16.1 | Sep record low C = 13.3 | Oct record low C = 5.6 | Nov record low C = 0.6 | Dec record low C = -1.7 |year record low C = -9.2 |precipitation colour = green | Jan precipitation mm = 14.4 | Feb precipitation mm = 18.7 | Mar precipitation mm = 34.2 | Apr precipitation mm = 61.0 | May precipitation mm = 123.6 | Jun precipitation mm = 236.3 | Jul precipitation mm = 363.4 | Aug precipitation mm = 330.8 | Sep precipitation mm = 199.8 | Oct precipitation mm = 51.2 | Nov precipitation mm = 8.3 | Dec precipitation mm = 13.2 |year precipitation mm = 1454.9 | Jan precipitation days = 2 | Feb precipitation days = 3 | Mar precipitation days = 4 | Apr precipitation days = 6 | May precipitation days = 12 | Jun precipitation days = 17 | Jul precipitation days = 23 | Aug precipitation days = 22 | Sep precipitation days = 15 | Oct precipitation days = 4 | Nov precipitation days = 1 | Dec precipitation days = 1 |year precipitation days = 110 | Jan humidity = 79 | Feb humidity = 71 | Mar humidity = 61 | Apr humidity = 53 | May humidity = 57 | Jun humidity = 73 | Jul humidity = 81 | Aug humidity = 83 | Sep humidity = 82 | Oct humidity = 79 | Nov humidity = 85 | Dec humidity = 80 |year humidity = 74 | Jan sun = 223 | Feb sun = 254 | Mar sun = 260 | Apr sun = 231 | May sun = 229 | Jun sun = 186 | Jul sun = 136 | Aug sun = 159 | Sep sun = 132 | Oct sun = 252 | Nov sun = 244 | Dec sun = 250 |year sun = 2556 | source 1 = जल तथा मौसम विज्ञान विभाग, नेपाल<ref name= DHM>{{cite web |url = https://web.archive.org/web/20130511135805/http://www.dhm.gov.np/uploads/climatic/657898146NORMAL%20FILE.pdf |title = सन् १९८१ देखि सन् २०१० सम्मको तापक्रम |access-date = 14 October 2012 |publisher = जल तथा मौसम विज्ञान विभाग (नेपाल)}}</ref>}} === वायु गुणस्तर === काठमाडौँ उपत्यकामा [[वायु प्रदूषण|वायु प्रदुषण]] एउटा प्रमुख समस्या हो जसकारण यो सहरलाई 'धुलोको सहर'<ref>{{Cite web|url=https://www.setopati.com/new-news/44215/|title=‘काठमाडौँ सहर, धुलोले उडायो रहर’|website=सेतोपाटी|language=नेपाली|access-date=2022-04-07}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221202073815/https://www.setopati.com/new-news/44215/ |date=2022-12-02 }}</ref>, 'धुलोमाडौँ'<ref>{{Cite web|url=https://www.karobardaily.com/news/5787|title=धुलोधुवाँ पीडित काठमाडौँ|website=कारोबार दैनिक|language=नेपाली|access-date=2022-04-07}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.abcnepal.tv/posts/34157|title=धुलोमाडौं काठमाडौँ : श्वास फेर्नै गाह्रो (भिडियोसहित)|date=2018-04-25|website=एसबिसी न्युज नेपाल|language=नेपाली|access-date=2022-04-07}}</ref> भन्ने उपनाम दिइएको छ। वि.सं. २०७८ को चैत महिनामा काठमाडौँ सहरको वायु प्रदूषण [[विश्व स्वास्थ्य सङ्गठन]]को वायु प्रदूषणको मापदण्डभन्दा १० गुणा बढी देखिएको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://www.nayapatrikadaily.com/news-details/83083/2022-03-24|title=काठमाडौँको वायु प्रदूषण डब्लुएचओको मापदण्डभन्दा १० गुणा बढी|last=बम|first=यम|website=नयाँ पत्रिका|language=नेपाली|access-date=2022-04-07}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> युरोपेली संस्था आइक्युएअरले सन् २०२१ मा प्रकाशित गरेको ‘विश्वको वायुको गुणस्तरसम्बन्धी प्रतिवेदन, २०२१’ अनुसार विश्वको प्रदूषित राजधानीहरूको सूचीमा काठमाडौँ छैटौँ स्थानमा रहेको थियो ।<ref>{{Cite web|url=https://kharibot.com/news-details/92546/2021-11-20|title=काठमाडौँ विश्वकै आठौँ प्रदूषित शहर|website=खरिबोट|language=नेपाली|access-date=2022-04-07}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.himalkhabar.com/news/121835|title=कसरी संसारकै उच्च वायुप्रदूषित शहर बन्यो काठमाडौँ ?|last=कुमार|first=रमेश|website=हिमाल खबर|language=नेपाली|access-date=2022-04-07}}</ref> सन् २०१७ देखि काठमाडौँको वायु गुणस्तर मापन गर्न [[नेपाल सरकार]]को वातावरण विभाग र काठमाडौँस्थित [[संयुक्त राज्य अमेरिका]]को राजदूतावासले वास्तविक समयको वायु गुणस्तर तथ्याङ्क अनुगमन र सार्वजनिक रूपमा साझा गर्दै आएको छ।<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/nepali/news-51734845|title=वायु प्रदूषण धूमपानभन्दा खतरनाक|date=2020-03-04|website=बिबिसी नेपाली सेवा|language=नेपाली|access-date=2022-04-07}}</ref> नेपालमा वायु प्रदूषणका कारण हुने कुल अकाल मृत्युमध्ये झण्डै एक चौथाइ काठमाडौँमा हुने गरेको एक प्रतिवेदनले जनाएको छ।<ref>{{Cite web|url=https://gorkhapatraonline.com/opinion/2022-03-26-60693|title=वायु प्रदूषणको पेचिलो मुद्दा|last=पौड्याल|first=डा. रामहरी|website=गोरखापत्र|language=नेपाली|access-date=2022-04-07}}</ref> ==सरकारी र सार्वजनिक सेवाहरू== ===नागरिक प्रशासन=== काठमाडौँको प्रशासन व्यवस्थापनको लागि काठमाडौँ महानगरपालिका कार्यालय (केएमसी) प्रमुख जिम्मेवार स्वायत्त संस्था हो। नेपालका शासक वर्गद्वारा उपयोग गरिने सडकलाई सफा राख्न तथा जनताको समेत पहुँच हुने अभिप्रायले काठमाडौँको भोटाहिटीमा वि.सं. १९७६ पुस २ गते सफाई अड्डा स्थापना गरिएको थियो।<ref name="सय वर्ष"/><ref name="प्रोफाइल">{{cite web |title=स्वायत्त शासन |url=https://nepalindata.com/media/resources/bulk_file/Ktm-Profile-2075.pdf |date=वि.सं. २०७५ बैशाख |accessdate=वि.सं. २०७८ चैत २४ |language=नेपाली |page=५ |publisher=नेपाल सरकार, योजना आयोग }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220408075035/https://nepalindata.com/media/resources/bulk_file/Ktm-Profile-2075.pdf |date=2022-04-08 }}</ref> विभिन्न कालखण्डमा म्युनिसपालिटी, नगरपालिका, नगरपञ्चायत, पुनः नगरपालिका र अन्त्यमा वि.सं. २०५२ मङ्सिर २९ गते काठमाडौँ महानगरपालिकाको रूपमा स्तरोन्नति गरिएको यो कार्यालयले काठमाडौँको प्रशासनिक व्यवस्थापन गर्दै आएको छ।<ref name="प्रोफाइल"/> काठमाडौँ महानगरपालिकालाई केन्द्रीय क्षेत्र, पूर्व क्षेत्र, उत्तरी क्षेत्र, नगर क्षेत्र र पश्चिम क्षेत्र गरी पाँच भागमा विभाजन गरिएको छ। नागरिक प्रशासनको लागि यो सहरलाई ३२ वटा प्रशासनिक वडाहरूमा विभाजन गरिएको छ।<ref>{{Cite web |title=९० प्रतिशत निर्वाचन क्षेत्र जनसङ्ख्याको आधारमा निर्धारण |url=https://www.setopati.com/politics/80274/ |access-date=2022-04-07 |website=सेतोपाटी |language=नेपाली }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> नगर कार्यपालिकाको समितिमा रहेका १७७ निर्वाचित प्रतिनिधि र २० मनोनित सदस्यहरूले काठमाडौँ महानगरपालिकाको व्यवस्थापन गर्ने कार्य गर्दछ।<ref>{{Cite web |url=https://kathmandu.gov.np/official-type/elected-official/ |title= जनप्रतिनिधि विवरण |website=काठमाडौँ महानगरपालिका, नगर कार्यपालिकाको कार्यालय |language=नेपाली |accessdate=2022-04-07}}</ref> यसले वार्षिक बजेटको समीक्षा, प्रक्रिया र अनुमोदन गर्न र प्रमुख नीतिगत निर्णयहरू गर्न द्विवार्षिक बैठकहरू गर्छ। काठमाडौँ महानगरपालिका नगर कार्यपालिकाद्वारा तयार पारिएको ३२ वडाको वडा प्रोफाइलमा प्रत्येक वडाको [[जनसङ्ख्या]], घरको संरचना र अवस्था, सडकको प्रकार, [[शिक्षा|शैक्षिक]], [[स्वास्थ्य]] तथा वित्तीय संस्था, [[मनोरञ्जन|मनोरञ्जन सुविधा]], पार्किङ, सुरक्षा प्रावधानहरू, आदि रहेको छ। यसमा [[संस्कृति|सांस्कृतिक सम्पदा]], [[चाडपर्व]], ऐतिहासिक स्थलहरू र स्थानीय बासिन्दाहरू बारे जानकारीमूलक तथ्याङ्कहरू सहित सम्पन्न, चालु र योजनाबद्ध विकास परियोजनाहरूको सूची समावेश छ।<ref>{{Cite web |url=https://www.prasashan.com/2019/06/01/121311/ |title=स्थानीय कार्यपालिका |last=खतिवडा |first=केदार |website=प्रशासन |language=नेपाली |accessdate=2022-04-07}}</ref> क्षेत्रफलको आधारमा काठमाडौँ महानगरपालिकाको सबैभन्दा ठुलो वडा वडा नं. १६ हो जसको क्षेत्रफल ४३७.४ हेक्टर रहेको छ भने सबैभन्दा सानो वडा वडा नं. २६ हो जसको क्षेत्रफल ४ हेक्टर रहेको छ। काठमाडौँ नगर काठमाडौँ जिल्लाको [[मुख्यालय|सदरमुकाम]] हो। [[बूढानीलकण्ठ नगरपालिका|बूढानीलकण्ठ]], [[चन्द्रागिरी नगरपालिका|चन्द्रागिरी]], [[दक्षिणकाली नगरपालिका|दक्षिणकाली]], [[गोकर्णेश्वर नगरपालिका|गोकर्णेश्वर]], [[कागेश्वरी मनोहरा नगरपालिका|कागेश्वरी मनोहरा]], [[कीर्तिपुर नगरपालिका|कीर्तिपुर]], [[नागार्जुन नगरपालिका|नागार्जुन]], [[शङ्खरापुर नगरपालिका|शङ्खरापुर]], [[तारकेश्वर नगरपालिका|तारकेश्वर]] र [[टोखा नगरपालिका|टोखा]] गरी १० वटा नगरपालिकासँगै काठमाडौँ सहरले यो जिल्ला बनाएको छ। ===कानून र व्यवस्था=== यो सहरको प्रमुख कानून प्रवर्तन निकाय महानगरीय प्रहरी कार्यालय हो।<ref>{{Cite web |url=https://metro.nepalpolice.gov.np/about-us/introduction/ |title=परिचय |website=महानगरीय प्रहरी कार्यालय |language=नेपाली |accessdate=2022-04-07 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220523091301/https://metro.nepalpolice.gov.np/about-us/introduction/ |date=2022-05-23 }}</ref> यो निकाय प्रहरी अतिरिक्त महानिरीक्षकको नेतृत्वमा रहेको हुन्छ। महानगरीय प्रहरी [[नेपाल प्रहरी]]को एउटा महाशाखा हो र यसको प्रशासनिक नियन्त्रण नेपाल सरकारको [[गृह मन्त्रालय (नेपाल)|गृह मन्त्रालय]]मा रहेको छ। === अग्नि नियन्त्रण सेवा === वि.सं. १९९४ सालको भदौ महिनामा सातौँ [[नेपालका प्रधानमन्त्रीहरूको सूची|राणा प्रधानमन्त्री]] [[जुद्ध शमशेर जङ्गबहादुर राणा|जुद्ध शमशेर]]ले काठमाडौँको न्यु रोडमा पहिलो वारुण यन्त्र कार्यलय खोलेका थिए।<ref>{{Cite web|url=https://www.onlinekhabar.com/2018/12/730894|title=जुद्ध समशेरकालीन दमकल भवन भत्काउने तयारी|website=अनलाइन खबर|language=नेपाली|access-date=2022-04-07}}</ref> वि.सं. १९९० सालमा नेपालमा गएको महाभूकम्पका कारण दरबारमा ठुलो आगलागि भएको थियो जसलाई नियन्त्रण गर्न सो समयमा निकै कठिनाई भएको थियो।<ref name="दमकल">{{Cite web|url=https://www.nepalkhoj.com/2020/11/04/50935/|title=जलन व्यवस्थापनमा वारुणयन्त्रको भूमिका : एक सङ्क्षिप्त विवेचना|last=सुवाल|first=पुण्यश्वरी|website=नेपाल खोज|language=नेपाली|access-date=2022-04-07}}</ref> आगलागिका कारण दरबारका विभिन्न भौतिक संरचनाहरू नष्ट भएको घटनाबाट प्रभावित तत्कालीन प्रधानमन्त्री राणा [[इङ्ल्यान्ड|बेलायत]] भ्रमणमा जाँदा त्यहाँको [[दमकल]] सेवालाई अध्ययन गरेर त्यहाँबाट दमकल ल्याउन पहल गरेका थिए। पहल अनुरूप बेलायत सरकारले 'मोरिस' कम्पनीको दमकल सहयोगस्वरूप उपलब्ध गराएको थियो। देशमा यातायातको साधन सीमित र राजधानीसँग सडक सञ्जाल नभएको कारणले मानिसहरूद्वारा भीमफेदी भएर दमकल (पानी तान्ने पम्प जडित यन्त्र) ल्याइएको थियो।<ref name="दमकल" /> नेपालमा सर्वसाधारणको लागि टेलिफोन सेवा नभएको कारणले गर्दा सहरमा आगलागि भएको हेर्न फलामको अग्लो टावर बनाइएको थियो। काठमाडौँमा वारुण यन्त्र कार्यालय स्थापना भएको सात वर्षपछि वि.सं. २००१ सालमा छिमेकी सहर [[ललितपुर महानगरपालिका|ललितपुर]] र [[भक्तपुर नगरपालिका|भक्तपुर]]मा समेत दमकल सेवा विस्तार गरिएको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://ekantipur.com/ampnews/2015-02-11/403601.html|title=दमकल छ, काम लाग्ने छैन|last=श्रेष्ठ|first=लीला|website=कान्तिपुर समाचार|language=नेपाली|access-date=2022-04-07}}</ref> वि.सं. २०२२ सालमा काठमाडौँ केन्द्रीय विमानस्थलमा अग्नि नियन्त्रक सेवा स्थापना भएको थियो। वि.सं. २०३० सालसम्म उपत्यकामा मात्रै केन्द्रित रहेको दमकल सेवा वि.सं. २०३१ सालमा जर्मनी सरकारबाट सात वटा 'म्यागिरस डज' दमकल प्राप्त भएपछि उपत्यकाबाहिरका नेपालका औद्योगिक सहरमा समेत दमकल सेवा विस्तार भएको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/opinion/104244-1468902120.html|title=वारुणयन्त्रको दारुण कथा|last=भट्टराई|first=किशोरकुमार|website=नागरिक समाचार|language=नेपाली|access-date=2022-04-07}}</ref>काठमाडौँ महानगरमा सानो र ठुलो गरी जम्मा ६ थान दमकल रहेका छन् भने आठ वटा फायर वाइक रहेको छ।<ref>{{Cite web|url=https://www.safalkhabar.com/news/84420|title=काठमाडौँ महानगरमा अब २० तला सम्म आगो निभाउने ‘बारुण यन्त्र’|website=सफल खबर|language=नेपाली|access-date=2022-04-07}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://nayapatrikadaily.com/news-details/51486/2020-09-19|title=७७ वर्षे इतिहास बोकेको जुद्ध बारुण यन्त्र अलपत्र|website=नयाँ पत्रिका|language=नेपाली|access-date=2022-04-07}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.onlinekhabar.com/2016/01/373321|title=उपत्यकामा दमकल स्टेसन थप गरी दश बनाइने|website=अनलाइन खबर|language=नेपाली|access-date=2022-04-08}}</ref> === बिजुली र पानी आपूर्ति === काठमाडौँ महानगरपालिकाभित्र [[नेपाल विद्युत प्राधिकरण]]द्वारा बिजली सेवा नियमन र वितरण गरिन्छ। यसै प्रकार खानेपानी र सरसफाई सुविधा [[काठमाडौँ उपत्यका खानेपानी लिमिटेड]]ले उपलब्ध गराएको छ। काठमाडौँमा पिउने, नुहाउने, खाना पकाउने, धुने र सिँचाइ जस्ता घरायसी प्रयोजनका लागि पानीको चरम अभाव छ।<ref>{{Cite web|url=https://ekagaj.com/article/society/6614/?v=1|title=काठमाडौँमा दैनिक ४३ करोड लिटर खानेपानीको माग|website=इ कागज|language=नेपाली|access-date=2022-04-08}}{{Dead link|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> पानीसँग सम्बन्धित सबै प्रयोजनका लागि मानिसले बोतलबन्द मिनरल वाटर, ट्याङ्की ट्रकको पानी र प्राचीन [[ढुङ्गे धारा]]को पानी प्रयोग गर्दै आएका छन्। नेपालको राष्ट्रिय गौरव तथा बहुचर्चित [[मेलम्ची खानेपानी आयोजना]]<ref>{{Cite web|url=https://www.himalkhabar.com/news/122672|title=को थिए मेलम्ची खानेपानी आयोजनाका परिकल्पनाकार ?|last=कुमार|first=रमेश|website=हिमाल खबर|language=नेपाली|access-date=2022-04-08}}</ref>को आंशिक काम सम्पन्न गरेर वि.सं. २०७७ साल चैत २५ गतेदेखि सहरमा पानी वितरण थालिएको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://ekantipur.com/business/2021/03/29/16169827936181117.html|title=धारामा आयो मेलम्ची|last=दीपेन्द्र विष्ट|first=नुमा थाम्सुहाङ,|website=कान्तिपुर समाचार|language=नेपाली|access-date=2022-04-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://rajdhanidaily.com/id/36099/|title=मेलम्चीको पानी आज काठमाडौमा|last=राउत|first=कुमार|date=2021-03-06|website=राजधानी राष्ट्रिय दैनिक|language=नेपाली|access-date=2022-04-08}}</ref> पानी वितरण सुरु गरेको दुई महिना नबित्दै वि.सं. २०७८ असार १ गते मेलम्ची खोलामा आएको बाढीले खानेपानीको लाइनलाई प्रभावित गरेपछि यसको सेवा ठप्प रहेको छ।<ref>{{Cite web|url=https://farakdhar.com/story/56423/|title=मेलम्चीको पानी, अब कहिले खानी ?|last=अवस्थी|first=मनीषा|website=फरकधार|language=नेपाली|access-date=2022-04-08}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210712062112/https://farakdhar.com/story/56423/ |date=2021-07-12 }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.nepalpress.com/2021/06/23/70033/|title=मेलम्ची खानेपानी आयोजनामा एक अर्बको क्षति, वैकल्पिक माध्यमबाट पानी ल्याउने तयारी|website=नेपाल प्रेस|language=नेपाली|access-date=2022-04-08}}</ref> === फोहोर व्यवस्थापन === काठमाडौँ महानगरपालिकाको फोहोर व्यवस्थापन महानगरपालिका कार्यालय अन्तर्गतको सरसफाई शाखाले गर्दै आएको छ।<ref>{{Cite web|url=https://www.khabarhub.com/2021/30/301610/|title=फोहोर फालेर महानगरको कार्यालय अगाडि प्रदर्शन, प्रधानमन्त्री र मेयरबीच छलफल|website=खबरहब|language=नेपाली|access-date=2022-04-08}}</ref> महनगरपालिकाबाट दैनिक ४ सय ५० टन फोहोर उत्पादन हुने गरेको छ। महानगरको घर, पसल, व्यवसाय, उद्योग तथा कार्यालय लगायतका स्थानहरूबाट उत्सर्जित हुने फोहोर वि.सं. २०६२ सालदेखि [[नुवाकोट जिल्ला]]को [[ककनी गाउँपालिका]]को वडा नं. २ मा रहेको [[सिसडोल ल्यान्डफिल|सिसडोल ल्यान्डफिल साइट]]मा व्यवस्थापन गरिँदै आएको छ।<ref>{{Cite web|url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/social-affairs/82010-1439673015.html|title=महानगरको फोहर व्यवस्थापनमा कर्मचारी र निजी ठेकेदारको लुट|last=न्यौपाने|first=ज्ञान|website=नागरिक समाचार|language=नेपाली|access-date=2022-04-08}}</ref> ==जनसाङ्ख्यिकी== {{Historical populations |type = US |align = center |cols = 2 |source = [https://docs.censusnepal.cbs.gov.np/Documents/12a7daec-ca34-417b-ab81-d7a9f6f89a36.pdf सोधपत्र] |वि.सं.१९७८ |१,०८,८०५ |वि.सं.१९९८ |६८,५९४ |वि.सं.२००८ |१०६,५७९ |वि.सं.२०१८ |१२१,०१९ |वि.सं.२०२८ |१५०,४०२ |वि.सं.२०३८ |२३,५१६० |वि.सं.२०४८ |४२१,२५८ |वि.सं.२०५८ |६७१,८४६ |वि.सं.२०६८ |९७५,४५३ |वि.सं.२०७८ |८६५,९०६ |footnote=थप स्रोत: [https://www.internationalscholarsjournals.com/articles/ethniccaste-diversification-in-kathmandu-metropolitan-changing-social-landscape-of-a-capital-city.pdf तथ्य],<ref>{{Cite web |url=https://books.google.com/books?id=Vnk6AAAAIAAJ&newbks=0&hl=en |title=भारतको जनसाङ्ख्यिकी |date=सन् १९७४ |page=२३९ |publisher=हिन्दुस्तान पब्लिशिङ कर्पोरेशन |language=अङ्ग्रेजी |accessdate=2023-03-29}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://books.google.com/books?id=OLlBAAAAYAAJ&newbks=0 |title=एसियाली प्रोफाइल |date=सन् १९७५ |page=१९१ |publisher=एसियाली अनुसन्धान सेवा |language=अङ्ग्रेजी |accessdate=2023-03-29}}</ref> }} काठमाडौँको विश्वव्यापी सहरी चरित्रले यसलाई नेपालको सबैभन्दा बढी जनसङ्ख्या भएको सहर बनाएको छ।<ref>{{Cite web|url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/others/171669-1550803860.html|title=महानगरको जनघनत्व थेग्नै नसकिने|last=लम्साल|first=हिमाल|website=नागरिक सामचार|language=नेपाली|access-date=2022-04-11}}</ref> नेपालमा भएको [[नेपालको एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०६८|वि.सं. २०६८ को राष्ट्रिय जनगणना]] अनुसार काठमाडौँको जनसङ्ख्या ९,७५,४५३ रहेको छ।<ref name="नेपालको राष्ट्रिय जनगणना"/> [[नेपालको दसौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०५८|वि.सं. २०५८ को जनगणना]]को सन्दर्भमा यो सहरको वार्षिक जनसङ्ख्या बृद्धि दर ६.१२% रहेको थियो। काठमाडौँमा बसोबास गर्ने कुल जनसङ्ख्याको ७०% मानिसहरू १५ देखि ५९ वर्षका छन्।<ref name="महानगर जनसङ्ख्या">{{cite web |last=नरेन्द्रराज खनाल |first=गोपीकृष्ण वश्याल |title=Process and Characteristics of Urbanization in Nepal |trans-title=नेपालमा सहरीकरणको प्रक्रिया र विशेषताहरू |url=http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/contributions/pdf/CNAS_28_02_03.pdf |date=सन् २००१ |accessdate=वि.सं. २०७८ चैत २८ |language=अङ्ग्रेजी |page=७-८ |publisher=त्रिभुवन विश्वविद्यालय अनुसन्धान पत्र }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220921141325/https://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/contributions/pdf/CNAS_28_02_03.pdf |date=2022-09-21 }}</ref> एक दशकमा काठमाडौँको जनसङ्ख्या [[नेपालको नवौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०४८|वि.सं. २०४८]] मा ४,२७,०४५ बाट बढेर वि.सं. २०५८ मा ६,७१,८४६ पुगेको थियो।<ref name="महानगर जनसङ्ख्या"/> काठमाडौँको वि.सं. २०६८ को जनगणना अनुसार यहाँको जनसङ्ख्या ९,७५,४५३ रहेको थियो भने [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|वि.सं. २०७८ को प्रारम्भिक जनगणना]] प्रतिवेदन अनुसार यहाँको जनसङ्ख्या ११.२३% घटेर ८,६५,९०६ पुगेको छ।<ref>{{Cite web |date=2022-01-26 |title=११.२३ प्रतिशतले घट्यो काठमाडौँ महानगरको जनसङ्ख्या |url=https://www.lalitpurkhabar.com/2022/01/26/55842 |access-date=2022-04-10 |website=ललितपुर खबर |language=नेपाली }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126083944/https://www.lalitpurkhabar.com/2022/01/26/55842 |date=2022-11-26 }}</ref> ===जातीय समूह=== {{Bar chart | title = काठमाडौँ महानगरमा बसोबास गर्ने जातिगत विवरण<ref>{{Cite web |url=https://www.nepalarchives.com/popbycaste-piechart-kathmandu-kathmandu-2011/ |title=Caste-Based Population Pie Chart of Kathmandu Metropolitan City |trans-title=काठमाडौँ महानगरपालिकाको जातीय आधारमा जनसङ्ख्या तालिका |language=अङ्ग्रेजी |accessdate=2022-04-19 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220419021433/https://www.nepalarchives.com/popbycaste-piechart-kathmandu-kathmandu-2011/ |date=2022-04-19 }}</ref><br/><small>वि.सं. २०६८ को राष्ट्रिय जनगणनाको आधारमा</small> | float = center | label_type = जाति | data_type = जनसङ्ख्या | bar_width = 25 | width_units = em | data_max = 250000 | label1 = [[नेवार जाति|नेवार]] | data1 = 2,41,131 | label2 = [[ब्राह्मण|ब्राह्मण (पहाड)]] | data2 = 2,38,590 | label3 = [[क्षेत्री]] | data3 = 1,75,889 | label4 = [[तामाङ जाति|तामाङ]] | data4 = 76,066 | label5 = [[मगर जाति|मगर]] | data5 = 36,761 | label6 = [[गुरुङ जाति|गुरुङ]] | data6 = 25,780 | label7 = [[राई जाति]] | data7 = 20,648 | label8 = [[मुसलमान]] | data8 = 17,706 | label9 = [[मारवाडी जाति|मारवाडी]] | data9 = 12,823 | label10 = [[थारू जाति|थारु जाति]] | data10 = 11,903 | label11 = [[शेर्पा जाति]] | data11 = 11,776 | label12 = [[ठकुरी]] | data12 = 11,260 | label13 = अन्य | data13 = 95,120 }} काठमाडौँको सबैभन्दा ठुलो जातीय समूह उपत्यकाको मूल निवासी [[नेवार जाति|नेवार]]हरू हुन्,<ref>{{Cite web|url=https://www.blastkhabar.com/news/2017/03/28/37352.html|title=नेवार जाति र वर्तमान अवस्था|website=ब्लाष्ट खबर|language=नेपाली|access-date=2022-04-11}}</ref> जसको विभिन्न जात समूहहरूको संयुक्त जनसङ्ख्या २५% रहेको छ।<ref>{{Cite web|url=https://www.janakhabar.com/2021/07/05/73190/|title=नेपालमा वर्ण र जात व्यवस्थाको सुरुवात|last=लुवार|first=दयाराम|date=2021-07-05|website=जनखबर|language=नेपाली|access-date=2022-04-11}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221206032812/https://www.janakhabar.com/2021/07/05/73190/ |date=2022-12-06 }}</ref> जनसङ्ख्याको हिसाबले काठमाडौँ महानगरपालिकामा [[ब्राह्मण|बाहुन]]हरू लगभग २४% छन् भने [[क्षेत्री]]हरूको जनसङ्ख्या १८% रहेको छ। काठमाडौँका अन्य जाति समूहहरूमा [[तामाङ जाति|तामाङ]] (८%), [[मगर जाति|मगर]] (४%), [[गुरुङ जाति|गुरुङ]] (३%), [[राई जाति|राई]] (२%) र [[लिम्बू जाति|लिम्बू]] (१%) सहित जनजातिहरू समावेश छन्। पहाडी क्षेत्रका विभिन्न जातीय समूह र [[तराई]] क्षेत्रका रैथाने जातीय समूहहरूले काठमाडौँ सहरको जनसङ्ख्या अनुपातको पर्याप्त मात्रामा प्रतिनिधित्व गरिरहेका छन्। यस नगरमा लगभग १२,००० [[मारवाडी जाति|मारवाडी]]हरू छन् जुन मुख्य रूपमा व्यापारीहरू हुन्। वि.सं. २०६८ को तथ्याङ्क अनुसार काठमाडौँ सहरमा सबैभन्दा प्रमुख धर्म [[हिन्दु धर्म|हिन्दु धर्म]] रहेको छ जसको जनसङ्ख्या ८१.३% रहेको छ। यसै प्रकार [[बौद्ध धर्म|बौद्ध]] ९%, [[इस्लाम धर्म|इस्लाम]] ४.४% र अन्य जातजाति ५.२% रहेका छन्।<ref name="नेपालको राष्ट्रिय जनगणना"/> ===भाषा=== [[शाह वंश]]को शासनकालमा हिन्दु संस्कृतिप्रतिको कडा पूर्वाग्रहका कारण काठमाडौँको भाषिक पार्श्वचित्रमा ठुलो परिवर्तन आएको थियो।<ref name="महानगर शिक्षा">{{cite web |last=दाहाल |first=कमला |title=नेपालमा शिक्षा |url=https://www.nepjol.info/index.php/TUJ/article/download/2797/2481 |date=सन् २००९ |accessdate=वि.सं. २०७८ चैत २८ |language=नेपाली |page=१ |publisher=नेपाल जोल}}</ref> यस शासन कालमा शासकहरूले [[संस्कृत|संस्कृत भाषा]]लाई प्राथमिकता दिनुका साथै नेपालको तराई भेगमा संस्कृत भाषा सिक्न र प्रोत्साहित गर्नका निमित्त संस्कृत केन्द्रहरू स्थापित गरिएको थियो।<ref name="महानगर शिक्षा"/> संस्कृत विद्यालयहरू विशेष रूपमा काठमाडौँ र तराई क्षेत्रमा परम्परागत हिन्दु संस्कृति र नेपालबाट उत्पन्न प्रथाहरूलाई जोगाउनको लागि स्थापना गरिएको थियो। वि.सं. २०६८ को जनगणना अनुसार यो सहरको कुल जनसङ्ख्याको ६१.२६% [[नेपाली भाषा]], १९.००% [[नेवारी भाषा|नेवार भाषा]], ५.५५% [[तामाङ भाषा]], २.८२% [[मैथिली भाषा]], १.८१% [[हिन्दी भाषा]], १.६०% [[भोजपुरी भाषा]], १.२३% [[गुरुङ भाषा]], १.१६% [[मगर भाषा]] र १.४०% ले आफ्नो पहिलो भाषाको रूपमा बोल्ने गर्छन्। [[अङ्ग्रेजी भाषा]] बोल्ने र बुझ्ने मानिसहरूको सङ्ख्या समेत उल्लेखनीय रहेको छ।<ref>{{Cite web|url=https://www.setopati.com/blog/256018/|title=नेपाली राम्रोसँग बोल्न आउँदैन, अङ्ग्रेजी जानेमा उत्कृष्ट!|last=पराजुली|first=कृष्णप्रसाद|website=सेतोपाटी|language=नेपाली|access-date=2022-04-11}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ancientnepal/pdf/ancient_nepal_147_03.pdf |title=नेपाल+तिब्बत सम्बन्ध:ऐतिहासिक सिंहावलोकन |last=जोशी |first=इन्दिरा |website=प्राचीन नेपाल |language=नेपाली |page=१-६ |type=pdf |accessdate=2022-04-14 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220415034346/http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ancientnepal/pdf/ancient_nepal_147_03.pdf |date=2022-04-15 }}</ref> ==वास्तुकला र सहर दृश्य== {{Main|काठमाडौँको वास्तुकला}} {{Kathmandu valley World Heritage Site (WHS) Monuments}} [[भारत]] र [[तिब्बत]] बीचको प्राचीन व्यापारिक मार्ग काठमाडौँलाई काटेर गएको थियो जसले गर्दा अन्य संस्कृतिका कलात्मक र वास्तुकलाको परम्परालाई स्थानीय कला र वास्तुकलासँग मिलाउन सक्षम बनाएको थियो।<ref>{{Cite web |url=https://www.himalkhabar.com/news/116385 |title=प्राचीन खशमार्ग नै हो आजको रेशममार्ग (सिल्क रोड) |last=न्यौपाने |first=गोविन्द |website=हिमाल खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-04-13}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/opinion/135290-1514172360.html |title=रेशमी मार्ग र हामी |last=सुवेदी |first=डा. देवीप्रसाद |website=नागरिक समाचार |language=नेपाली |accessdate=2022-04-13}}</ref> काठमाडौँ सहरका स्मारकहरू कैयौँ शताब्दीदेखि हिन्दु र बौद्ध धार्मिक अभ्यासहरूद्वारा प्रभावित छन्।<ref>{{Cite web |url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/opinion/131502-1509075120.html |title=यसरी बन्छ काठमाडौँ |last=बम |first=पुकार |website=नागरिक समाचार |language=नेपाली |accessdate=2022-04-13}}</ref> काठमाडौँ उपत्यकाभित्र रहेका वास्तुकलाहरू जसमा प्राचीन स्मारक र भवनहरू रहेका छन्।<ref name="युनेस्को">{{Cite web |url=https://www.bbc.com/nepali/news/2016/11/161102_heritage_sites_concerns |title=सम्पदाबारे युनेस्कोको चिन्ता |last=फुयाल |first=सुरेन्द्र |date=2016-11-02 |website=बिबिसी नेपाली सेवा |language=नेपाली |accessdate=2022-04-13}}</ref> यी वास्तुकलाहरूलाई सात समूहमा वर्गीकरण गरिएको छ। यस समूहभित्र सांस्कृतिक सम्पदा र भवनहरू रहेका छन्। सन् २००६ मा [[युनेस्को]]ले स्मारकहरूको यी सात समूहहरूलाई विश्व सम्पदा क्षेत्रभित्र स्थान दिएको थियो। सात स्मारक क्षेत्रहरूले {{convert|189|ha|acre}} क्षेत्रफल ओगटेको छ भने मध्यवर्ती क्षेत्रसमेत जोडेर यसले कुल {{convert|2394|ha|acre}} क्षेत्रफल ओगटेको छ। सन् १९७९ मा मूल रूपमा सूचीकृत गरिएका सात स्मारक क्षेत्रहरू भित्र [[हनुमान ढोका|हनुमानढोका]], [[पाटन दरबार क्षेत्र|पाटन]] र [[भक्तपुर दरबार क्षेत्र|भक्तपुरका दरबार क्षेत्रहरू]], [[पशुपतिनाथ मन्दिर|पशुपतिनाथ]] र [[चाँगुनारायण मन्दिर|चाँगुनारायणका हिन्दु मन्दिरहरू]], [[स्वयम्भूनाथ]] र [[बौद्धनाथ|बौद्धनाथका बौद्ध स्तूपहरू]] रहेका छन्।<ref name="युनेस्को"/><ref>{{Cite web |url=https://www.khabarhub.com/2019/26/43090/ |title=काठमाडौँ उपत्यका युनेस्कोको खतराको सूचीमा पर्नसक्ने |website=खबरहब |language=नेपाली |accessdate=2022-04-13}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://ekagaj.com/article/society/6235/?v=1 |title=विश्व सम्पदा : राजनीति 'इन', सूचीबाट 'आउट' |last=साखकर्मी |first=सुनीता |website=ई कागज |language=नेपाली |accessdate=2022-04-13 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230406052324/https://ekagaj.com/article/society/6235/?v=1 |date=2023-04-06 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://gorkhapatraonline.com/mainnews/2021-12-21-53439 |title=सम्भावित विश्व सम्पदा स्थलको अध्ययन सुस्त |last=श्रेष्ठ |first=दीपक |website=गोरखापत्र |language=नेपाली |accessdate=2022-04-13}}</ref> === दरबार क्षेत्रहरू === {{Main|वसन्तपुर दरबार क्षेत्र|हनुमान ढोका}} दरबार क्षेत्रको शाब्दिक अर्थ 'दरबारहरूको स्थान' हुने गर्छ। काठमाडौँ उपत्यकामा तीन र [[कीर्तिपुर नगरपालिका|कीर्तिपुर]]मा एउटा असुरक्षित दरबार क्षेत्रहरू रहेका छन्।<ref>{{Cite web |url=https://www.prasashan.com/2021/07/01/244531/ |title=पुनर्निर्माणपछि जीवन्तता पाउँदै भक्तपुर दरबार स्क्वायर(भिडियोसहित) |last=उपाध्याय |first=एस. राज |website=प्रशासन |language=नेपाली |accessdate=2022-04-13}}</ref> काठमाडौँ दरबार क्षेत्र जसलाई वसन्तपुर दरबार क्षेत्र पनि भनिन्छ।<ref>{{Cite web |url=https://www.khabarhub.com/2019/08/73994/ |title=के वसन्तपुर घुम्नका लागि योग्य छैन ? |last=कार्की |first=सविना |website=खबर हब |language=नेपाली |accessdate=2022-04-13}}</ref> यो पुरानो सहरमा अवस्थित छ र यसमा चार राज्यहरू ([[कान्तिपुर राज्य|कान्तिपुर]], ललितपुर, भक्तपुर र कीर्तिपुर) को प्रतिनिधित्व गर्ने सम्पदा भवनहरू छन् जसमा सबैभन्दा प्रारम्भिक [[लिच्छवि राज्य|लिच्छवि वंश]]को हो। यस परिसरमा ५० वटा मन्दिरहरू छन् र दरबार क्षेत्र दुई चतुर्भुजमा विभाजित छ।<ref name="दरबार क्षेत्र">{{Cite web |url=https://gorkhapatraonline.com/mustread/2022-01-05-54648 |title=वसन्तपुर क्षेत्रका ३० वटा सम्पदाको पुनर्निर्माण सम्पन्न |last=पाण्डेय |first=विष्णु |website=गोरखापत्र |language=नेपाली |accessdate=2022-04-13}}</ref> बाहिरी चतुर्भुजमा [[काष्ठमण्डप]], [[कुमारीघर|कुमारी घर]] र शिव-पार्वती मन्दिर छ भने भित्री चतुर्भुजमा [[हनुमान ढोका|हनुमानढोका दरबार]] छ। [[विसं २०७२ को महाभूकम्प|वि.सं. २०७२ को भूकम्प]]मा दरबार क्षेत्रहरू नराम्ररी क्षतिग्रस्त भएका थिए।<ref>{{Cite web |url=https://nepalmag.com.np/contemporary/2015/05/04/8356 |title=सिद्धिए सम्पदा |last=सापकोटा |first=जनकराज |website=नेपाल पत्रिका |language=नेपाली |accessdate=2022-04-13}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.setopati.com/social/168010/ |title=वसन्तपुर दरबारको सेतो भित्तामा इतिहासको एनिमेसन |last=श्रेष्ठ |first=सुदीप |website=सेतोपाटी |language=नेपाली |accessdate=2022-04-13 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> हनुमानढोका [[मल्ल वंश|मल्ल राजा]] र [[शाह वंश]]को राजदरबार भएको संरचनाको एक जटिल संरचना हो।<ref>{{Cite web |url=https://www.ghamchhaya.com/?p=696 |title=मल्लकाल देखि बन्द चोकहरू; अब खुल्दै छन् |last=आचार्य |first=रूपेश |date=2020-01-01 |website=घामछाया |language=नेपाली |accessdate=2022-04-13 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201129065154/https://www.ghamchhaya.com/?p=696 |date=2020-11-29 }}</ref> यो पाँच एकड अर्थात् ४४ रोपनीमा फैलिएको छ।<ref name="दरबार क्षेत्र"/> दस प्राङ्गण भएको सबैभन्दा पुरानो भाग पूर्व पट्टी रहेको छ, जुन १६औँ शताब्दीको मध्यतिर निर्माण गरिएको हो।<ref>{{Cite web |url=https://www.prasashan.com/2021/06/30/244294/ |title=वसन्तपुर दरबार स्क्वायर : मौलिक स्वरूप र शैलीमै पुनर्निर्माण हुँदै[भिडियो रिपोर्ट] |last=उपाध्याय |first=एस. राज |website=प्रशासन |language=नेपाली |accessdate=2022-04-13}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://nayapatrikadaily.com/news-details/34148/2020-01-21 |title=विश्व सम्पदा सूचीका ६४ सम्पदा अझै पुनर्निर्माण भएनन् |last=शान्ति तामाङ |first=प्रकाश धौलाकोटी |website=नयाँ पत्रिका |language=नेपाली |accessdate=2022-04-13 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> १७औँ शताब्दीमा मल्ल वंशका राजा [[प्रताप मल्ल]]ले अनेक मन्दिरहरू सहित यसको विस्तार गरेका थिए। सन् १८८६ मा [[नारायणहिटी दरबार सङ्ग्रहालय|नारायणहिटी दरबार]]मा सर्नुभन्दा पहिले राजपरिवारका सदस्यहरू यसै दरबारमा बस्ने गरेका थिए।<ref>{{Cite web |url=https://www.himalkhabar.com/news/15365 |title=त्यो नारायणहिटी राजदरबार, त्यो मालश्री र मङ्गलधुन |last=खरेल |first=शेखर |website=हिमाल खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-04-13}}</ref> काठमाडौँ सहरको मध्यभागमा रहेको दरबार क्षेत्रको छेउमा कुमारी घर रहेको छ जहाँ धेरै कुमारीहरूबाट छानिएका शाही [[कुमारी (जीवित देवी)|कुमारी]]हरू बस्छिन्।<ref>{{Cite web |url=https://ratopati.com/story/171028/2021/3/9/kumari-ghar |title=कुमारी घर पुनःनिर्माण हुने |website=रातोपाटी |language=नेपाली |accessdate=2022-04-13}}</ref> कुमारी, वा कुमारी देवी, दक्षिण एसियाली देशहरूमा दैवी नारी शक्ति वा देवीको अभिव्यक्तिको रूपमा युवा हुनु पूर्व [[किशोरावस्था|किशोरी]]हरूलाई पूजा गर्ने परम्परा हो।<ref name="कुमारी">{{Cite web |url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/video/160637-1538061300.html |title=जीवित देवी कुमारी माथि राजनीति (भिडियाे) |last=बिष्ट |first=देबकी |website=नागरिक समाचार |language=नेपाली |accessdate=2022-04-13}}</ref> नेपालमा कुमारी छनोटको प्रक्रिया निकै कडा र प्रतिस्पर्धात्मक छ।<ref name="कुमारी"/> राजतन्त्रको समयमा तत्कालीन रानी र राज पुजारीहरूले ज्योतिषीय परीक्षण र ३२ गुणको नाजुक प्रक्रियाबाट प्रस्तावित कुमारी नियुक्त गर्ने गर्दथे। चिना अर्थात् प्राचीन हिन्दु ज्योतिषीय प्रतिवेदन अनुसार वर्तमान कुमारी र शासन गरिरहेका राजाको चिना समान हुनुपर्ने व्यवस्था रहेको थियो। कुमारीलाई [[तलेजु भवानी|देवी तलेजु]] (दुर्गा) को शारीरिक अवतार मानिन्छ जबसम्म उनीहरूको [[महिनावारी]] हुँदैन, त्यसपछि देवीले आफ्नो शरीर खाली गर्छिन् भन्ने विश्वास गरिन्छ।<ref>{{Cite web |url=https://ekantipur.com/ampnews/2016-10-06/20161006080554.html |title=कसले बनाउने कुमारी घर ? |last=न्यौपाने |first=दामोदर |website= कान्तिपुर समाचार |language=नेपाली |accessdate=2022-04-13}}</ref> गम्भीर रोग वा चोटबाट रगत ह्रास हुँदा समेत कुमारीहरूलाई आफ्नो सामान्य स्थितिमा फर्काउन सक्छ।<ref>{{Cite web |url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/social-affairs/129780-1506218220.html |title=काठमाडौँमा नयाँ कुमारी आउँदै |last=घिमिरे |first=शिवहरि |website=नागरिक समाचार |language=नेपाली |accessdate=2022-04-13}}</ref> सन् २०१७ सेप्टेम्बरमा पदभार ग्रहण गरेकी तृष्णा शाक्य वर्तमान कुमारी हुन्।<ref>{{Cite web |url=https://www.onlinekhabar.com/2017/09/629106 |title=कुमारी घरमा नयाँ कुमारीको प्रवेश |website=अनलाइन खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-04-13}}</ref> उनी कुमारी नियुक्ति हुने समयमा तीन वर्षकी थिइन्। राजतन्त्रको अन्त्यपछि काठमाडौँकी पहिलो कुमारी रहेकी मतिना शाक्यलाई तृष्णाले पदस्थान्तर गरेकी थिइन्। [[गोरखनाथ]]को प्रतिमा राखिएको काष्ठमण्डप एक तीन तले मन्दिर हो। यो १६औँ शताब्दीमा [[छाने शैली|प्यागोडा]] शैलीमा बनाइएको थियो। काठमाडौँ नाम काष्ठमण्डप शब्दबाट आएको हो। यो राजा [[लक्ष्मीनरसिंह मल्ल]]को पालामा बनेको थियो।<ref>{{Cite web |url=https://www.himalkhabar.com/news/116435 |title=सातौँ शताब्दीको प्रविधिबाटै काष्ठमण्डप पुनःनिर्माण हुँदै |website=हिमाल खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-04-13}}</ref> भारत र तिब्बत जोड्ने दुई प्राचीन व्यापारिक मार्गहरूलाई काट्ने मरु क्षेत्रमा काष्ठमण्डप उभिएको छ। यो सुरुमा यात्रुहरूको लागि विश्राम गृहको रूपमा निर्माण गरिएको थियो। === पशुपतिनाथ मन्दिर === {{Main|पशुपतिनाथ मन्दिर}} [[चित्र:Pashupatinath Temple-2020.jpg|thumb|centre|बागमती नदीको किनारमा रहेको पशुपतिनाथ मन्दिरको दृश्य|633x633px|alt=]] पशुपतिनाथ मन्दिर [[शिव|भगवान शिव]]लाई समर्पित पाँचौं शताब्दीको प्रसिद्ध [[मन्दिर|हिन्दु मन्दिर]] हो। [[बागमती नदी]]को किनारमा अवस्थित पशुपतिनाथ मन्दिर काठमाडौँको सबैभन्दा पुरानो हिन्दु मन्दिर हो।<ref>{{Cite web |url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/arts/172497-1551599700.html |title=काठमाडौँ उपत्यकाकै प्राचीनतम धार्मिकस्थल , पशुपतिनाथ मन्दिर |last=नागरिक - |website=नागरिक समाचार |language=नेपाली |accessdate=2022-04-14}}</ref> नेपाल धर्मनिरपेक्ष राष्ट्र नभएसम्म यसले राष्ट्रिय देवता तथा [[पशुपतिनाथ मन्दिर|भगवान पशुपतिनाथ]]को आसनको रूपमा सेवा गरेको थियो। यो मन्दिरको एक महत्वपूर्ण भागलाई वि.सं. १४०६ मा [[बङ्गाल]]का मुसलमान शासक शमशुद्दीन इलियासको आक्रमणकारी सेनाहरूले नष्ट गरेको थियो जसकारण यो मन्दिरको मूल ५औँ शताब्दीको मन्दिरको बाहिरी भागको थोरै वा केही पनि बाँकी छैन।<ref>{{Cite web |url=http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ancientnepal/pdf/ancient_nepal_115_03.pdf |title=पशुपतिनाथ प्राङ्गणमा प्राप्त अप्रकाशित लिच्छवि अभिलेख |last=राजवंशी |first=श्यामसुन्दर |website=प्राचीन नेपाल |language=नेपाली |page=१-२ |type=pdf |accessdate=2022-04-14 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220415074939/http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ancientnepal/pdf/ancient_nepal_115_03.pdf |date=2022-04-15 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://annapurnapost.com/news/bhgvaan-raamle-muddaa-jite-140757 |title=भगवान् रामले मुद्दा जिते |last=कोइराला |first=कमल |website=अन्नपूर्ण पोस्ट |language=नेपाली |accessdate=2022-04-14}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.onlinekhabar.com/2018/02/658585 |title=जब बङ्गालका राजाले ‘नेपाल उपत्यका’मा आक्रमण गरे |last=जोशी |first=अभयराज |website=अनलाइन खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-04-14}}</ref> गोरुको मूर्ति र पशुपतिको कालो चार टाउको भएको मूर्ति कम्तिमा ३०० वर्ष पुरानो भए पनि आज उभिएको मन्दिर १९औँ शताब्दीमा बनेको हो।<ref>{{Cite web |url=https://www.himalkhabar.com/news/117165 |title=पशुपति विनाश गुरुयोजना ! |last=महर्जन |first=वसन्त |website=हिमाल खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-04-14}}</ref> यो मन्दिरलाई [[युनेस्को]]ले आफ्नो [[विश्व सम्पदा क्षेत्र]]मा सूचिकृत गरेको छ।<ref>{{Cite web |url=https://www.nirmanpati.com/detail/2484/ |title=विश्व सम्पदा सूचीमा सूचीकृत पशुपति मन्दिर जीर्णोद्धारको पर्खाइमा |website=निर्माणपाटी |language=नेपाली |accessdate=2022-04-14}}</ref> यो मन्दिरमा मनाइने सबैभन्दा महत्वपूर्ण चाड [[महाशिवरात्रि|शिवरात्रि]] हो। शिवरात्रिको दिन यो मन्दिर दर्शन गर्न हजारौँ भक्त र साधुहरू आउने गर्छन्।<ref>{{Cite web |url=https://www.bbc.com/nepali/live/news-56356566 |title=शिवरात्रिः पशुपतिनाथ र अन्य शिवालयमा मानिसको घुइँचो |website=बिबिसी समाचार नेपाली |language=नेपालय |accessdate=2022-04-14}}</ref> पशुपतिनाथमा विश्वास गर्नेहरूमध्ये मुख्यतया [[हिन्दु धर्म|हिन्दु]]हरूलाई मात्रै मन्दिर परिसरमा प्रवेश गर्न अनुमति दिइएको छ, तर गैर-हिन्दु आगन्तुकहरूलाई बागमती नदी पारीबाट मात्र मन्दिर हेर्न अनुमति दिइएको छ।<ref>{{Cite web |url=https://bigulnews.tv/story/2018/06/27/102225.html |title=नेपालको यस्तो ५ मन्दिर जहाँ हिन्दुहरूलाई मात्र प्रवेश अनुमति! |date=2018-06-27 |website=बिगुल न्यूज |language=नेपाली |accessdate=2022-04-14 }}{{Dead link|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> यस मन्दिरमा सेवा गर्ने पुजारीहरू [[मल्ल वंश|मल्ल राजा]] [[यक्ष मल्ल]]को समयदेखि [[दक्षिण भारत]]को [[कर्नाटक]]का ब्राह्मणहरू हुन्।<ref>{{Cite web |url=https://www.onlinekhabar.com/2013/09/118269 |title=अब को बन्ला पशुपतिनाथको मूल पूजारी ? |website=अनलाइन खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-04-14}}</ref> यो परम्परा आदि [[शङ्कराचार्य]]को अनुरोधमा सुरु भएको मानिन्छ जसले सांस्कृतिक आदानप्रदानलाई प्रोत्साहित गरेर पौराणिक राजा भरतले शासन गरेको मानिने दक्षिण एसियाको भारतीय राज्यहरूलाई एकीकरण गर्न खोजेका थिए। यो प्रक्रिया भारत वरपरका अन्य मन्दिरहरूमा पछ्याइएको छ, जुन आदि शङ्कराचार्यद्वारा पवित्र गरिएको थियो।<ref>{{Cite web |url=https://nayapusta.com/2018/05/28/69280 |title=पशुपतिनाथमा यसरी आए भारतीय भट्ट, जो पछि मूलभट्ट र पुजारी भएर राज गर्दैछन् |date=2018-05-28 |website=नयाँ पुस्ता |language=नेपाली |accessdate=2022-04-14}}</ref> यो मन्दिर [[छाने शैली|प्यागोडा]] वास्तुकलाको शैलीमा बनाइएको छ। मन्दिरमा [[तामा]] र [[सुन]]को दुई-स्तरको छानाहरू रहेका छन्।<ref>{{Cite web |url=https://www.pashupati.gov.np/content/62 |title=पशुपति विकास ट्रस्ट |website=पशुपतिनाथ आधिकारिक वेबसाइट |language=नेपाली |accessdate=2022-04-14 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220524090622/https://pashupati.gov.np/content/62 |date=2022-05-24 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://nepaliheadlines.com/142542-2/ |title=पशुपतिनाथको मन्दिरको बारेमा ११ रोचक तथ्य- भगवान शिवको नाम 'पशुपतिनाथ' कसरी हुन पुग्यो? |date=2016-02-17 |website=नेपाली हेडलाइन्स |language=नेपाली |accessdate=2022-04-14 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221205155046/https://nepaliheadlines.com/142542-2/ |date=2022-12-05 }}</ref> ===बौद्धनाथ=== {{Main|बौद्धनाथ}} [[चित्र:Boudhanath Panorama.jpg|thumb|centre|बौद्धनाथ स्तूपको प्यानोरेमिक दृश्य|alt=|737x737px]] '''बौद्धनाथ'''लाई बौद्ध स्तुप वा खस चैत्य भनेर पनि चिनिन्छ।<ref>{{Cite web |url=https://newsabhiyan.com/news-details.php?nid=83259 |title=बौद्धनाथ स्तूप’ वृत्तचित्र निर्माण |website=न्युज अभियान |language=नेपाली |accessdate=2022-04-15 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> यो [[स्वयम्भूनाथ]]सँगै नेपालको सबैभन्दा पवित्र बौद्ध स्थलहरू मध्ये एक हो। यो लोकप्रिय पर्यटकीय क्षेत्र हो। बौद्धनाथलाई नेवारहरूद्वारा खस्ती र नेपाली वक्ताहरूद्वारा बौद्ध या बोधनाथ भन्ने गरिन्छ। काठमाडौँको केन्द्र उत्तरपूर्वी बाहिरी इलाकादेखि {{convert|11|km|0|abbr=on}}को दूरीमा रहेको यो स्तूपको विशाल मण्डलाले यसलाई नेपालको सबैभन्दा ठुलो गोलाकार स्तूपहरू मध्ये एक बनाएको छ। बौद्धनाथलाई सन् १९७९ मा [[युनेस्को]]द्वारा [[विश्व सम्पदा क्षेत्र]]मा सूचिकृत गरिएको थियो।<ref>{{Cite web |url=http://www.tamangonline.com/news/30969 |title=बौद्धनाथको पौराणिक कथा |date=2018-10-18 |website=तामाङ अनलाइन |language=नेपाली |accessdate=2022-04-15 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221012160530/https://www.tamangonline.com/news/30969 |date=2022-10-12 }}</ref> स्तूपको आधारखण्डमा ध्यानी बुद्ध अमिताभको १०८ वटा साना चित्रणहरू छन्। प्रत्येक वर्ष स्तूप भ्रमण गर्न विश्वभरिका तिब्बती [[बौद्ध धर्म|बौद्ध]] तीर्थयात्रिहरू यहाँ आउने गरेका छन्। यी तीर्थालुहरूले यो स्तूपको आन्तरिक तल्लो घेरिएको भागमा शरीर निहुराएर साष्टाङ्ग प्रणाम गर्छन्, प्रार्थना चक्रसँगै स्तूपको चारै दिशामा घुम्ने गर्छन्, मन्त्रोच्चार र प्रार्थना गर्ने गर्छन्।<ref>{{Cite web |url=http://www.paryatanbazar.com/archives/4778 |title=स्वदेशी तथा विदेशी पाहुनाको प्रमुख आकर्षणको गन्तव्य , बौद्धनाथ स्तुपा |date=2019-11-10 |website=पर्यटन बजार |language=नेपाली |accessdate=2022-04-15 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230407132426/https://www.paryatanbazar.com/archives/4778 |date=2023-04-07 }}</ref> ===स्वयम्भूनाथ=== {{Main|स्वयम्भूनाथ}} स्वयम्भूनाथ स्तूप काठमाडौँ सहरको उत्तरपश्चिमी भागमा अवस्थित पहाडमा रहेको बौद्ध [[स्तूप]] हो।<ref>{{Cite web |url=https://www.himalkhabar.com/news/111200 |title=स्वयम्भूनाथ होइन् स्वयम्भू महाचैत्य |last=महर्जन |first=बसन्त |website=हिमाल खबर |accessdate=2022-04-15}}</ref> यो नेपालको सबैभन्दा पुरानो धार्मिक स्थल हो।<ref>{{Cite web|url=https://kendrabindu.com/others/102230-1612474407.html|title=स्वयम्भूनाथ १८ करोडको लागतमा जीर्णोद्वार हुँदै|website=केन्द्रबिन्दु|language=नेपाली|accessdate=2022-04-15}}{{Dead link|date=October 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> यो बौद्ध क्षेत्र मान्ने गरिएता पनि यो बौद्ध र हिन्दु दुवै धर्मावलम्बीद्वारा सम्मानित र पूजनीय रहेको छ। स्तूपको आधारखण्डमा गुम्बज छ र गुम्बजको माथि, चारै दिशामा बुद्धको आँखाले हेरेको घन संरचना छ। चारै दिशामा पञ्चकोणीय तोरण छन्, जसमा मूर्तिहरू कुँदिएका छन्। तोरणको पछाडि र माथि गरि जम्मा तेह्र तहहरू छन्। सबै तहहरू माथि एउटा सानो ठाउँ छ जसमाथि गजुर रहेको छ।<ref>{{Cite web |url=https://pahilopost.com/content/20181222131419.html |title=बौद्ध स्तुपमा प्वालैप्वाल : के हो विवाद? यस्तो छ चिनियाँ लामाको ‘कनेक्सन’ |last=रञ्जित |first=सहयोग |website=पहिलो पोस्ट |language=नेपाली |accessdate=2022-04-15}}</ref> === रानी पोखरी === {{Main|रानी पोखरी}} रानीपोखरी काठमाडौँ सहरको मध्य भागमा अवस्थित एक ऐतिहासिक मानव निर्मित [[पोखरी]] हो।<ref>{{Cite web |url=https://jhannaya.nayapatrikadaily.com/news-details/1138/2020-10-10 |title=कथा रानीपोखरीको |last=मल्ल |first=के. सुन्दर |website=नयाँ पत्रिका |language=नेपाली |accessdate=2022-04-15 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> यसलाई मल्ल राजा [[प्रताप मल्ल]]ले सन् १६६५ मा आफ्नो प्यारी रानीको लागि बनाएका थिए। पोखरीको दक्षिण कुनामा एउटा हात्तीको मूर्ति रहेको छ जसमा प्रताप मल्ल र उनको दुवै छोराहरूको छविलाई दर्शाउने गरेको छ।<ref>{{Cite web |url=https://annapurnapost.com/news/91895-91895 |title=रानी पोखरी प्रताप मल्लले बनाएका होइनन् |last=जोशी |first=हरिराम |website=अन्नपूर्ण पोस्ट |language=नेपाली |accessdate=2022-04-15}}</ref> बालगोपालेश्वर मन्दिर पोखरीको मध्यभागमा रहेको छ। रानी पोखरी प्रत्येक वर्ष [[तिहार]]को अन्तिम दिन अर्थात् [[भाइटीका]] र [[छठ]] पर्वको समयमा सर्वसाधारणको लागि खोलिने गरेको छ।<ref>{{Cite web |url=https://annapurnapost.com/news/ke-ho-raaniipokhrii-mndirko-vaastviktaa-98951 |title=के हो रानीपोखरी मन्दिरको वास्तविकता ? |last=काफ्ले |first=सुरेन्द्र |website=अन्नपूर्ण पोस्ट |language=नेपाली |accessdate=2022-04-15}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://ekantipur.com/news/2020/10/21/160324829198498141.html |title=यसरी बन्यो रानीपोखरी |last=न्यौपाने |first=दामोदर |website=कान्तिपुर समाचार |language=नेपाली |accessdate=2022-04-15}}</ref> == संस्कृति == {{Main|काठमाडौँको संस्कृति}} === कला === [[मन्दिर]], तीर्थस्थल, [[स्तूप]], गोम्पा, [[चैत्य]] र दरबारहरूमा प्रशस्त पाइने काठ, ढुङ्गा, धातु र टेराकोटाबाट बनेको कलात्मक बस्तुहरूले काठमाडौँ उपत्यकालाई [[नेवार जाति|नेवार]]हरूको सहरको रूपमा वर्णन गर्ने गरिएको छ।<ref>{{Cite web |url=https://ekantipur.com/news/2022/04/15/16500215292493433.html |title=नेपालको कला विश्वकै चिनारी : उपराष्ट्रपति |website=कान्तिपुर समाचार |language=नेपाली |accessdate=2022-04-15}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.setopati.com/blog/221949/ |title=रहरै रहर, काठमाडौँ सहर |last=केसी |first=खिमु |website=सेतोपाटी |language=नेपाली |accessdate=2022-04-15 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> कलात्मक वस्तुहरू सडकको कुना, गल्ली, निजी आँगन र खुला मैदानमा पनि देखिन्छन्।<ref>{{Cite web |url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/others/111689-1480138260.html |title=कलाको मूल्य |last=खतिवडा |first=ऋषि |website=नागरिक न्युज |language=नेपाली |accessdate=2022-04-15}}</ref> प्रायजसो [[देवता]] र [[देवी]]हरूको प्रतिमामा कला देखिने गरेन्छ। काठमाडौँ उपत्यका लामो समयदेखि कलाको खजाना रहेको भए पनि सन् १९५० मा बाहिरी विश्वका लागि यो देश खुलेपछि मात्रै यसले विश्वव्यापी मान्यता पाएको थियो।<ref>{{Cite web |url=https://gorkhapatraonline.com/national/2019-09-21-1636 |title=काठमाडौँ उपत्यका: कला र सम्पदाले झकिझकाउ बनाइँदै |last=हमाल |first=चाँदनी |website=गोरखापत्र |language=नेपाली |accessdate=2022-04-15}}</ref> नेपाल र काठमाडौँको धार्मिक कलामा विशेष गरी [[भवानी देवी|भवानी]], [[दुर्गा]], गज-लक्ष्मी, हरिती-सीतला, महिषमर्दिनी, सप्तमातृका (सात मातृ देवी), र [[लक्ष्मी|श्रीलक्ष्मी]] (धन देवी) माता देवीहरूको प्रतीकात्मक प्रतीकहरू समावेश छन्। ईशा पूर्व तेस्रो शताब्दीदेखि हिन्दु देवी-देवताहरू बाहेक [[अशोक|सम्राट अशोक]] कालका बौद्ध स्मारकहरूले सामान्यतया नेपाल र विशेष गरी उपत्यकालाई सुन्दर बनाएको छ। यी कला र वास्तुकलाका भवनहरूले विकासको तीन प्रमुख कालहरू समेटेका छन्: [[लिच्छवि राज्य|लिच्छवि]] वा शास्त्रीय काल (सन् ५०० देखि ९००), उत्तर-शास्त्रीय अवधि (सन् १००० देखि १४००) जसमा पाल कालको बलियो प्रभाव रहेको थियो त्यसपछि [[मल्ल वंश|मल्ल काल]] (सन् १४०० पछि) जसले तिब्बती दानवविज्ञानको कलाको साथमा स्पष्ट रूपमा तान्त्रिक प्रभावहरू देखाएको थियो।<ref>{{Cite web |url=https://www.onlinekhabar.com/2019/04/760454 |title=नेपाली कला-संस्कृतिमा लोभिएका चिनियाँ कलाकार |last=ढुङ्गाना |first=नारायण |website=अनलाइन खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-04-15}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://ekantipur.com/Art/2021/11/04/163599130276998220.html |title=आधुनिकताले बिर्साएको सहरको कथा |last=तामा‌ङ |first=सुशीला |website=कान्तिपुर समाचार |language=नेपाली |accessdate=2022-04-15}}</ref> नेपाली कलाकारले बनाएको कलात्मक प्रतिमूर्ति र नक्काशीलाई व्यापक टाइपोलोजी भनिएको छ। यी कलाकारहरूले हिन्दु र बौद्ध धर्मको मिश्रणलाई कायम राखेका छन्। यी कलाकारहरूले प्रायः ढुङ्गा कला, धातु कला, काठ कला, टेराकोटा कला, र चित्रकलाको प्रयोग गरिएको सामग्री बनाउने गरेका छन्।<ref>{{Cite web |url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/arts/625391-1631928629.html |title=नेपाली कला कार्यशालाको इतिवृत्ति |last=मल्ल |first=मुकेश |website=नागरिक न्युज |language=नेपाली |accessdate=2022-04-15}}</ref> <gallery mode="packed"> चित्र:Bhairav Statue Koteshwor Mahadev Temple Koteshwor Kathmandu Nepal Rajesh Dhungana.jpg|भैरवको मूर्ति चित्र:Stone carving in Kathmandu.jpg|ढुङ्गा कलाको एक नमूना चित्र:Basantapur Kathmandu Nepal (8528227205).jpg|बसन्तपुरमा रहेको एक मन्दिर बाहिरको काष्ठ कला चित्र:Basantapur Kathmandu Nepal (8528168475).jpg|धातु कला </gallery> ====सङ्ग्रहालय==== काठमाडौँ नेपालको राष्ट्रिय सङ्ग्रहालय<ref>{{Cite web |url=https://shilapatra.com/detail/52606/ |title=अब घरमै बसीबसी छाउनी राष्ट्रिय सङ्ग्रहालय घुम्न सकिने |website=शिलापत्र |language=नेपाली |accessdate=2022-04-15}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.news24nepal.tv/2022/03/21/864946 |title=राष्ट्रिय सङ्ग्रहालयलाई सार्कस्तर बनाउनुपर्छ : मन्त्री आले |date=2022-03-21 |website=न्युज २४ |language=नेपाली |accessdate=2022-04-15 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220412001451/https://www.news24nepal.tv/2022/03/21/864946 |date=2022-04-12 }}</ref> र नेपालको प्राकृतिक इतिहास सङ्ग्रहालय सहित धेरै सङ्ग्रहालयहरू र कला गृहहरूको घर हो।<ref>{{Cite web |url=https://www.himalkhabar.com/news/112249 |title=‘भगवान भरोसा’ मा हाम्रा ऐतिहासिक सङ्ग्रहालय |last=महर्जन |first=वसन्त |website=हिमाल खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-04-15}}</ref> नेपालको कला र वास्तुकला दुई प्राचीन धर्म हिन्दु र बौद्ध धर्मको मिलन हो। काठमाडौँ उपत्यकाका सात राम्ररी परिभाषित स्मारक क्षेत्रहरूमा रहेका धेरै मन्दिर, तीर्थस्थल, स्तूप, गुम्बा र दरबारहरूमा यिनीहरू पर्याप्त रूपमा प्रतिबिम्बित छन्। यो एकीकरण काठमाडौँ र यसका भगिनी सहर [[ललितपुर महानगरपालिका|पाटन]] र [[भक्तपुर नगरपालिका|भक्तपुर]]का सङ्ग्रहालय र कला गृहहरूमा आयोजना र प्रदर्शनीहरूमा पनि झल्किन्छ। सङ्ग्रहालयहरूले पुरातात्विक निर्यात सहित ५औँ शताब्दीदेखि वर्तमान दिनसम्मका अद्वितीय कलाकृतिहरू र चित्रहरू प्रदर्शन गर्छन्। =====राष्ट्रिय सङ्ग्रहालय===== {{मुख्य|राष्ट्रिय सङ्ग्रहालय, छाउनी}} राष्ट्रिय सङ्ग्रहालय काठमाडौँको पश्चिमी भागमा नेपालका तत्कालीन सेनापति र मुख्तियार [[भीमसेन थापा]]ले १९औँ शताब्दीको प्रारम्भमा निर्माण गरेको ऐतिहासिक भवनमा स्वयम्भूनाथ स्तूप नजिकै छ। यो देशको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण सङ्ग्रहालय हो।<ref>{{Cite web |url=https://onlineradionepal.gov.np/2022/03/21/263644.html |title=राष्ट्रिय सङ्ग्रहालयलाई सार्कस्तरीय बनाउनुपर्छ : मन्त्री आले |website=रेडियो नेपाल |language=नेपाली |accessdate=2022-04-15}}</ref> यो सङ्ग्रहालयमा हतियार, कला र ऐतिहासिक र सांस्कृतिक महत्त्वको पुरातात्विक वस्तुहरूको विस्तृत सङ्ग्रह रहेको छ। यो सङ्ग्रहालय युद्ध ट्रफी र हतियारहरूको सङ्कलन गृहको रूपमा सन् १९२८ मा स्थापना भएको थियो भने यस सङ्ग्रहालयको प्रारम्भिक नाम छाउनी सिलखाना थियो, जसको अर्थ "हतियार र गोला बारुदको ढुङ्गा घर" हो।<ref>{{Cite web |url=https://nepalmag.com.np/history/2019/07/18/20190718133719 |title=सङ्ग्रहागारदेखि सङ्ग्रहालयसम्म |last=जोशी |first=हरिराम |website=नेपाल पत्रिका |language=नेपाली |accessdate=2022-04-15}}</ref> यसको महत्वलाई ध्यानमा राख्दै सङ्ग्रहालयमा धेरै हतियारहरू छन्, जसमा युद्धहरूमा प्रयोग हुने स्थानीय रूपमा बनाइएको हतियारहरू, १८ र १९औँ शताब्दीका छालाका तोपहरू, र काठ, काँसा, ढुङ्गा र चित्रहरूमा मध्यकालीन र आधुनिक कार्यहरू समावेश छन्।<ref>{{Cite web |url=https://annapurnapost.com/news/praathmiktaamaa-pren-sngrhaaly-149311 |title=‘प्राथमिकतामा परेन सङ्ग्रहालय’ |last=महर्जन |first=सपना |website=अन्नपूर्ण पोस्ट |language=नेपाली |accessdate=2022-04-15}}</ref> =====प्राकृतिक इतिहास सङ्ग्रहालय===== {{मुख्य|प्राकृतिक इतिहास सङ्ग्रहालय नेपाल}} प्राकृतिक इतिहास सङ्ग्रहालय स्वयम्भूनाथ पहाडको दक्षिणी फेदमा छ। यो सङ्ग्रहालयमा विभिन्न प्रजातिका जनावर, पुतली र बोटबिरुवाहरूको ठुलो सङ्ग्रह छ। यो सङ्ग्रहालय प्रागैतिहासिक गोलादेखि भरिएका जनावरहरूका प्रजातिहरूको प्रदर्शनको लागि प्रख्यात छ।<ref>{{Cite web |url=https://emulyankan.org/natural-history-museum-tu/ |title=प्रकृति बुझ्न प्राकृतिक विज्ञान सङ्ग्रहालय जाने कि ? |last=डङ्गोल |first=प्रा.डा. धर्मराज |date=2018-05-15 |website=मूल्याङ्कन अनलाइन |language=नेपाली |accessdate=2022-04-15 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230406050320/https://emulyankan.org/natural-history-museum-tu/ |date=2023-04-06 }}</ref> =====नारायणहिटी दरबार सङ्ग्रहालय===== {{मुख्य|नारायणहिटी दरबार सङ्ग्रहालय}} नारायणहिटी दरबार सङ्ग्रहालय काठमाडौँको उत्तर-मध्य भागमा अवस्थित छ। वर्तमान दरबारको मुख्य भवन सन् १९७० मा पुरानो दरबारको अगाडि बनाइएको थियो। यो भवन तत्कालीन युवराज र सिंहासनका उत्तराधिकारी वीरेन्द्रको विवाहको अवसरमा निर्माण गरिएको थियो। दरबारको दक्षिणी ढोका पृथ्वीपथ र [[दरबार मार्ग|दरबारमार्ग]] सडकको छेउमा छ। दरबार क्षेत्रले कुल {{convert|30|ha|acre}} क्षेत्रफल ओगटेको छ र चारैतिर अग्ला फाटकहरूद्वारा पूर्ण रूपले सुरक्षित छ। नेपालको [[दरबार हत्याकाण्ड]] यसै स्थानमा भएको थियो। [[राजतन्त्र]]को पतनपछि यसलाई सङ्ग्रहालयमा परिणत गरिएको हो।<ref>{{Cite web |url=https://www.onlinekhabar.com/2022/01/1066225 |title=नारायणहिटीको श्रीसदनका दुई कोठाको दस्तावेज सूचीकृत गरिँदै |website=अनलाइन खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-04-15}}</ref> =====तारागाउँ सङ्ग्रहालय===== {{मुख्य|तारागाउँ सङ्ग्रहालय}} तारागाउँ सङ्ग्रहालयले काठमाडौँ उपत्यकाको आधुनिक इतिहास प्रस्तुत गर्दछ। यसले काठमाडौँ उपत्यकाको ५० वर्षको अनुसन्धान र सांस्कृतिक सम्पदा संरक्षणमा २०औँ शताब्दीको उत्तरार्धमा विदेशबाट आएका कलाकार, फोटोग्राफर, वास्तुविद् र मानवशास्त्रीहरूले योगदान दिएका कलाहरूलाई दस्तावेजीकरण गर्ने प्रयास गरिएको छ।<ref>{{Cite web |url=https://www.janaboli.com/post/48586 |title=पौभा, थान्का बारे अध्ययन अनुसन्धान बढाउन माग |date=2016-08-25 |website=जनबोली न्यूज |language=नेपाली |accessdate=2022-04-15 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230406050319/https://www.janaboli.com/post/48586 |date=2023-04-06 }}</ref> सङ्ग्रहालयको वास्तविक संरचनाले काठमाडौँको निर्मित सम्पदा जोगाउनको लागि पुनर्स्थापना र पुनर्स्थापनाका लागि गरिएका प्रयासहरू देखाउँछ। यो सङ्ग्रहालय काठमाडौँ उपत्यकाको नियोजनकर्ताको रूपमा परिचित कार्ल प्रुस्चाले सन् १९७० मा डिजाइन गरेका थिए।<ref>{{Cite web |url=https://www.himalkhabar.com/news/128803 |title=४० देशको जीवनशैली चिनाउने ३०० कलाकृति |last=भेटवाल |first=तारा |website=हिमाल खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-04-15}}</ref> <gallery mode="packed"> चित्र:Nepal's Museum.jpg|राष्ट्रिय सङ्ग्रहालय चित्र:Toran Dwar of Simroungarh in National Museum Kathmandu.jpg|राष्ट्रिय सङ्ग्रहालयमा रहेको तोरण द्वार चित्र:The Royal Palace and its surrounding during spring season in Nepal.jpg|बसन्त ऋतुमा नारायणहिटी दरबार चित्र:The Taragaon Museum.jpg|तारागाउँ सङ्ग्रहालयको आँगन </gallery> ==== कला गृह ==== नेपालको कलाको केन्द्रको रूपमा रहेको काठमाडौँमा देशका समसामयिक कलाकारहरूको काम र ऐतिहासिक कलाकारहरूको सङ्कलित कलाकृति प्रदर्शन गरिन्छ।<ref>{{Cite web |url=https://ekantipur.com/Art/2022/03/04/164637798712694756.html |last=तामा‌ङ |first=सुशीला |title=काठमाडौँ ट्रिएनाले : कलामा समकालीन साझा समस्याको उठान |website=कान्तिपुर समाचार |language=नेपाली |accessdate=2022-04-21}}</ref> उपत्यका भित्रको पाटन सहर विशेषगरी [[ललितकला|ललित कला]] र शिल्पकलाका लागि प्रख्यात प्राचीन सहर हो।<ref>{{Cite web |url=https://ekantipur.com/art/2021/04/22/161905887537176195.html |title=पाटन कलानगरी ‘रेड जोन’ मा |last=माली |first=प्रशान्त |website=कान्तिपुर समाचार |language=नेपाली |accessdate=2022-04-21}}</ref> काठमाडौँको कला नेपाली परम्परागतता र आधुनिक कलाको सम्मिश्रण प्रदर्शन गर्दै, ठुलो सङ्ख्यामा राष्ट्रिय, एसियाली र विश्वव्यापी प्रभावहरूबाट व्युत्पन्न कलाकृति जीवन्त रहेको छ।<ref>{{Cite web |url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/arts/555201-1624070894.html |title=कलामा सौन्दर्यको चासो |last=मल्ल |first=मुकेश |website=नागरिक समाचार |language=नेपाली |accessdate=2022-04-21}}</ref> नेपाली कलालाई सामान्यतया दुई क्षेत्रमा विभाजन गरिएको छ: नेपालमा [[पौभा]]<ref>{{Cite web |url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/arts/178008-1556951700.html |title=पौभा चित्रको भबिश्य |last=निरौला |first=तीर्थ |website=नागरिक समाचार |language=नेपाली |accessdate=2022-04-21}}</ref> भनेर चिनिने आदर्शवादी परम्परागत चित्रकला जसलाई तिब्बतमा [[थान्का]] भनेर चिनिन्छ<ref>{{Cite web |url=https://www.lokpath.com/story/66501 |title=थाङ्का चित्र: एउटा अद्भुत इतिहास, तर यसरी मासिँदैछ (भिडियो सहित) |website=लोकपथ |language=नेपाली |accessdate=2022-04-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230406050319/https://www.lokpath.com/story/66501 |date=2023-04-06 }}</ref>, जुन देशको धार्मिक इतिहाससँग घनिष्ठ रूपमा जोडिएको छ र अर्कोतर्फ समकालीन पश्चिमी शैलीको प्रकृति सहितको चित्रकला रहेको छ।<ref>{{Cite web |url=https://www.bbc.com/nepali/news-50520563 |title=थाङ्का बनाउँदै 'अँध्यारोबाट उज्यालोतिर'को यात्रा |date=2019-11-23 |website=बिबिसी नेपाली समाचार |language=नेपाली |accessdate=2022-04-21}}</ref> तान्त्रिक तत्वहरू र सामाजिक विषयवस्तुहरूमा आधारित रचनाहरू वा अमूर्त कलाकृति जसका लागि नेपालका चित्रकारहरू प्रख्यात छन्। अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा बेलायतमा रहेको परोपकारी संस्था, काठमाडौँ समकालीन कला केन्द्र काठमाडौँमा कला प्रवर्द्धनमा संलग्न छ। काठमाडौँमा धेरै उल्लेखनीय कला प्रदर्शनी गृहहरू छन्। नेपाल प्रज्ञा–प्रतिष्ठानको कला तथा शिल्प विभागद्वारा सञ्चालित नाफा कला प्रदर्शनी गृह नव-शास्त्रीय पुरानो राणा दरबार सीता भवनमा रहेको छ।<ref>{{Cite web |url=https://www.himalkhabar.com/news/126225 |title=संसारभर फैलिएको नेपाली कलाकृतिको सुकीर्ति |last=बराल |first=सजना |website=हिमाल खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-04-21}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://shilapatra.com/detail/52772/ |title=पाटन सङ्ग्रहालयको गर्भमा लुकेको रहस्यमय मल्लकालीन कलाकृति |last=देवकोटा |first=सबिना |website=शिलापत्र |language=नेपाली |accessdate=2022-04-21}}</ref> भृकुटीमण्डप प्रदर्शनी मैदान भित्र रहेको सृजना समकालीन कला गृहले समकालीन चित्रकार र मूर्तिकारहरूको कामलाई प्रदर्शन गर्ने गर्दछ र नियमित रूपमा प्रदर्शनीहरू आयोजना गर्दछ। यसले कला विद्यालयहरूमा बिहान र साँझ कक्षाहरू पनि चलाउँछ। भीमसेनथानको तीन-तले भवनमा रहेको मोती अजिमा कलागृह पनि उल्लेखनीय छ। यहाँ परम्परागत भाँडाहरू र हस्तनिर्मित पुतलीहरू र मध्यकालीन नेवार घरको विशिष्ट वस्तुहरूको प्रभावशाली सङ्ग्रह समावेश छ, जसले नेपाली इतिहासमा महत्त्वपूर्ण अन्तरदृष्टि प्रदान गर्दछ। दरबारमार्गमा रहेको नारायणहिटी दरबार नजिकैको जे आर्ट कलागृहमा प्रख्यात, स्थापित नेपाली चित्रकारहरूको कलाकृति प्रदर्शन गरिएको छ। [[त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल]] जाने बाटोमा रहेको [[बबरमहल]]मा रहेको [[नेपाल कला-परिषद्|नेपाल कला परिषद्]] कलागृहमा राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय कलाकारका कलाकृति र कला प्रदर्शनीका लागि नियमित रूपमा प्रयोग हुने फराकिलो सभाकक्षहरू रहेका छन्।<ref>{{Cite web |url=https://sampurnaweekly.com/news/3086 |title=‘नेपाली साहित्य मेला–महोत्सवमा रमाइरहेको छ’ |last=स्मृति |first=स्वपनिल |website=सम्पूर्ण साप्ताहिक |language=नेपाली |accessdate=2022-04-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220528145921/https://sampurnaweekly.com/news/3086 |date=2022-05-28 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/arts/566141-1625290505.html |title=नेपाली आधुनिक कलाको पहिलो दशक |last=मल्ल |first=मुकेश |website=नागरिक समाचार |language=नेपाली |accessdate=2022-04-21}}</ref> ==== साहित्य ==== [[नेपाल राष्ट्रिय पुस्तकालय|नेपालको राष्ट्रिय पुस्तकालय]] पाटनमा अवस्थित छ। [[अङ्ग्रेजी भाषा|अङ्ग्रेजी]], [[नेपाली]], [[संस्कृत]], [[हिन्दी भाषा|हिन्दी]] र [[नेपाल]] भाषाका ७० हजारभन्दा बढी पुस्तकहरू भएको यो देशकै ठुलो पुस्तकालय हो। पुस्तकालयमा १७औँ शताब्दीका संस्कृत र अङ्ग्रेजी भाषाका दुर्लभ विद्वानहरूद्वारा लिखित पुस्तकहरू रहेका छन्। काठमाडौँको [[केशर महल]]मा रहेको शिक्षा मन्त्रालय भवनको भुइँ तल्लामा रहेको [[केसर पुस्तकालय]] रहेको छ। करिब ४५ हजार पुस्तकको यो सङ्ग्रह [[केशर शमशेर राणा|केशर सम्शेर राणा]]को व्यक्तिगत सङ्ग्रहबाट लिइएको हो। यसले [[इतिहास]], [[कानून]], कला, धर्म, र दर्शनलगायतका विषयहरूको विस्तृत दायरालाई समेट्छ। यहाँ तन्त्रको एक संस्कृत पुस्तिकालाई १,००० वर्षभन्दा पुरानो मानिन्छ। [[विसं २०७२ को महाभूकम्प|वि.सं. २०७२ भूकम्प]]ले गर्दा शिक्षा मन्त्रालयको भवनमा ठुलो क्षति पुगेको थियो र केसर पुस्तकालयका सामग्रीहरूलाई अस्थायी रूपमा सारिएको थियो। ==== चलचित्र र रङ्गमञ्च ==== काठमाडौँ नेपाली चलचित्र र रङ्गमञ्चहरूको गृह सहर हो।<ref>{{Cite web |url=https://www.merofilm.com/2018/02/156/ |title=‘नेपाली चलचित्र’ इतिहासदेखि वर्तमानसम्म |website=मेरो फिल्म |language=नेपाली |accessdate=2022-04-17 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220525045513/https://www.merofilm.com/2018/02/156/ |date=2022-05-25 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://archive.himalkhabar.com/65916 |title=अल्मलिएको नेपाली चलचित्र |last=कार्की |first=प्रकाशजङ्ग |date=2014-04-23 |website=हिमाल खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-04-17 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221207162756/https://archive.himalkhabar.com/65916 |date=2022-12-07 }}</ref> महानगरभित्र कान्ति पथमा अवस्थित [[राष्ट्रिय नाचघर|राष्ट्रिय नाच घर]], गङ्गा रङ्गमञ्च, हिमालयन रङ्गमञ्च र सन् १९८२ मा स्थापित आरोहण रङ्गमञ्च समूह सहित धेरै रङ्गमञ्चहरू छन्। गुरुकुल स्कूल अफ थिएटरले काठमाडौँमा अन्तर्राष्ट्रिय रङ्गमञ्च महोत्सव आयोजना गर्दछ, जसले विश्वभरका कलाकारहरूलाई आकर्षित गर्दछ। दरबार संरक्षण तथा प्रवर्द्धन समितिले स्थापना गरेको हनुमानढोका दरबार क्षेत्रमा सानो रङ्गमञ्च खोलिएको छ।<ref>{{Cite web |url=https://www.newsabhiyan.com.np/news-details.php?nid=54329 |title=रङ्गमञ्चको काल यात्रा |last=कार्की |first=पदम सिंह |website=न्युज अभियान |language=नेपाली |accessdate=2022-04-17 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://gorkhapatraonline.com/arts/2021-03-28-34532 |title=रङ्गमञ्च : हिजो, आज र भोलि |last=सायमी |first=प्रकाश |language=नेपाली |website=गोरखापत्र |accessdate=2022-04-17}}</ref> काठमाडौँमा [[कलिउड (चलचित्र)|नेपाली]], [[बलिउड]] र [[हलिउड]] चलचित्रहरू देखाउने धेरै सिनेमाघरहरू (पुरानो एकल पर्दा भएका चलचित्र घर र केही नयाँ मल्टिप्लेक्सहरू) छन्।<ref>{{Cite web |url=https://nepalmag.com.np/history/2019/01/17/20190117185453 |title=पहिलो सिनेमा घरको कथा : ‘फस्ट सो’ मा सधैँ राजा |last=पराजुली |first=लोकरञ्जन |website=नेपाल पत्रिका |language=नेपाली |accessdate=2022-04-17}}</ref> केही पुराना चलचित्र घरहरूमा विश्वज्योति सिनेमा हल, [[जय नेपाल सिनेमा हल|जय नेपाल हल]], कुमारी सिनेमा हल, गोपीकृष्ण सिनेमा हल र गुण सिनेमा हल पर्छन्। काठमाडौँमा केही अन्तर्राष्ट्रिय स्तरका सिनेमा घरहरू र मल्टिप्लेक्सहरू पनि छन्। मल्टिप्लेक्सहरूमा [[क्यूएफएक्स सिनेमाज]], सिने डे सेफ, एफक्युब सिनेमा, क्युज सिनेमाज, बिग मुभिज, बिएसआर मुभिज र अन्य धेरै रहेका छन्।<ref>{{Cite web |url=https://www.kharibot.com/news-details/38870/2019-08-19 |title=काठमाडौँमा ३८ सिनेमा हलले तिरेनन् मनोरञ्जन कर |website=खरिबोट |language=नेपाली |accessdate=2022-04-17}}</ref> ==== सङ्गीत ==== काठमाडौँ नेपालको सङ्गीत र नृत्यको केन्द्र हो। यी कलाका विधाहरू सहरको अभिन्न अङ्ग हुन्। काठमाडौँका साँस्कृतिक स्थलहरूमा साङ्गीतिक कार्यक्रमहरू आयोजना गरिन्छ। सङ्गीत काठमाडौँको परम्परागत पक्ष हो। [[नेपाल सम्वत्|नेपाल संवत्]] अनुसार 'गुन्ला' परम्परागत साङ्गीतिक पर्व हो। नेवार सङ्गीतको उत्पत्ति काठमाडौँबाट भएको हो। यसबाहेक काठमाडौँमा नेपालभरका सङ्गीतहरू पाउन सकिन्छ। सन् १९७० को दशकमा धेरै [[हिप्पी]]हरूले काठमाडौँको भ्रमण गरेका थिए जसले गर्दा यो सहरमा रक एन्ड रोल, [[रक सङ्गीत|रक]] र ज्याज सङ्गीतको आगमन भएको थियो। ज्याजमान्डु भनेर चिनिने ज्याज महोत्सवका लागि काठमाडौँ अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा प्रख्यात छ। यो हिमालय क्षेत्रमा आयोजना गरिने एक मात्र ज्याज महोत्सव हो। यो उत्सवले [[अस्ट्रेलिया]], [[डेनमार्क]], [[संयुक्त राज्य अमेरिका]], [[बेनिन]], र [[भारत]]जस्ता देशहरूबाट [[सङ्गीतकार]]हरूलाई आकर्षित गर्ने गर्दछ। यो सहरलाई धेरै विदेशी गीतहरूमा सन्दर्भित गरिएको छ, जसमा क्याट स्टिभेन्सको ('काठमान्डु', मोना बोन ज्याकन, सन् १९७०), बब सेगरको ('काठमान्डु', ब्युटिफुल लुजर, सन् १९७५), रस ब्यान्डको ('ए प्यासेज टु बैङ्कक', पुल्लिङ इन काठमान्डु; २११२ एल्बम, सन् १९७६), जोन लेननको ('नोबडी टुल्ड मी', सन् १९८४, मरणोपरान्त), क्रेमाटोरिज ब्यान्डको ('काठमान्डु', थ्री स्प्रिङ्स, सन् २०००), फितो पेजको (त्राफिको पो काठमान्डु - "ट्राफिक थ्रु काठमान्डु") र क्याभलकेडको ('काठमाडौँ किड', सन् २०१९) रहेका छन्। ===खाना=== काठमाडौँका अधिकांश मानिसहरूको प्रमुख खाना [[दालभात|दाल भात]] हो। यसमा [[चामल]] र [[दाल]]को झोल हुन्छ र सामान्यतया यसलाई [[तरकारी]], [[अचार]] र कहिलेकाहीँ [[चटनी]]सँग पस्किने गरिन्छ। तिब्बती उमालेको डल्लोको नेपाली संस्करणको एक प्रकारको रूपमा रहेको [[मम:]] नेपालका सडक बिक्रेता र रेस्टुरेन्टहरूले बेच्ने गरेका छन्। यो काठमाडौँमा सबैभन्दा लोकप्रिय चाँडो खानाको एक प्रकार हो। बफ (अर्थात् भैँसी) मोमो, चिकेन मोमो र शाकाहारी मोमो सहित मोमोका विभिन्न नेपाली प्रकारहरू काठमाडौँमा प्रख्यात छन्। काठमाडौँमा पाइने अधिकांश खाना मांसाहारी छन् यद्यपि शाकाहारको अभ्यास असामान्य छैन र शाकाहारी व्यञ्जनहरू सहरभरि पाइन्छ। [[भैँसी]]को मासु सामान्य रहेता पनि गाईको मासु असामान्य र निषेधित छ। काठमाडौँमा विशेषगरी रैथाने नेवारको घरमा भैँसी खाने चलन छ, जुन नेपालका अन्य भागमा पाइँदैन। केही दशक अघिसम्म [[सुँगुर]]को मासुको उपभोग निषेधित मानिन्थ्यो। पूर्वी नेपालको किराँत खानाको काठमाडौँमा आगमनसँगै यो क्षेत्रमा समेत सुँगुरको मासुले स्थान पाएको छ। [[हिन्दु धर्म|हिन्दु]] र [[मुसलमान]] धर्मालम्बीहरूको एक विशेषवर्गका जनसङ्ख्याले यसलाई अहिलेपनि निषेध मान्छन्। हिन्दुहरूले [[गाई]]लाई पवित्रताको प्रतीक मान्ने भएकाले र मुसलमानहरूको [[कुरान]] अनुसार भैंसी अपवित्र भएकोले यी जीवहरू खाँदैनन्। हिन्दुहरूले गाईको मासु बाहेक सबै किसिमको मासु खाने गर्छन्। स्थानीय र आगन्तुकहरूको लागि मुख्य खाजा प्रायः म:म वा [[चाउमिन]] हो। सन् १९५५ सम्म काठमाडौँमा एउटा मात्र पश्चिमी शैलीको रेस्टुरेन्ट रहेको थियो। नेपाली खाना, तिब्बती खाना, चिनियाँ खाना र विशेष गरी [[भारतीय खाना]]हरू पाइने भएपछि काठमाडौँमा ठुलो सङ्ख्यामा [[भोजनालय|रेस्टुरेन्ट]]हरू खुलेका छन्। अन्य धेरै रेस्टुरेन्टहरू स्थानीय, प्रवासी र पर्यटकहरू समायोजन गर्न खोलिएका छन्। काठमाडौँमा पर्यटनहरूको आगमनमा बृद्धिले गर्दा परम्परागत भोजन रुपान्तरण हुँदै पर्यटकहरूका लागि मिल्ने ठिमहा खानाको विकास निम्त्याएको छ। महाद्वीपीय खानाहरू चयन गरिएका ठाउँहरूमा पाउन सकिन्छ। अन्तर्राष्ट्रिय चेन रेस्टुरेन्टहरू दुर्लभ छन्, तर पिज्जा हट र केएफसीका केही खाजा घरहरू हालै महानगर क्षेत्रमा खुलेका छन्। यसका साथै अन्तर्राष्ट्रिय आइसक्रिम चेन कम्पनी बास्किन रोबिन्सको समेत विक्रीघरहरू रहेका छन्। काठमाडौँमा [[कफी]] पिउनेभन्दा [[चिया]] पिउनेहरूको सङ्ख्या धेरै छ। विशेष रूपमा अन्य स्थानीय तथा विदेशी खाजाहरूसँग व्यापक रूपमा चिया घरहरू रहेका छन्। यहाँका मानिसहरू व्यापक रूपमा रक्सी पिउने गर्छन् र यहाँ मादक पेय पदार्थहरूको धेरै स्थानीय प्रकारहरू रहेका छन्। महानगरीय क्षेत्रमा मद्यपान गरेर गाडी गुडाउनु निषेधित छ र यसका लागि ट्राफिक प्रहरी अधिकारीहरूले शून्य सहिष्णुता नीति अपनाएका छन्। [[अयला]] र [[थ्वं]] (चामलबाट बनेको मादकपदार्थ) काठमाडौँको मदिराजन्य पेय पदार्थ हो, जुन सबै स्थानीय रक्सी भट्टीहरूमा पाइन्छ। [[जाँड|छ्याङ]], [[तोङवा]] ([[कोदो]] वा [[जौ]]बाट बनेको मादकपदार्थ) र [[रक्सी]] नेपालका अन्य भागबाट काठमाडौँमा पाइने मदिराजन्य पेय पदार्थ हुन्। यस बाहेक काठमाडौँका मदिराजन्य बिक्री पसल, [[बासालय|होटल]], रेस्टुरेन्ट र बारहरूमा पश्चिमी र नेपाली बियरको व्यापक बिक्री हुने गरेको छ। <gallery mode="packed"> चित्र:Nepali dal-bhat-tarkari.jpg|नेपाली दाल भात चित्र:Momo101.jpg|नेपाली म:म चित्र:Dhindo by Ganesh.jpeg|नेपाली रैथाने भोजन [[ढिँडो]] चित्र:Chhwela.jpg|नेवारी परिकार [[छोइला]] </gallery> ===चाडपर्वहरू=== काठमाडौँका धेरैजसो मेला र चाडपर्वहरू [[मल्ल वंश|मल्ल काल]] वा त्यसभन्दा अघिका हुन्। परम्परागत रूपमा यी चाडहरू [[नेवार जाति|नेवार]]हरूले मनाउने गरेका भएता पनि पछिल्ला वर्षहरूमा यी चाडपर्वहरूमा अन्य काठमाडौँवासीहरूको पनि व्यापक सहभागिता रहेको छ। नेपालको राजधानी काठमाडौँमा विभिन्न राष्ट्रिय चाडपर्व मनाइन्छ। सहरमा ठुलो सङ्ख्यामा बसाइँ सर्दा पश्चिमबाट [[खस जाति|खस]], पूर्वबाट [[किराँत जाति|किराँत]], उत्तरबाट तिब्बती [[बोन धर्म|बोन]] र दक्षिणबाट [[मिथिला]] संस्कृति राजधानीमा भेटिन्छन् र एक आपसमा घुलमिल भइसकेका छन्। [[घोडेजात्रा|घोडे जात्रा]], [[इन्द्रजात्रा|इन्द्र जात्रा]], [[दसैँ|दशैं]], [[महाशिवरात्रि|शिवरात्री]] लगायतका पर्वहरू काठमाडौँका सबै हिन्दु र बौद्ध समुदायले भक्तिभाव र उत्साहका साथ मनाउँछन्। लागु गरिएका संहिताहरूमा सामाजिक नियमनले हिन्दु परम्परा र नैतिकतालाई समावेश गरेको छ। यिनीहरूलाई [[शाह वंश|शाह राजा]]हरू र यसअघिका राजाहरूले हिन्दु र बौद्ध धर्मका संरक्षकहरूको रूपमा अनुसरण गरेका थिए। काठमाडौँ र देशका अन्य भागमा देवी देवताको विशेष पूजामा शताब्दीदेखि सांस्कृतिक निरन्तरता कायम छ। यी देवताहरूमा [[अजिमा]], [[तलेजु भवानी]] र उनको अन्य रूप: [[देगुतलेजु]] र [[कुमारी (जीवित देवी)|कुमारी]] (जीवित देवी) समावेश छन्। कलात्मक भवनहरू अहिले मानिसहरूको दैनिक जीवनमा पूजा गर्ने ठाउँ बनेका छन्, त्यसैले वार्षिक चाडपर्वहरू मनाउन सूची कायम गरिएको छ। महानगरमा वर्ष भरिमा १३३ वटा पर्व मनाइन्छ। यसअघि उल्लेख गरिएका बाहेक काठमाडौँमा मनाइने केही परम्परागत चाडहरूमा [[दसैँ|बडा दशैं]], [[तिहार]], [[छठ]], [[माघे सङ्क्रान्ति|माघे संक्रान्ति]], [[नागपञ्चमी]], [[साउन शुक्ल पूर्णिमा|जनै पूर्णिमा]], पञ्चदान, [[तीज]]/[[ऋषिपञ्चमी|ऋषि पञ्चमी]], पाहां चह्रे, [[सेतो मच्छिन्द्रनाथको रथयात्रा]], [[मातातीर्थऔँसी]] रहेका छन्। <gallery mode="packed"> चित्र:Sweta bhairava krt.jpg|इन्द्र जात्राको लागि स्वेत भैरव Ranipokhari during chhath festival.jpg|छठको समयमा रानी पोखरी HIndu Festival of Tihar 06.jpg|भाइटिकाको लागि सप्तरङ्गी थाल Sweets and fruits with Dashain jamara.jpg|दसैँको जमरा र प्रसाद </gallery> ==धर्म== {{bar box |title=काठमाडौँ महानगरमा बसोबास गर्ने धर्मावलम्बीहरू<ref name="नेपालको राष्ट्रिय जनगणना"/> |titlebar=#Fcd116 |left1=धर्मावलम्बी |right1=प्रतिशत |float=right |bars= {{bar percent|[[हिन्दु धर्म|हिन्दु धर्म]]|#FF6600|८१.३}} {{bar percent|[[बौद्ध धर्म]]|#FFFF00|९}} {{bar percent|[[इस्लाम धर्म]]|#009000|४.४}} {{bar percent|अन्य|#808080|५.२}} <small>अन्य भित्र [[इसाई धर्म|क्रिस्चियन धर्म]], [[जैन धर्म]] र अन्य धर्मावलम्बीहरू (५.२%)</small> }} [[File:Chhetrapati Ganesh Temple in Kathmandu, Nepal..jpg|thumb|काठमांडू में क्षेत्रपाटी गणेश मंदिर]] ===हिन्दु धर्म=== काठमाडौँमा हिन्दु धर्म परापूर्वकालदेखि पालन गरिदै आएको छ। [[लिच्छवि राज्य]] (सन् ४०० देखि ७५०) अस्तित्वमा आएसँगै काठमाडौँ उपत्यकामा हिन्दु धर्म र यसभित्रका [[सवर्ण विवाह]], [[सामाजिक स्तरीकरण]] र [[नेपालमा जति व्यवस्था|जाति व्यवस्था]]को स्थापना भएको मानिन्छ। [[पशुपतिनाथ मन्दिर]], [[चाँगुनारायण मन्दिर]] र [[काष्ठमण्डप]] हिन्दुहरूका लागि विशेष महत्व राख्ने गरेका छन्। काठमाडौँ र वरपरका उपत्यकाका अन्य उल्लेखनीय हिन्दु मन्दिरहरूमा [[बज्रयोगिनी मन्दिर]], दक्षिणकाली मन्दिर, [[गुह्येश्वरी|गुह्येश्वरी मन्दिर]] र [[शोभा भगवती मन्दिर]] समावेश छन्। काठमाडौँबाट बग्ने [[बागमती नदी]]लाई हिन्दु र बौद्ध धर्मावलम्बीहरूले पवित्र नदी मान्छन् र धेरै हिन्दु मन्दिरहरू यस नदीको किनारमा अवस्थित छन्। बागमतीको महत्व यस तथ्यमा पनि निहित छ कि यसको किनारमा हिन्दुहरूको दाहसंस्कार गरिन्छ र किराँतहरू यसको छेउमा पहाडमा गाडिन्छन्। नेपाली हिन्दु परम्परा अनुसार दाहसंस्कार गर्नुअघि शवलाई तीन पटक बागमतीमा डुबाउनु पर्छ। मुख्य शोक गर्ने (सामान्यतया पहिलो छोरा) जसले अन्त्येष्टि चितालाई जलाउँछ उसले दाहसंस्कार पछि तुरुन्तै पवित्र नदीको पानीमा स्नान गर्नुपर्छ। शवयात्रामा सामेल हुने धेरै आफन्तहरूले पनि बागमतीमा नुहाउँछन् वा दाहसंस्कारको अन्त्यमा आफ्नो शरीरमा पवित्र पानी छर्कन्छन् किनभने बागमतीले मानिसहरूलाई आध्यात्मिक रूपमा शुद्ध गर्ने विश्वास गरिन्छ। ===बौद्ध धर्म=== गौतम बुद्धको समयमा (ईशापूर्व ४८३ - ५६३) बौद्ध भिक्षुहरूको आगमनसँगै बौद्ध धर्म काठमाडौँमा आगमित भएको थियो। उनीहरूले साँखुमा वनविहार मठको स्थापना गरेका थिए। [[लुम्बिनी]]मा शाक्य वंशमाथि विरुढकद्वारा (शा. ईशापूर्व ४६१ - ४९१) आक्रमण भएपश्चात् त्यहाँबाट [[शाक्य]]हरू भागेपछि यो मठको पुनर्निर्माण गरिएको थियो। हिन्दु लिच्छवी युग (ईशापूर्व ४०० देखि ७५०) को समयमा विभिन्न मठहरू र आदेशहरू जारी गरिएपछि क्रमिक रूपमा [[नेवार बौद्ध धर्म]]को गठन भएको थियो, जुन अझै पनि [[हिन्दु धर्म|हिन्दु धर्म]]को प्राथमिक [[धार्मिक भाषा]] संस्कृतमा अभ्यास गरिन्छ। काठमाडौँ उपत्यकाको त्यो परम्परालाई पौराणिक राजकुमारी [[भृकुटी]] (सातौँ शताब्दी) र कलाकार [[अरनिको]] (सन् १२४५–१३०६)ले [[तिब्बत]] र [[चीन]]मा बौद्ध धर्म फैलाउन महत्वपूर्ण भूमिका खेलेका थिए। नेवार बौद्ध धर्ममा आधारित काठमाडौँमा १०८ भन्दा बढी परम्परागत गुम्बाहरू (बहा: र बहाई) रहेका छन्। सन् १९६० को दशकदेखि काठमाडौँको स्थायी तिब्बती बौद्ध जनसङ्ख्या उल्लेख्य रूपमा बढेको छ र अहिले यस क्षेत्रमा पचासभन्दा बढी तिब्बती बौद्ध गुम्बाहरू छन्। यसका साथै नेवार बौद्ध धर्मको आधुनिकीकरणसँगै विभिन्न [[थेरवाद]] बिहारहरू स्थापना भएका छन्। ===किराँत मुन्धुम=== किराँत मुन्धुम नेपालको आदिवासी जनजाति प्रथाहरू मध्ये एक हो। यो [[किराँत जाति]]ले अभ्यास गर्ने गरेका छन्। किराँत धर्मका केही जीववादी पक्षहरू, जस्तै पुर्खाको पूजा (अजिमाको पूजा) पनि किराँत मूलका नेवारहरूमा पाइन्छ। प्राचीन किराँतहरूले पूजा गर्ने विश्वास भएका प्राचीन धार्मिक स्थलहरू, जस्तै पशुपतिनाथ, वाङ्गा आकाश भैरव (यलम्बर) र अजिमालाई अहिले काठमाडौँमा सबै धर्म मान्ने मानिसहरूले पुज्छन्। नेपालका अन्य भागबाट काठमाडौँ आएका किराँतहरूले सहरमा [[मुन्धुम]]को अभ्यास गर्ने गरेका छन्। ===इस्लाम धर्म=== काठमाडौँका मल्ल राजा रत्न मल्लले १५औँ शताब्दीमा [[कश्मीर]], [[लद्दाख]] र [[ल्हासा]]सँग व्यापार गर्न भारतीय मुसलमानहरूलाई यहाँ निम्तो दिएका थिए।<ref name="मुसलमान">{{cite web |last=यासमिन |first=चोम्पा मौसमी |title=Muslim cultural Practices in Nepal |trans-title=नेपालमा मुस्लिम सांस्कृतिक अभ्यासहरू |url=https://www.nepjol.info/index.php/pragya/article/download/34205/26905 |date=सन् २०२० |accessdate=वि.सं. २०७९ बैशाख ५ |language=अङ्ग्रेजी |page=३-४ |publisher=नेपाल जोल }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210212191611/https://www.nepjol.info/index.php/pragya/article/download/34205/26905 |date=2021-02-12 }}</ref> व्यापारबाट सुरु भएको मुसलमानहरूको आगमनले अहिले बाक्लो रूप लिइसकेको छ।<ref>{{Cite web |url=https://saptahik.com.np/history/2015/09/25/20150925183952 |title=काठमाडौँमा इस्लामिक आक्रमण |last=महर्जन |first=संजीवन |website=साप्ताहिक पत्रिका |language=नेपाली |accessdate=2022-04-18}}</ref> वि.सं. २०६८ को राष्ट्रिय जनगणना अनुसार काठमाडौँमा मुसलमानहरूको जनसङ्ख्या ४.४% पुगेको छ। इस्लाम धर्मावलम्बीहरूले [[ईद]], [[बकरी ईद]] लगायतका पर्वहरू मनाउने गरेका छन्। ===अन्य धर्म=== [[सिख धर्म]] मुख्यतया काठमाडौँको बालाजु र कुपण्डोलस्थित गुरुद्वारामा अभ्यास गरिन्छ। मल्लकालीन राजा जयजगत मल्लको पालामा सिख धर्मको आगमन नेपालमा भएको हो।<ref>{{Cite web |url=https://nepalaaja.com/2019/11/20191112103456 |title=भब्य लंगर(भोजन) आयोजना |website=नेपाल आज |language=नेपाली |accessdate=2022-04-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221205065553/https://nepalaaja.com/2019/11/20191112103456 |date=2022-12-05 }}</ref>भारतमा ब्रिटिस शासनकालको समयमा करिब डेढ सय वर्ष अघि सिख समुदाय नेपाल प्रवेश गरेको उल्लेख गरिएको छ। [[जैन धर्म]] एउटा सानो समुदायद्वारा अभ्यास गरिन्छ। कमलपोखरीमा रहेको [[जैन मन्दिर, कमलपोखरी|जैन मन्दिर]]मा जैन धर्मावलम्बीहरूको उपस्थिति हुने गरेको छ। काठमाडौँमा मात्रै १७० गिर्जाघरहरू रहेको छ। यसका साथै यो सहरमा क्रिस्चियन मिसनरी अस्पतालहरू, कल्याणकारी संस्थाहरू र विद्यालयहरू पनि सञ्चालनमा छन्। भारतीय र बेलायती सेनामा सिपाहीका रूपमा सेवा गरेका नेपाली नागरिकहरू सेवामा रहँदा क्रिस्चियन धर्म ग्रहण गरेको हुनाले नेपाल फर्किएर पनि उनीहरूले यस धर्मलाई निरन्तरता दिइरहेका छन्। तिनीहरूले ईसाई धर्मको प्रसार र विशेष गरी काठमाडौँमा गिर्जाघरहरूको निर्माणमा योगदान दिएका छन्। ==शिक्षा== नेपालको सबैभन्दा पुरानो आधुनिक विद्यालय [[दरबार हाई स्कुल]]<ref>{{Cite web |url=https://ratopati.com/story/110927/2019/12/23/durbar-high-school |title=यस्तो बन्यो ‘दरबार हाई स्कुल’, डेढ महिनाभित्र हस्तान्तरण हुँदै |website=रातोपाटी |language=नेपाली |accessdate=2022-04-23}}</ref> र सबैभन्दा पुरानो कलेज [[त्रि-चन्द्र कलेज|त्रिचन्द्र कलेज]]<ref>{{Cite web |url=https://ekantipur.com/feature/2021/08/31/163039228343273875.html |title=त्रिचन्द्र कलेज : शताब्दी लामो इतिहास, बर्खे झरीमा रुझिरहेछ ! [भिडियाे] |last=राई |first=गणेश |website=कान्तिपुर समाचार |language=नेपाली |accessdate=2022-04-24}}</ref> दुवै काठमाडौँमा छन्। नेपालमा रैती दुनियाँको लागि शिक्षा निषेधित रहेको समयमा राणा वंशका सन्तानहरूको लागि शिक्षादीक्षाको प्रबन्धनको लागि तत्कालीन राणा प्रधानमन्त्री [[जङ्गबहादुर राणा]]ले वि.सं. १९१० असोज २७ गते नेपालमा पहिलो औपचारिक विद्यालयको रूपमा दरबार हाई स्कुलको स्थापना गरेका थिए।<ref>{{Cite web |url=https://www.newsofnepal.com/2018/10/15/151678/ |title=दरबार हाई स्कुल स्थापनाको १ सय ६६औँ दिवस मनाइयो |last=भट्टराई |first=प्रदीप |website=न्युज अफ नेपाल |language=नेपाली |accessdate=2022-04-24}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://ekantipur.com/feature/2020/05/12/158927915025767644.html |title=कहिले खुल्ला दरबार हाई स्कुल ? |last=राई |first=गणेश |website=कान्तिपुर समाचार |language=नेपाली |accessdate=2022-04-23}}</ref> विद्यार्थी र कलेजहरूको सङ्ख्या अनुसार नेपालको सबैभन्दा पुरानो र प्रतिष्ठित विश्वविद्यालयको रूपमा रहेको सबैभन्दा ठुलो [[त्रिभुवन विश्वविद्यालय]] कीर्तिपुरमा रहेको छ। काठमाडौँमा नेपालकै उत्कृष्ट माध्यमिक विद्यालय र उच्च शिक्षाका लागि कलेजहरू रहेका छन्।<ref>{{Cite web |url=https://annapurnapost.com/news/79242-79242 |title=उत्कृष्ट २० विद्यालय छनोट |last=पाण्डे |first=सूर्यप्रसाद |website=अन्नपूर्ण पोस्ट |language=नेपाली |accessdate=2022-04-23}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.janaboli.com/post/118282 |title=चिन्नुहोस् यी हुन काठमाडौँका ११ सरकारी स्कुल, जहाँ प्राइभेटमा भन्दा राम्रो पढाई हुन्छ |date=2018-01-14 |website=जनबोली न्यूज नेटवर्क |language=नेपाली |accessdate=2022-04-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230406050320/https://www.janaboli.com/post/118282 |date=2023-04-06 }}</ref>नेपालका विभिन्न स्थानहरूबाट उच्च शिक्षा तथा स्तरीय शिक्षाका लागि विद्यार्थीहरू यहाँका उच्च माध्यमिक विद्यालय तथा कलेजहरूमा भर्ना लिने गरेका छन्।<ref>{{Cite web |url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/others/178927-1557745380.html |title=‘काठमाडौँलाई शिक्षाको ‘हब’ बनाउन सकिन्छ’ |website=नागरिक समाचार |language=नेपाली |accessdate=2022-04-24}}</ref> महानगरपालिकाभित्र जम्मा ९२ वटा सामुदायिक विद्यालयम र ६४० वटा संस्थागत विद्यालय रहेका छन्।<ref>{{Cite web |url=https://annapurnapost.com/news/kaatthmaaddaun-mhaangrkaa-sbai-vidyaalymaa-ab-sthaaniiy-paatthykrm-162266 |title=काठमाडौँ महानगरका सबै विद्यालयमा अब स्थानीय पाठ्यक्रम |last=पाण्डे |first=सूर्यप्रसाद |website=अन्नपूर्ण पोस्ट |language=नेपाली |accessdate=2022-04-24}}</ref> शिक्षा मन्त्रालयले प्रत्येक वर्ष अनुगमन र मूल्याङ्कन गरेर नेपालका उत्कृष्ट विद्यालय तथा कलेजहरूको सूची जारी गर्ने गरेकोमा अधिकांश विद्यालय र कलेज यसै महानगरपालिकाभित्र पर्ने गरेका छन्।<ref>{{Cite web |url=https://kendrabindu.com/others/170815-1612474244.html |title=नेपालका उत्कृष्ट २५ प्लस टु (कक्षा ११, १२) |website=केन्द्रबिन्दु |language=नेपाली |accessdate=2022-04-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220819011833/https://kendrabindu.com/others/170815-1612474244.html |date=2022-08-19 }}</ref> ==अर्थतन्त्र== देशको आर्थिक विकासमा काठमाडौँको स्थान र भूभागले महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेको छ। यो प्राचीन सहर उर्वर माटो, समतल भू-भाग र तालको किनारमा अवस्थित रहेको छ। यो भूगोलले कृषिमा आधारित समाज बनाउन मद्दत गरेको थियो। प्राचीन कालदेखि भारत र चीनको महत्वपूर्ण व्यापारिक नाकाको रूपमा यो सहर महत्त्वपूर्ण व्यापारिक केन्द्रको रूपमा स्थापित हुन पुगेको हो। काठमाडौँको व्यापार भारत र तिब्बतलाई जोड्ने रेशम मार्गको किनारमा फस्टाएको पुरानो पेशा हो। शताब्दीयौँदेखि, काठमाडौँका [[ल्हासा नेवार]] व्यापारीहरूले हिमालय पार गर्दै व्यापार सञ्चालन गर्दै मध्य एसियाभरि कला, शैली र बौद्ध धर्मलाई फैलाउन योगदान दिएका थिए। यो सहरको अन्य परम्परागत पेशाहरूमा खेती, धातु कला, काष्ठकला, चित्रकारी, सिलाई बुनाई र भाँडाहरू हुन्। काठमाडौँ नेपालको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण औद्योगिक र व्यापारिक केन्द्र हो। [[नेपाल स्टक एक्सचेन्ज]], [[नेपाल राष्ट्र बैङ्क]]को प्रधान कार्यालय, [[नेपाल उद्योग वाणिज्य महासङ्घ|उद्योग वाणिज्य सङ्घ]], राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय बैङ्क, दूरसञ्चार कम्पनी, विद्युत प्राधिकरणलगायत विभिन्न राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय सङ्घसंस्थाका मुख्य कार्यालयहरू काठमाडौँमा छन्। काठमाडौँका प्रमुख आर्थिक केन्द्रहरू [[न्यु रोड, काठमाडौँ|न्यु रोड]], दरबारमार्ग, [[असन, काठमाडौँ|असन]] र पुतलीसडक हुन्। काठमाडौँ महानगरपालिकाले राष्ट्रको कुल गार्हस्थ उत्पादनमा एक तिहाईको योगदान दिने गरेको छ।<ref>{{Cite web |url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/economy/526001-1621041624.html |title=काठमाडौँ अर्थतन्त्रको पनि राजधानी |last=ज्ञवाली |first=बालकृष्ण |website=नागरिक समाचार |language=नेपाली |accessdate=2022-04-28}}</ref> यो सहरभित्र वार्षिक आर्थिक उत्पादन करिब रु. ५५० बिलियन हुने गरेको छ। यो सहरमा बसोबास गर्ने प्रति व्यक्ति आय $२२०० रहेको छ जुन राष्ट्रको अन्य क्षेत्रको तुलनामा लगभग तीन गुना बढी छ। काठमाडौँबाट हस्तशिल्प, कलाकृति, कपडा, गलैँचा, पश्मिना, कागज निर्यात हुन्छ। व्यापार क्षेत्रबाट महानगरपालिकालाई २१% राजश्व उठ्ने गरेको छ। काठमाडौँ महानगरपालिकाले सङ्कलन गर्ने राजस्वको १९% योगदान उत्पादन क्षेत्रबाट हुने गर्दछ। महानगरपालिकाभित्र कपडा र गलैँचा सबैभन्दा उल्लेखनीय निर्मित उत्पादहरू हुन्। काठमाडौँमा अन्य आर्थिक क्षेत्रहरू कृषि (९%), शिक्षा (६%), यातायात (६%) तथा होटल र रेस्टुरेन्ट (५%) क्षेत्रले राजश्वमा साझेदारी गर्छन्। [[नेपाली कागज]] र [[पस्मिना (कपडा)|पस्मिना दोसल्ला]]को लागि काठमाडौँ प्रसिद्ध रहेको छ।<ref>{{Cite web |url=https://www.setopati.com/kinmel/business/162197/ |title=४७ मुलुकमा नेपाली पश्मिना निर्यात |website=सेतोपाटी |language=नेपाली |accessdate=2022-04-30 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://annapurnapost.com/news/63991-63991 |title=गुमेको बजार फर्काउँदै पश्मिना |last=अर्याल |first=नवीन |website=अन्नपूर्ण पोस्ट |language=नेपाली |accessdate=2022-04-30}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.onlinekhabar.com/2014/12/223496 |title=नेपाली कागज : माग उच्च, जनशक्ति अभाव |website=अनलाइन खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-04-30}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.setopati.com/kinmel/business/180273/ |title=लोक्ताबाट बन्ने नेपाली कागजको मापदण्ड तोकियो |last=सिटौला |first=सुनिता |website=सेतोपाटी |language=नेपाली |accessdate=2022-04-30 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==पर्यटन== {{Main|काठमाडौँमा पर्यटन}} [[नेपालमा पर्यटन|पर्यटन]]लाई नेपालको अर्को महत्वपूर्ण उद्योग मानिन्छ। सन् १९५० पछि आएको वैश्विक राजनीतिक शृङ्खलामा परिवर्तनले देशमा पर्यटन क्षेत्रको आरम्भ भएको थियो। सन् १९५६ मा हवाई यातायातको स्थापना भएको थियो भने [[त्रिभुवन राजपथ]]को निर्माण भएसँगै काठमाडौँ र [[रक्सौल]] (भारत-नेपाल सीमामा रहेको) बीचको सडक यातायात सुरु भएको थियो। यस गतिविधिलाई प्रवर्द्धन गर्न काठमाडौँमा छुट्टाछुट्टै संस्थाहरू स्थापना भएको थियो जसमा [[नेपाल पर्यटन बोर्ड]], पर्यटन विभाग र नागरिक उड्डयन विभाग समावेश छन्। यसबाहेक, नेपाल विभिन्न अन्तर्राष्ट्रिय पर्यटक सङ्घहरूको सदस्य बनेको थियो। अन्य राष्ट्रहरूसँग कूटनीतिक सम्बन्ध स्थापनाले यो गतिविधिलाई अझ बढाएको छ। होटल उद्योग, पर्यटकीय संस्थाहरू, पर्यटक सहयोगीहरूको प्रशिक्षण र लक्षित प्रचार अभियानहरू नेपालमा र विशेष गरी काठमाडौँमा यस उद्योगको उल्लेखनीय वृद्धिको प्रमुख कारण हुन्। पर्यटन क्षेत्र देशको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण उद्योगहरू मध्येको एक हो। पर्यटन सहरका धेरैजसो मानिसहरूको आम्दानीको प्रमुख स्रोत हो। काठमाडौँमा वार्षिक लाखौं पर्यटकहरू आउने गरेका छन्। काठमाडौँको पशुपतिनाथ, स्वयम्भूनाथ, बौद्धनाथ, चाँगुनारायण र बुढानीलकण्ठलगायतका धार्मिकस्थलमा विश्वभरबाट हिन्दु र बौद्ध धर्मावलम्बीहरू आउने गर्दछन्। विदेशी पर्यटकहरूको नेपाल आगमनको रेकर्ड राख्ने कार्य सन् १९६४ देखि सुरु गरिएको थियो। माओवादी विद्रोहको कारण ओरालो लागेको पर्यटन उद्योग सो विद्रोहको समाप्तिपछि उदाएको थियो। सन् २००९ देखि सन् २०१९ सम्मको समयकालभित्र नेपालमा पर्यटक आगमनको सङ्ख्यामा उल्लेखनीय वृद्धि भएको थियो। त्यसपछि विश्वव्यापी [[२०१९-२० कोरोना भाइरस प्रकोप|कोरोना भाइरस महामारी]]का कारण दुई वर्ष डुबेको पर्यटन क्षेत्र पुनः उठ्ने जमर्को गरिरहेको छ। काठमाडौँको [[ठमेल]] क्षेत्र विदेशबाट आउने पर्यटकहरूको प्राथमिक अड्डा हो, जहाँ पर्यटकहरूको लागि खानपान गर्ने अतिथि घरहरू, रेस्टुरेन्टहरू, पसलहरू र पुस्तक पसलहरू रहेका छन्। यसै प्रकार विदेशी पर्यटकहरूमाझ लोकप्रिय बनिरहेको अर्को छिमेकी क्षेत्र झमेल हो। यो टोलको वास्तविक नाम झम्सीखेल हो जसलाई ठमेलसँगै व्यवहार मिलाउन झमेल भन्ने गरिन्छ। सन् १९६० देखि सन् १९७० को समयकालमा हिप्पीहरूले लोकप्रिय बनाएको फ्रिक स्ट्रिट जसलाई स्थानीयहरू [[झोछेँ टोल]] भन्छन् यो समेत काठमाडौँको मौलिक पर्यटकहरूको अड्डा हो। यो ठमेलको लोकप्रिय विकल्प हो। तिब्बतको पुरानो व्यापारि मार्ग र परम्परागत बजार [[असन, काठमाडौँ|असन]]ले समेत पर्यटकहरू आकर्षित गर्ने गर्दछ। सन् १९५० मा नेपालको राजनीतिक परिवेशमा आएको परिवर्तनपछि पर्यटन उद्योग खुलेपछि होटल उद्योगमा उल्लेख्य सुधार आएको थियो। अहिले काठमाडौँभित्र हायात रिजेन्सी, द्वारिकाज, होटल याक एन्ड यती, द एभरेस्ट होटल, होटल र्‍याडिसन, होटल देल अन्नपूर्ण, द मल्ल होटल, [[शङ्कर होटल|शंकर होटल]], साङ्ग्रिला होटल (साङ्ग्रिला होटल समूहद्वारा सञ्चालित नभएको) जस्ता धेरै विलासी होटलरू रहेका छन्। काठमाडौँभित्र रहेका चार तारे होटलहरूमा होटल वैशाली, अकामा होटल, होटल नारायणी, द ब्लु स्टार र ग्रान्ड होटलहरू छन्। गार्डेन होटल, होटल एम्बेसेडर र अलोहा इन काठमाडौँका तीन तारे होटल हुन्। क्यासिनो भएका पाँचतारे होटेलहरूमध्ये हायात रिजेन्सी, होटल देल अन्नपूर्ण र याक एन्ड यती जस्ता होटलहरू पर्छन्। <gallery mode="packed"> चित्र:Hyatt Regency Kathmandu Hotel.jpg|[[हयात रिजेन्सी काठमाडौँ|हायात रिजेन्सी]] चित्र:Shanker.jpg|होटल शंकर चित्र:Legal hashish shop in Kathmandu, Nepal in 1973.jpg|सन् १९७३ ताका झोछेँ टोल चित्र:Old Kathmandu0761.JPG|असन बजार </gallery> ==स्वास्थ्य संस्थानहरू== नेपालका केन्द्रीय अस्पतालहरू [[वीर अस्पताल|बीर अस्पताल]], सहिद गङ्गालाल राष्ट्रिय ह्रदयरोग केन्द्र, सहिद शुक्रराज सरूवा रोग नियन्त्रण अस्पताल, [[नेपाल आँखा अस्पताल]] त्रिपुरेश्वर, [[तिलगङ्गा आँखा अस्पताल|तिलगङ्गा आँखाकेन्द्र]], [[कुष्ठरोग अस्पताल]], टोखा नेपाली सेनाका [[त्रिचन्द्र सैनिक अस्पताल|त्रिचन्द्र अस्पताल]], [[वीरेन्द्र सैनिक अस्पताल]], पायोनिएर अस्पताल, शसस्त्र प्रहरीको [[ज्ञानेन्द्र शसस्त्र प्रहरी अस्पताल]], [[नेपाल प्रहरी]]को [[वीरेन्द्र प्रहरी अस्पताल]], त्रिभुवन विश्वविद्यालय चिकित्सासास्त्र अध्यान संस्थानको [[त्रिवि शिक्षण अस्पताल|शिक्षण अस्पताल महाराजगंज]], [[नेपाल मेडिकल कलेज शिक्षण अस्पताल|नेपाल मेडिकल कलेज]] शिक्षण अस्पताल सिनामङ्गल, [[आयुर्वेद चिकित्सालय, नरदेवी|आयुर्वेदिक अस्पताल नरदेवी]], सुस्माकोइराला प्लास्टिक सर्जरी अस्पताल सांखु का साथै नर्भिक, मेडीकेयर, काठमाडौँ मोडेल अस्पताल लगायतका प्रसिद्ध थुप्रै निजी तथा सामुदायिक अस्पतालहरू पनि यहाँ रहेका छन। == खेलकूद == [[चित्र:Dasarath_Rangasala_Stadium.jpg|thumb|[[दशरथ रङ्गशाला]]]] [[फुटबल खेल|फुटबल]] र [[क्रिकेट]] नेपालको युवा पुस्ता बीच सबैभन्दा लोकप्रिय खेल हो। यो नगरमा विभिन्न खेल मैदानहरू रहेका छन्। [[राष्ट्रिय खेलकुद परिषद्, नेपाल|राष्ट्रिय खेलकुद परिषद्]]ले नेपालमा हुने विभिन्न खेलकूद प्रतियोगिताहरू नियमन र सञ्चालन गर्ने गर्दछ। सहरको एकमात्र अन्तर्राष्ट्रिय फुटबल रङ्गशाला त्रिपुरेश्वरको छेउछाउमा रहेको [[दशरथ रङ्गशाला]] हो। यो रङ्गशालामा फुटबल खेल र सांस्कृतिक कार्यक्रम आयोजना हुने एक बहुउद्देश्यीय रङ्गशाला हो। नेपालको सबैभन्दा ठुलो रङ्गशालाको रूपमा रहेको दशरथ रङ्गशालाको निर्माण सन् १९५६ मा सकिएको थियो। यस रङ्गशालाको दर्शक क्षमता २५ हजार रहेको छ। यस मैदानमा प्रत्येक वर्ष [[सहिद स्मारक ए-डिभिजन लिग|सहिद स्मारक लिग]] पनि आयोजना गरिन्छ। [[दक्षिण एसियाली खेलकुद १९९९|आठौं दक्षिण एसियाली खेलकुद]] काठमाडौँमा आयोजना हुनुअघि चिनियाँ सरकारको सहयोगमा रङ्गशालाको मर्मतसम्भार गरी फ्लडलाइट जडान गरिएको थियो। [[आरसीटि क्लब|रानीपोखरी कर्नर टोली]] (आरसिटी), [[सङ्कटा क्लब]] र [[एनआरटी क्लब|न्युरोड टोली]] (एनआरटी) जस्ता नेपालका पुराना फुटबल क्लबहरू काठमाडौँको गृह फुटबल टोली हो। अन्य प्रमुख फुटबल क्लबहरूमा [[मनाङ- मर्स्याङ्दी क्लब]], [[मछिन्द्र फुटबल क्लब]], [[नेपाल आर्मी फुटबल टिम|नेपाल आर्मी क्लब]] र [[नेपाल पुलिस फुटबल क्लब|नेपाल पुलिस क्लब]] रहेका छन्। यङ्गाल स्पोर्ट्स क्लब जस्ता नेपालका केही पुराना क्रिकेट क्लबहरूको घर पनि काठमाडौँ हो। [[एभरेष्ट प्रिमियर लिग]]मा काठमाडौँ किङ्स इलाभेनले काठमाडौँको प्रतिनिधित्व गर्दछ। == यातायात सेवा == === सडक === नेपालको आर्थिक सर्वेक्षण २०७७/०७८ मा उल्लेख भए अनुसार नेपालमा रहेका सम्पूर्ण राजमार्गहरूको सडकको कुल लम्बाइ ३३,५२८ किलोमिटर रहेको छ।<ref>{{Cite web |url=https://annapurnapost.com/news/sddkko-smrddhi-191315 |title=सडकको समृद्धि |last=कार्की |first=सुनिता |website=अन्नपूर्ण पोस्ट |language=नेपाली |accessdate=2022-08-17}}</ref> यो सडक सञ्जालले देशको आर्थिक विकासमा विशेष गरी कृषि, बागवानी, तरकारी खेती, उद्योग तथा पर्यटनको क्षेत्रमा मद्दत गरेको छ।<ref>{{Cite web |url=https://ekantipur.com/ampnews/2014-11-28/399345.html |title=नेपालमा सडक: दक्षिण एसियाकै कमजोर |last=गजुरेल |first=आशीष |website=कान्तिपुर समाचार |language=नेपाली |script-title=देवनागरी |accessdate=2022-08-17}}</ref> [[पहाडी प्रदेश (नेपाल)|पहाडी भूभाग]]लाई हेर्दा काठमाडौँको यातायात मुख्यतया सडक र हवाई मार्गबाट ​​हुने गरेको छ। काठमाडौँलाई [[त्रिभुवन राजपथ|त्रिभुवन राजमार्ग]]ले दक्षिणमा [[भारत]], पश्चिममा [[पृथ्वी राजमार्ग]] र उत्तरमा [[अरनिको राजमार्ग]]ले [[चीन]]सँग जोडेको छ। [[बिपी राजमार्ग]]ले [[सिन्धुली जिल्ला|सिन्धुली]]हुँदै काठमाडौँलाई नेपालको पूर्वी भागसँग जोड्छ।<ref>{{Cite web |url=https://www.enepalese.com/2017/01/113739.html |title=बिपी राजमार्गले फेरियो जीवनशैली |website=ईनेपलिज |language=नेपाली |accessdate=2022-08-17}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.arthadainik.com/news/4898 |title=​यसरी फेरिदियो बिपी राजमार्गले किसानको जीवनशैली |website=आर्थिक दैनिक |language=नेपाली |accessdate=2022-08-17}}</ref> राष्ट्रिय गौरवको आयोजनामध्येको एक काठमाडौँ-तराई द्रुत मार्ग निर्माणाधीन छ।<ref>{{Cite web |url=https://ekantipur.com/news/2021/03/28/161689541262445937.html |title=काठमाडौँ-तराई द्रुतमार्ग : खोकना छाडेर निजगढतर्फ काम |last=खतिवाडा |first=विमल |website=कान्तिपुर समाचार |language=नेपाली |accessdate=2022-08-17}}</ref> यो मार्ग तराईलाई उपत्यकासँग जोड्ने सबैभन्दा छोटो मार्ग हुनेछ।<ref>{{Cite web |url=https://ekantipur.com/news/2020/05/27/159059069757142500.html |title=द्रुतमार्गको काम दोस्रो चरणमा |website=कान्तिपुर समाचार |language=नेपाली |accessdate=2022-08-17}}</ref> साझा यातायातले काठमाडौँ र वरपरको उपत्यकामा नियमित बस सेवा प्रदान गर्दछ। माइक्रो बस कम्पनीहरू सहित अन्य बस कम्पनीहरूले धेरै अनिश्चित मार्गहरूमा आफ्नो सेवा सञ्चालन गर्ने गर्छन्। वि.सं. २०३२ सालमा चीन सरकारको सहयोगमा उपलब्ध भएको २२ वटा ट्रलीबसले काठमाडौँ त्रिपुरेश्वरदेखि भक्तपुरको सूर्यविनायकसम्म १३ किलोमिटरको रुटमा सेवा प्रदान गर्ने गरेको थियो।<ref>{{Cite web |url=https://www.abhiyandaily.com/newscategory-detail/323329 |title=ट्रलीबसको गुमनाम अन्त्य |last=बजगाईं |first=काशीराम |website=अभियान दैनिक |language=नेपाली |accessdate=2022-08-17 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230409084619/https://abhiyandaily.com/newscategory-detail/323329 |date=2023-04-09 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://jhannaya.nayapatrikadaily.com/news-details/219/2019-05-11 |title=ट्रलीबस नोस्टाल्जिया |last=प्रजापति |first=रत्न |website=नयाँ पत्रिका |language=नेपाली |accessdate=2022-08-17 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.onlinekhabar.com/2016/03/403518 |title=किन सदुपयोग हुन सकेन चिनियाँ सहयोग ? |last=अर्याल |first=नवीन |website=अनलाइन खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-08-17}}</ref> === हवाई === काठमाडौँ उपत्यकालाई सेवा गर्ने मुख्य अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल [[त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल]] हो।<ref>{{Cite web |url=https://annapurnapost.com/news/nepaalii-uddaanko-grvilo-itihaas-185031 |title=नेपाली उडानको गर्विलो इतिहास |last=शेर्पा |first=फूर्वा |website=अन्नपूर्ण पोस्ट |language=नेपाली |accessdate=2022-08-17}}</ref> यो सहरको केन्द्रबाट लगभग ६ किलोमिटरको दूरीमा रहेको छ र [[नेपाल नागरिक उड्डयन प्राधिकरण]]द्वारा सञ्चालित छ।<ref>{{Cite web |url=https://www.himalkhabar.com/news/15291 |title=त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल दक्षिण एसियाकै महँगो |last=ओझा |first=शरद |website=हिमाल खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-08-17}}</ref><ref>{{Cite book |last=अर्याल |first=श्रीहरि |url=https://books.google.com.np/books?id=MNlWEAAAQBAJ |title=बानेश्वरको सेरोफेरो |date=2021-10-29 |page=१२६ |publisher=सौजन्य अर्याल |language=नेपाली}}</ref> विमानस्थलमा एउटा आन्तरिक र एउटा अन्तर्राष्ट्रिय गरी दुईवटा टर्मिनलहरू छन्। हाल, यसले [[युरोप]], [[एसिया]] र [[मध्य पूर्व]]का [[इस्तानबुल विमानस्थल|इस्तानबुल]], [[इन्दिरा गान्धी अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल|दिल्ली]], [[छत्रपति शिवाजी अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल|मुम्बई]], [[केम्पेगौडा अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल|बेङ्गलोर]], [[नेताजी सुभाष चन्द्र बोस अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल|कोलकाता]], [[चाङ्गी विमानस्थल|सिङ्गापुर]], [[सुवर्णभूमि विमानस्थल|बैङ्कक]], [[क्वालालम्पुर अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल|क्वालालम्पुर]], [[शाहजलाल अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल|ढाका]], [[पारो अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल|पारो]], [[ल्हासा गोनगार विमानस्थल|ल्हासा]], [[चेङ्दु अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल|चेङ्दु]], [[ग्वाङ्झाउ बाइयुन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल|ग्वाङ्झाउ]] र [[हङकङ अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल|हङकङ]] जस्ता विश्वभरका ३० सहरहरूलाई जोडेको छ।<ref>{{Cite web |url=https://nepalsamaya.com/economy/2022-06-20-162931 |title=यस्ता छन् त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलबाट उडान भर्ने विभिन्न देशका एयरलाइन्स |website=नेपाल समय |language=नेपाली |accessdate=2022-08-17 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220817025751/https://nepalsamaya.com/economy/2022-06-20-162931 |date=2022-08-17 }}</ref> सन् २०१३ देखि [[टर्किस एअरलाइन्स]]ले इस्तानबुललाई काठमाडौँसँग जोड्छ।<ref>{{Cite web |url=https://www.onlinekhabar.com/2013/09/111117 |title=टर्किस एयरको काठमाडौँ सिधा उडान सुरु |website=अनलाइन खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-08-17}}</ref> [[ओमान एअर]]ले पनि सन् २०१० देखि [[मस्कट, ओमान|मस्कट]]लाई काठमाडौँसँग जोड्छ। [[नेपाल वायुसेवा निगम|नेपाल एयरलाइन्स]]ले सन् २०२० मार्च २ देखि [[नारिता अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल|टोकियो-नारिता]] उडान सुरु गरेको थियो।<ref>{{Cite web |url=https://deshsanchar.com/2019/08/13/235758/ |title=नेपाल-जापान उडान अगस्ट २९ देखि |date=2019-08-13 |website=देशसञ्चार |language=नेपाली |accessdate=2022-08-17}}</ref> देशभरका विभिन्न सहरहरूसँग क्षेत्रीय रूपमा [[बुद्ध एयर|बुद्ध एअर]], [[नेपाल वायुसेवा निगम|नेपाल एअरलाइन्स]], [[श्री एअरलाइन्स|श्री एयरलाइन्स]] र [[यति एयरलाइन्स|यती एअरलाइन्स]] लगायतका धेरै नेपाली वायुसेवा कम्पनीहरू उडान भर्ने गरेका छन्।<ref>{{Cite web |url=https://ratopatinews.com/?p=13681 |title=बिहीबारदेखि हवाई उडान सुरुः दैनिक ६४ आन्तरिक उडान, ९ कम्पनीबाट अन्तराष्ट्रिय उडान |website=रातोपाटी समाचार |language=नेपाली |accessdate=2022-08-17 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220817024247/https://ratopatinews.com/?p=13681 |date=2022-08-17 }}</ref> === रोपवे सेवा === [[नेपालमा रोपवे सेवा|रोपवे]] पहाडी इलाकाको अन्य महत्वपूर्ण यातायातको साधन हो। काठमाडौँ र हेटौँडाबीच सञ्चालन भएको {{convert|43|km|mi|abbr=on}} लामो रज्जुमार्ग सेवाले प्रतिघण्टा २५ टन सामान ढुवानी गर्ने गरेको थियो। कम बोक्ने क्षमता र मर्मतसम्भार समस्याहरूको कारण पछि यो सेवालाई बन्द गरिएको थियो।<ref>{{Cite web |url=https://shilapatra.com/detail/19749/ |title=रोपवे पुनः सञ्चालन गर्न अध्ययन |website=शिलापत्र |language=नेपाली |accessdate=2022-08-17}}</ref> [[राणा वंश|राणाकाल]]मै काठमाडौँको [[मातातीर्थ]]देखि [[मकवानपुर जिल्ला|मकवानपुर]]को ढोरसिङसम्म {{convert|22|km|0|abbr=on}}भन्दा बढी लम्बाइको रज्जुमार्ग निर्माण गरिएको थियो, जसले प्रतिघण्टा ८ टन सामान ढुवानी गर्ने गरेको थियो।<ref>{{Cite web |url=https://annapurnapost.com/news/63875-63875 |title=पुनःसञ्चालन हुँदै हेटौँडा-मातातीर्थ रोपवे |last=बास्कोटा |first=राजु |website=अन्नपूर्ण पोस्ट |language=नेपाली |accessdate=2022-08-17}}</ref> हाल काठमाडौँको [[चन्द्रागिरी केबलकार|चन्द्रागिरी पहाड]]मा केबलकार सेवा सञ्चालन भइरहेको छ। == भगिनी सहर == काठमाडौँको निम्नलिखित सहरहरूसँग भगिनी सम्बन्ध रहेको छ: ===राष्ट्रिय=== {{div col|colwidth=20em}} *{{flagicon|NEP}} [[अमरगढी नगरपालिका]]<ref name="सम्बन्ध">{{Cite web |url=https://www.lokpath.com/story/437499 |title=काठमाडौँ महानगरले गाँस्यो थप दुई नगरसँग भगिनी सम्बन्ध |website=लोकपथ |language=नेपाली |accessdate=2022-08-17 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220818030944/https://www.lokpath.com/story/437499 |date=2022-08-18 }}</ref> *{{flagicon|NEP}} [[चन्दननाथ नगरपालिका]]<ref>{{Cite web |url=https://www.lokpath.com/story/343140 |title=चन्दननाथ र काठमाडौँ भगिनी सम्बन्धलाई औपचारिकता |website=लोकपथ |language=नेपाली |accessdate=2022-08-17 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220818030946/https://www.lokpath.com/story/343140 |date=2022-08-18 }}</ref> *{{flagicon|NEP}} [[मेलम्ची नगरपालिका]]<ref>{{Cite web |url=https://farakdhar.com/story/42684/ |title=काठमाडौँ महानगर र मेलम्चीबीच भगिनी सम्बन्ध, महानगरको सहयोगमा पार्क बन्ने |website=फरकधार |language=नेपाली |accessdate=2022-08-17 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220818030944/https://farakdhar.com/story/42684/ |date=2022-08-18 }}</ref> *{{flagicon|NEP}} [[पाख्रीबास नगरपालिका]]<ref name="सम्बन्ध"/> *{{flagicon|NEP}} [[रामग्राम नगरपालिका]] {{div col end}} ===अन्तर्राष्ट्रिय=== {{div col|colwidth=20em}} *{{flagicon|CHN}} [[ल्हासा]], चीन<ref>{{Cite web |url=https://bigulnews.com/story/2019/07/28/4985/ |title=ल्हासा नगरसँग भगिनी सम्बन्ध विस्तार गर्न काठमाडौँ महानगरका मेयर चीन हानिए… |website=बिगुल समाचार |language=नेपाली |accessdate=2022-08-17}}</ref> *{{flagicon|CHN}} [[चेङ्दु]], चीन<ref>{{Cite web |url=https://annapurnapost.com/news/61263-61263 |title=काठमाडौँ - चेङ्दु भगिनी सम्बन्ध (भिडियो) |website=अन्नपूर्ण पोस्ट |language=नेपाली |accessdate=2022-08-17}}</ref> *{{flagicon|CHN}} [[सियान]], चीन<ref>{{Cite web |url=https://www.newsofnepal.com/2018/02/24/84655/ |title=सम्बन्ध गाँस्दै मिति बिर्संदै |last=ढकाल |first=ईश्वरराज |website=न्युज अफ नेपाल |language=नेपाली |accessdate=2022-08-18}}</ref> *{{flagicon|CHN}} [[सेन्जेन|शेनझेन]], चीन *{{flagicon|CHN}} [[नान्जिङ]], चीन *{{flagicon|CHN}} [[जिन्झाउ]], चीन *{{flagicon|CHN}} [[लान्चोउ]], चीन *{{flagicon|USA}} [[बोल्डर, कोलोराडो|बोल्डर]], संयुक्त राज्य *{{flagicon|USA}} [[युजिन, ओरेगन|युजिन]], संयुक्त राज्य<ref>{{Cite web |url=https://www.eugene-or.gov/369/Sister-Cities |title=Sister Cities |trans-title=भगिनी सहरहरू |website=www.eugene-or.gov |language=अङ्ग्रेजी |accessdate=2022-08-17}}</ref> *{{flagicon|USA}} [[फ्रेडरिकवर्ग, भर्जिनिया|फ्रेडरिकवर्ग]], संयुक्त राज्य<ref>{{Cite web |url=https://www.onlinekhabar.com/2018/09/707895 |title=काठमाडौँ महानगर र अमेरिकाको फ्रेडरिक्सवर्गबीच भगिनी सम्बन्ध स्थापित |website=अनलाइन खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-08-17}}</ref> *{{flagicon|USA}} [[रोचेस्टर, मिन्नेसोटा|रोचेस्टर]], संयुक्त राज्य *{{flagicon|JPN}} [[मात्सुमोतो, नगानो|मात्सुमोतो]], जापान<ref>{{Cite web |url=https://annapurnapost.com/news/mhaangrko-15-shrsng-bhginii-smbndh-1-134688 |title=महानगरको १५ सहरसँग भगिनी सम्बन्ध |last=अर्याल |first=उपेन्द्र |website=अन्नपूर्ण पोस्ट |language=नेपाली |accessdate=2022-08-18}}</ref> *{{flagicon|PRK}} [[प्योङयाङ]], उत्तर कोरिया<ref name="भगिनी सम्बन्ध सहर"/> *{{flagicon|KOR}} [[सियोल]], दक्षिण कोरिया<ref name="भगिनी सम्बन्ध सहर"/> *{{flagicon|IND}} [[बनारस|वाराणसी]], भारत<ref name="भगिनी सम्बन्ध सहर"/> *{{flagicon|BLR}} [[मिन्स्क]], बेलारुस<ref name="भगिनी सम्बन्ध सहर">{{Cite web |url=http://kathmanduonline.gov.np/news/detail/115 |title=इन्द्रजात्रामा भगिनी सम्बन्ध भएका नगर प्रमुखहरूलाई निमन्त्रणा गरिने |website=मेट्रो न्युज |language=नेपाली |accessdate=2022-08-18 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220810162253/http://kathmanduonline.gov.np/news/detail/115 |date=2022-08-10 }}</ref> *{{flagicon|MMR}} [[याङ्गुन]], म्यानमार<ref name="भगिनी सम्बन्ध सहर"/> *{{flagicon|ESP}} [[म्याड्रिड]], स्पेन<ref>{{Cite web |url=https://www.jaljalakhabar.com/2018/02/58754/ |title=काठमाडौँ र स्पेनको मड्रिड सहरबीच भगिनी सम्बन्ध स्थापना |date=2018-02-26 |website=जलजला खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-08-18 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.kharibot.com/news-details/2708/2017-09-23 |title=काठमाडौँ महानगरपालिका र स्पेनको शहर म्याड्रिडबीच भगिनी सम्बन्ध शुरु |website=खरिबोट |language=नेपाली |accessdate=2022-08-18}}</ref> <!--rest - other form of cooperation and/or twinning ended--> {{div col end}} ====प्रस्तावित भगिनी सहरहरू==== *{{flagicon|THA}} [[बैङ्कक]], थाइल्यान्ड<ref>{{Cite web |url=https://farakdhar.com/story/91048/ |title=काठमाडौँ महानगरले इन्द्रजात्रामा भगिनी सम्बन्ध भएका नगरप्रमुखलाई निमन्त्रणा गर्ने |website=फरकधार |language=नेपाली |accessdate=2022-08-18 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220818030946/https://farakdhar.com/story/91048/ |date=2022-08-18 }}</ref> *{{flagicon|PAK}} [[इस्लामाबाद]], पाकिस्तान<ref>{{Cite web |url=http://old.kathmandu.gov.np/ne/content/%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%A0%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%A1%E0%A5%8C-%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A5%8B-%E0%A4%85%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%AF-%E0%A4%B8%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AC%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A7 |title=काठमाडौ महानगरपालिकाको अन्तराष्ट्रिय सम्बन्ध |website=काठमाडौँ महानगरपालिका, नगर कार्यपालिकाको कार्यालय |language=नेपाली |accessdate=2022-08-18 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220818030945/http://old.kathmandu.gov.np/ne/content/%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%A0%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%A1%E0%A5%8C-%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A5%8B-%E0%A4%85%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%AF-%E0%A4%B8%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AC%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A7 |date=2022-08-18 }}</ref> *{{flagicon|NEP}} [[खाँदबारी नगरपालिका]]<ref>{{Cite web |url=https://sambahak.com/2022/07/23/काठमाडौँ-महानगरपालिका-र/ |title=काठमाडौँ महानगरपालिका र खाँदाबारी नगरपालिकाबीच भगिनी सम्बन्धका बारेमा छलफल |date=2022-07-23 |website=सम्वाहक |language=नेपाली |accessdate=2022-08-17 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220802210402/https://sambahak.com/2022/07/23/%e0%a4%95%e0%a4%be%e0%a4%a0%e0%a4%ae%e0%a4%be%e0%a4%a1%e0%a5%8c%e0%a4%81-%e0%a4%ae%e0%a4%b9%e0%a4%be%e0%a4%a8%e0%a4%97%e0%a4%b0%e0%a4%aa%e0%a4%be%e0%a4%b2%e0%a4%bf%e0%a4%95%e0%a4%be-%e0%a4%b0/ |date=2022-08-02 }}</ref> == उल्लेखनीय व्यक्तित्वहरू == {{div col|colwidth=20em}} *[[त्रिभुवन वीरविक्रम शाह|राजा त्रिभुवन]] *[[महेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा महेन्द्र]] *[[वीरेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा वीरेन्द्र]] *[[भीमसेन थापा]], नेपालको प्रधानमन्त्री *[[जङ्गबहादुर राणा]], नेपालको प्रधानमन्त्री *[[रणजङ्ग पाँडे]], नेपालको प्रधानमन्त्री *[[गेहेन्द्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा]], नेपालको पहिलो वैज्ञानिक *[[लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा]], लेखक *[[नेपालका सहिदहरू|नेपालका सहिद]]: **[[धर्मभक्त माथेमा]] **[[गङ्गालाल श्रेष्ठ]] *[[मदनकृष्ण श्रेष्ठ]], अभिनेता र हास्य कलाकार *[[हरिवंश आचार्य]], अभिनेता र हास्य कलाकार *[[मनिषा कोइराला]], बलिउड अभिनेत्री *[[राजेश हमाल]], अभिनेता *[[अमृता आचार्य]], अभिनेत्री *[[अनुराधा कोइराला]], समाजसेवी *[[पुष्पा बस्नेत]], समाजसेवी *[[बैकुण्ठ मानन्धर]], म्याराथन धावक *[[पारस खड्का]], क्रिकेट खेलाडी *[[गगन थापा]], राजिनीतिज्ञ *[[प्रकाशमान सिंह]], राजिनीतिज्ञ *[[बालेन शाह|बालेन्द्र शाह]], नगर प्रमुख{{div col end}} == चित्र दीर्घा == <gallery mode="packed"> चित्र:City under a cloudy sky.jpg|[[शिवपुरी नागार्जुन राष्ट्रिय निकुञ्ज|शिवपुरी पहाड]]बाट देखिएको उपत्यका चित्र:Simha durbar.jpg|[[सिंहदरबार]] चित्र:Kathmandu Durbar Square, Maju Dega 2, Nepal.jpg|[[हनुमान ढोका|बसन्तपुर दरबार क्षेत्र]] चित्र:Entrance to a building, Kathmandu, Nepal.jpg|दरबार क्षेत्रमा रहेको एक भवनको प्रवेशद्वार चित्र:Kathmandu Darbar0606 Kumari.JPG|[[कुमारी (जीवित देवी)|कुमारी]] रथयात्रा चित्र:Ghantaghar and Jacaranda.jpg|[[घण्टाघर (काठमाडौँ)|घण्टाघर]] र वरपरका क्षेत्र चित्र:Dharhara 2072.JPG| सन् २०१४ मा [[धरहरा]] चित्र:In Kathmandu 17 May 2019 1.jpg|[[बौद्धनाथ]]को गल्ली </gallery> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== {{Wikivoyage|Kathmandu|काठमाडौँ}} {{Commonscat|Kathmandu|काठमाडौँ}} ==यो पनि हेर्नुहोस्== {{क्षेत्रका आधारमा एसियाका राजधानीहरू}} {{नेपालका सङ्घीय तथा प्रादेशिक राजधानीहरू}} {{नेपालका महानगरीय नगरपालिकाहरू}} [[श्रेणी:एसियाका राजधानी सहरहरू]] [[श्रेणी:नेपालका महानगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:काठमाडौँ]] [[श्रेणी:नेपालका राजधानी सहरहरू]] [[श्रेणी:वि.सं. २०१० मा घोषित नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:काठमाडौँ जिल्लाका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:नेपालका जिल्ला सदरमुकामहरू]] 5qqai67m1m8542czifbd5l7hlerqnm3 बुर्किना फासो 0 1857 1380067 1312246 2026-09-13T09:44:44Z CommonsDelinker 144 Replacing Coat_of_arms_of_Burkina_Faso.svg with [[File:Coat_of_arms_of_Burkina_Faso_(1984-2025).svg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR4|Criterion 4]] (harmonizing names of file set) · The 1380067 wikitext text/x-wiki {{Infobox country |native_name = बुर्किना फासो |common_name = बुर्किना फासो |image_flag = Flag of Burkina Faso.svg |image_coat = Coat of arms of Burkina Faso (1984-2025).svg |national_motto = ''"Unité-Progrès-Justice"''<br />''("Unity, Progress, Justice")'' |image_map = Location Burkina Faso AU Africa.svg |map_caption = {{map caption|countryprefix=|location_color=dark blue|region=[[अफ्रिका|Africa]]|region_color=dark grey|subregion=the [[African Union]]|subregion_color=light blue|legend=Location Burkina Faso AU Africa.svg}} |national_anthem = ''[[Une seule Nuit/ Ditanyè]]''{{spaces|2}}<small>(French)<br />''One Single Night/Hymn of Victory'' – Thomas Sankara''</small> |official_languages = [[French language|फ्रेन्च]] |regional_languages = [[Mòoré language|Mòoré]], [[Mandinka language|Mandinka]] ([[Bambara language|Bambara]]) |demonym = Burkinabé (also Burkinabè and Burkinabe) |ethnic_groups = Mossi ४७.९%<br />Fulani १०.३%<br />Lobi ६.६९%<br />Bobo ६.९%<br />Mande ६.७%<br />Senufo ५.३%<br />Grosi ५%<br />Gurma ४.८%<br />Tuareg ३.१% |ethnic_groups_year = १९९५ |capital = [[वागादुगु|ऊगादोगो]] |latd=१२ |latm=२० |latNS=N |longd=१ |longm=४० |longEW=W |largest_city = capital |government_type = [[Semi-presidential system|Semi-presidential]] republic |leader_title1 = [[President of Burkina Faso|रास्ट्रपति]] |leader_name1 = [[Blaise Compaoré]] |leader_title2 = [[Prime Minister of Burkina Faso|प्रधानमन्त्री]] |leader_name2 = [[Luc-Adolphe Tiao]] |legislature = [[National Assembly (Burkina Faso)|National Assembly]] |sovereignty_type = [[स्वतन्त्रता|स्वतन्त्र]] |established_event1 = [[फ्रान्स]]बाट |established_date1 = ५अगस्त १९६० |area_km2 = २७४,२०० |area_sq_mi = १०५,८६९ <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |area_rank = ७४ औँ |area_magnitude = 1 E11 |percent_water = ०.१४६% |population_estimate = १५,७३०,९७७<ref>[http://www.insd.bf/fr/ INSD Burkina Faso {{fr icon}}] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140901021928/http://www.insd.bf/fr/ |date=2014-09-01 }}</ref> |population_estimate_year = २०१० |population_estimate_rank = ६४ |population_census = १४,०१७,२६२ |population_census_year = २००६ |population_density_km2 = ५७.४ |population_density_sq_mi = १४८.९<!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |population_density_rank = १४५ औँ |GDP_PPP_year = २०११ |GDP_PPP = $२२ ०४२&nbsp;विलियन<ref name=imf2>{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2012/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=66&pr.y=9&sy=2009&ey=2012&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=748&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a= |title=Burkina Faso|publisher=International Monetary Fund|accessdate=18 April 2012}}</ref> |GDP_PPP_rank = |GDP_PPP_per_capita = $१,४६६<ref name=imf2/> |GDP_PPP_per_capita_rank = |GDP_nominal = $९.९८१&nbsp;billion<ref name=imf2/> |GDP_nominal_year = २०११ |GDP_nominal_per_capita = $६६४<ref name=imf2/> | HDI = 0.452 <!--number only--> | HDI_year = २०१९ <!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year --> | HDI_change = increase <!-- increase/decrease/steady --> | HDI_ref = <ref name="UNHDR">{{cite book|title=Human Development Report 2020 The Next Frontier: Human Development and the Anthropocene|date=15 December 2020|publisher=United Nations Development Programme|isbn=978-92-1-126442-5|pages=343–346|url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr2020.pdf|access-date=16 December 2020}}</ref> | HDI_rank = १८२औ |Gini_category = <span style="color:#fc0;">medium</span> |currency = [[West African CFA franc]]<ref>CFA Franc BCEAO. Codes: XOF / 952 [http://www.iso.org/iso/support/faqs/faqs_widely_used_standards/widely_used_standards_other/currency_codes/currency_codes_list-1.htm ISO 4217 currency names and code elements] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120524153331/http://www.iso.org/iso/support/faqs/faqs_widely_used_standards/widely_used_standards_other/currency_codes/currency_codes_list-1.htm |date=2012-05-24 }}. ISO. Retrieved 8 May 2009.</ref> |currency_code = XOF |time_zone = |utc_offset = +० |time_zone_DST = not observed |utc_offset_DST = |drives_on = दायाँ |cctld = [[.bf]] |calling_code = २२६ |footnote1 = The data here is an estimation for the year 2005 produced by the International Monetary Fund in April 2005. }} '''बुर्किना फासो''' ({{IPAc-en|audio=En-us-Burkina Faso.ogg|b|ər|ˌ|k|iː|n|ə|_|ˈ|f|ɑː|s|oʊ}} {{respell|bər|KEE|nə}} {{respell|FAH|soh}}; {{IPA-fr|bu<!--not [y]-->ʁkina faso|lang}}) पश्चिम [[अफ्रिका]]मा अवस्थित भूपेरिवेष्ठित राष्ट्र हो । == जनसङ्ख्या == == इतिहास == == भूगोल == == राज्यनीति == == अर्थतन्त्र == == धर्म == == जीवनशैली == == अरु सम्बन्धित विषयहरू == == सन्दर्भ सूची == {{Reflist|30em}} == बाहिरी लिङ्कहरू == {{sisterlinks|Burkina Faso}} * [http://www.gouvernement.gov.bf/ Premier Ministère] official government portal (in French) * [https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-b/burkina-faso.html Chief of State and Cabinet Members] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090506023716/https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-b/burkina-faso.html |date=2009-05-06 }} * {{CIA World Factbook link|uv|Burkina Faso}} * [http://www.lefaso.net LeFaso.net] News information site * [http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/burkinafaso.htm Burkina Faso] from ''UCB Libraries GovPubs'' * {{dmoz|Regional/Africa/Burkina_Faso}} * [http://www.bbc.co.uk/news/world-africa-13072774 Burkina Faso profile] from the [[BBC News]] * {{wikiatlas|Burkina Faso}} * [http://allafrica.com/burkinafaso/ News headline links] from [[AllAfrica.com]] * [http://www.odi.org.uk/work/regions-countries/details.asp?id=222&title=burkina-faso Overseas Development Institute] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120526073427/http://www.odi.org.uk/work/regions-countries/details.asp?id=222&title=burkina-faso |date=2012-05-26 }} * {{wikivoyage|Burkina Faso}} * [http://www.newint.org/columns/country/2011/07/01/burkina-faso-profile/ Country profile] at [[New Internationalist]] * [http://www.ifs.du.edu/ifs/frm_CountryProfile.aspx?Country=BF Key Development Forecasts for Burkina Faso] from [[International Futures]] <!--Other languages--> {{Commonscat|Burkina Faso}} [[श्रेणी:देशहरू]] [[श्रेणी:अफ्रिका]] [[श्रेणी:संयुक्त राष्ट्रसङ्घका सदस्य राष्ट्रहरू]] [[श्रेणी:फ्रान्सेली भाषा आधिकारिक भएका देश तथा क्षेत्रहरू]] bsskunx9r9hovvs6vuvrr5l769to1l6 बेनी नगरपालिका 0 6614 1380046 1372195 2026-09-12T15:34:03Z Nirjal stha 14613 सुधार गरियो 1380046 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[नगरपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = Beni Bazaar.jpeg | image_caption = बेनी बजार | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = म्याग्दी जिल्ला#Nepal Gandaki Province#Nepal <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[गण्डकी प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[म्याग्दी जिल्ला|म्याग्दी]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes =<ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-4/district-myagdi/beni?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक}}</ref> | government_type = | leader_title = नगरप्रमुख | leader_name = सुरत केसी <small> ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]) | leader_title1 = उप्रमुख | leader_name1 = ज्योती लामिछाने पौडेल <small> ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]) | established_title = स्थापित | established_date = २०७१ वैशाख २५ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 76.57<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=4&district=39&municipality=6|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 32697 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय|नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|28|21|0|N|83|34|0|E|type:city_region:NP|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-६९ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[अर्थुङ्गे, म्याग्दी|अर्थुङ्गे]] गाविसको कार्यालय, बेनी बजार | website = [http://www.benimun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''बेनी नगरपालिका''' [[म्याग्दी जिल्ला]]मा पर्छ। यो नगरपालिका २०६८ साउन १ देखि लागू हुने गरी बनाइएको हो। यसलाई नगरपालिका घोषणा गर्दा [[अर्थुङ्गे, म्याग्दी|अर्थुङ्गे]], [[घतान]], [[सिङ्गा]], [[पुलाचौर]], [[रत्नेचौर]] र [[ज्यामरुककोट]] गाउँ विकास समितिहरू समावेश गरिएका थिए भने २७ फागुन २०७३ मा, नगरपालिकाको क्षेत्र विस्तार गर्दा साविकका [[भकिम्ली]] र [[पात्लेखेत, म्याग्दी|पात्लेखेत]] गाविसहरूलाई पनि यसमा गाभिएको थियो। [[म्याग्दी जिल्ला]]को सदरमुकाम बेनी बजार म्याग्दीको सबैभन्दा ठूलो व्यापारिक केन्द्र पनि हो। बेनी पश्चिम नेपालको पर्यटकीय हब पनि हो। यो [[अन्नपूर्ण बेसक्याम्प]] लगायत [[मुस्ताङ जिल्ला]]का सबैजसो ठाउँ जाने मुख्य नाका हो। [[हिन्दु धर्म|हिन्दू]] र [[बौद्ध धर्म|बौद्ध]] दुवैको ठूलो तीर्थस्थल [[मुक्तिनाथ]] जाने बाटो बेनी भएर जान्छ। बेनी नगरपालिका भित्र नेपालका हिमनदी [[कालीगण्डकी नदी|कालिगण्डकी]], म्याग्दी खोला, रघुगङ्गा खोलाहरू बगिरहेका छन् । जाति, भाषा, सस्कृति तथा धर्मको दृष्टिकोणले साझा फुलवारी जस्तै रहेको यस नगरपालिका भित्र ब्राहमण, क्षेत्री, नेवार, थकाली, गुरुङ, मगर, विश्वकर्मा, दर्जी, किसान, मुसलमान लगायतका जातीको बसोबास रहेको छ । आप्mनो जातिय परंपरा र संस्कृतीलाई अनुशरण गर्दै आएका यहाँका मानिसहरू मातृभाषाको रुपमा नेवारी, थकाली, गुरुड०, मगर भाषा बोल्ने गरेको पाईन्छ । यस नगरपालिकामा कुल क्षेत्रफलको ५७ प्रतिशत क्षेत्र वन जङ्गलले ढाकेको छ । == इतिहास == बेनीको अर्थ दुई नदीहरू मिल्ने ठाउँ हो। तीन नदीको सङ्गमस्थललाई [[त्रिवेणी]] भनेभै कालीगण्डकी र म्याग्दी नदीको सङ्गमस्थललाई बेनी भनिने आधार रहेको छ । बेनी [[पर्वत राज्य]]को हिउँदको राजधानी थियो। पर्वत राज्य नेपालामा विलय हुनु अघि यो भोट-नेपाल व्यापारिक मार्गमा थियो। <ref>[http://www.fallingrain.com/world/NP/0/Beni.html Location of Beni - Falling Rain Genomics]</ref> गोरखाली फौजले वि.सं. १८४३ आश्विन ४ गते दक्षिण र पूर्वबाट पर्वतमाथि आक्रमण गरे । कीर्तिवम मल्लले केही दिनसम्म त प्रतिरक्षात्मक युद्ध वहादुरीका साथ लडे । तर आश्विन १४ गते पर्वतको राजधानी वेणी दखल भयो ।<ref>{{Cite journal |last=पन्त |first=दिनेशराज |date=८ माघ, २०२२ |title=दैवज्ञ शिरोमणि लक्ष्मीपति पाण्डे |journal=पूर्णिमा, |pages=पू. ३७ ।}}</ref> ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या ३२,६९७ रहेको छ भने यहाँ ९,३३६ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ बेनी नगरपालिकाको वडागत तथ्याङ्क |- ! नयाँ वडा !! समावेश गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[रत्नेचौर]] || २,४२९ || ५.३ || ४५८.३० |- | २ || [[ज्यामरुककोट]] || ३,४६९ || १०.२ || ३४०.१० |- | ३ || [[भकिम्ली]] || २,६८१ || १६.५८ || १६१.७० |- | ४ || [[सिङ्गा]] || ३,२५३ || १०.८७ || २९९.२६ |- | ५ || [[पुलाचौर]] || ३,१०८ || ११.२४ || २७६.५१ |- | ६ || [[अर्थुङ्गे, म्याग्दी|अर्थुङ्गे]] (३-९) || २,४५८ || ३.३७ || ७२९.३८ |- | ७ || [[अर्थुङ्गे, म्याग्दी|अर्थुङ्गे]] (२) || ३,७९० || ०.७ || ५४१४.२९ |- | ८ || [[अर्थुङ्गे, म्याग्दी|अर्थुङ्गे]] (१) || ६,१३९ || ०.४४ || १३९५२.२७ |- | ९ || [[घतान]] || ३,९५९ || ९.९५ || ३९७.८९ |- | १० || [[पात्लेखेत, म्याग्दी|पात्लेखेत]] || १,४११ || ७.९३ || १७७.९३ |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''३२,६९७''' || '''७६.५८''' || '''४२६.९७''' |} ==चित्र दीर्घा== <gallery mode=packed> File:Beni 09.jpg|बेनी नगरपालिका File:Beni 10.jpg|बेनी नगरपालिका File:Beni 11.jpg|बेनी नगरपालिका File:Beni 12.jpg|बेनी नगरपालिका File:Beni 13.jpg|बेनी नगरपालिका </gallery> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{म्याग्दी जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:नेपालका जिल्ला सदरमुकामहरू]] [[श्रेणी:वि.सं. २०७१ मा घोषित नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:गण्डकी प्रदेशका नगरपालिकाहरू]] 20tzw4gr9hhw1f0utegsll9rx6wl3pj राराताल 0 8846 1380044 1365959 2026-09-12T13:25:44Z Nirjal stha 14613 सुधार 1380044 wikitext text/x-wiki {{Pp-vandalism|small=yes}} {{Infobox lake |lake_name = राराताल |image_lake = Rara lake 1.JPG |caption_lake = रारा तालको एक दृश्य |image_bathymetry = |caption_bathymetry = |location = [[मुगु जिल्ला]] |coords = {{coord|29.525721|82.0902106|region:NP_source:frwiki_type:waterbody|display=inline,title}} |type = |inflow = अज्ञात |outflow = |drainage =30km² |catchment = |basin_countries = [[नेपाल]] |length = ५.१ किलोमिटर |width = ३.२ किलोमिटर |area = १०.८ वर्ग किलोमिटर |mean-depth = १०० मिटर |max-depth = १६७ मिटर |volume = १ घन किलोमिटर |residence_time = |shore line = १४ किमी |elevation = २,९७२ मिटर |islands = |cities = }} '''राराताल''' ({{lang-en|[[:en:Rara Lake|Rara Lake]]}}) [[नेपाल]]को [[कर्णाली अञ्चल|कर्णाली]] प्रदेशको [[मुगु जिल्ला|मुगु]] जिल्लामा अवस्थित नेपालको सबैभन्दा ठूलो र गहिरो प्राकृतिक शुद्ध पानीको प्रसिद्ध ताल हो । यो ताल समुद्र सतहदेखि २,९७२ मिटर उचाईंमा अवस्थित छ । जिल्लाको सदरमुकाम [[गमगढी]]बाट परिश्चम तर्फ करीब ३ घण्टाको पैदल यात्रा गरेपछि राराताल पुगिन्छ । १०.८ वर्ग किलोमिटर क्षेत्रफलमा फैलिएको रारा तालको अधिकतम लम्वाई ५ किलोमिटर र अधिकतम चौडाई ३.२ किलोमिटर छ भने गहिराई १६७ मिटर छ । प्रकृतिको उपहारको रूपमा श्रृजित राराताललाई [[रारा राष्ट्रिय निकुञ्ज]]को मनोरम हरियाली यसमा पाइने [[कस्तुरी मृग|कस्तुरी]], [[रतुवा]] जस्ता जन्तुहरूका साथै नेपालको राष्ट्रिय चरा [[डाँफे]] र अन्य चरा चुरुङ्गीहरूले समेत थप शोभा पुर्याएका छन् । यसको वरिपरि विस्तारित राष्ट्रिय निकुञ्ज १०६ वर्ग किलोमिटर क्षेत्रफलमा फैलिएको छ । ==प्राकृतिक सौन्दर्यता== दिनभरीमा आफ्नो रुप फेरिरहने राराताल जेष्ठ देखि आश्विन महिना सम्म विभिन्न फुलहरूले सजिएर स्वर्गकी अप्सरा जस्तै देखिन्छ। रारातालको अर्को एक थप विशेषता के छ भने यस तालमा विश्वमा अन्यत्र कहि पनि नपाइने असला (हिमाली) माछा पाइन्छ। रारातालबाट करीब ३ घण्टाको पैदल यात्रा पश्चात् यसको पश्चिमतर्फ रहेको मुर्माटपमा पुग्न सकिन्छ । जहाँबाट रारातालको मनमोहक दृष्यका साथै [[साइपाल हिमाल|सैपाल]] हिमालको श्रृङखलाको मनोरम अवलोकन गर्न सकिन्छ । यस तालमा [[सिस्ने हिमाल]] र [[कान्जिरोवा हिमाल]]को मनोरम दृश्य देखिनाको साथै अन्यत्र कहीं नपाइने 'असला' जातको माछा पाइन्छ। ==नामकरण== [[महेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा महेन्द्र शाह]]ले २०२० सालमा यस क्षेत्रको भ्रमण गरेपछि पहिलेका दिनहरूमा '''रारा दह''' भनेर चिनिंदै आएको यस तालको नाम '''महेन्द्र ताल''' राखेका थिए । == जलवायु == ग्रीष्म ऋतुमा रारा ताल निकै सुन्दर छ तर जाडो हुन्छ। सबैभन्दा उत्तम भ्रमण गर्ने  समय सेप्टेम्बर / अक्टोबर र अप्रिलदेखि मईसम्म हुन्छ। डिसेम्बरदेखि मार्च सम्म तापमान पनि जम्ने  प्वाइन्ट भन्दा  तल झर्छ। हिउँद मा भने १ मिटर सम्मको हिउँ पर्ने गरेको छ । बर्खा याम मा भने ८० मिलिमिटर सम्म को पानी परेको पर्ने गरेको छ  सामान्यतया तालको सतहको तापमान ७.५ देखि ७.६ डिग्री सेल्सियस सम्म हुने गरेको छ।<ref>[http://www.prasantbhatt.com/travel/nepal/lakes/rara-lake-trek/ Rara Lake Nepal | Complete Trekking Guide, Map, Cost of living Nepal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180816194844/http://www.prasantbhatt.com/travel/nepal/lakes/rara-lake-trek/ |date=2018-08-16 }}</ref> ==चित्र दीर्घा== <gallery mode="packed"> File:Rara lake, Mugu.jpg|राराताल, मुगु File:Rara from elevation.jpg|रारातालको दृश्य File:Sunshine at rara.jpg|सुर्योदयको समय राराताल File:Rainbow on Rara Lake.jpg|रारामा इन्द्रेणी File:Rara lake and kanjirowa.jpg|रारा ताल र कान्जिरोवा हिमश्रृङ्खला File:Beautiful Rara Lake.jpg|रारा </gallery> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== * [http://onlinekhabar.com/2015/04/263957/ रुप फेरिरहने राराको सौन्दर्यता] ==यो पनि हेर्नुहोस== {{नेपालको जलसम्पदा}} [[श्रेणी:नेपालका तालहरू]] [[श्रेणी:पर्यटकीय स्थलहरू]] 2xgsns05cm0rojx8o7hi1j0msb5qapk सिंहदरबार 0 13468 1380078 1317593 2026-09-13T10:11:04Z Sufe 20206 1380078 wikitext text/x-wiki {{Infobox building |name= सिंहदरबार |image=2009-03 Kathmandu 09.jpg |location_town = काठमाडौँ |location_country= नेपाल |caption=सिंहदरबारको मुख्य प्रवेशमार्ग | latd = | longd = | latd = | latm = | lats = | latNS = | longd = | longm = | longs = | longEW = | coordinates = {{coord|27.6981|85.3235 | region:NP_source:googlemaps | display=inline,title}} |architect= [[कुमार नरसिंह राणा]], [[किशोर नरसिंह राणा]] |client= [[नेपाल सरकार]] |structural_system= ईँट र गिलेवा |style= युरोपेली शैली }} '''सिंहदरबार''' [[नेपाल]]का [[प्रधानमन्त्री]]को [[कार्यालय]] तथा अन्य सरकारी कार्यालयहरू भएको परिसर हो। यो [[काठमाडौँ (स्पष्टता)|काठमाडौँ]]को मध्य भागमा अवस्थित छ। यहाँ नेपालका सबैभन्दा महत्वपूर्ण सरकारी कार्यालयहरू रहेका छन्।<ref>{{Cite web|url=https://archive.himalkhabar.com/88200|title=मजलिसको आँखा–३|last=दीक्षित|first=कमल|date=मङ्सिर २०, २०७१|website=हिमाल खबर|accessdate=जेठ २, २०७९}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220516120604/https://archive.himalkhabar.com/88200 |date=2022-05-16 }}</ref> ==इतिहास== [[चित्र:Simha durbar.jpg|thumb|200px|सिंहदरवार प्रमुख भवन]] सिंहदरबार राणा प्रधानमन्त्री [[चन्द्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा|चन्द्र शमशेर]]ले आफ्नो निजी निवासको रूपमा इ.सं. १९०३ मा बनाउन लगाएका थिए। यसको निर्माण कार्य सुरू भएको एक वर्ष भित्र नै पूरा भएको थियो। निर्माण पूरा हुँदा यसमा १,७०० वटा कोठाहरू थिए जुन त्यस बेलाको [[एसिया]] भरिको सबैभन्दा ठुलो दरवार थियो। यसको निर्माणमा त्यस बेलाको पच्चीस लाख रूपैयाँ खर्च भएको थियो। २००७ सालमा [[राणा शासन]]को अन्त्य भए पछि सिंहदरवारमा [[नेपाल सरकार]]को कार्यालय राखियो। त्यतिबेला यो दरवारमा प्रधानमन्त्रीको कार्यालय देखि लिएर सम्पूर्ण मन्त्रालयहरू अवस्थित थिए। २०३० सालमा यहाँ ठुलो आगलागि भएको थियो। त्यसबाट यसको पछाडि पट्टिको धेरैजसो भाग नष्ट भएको थियो। त्यस आगलागि पछि थुप्रै सरकारी कार्यालयहरू अन्त सारियो। हाल सिंहदरबार परिसरमा थुप्रै नयाँ भवनहरू बनेका छन्। [[File:The Singha Durbar Western Gate (Main Gate), Nepal.jpg|thumb|सिंहदरबारको पश्चिम ढोका (मूल ढोका)]] ===वास्तुकला तथा शृङ्गार=== यो भवन युरोपेली शैलीमा बनेको छ। चन्द्र शमशेर शिकार तथा कलाका सौखिन भएकाले त्यस बेला उनले यसका भित्ताहरू शिकार गरिएका जनावरहरू तथा युरोपेली शैलीका चित्रकलाहरूले सजाएका थिए। बत्ती तथा अन्य शृङ्गारका वस्तुहरू [[युरोप]]बाट मगाईएको थियो। ===सिंहदरबार विद्रोह=== ===आगलागि === २५ असार २०३० मा सिंहदरबारमा आगलागि भयो र सबै ध्वस्त भयो। नेपालको केन्द्रीय सचिवालय रहेको त्यो कलात्मक भवनमा आगलागि हुँदा मानवीय क्षति नभए पनि ज्यादै ठुलो भौतिक सम्पत्तिका साथै परराष्ट्र मन्त्रालयसँग सम्बन्धित महत्त्वपूर्ण कागजपत्र र दस्तावेजहरू जलेर नष्ट भए। 'विद्युत् सर्ट' भएर आगलागि भएको बताइएको थियो। यस घटना पछि तत्कालीन प्रधानमन्त्री [[कीर्तीनिधि विष्ट|कीर्तिनिधी बिष्ट]]ले "आफ्नो जिम्मामा रहेको सरकारी सम्पत्तिमा क्षति भएको" भनेर राजीनामा दिए। ==सरकारी कार्यालयहरू== सिंहदरबारमा रहेका महत्वपूर्ण कार्यालयहरू यस प्रकार छन्। ===मन्त्रालयहरू=== * [[प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषदको कार्यालय (नेपाल)|प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषदको कार्यालय]] * [[गृह मन्त्रालय (नेपाल)|गृह मन्त्रालय]] * [[ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिंचाई मन्त्रालय (नेपाल)|जलस्रोत मन्त्रालय]] * [[उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्रालय (नेपाल)|उद्योग मन्त्रालय]] * [[अर्थ मन्त्रालय (नेपाल)|अर्थ मन्त्रालय]] * [[कानुन, न्याय तथा संसदीय मामिला मन्त्रालय (नेपाल)|कानुन, न्याय तथा संसदीय व्यवस्था मन्त्रालय]] * [[जल तथा शक्ति आयोग (नेपाल)|जल तथा शक्ति आयोग]] * [[शान्ति तथा पुन:निर्माण मन्त्रालय]] * [[उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्रालय (नेपाल)|उद्योग मन्त्रालय]] * [[रक्षा मन्त्रालय (नेपाल)|रक्षा मन्त्रालय]] * [[वन तथा वातावरण मन्त्रालय (नेपाल)|वन तथा भू-संरक्षण मन्त्रालय]] * [[सूचना तथा सञ्चार मन्त्रालय]] * [[परराष्ट्र मन्त्रालय (नेपाल)|परराष्ट्र मन्त्रालय]] * [[वातावरण, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय (नेपाल)|वातावरण, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय]] ===विभागहरू=== ===अन्य सरकारी कार्यालयहरू=== * [[रेडियो नेपाल]] * [[नेपाल टेलिभिजन]] * [[राष्ट्रिय योजना आयोग (नेपाल)|राष्ट्रिय योजना आयोग]] * [[संसद भवनहरू]] * [[राष्ट्रिय सतर्कता केन्द्र]] ==सुरक्षा व्यवस्था== [[चित्र:Simha_Durbar_Gate.jpg|thumb|right|200px|सिंहदरवारको मुख्य प्रवेशद्वार]] यो नेपालको सबैभन्दा महत्वपूर्ण सरकारी कार्यालय भएकाले यसको सुक्षामा [[नेपाली सेना]]को एक गण खटाईएको छ। ==सम्बन्धित लेखहरू== * [[लाल दरबार|लालदरबार]] *[[फोहोरा दरबार|फोहरादरबार]] *[[बाग दरबार|बाघदरबार]] * [[केशरमहल]] * [[बबरमहल]] ==बाह्य कडीहरू== [http://www.nepalitimes.com/issue/216/Arts/2051 नेपाली टाइम्समा सिंहदरबारको एक चित्रकारको जीवन कथा] {{काठमाडौँका दर्शनीय स्थलहरू}} {{राणाकालीन दरबारहरू}} {{Commonscat|Singha Durbar, Kathmandu|सिंहदरबार}} [[श्रेणी:नेपालका चर्चित भवनहरू]] [[श्रेणी:नेपालका भवनहरू]] [[श्रेणी:राणाकालीन दरबारहरू]] [[श्रेणी:सरकारी कार्यालयहरू]] [[श्रेणी:चन्द्र शमशेर]] [[श्रेणी:काठमाडौँका दरबारहरू]] s9et0pym25ep7fat7hgysnc3hkz46mn ढाँचा:भारत आधार 10 42576 1380054 509231 2026-09-13T04:10:25Z HaileyChoi9 79149 SVG PNG भन्दा राम्रो छ।” 1380054 wikitext text/x-wiki {{asbox | image = Flag of India.svg{{!}}border | pix = 40 | subject = [[भारत]] | qualifier = | category = अपूर्ण लेखहरू | tempsort = | name = ढाँचा:भारत आधार }}<noinclude> </noinclude> bhn49pqro2bmpjj7shujjgljs7f8fdc विकिपिडिया:बोटहरू/अनुमोदनको लागि अनुरोध 4 66988 1380055 1378205 2026-09-13T06:00:01Z Saroj 31493 /* पर्वत बोट */ स्वीकृत 1380055 wikitext text/x-wiki {{विशेषाधिकार शिर्षक}} ==बोट== '''बोट''' शब्द '''रोबोट'''बाट निकालिएको हो जो एउटा स्वचालित वा अर्धस्वचालित यन्त्र हुन्छन जुन [[विकिपिडिया]]मा भएका लेखहरुलाई व्यवस्थित गर्ने अभिप्रायले काम गर्छन । यिनीहरु मानव प्रयोगकर्ताको रुपमा लेखहरुको निर्माण, विस्तार वा अन्य कार्यहरु गर्न सक्छन । बोट प्राय एउटा [[प्रोग्रामिङ्ग भाषा]]मा लिखित कोड हुन्छन जसले निश्चित कार्यहरुलाई सम्पन्न गर्छन । प्रायः प्रयोग हुने [[पाइथन प्रोग्रामिङ्ग भाषा|पाइथन]], [[पर्ल]], [[एप्पल स्क्रिप्ट]], [[डट नेट]] आदि छन् । बोट धेरै छरितोरुपमा सम्पादन गर्नमा सक्षम हुन्छन तथा यदि उनीहरु गलत तरिकाद्वारा निर्मित अथवा संचालित गरियो भने विकिपिडियामा क्षति पुर्याउन सक्छन । नेपाली विकिपिडिया मा मेटा अनुसार [[:meta:Bot policy|बोट नीति]] लागु गरिएको छ । ===आवश्यकताहरू=== विकिपिडियामा बोट पद प्राप्त गर्नको लागी प्रयोगकर्ताहरूलाई निम्न चरणहरूको आवश्यक पर्दछ:- * विकिपिडियाको बारेमा राम्रो जानकारी राख्नुका साथै पृष्ठहरूलाई सम्पादन, अनुप्रेषण, फाइल लोकेट, श्रेणीकरण, ढाँचाको प्रयोग इत्यादी काम गर्न दक्ष हुनु पर्ने छ । * नेपाली भाषाका साथै अन्य भाषाहरूको जानकार भएको व्यहोरा देखाउने ढाँचाहरू आफ्नो प्रयोगकर्ता पृष्ठमा राखेको हुनु पर्ने छ । * विकिपिडियामा खाता बनाएको कम्तिमा पनि ६ महिना पुगेको हुनु पर्ने छ । * उपरोक्त योग्यताहरू पुगेको कुनै पनि सक्रिय प्रयोगकर्ताले यहाँ आफ्नो उम्मेदवारी फारम भरेर आवेदन गर्न सक्ने छ । * उपरोक्त आवेदन गर्ने आवेदकलाई बोट बनाउने र नबनाउने बिषयमा अन्य प्रयोगकर्ताहरूले छलफलका साथै आवेदकको समर्थन अथवा बिरोध गर्ने छन् । * आवेदकले अन्य प्रयोगकर्ताहरूलाई आफुलाई समर्थन गर्न भनि गुहार्न पाउने छ । * उपरोक्त कार्यहरू पुरा भएमा र आवेदकको पक्षमा धेरै जनाले समर्थन गरेमा [[विकिपिडिया:प्रशासकहरू|प्रशासकले]] आवेदकलाई बोट बनाउने छन् । {{archive box| * [[विकिपिडिया:बोटहरू/सफल भएको|सफल भएको]] * [[विकिपिडिया:बोटहरू/सफल नभएको|सफल नभएको]] |search=yes }} ===बोट पदको लागि निवेदनको प्रक्रिया=== ''ध्यान दिनुहोला: बोट पदको लागि निवेदन गरिसके पश्चात २ हप्ता सम्म विकि समुदायको कुनै पनि प्रयोगकर्ताले तपाईसँग प्रश्न सोध्न सक्छ जसको उत्तर दिनु वा नदिनु तपाई माथि निर्भर गर्छ । तपाईको आवेदन संगै मतदानको प्रक्रिया पनि सुरु हुनेछ । कृपया आवेदन गरिसके पश्चात ईमेल द्वारा वर्तमान प्रशासकहरूलाई सूचित गर्नुहोला तथा [[विकिपिडिया:चौतारी]] मा आफ्नो आवेदनको सूचना दिनुहोला जसले अन्य प्रयोगकर्ता पनि तपाईको आवेदनको बारेमा जान्न सकोस र तपाईको पक्ष/विपक्षमा मतदान गर्न सकोस्। ''वर्तमान समय : '''{{CURRENTTIME}}, {{CURRENTDAY}} {{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTYEAR}}''' (युटिसी)'' निवेदन फारमको स्वरुप यस प्रकारको हुनु पर्नेछ: <pre> ==== प्रयोगकर्ता नाम ==== |स्थिति= <!--यो खण्ड परिवर्तान नगर्नुहोस्--> |'''बोटको नाम''' = |'''उद्देश्य''' = |'''स्वचालित वा म्यानुवल सहायता'' = |'''सफ्टवेयर''' = |'''पहिले देखि बोट प्राप्त छ/छैन'''= (तपाईको भनाई) ~~~~ '''समर्थन''' '''विरोध''' '''छलफल''' </pre> </pre> उदाहरण:'''कखग'''ले भर्दा भर्नु परे यसरी <pre> ==== कखग==== |स्थिति= <!--यो खण्ड परिवर्तान नगर्नुहोस्--> |'''बोटको नाम''' = |'''उद्देश्य''' = |'''स्वचालित वा म्यानुवल सहायता'' = |'''सफ्टवेयर''' = |'''पहिले देखि बोट प्राप्त छ/छैन'''= (तपाईंको भनाई) ~~~~ '''समर्थन''' '''विरोध''' '''छलफल''' </pre> </pre> {{Discussion top|सम्पन्न}} == [[User:Leaderbot]] == |status = <!--don't change this line--> |बोटको नाम '''Bot User''' = Leaderboard |उद्देश्य '''Purpose''' = [[meta:Global reminder bot]] |स्वचालित वा म्यानुवल सहायता '''Automatic or Manually Assisted''' = Automatic |सफ्टवेयर '''Software''' = Python |पहिले देखि बोट प्राप्त छ/छैन '''Already has bot flag on''' = See [[Special:CentralAuth/Leaderbot]] and [[meta:Global reminder bot/Leaderbot]]. For [[meta:Global reminder bot]] - the bot will rarely run here, but the rules of this wiki appear to require explicit authorisation, so putting it here. Please ping me in a response. The bot flag is NOT required. I'll also do the notifying bits as required by policy. [[User:Leaderboard|Leaderboard]] ([[User talk:Leaderboard|कुरा गर्नुहोस्]]) १५:१३, ६ नोभेम्बर २०२४ (नेपाली समय) '''समर्थन''' '''विरोध''' '''छलफल''' == [[प्रयोगकर्ता:Tulsibot|Tulsibot]] == {{sr-request |Status =Done <!--don't change this line--> |बोटको नाम '''Bot User''' =[[प्रयोगकर्ता:Tulsibot|Tulsibot]] }} * अपरेटर ('''Operator''') = [[प्रयोगकर्ता:Tulsi Bhagat|Tulsi Bhagat]] * उद्देश्य ('''Purpose''') = श्रेणीकरण (Cats maintenance) * स्वचालित वा म्यानुवल सहायता ('''Automatic or Manually Assisted''') = Manually Assisted * सफ्टवेयर ('''Software''') = [https://www.python.org/ Python] * म्यानुअल ('''Manual''') = [[:mw:Manual:Pywikibot|Manual:Pywikibot]] * लिपिहरू ('''Scripts''') = [[:mw:Manual:Pywikibot/Scripts|Manual:Pywikibot/Scripts]] * पहिले देखि बोट प्राप्त छ/छैन ('''Already has bot flag on''') = हाल छैन (No) नमस्ते! म ''१६ जनवरी २०१६'' देखि यहाँ एक प्रबन्धकको रूपमा कार्यरत छु र मलाई बोटको निकै जानकारी छ । हालैमा लहानमा भएको [[विकिपिडिया:विकी कार्यशाला-नेपाल|विकी कार्यशाला]]मा मैले [[:meta:Wikicamp Nepal 2018/Submissions/Installation and configuration of Pywikibot on Windows|बोट सम्बन्धी प्रोग्राम]] व्यवस्थित गरिएको छु । सबैमा जानकारी नै होला, यहाँ विकिपिडियामा [[विकिपिडिया:चौतारी_(प्रस्ताव)#Cats|श्रेणीहरूको स्थिति प्रतिकूल]] रहेको हुनाले सो को अनुकूलताको लागि म आफ्नो [[प्र:Tulsibot|Tulsibot]] खातामा बोट अधिकार प्राप्त गर्न निवेदन राखेको छु । धन्यवाद ! &mdash;&nbsp;[[User:Tulsi Bhagat|<font color="black">'''तुल्सी भगत'''</font>]] <small>([[Special:Contributions/Tulsi Bhagat|<font color="black">योगदान</font>]] &#124; [[User talk:Tulsi Bhagat|<font color="black">वार्ता</font>]])</small> ०७:४३, १४ डिसेम्बर २०१८ (युटिसी(UTC)) === समर्थन === * निजले विकिमिडियाका विभिन्नि आयोजनाहरू लगायत अफलाइन कार्यक्रमहरूमा पनि आफ्नो उत्कृष्टता देखाइरहेका छन्। साथै नेपाली विकिपिडियामा प्रबन्धकको रूपमा योगदान दिइरहनुभएको छ। यस विकिपिडियामा '''श्रेणीकरण'''मा समस्या रहेको पनि हामीले अनुभव गरिरहेका छौं र यसलाई स्व-चालित रूपमा बोटको प्रयोगबाट समाधान गर्न सहज हुने हुँदा '''बोट अनुमोदनको अनुरोध''लाई मेरो {{समर्थन}} छ।--[[User:Nirajan pant|Nirajan pant]] ([[User talk:Nirajan pant|कुरा गर्ने]]) ०३:४८, १९ डिसेम्बर २०१८ (युटिसी(UTC)) * श्रेणीकरण सम्बन्धी समस्यालाई स्वचालित रूपले समाधान गर्न गरिएको यस प्रस्तावलाई मेरो {{समर्थन}} छ ।--[[Image:Star_प्रमुख.png|30px]][[User:बिप्लब आनन्द|'''<font color="#008000"><b>बिप्लब आनन्द</b></font>''']] [[User_talk:बिप्लब आनन्द|(<small>'''म सँग कुरा गर्नुहोस'''</small>)]] १६:१३, २० डिसेम्बर २०१८ (युटिसी(UTC)) * {{समर्थन}}- [[User:Janak Bhatta|Janak Bhatta]] ([[User talk:Janak Bhatta|कुरा गर्ने]]) ०३:५८, २१ डिसेम्बर २०१८ (युटिसी(UTC)) === विरोध === === छलफल === यस आवेदनको सन्दर्भमा नेपाली विकिपिडियन साथीहरूले खुलेर आफ्नो विचार राख्न नचाहनु भएको जस्तो देखियो। प्रस्ताव अनिर्णित रहनुभन्दा छलफल अगाडि बढ्दा राम्रो हुन्थ्यो। आ-आफ्नो विचार राख्नुहोला। यो विषय माथि छलफल पश्चात समुदायबाट सदर भए पछि मात्र कार्यान्वयनमा जाने भएकाले बिना हिचकिचाहट छलफलमा सहभागी हुन आवश्यक छ। साथै २ हप्ताको मतदान समयमा सहभागिता न्यून रहे वा विरोधको मत प्राप्त नभए अनुरोध स्वत: सदर भएको मानी अनुरोध कार्यान्वयनको प्रक्रियालाई अगाडि बढाउनको लागि ब्युरोक्र्याटलाई आग्रह गर्दछु।--[[User:Nirajan pant|Nirajan pant]] ([[User talk:Nirajan pant|कुरा गर्ने]]) १६:३७, २७ डिसेम्बर २०१८ (युटिसी(UTC)) ː{{done}}- २ हप्ताको मतदान समयमा प्राप्त मत अनुसार सबैको समर्थन भएको हुनाले अधिकार प्रदान गरियो । -- [[User:Nirmal Dulal|<span style="text-shadow:gray 3px 3px 2px;"><font color="#000">'''''निर्मल दुलाल'''''</font></span>]]&nbsp;[[User Talk:Nirmal Dulal|<span style="text-shadow:gray 3px 3px 2px;"><sup>(<font color="#0272FD">कुरा गर्नुहोस</font>)</sup></span>]] ०६:५८, २८ डिसेम्बर २०१८ (युटिसी(UTC)) {{Discussion bottom}} {{Discussion top|सम्पन्न--[[User:Biplab Anand|'''<font color="#008000"><b>बिप्लब आनन्द</b></font>''']] [[User_talk:Biplab Anand|(<small>'''म सँग कुरा गर्नुहोस'''</small>)]] ०८:१६, २४ अगस्त २०२० (नेपाली समय)}} == [[प्रयोगकर्ता:Groot (bot)|Groot (bot)]] == {{sr-request |Status =Done <!--don't change this line--> |बोटको नाम '''Bot User''' =[[प्रयोगकर्ता:Groot (bot)|Groot (bot)]] }} * बोट ('''Bot'''): [[प्रयोगकर्ता:Groot (bot)|Groot (bot)]] * बोट प्रयोगकर्ता ('''Bot User''') = [[प्रयोगकर्ता:Saroj Uprety|Saroj Uprety]] * उद्देश्य ('''Purpose''') = हिज्जे सुधार (Spelling correction), श्रेणीकरण (Cats maintenance) * स्वचालित वा म्यानुअली सहायता ('''Automatic or Manually Assisted''') = म्यानुअली (Manually) * सफ्टवेयर ('''Software''') = [[विकिपिडिया:अटोविकिब्राउजर]] (AWB) * पहिले देखि बोट प्राप्त छ/छैन ('''Already has bot flag on''') = छैन (No) हिज्जे सुधार, श्रेणीकरणको लागि बोट अनुरोध। योगदान [[विशेष:Contributions/Groot (bot)|यहाँ]] हेर्नुहोस्।--[[User:Saroj Uprety|Saroj Uprety]] ([[User talk:Saroj Uprety|कुरा गर्ने]]) १३:४०, १६ अगस्त २०२० (नेपाली समय) === समर्थन === *{{समर्थन}}, नेपाली विकिपिडियामा एउटा अति सक्रिय यन्त्रमानवको खाँचो थियो जुन अब पुरा होला जस्तो छ। [[User:पर्वत सुबेदी|पर्वत सुबेदी]] ([[User talk:पर्वत सुबेदी|कुरा गर्ने]]) १४:१५, १९ अगस्त २०२० (नेपाली समय) === असमर्थन === === छलफल === : मतको आधारमा बोट अधिकार प्रदान गरियो। कृपया सजग भएर हिज्जे सुधार, श्रेणीकरण गर्नको लागि निर्देशन दिइन्छ। धन्यवाद--[[User:Biplab Anand|'''<font color="#008000"><b>बिप्लब आनन्द</b></font>''']] [[User_talk:Biplab Anand|(<small>'''म सँग कुरा गर्नुहोस'''</small>)]] ०८:१३, २४ अगस्त २०२० (नेपाली समय) {{Discussion bottom}} {{Discussion top|1={{done}} --[[User:Saroj|Saroj]] ([[User talk:Saroj|कुरा गर्नुहोस्]]) ११:४४, १३ सेप्टेम्बर २०२६ (नेपाली समय)}} == [[प्रयोगकर्ता:पर्वत बोट|पर्वत बोट]] == {{sr-request |Status = Done }} * ''' बोटको नाम''' = पर्वत बोट * ''' उद्देश्य ''' = हिज्जे सुधार र निर्देशाङ्क ठिक गर्न * '''स्वचालित वा म्यानुवल सहायता''' = म्यानुअली * ''' सफ्टवेयर''' * ''' पहिले देखि बोट प्राप्त छ/छैन''' = छैन हिज्जे सुधार र निर्देशाङ्क अद्यावधिक गर्नको लागि बोटको अनुरोध गरेको छु।--[[प्रयोगकर्ता:पर्वत सुवेदी|पर्वत सुवेदी]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:पर्वत सुवेदी|कुरा गर्ने]]) १०:३१, २१ भदौ २०८३ (नेपाली समय) '''समर्थन''' '''विरोध''' '''छलफल''' *{{BotTrial}} --[[User:Saroj|Saroj]] ([[User talk:Saroj|कुरा गर्नुहोस्]]) १६:१२, ७ सेप्टेम्बर २०२६ (नेपाली समय) *:मैले स्वत विकी ब्राउजर प्रयोग गरि सामान्य सुधार गरेको छु। योगदानहरू हेर्न [[विशेष:Contributions/पर्वत_बोट|यहाँ]] थिच्नुहोस्। [[User:पर्वत सुवेदी|पर्वत सुवेदी]] ([[User talk:पर्वत सुवेदी|कुरा गर्नुहोस्]]) १०:५९, ८ सेप्टेम्बर २०२६ (नेपाली समय) *::{{BotApproved}} --[[User:Saroj|Saroj]] ([[User talk:Saroj|कुरा गर्नुहोस्]]) ११:४४, १३ सेप्टेम्बर २०२६ (नेपाली समय) {{Discussion bottom}} obj0lf2nhrbjd0ft7jr41v7ckdt4haa प्रयोगकर्ता:Sarojbot/प्रयोगस्थल 2 67753 1380060 1374736 2026-09-13T08:20:00Z CommonsDelinker 144 Replacing Langtang_range_(18).JPG with [[File:Ganesh_Himal_(18).jpg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · wrong himal). 1380060 wikitext text/x-wiki ==Sortlisted Toppers== <gallery widths="400px" heights="250px" mode=packed-hover> File:Falling star machhapuchhre.jpg|[[File:1 green.svg|25px]] File:Sagarmatha_National_Park-Gorak_Shep_to_Pheriche_2013-05-06_08-10-23-2013-05-06_08-11-08.jpg|[[File:1 green.svg|25px]] File:Crisscross_road.JPG|[[File:1 green.svg|25px]] File:Good_morning_Annapurna_ABC.jpg|[[File:1 green.svg|25px]] File:Ganchempo and range Kyanjin Gompa.jpg|[[File:1 green.svg|25px]] File:Gosaikunda.jpg|[[File:1 green.svg|25px]] File:Makalu 9916.JPG|[[File:1 green.svg|25px]] File:Dole_village_and_mt_thamserku_at_the_background.jpg File:Manang_site_(42).JPG|[[File:1 green.svg|25px]] File:Ganchempo Himal.jpg|[[File:1 green.svg|25px]] </gallery> ==Sortlisted Round 1== <gallery widths="400px" heights="250px" mode=packed-hover> File:Falling star machhapuchhre.jpg File:Sagarmatha National Park-Tengboche to Dingboche 2013-05-02 08-59-03 pano.jpg File:Sagarmatha_National_Park-Gorak_Shep_to_Pheriche_2013-05-06_08-10-23-2013-05-06_08-11-08.jpg File:Heading towards ABC.jpg File:Raino_Taal_(Middle_of_Tikauli_Jangle).JPG File:Crisscross_road.JPG File:Good_morning_Annapurna_ABC.jpg File:Ganchempo and range Kyanjin Gompa.jpg File:Sagarmatha_National_Park-Tengboche_to_Dingboche_2013-05-02_06-59-01_hdr.jpg File:Gosaikunda.jpg File:Amadblam (1).JPG File:Makalu 9916.JPG File:Sunset view from Helambu.JPG File:Kagabeni_Panaromic.jpg File:Dole_village_and_mt_thamserku_at_the_background.jpg File:Manang_site_(42).JPG File:Langtang_range_(47).JPG File:Ganchempo Himal.jpg </gallery> ==List== <gallery widths="400px" heights="250px" mode=packed-hover> File:Sagarmatha_National_Park-Tengboche_to_Dingboche_2013-05-02_06-59-01_hdr.jpg|[[File:1 green.svg|25px]] File:Sunny_Everest.JPG|[[File:1 green.svg|25px]] File:Panorama view of Fewa Lake ( Pokhara ).jpg|[[File:1 green.svg|25px]] File:On_the_way_to_Machhapuchhre_Base_Camp.jpg|[[File:1 green.svg|25px]] File:Makalu_9910.JPG|[[File:1 green.svg|25px]] File:Raino_Taal_(Middle_of_Tikauli_Jangle).JPG|[[File:1 green.svg|25px]] File:Sagarmatha_National_Park-Gorak_Shep_to_Pheriche_2013-05-06_08-10-23-2013-05-06_08-11-08.jpg|[[File:1 green.svg|25px]] File:Kagabeni_Panaromic.jpg|[[File:1 green.svg|25px]] File:Goshain_kunda_(2).JPG|[[File:1 green.svg|25px]] File:Mt_fishtail.jpg|[[File:1 green.svg|25px]] File:Crisscross_road.JPG|[[File:1 green.svg|25px]] File:Dole_village_and_mt_thamserku_at_the_background.jpg|[[File:1 green.svg|25px]] File:Vies_From_Dhulikhel.jpg|[[File:1 green.svg|25px]] File:Good_morning_Annapurna_ABC.jpg|[[File:1 green.svg|25px]] File:Mt._Everest(Sagarmatha)_(2).JPG|[[File:1 green.svg|25px]] </gallery> ==ALTERNATE== <gallery widths="400px" heights="250px" mode=packed-hover> File:Mera_Peak_9976.JPG|[[File:1 green.svg|25px]] File:Amadblam_(3).JPG|[[File:1 green.svg|25px]] File:Manang_site_(42).JPG|[[File:1 green.svg|25px]] File:Gosaikunda.jpg|[[File:1 green.svg|25px]] File:Fewa_Lake_(1).JPG|[[File:1 green.svg|25px]] File:Gupteswar_gufa.jpg|[[File:1 green.svg|25px]] File:Fog Valley.JPG|[[File:1 green.svg|25px]] File:Namaste_Waterfall.JPG|[[File:1 green.svg|25px]] File:Langtang_range_(47).JPG|[[File:1 green.svg|25px]] File:Ganesh Himal (15).jpg|[[File:1 green.svg|25px]] File:Ganesh Himal (20).jpg|[[File:1 green.svg|25px]] File:Ganesh Himal (18).jpg|[[File:1 green.svg|25px]] </gallery> ==Later Adjusted== <gallery widths="400px" heights="250px" mode=packed-hover> |[[File:1 green.svg|25px]] File:Colorful Grasshopper.JPG|[[File:1 green.svg|25px]] File:Heading towards ABC.jpg|[[File:1 green.svg|25px]] File:Ghoda ghodi lake, Kailali.JPG|[[File:1 green.svg|25px]] File:Kanchenjunga seen from north.JPG|[[File:1 green.svg|25px]] File:Special Stone.JPG|[[File:1 green.svg|25px]] File:Amazing Annapurna Base Camp.JPG|[[File:1 green.svg|25px]] File:Beautiful of Salayan.jpg|[[File:1 green.svg|25px]] File:Bandipur Cave 9913.JPG|[[File:1 green.svg|25px]] File:Bandipur Cave 9925.JPG|[[File:1 green.svg|25px]] File:Bagmati river from Sundarilal (8).jpg|[[File:1 green.svg|25px]] File:Amadblam (1).JPG|[[File:1 green.svg|25px]] File:Butterfly and Nature.JPG|[[File:1 green.svg|25px]] File:Chisapani Sundarijal (23).JPG|[[File:1 green.svg|25px]] File:Chisapani Sundarijal (25).JPG|[[File:1 green.svg|25px]] File:Chisapani Sundarijal (13).JPG|[[File:1 green.svg|25px]] File:Chisapani Sundarijal (12).JPG|[[File:1 green.svg|25px]] File:Colorful Grasshopper 2.JPG|[[File:1 green.svg|25px]] File:Even a mighty Rhino is a mere ant in front of Mother-nature.JPG|[[File:1 green.svg|25px]] File:Falling star machhapuchhre.jpg|[[File:1 green.svg|25px]] File:Flowers Nepal 10117.JPG|[[File:1 green.svg|25px]] File:Freezing cold.JPG|[[File:1 green.svg|25px]] File:Ganchempo and range Kyanjin Gompa.jpg|[[File:1 green.svg|25px]] File:Ganchempo Himal.jpg|[[File:1 green.svg|25px]] File:Full moon at ABC.jpg|[[File:1 green.svg|25px]] File:Ganesh himal.JPG|[[File:1 green.svg|25px]] File:Ganga Purna Annapurna Himal.jpg|[[File:1 green.svg|25px]] File:Ghoda ghodi taal.jpg|[[File:1 green.svg|25px]] File:Gupha Pokhari.JPG|[[File:1 green.svg|25px]] File:Kalinchok 23.JPG|[[File:1 green.svg|25px]] File:Ganesh Himal (27).jpg|[[File:1 green.svg|25px]] File:Makalu 9916.JPG|[[File:1 green.svg|25px]] File:Manang site (96).JPG|[[File:1 green.svg|25px]] File:Mera Peak 10072.JPG|[[File:1 green.svg|25px]] File:Mt. Everest(Sagarmatha) (3).JPG|[[File:1 green.svg|25px]] File:Namaste Waterfall.JPG|[[File:1 green.svg|25px]] File:Sagarmatha National Park-Gorak Shep to Pheriche 2013-05-06 08-05-31.jpg|[[File:1 green.svg|25px]] File:Sagarmatha National Park-Tengboche to Dingboche 2013-05-02 09-44-03.jpg|[[File:1 green.svg|25px]] File:South face of Mount Annapurna (34).JPG|[[File:1 green.svg|25px]] File:Stripped Insects.JPG|[[File:1 green.svg|25px]] File:Sagarmatha National Park-Tengboche to Dingboche 2013-05-02 08-59-03 pano.jpg|[[File:1 green.svg|25px]] File:Sundarijal (400).JPG|[[File:1 green.svg|25px]] File:Sundarijal (300).JPG|[[File:1 green.svg|25px]] File:Sundarijal 0546.JPG|[[File:1 green.svg|25px]] File:Sunset view from Helambu.JPG|[[File:1 green.svg|25px]] File:Trisuli Rafting (17).JPG|[[File:1 green.svg|25px]] File:Trisuli Rafting (6).JPG|[[File:1 green.svg|25px]] File:शंखेकिरा.JPG|[[File:1 green.svg|25px]] File:सिमिकोटमा जाडोयाम.JPG|[[File:1 green.svg|25px]] File:Makalu 10003.JPG|[[File:1 green.svg|25px]] File:Makalu 10051.JPG|[[File:1 green.svg|25px]] File:Makalu 9913.JPG|[[File:1 green.svg|25px]] </gallery> fj9v15t2hn52kghhvz1nuqnaxx9k0wt स्नातक तह 0 72026 1380056 1370947 2026-09-13T06:00:37Z Janak Bhatta 10885 सुधार गरियो 1380056 wikitext text/x-wiki '''स्नातक तह''' एक [[:en:Bachelor's|शैक्षिक तह]] हो । (१०+२) तथा प्रविणता प्रमाणपत्र तह वा सो सरह को शैक्षिक तह उत्रिण गरेपछि स्नातक तहमा प्रवेश पाइन्छ । नेपालमा ३ वर्षे, ४ वर्षे तथा ५ वर्षे<ref>{{cite |url=http://www.iom.edu.np/examsection/mcampus/mbbs.html |title=MBBS }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190923072207/http://www.iom.edu.np/examsection/mcampus/mbbs.html |date=2019-09-23 }}</ref> स्नातक तह पछि स्नातकोत्तर तहमा प्रवेश पाइन्छ । नेपालमा उदाहरणका लागि [[कला स्नातक|बि ए]], बि एस्सी, बि इ, बि एड, बि एल एल एल बी (५ वर्षे), बि बि ए, बि कम, इत्यादी स्नातक तहहरुका उदारहण हुन् । ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[http://tribhuvan-university.edu.np/ त्रिभुवन विश्वविद्यालय] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161126103937/http://tribhuvan-university.edu.np/ |date=2016-11-26 }} ==यो पनि हेर्नुहोस्== {{नेपालका विश्वविद्यालयहरू}} [[श्रेणी:नेपालका विश्वविद्यालयहरू]] [[श्रेणी:नेपालका प्रमुख क्याम्पसहरू]] {{नेपाली शैक्षिक जगलेख}} nrgar3upmry5g3ny4uyepp2fcc3hoc8 कर्नाटक क्रिकेट टिम 0 90960 1380058 1203364 2026-09-13T06:19:07Z Janak Bhatta 10885 ठुटो लेख 1380058 wikitext text/x-wiki '''कर्नाटक क्रिकेट टिम ''' भारतीय राज्य [[कर्नाटक]]को अन्तर्राज्यीय स्तरको [[क्रिकेट]] टिम हो । यो टिम [[रणजी ट्रफी]]को एलाइट समूहको सबैभन्दा शक्तिशालि टिमहरू मध्ये एक हो । टिमले [[भारत राष्ट्रिय क्रिकेट टोली|भारतीय क्रिकेट टिम]]को धेरै अग्रणी क्रिकेट खेलाडी दिएको छ । यस टिमले छः पटक [[रणजी ट्रफी]] जितेको छ तथा ५ पटक द्वितीय स्थाणमा रहेको छ, जसमा पूर्व मैसूर टिम २ पटक अग्रणी रहेको थियो । यस टिमको गृहस्थान मैदान [[बेङ्गलोर]] स्थित [[एम चिन्नास्वामी रङ्गशाला|चिन्नास्वामी स्टेडियम]] हो । ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== {{ठुटो}} [[श्रेणी:भारतीय क्रिकेट टिमहरू]] jlt2mzyq8equzxnds0lhroaeecua2fy इन्दु बर्मा 0 91763 1380047 1378177 2026-09-12T15:42:59Z ~2026-49558-53 80850 1380047 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|नेपाली क्रिकेट खेलाडी (जन्म २०५४)}} {{Infobox cricketer | name = इन्दु बर्मा | female = true | image = Indu Barma Nepali cricketer.jpg | batting = दायाँ हाते | bowling = दायाँ हाते मध्यम गति | role = | birth_date = {{जन्म मिति र उमेर|1997|09|29|df=y}} | birth_place = [[हुग्दीशिर]], [[बागलुङ जिल्ला|बगलुङ]] | international = true | internationalspan= २०१९–हाल | T20Idebutdate = १२ जनवरी | T20Idebutyear = २०१९ (वि.सं. २०७५) | T20Idebutfor = नेपाल | T20Icap = ११ | T20Idebutagainst = चीन | lastT20Idate = २८ मे | lastT20Iyear = २०२६ (वि.सं. २०८३) | lastT20Iagainst = इन्डोनेसिया | lastT20Ifor = नेपाल | country = नेपाल | columns = 1 | column1 = [[महिला ट्वान्टी२० अन्तर्राष्ट्रिय|महिला टि२०आई]] | matches1 = ५६ | runs1 = ६५९ | bat avg1 = १६.०७ | 100s/50s1 = ०/१ | top score1 = ५५[[नटआउट|*]] | deliveries1 = ५५५ | wickets1 = २९ | bowl avg1 = १३.६८ | fivefor1 = ० | tenfor1 = ० | best bowling1 = ३/५ | catches/stumpings1 = १८/० | source = http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/500984.html क्रिकइन्फो | date = ८ अक्टोबर २०२४ (वि.सं. २४ असोज २०८१) | medaltemplates = {{MedalCountry| {{NEP}}}} {{MedalSport|महिला [[क्रिकेट]]}} {{MedalCompetition|[[दक्षिण एसियाली खेलकुद]]}} {{MedalBronze|[[सन् २०१९ दक्षिण एसियाली खेलकुद|सन् २०१९ काठमाडौँ/पोखरा]]|[[सन् २०१९ दक्षिण एसियाली खेलकुदमा क्रिकेट – पुरुष प्रतियोगिता|टोली]]}} }} '''इन्दु बर्मा''' (जन्म:१३ असोज २०५४) [[नेपाल महिला राष्ट्रिय क्रिकेट टोली]]की दायाँ हाते ब्याटर तथा दायाँ हाते मध्यम गतिकी बलर हुन्।<ref>{{Cite web|url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/500984.html|title=Indu Barma|website=Cricinfo|access-date=26 February 2019}}</ref> उनी २३ कात्तिक २०८० देखि [[रुबिना क्षेत्री]]को ठाउँमा राष्ट्रिय टोलीको कप्तानको रूपमा कार्यरत छिन्। २०८२ असोज २१ मा, इन्दु बर्मा एक हजार रन पूरा गर्ने पहिलो नेपाली महिला खेलाडी बनेकी थिइन्।<ref>{{Cite web|url=https://shilapatra.com/detail/169136|title=इन्दु बर्मा बनिन् एक हजार रन पूरा गर्ने पहिलो नेपाली महिला खेलाडी |website=शिलापत्र|date=२०८२ असोज २१}}</ref> == अन्तर्राष्ट्रिय खेल जीवन == [[चीन महिला राष्ट्रिय क्रिकेट टोली|चीन]]विरुद्ध नेपालको पहिलो महिला ट्वान्टी२० अन्तर्राष्ट्रिय खेलको प्लेइङ ११ मा इन्दु समावेश थिइन्।<ref>{{Cite web|url=http://www.espncricinfo.com/series/19111/scorecard/1171347/china-women-vs-nepal-women-group-a-thailand-womens-t20-smash-2018-19|title=Full Scorecard of China Women vs Nepal Women, Thailand Women's T20 Smash, Group A - Score Report {{!}} ESPNcricinfo.com|website=ESPNcricinfo|language=en|access-date=26 February 2019}}</ref> उनले थाइल्यान्डको बैङ्ककमा भएको [[२०१९ आइसिसी महिला छनोट एसिया]]मा पनि नेपालको प्रतिनिधित्व गरेकी थिइन्। यो प्रतियोगिता [[२०१९ आइसिसी महिला विश्व ट्वान्टी२० छनोट]] र [[२०२० महिला क्रिकेट विश्वकप छनोट]]का लागि एसिया क्षेत्रीय छनोट प्रतियोगिता थियो, जसबाट शीर्ष टोली दुवै छनोट प्रतियोगितामा पुग्ने प्रावधान थियो।<ref>{{Cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/1056731|title=ICC Women's T20 World Cup Qualifier – Asia 2019 set to begin in Bangkok|website=www.icc-cricket.com|language=en|access-date=26 February 2019}}</ref> सन् २०१२ मा नेपालको सिनियर टिममा पर्न सफल भएकी उनले २०१० मा एसीसी यु–१९ मा सिङ्गापुरमा डेब्यु गरेकी थिइन् थिइन् । अक्टोबर २०२१ (वि.सं. २०७८ कात्तिक) मा संयुक्त अरब इमिरेट्समा भएको [[२०२१ आइसिसी महिला टि२० विश्वकप एसिया छनोट]] प्रतियोगिताका लागि उनलाई नेपालको टोलीमा समावेश गरिएको थियो।<ref>{{cite web|url=https://czarsportzauto.com/nepal-squad-announced-for-womens-t20-world-cup-asia-qualifiers-in-uae/ |title=Nepal squad announced for Women's T20 World Cup Asia qualifiers in UAE |work=Czarsportz |access-date=27 October 2021}}</ref> बर्मा २३ कात्तिक २०८० देखि नेपालकी लामो समयदेखिकी कप्तान रुबिना क्षेत्रीको स्थान लिँदै टोलीको नयाँ कप्तान नियुक्त भएकी थिइन्।<ref>{{Cite web|url=https://ekantipur.com/sports/2023/11/09/indu-burma-appointed-as-the-captain-of-the-national-womens-cricket-team-21-29.html|title=राष्ट्रिय महिला क्रिकेट टोलीको कप्तानमा इन्दु बर्मा नियुक्त|author=|website=कान्तिपुर|date=|accessdate=२२ असार २०८१|language=नेपाली|work=|publisher=}}</ref> == व्यक्तिगत जीवन == इन्दु बर्माको २०५४ असोज १३ गते [[बागलुङ जिल्ला|बाग्लुङ जिल्ला]]को साविकको [[हुग्दीशिर]] गाविसमा भएको थियो। पछि वि.सं २०६१ सालमा, उनको परिवार बसाइँसराइ गरि [[रुपन्देही जिल्ला|रुपन्देही]]को [[तिलोत्तमा नगरपालिका|तिलोत्तमा]] आएको थियो, उनी नेपालको कुशवाहा (कोइरी) जातिको हुन्।<ref>{{Cite web|url=https://ekantipur.com/feature/2023/08/28/169318673779518443.html|title=इन्दुको क्रिकेट उडान|author=|website=कान्तिपुर दैनिक|date=|accessdate=२२ असार २०८१|language=नेपाली|work=|publisher=}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:नेपाली महिला क्रिकेट खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] penpodaem0q9h0kd7jo6hxe2w9nx2ej कोइरी 0 93502 1380082 1371470 2026-09-13T11:29:54Z Bhojpuriyapandey 79491 1380082 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = कुशवाहा (कोइरी)<br>kushwaha (Koiri) | image = [[File:Koiri caste couple of nepal.png|thumb|Koiri caste couple of nepal]] | caption = | popplace = {{flag|नेपाल}}, {{flag|भारत}}, {{flag|मौरिसस }}, {{flag|पाकिस्तान }}, {{flag|बर्मा }}, {{flag|बङ्गलादेश }} | pop = ३,५५,७०७ (नेपालको कुल जनसंख्याको १.२२%) २०२१ राष्ट्रिय जनगणना | languages = [[मैथिली भाषा|मैथिली]], [[नेपाली भाषा|नेपाली]] र [[भोजपुरी]] | religions = [[हिन्दू धर्म]] १००% (२०२१) | related = अन्य इन्डो-आर्यन जाति र [[मधेशी]] समुदायहरू<ref>{{cite web |title=नेपाली मधेशी समाज (Nepalko Madheshi Samaj) |url=https://www.researchgate.net/publication/340827126 |website=ResearchGate |access-date=30 March 2025}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.scribd.com/doc/93185530/Social-Composition-of-Nepal-Caste-Ethnicity-amp-Religion |title=Chapter 3. Social composition of the Population: Caste/Ethnicity and Religion in Nepal |author=Dr. Dilli Ram Dahal |publisher=[[Government of Nepal]], Central Bureau of Statistics |date=2002-12-30 |accessdate=2013-12-05}}</ref> }} '''कुशवाहा (कोइरी)''' [[तराई]] मा वसोवास गर्ने एक उच्च जाति हो । नेपालमा कुशवाहा समुदायको जनसंख्या करिब १.२२% जति रहेको छ। यसको संख्या करिब ३ लाख ५५ हजार भन्दा बढी छ। यो समुदाय मुख्य रूपमा [[मधेश प्रदेश]], [[कोशी प्रदेश]], [[लुम्बिनी प्रदेश]] का जिल्लाहरूमा बढी बसोबास गर्छन् र मधेशी समाजमा एक महत्वपूर्ण समुदाय मानिन्छ। <ref name=":1">Government of Nepal, National Statistics Office. ''National Population and Housing Census 2021: Caste/Ethnicity Report''. Kathmandu: NSO, 2023. https://censusnepal.cbs.gov.np/results/files/result-folder/Caste%20Ethnicity_report_NPHC_2021.pdf</ref> यिनीहरूको मुख्य पुरखौली पेशा कृषि अनि जमिन्दारी हो । तर अब तिनीहरू हरेक पेशा, व्यवसाय, शिक्षा, निजामती सेवा, सेना आदिमा छन्, तिनीहरू अन्य मधेशी जातिहरूको तुलनामा प्रभावशाली र सुव्यवस्थित शक्तिशाली जाति हुन्। यिनीहरू निकै परिश्रमी हुन्छन् । कुशवाहा समुदाय मधेशी उच्च जातिको [[वैश्य]] वर्ग मा पर्दछन्<ref name=":2">Government of Nepal; Central Bureau of Statistics; UNFPA. ''Population Monograph of Nepal, Volume II: Social Demography''. Kathmandu: CBS/UNFPA, 2014. https://nepal.unfpa.org/sites/default/files/pub-pdf/Population%20Monograph%20V02.pdf</ref>, तर धेरैले आफूलाई [[क्षत्रिय]] दर्जा भएको दाबी पनि गर्छन्। यिनीहरूका पूर्वज शाकाहारी भएतापनि हाल यसमा परिवर्तन हुँदै आएको छ। यस समुदायमा परम्परागत रूपमा प्रचलित थर महतो रहेको पाइन्छ। नेपालमा कुशवाहा/कोइरी समुदायमा प्रयोग हुने थरहरूमा महतो, सिंह, कुशवाहा, मेहता, मौर्य, मुराव, भगत, सिन्हा तथा वर्मा आदि पर्दछन्। नेपालका केही कुशवाहा संगठनहरूले नेपालमा कुशवाहा(कोइरी) समुदायको जनसंख्या १० लाखभन्दा बढी रहेको दाबी गरेका छन्। यदि यो संख्या मानिने हो भने, यो नेपालका कुल जनसंख्याको करिब ३.४% बराबर हुन्छ।<ref>{{cite web |title=Kushwaha community claims over 10 lakh population in Nepal |url=https://www.enewsbureau.com/news-details/9602/2021-01-20 |website=eNews Bureau |date=20 January 2021}}</ref><ref>{{cite web |title=National Population and Housing Census 2021 |url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/files/result-folder/Final_Population_compostion_12_2.pdf |publisher=Central Bureau of Statistics, Nepal}}</ref> == इतिहास == === उत्पत्ति === कुशवाहा समुदायको ऐतिहासिक र सांस्कृतिक सम्बन्ध भारतका [[बिहार]] र [[उत्तर प्रदेश]] का कुशवाहासँग गहिरो छ। सयौं वर्षअघिदेखि धेरैजसो कुशवाहा नेपालमा बसोबास गर्न आएका हुन् र आफ्नो समृद्ध कृषि परम्परा ल्याएका छन्। यो समुदाय आफ्नो वंशलाई सूर्यवंशी राजवंशसँग जोड्दछ र परम्परागत रूपमा [[क्षत्रिय]] वर्गसँग सम्बन्धित मानिन्छ। उनीहरूलाई पौराणिक राजा कुश, जो भगवान् रामका पुत्र थिए, का वंशज मानिन्छ।<ref>{{Cite book |last=Jha |first=Hari Bansh |title=The Terai Community and National Integration in Nepal |date=1993 |publisher=Centre for Economic and Technical Studies |isbn=978-81-7022-523-2}}</ref> ऐतिहासिक अभिलेखहरूले देखाउँछन् कि उनीहरूको मधेश क्षेत्रमा बसोबास आधुनिक नेपाल निर्माण हुनु अघि देखि नै रहेको थियो।<ref>{{Cite web |title=Kushwaha Identity |url=https://kushwaha.in/kushwaha-our-identity/ |website=Kushwaha Community Portal|date=3 March 2011}}</ref><ref name="madeshi EthnicGroupsNepal">{{cite web |title=Ethnic Groups in Nepal |url=https://www.madhesiyouth.com/data/federal-states-in-nepal/ethnic-groups-in-nepal/ }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> नेपाल र विश्वभर कुशवाहा थर पनि व्यापक रूपमा प्रयोग हुन्छ।<ref name="KushwahaSurname">{{cite web |title=Kushwaha Surname Distribution |url=https://forebears.io/surnames/kushwaha}}</ref> कुशवाहा समुदायका केही प्रतिनिधि खेलकुद र अन्य क्षेत्रमा पनि परिचित छन्, जस्तै अजय कुशवाहा(Ajay Kushwaha)।<ref name="AjayKushwahaFIBA">{{cite web |title=Ajay Kushwaha - FIBA Profile |url=https://www.fiba.basketball/en/players/251732-ajay-kushwaha}}</ref> नेपालमा कुशवाहाहरूको प्राचीन इतिहास विभिन्न क्षेत्रका ऐतिहासिक अभिलेखबाट ट्रेस गर्न सकिन्छ। मधेश क्षेत्रमा कुशवाहाहरूको उपस्थिति आधुनिक नेपालको स्थापना हुनु अघि नै देखिन्छ, जसलाई [[मिथिला |मिथिला]] र वरिपरि क्षेत्रहरूमा उनीहरूको बसोबास र शासनको ऐतिहासिक सन्दर्भहरूले प्रमाणित गर्दछ।<ref>{{Cite web |title=Kushwaha Identity and History |url=https://kushwaha.in/kushwaha-our-identity/ |website=Kushwaha Community Portal |date=3 March 2011 |access-date=2025-03-11}}</ref> कुशवाहा समुदायले आफ्नो [[क्षत्रिय]] दर्जा प्राचीन शासन गर्ने [[वंश]]हरूसँगको ऐतिहासिक, सांस्कृतिक र परम्परागत सम्बन्धको आधारमा दाबी गरेको छ।<ref name="KushwahaHistory">{{cite web |title=History of Kushwaha |url=https://kushwaha.in/history-of-kushwaha/}}</ref> {{Infobox royalty | name = कुश | title = [[अयोध्या|अयोध्या]] का राजकुमार<br>कासुर का राजा | type = हिन्दू | image = Kusa, one of Rāma’s sons..jpg | image_size = 100px | caption = कुश, [[राम]] र [[सीता]]का जुडवाँ पुत्रमध्ये एक | father = [[राम]] | mother = [[सीता]] | dynasty = [[रघुवंश|रघुवंश]]-[[सूर्यवंश]] | issue = अतिथि | spouse = कुमुदवती (''आनन्द रामायण'' अनुसार चम्पिका भनिने) }} नेपालमा कुशवाहा समुदायले आफ्नो [[क्षत्रिय]] दर्जा प्राचीन शासन गर्ने वंशहरूसँगको ऐतिहासिक, सांस्कृतिक र परम्परागत सम्बन्धको आधारमा दाबी गरेको छ।<ref name="KushwahaHistory"/> भारत र नेपालमा कुशवाहा समुदायले आफूलाई [[राम]] र [[सीता]]का पुत्र कुशका वंशज मान्दछ, मुख्य रूपमा रामायणसँगको ऐतिहासिक र सांस्कृतिक सम्बन्धका कारण। हिन्दू परम्पराअनुसार, कुश आफ्नो जुडवाँ भाई [[लव]]सँगै पिता रामद्वारा निर्वासित गरिएपछि [[वाल्मीकि]]द्वारा हुर्काइएका थिए र पछि एक महत्वपूर्ण व्यक्तित्व बने। कुशवाहा समुदायले विश्वास गर्छ कि उनीहरूको नाम “कुश” बाट उत्पन्न भएको हो, जसले उनीहरूलाई [[अयोध्या]]को शाही वंशसँग प्रतीकात्मक रूपमा जोड्दछ।<ref>{{cite book |last1=Kumar |first1=Ashwani |title=Community Warriors: State, Peasants and Caste Armies in Bihar |date=2008 |publisher=Anthem Press |isbn=9781843317098 |page=36 |url=https://books.google.com/books?id=num2I4NFGqIC}}</ref> यो दाबी प्रायः उनीहरूको ऐतिहासिक भूमिका युद्धकर्मी र कृषकको रूपमा रहेर पनि बलियो बनाइन्छ, जुन [[क्षत्रिय]] वर्ग, अर्थात् युद्धकर्मी वर्ग,सँग मेल खान्छ, जसमा कुश रहेको मानिन्छ। धेरै कुशवाहाहरूले आफूलाई [[मौर्य वंश]] र [[शाक्य]] वंश (गौतम बुद्धको वंशज)सँग पनि जोड्ने दाबी गर्छन्, जसले उनीहरूको क्षत्रिय वंशावलीको विश्वासलाई थप बलियो बनाउँछ। समयसँगै, समुदायले आफ्नो सांस्कृतिक पहिचान कायम राख्दै आएको छ, जुन मुख्य रूपमा कृषि र कुशको विरासतमा आधारित रहेको छ।सांस्कृतिक रूपमा, कुशवाहा समुदायले अझै पनि केही संस्कार, प्रथा र परम्पराहरू पालन गर्दै आएको छ, जसलाई उनीहरूले आफ्नो शाही विरासतसँग सम्बन्धित ठान्छन्। कुशसँगको यो सम्बन्ध उनीहरूको पहिचानको महत्वपूर्ण भाग हो र प्राचीन, कुलीन वंशावलीप्रति गर्वको अनुभूति प्रदान गर्छ। कुषावती कोसाल राज्य को एउटा नगर थियो, जसलाई महाकाव्य [[रामायण]]सँग सम्बन्धित गरिएको छ र कुश तथा कुशवाहा समुदायसँग जोडिएको मानिन्छ। पिता राम पछि कुश शासनमा आएका थिए र उनले क्रमशः लवपुरी (आजको लाहोर) र कुष (कासुर)का शहरहरू स्थापना गरेका थिए।[[File:Valmiki train Lava Kushas in Art of Archery.jpg|thumb|left|वाल्मीकि लव र कुशलाई धनुर्विद्यामा प्रशिक्षण दिँदै]] [[File:The Poet Valmiki, teaching Ramayana to Kusa and Lava.jpg|thumb|250px|ऋषि वाल्मीकि, लव र कुशलाई रामायण सिकाउँदै]] [[रामायण]] अनुसार, गर्भवती रानी [[सीता]]लाई राजा [[राम]]ले अयोध्याबाट बाहिर पठाउनुभयो। यसको उद्देश्य धर्मको सर्वोच्चता देखाउनु र आफ्नो राज्यका एक नागरिकले लगाएको आरोपलाई खारेज गर्नु थियो। त्यसपछि सीता वाल्मीकि आश्रम मा शरण लिए, जुन त्रिवेणी धाम नजिक अवस्थित थियो, जहाँ तमासा नदी, सोना र सप्तगण्डकी नदीहरू भेटिन्छन्। यो आश्रम हालको [[चितवन जिल्ला]] मा तमसा नदी को नजिक रहेको छ।<ref>{{cite book|title=Historic Rama of Valmiki|author=Vishvanath Limaye|publisher=Gyan Ganga Prakashan|year=1984}}</ref> त्यहाँ सीताले जुडवाँ पुत्रहरू, [[कुश]] र [[लव]] जन्माइन्। उनीहरू वाल्मीकि ऋषिद्वारा शिक्षा र सैनिक प्रशिक्षण प्राप्त गरे। साथै, उनीहरूले [[राम]]को कथा पनि सिके।'''कुश''' ({{langx|sa|कुश}}, {{IAST3|Kuśa}}) [[राम]] र [[सीता]]का पुत्र थिए।<ref>{{Cite book |last=Mani |first=Chandra Mauli |url=https://books.google.com/books?id=0xludqcKE4IC&pg=PA77 |title=Memorable Characters from the Rāmāyaṇa and the Mahābhārata |date=2009 |publisher=Northern Book Centre |isbn=978-81-7211-257-8 |pages=77 |language=en}}</ref> उनको कथा हिन्दू महाकाव्य [[रामायण]]मा वर्णन गरिएको छ। हिन्दू परम्पराअनुसार, उनले [[कश्मीर]], [[सिन्धु नदी]] र हिन्दू कुश क्षेत्रहरू भारतको सीमा भूभागको रूपमा शासन गरेको मानिन्छ, जसलाई हिन्दू कुश क्षेत्र भनेर चिनिन्छ। कथा अनुसार उनले [[कश्मीर उपत्यका]]मा [[श्रीनगर]] नगर स्थापना गरे र कासुर नगर लवपुरीसँगै स्थापना गरेको पनि बताइन्छ।<ref>{{cite book | last = Nadiem | first = Ihsan N | title = Punjab | page = 111 | year = 2005 | publisher = Al-Faisal Nashran | isbn = 9789695034347 | url = https://books.google.com/books?id=pyFuAAAAMAAJ }}</ref> यद्यपि स्थानीय कथाहरूले जनाउँछन् कि कासुर १५२५ मा पश्तुन आप्रवासीहरूले स्थापना गरेका थिए।<ref>{{Citebook|url=https://books.google.com/books?id=EZifwYm8MT0C&q=kasur+arabic+punjab|title=Chiefs and Families of Note in the Punjab|last=Chopra|first=Gulshan Lall|date=1940|publisher=Government Printing|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=xoJICgAAQBAJ&dq=kasur+arabic&pg=PT77|title=Beyond The Border: An Indian in Pakistan|last=Sikand|first=Yoginder|date=2011-07-19|publisher=Penguin UK|isbn=9789352141326|language=en}}</ref><ref>{{Citebook|url=https://books.google.com/books?id=pyFuAAAAMAAJ&q=kasur+pashtun|title=Punjab: land, history, people|last=Nadiem|first=Ihsan H.|date=2005|publisher=al-Faisal Nashran|isbn=9789695032831|language=en}}</ref> काशी–बनारस राज्य र [[मौर्य साम्राज्य]], जसले ईसा पूर्व ३२० देखि १८५ सम्म [[दक्षिण एशिया]]मा शासन गरेको थियो, का शासक वंशहरूले आफूलाई कुशका वंशज भएको दाबी गरेका छन्। कुशलाई [[रघुवंश]]का इक्ष्वाकु वंश तथा [[सूर्यवंश]]सँग सम्बन्धित मानिन्छ। कथा अनुसार, उनले आफ्नी पत्नी कुमुदवतीबाट दुई सन्तान प्राप्त गरेका थिए: अतिथि (पुत्र) र कनिकमालिका (पुत्री), जसको विवाह यादव वंशका राजा महाभोजसँग भएको बताइन्छ। === वंशहरूको सूची === कुशवाहा समुदाय ऐतिहासिक रूपमा विभिन्न शासन गर्ने तथा योद्धा वंशहरूसँग सम्बन्धित मानिन्छ, जसमध्ये केही प्रमुख वंशहरू यसप्रकार छन्: * '''[[मौर्य साम्राज्य|मौर्य वंश]]''': सम्राट [[चन्द्रगुप्त मौर्य]]सँग सम्बन्धित मानिन्छ।<ref>{{Cite book |last=Thapar |first=Romila |title=Ashoka and the Decline of the Mauryas |date=1961 |publisher=Oxford University Press}}</ref> कुशवाहा समुदायले ऐतिहासिक तथा सांस्कृतिक परम्पराका आधारमा आफ्नो वंशावली [[मौर्य साम्राज्य]]सँग जोड्ने दाबी गर्छ। उनीहरूले आफूलाई [[सूर्यवंशी]] क्षत्रिय का वंशजको रूपमा पनि पहिचान गर्ने गर्दछन्, विशेष गरी मौर्य वंशका संस्थापक [[चन्द्रगुप्त मौर्य]]सँग सम्बन्धित भएको बताइन्छ।<ref name="MauryaHistory">{{cite web |title=About Maurya |url=https://www.sksmcommunity.com/AboutMaurya.html }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250610060326/https://www.sksmcommunity.com/AboutMaurya.html |date=2025-06-10 }}</ref><ref>{{cite book |last1=Thapar |first1=Romila |title=Asoka and the Decline of the Mauryas |url=https://archive.org/details/asokadeclineofma0000thap |date=1998 |publisher=OUP India |isbn=9780195644456 |pages=[https://archive.org/details/asokadeclineofma0000thap/page/334 334]}}</ref> == '''[[शाक्य]]''': [[गौतम बुद्ध]]सँग सम्बन्धित प्राचीन वंश। कुशवाहा समुदायका केही समूहहरूले आफ्नो वंशावली [[शाक्य]] वंशसँग पनि जोड्ने दाबी गर्छन्। शाक्यहरू उत्तरी भारत र नेपाल क्षेत्रमा बसोबास गर्ने एक प्राचीन समुदाय थिए, जसलाई प्रायः [[क्षत्रिय]] वर्गसँग सम्बन्धित मानिन्छ। शाक्य गणराज्यको पतनपछि यसको केही सदस्यहरूले कृषि कार्यलाई निरन्तरता दिएका थिए।<ref name="ShakyaCaste">{{cite web |title=Shakya Caste |url=https://sites.google.com/view/shakya-caste}}</ref> == [[File:Koiri kushwaha heritage Nepal.png|thumb| Koiri kushwaha heritage Nepal terai region]] * '''लिच्छवि''': प्राचीन नेपालका शिलालेखहरूमा विभिन्न समुदायहरूको प्रशासनिक भूमिकाको उल्लेख पाइन्छ। कोइरी जातिले लिच्छवीहरू आफ्नो जात को भएको दाबी गर्छन् किनभने तिनीहरू मूल रूपमा वैशाली बिहारका का हुन्। उनीहरूले नेपालमा शासन गरे। <ref>{{Cite book |last=Regmi |first=D.R. |title=Ancient Nepal |date=1969 |publisher=Firma K. L. Mukhopadhyay}}</ref> * '''कछवाहा(कुशवाहा)''': कछवाहा/कुशवाहा वंश एक प्रमुख राजपूत वंश हो, जसले विशेष गरी [[राजस्थान]] र [[जयपुर]] क्षेत्रमा शासन गरेको इतिहास पाइन्छ।<ref>{{Cite book |last=Singh |first=Rajendra |title=The Kachhwaha Dynasty: History and Heritage |publisher=Oxford University Press |year=2010 |pages=45–60}}</ref> *'''हरिकेल''' (वा हरकल): प्राचीन पूर्वी बंगालको एक शक्तिशाली र स्वतन्त्र राज्य थियो। यस राज्यको स्थापना र प्रारम्भिक शासन [[कोइरी]] (Koiri/Koeri) जातका '''महाराजाधिराज कान्तिदेव'''ले गरेका थिए।<ref name="Ray2014">{{cite book |last=Ray |first=Himanshu Prabha |title=Archaeology of Religion in South Asia |url=https://www.google.co.in/books/edition/Archaeology_of_Religion_in_South_Asia/QEkgEAAAQBAJ?hl=en |publisher=Routledge |year=2014 |isbn=978-0415325912 |access-date=2026-03-20 |language=en}}</ref> हरिकेल राज्य करिब ५०० वर्षसम्म अस्तित्वमा रहेको थियो, जसमा वर्तमान बंगलादेशका सिलेट र चट्टग्राम विभागहरूका साथै भारतको त्रिपुरा र दक्षिण आसाम (कछार) का केही भागहरू समावेश थिए। [[File:The flag of the Harikela dynasty, which belonged to the Koiri caste.jpg|thumb|The flag of the Harikela dynasty which belonged to the Koiri caste.]] मध्यकालको प्रारम्भिक चरण (इस्वी संवत् ८ औँ शताब्दी) मा दरभंगा जिल्लाको मानपुर नजिकै कोइरी समुदायसँग सम्बन्धित एउटा महत्वपूर्ण शिलालेख फेला परेको छ। उक्त शिलालेखमा 'भूमिस्पर्श मुद्रा' मा रहेका गौतम बुद्धको मूर्ति दान गरिएको उल्लेख छ। मूर्तिको आसनमुनि '''"येन धर्मदत्त कोइरी"''' (Yena dhar-madatta Koiri) भन्ने वाक्यांश कुँदिएको छ, जसले त्यस समयमा कोइरी समुदायको धार्मिक र सामाजिक प्रतिष्ठालाई झल्काउँछ।<ref name="Ray2014" /> [[File:Silver coins of the Harikela dynasty, associated with the Koiri caste; the first coin features a bull (Nandi), and the second features a trident (Trishula).jpg|thumb|Silver coins of the Harikela dynasty associated with the Koiri caste; the first coin features a bull (Nandi) and the second features a trident (Trishula)]] [[File:Mata Prasad was owner of easte in Katehir who belonged to koiri caste.jpg|thumb|Mata Prasad was owner of easte in Katehir who belonged to koiri caste .]] [[File:Mata PrasRaja Bodh Ram who obtained Raja title from Asaf-ud-daula who was Koiri by caste.jpg|thumb|Raja Bodh Ram who obtained Raja title from Asaf-ud-daula who was Koiri by caste.]] == सामाजिक-आर्थिक अवस्था == [[File:Literacy rate of nepali koiri.png|thumb|Caste-wise literacy rate of Nepali Koiris]] नेपालमा कुशवाहा (कोइरी) समुदाय मुख्यतः कृषि सम्बन्धित पेशामा संलग्न भए पनि, उच्च साक्षरताको कारण उनीहरू सामाजिक र आर्थिक रूपमा अत्यन्त सशक्त बनेका छन्। विशेष गरी तराई क्षेत्रमा, कुशवाहा समुदायले शिक्षा, पेशागत दक्षता, र नेतृत्व क्षमतामा उल्लेखनीय प्रगति हासिल गरेको छ।पछिल्लो जनगणना अनुसार ८०% भन्दा बढी कुशवाहा साक्षर छन् जुन नेपालको औसत साक्षरता दरभन्दा बढी हो। नेपालको औसत साक्षरता दर ७७.४% छ। कोइरी समुदाय केवल कृषिमा सीमित नभई सरकारी सेवा, राजनीति, व्यवसाय, र अन्य पेशागत क्षेत्रमा पनि प्रभावशाली उपस्थित छ। उनीहरूको उच्च साक्षरता दर र सामुदायिक एकता उनीहरूलाई नीति निर्माण, प्रशासन, र स्थानीय नेतृत्वमा अग्रणी बनाउँछ। कुशवाहा एकताबद्ध र शक्तिशाली प्रमुख मधेशी जाति मध्ये एक हुन्।नेपालमा जमिन नभएको र गरिब कोइरी विरलै देख्नुहुनेछ, तिनीहरू नेपालमा आर्थिक, राजनीतिक रूपमा माथिल्लो जातका जमिनदार हुन्। समुदायका विभिन्न सामाजिक र सामुदायिक संस्थाहरूले शिक्षा सचेतना, सांस्कृतिक संरक्षण, सामाजिक विकास, र नेतृत्व क्षमताको विकासमा सक्रिय भूमिका खेलिरहेका छन्। यी पहलहरूले कुशवाहा समुदायलाई नेपाली समाजभित्र प्रभावशाली, सशक्त, र अग्रणी समुदायको रूपमा स्थापित गर्न सहयोग पुर्‍याएको छ।<ref name="NKKS">{{cite web |title=Nepal Kushwaha Kalyan Samaj |url=https://nkks.org.np/ }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250610060432/https://nkks.org.np/ |date=2025-06-10 }}</ref> == तराई क्षेत्रमा जाति अनुसार कृषि जमिन स्वामित्व == [[File:Caste-wise Agricultural Landholding Data - Terai Region.jpg|thumb|Caste-wise Agricultural Landholding Data - Terai Region.]] नेपालको २०२१ को राष्ट्रिय जनगणनासँग सम्बन्धित तथ्यांकका आधारमा तयार गरिएको यस तालिकाले तराई क्षेत्रमा विभिन्न जाति समुदायहरूको औसत कृषि जमिन स्वामित्व तथा कुल कृषि जमिनमा उनीहरूको हिस्सा देखाउँछ। कुशवाहाको तराईमा अन्य कुनै पनि जातिको तुलनामा धेरै जग्गा छ, उनीहरू तराई क्षेत्रमा बहुमत जग्गाधनी हुन्। धेरै तल्लो जातका मानिसहरू पहिले कोइरीको जमिनमा मजदुरी गर्थे र कोही अझै पनि गर्छन्। यस अनुसार कुशवाहा (कोइरी) समुदाय मुख्यतः कृषिमा संलग्न रहेको देखिन्छ र औसत रूपमा करिब ६.२ बिगाहा जमिन स्वामित्व रहेको उल्लेख गरिएको छ, जुन तालिकामा समावेश गरिएको समुदायहरू मध्ये उच्चमध्ये एक हो। यस्तै यादव, भूमिहार र थारु समुदायहरू पनि कृषिमा प्रमुख रूपमा संलग्न देखिन्छन् र उनीहरूको पनि उल्लेखनीय कृषि जमिन स्वामित्व रहेको देखिन्छ। कृषि नेपालको अर्थतन्त्रको मेरुदण्ड हो र तराई नेपालको अन्न भण्डार हो। यस प्रकारको तथ्यांकले तराई क्षेत्रमा कृषि पेशामा संलग्न विभिन्न समुदायहरूको आर्थिक र सामाजिक संरचनालाई बुझ्न मद्दत पुर्‍याउँछ। कोइरी नेपालको एक बलियो कृषिप्रधान जाति हो। == संस्कृति == [[File:Holi festival celebration in Kathmandu 2025-070A3169.jpg|thumb|women's of kushwaha (koiri) community celebrating holi in nepal]] [[File:Chhath Puja Ritual from India.jpg|thumb|Nepali kushwaha (koiri) community celebrating chhath puja in Kathmandu]] कुशवाहा समुदाय मुख्यतः [[हिन्दू धर्म]] मान्ने समुदाय हो। यस समुदायले विशेषगरी [[शिव]], [[राम]] र [[विष्णु]] जस्ता देवताहरूको पूजा–आराधना गर्ने गर्छन्। कुशवाहा समुदायमा मनाइने प्रमुख पर्वहरूमा [[छठ पर्व]], [[दीपावली]] र [[होली]] पर्दछन्।<ref>{{Cite web |title=Kushwaha Religious Practices |url=https://news.sainicaste.com/2024/03/who-is-kushwaha-caste-god.html |website=Saini Caste News}}</ref> == उपसमूह (कुलहरू) == ऐतिहासिक रूपमा [[कोइरी]] समुदायभित्र विभिन्न उपसमूहहरू(कुलहरू) रहेको उल्लेख पाइन्छ। ब्रिटिशकालीन जाति अध्ययनहरूमा कोइरी समुदायभित्र निम्न उपसमूहहरूको उल्लेख गरिएको छ:<ref>{{cite book |title=The Tribes and Castes of Bengal |last=Risley |first=H. H. |year=1891 |publisher=Government of Bengal}}</ref> * बरकी-दांगी (Barki-Dangi) * छोटकी-दांगी (Chhotki-Dangi) * जरुहार (Jaruhar) * कनौजिया (Kanaujia) * मगहिया (Magahiya) * तिरहुतिया (Tirhutia) * चिरमैट (Chirmait) * कुम्रह (Kumrh) * बनाफर (Banaphar) * गोइता (Goita) * धार (Dhar) * रेतिया (Reutia) * पौरिया (Pauria) * बराकर (Barakar) * पालमोहाँ (Palmohan) == वास्तुकला == [[File:Janaki temple janakpur.jpg|thumb|जानकी मन्दिर जनकपुर कोइरी शैलीको वास्तुकला ]] कोइरी (कुशवाहा) समुदायसँग सम्बन्धित वास्तुकलाको एक उदाहरण [[जानकी मन्दिर]] (जनकपुर) मा देख्न सकिन्छ, जसलाई प्रायः ‘‘कोइरी शैली’’को वास्तुकलाको महत्वपूर्ण नमुना मानिन्छ। यो कोइरी जातिले पनि निर्माण गरेको हुन सक्छ। कुशवाहा (कोइरी) वैदिक क्षत्रिय वा विगतका क्षत्रिय हुन् भन्ने कुरा प्रमाणित हुन्छ । <ref>{{cite web |title=Janaki Mandir |url=https://visitsnepal.com/product/janaki-mandir/}}</ref> [[File:Drone image of jankai temple ( jankapur nepal) in koiri style architecture.png|thumb|Drone image of janaki temple ( jankapur nepal) in koiri style architecture]] यस प्रकारको वास्तुकलामा हिन्दु, मुगल र क्षेत्रीय मिथिला कलाको मिश्रण देखिन्छ। जनकपुरस्थित जानकी मन्दिर तीन तलाको संरचना हो र यो मुख्यतः ढुंगा तथा सेतो संगमरमरबाट निर्माण गरिएको छ।<ref>{{cite web |title=Janaki Mandir |url=https://visitsnepal.com/product/janaki-mandir/}}</ref> मन्दिरको संरचनामा गुम्बज, झ्यालहरूमा जालीदार नक्काशी, रंगीन सिसा, स्तम्भ तथा मिथिला चित्रकलाबाट सजावट गरिएको हुन्छ। मन्दिर परिसरमा करिब ६० वटा कोठाहरू रहेको उल्लेख पाइन्छ, जसले यस वास्तुकलालाई विशिष्ट र आकर्षक बनाउँछ।<ref>{{cite web |title=Janaki Mandir |url=https://visitsnepal.com/product/janaki-mandir/}}</ref> यस शैलीको वास्तुकलाले मधेश तथा मिथिला क्षेत्रको सांस्कृतिक प्रभाव र धार्मिक परम्परालाई प्रतिबिम्बित गरेको मानिन्छ। == सामाजिक स्थिति == नेपालका विभिन्न जाति तथा जातीय समूहहरूको ऐतिहासिक रूपमा सरकार, कृषि, व्यापार, निजामती सेवा, न्यायपालिका र सैनिक संस्थाहरूमा प्रतिनिधित्व फरक–फरक रहेको छ। नेपालको [[शाह वंश]]को शासनकाल (१७६८–२००८) मा पहाडी उच्च जाति जस्तै [[बाहुन]] र [[क्षेत्री]]हरूले निजामती सेवा, न्यायपालिका तथा सेनाको उच्च पदहरूमा उल्लेखनीय प्रभुत्व राखेका थिए। तराई क्षेत्रमा गरिएको केही अध्ययनहरू अनुसार (२०१५ भन्दा अगाडिका तथ्याङ्कहरू), केही मधेसी जाति समूहहरूको निजामती सेवामा प्रतिनिधित्व उनीहरूको जनसंख्या अनुपातभन्दा बढी देखिएको थियो। उदाहरणका लागि, कुशवाहा ([[कोइरी]]) समुदायको नेपाल सरकारको निजामती सेवामा प्रतिनिधित्व उनीहरूको राष्ट्रिय जनसंख्या हिस्साभन्दा करिब ३.२ गुणा बढी रहेको उल्लेख गरिएको छ, जसले उनीहरूलाई प्रतिनिधित्वको हिसाबले देशमा चौथो स्थानमा राख्दछ। यसैगरी [[राजपूत]] समुदायको प्रतिनिधित्व उनीहरूको जनसंख्या अनुपातभन्दा करिब ५.६ गुणा बढी रहेको पाइन्छ भने [[मैथिल ब्राह्मण]]हरूको प्रतिनिधित्व करिब ४.२ गुणा रहेको देखिन्छ।<ref name="Hatlebakk07">{{cite web |last=Hatlebakk |first=Magnus |year=2007 |title=Economic and social structures that may explain the recent conflicts in the Terai of Nepal |location=Kathmandu |publisher=Norwegian Embassy |url=http://www.norway.org.np/NR/rdonlyres/0993F5660B3548A98F819167B4FD596C/72944/http___wwwcmi.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110724190445/http://www.norway.org.np/NR/rdonlyres/0993F5660B3548A98F819167B4FD596C/72944/http___wwwcmi.pdf |archive-date=2011-07-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110724190445/http://www.norway.org.np/NR/rdonlyres/0993F5660B3548A98F819167B4FD596C/72944/http___wwwcmi.pdf |date=2011-07-24 }}</ref> [[यादव]] समुदाय नेपालका मधेसी समुदायभित्रका सबैभन्दा ठूलो जाति समूहहरूमध्ये एक हो। केही जिल्लाहरूमा उनीहरूको ठूलो जनसंख्याका कारण पछिल्ला दशकहरूमा राजनीतिक प्रतिनिधित्व पनि उल्लेखनीय रूपमा बढेको छ। यस समुदायका एक प्रमुख व्यक्तित्व [[रामबरन यादव]] हुन्, जो सन् २००८ जुलाई २३ देखि २०१५ अक्टोबर २९ सम्म नेपालका प्रथम राष्ट्रपति बनेका थिए।<ref name="OCHA1">{{cite journal|url=http://www.internal-displacement.org/8025708F004CE90B/(httpDocuments)/B66F206172F49BE4C12572D50030C3F0/$file/OCHA+overview+no+12+April+07.pdf |title=Highlights |journal=OCHA Nepal Situation Overview |issue=12 |date=April 2007 |publisher=OCHA |archive-url=https://web.archive.org/web/20091113112940/http://www.internal-displacement.org/8025708F004CE90B/(httpDocuments)/B66F206172F49BE4C12572F49BE4C12572D50030C3F0/$file/OCHA+overview+no+12+April+07.pdf |archive-date=13 November 2009}}</ref> नेपालमा [[नेपाली भाषा]] राष्ट्रिय भाषा हो भने [[मैथिली भाषा]] दोस्रो धेरै बोलिने भाषामध्ये एक हो। हिन्दू समाजमा प्रचलित [[जाति व्यवस्था]]लाई सन् १९६१ मा लागू गरिएको ''नयाँ मुलुकी ऐन'' द्वारा कानुनी रूपमा निषेध गरिएको थियो।<ref name="OCHA2">{{cite journal|url=https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/2E89F2121C2C57A24925733F000F4F21-Full_report.pdf |title=Highlights |journal=OCHA Nepal Situation Overview |issue=16 |date=July–August 2007 |publisher=OCHA}}</ref><ref name="OCHA3">{{cite journal|url=http://www.internal-displacement.org/8025708F004CE90B/(httpDocuments)/5CC0BE0C971587F2C1257496004A9B9E/$file/ocha+sitrep+12+july08.pdf |title=Highlights |journal=OCHA Nepal Situation Overview |issue=30 |date=June–July 2008 |publisher=OCHA |archive-url=https://web.archive.org/web/20100218090410/http://www.internal-displacement.org/8025708F004CE90B/(httpDocuments)/5CC0BE0C971587F2C1257496004A9B9E/$file/ocha+sitrep+12+july08.pdf |archive-date=18 February 2010}}</ref><ref name="Him-ext">{{cite web |url=http://www.thehimalayantimes.com/fullNews.php?headline=Body+of+murder+victim+found+in+Gulmi&NewsID=266104 |title=Body of murder victim found in Gulmi |publisher=The Himalayan Times |first=Hari |last=Sharma |date=2010-11-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120525142109/http://www.thehimalayantimes.com/fullNews.php?headline=Body+of+murder+victim+found+in+Gulmi&NewsID=266104 |archive-date=25 May 2012 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120525142109/http://www.thehimalayantimes.com/fullNews.php?headline=Body+of+murder+victim+found+in+Gulmi&NewsID=266104 |date=2012-05-25 }}</ref> [[File:Average Height of Nepalese Men and Women in every Province.png|thumb|'''नेपालका विभिन्न प्रदेशहरूमा पुरुष तथा महिलाको औसत उचाइ''']] == जनसंख्या == नेपालको केन्द्रीय तथ्यांक विभागले कुशवाहा जातिलाई व्यापक मधेसी जाति समूह अन्तर्गतको एक उपसमूहका रूपमा वर्गीकृत गरेको छ। यो समुदाय मुख्यतः नेपालको [[तराई]] क्षेत्रमा बसोबास गर्दै आएको छ, जहाँ कृषिलाई मुख्य पेशाका रूपमा अपनाइन्छ। [[राष्ट्रिय तथ्यांक कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्यांक कार्यालय]] द्वारा प्रकाशित [[२०२१ नेपाल जनगणना]] अनुसार नेपालमा कुशवाहा समुदायको जनसंख्या ३५५,७०७ रहेको छ, जुन नेपालको कुल जनसंख्याको करिब १.२२% हो।<ref name="Census2021">{{Cite book |title=National Population and Housing Census 2021: Caste/Ethnicity Report |publisher=National Statistics Office, Nepal |year=2021}}</ref> प्रदेश अनुसार कुशवाहा जनसंख्याको वितरण निम्नानुसार रहेको छ:<ref name="Census2021"/> * [[मधेश प्रदेश]] – ४.५६% * [[लुम्बिनी प्रदेश]] – २% * [[कोशी प्रदेश]] – १% * [[बागमती प्रदेश]] – ०.५% * [[गण्डकी प्रदेश]] – ०.१% * [[कर्णाली प्रदेश]] – ०.१% * [[सुदूरपश्चिम प्रदेश]] – ०.७% राष्ट्रिय औसत (करिब १.३%) भन्दा बढी कुशवाहा जनसंख्या रहेका जिल्लाहरू निम्न छन्:<ref>{{Cite web |title=2011 Nepal Census, District Level Detail Report |url=https://cbs.gov.np/wp-content/upLoads/2018/12/Volume05Part02.pdf |access-date=2025-06-20 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230314170005/https://cbs.gov.np/wp-content/upLoads/2018/12/Volume05Part02.pdf |date=2023-03-14 }}</ref> * [[सर्लाही]] – ७.९% * [[रौतहट]] – ३.५% * [[बारा]] – ४.५% * [[पर्सा]] – ३.९% * [[धनुषा]] – ५.१% * [[सिराहा]] – ६.०% * [[सप्तरी]] – १.०% * [[महोत्तरी]] – ५.८% * [[सुनसरी]] – ४.१% * [[मोरङ]] – १.०% * [[कपिलवस्तु]] – ०.५% * [[रुपन्देही]] – १.०% * [[बाँके]] – ०.५% * [[बर्दिया]] – ०.२% * [[झापा]] – ०.१% * [[चितवन]] – <०.१% * [[नवलपरासी]] – <०.१% * [[काठमाडौं]] – ०.१% ==उल्लेखनीय व्यक्तित्वहरू== * '''रामचन्द्र सिंह कुशवाहा''' – नेपालका लोकतान्त्रिक आन्दोलनसँग सम्बन्धित एक स्वतन्त्रता सेनानी। उहाँ महोत्तरी जिल्लाको पडरिया निवासी हुनुहुन्थ्यो। लामो समयदेखि क्यान्सरबाट पीडित रहनु भएका उहाँको काठमाडौँस्थित वीर अस्पतालमा उपचारका क्रममा सन् २०२5 मा निधन भएको थियो।<ref>{{cite web |title=Freedom fighter Kushwaha no more |url=https://english.onlinekhabar.com/freedom-fighter-kushwaha-no-more.html |website=OnlineKhabar |date=16 July 2025}}</ref> * [[डॉ. उपेन्द्र महतो]] (नेपाली: डॉ. उपेन्द्र महतो), व्यवसायी, परोपकारी तथा गैर‑आवासीय नेपाली संघ (NRNA) का संस्थापक अध्यक्ष।<ref>{{cite web |title=Upendra Mahato: Nepali Business Tycoon & NRNA Founder |url=https://www.sourcenepal.com/upendra-mahato/}}</ref> * [[राजेन्द्र महतो]] (नेपाली: राजेन्द्र महतो; जन्म १९५८), नेपाली राजनीतिज्ञ, पूर्व उप–प्रधानमन्त्री तथा विभिन्न पार्टीका नेता।<ref>{{cite web |title=Rajendra Mahato |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Rajendra_Mahato}}</ref> * [[लक्ष्मी महतो कोइरी]] (नेपाली: लझ्मी महतो कोइरी; जन्म १९६४), नेपाली राजनीतिज्ञ, House of Representatives का सदस्य (२०८० सम्म) र CPN (UML) का प्रतिनिधि।<ref>{{cite web |title=Laxmi Mahato Koiri |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Laxmi_Mahato_Koiri}}</ref> * उपेन्द्र महतो (राजनीतिज्ञ) – मधेश प्रदेश सभाका सदस्य, Sarlahi‑1 (A) बाट निर्वाचित प्रदेश विपक्षी नेता (२०१७ देखि)।<ref>{{cite web |title=Upendra Mahato |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Upendra_Mahato}}</ref> * [[बिरेन्द्र प्रसाद महतो]] (नेपाली: बिरेन्द्र प्रसाद महतो; जन्म १९६९), नेपाली राजनीतिज्ञ, पूर्व वन तथा वातावरण मन्त्री र संघीय संसद सदस्य।<ref>{{cite web |title=Birendra Prasad Mahato |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Birendra_Prasad_Mahato}}</ref> * [[संजय कुमार महतो]] (नेपाली: संजयकुमार महतो), नेपाली कांग्रेसका प्रदेश सभा सदस्य, मधेश प्रदेश १ (Dhanusha‑1A) बाट निर्वाचित।<ref>{{cite web |title=Sanjay Kumar Mahato |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Sanjay_Kumar_Mahato}}</ref> * [[सिताराम महतो]] (नेपाली: सिताराम महतो; जन्म १९५५), नेपाली कांग्रेस पार्टीका राजनीतिज्ञ र संघीय प्रतिनिधि सभा सदस्य, Sunsari‑2 बाट निर्वाचित।<ref>{{cite web |title=Sitaram Mahato |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Sitaram_Mahato}}</ref> * [[मुगा लाल महतो]] (नेपाली: मुगा लाल महतो), नेपाली राजनीतिज्ञ, Sunsari‑4 निर्वाचन क्षेत्रमा संविधान सभा सदस्य।<ref>{{cite web |title=Muga Lal Mahato |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Muga_Lal_Mahato}}</ref> * रबिन महतो (Rabin Mahato) – रास्ट्रिया स्वतन्त्र पार्टीका उम्मेदवार; सर्लाही–२ क्षेत्रबाट प्रतिनिधि सभा सदस्यमा विजयी।<ref>{{cite news |title=RSP’s Rabin Mahato defeats NCP’s Yadav in Sarlahi-2 by 33,989 votes |url=https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/rsps-rabin-mahato-defeats-ncps-yadav-in-sarlahi-2-by-33989-votes-41-52.html}}</ref> * प्रमोद कुमार महतो (Pramod Kumar Mahato) – रास्ट्रिया स्वतन्त्र पार्टीका उम्मेदवार; महोत्तरी–१ क्षेत्रबाट प्रतिनिधि सभा सदस्यमा विजयी।<ref>{{cite news |title=Pramod Kumar Mahato Wins Mahottari-1 Seat with 34,636 Votes |url=https://khojsamachar.com/pramod-kumar-mahato-wins-mahottari-1-election/}}</ref> * '''इर. बसन्त कुशवाहा''' – मधेश प्रदेशका एक नेपाली राजनीतिज्ञ तथा इन्जिनियर। उहाँ २०२५ देखि मधेश प्रदेश सरकारमा खेलकुद तथा समाज कल्याण मन्त्रीको रूपमा कार्यरत हुनुहुन्छ र मधेश प्रदेश सभाका सदस्य पनि हुनुहुन्छ।<ref>{{cite web |title=Er. Basant Kushwaha |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Er._Basant_Kushwaha}}</ref> * '''सरोज सिंह कुशवाहा''' – मधेश प्रदेशका प्रदेश सभा सदस्य तथा जनता समाजवादी पार्टी (नेपाल) का राजनीतिज्ञ। उहाँ महोत्तरी निर्वाचन क्षेत्रबाट निर्वाचित भएका हुन्।<ref>{{cite web |title=JSP-N lawmaker Saroj Singh Kushwaha suspended |url=https://kathmandupost.com/province-no-2/2025/10/17/jsp-n-lawmaker-saroj-singh-kushwaha-suspended}}</ref> * '''अजय कुमार कुशवाहा''' – बारा जिल्लाको कलैया उपमहानगरपालिका वडा नं. ११ का निर्वाचित वडा अध्यक्ष।<ref>{{cite web |title=Ajay Kumar Kushwaha |url=https://kalaiyamun.gov.np/en/content/ajay-kumar-kushwaha}}</ref> * '''राम प्रसाद मेहता''' – सुनसरी जिल्लाका नेपाली राजनीतिज्ञ तथा कोशी प्रदेश सरकारका सामाजिक विकास मन्त्री। उहाँ नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी) (CPN-UML) सँग सम्बन्धित हुनुहुन्छ। उहाँले २०७९ को निर्वाचनमा सुनसरी २ (ख) बाट प्रदेश सभा सदस्य निर्वाचित भएका थिए र हाल कोशी प्रदेशमा मन्त्रीको रूपमा कार्यरत हुनुहुन्छ।<ref>{{cite web |title=Over 47000 votes invalid in Sunsari |url=https://risingnepaldaily.com/news/19590 |website=Rising Nepal}}</ref><ref>{{cite web |title=“Effective Cooperation Needed for Drug Control,” Says Koshi Province Chief Minister |url=https://english.pardafas.com/effective-cooperation-needed-for-drug-control-says-koshi-province-chief-minister |website=Pardafas}}</ref> * '''राजन मेहता''' – सुनसरी जिल्लाको इनरुवा नगरपालिकाका मेयर तथा राजनीतिज्ञ। उहाँ नेपाली कांग्रेससँग सम्बन्धित हुनुहुन्छ र स्थानीय तह निर्वाचनमा निर्वाचित भएका हुन्। उहाँले जिल्ला समन्वय समिति, सुनसरीको प्रमुखको रूपमा पनि जिम्मेवारी सम्हाल्नु भएको छ।<ref>{{cite web |title=District Coordination Committee, Sunsari Chief Mr. Rajan Mehta hosted the coordination meeting |url=https://daosunsari.moha.gov.np/en/post/district-coordination-committee-sunsari-chief-mr-rajan-mehta-hosted-the |website=DAO Sunsari}}</ref><ref>{{cite web |title=Mayor Rajan Mehta Receiving Victory Certificate after Local Level Election |url=https://www.dreamstime.com/rajan-mehta-the-newly-elected-mayor-of-inaruwa-municipality-is-receiving-the-official-certificate-of-victory-from-the-election-image422987909 |website=Dreamstime }}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *'''[[निशा मेहता]]''' सुनसरी जिल्लासँग सम्बन्धित राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) की नेतृ तथा प्रतिनिधि सभा सदस्य हुन्। उहाँ २०७९ सालको प्रतिनिधि सभा निर्वाचनमा रास्वपाबाट मधेसी महिला क्लस्टर अन्तर्गत समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीमार्फत निर्वाचित हुनुभएको हो।<ref>{{cite web |title=प्रतिनिधि सभा समानुपातिक सदस्यहरूको सूची|url=https://election.gov.np}}</ref>उहाँ नेपाल सरकारको मन्त्रिपरिषद्मा स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्री तथा खानेपानी मन्त्रीको रूपमा नियुक्त हुनुभएको छ।<ref>{{cite web |title=नयाँ मन्त्रिपरिषद् गठन |url=https://moha.gov.np}}</ref>मेहता स्वास्थ्य क्षेत्रसँग सम्बन्धित व्यक्ति हुन्। उहाँले नर्सिङ विषयमा स्नातकोत्तर (Master’s) उपाधि हासिल गर्नुभएको छ र यसअघि स्वास्थ्य सेवा तथा शिक्षण क्षेत्रमा कार्यरत रहनुभएको थियो।<ref>{{cite web |title=Nisha Mehta |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Nisha_Mehta}}</ref> *'''जवाहरलाल कुशवाहा''' मधेश प्रदेश सभाका सदस्य हुन्, जो सर्लाही निर्वाचन क्षेत्र नम्बर ३ (क) बाट निर्वाचित भएका थिए। उनी स्वतन्त्र उम्मेदवारको रूपमा निर्वाचित भई पछि नेकपा (माओवादी केन्द्र) मा प्रवेश गरेका हुन्।<ref name="JawaharMaoist">{{cite news |title=स्वतन्त्र सांसद जवाहरलाल कुशवाहा माओवादी केन्द्रमा प्रवेश |url=https://www.ratopati.com/story/321456/jawaharlal-kushwaha |work=रातोपाटी |date=२०२३-०१-२२ |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne}}</ref><ref name="MadheshAssembly">{{cite web |title=प्रदेश सभा सदस्यहरूको विवरण |url=https://pams.gov.np/member |website=मधेश प्रदेश सभा सचिवालय |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *'''रघुनाथ महतो कोइरी''' सुनसरी जिल्लाका एक स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ हुन्। उनले विभिन्न तहका निर्वाचनमा स्वतन्त्र उम्मेदवारको रूपमा सहभागिता जनाउँदै स्थानीय राजनीतिमा सक्रिय भूमिका खेल्दै आएका छन्।<ref name="EC_Nepal_Result">{{cite web |title=प्रतिनिधि सभा तथा प्रदेश सभा निर्वाचन परिणाम |url=https://result.election.gov.np/ |publisher=निर्वाचन आयोग नेपाल |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221123062409/https://result.election.gov.np/ |date=2022-11-23 }}</ref> *'''लक्ष्मण महतो कोइरी''' धनुषा जिल्लासँग सम्बन्धित राजनीतिज्ञ हुन्। उनले मधेश प्रदेशको प्रदेश सभा तथा स्थानीय तहका निर्वाचनहरूमा स्वतन्त्र उम्मेदवारको रूपमा प्रतिस्पर्धा गरेका छन्।<ref name="ElectionRecord">{{cite news |title=धनुषामा स्वतन्त्र उम्मेदवारहरूको प्रभाव |url=https://ekantipur.com/news |work=कान्तिपुर पब्लिकेसन्स |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne}}</ref> *'''रामनरेश महतो कोइरी''' धनुषा जिल्लाका स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ हुन्। उनले मुख्यतया तराई-मधेस क्षेत्रमा कुशवाहा (कोइरी) समुदायको हकहित र प्रतिनिधित्वको सवालमा आवाज उठाउँदै आएका छन्।<ref name="CommunityLeader">{{cite web |title=मधेसको राजनीतिमा जातीय समीकरण र प्रतिनिधित्व |url=https://gorkhapatraonline.com/ |website=गोरखापत्र अनलाइन |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne}}</ref> *'''राज किशोर महतो''' राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का राजनीतिज्ञ हुन्। उनी २०८२ को प्रतिनिधि सभा निर्वाचनमा धनुषा निर्वाचन क्षेत्र नम्बर ४ बाट भारी मतका साथ निर्वाचित भएका हुन्। उनले नेपाली कांग्रेसका प्रभावशाली नेता महेन्द्र यादवलाई पराजित गर्दै युवा राजनीतिको लहरलाई स्थापित गरेका थिए।<ref name="Dhanusa4_2082">{{cite news |title=धनुषा ४ मा रास्वपाका राज किशोर महतो विजयी |url=https://election.ekantipur.com/pradesh-2/district-dhanusa/constituency-4 |work=कान्तिपुर पब्लिकेसन्स |date=२०२६-०३-११ |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne}}</ref> *'''वीरेन्द्र कुमार मेहता''' राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका केन्द्रीय सदस्य हुन्। उनी मधेस प्रदेशमा पार्टीको संगठन विस्तार र वैकल्पिक राजनीतिको प्रवर्द्धनमा सक्रिय भूमिका खेलिरहेका छन्। उनी २०८२ को निर्वाचनमा पार्टीको रणनीतिक योजना निर्माण र युवा परिचालनमा संलग्न रहेका थिए।<ref name="VirendraRSP">{{cite news |title=रास्वपा केन्द्रीय समितिमा नयाँ अनुहार |url=https://kfgo.com/2026/03/07/inside-the-nepal-campaign |work=The Mighty 790 KFGO |date=२०२६-०३-०७ |access-date=२०२६-०३-१२ |language=en}}</ref> *'''फकिरा महतो''' मधेस प्रदेश सभाका सदस्य हुन्। उनी सर्लाही निर्वाचन क्षेत्र नम्बर ४ (ख) बाट निर्वाचित भएका थिए। उनी हाल मधेस प्रदेश सभामा नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र) को प्रतिनिधित्व गर्दै विभिन्न संसदीय समितिहरूमा सक्रिय छन्।<ref name="FakeeraMadhesh">{{cite web |title=मधेस प्रदेश सभा सदस्यहरूको विवरण |url=https://pams.gov.np/member |website=मधेश प्रदेश सभा सचिवालय |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *'''सञ्जय कुमार महतो''' धनुषा जिल्लाका राजनीतिज्ञ हुन्। उनले २०८२ को प्रतिनिधि सभा निर्वाचनमा धनुषा-४ बाट नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीको तर्फबाट उम्मेदवारी दिएका थिए। उनी मधेसको स्थानीय राजनीति र सामुदायिक विकासका मुद्दाहरूमा सक्रिय रहँदै आएका छन्।<ref name="SanjayDhanusa">{{cite web |title=प्रतिनिधि सभा सदस्य निर्वाचन २०८२ - परिणाम |url=https://result.election.gov.np/ |publisher=निर्वाचन आयोग नेपाल |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221123062409/https://result.election.gov.np/ |date=2022-11-23 }}</ref> *'''प्रमेश्वर महतो''' (सहिद) सिरहा जिल्लाको लाहानसँग सम्बन्धित एक मधेशी आन्दोलनकारी हुन्। उनले २०६३ सालको ऐतिहासिक मधेश आन्दोलनका क्रममा लाहानमा भएको प्रदर्शनमा सहादत प्राप्त गरेका थिए। उनलाई नेपाल सरकारले औपचारिक रूपमा सहिद घोषणा गरेको छ र उनको सम्मानमा लाहानका विभिन्न स्थानमा स्मारकहरू निर्माण गरिएका छन्।<ref name="Sahid_Lahan">{{cite news |title=मधेश आन्दोलनका सहिदहरूको सम्झना |url=https://gorkhapatraonline.com/news/72431 |work=गोरखापत्र अनलाइन |date=२०२२-०१-२२ |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne}}</ref><ref name="Madesh_Martyrs">{{cite web |title=सहिदहरूको सूची - मधेश प्रदेश सरकार |url=https://madesh.gov.np/martyrs-list |website=मधेश प्रदेश सरकार मुख्यमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालय |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *'''बेचन मेहता''' (सहिद) सुनसरी जिल्लाको इनरुवासँग सम्बन्धित एक मधेशी आन्दोलनकारी हुन्। उनले २०६३ सालको मधेश आन्दोलनका क्रममा माघ महिनामा इनरुवामा भएको विरोध प्रदर्शनका क्रममा सहादत प्राप्त गरेका थिए। नेपाल सरकारले उनलाई औपचारिक रूपमा सहिद घोषणा गरेको छ। इनरुवा नगरपालिका भित्र उनको सम्मानमा 'सहिद बेचन मेहता चोक' र उनको पूर्ण कदको सालिक निर्माण गरिएको छ।<ref name="BechanSahid">{{cite news |title=मधेश आन्दोलनका सहिद बेचन मेहताको स्मरण |url=https://www.onlinekhabar.com/2019/01/735624 |work=अनलाइनखबर |date=२०१९-०१-२१ |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne}}</ref><ref name="SunsariMartyr">{{cite web |title=सुनसरीका सहिदहरूको विवरण |url=https://madesh.gov.np/ |website=मधेश प्रदेश सरकार |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *'''अनिता देवी''' जनमत पार्टीकी एक प्रभावशाली नेतृ हुन्। उनी नेपाल सरकारको संघीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रीको रूपमा कार्य गरिसकेकी छिन्। उनी कुशवाहा समुदायबाट राष्ट्रिय राजनीतिमा उच्च तहमा पुग्ने थोरै महिला नेतृहरूमध्ये एक हुन्।<ref name="AnitaDevi">{{cite news |title=अनिता देवी सामान्य प्रशासन मन्त्री नियुक्त |url=https://www.nepallive.com/story/301245 |work=नेपाल लाइभ |date=२०२३-०८-१४ |access-date=२०२६-०३-१७ |language=ne}}</ref> === खेलकुद === . हालै सामाजिक सञ्जालमा सत्यम कुशवाहामाथि कथित रूपमा भएको कुटपिटसम्बन्धी दाबीहरू सार्वजनिक भएका छन्। सत्यम कुशवाहा ‘दादा कोइरी’ नामको इन्स्टाग्राम पेजका एडमिन रहेको र उक्त पेजमा भूमिहार समुदायप्रति आपत्तिजनक वा भावनामा असर पार्ने पोस्टहरू प्रकाशित हुने गरेको दाबी गरिएको छ।<ref /> त्यसपछि उनको व्यक्तिगत जानकारी तथा फोटो अनलाइनमा सार्वजनिक (doxxing) गरिएको र उनलाई चम्पारणको नयाटोला गाउँमा केही व्यक्तिहरूले कुटपिट गरेको दाबी सामाजिक सञ्जालमा फैलिएको छ। यी घटनासम्बन्धी दाबीहरूको स्वतन्त्र पुष्टि भने आवश्यक छ।<ref /> घटनासँग सम्बन्धित फोटो वा अन्य प्रमाण उपलब्ध भएमा त्यसको स्रोत र प्रामाणिकता जाँचेर मात्र निष्कर्ष निकाल्नु उचित हुनेछ। * [[पुजा महतो]] (नेपाली: पुजा महतो; जन्म १७ फेब्रुअरी २००६), नेपाली महिला क्रिकेट टोलीकी अन्तर्राष्ट्रिय खेलाडी।<ref name="ESPNCricinfo"/> * [[किशोर महतो]] (नेपाली: किशोर महतो), नेपाली पुरुष क्रिकेट खेलाडी।<ref>{{cite web |title=Kishore Mahato |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Kishore_Mahato |website=Wikipedia}}</ref> * [[संगम महतो]] (नेपाली: संगम महतो), नेपाली महिला भलिबल टोलीकी खेलाडी।<ref>{{cite web |title=Sangam Mahato Profile |url=https://www.hamrokhelkud.net/players/sangam-mahato/ |website=HamroKhelkud }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * [[भरत सिंह महता]] (नेपाली: भरत सिंह महता; जन्म १२ अगस्ट १९९७), नेपाली पारा‑टाइक्वान्डो प्रतिस्पर्धी; पेरालम्पिक्समा प्रतिस्पर्धा।<ref>{{cite web |title=Bharat Singh Mahata |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Bharat_Singh_Mahata |website=Wikipedia}}</ref> * कुशल सिंह मेहता (Kushal Singh Mehta), क्रिकेट खेलाडी (क्रिकहिरोज प्रोफाइल अनुसार)।<ref>{{cite web |title=Kushal‑singh‑mehta Cricket Stats |url=https://cricheroes.com/player-profile/8161779/kushal-singh-mehta/stats}}</ref> *'''सर्वज्ञ सिंह कुशवाहा''' विश्वकै सबैभन्दा कम उमेरका 'फिडे रेटेड' (FIDE rated) चेस खेलाडी हुन्। उनले मात्र ३ वर्ष ७ महिनाको उमेरमा १५७२ रेटिङ प्राप्त गरेर गिनिज बुक अफ वर्ल्ड रेकर्ड्समा आफ्नो नाम दर्ता गराउने प्रयास गरिरहेका छन्।<ref name="Sarwagya_Chess">{{cite news |title=Sarwagya Singh Kushwaha becomes youngest FIDE-rated chess player |url=https://khelnow.com/chess/sarwagya-singh-kushwaha-youngest-fide-rated-202512 |work=Khel Now |date=२०२५-१२-०३ |access-date=२०२६-०३-१२ |language=en}}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==यो पनि हेर्नुहोस्== [[श्रेणी:नेपालका जातिहरू]] * [[क्षत्रिय ]] * [[मौर्य साम्राज्य ]] * [[मधेश प्रदेश ]] * [[तराई]] * [[निशा मेहता]] 0hkqejybvzv0i1s076go5bttemkd36z चार्ली मङ्गर 0 98517 1380043 1380042 2026-09-12T12:16:46Z Bishaldev100 28807 1380043 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |name=<span class="cx-segment" data-segmentid="39">चार्ल्स मंगर <br /></span> |image=Charlie Munger.jpg |caption=बर्कशायर हथवेको शेयरधनी बैठकमा मङ्गर |birth name=चार्ल्स थमस मङ्गर | birth_date = {{Birth date|1924|1|1}} |birth place ओहामा नेब्रास्का [[अमेरिका]] | death_date = {{Death date and age|2023|11|28|1924|1|1}} | death_place = [[Santa Barbara, California]], अमेरिका |alma mater=[[हावार्ड विश्वविद्यालय ]] |occupation=बर्कशायर हथवेको उपाध्यक्ष |known_for=[[वारेन बफेट]]को साथ वर्कसायर हाथवेको नेतृत्व |salary=[[अमेरिकी डलर|US$]] १ लाख |networth=[[अमेरिकी डलर|US$]] १.९ अरब (१५ डिसेम्बर २०२०)<ref name="Forbes profile">{{Cite news|url=https://www.forbes.com/profile/charles-munger/ |title=Forbes profile: Charles Munger |newspaper=Forbes |language=en|access-date=15 December 2020}}</ref> | spouse = | children = | signature = [[File:Charlie Munger Signature transparent.png|245px]] | module = {{Infobox military person|embed=yes | allegiance = {{flag|United States}} | branch = {{army|United States}}<br />{{*}}[[United States Army Corps]] | rank = [[File:U.S. Army O-1 shoulderboard (1954–2015), rotated.svg|23px]] सेकेन्ड लेफ्टिनेन्ट | battles = [[दोश्रो विश्वयुद्ध]] | serviceyears = १९४३-१९४६ | unit = | mawards = }} }} '''चार्ल्स थमस मङ्गर''' (जन्म: जनवरी १, १९२४{{snd}}नोभेम्बर २८, २०२३) एक अमेरिकी [[लगानीकर्ता]], व्यापारी, परोपकारी र दार्शनिक थिए। उनी बर्कशायर हथवेको उपाध्यक्ष थिए। यो [[वारेन बफेट|वारेन बफेट]]द्वारा नियन्त्रित सङ्गठन हो; बफेटले मङ्गरलाई आफ्नो साथीको रूपमा वर्णन गरेका छन्। मङ्गर वेस्को वित्तीय निगमको अध्यक्षको रूपमा १९८४ देखि २०११ सम्म काम गरे। चाल्र्स थोमस मङ्गरलाई [[वारेन बफेट]]का दायाँ हातको रूपमा पनि चिनिन्छ । वारेन बफेटको बर्कसायर हाथवेका उपाध्यक्ष रहेका मङ्गरलाई बफेटले आफ्नो पार्टनर बताउँछन् । चार्ली मङ्गरको जन्म १९२४ जनवरी १ मा ओहामा [[नेब्रास्का]]मा भएको थियो । युवा अवस्थामा उनले वारेन बफेटका हजुरबुवाको खाद्यान्य पसलमा काम गरेका थिए ।<ref>{{cite web|url=http://www.valuewalk.com/charlie-munger-page|title=Charlie Munger: Background & bio|publisher=Value Walk|access-date=March 8, 2016}}{{Dead link|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> उनका पिता, अल्फ्रेड मङ्गर, वकिल थिए।<ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2014/06/11/us/charlie-munger-fast-facts/index.html|title=Charlie Munger Fast Facts|last=Library|first=C. N. N.|website=CNN|access-date=2019-02-01}}</ref> उनका हजुरबुबाको नाम थोमस चार्ल्स मङ्गर थियो।<ref>{{Cite web|url=https://www.ned.uscourts.gov/public/judicial-archive/munger-t-c|title=United States District Court, Judicial Archive, Thomas Charles Munger}}</ref> उनी युनिभर्सिटी अफ मिसिगनमा भर्ना भए जहाँ उनले गणित अध्ययन गरे। == लगानी दर्शन र विचारहरू == चार्ली मुङ्गरका विचार र लगानी शैलीका मुख्य कुराहरू: * '''सांसारिक ज्ञान र मानसिक मोडेलहरू:''' मुङ्गरले व्यापारिक समस्याहरू समाधान गर्न विभिन्न क्षेत्रका ज्ञानलाई एक ठाउँमा जोडेर सोच्ने तरिका अपनाए। यसलाई उनले "सांसारिक ज्ञान" भनेका छन्। * इमानदारी र नैतिकता: उनी राम्रो व्यवसाय भनेको नैतिक व्यवसाय हो भन्ने विश्वास राख्थे। झुक्याएर वा झूट बोलेर चलाउने व्यवसाय टिक्दैन भन्ने उनको मान्यता थियो।<ref>[https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2009-may-17-fi-perfin17-story.html Charlie Munger's got a billion words of wisdom], May 17, 2009, ''Los Angeles Times''. Retrieved January 3, 2010</ref> * सादा जीवन: मुङ्गरले देखावटी र महँगो जीवनशैली मन पराएनन्। उनले ७० वर्षसम्म एउटै साधारण घरमा जीवन बिताए र धेरै धनसम्पत्ति वा देखावटीपनले मानिसलाई खुसी नबनाउने बताए।<ref name="interview">{{cite news|url=https://www.cnbc.com/2023/12/01/charlie-munger-living-in-the-same-home-for-70-years-made-me-happier.html|title=Charlie Munger lived in the same home for 70 years: Rich people who build 'really fancy houses' become 'less happy'|author=Ece Yildirim|date=December 1, 2023|access-date=December 2, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231202000403/https://www.cnbc.com/2023/12/01/charlie-munger-living-in-the-same-home-for-70-years-made-me-happier.html|archive-date=December 2, 2023|publisher=CNBC|url-status=live}}</ref> === लोल्लापाल्जा प्रभाव === जब धेरै कुराहरू वा पूर्वाग्रहहरू एकै दिशामा सँगै काम गर्छन्, मानिसहरूले एकदमै गलत र अविवेकी निर्णय लिन्छन्। यसैलाई उनले 'लोल्लापाल्जा प्रभाव' भनेका छन्। === क्रिप्टोकरेन्सी र रोबिनहुडप्रति आलोचना === मुङ्गरले [[बिटकोइन|बिटक्वाइन]] र अन्य [[क्रिप्टो मुद्रा|क्रिप्टोकरेन्सी]]लाई "विष" र "मूर्खता" भन्दै कडा आलोचना गरे।<ref>{{Cite news|url=https://www.standard.co.uk/news/uk/bitcoin-breaks-7000-barrier-hours-after-warren-buffett-ceo-calls-it-a-noxious-poison-a3768396.html|title=Bitcoin breaks £7,000... after Buffet investment chief calls it 'poison'|work=Evening Standard|access-date=February 16, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180216183907/https://www.standard.co.uk/news/uk/bitcoin-breaks-7000-barrier-hours-after-warren-buffett-ceo-calls-it-a-noxious-poison-a3768396.html|archive-date=February 16, 2018|language=en-GB|url-status=live}}</ref> उनले क्रिप्टोकरेन्सीको प्रयोगमाथि प्रतिबन्ध लगाइनुपर्ने र यसलाई "घोर निन्दनीय"<ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/markets/cryptocurrency/charlie-munger-says-cryptocurrency-should-have-been-banned/articleshow/89628962.cms?from=mdr|title=Charlie Munger says cryptocurrencies should have been banned earlier|work=The Economic Times|access-date=April 26, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220426193003/https://economictimes.indiatimes.com/markets/cryptocurrency/charlie-munger-says-cryptocurrency-should-have-been-banned/articleshow/89628962.cms?from=mdr|archive-date=April 26, 2022|url-status=live}}</ref> कुरा बताउँदै भने कि बिटकोइन "मूर्खतापूर्ण", "अनैतिक" र "घृणित" बताए; यो यस्तो कुरा हो जसमा "अरू कसैले घिनलाग्दो कारोबार गरिरहेको हुन्छ र तपाईंलाई लाग्छ—'म यसबाट पछि पर्नु हुँदैन'"<ref>{{Cite web |date=May 7, 2018 |title=Charlie Munger on bitcoin: 'Disgusting,' 'stupid,' 'immoral,' 'turds' |url=https://sports.yahoo.com/warren-buffetts-business-partner-charlie-munger-bitcoin-disgusting-stupid-immoral-turds-202914916.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220426193001/https://sports.yahoo.com/warren-buffetts-business-partner-charlie-munger-bitcoin-disgusting-stupid-immoral-turds-202914916.html |archive-date=April 26, 2022 |access-date=April 26, 2022 |publisher=Yahoo! Sports |language=en-US}}</ref>; साथै उनले यसको तुलना यौन रोग<ref>{{Cite web |date=February 17, 2022 |title=Buffett business partner Munger slams US-China tensions, crypto |url=https://www.scmp.com/tech/tech-trends/article/3167347/crypto-venereal-disease-and-us-china-tensions-are-massively-stupid |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220426193000/https://www.scmp.com/tech/tech-trends/article/3167347/crypto-venereal-disease-and-us-china-tensions-are-massively-stupid |archive-date=April 26, 2022 |access-date=April 26, 2022 |website=South China Morning Post |language=en}}</ref>सँग समेत गरे।<ref>{{Cite web |title=Bitcoin bulls go on the offensive against Berkshire Hathaway |url=https://fortune.com/2021/05/03/bitcoin-bulls-offensive-berkshire-hathaway-charlie-munger-btc/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220426193000/https://fortune.com/2021/05/03/bitcoin-bulls-offensive-berkshire-hathaway-charlie-munger-btc/ |archive-date=April 26, 2022 |access-date=April 26, 2022 |website=Fortune |language=en}}</ref> उनले रोबिनहुड जस्ता कमिसन नलिने ट्रेडिङ प्लेटफर्महरूलाई जुवा खेल्नेसँग तुलना गरे। == सन्दर्भ सामग्रीहरू == [[श्रेणी:अरबपतिहरू]] [[श्रेणी:सन् १९२४ मा जन्म]] [[श्रेणी:सन् २०२३ मा मृत्यु]] 3j5wvja9zxjqi7dr7ei3xnxxtet7o0v 1380048 1380043 2026-09-12T17:38:04Z Bishaldev100 28807 Bishaldev100द्वारा [[चार्ल्स मङ्गर]] पृष्ठलाई [[चार्ली मङ्गर]]मा सारियो 1380043 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |name=<span class="cx-segment" data-segmentid="39">चार्ल्स मंगर <br /></span> |image=Charlie Munger.jpg |caption=बर्कशायर हथवेको शेयरधनी बैठकमा मङ्गर |birth name=चार्ल्स थमस मङ्गर | birth_date = {{Birth date|1924|1|1}} |birth place ओहामा नेब्रास्का [[अमेरिका]] | death_date = {{Death date and age|2023|11|28|1924|1|1}} | death_place = [[Santa Barbara, California]], अमेरिका |alma mater=[[हावार्ड विश्वविद्यालय ]] |occupation=बर्कशायर हथवेको उपाध्यक्ष |known_for=[[वारेन बफेट]]को साथ वर्कसायर हाथवेको नेतृत्व |salary=[[अमेरिकी डलर|US$]] १ लाख |networth=[[अमेरिकी डलर|US$]] १.९ अरब (१५ डिसेम्बर २०२०)<ref name="Forbes profile">{{Cite news|url=https://www.forbes.com/profile/charles-munger/ |title=Forbes profile: Charles Munger |newspaper=Forbes |language=en|access-date=15 December 2020}}</ref> | spouse = | children = | signature = [[File:Charlie Munger Signature transparent.png|245px]] | module = {{Infobox military person|embed=yes | allegiance = {{flag|United States}} | branch = {{army|United States}}<br />{{*}}[[United States Army Corps]] | rank = [[File:U.S. Army O-1 shoulderboard (1954–2015), rotated.svg|23px]] सेकेन्ड लेफ्टिनेन्ट | battles = [[दोश्रो विश्वयुद्ध]] | serviceyears = १९४३-१९४६ | unit = | mawards = }} }} '''चार्ल्स थमस मङ्गर''' (जन्म: जनवरी १, १९२४{{snd}}नोभेम्बर २८, २०२३) एक अमेरिकी [[लगानीकर्ता]], व्यापारी, परोपकारी र दार्शनिक थिए। उनी बर्कशायर हथवेको उपाध्यक्ष थिए। यो [[वारेन बफेट|वारेन बफेट]]द्वारा नियन्त्रित सङ्गठन हो; बफेटले मङ्गरलाई आफ्नो साथीको रूपमा वर्णन गरेका छन्। मङ्गर वेस्को वित्तीय निगमको अध्यक्षको रूपमा १९८४ देखि २०११ सम्म काम गरे। चाल्र्स थोमस मङ्गरलाई [[वारेन बफेट]]का दायाँ हातको रूपमा पनि चिनिन्छ । वारेन बफेटको बर्कसायर हाथवेका उपाध्यक्ष रहेका मङ्गरलाई बफेटले आफ्नो पार्टनर बताउँछन् । चार्ली मङ्गरको जन्म १९२४ जनवरी १ मा ओहामा [[नेब्रास्का]]मा भएको थियो । युवा अवस्थामा उनले वारेन बफेटका हजुरबुवाको खाद्यान्य पसलमा काम गरेका थिए ।<ref>{{cite web|url=http://www.valuewalk.com/charlie-munger-page|title=Charlie Munger: Background & bio|publisher=Value Walk|access-date=March 8, 2016}}{{Dead link|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> उनका पिता, अल्फ्रेड मङ्गर, वकिल थिए।<ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2014/06/11/us/charlie-munger-fast-facts/index.html|title=Charlie Munger Fast Facts|last=Library|first=C. N. N.|website=CNN|access-date=2019-02-01}}</ref> उनका हजुरबुबाको नाम थोमस चार्ल्स मङ्गर थियो।<ref>{{Cite web|url=https://www.ned.uscourts.gov/public/judicial-archive/munger-t-c|title=United States District Court, Judicial Archive, Thomas Charles Munger}}</ref> उनी युनिभर्सिटी अफ मिसिगनमा भर्ना भए जहाँ उनले गणित अध्ययन गरे। == लगानी दर्शन र विचारहरू == चार्ली मुङ्गरका विचार र लगानी शैलीका मुख्य कुराहरू: * '''सांसारिक ज्ञान र मानसिक मोडेलहरू:''' मुङ्गरले व्यापारिक समस्याहरू समाधान गर्न विभिन्न क्षेत्रका ज्ञानलाई एक ठाउँमा जोडेर सोच्ने तरिका अपनाए। यसलाई उनले "सांसारिक ज्ञान" भनेका छन्। * इमानदारी र नैतिकता: उनी राम्रो व्यवसाय भनेको नैतिक व्यवसाय हो भन्ने विश्वास राख्थे। झुक्याएर वा झूट बोलेर चलाउने व्यवसाय टिक्दैन भन्ने उनको मान्यता थियो।<ref>[https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2009-may-17-fi-perfin17-story.html Charlie Munger's got a billion words of wisdom], May 17, 2009, ''Los Angeles Times''. Retrieved January 3, 2010</ref> * सादा जीवन: मुङ्गरले देखावटी र महँगो जीवनशैली मन पराएनन्। उनले ७० वर्षसम्म एउटै साधारण घरमा जीवन बिताए र धेरै धनसम्पत्ति वा देखावटीपनले मानिसलाई खुसी नबनाउने बताए।<ref name="interview">{{cite news|url=https://www.cnbc.com/2023/12/01/charlie-munger-living-in-the-same-home-for-70-years-made-me-happier.html|title=Charlie Munger lived in the same home for 70 years: Rich people who build 'really fancy houses' become 'less happy'|author=Ece Yildirim|date=December 1, 2023|access-date=December 2, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231202000403/https://www.cnbc.com/2023/12/01/charlie-munger-living-in-the-same-home-for-70-years-made-me-happier.html|archive-date=December 2, 2023|publisher=CNBC|url-status=live}}</ref> === लोल्लापाल्जा प्रभाव === जब धेरै कुराहरू वा पूर्वाग्रहहरू एकै दिशामा सँगै काम गर्छन्, मानिसहरूले एकदमै गलत र अविवेकी निर्णय लिन्छन्। यसैलाई उनले 'लोल्लापाल्जा प्रभाव' भनेका छन्। === क्रिप्टोकरेन्सी र रोबिनहुडप्रति आलोचना === मुङ्गरले [[बिटकोइन|बिटक्वाइन]] र अन्य [[क्रिप्टो मुद्रा|क्रिप्टोकरेन्सी]]लाई "विष" र "मूर्खता" भन्दै कडा आलोचना गरे।<ref>{{Cite news|url=https://www.standard.co.uk/news/uk/bitcoin-breaks-7000-barrier-hours-after-warren-buffett-ceo-calls-it-a-noxious-poison-a3768396.html|title=Bitcoin breaks £7,000... after Buffet investment chief calls it 'poison'|work=Evening Standard|access-date=February 16, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180216183907/https://www.standard.co.uk/news/uk/bitcoin-breaks-7000-barrier-hours-after-warren-buffett-ceo-calls-it-a-noxious-poison-a3768396.html|archive-date=February 16, 2018|language=en-GB|url-status=live}}</ref> उनले क्रिप्टोकरेन्सीको प्रयोगमाथि प्रतिबन्ध लगाइनुपर्ने र यसलाई "घोर निन्दनीय"<ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/markets/cryptocurrency/charlie-munger-says-cryptocurrency-should-have-been-banned/articleshow/89628962.cms?from=mdr|title=Charlie Munger says cryptocurrencies should have been banned earlier|work=The Economic Times|access-date=April 26, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220426193003/https://economictimes.indiatimes.com/markets/cryptocurrency/charlie-munger-says-cryptocurrency-should-have-been-banned/articleshow/89628962.cms?from=mdr|archive-date=April 26, 2022|url-status=live}}</ref> कुरा बताउँदै भने कि बिटकोइन "मूर्खतापूर्ण", "अनैतिक" र "घृणित" बताए; यो यस्तो कुरा हो जसमा "अरू कसैले घिनलाग्दो कारोबार गरिरहेको हुन्छ र तपाईंलाई लाग्छ—'म यसबाट पछि पर्नु हुँदैन'"<ref>{{Cite web |date=May 7, 2018 |title=Charlie Munger on bitcoin: 'Disgusting,' 'stupid,' 'immoral,' 'turds' |url=https://sports.yahoo.com/warren-buffetts-business-partner-charlie-munger-bitcoin-disgusting-stupid-immoral-turds-202914916.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220426193001/https://sports.yahoo.com/warren-buffetts-business-partner-charlie-munger-bitcoin-disgusting-stupid-immoral-turds-202914916.html |archive-date=April 26, 2022 |access-date=April 26, 2022 |publisher=Yahoo! Sports |language=en-US}}</ref>; साथै उनले यसको तुलना यौन रोग<ref>{{Cite web |date=February 17, 2022 |title=Buffett business partner Munger slams US-China tensions, crypto |url=https://www.scmp.com/tech/tech-trends/article/3167347/crypto-venereal-disease-and-us-china-tensions-are-massively-stupid |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220426193000/https://www.scmp.com/tech/tech-trends/article/3167347/crypto-venereal-disease-and-us-china-tensions-are-massively-stupid |archive-date=April 26, 2022 |access-date=April 26, 2022 |website=South China Morning Post |language=en}}</ref>सँग समेत गरे।<ref>{{Cite web |title=Bitcoin bulls go on the offensive against Berkshire Hathaway |url=https://fortune.com/2021/05/03/bitcoin-bulls-offensive-berkshire-hathaway-charlie-munger-btc/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220426193000/https://fortune.com/2021/05/03/bitcoin-bulls-offensive-berkshire-hathaway-charlie-munger-btc/ |archive-date=April 26, 2022 |access-date=April 26, 2022 |website=Fortune |language=en}}</ref> उनले रोबिनहुड जस्ता कमिसन नलिने ट्रेडिङ प्लेटफर्महरूलाई जुवा खेल्नेसँग तुलना गरे। == सन्दर्भ सामग्रीहरू == [[श्रेणी:अरबपतिहरू]] [[श्रेणी:सन् १९२४ मा जन्म]] [[श्रेणी:सन् २०२३ मा मृत्यु]] 3j5wvja9zxjqi7dr7ei3xnxxtet7o0v उप रथी 0 136938 1380061 1364601 2026-09-13T08:21:37Z Ziv 70366 ([[c:GR|GR]]) [[File:British Army (1920–1953) OF-7 (rounded).svg]] → [[File:British Army OF-7.svg]] → The file was renamed on Commons, but the filename was not changed in the language versions because Delinker did not perform the task. ([[c:c:GR]]) 1380061 wikitext text/x-wiki '''मेजर जनरल''' धेरै देशहरूमा प्रयोग हुने सैन्य दर्जा हो। यो "सार्जेन्ट मेजर जनरल"को पुरानो दर्जाबाट उत्पत्ति भएको हो। [[अङ्ग्रेजी भाषा|अङ्ग्रेजी]] बोलिने देशहरूमा, फिल्ड कमाण्डमा नियुक्त हुँदा मेजर जनरलले सामान्यतया ६,००० देखि २५,००० सेनाको (कयौं [[रेजिमेन्ट]] वा ब्रिगेड ) सम्मिलित [[डिभिजन (सैन्य)|डिभिजनको]] कमान्ड गर्छन् । यो [[रथी|लेफ्टिनेन्ट जनरल]] भन्दा तल्लो र ब्रिगेडियर वा [[सहायक रथी|ब्रिगेडियर जनरल]] भन्दा माथिको दर्जा श्रेणी हो। [[राष्ट्रमण्डलका सदस्य राष्ट्रहरू|राष्ट्रमंडल]]मा, मेजर जनरल रियर एडमिरलको नौसेना रैंकको बराबर हो। छुट्टै रैंक संरचना (कमनवेल्थ) भएको वायु सेनामा मेजर जनरल एयर वाइस मार्शलको बराबर हुन्छ। धेरै जसो पूर्वी युरोप सहित केही देशहरूमा, ब्रिगेडियर जनरल दर्जा नभएको सेनामा मेजर जनरल [[जर्नेल|जनरल]] श्रेणीको सबैभन्दा तल्लो हो। यी देशहरूलाई ब्रिगेड कमाण्डरहरूको श्रेणीको रूपमा प्रयोग गर्न सकिन्छ। == देशहरू == ==== अस्ट्रेलिया ==== ==== क्यानडा ==== ==== भारत ==== [[भारतीय सेना]]मा '''मेजर जनरल''' दूई तारे जनरलको दर्जा हो। यो भारतीय सेनाको तेस्रो सर्वोच्च सक्रिय दर्जा हो। मेजर जनरलको दर्जा एक तारे [[सहायक रथी|ब्रिगेडियर जनरल]] भन्दा माथि र तीन तारे [[रथी|लेफ्टिनेन्ट जनरल]] भन्दा सानो हो। ==== नेपाल ==== [[नेपाली सेना]]मा मेजर जनरलको [[नेपालको सैन्य दर्जा|सैन्य दर्जा]]लाई [[उप रथी#नेपाल|उपरथी]] भनिन्छ। ==== रूस ==== रूसी सेनामा, 'मेजर जनरल' दर्जा लाई {{Lang-ru|генера́л-майо́р|generál-mayór}} भनिन्छ । यो एक ब्रिटिश ब्रिगेडियर वा एक अमेरिकी ब्रिगेडियर जनरल को बराबर हो । <ref>{{Cite book|title=Soviet Union: a country study|date=1991|location=Washington, D.C.|url=https://www.loc.gov/resource/frdcstdy.sovietunioncount00zick/?sp=842|access-date=28 October 2021}}</ref> ==== संयुक्त राज्य अमेरिका ==== [[संयुक्त राज्य अमेरिका|संयुक्त राज्यमा]], संयुक्त राज्य वायु सेना, [[अमेरिकी सशस्त्र बल|संयुक्त राज्य सेना]], संयुक्त राज्य मरीन कोर, र संयुक्त राज्य अन्तरिक्ष बलमा मेजर जनरलको पद छ। == चिन्ह == === सेना === <gallery class="center"> File:ALB-Army-OF-7.svg|{{lang|sq|Gjeneral major}}<br />([[Albanian Land Force]])<ref name="Albanian_Army">{{cite web |title=GRADAT, FORCA TOKËSORE |url=https://aaf.mil.al/images/pdf/gradat_FT.pdf |website=aaf.mil.al |access-date=25 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210428065132/https://aaf.mil.al/images/pdf/gradat_FT.pdf |archive-date=28 April 2021 |language=sq }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210428065132/https://aaf.mil.al/images/pdf/gradat_FT.pdf |date=28 April 2021 }}</ref> File:14.PNA-MG.svg|{{lang|fr|Général major}}<br />{{small|({{lang-ar|لواء|[[Mirliva|Liwa]]}})}}<br />([[Algerian Land Forces]])<ref name="Algeria">{{cite web |title=Ranks |url=https://www.mdn.dz/site_principal/sommaire/presentation/armoiries_an.php |website=mdn.dz |publisher=Ministry of National Defence (Algeria) |access-date=30 May 2021}}</ref> File:Armenia-Army-OF-6.svg|{{lang|hy|գեներալ-մայոր}}<br />{{lang|hy-Latn|General-mayor}}<br />([[Armenian Ground Forces]])<ref name="Armenia">{{cite web |title=ԶԻՆՎՈՐԱԿԱՆ ԾԱՌԱՅՈՒԹՅԱՆ ԵՎ ԶԻՆԾԱՌԱՅՈՂԻ ԿԱՐԳԱՎԻՃԱԿԻ ՄԱՍԻՆ |url=https://www.arlis.am/documentview.aspx?docid=117633 |website=arlis.am |publisher=Legal information system of Armenia |access-date=3 June 2021 |language=hy |date=15 November 2017}}</ref> File:Australian Army OF-7.svg|Major general<br />([[Australian Army]])<ref name="Australia">{{cite web |title=Badges of rank |url=https://www.defence.gov.au/images/Badges_of_rank.pdf |website=defence.gov.au |publisher=Department of Defence (Australia) |access-date=31 May 2021}}</ref> File:GenMjr OF7-Rockkragen AT.png|{{lang|de|Generalmajor}}<br />([[Austrian Land Forces]])<ref name="Austria_Army">{{cite web |title=Dienstgrade |url=https://www.bundesheer.at/abzeichen/dienstgrade.shtml# |website=bundesheer.at |publisher=Federal Ministry of Defence (Austria) |access-date=25 May 2021 |language=de }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230514012327/https://www.bundesheer.at/abzeichen/dienstgrade.shtml |date=14 May 2023 }}</ref> File:16.AzLF-MG.png|{{lang|az|General-mayor}}<br />([[Azerbaijani Land Forces]])<ref name="Azerbaijan">{{cite web |title=Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələri hərbi qulluqçularının hərbi geyim forması və fərqləndirmə nişanları haqqında Əsasnamə |url=https://mod.gov.az//images/pdf/854d34d118da32783a511172925270d7.pdf |website=mod.gov.az |publisher=Ministry of Defense |access-date=16 February 2021 |language=az |pages=64–70 |date=25 June 2001}}</ref> File:14.BDF-MG.svg|Major general<br />([[Barbados Regiment]]) File:Bangladesh-army-OF-7.svg|Major general<br />{{small|({{lang-bn|মেজর জেনারেল|Mējara jēnārēla}})}}<br />([[Bangladesh Army]])<ref name="Bangladesh_Army">{{cite web |title=Ranks & insignia |url=https://joinbangladesharmy.army.mil.bd/home/page/ranks-insignia |website=joinbangladesharmy.army.mil.bd |access-date=11 October 2020}}</ref> File:Post-Soviet-Army-OF-6.svg|{{lang|be|Ґенэрал-маёр}}<br />{{lang|be-Latn|G̀jeneral-major}}<br />([[Belarusian Ground Forces]])<ref name="Belarus">{{cite web |title=Указ Президента Республики Беларусь от 21.07.2009 N 388 "О военной форме одежды, знаках различия по воинским званиям и внесении дополнений в Указ Президента Республики Беларусь от 9 июня 2006 г. N 383" |url=http://pravo.levonevsky.org/bazaby11/republic09/text814.htm |website=pravo.levonevsky.org/ |publisher=Government of Belarus |access-date=30 May 2021 |language=ru}}</ref> File:Army-BEL-OF-07.svg|{{lang|nl-BE|Generaal-majoor}}<br />{{small|({{lang|fr-BE|Général-major}})}}<br />([[Belgian Land Component]])<ref name=Belgium_Army>{{cite web |title=IPR Landcomponent |url=http://www.mil.be/def/ranks/index.asp?LAN=nl&ID=1&IDS=1&IDT=3 |website=mil.be |access-date=25 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050217100130/http://www.mil.be/def/ranks/index.asp?LAN=nl&ID=1&IDS=1&IDT=3 |archive-date=17 February 2005 |language=nl }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050217100130/http://www.mil.be/def/ranks/index.asp?LAN=nl&ID=1&IDS=1&IDT=3 |date=17 February 2005 }}</ref> File:Belize-Army-OF-7.svg|Major general<br />([[Belize Defence Force]]) File:14.Bhutan Army-MG.svg|Major general<br />{{small|({{lang-dz|གུང་ བློན་ འོག མ །}})}}<br />([[Royal Bhutan Army]])<ref name="Bhutan">{{cite web |title=Army ranks |url=http://www.rba.bt/rank |website=rba.bt |publisher=Royal Bhutan Army |access-date=14 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150105122449/http://www.rba.bt/rank |archive-date=5 January 2015 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150105122449/http://www.rba.bt/rank |date=5 January 2015 }}</ref> File:Bosnia and Herzegovina Major general Insignia.svg|{{lang|bs|General major}}<br />([[Bosnian Ground Forces]])<ref name="Bosnia&Herzegovina">{{cite web |title=OBILJEŽJA I ČINOVI OS BIH |url=http://os.mod.gov.ba/vojna-oprema-naoruzanje-i-simboli-os-bih/oznake-cinova-i-uniforme-u-os-bih/Obilje%c5%beja_i_cinovi_OS_BiH/default.aspx?id=1737&langTag=bs-BA&template_id=181&pageIndex=1 |website=os.mod.gov.ba |publisher=Oružane snage Bosne i Hercegovine |access-date=30 September 2019 |language=bs }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190506154218/http://os.mod.gov.ba/vojna-oprema-naoruzanje-i-simboli-os-bih/oznake-cinova-i-uniforme-u-os-bih/Obilje%C5%BEja_i_cinovi_OS_BiH/default.aspx?id=1737&langTag=bs-BA&template_id=181&pageIndex=1 |date=6 May 2019 }}</ref> File:Botswana-Army-OF-7.svg|Major general<br />([[Botswana Ground Force]])<ref name="Botswana">{{Cite web|url=http://www.gov.bw/en/Ministries--Authorities/Ministries/State-President/Botswana-Defence-Force-BDF/About-the-BDF1/Ranks-and-Insignia/ |title=Ranks |publisher=Government of Botswana |access-date=22 September 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160826111806/http://www.gov.bw/en/Ministries--Authorities/Ministries/State-President/Botswana-Defence-Force-BDF/About-the-BDF1/Ranks-and-Insignia/ |archive-date=26 August 2016 }}</ref> File:17.RBrLF-MG.svg|{{lang|ms|Mejar jeneral}}<br />([[Royal Brunei Land Forces]])<ref name="Brunei_Army">{{cite web |title=Akta angkatan bersenjata diraja Brunei (Penggal 149) |url=http://www.agc.gov.bn/AGC%20Images/LAWS/Gazette_PDF/2013/BM/b088.pdf |website=agc.gov.bn |access-date=14 July 2021 |pages=1999–2000 |language=ms |date=16 December 2013}}</ref> File:Rank insignia of Генерал-майор of the Bulgarian Army.png|{{lang|bg|Генерал-майор}}<br />{{lang|bg-Latn|General-mayor}}<br />([[Bulgarian Land Forces]])<ref name="Bulgaria">{{cite web |title=ЗАКОН ЗА ОТБРАНАТА И ВЪОРЪЖЕНИТЕ СИЛИ НА РЕПУБЛИКА БЪЛГАРИЯ |url=https://www.lex.bg/bg/laws/ldoc/2135631954 |website=lex.bg |access-date=25 May 2021 |location=Глава седма. ВОЕННА СЛУЖБА |language=bg |date=12 May 2009 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230525090426/https://lex.bg/bg/laws/ldoc/2135631954 |date=25 May 2023 }}</ref> File:Blank.svg|{{lang|fr|Général-major}}<br />{{small|({{lang-rn|Jenerai majoro}})}}<br />([[Burundi Army]])<ref name="Burundi">{{cite web |title=Loi organique N°1/ 04 du 20 février 2017 portant Missions, Organisation, Composition, Instruction, Conditions de service et Fonctionnement de la Force de Défense Nationale du Burundi |url=http://fdnb.bi/sites/default/files/loi-04-2017.pdf |website=fdnb.bi/ |publisher=Government of Burundi |access-date=27 June 2021 |page=45 |language=fr }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221108234145/https://fdnb.bi/sites/default/files/loi-04-2017.pdf |date=8 November 2022 }}</ref> File:Canadian Army OF-7.svg|Major-general<br />{{small|({{lang-fr|Major-général}})}}<br />([[Canadian Army]])<ref name="Canada">{{cite web |title=Ranks and appointment |url=https://www.canada.ca/en/services/defence/caf/military-identity-system/rank-appointment-insignia.html |website=canada.ca |date=23 November 2017 |publisher=Government of Canada |access-date=28 May 2021}}</ref> File:Blank.svg|{{lang|pt|Major-general}}<br />([[Cape Verdean Armed Forces|Cape Verdean National Guard]])<ref name="CapeVerde_Army">{{cite web |title=Patente |url=https://www.fa.gov.cv/index.php/uniforme/patente |website=fa.gov.cv |publisher=Cape Verdean Armed Forces |access-date=26 May 2021 |language=pt }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220726014311/https://www.fa.gov.cv/index.php/uniforme/patente |date=26 July 2022 }}</ref> File:Colombia-Army-OF-7.svg|{{lang|es|Brigadier general}}<br />([[Colombian National Army]])<ref name="Colombia_Army">{{cite book |title=RGE 4-20.1: Reglamento de Uniformes, Insignias y Distinciones |publisher=National Army of Colombia |location=Colombia |pages=301–331 |edition=7th |url=https://drive.google.com/file/d/1Unzse7pR7eJe3cJcNcEpV9ouphDSn3uU/view |access-date=28 May 2021 |language=es |chapter=Capítulo V: Insignias militares}}</ref> File:DR Congo Army OF-7.svg|{{lang|fr|Général-major}}<br />([[Land Forces of the Democratic Republic of the Congo|Land Forces of the DR Congo]]) File:Army-HRV-OF-07.svg|{{lang|hr|General bojnik}}<br />([[Croatian Army]])<ref name="Croatia">{{cite web |title=Oznake činova |url=http://www.osrh.hr/#rubData/HTML/HR/RAZNO/OZNAKE/20190401_Galerija_oznaka/Galerija_oznaka_HR.htm |website=osrh.hr |publisher=Republic of Croatia Armed Forces |access-date=26 May 2021 |language=hr |date=1 April 2019}}</ref> File:CzArmy 2011 OF7-Generalmajor shoulder.svg|{{lang|cs|Generálmajor}}<br />([[Czech Land Forces]])<ref name="Czech_Republic">{{cite web |title=Ranks |url=https://www.army.cz/scripts/detail.php?id=49065 |website=army.cz |publisher=Ministry of Defence of the Czech Republic |date=2018 |access-date=26 May 2021}}</ref> File:Denmark-Army-OF-7-M11.svg|{{lang|da|Generalmajor}}<br />([[Royal Danish Army]])<ref name="Denmark_Army">{{cite web |title=Hærens Gradstegn |url=https://forsvaret.dk/globalassets/fko---forsvaret/dokumenter/gradstegn/-harens-gradstegn-.pdf |website=[[forsvaret.dk]] |publisher=Danish Defence |access-date=26 May 2021 |language=da |date=2018}}</ref> File:Capona Mayor General Ejercito Nacional.svg|{{lang|es|Mayor general}}<br />([[Dominican Army]])<ref name="DominicanRepublic_Officers">{{cite web |title=Insignias |url=https://www.mide.gob.do/detail.aspx?id=477&sl=96 |website=mide.gob.do |publisher=Ministry of Defense (Dominican Republic) |access-date=28 May 2021 |language=es |archive-date=26 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210226162440/https://www.mide.gob.do/detail.aspx?id=477&sl=96 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210226162440/https://www.mide.gob.do/detail.aspx?id=477&sl=96 |date=26 February 2021 }}</ref> File:13. ELF-MG.svg|Major general<br />([[Eritrean Army]]) File:Estonia-Army-OF-7.svg|{{lang|et|Kindralmajor}}<br />([[Estonian Land Forces]])<ref name="Estonia_Army">{{cite web |title=Sümboolika: Maaväe Auastmed |url=https://mil.ee/kaitsevagi/kaitsevae-symboolika/#t-maavae-auastmed |website=mil.ee |publisher=Estonian Defence Forces |access-date=26 May 2021 |language=et}}</ref> File:Blank.svg|Major general<br />([[Umbutfo Eswatini Defence Force|Eswatini Army]]) File:16.EA-MG.svg|{{lang|am|ሜጄር ጄኔራል}}<br />{{lang|am-Latn|Mējēri jēnērali}}<br />([[Ethiopian Ground Forces]])<ref name="Ethiopia_ranks">{{cite AV media |date=6 December 2020 |title=Wetaderawī ma‘iregochi # fana k’elemati |script-title=am:ወታደራዊ ማዕረጎች # ፋና ቀለማት |trans-title=Military titles #Fana Colors |language=am |url=https://www.youtube.com/watch?v=4I4XFzgwEio&ab_channel=FanaTelevision |access-date=21 December 2021 |location=YouTube |publisher=Fana Television}}</ref> File:Fijian-OF-07.svg|Major general<br />([[Fiji Infantry Regiment]]) File:Kenraalimajuri M05.svg|{{lang|fi|Kenraalimajuri}}<br >{{small|({{lang-sv|Generalmajor}})}}<br />([[Finnish Army]])<ref name="Finland">{{cite web |title=Sotilasarvot Puolustusvoimissa |url=https://puolustusvoimat.fi/sotilasarvot |website=puolustusvoimat.fi |publisher=Finnish Defence Forces |access-date=26 May 2021 |language=fi}}</ref> File:14.Gambian Army-MG.svg|Major general<br />([[Gambian National Army]]) File:Georgia-Army-OF-7.svg|{{lang|ka|გენერალ-მაიორი}}<br />{{lang|ka-Latn|General-maiori}}<br />([[Georgian Land Forces]])<ref name="Georgia">{{cite web |title=სამხედრო წოდებები და ინსიგნიები |trans-title=Military Ranks and Insignia |url=https://mod.gov.ge/ge/page/34/samxedro-wodebebi-da-insigniebii |website=mod.gov.ge |publisher=Ministry of Defense of Georgia |access-date=12 March 2018 |language=ka}}</ref> File:HD H 62 Generalmajor.svg|{{lang|de|Generalmajor}}<br />([[German Army]])<ref name="Germany_Army">{{cite web |title=Dienstgradabzeichen Heer |url=https://www.bundeswehr.de/de/aktuelles/mediathek/dienstgradabzeichen-heer-69056 |website=bundeswehr.de |publisher=Bundeswehr |access-date=30 May 2021 |language=de }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230629133026/https://www.bundeswehr.de/de/aktuelles/mediathek/dienstgradabzeichen-heer-69056 |date=29 June 2023 }}</ref> File:14-Ghana Army-MG.svg|Major general<br />([[Ghana Army]]) File:13. Guinea-Bissau MG.svg|{{lang|pt|Major-general}}<br />([[Military of Guinea-Bissau|Army of Guinea-Bissau]]) File:Guyana Defence Force (GDF) Major General rank insignia.svg|Major general<br />([[Guyana Defence Force|Guyana Army]])<ref name="Guyana_Army">{{cite book |last1=Merrill |first1=Tim |title=Guyana and Belize: country studies |date=1993 |publisher=Library of Congress |lccn=93010956 |page=138 |url=https://www.loc.gov/resource/frdcstdy.guyanabelizecoun00merr_0/?sp=176&st=text |access-date=3 June 2021}}</ref> File:Major General of the Indian Army.svg|Major general<br />{{small|({{lang-hi|मेजर - जनरल|mejar - janaral}})}}<br />([[Indian Army]])<ref name="India_Army">{{cite web |title=Indian Army Rank Badges |url=https://www.indianarmy.nic.in/Site/FormTemplete/frmTempSimple.aspx?MnId=eONNmmCN+tNKI1W4lLePYA==&ParentID=07brfiSEictrT4pH/Ap2MDmEuFrOV7w+937sVMAJv7E= |website=indianarmy.nic.in |publisher=Indian Army |access-date=27 May 2021}}</ref> File:20-TNI Army-MG.svg|{{lang|id|Mayor jenderal}}<br />([[Indonesian Army]])<ref name="Indonesia">{{cite web |title=Pangkat Harian |url=https://www.tni.mil.id/pages-39-pangkat-harian.html |website=tni.mil.id |access-date=4 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201124202839/https://www.tni.mil.id/pages-39-pangkat-harian.html |publisher=Indonesian National Armed Forces |archive-date=24 November 2020 |language=id}}</ref> File:Ireland-Army-OF-7.svg|[[Major-general]]<br />{{small|({{lang-ga|Maor-ghinearál}})}}<br />([[Irish Army]])<ref name="Ireland_Army">{{cite web |title=Army Rank Markings |url=http://www.military.ie/fileadmin/user_upload/images/Info_Centre/Posters/rank_markings/Army_Rank_Markings_01.png |website=military.ie |publisher=Defence Forces (Ireland) |access-date=26 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160425021608/http://www.military.ie/fileadmin/user_upload/images/Info_Centre/Posters/rank_markings/Army_Rank_Markings_01.png |archive-date=25 April 2016 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160425021608/http://www.military.ie/fileadmin/user_upload/images/Info_Centre/Posters/rank_markings/Army_Rank_Markings_01.png |date=25 April 2016 }}</ref> File:Jamaica-Army-OF-7 (new).svg|Major general<br />([[Jamaica Defence Force|Jamaican Army]])<ref name="Jamaica">{{cite web |title=BADGES OF RANK |url=https://www.jdfweb.com/badges-of-rank/ |website=Official Jamaica Defence Force Website |access-date=16 November 2019 |date=2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20200820143541/https://www.jdfweb.com/badges-of-rank/ |archive-date=20 August 2020}}</ref> File:17-RKGF-MG.svg|{{lang|kk|Генерал-майор}}<br />{{lang|kk-Latn|General-mayor}}<br />([[Kazakh Ground Forces]])<ref name=Kazakhstan>{{cite web |title=Қазақстан Республикасының Қарулы Күштері, басқа да әскерлері мен әскери құралымдары әскери қызметшілерінің әскери киім нысаны және айырым белгілері туралы |url=https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U1100000144 |website=adilet.zan.kz |publisher=Ministry of Justice (Kazakhstan) |access-date=29 May 2021 |language=kk |date=25 August 2011}}</ref> File:14. Kenyan Army MG.svg|Major general<br />([[Kenya Army]])<ref>{{cite web |title=KDF Ranks |url=https://mod.go.ke/kdf-ranks/#1604604085917-4b478bbb-9515 |website=mod.go.ke |publisher=Ministry of Defence - Kenya |access-date=29 May 2021}}</ref> File:Kosovo-Army-OF-7.svg|{{lang|sq|Gjeneral major}}<br />([[Kosovo Security Force]])<ref name="Kosovo">{{cite web |title=Emblems and Ranks |url=https://mod.rks-gov.net/?page=2,310 |website=mod.rks-gov.net |publisher=Ministry of Defence |access-date=30 May 2021}}</ref> File:14.Kyrgyzstan Army-MG.svg|{{lang|ky|Генерал-майор}}<br />{{lang|ky-Latn|General-mayor}}<br />([[Kyrgyz Army]])<ref name="Kyrgyzstan">{{cite web |title=Кыргыз Республикасынын жарандарынын жалпыга бирдей аскердик милдети жөнүндө, аскердик жана альтернативдик кызматтар жөнүндө |url=http://cbd.minjust.gov.kg/act/view/ky-kg/202536 |website=cbd.minjust.gov.kg/ |publisher=Ministry of Justice (Kyrgyzstan) |access-date=3 June 2021 |language=ky |date=9 February 2009}}</ref> File:LV-Army-OF7.png|{{lang|lv|Ģenerālmajors}}<br />([[Latvian Land Forces]])<ref name="Latvia">{{cite web |title=Pakāpju iedalījums |url=https://www.mil.lv/lv/aktivais-dienests/dienesta-gaita/dienesta-pakapes/pakapju-iedalijums |website=mil.lv/lv |publisher=Latvian National Armed Forces |access-date=26 May 2021 |language=lv}}</ref> File:20-Lithuania Army-MG.svg|{{lang|lt|Generolas majoras}}<br />([[Lithuanian Land Forces]])<ref name="Lithuania">{{cite web |title=Karių laipsnių ženklai |url=http://kariuomene.kam.lt/lt/kariuomenes_atributika/kariu_laipsniu_zenklai_3554.html |website=kariuomene.kam.lt |publisher=Ministry of National Defence (Lithuania) |access-date=26 May 2021 |language=lt}}</ref> File:Blank.svg|Major general<br />([[Lesotho Army]])<ref name="Lesotho">{{cite web |title=Ranks in the Army |url=http://www.ldf.gov.ls/ranks.html |publisher=Lesotho Defence Force |access-date=5 May 2021 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230601224631/http://www.ldf.gov.ls/ranks.html |date=1 June 2023 }}</ref> File:Liberia-Army-OF-7.svg|Major general<br />([[Armed Forces of Liberia|Liberian Ground Forces]])<ref name="Liberia">{{cite web |url=http://www.vertic.org/media/National%20Legislation/Liberia/LR_Defense%20Act%20of%202008.pdf |title=Defense Act of 2008 |date=3 September 2008 |page=8 |access-date=20 November 2017}}</ref> File:14. Malawi Army - MG.svg|Major general<br />([[Malawi Army]]) File:Malaysia-army-OF-7.svg|{{lang|ms|Mejar jeneral}}<br />([[Malaysian Army]])<ref name="Malaysia_Officer">{{cite web |title=Pangkat |url=http://www.mafhq.mil.my/index.php/my/mengenai-kami/kerjaya/pangkat |website=mafhq.mil.my |publisher=Malaysian Armed Forces |access-date=4 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200429231449/http://www.mafhq.mil.my/index.php/my/mengenai-kami/kerjaya/pangkat |archive-date=29 April 2020 |language=ms }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200429231449/http://www.mafhq.mil.my/index.php/my/mengenai-kami/kerjaya/pangkat |date=29 April 2020 }}</ref> File:Maldives Army OF-7.svg|Major general<br />{{small|({{lang-dv|ބްރިގޭޑިއަރ ޖެނެރަލް}})}}<br />([[MNDF Marine Corps|Maldivian Marine Corps]])<ref name="Maldives">{{cite web |title=ރޭންކް ސްޓްރަކްޗަރ |url=https://mndf.gov.mv/mndf/ranks |website=mndf.gov.mv |publisher=Maldives National Defence Force |access-date=2 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200229225234/https://mndf.gov.mv/mndf/ranks |archive-date=29 February 2020 |language=dv }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200229225234/https://mndf.gov.mv/mndf/ranks |date=29 February 2020 }}</ref> File:Mongolian Army-MJG-service.svg|{{lang|mn|Хошууч генерал}}<br />{{lang|mn-Latn|Khoshuuch gyenyeral}}<br />([[Mongolian Ground Force]])<ref name="Mongolia">{{cite web |author1=Chief of General Staff |author1-link=Chief of General Staff (Mongolia) |title=Order of the Chief of the General Staff: Number A / 595 |date=25 November 2019 |website=gsmaf.gov.mn |pages=20–26 |url=https://www.gsmaf.gov.mn/gsmaf/onePost/1331 |access-date=18 September 2021 |language=mn }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241228021525/https://www.gsmaf.gov.mn/gsmaf/onePost/1331 |date=28 December 2024 }}</ref> File:17-Montenegro Army-MG.svg|{{lang|cnr|General major}}<br />([[Montenegrin Ground Army]])<ref name="Montenegro">{{cite journal |title=IV. Izgled Činova u Vojsci |journal=Official Gazette of Montenegro |date=16 August 2010 |volume=50/10 |pages=22–28 |url=https://wapi.gov.me/download-preview/f21585eb-2399-4cf3-ab40-7f0e245093be?version=1.0 |access-date=17 September 2021 |language=cnr}}</ref> File:Mozambique-Army-OF-6.svg|{{lang|pt|Major-general}}<br />([[Mozambique Defence Armed Forces|Mozambican Army]]) File:14-Namibia Army-MG.svg|Major general<br />([[Namibian Army]]) File:Netherlands-Army-OF-7.svg|{{lang|nl|Generaal-majoor}}<br />([[Royal Netherlands Army]])<ref name="Netherlands">{{cite web |title=De rangonderscheidingstekens van de krijgsmacht |url=https://www.defensie.nl/binaries/defensie/documenten/brochures/2021/01/15/rangen-krijgsmacht/rangonderscheidingstekens.pdf |publisher=Ministry of Defence (Netherlands) |access-date=18 March 2021 |date=19 December 2016 |language=nl}}</ref> File:New Zealand-Army-OF-7.svg|Major-general<br />([[New Zealand Army]])<ref name="NewZealand">{{cite web |title=Badges of Rank |url=https://www.nzdf.mil.nz/corporate-documents/badges-of-rank/ |website=nzdf.mil.nz |publisher=New Zealand Defence Force |access-date=11 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200703193648/https://www.nzdf.mil.nz/corporate-documents/badges-of-rank/ |archive-date=3 July 2020}}</ref> File:15-Nicaragua Army-MG.svg|{{lang|es|Mayor general}}<br />([[Nicaraguan Army]])<ref name="Nicaragua">{{cite web |title=Insignias de Grados Militares |url=https://www.ejercito.mil.ni/contenido/ejercito/grados/grados.html |website=ejercito.mil.ni |publisher=Nicaraguan Armed Forces |access-date=29 May 2021 |language=es}}</ref> File:Nigeria-Army-OF-7.svg|Major general<br />([[Nigerian Army]])<ref name="Nigeria">{{cite book |last1=Smaldone |first1=Joseph P. |editor1-last=Metz |editor1-first=Helen Chapin |editor1-link=Helen Chapin Metz |title=Nigeria: a country study |series=Area Handbook |date=1992 |publisher=Library of Congress |location=Washington, D.C. |lccn=92009026 |pages=296–297 |edition=5th |url=https://www.loc.gov/resource/frdcstdy.nigeriacountryst00metz_0/?sp=340 |access-date=21 October 2021 |chapter=National Security}}</ref> File:16-APM-MG.svg|{{lang|mk|Генерал мајор}}<br />{{lang|mk-Latn|General major}}<br />([[1st Mechanized Infantry Brigade (North Macedonia)|North Macedonian Ground Forces]])<ref name="NorthMacedonia">{{cite web |title=УРЕДБА ЗА ОЗНАКИТЕ ЗА УНИФОРМИТЕ НА АРМИЈАТА НА РЕПУБЛИКА СЕВЕРНА МАКЕДОНИЈА |trans-title=Regulation on the Markings for the Uniforms of the Army of the Republic Northern of Macedonia |url=https://dejure.mk/zakon/uredba-za-oznakite-za-uniformite-na-armijata-na-republika-severna-makedonija-1 |website=dejure.mk |access-date=24 May 2021 |language=mk |date=12 November 2020}}</ref> File:Norway-army-OF-7.svg|{{lang|no|Generalmajor}}<br />([[Norwegian Army]])<ref name="Norway">{{cite web |title=Militære grader |url=https://www.forsvaret.no/om-forsvaret/uniformer-grader-medaljer/grader |website=forsvaret.no |publisher=Norwegian Armed Forces |access-date=26 May 2021 |language=no |date=4 February 2021}}</ref> File:OF-7 Pakistan Army.svg|{{lang|ur|میجر جنرل}}<br />{{lang|ur-Latn|Major general}}<br />([[Pakistan Army]])<ref name="Pakistan_Army">{{cite web |title=Pakistan Army Ranks with Salary and Insignia |url=https://pakistanforces.com/pakistan-army-ranks/ |website=pakistanforces.com |date=26 January 2021 |access-date=27 May 2021 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210126212724/https://pakistanforces.com/pakistan-army-ranks/ |date=26 January 2021 }}</ref> File:PNGDF Land OF-07.svg|Major general<br />([[Papua New Guinea Defence Force|Papua New Guinea Land Element]]) File:PA Maj. Gen.png|Major general<br />([[Philippine Army]])<ref name="Philippines_Army">{{cite web |title=Ranks and insignia |url=http://www.army.mil.ph/About_the_army/army/history/Ranks_and_Insignias.html |website=army.mil.ph |publisher=Philippine Army |access-date=20 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100428163644/http://www.army.mil.ph/About_the_army/army/history/Ranks_and_Insignias.html |archive-date=28 April 2010 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120701065232/http://www.army.mil.ph/About_the_army/army/history/Ranks_and_Insignias.html |date=1 July 2012 }}</ref> File:Army-POR-OF-07.svg|{{lang|pt|Major-general}}<br />([[Portuguese Army]])<ref name="Portugal_Army">{{cite web |title=POSTOS E DISTINTIVOS EXÉRCITO |url=http://antigo.mdn.gov.pt/defesa/Simbolos/exercito.htm |website=antigo.mdn.gov.pt |access-date=30 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100301024102/http://antigo.mdn.gov.pt/defesa/Simbolos/exercito.htm |archive-date=1 March 2010 |language=pt }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100301024102/http://antigo.mdn.gov.pt/defesa/Simbolos/exercito.htm |date=1 March 2010 }}</ref> File:Romania-Army-OF-7.svg|{{lang|ro|General-maior}}<br />([[Romanian Land Forces]])<ref name="Romania">{{cite web |title=Grade militare (Military ranks) |url=https://www.defense.ro/foto/album6 |website=defense.ro |publisher=Romanian Defence Staff |access-date=1 February 2021 |language=ro}}</ref> File:Russia-Army-OF-6-2010.svg|{{lang|ru|Генера́л-майо́р}}<br />{{lang|ru-Latn|Generál-mayór}}<br />([[Russian Ground Forces]])<ref name="Russia_Army&AirForce">{{cite web |title=Указ Президента Российской Федерации от 11 марта 2010 года № 293 "О военной форме одежды, знаках различия военнослужащих и ведомственных знаках отличия" |url=https://rg.ru/2010/03/12/forma-dok.html |website=rg.ru |publisher=Российской газеты |access-date=26 May 2021 |language=ru |date=12 March 2010}}</ref> File:14-Rwanda Army-MG.svg|Major general<br />([[Rwanda Defence Force|Rwandan Land Forces]])<ref name="Rwanda">{{cite web |title=RDF Insignia |url=https://www.mod.gov.rw/rdf/insignia |website=mod.gov.rw |publisher=Government of the Republic of Rwanda |access-date=12 June 2021 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250701171742/https://www.mod.gov.rw/rdf/insignia |date=1 July 2025 }}</ref> File:16-Serbian Army-MG.svg|{{lang|sr|Генерал-Мајор}}<br />{{lang|sr-Latn|General-major}}<br />([[Serbian Army]])<ref name="Serbia">{{cite web |title=ЧИНОВИ У ВОЈСЦИ СРБИЈЕ |url=http://www.vs.rs/sr_cyr/o-vojsci/obelezja-i-oznake/cinovi-u-vojsci-srbije |website=vs.rs |publisher=Serbian Armed Forces |access-date=7 June 2021 |language=sr}}</ref> File:Blank.svg|Major general<br />([[Sierra Leone Army]]) File:09-RSA-OF07.svg|Major general<br />([[Singapore Army]])<ref name="Singapore">{{cite web |title=SAF Rank Insignias |url=https://www.mindef.gov.sg/web/portal/mindef/about-us/saf-rank-insignias |website=mindef.gov.sg |publisher=Ministry of Defence (Singapore) |access-date=7 June 2021 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180419120802/https://www.mindef.gov.sg/web/portal/mindef/about-us/saf-rank-insignias |date=19 April 2018 }}</ref> File:Army-SVK-OF-07.svg|{{lang|sk|Generálmajor}}<br />([[Slovak Ground Forces]])<ref name="Slovakia">{{cite web |title=Označenie vojenských hodností príslušníkov Ozbrojených síl Slovenskej republiky od 1.1.2016 |trans-title=Designation of military ranks of members of the Armed Forces of the Slovak Republic from 1.1.2016 |url=http://www.vhu.sk/oznacenie-vojenskych-hodnosti-prislusnikov-ozbrojenych-sil-slovenskej-republiky-od-112016/ |website=vhu.sk |publisher=Military History Institute |access-date=12 April 2021 |language=sk}}</ref> File:19-Slovenian Army-MG.svg|{{lang|sl|Generalmajor}}<br />([[Slovenian Ground Force]])<ref name="Slovenia">{{cite web |title=Čini in razredi |url=https://www.slovenskavojska.si/o-vojski/cini-in-razredi/ |website=slovenskavojska.si |publisher=Slovenian Armed Forces |access-date=26 May 2021 |language=sl}}</ref> File:15-Somali Army-MG.svg|Major general<br />{{small|({{lang-so|Sareeye Gaas}})}}<br />([[Somali Armed Forces|Somali National Army]])<ref name="Somalia">{{cite book |last1=Ehrenreich |first1=Frederick |editor1-last=Nelson |editor1-first=Harold N. |title=Somalia: a country study |series=Area Handbook |date=1982 |publisher=Library of Congress |location=Washington, D.C. |page=257 |edition=3rd |url=https://www.marines.mil/Portals/1/Publications/Somalia%20Study_3.pdf |access-date=21 October 2021 |chapter=National Security}}</ref> File:SAA-OF-7.svg|Major general<br />([[South African Army]])<ref name="SouthAfrica_Army">{{cite web |title=Uniform: Rank insignia |url=http://www.army.mil.za/aboutus/uniform/rankinsignia.htm |website=army.mil.za |publisher=Department of Defence (South Africa) |access-date=29 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201020110337/http://www.army.mil.za/aboutus/uniform/rankinsignia.htm |archive-date=20 October 2020 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201020110337/http://www.army.mil.za/aboutus/uniform/rankinsignia.htm |date=20 October 2020 }}</ref> File:Sri Lanka-army-OF-7.svg|Major general<br />([[Sri Lanka Army]])<ref name="SriLanka_Army">{{cite web |title=Dress Regulation PDF - Part I |url=https://www.army.lk/sites/all/themes/bootstrap/common/images/images2/downloads/Dress-regulation-2019-PART-I.pdf |website=army.lk |publisher=Sri Lanka Army |pages=10-4–10-11 |date=January 2019 |access-date=20 May 2021}}</ref> File:Sweden-Army-OF-7 (M1987).svg|{{lang|sv|Generalmajor}}<br />([[Swedish Army]])<ref name="FMgrader2019">{{cite web|title=Nya gradbeteckningar införs|url=https://www.forsvarsmakten.se/sv/aktuellt/2019/10/nya-gradbeteckningar-infors/|publisher=Försvarsmakten|date=2019-10-01|access-date=2019-10-02}}</ref> File:Tajikistan-Army-OF-6.png|{{lang|tg|Генерал-майор}}<br />{{lang|tg-Latn|General-mayor}}<br />([[Tajik Ground Forces]])<ref name="Tajikistan">{{cite web |title=ҚОНУНИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН ДАР БОРАИ ЎҲДАДОРИИ УМУМИИ ҲАРБӢ ВА ХИЗМАТИ ҲАРБӢ |url=https://majmilli.tj/%D2%9B%D0%BE%D0%BD%D1%83%D0%BD%D0%B8-%D2%B7%D1%83%D0%BC%D2%B3%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B8-%D1%82%D0%BE%D2%B7%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BD-%D0%B4%D0%B0%D1%80-%D0%B1%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B8-35/ |website=majmilli.tj |publisher=The National Assembly of the Republic of Tajikistan |access-date=2 June 2021 |language=tg |date=13 April 2017 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171022032326/https://majmilli.tj/%D2%9B%D0%BE%D0%BD%D1%83%D0%BD%D0%B8-%D2%B7%D1%83%D0%BC%D2%B3%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B8-%D1%82%D0%BE%D2%B7%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BD-%D0%B4%D0%B0%D1%80-%D0%B1%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B8-35/ |date=22 October 2017 }}</ref> File:15-Tanzania Army-MG.svg|{{lang|sw|Meja jenerali}}<br />([[Tanzania People's Defence Force|Tanzanian Army]]) File:Timor-Leste-Army-OF-7.svg|{{lang|pt|Major-general}}<br />([[Timor Leste Defence Force|Timor-Leste Army]]) File:TaT-Army-OF-7.svg|Major general<br />([[Trinidad and Tobago Regiment]])<ref name="Trinidad&Tobago_Officer">{{cite web |title=Rank Chart (Commissioned Officers) |url=http://69.0.195.188/HQ/Our-Organisation/Ranks-Chart-(Commissioned-Officers).aspx |website=69.0.195.188 |publisher=Trinidad and Tobago Defence Force |access-date=27 May 2021 }}{{Dead link|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> File:Post-Soviet-Army-OF-6.svg|{{lang|tk|General-maýor}}<br />([[Turkmen Ground Forces]])<ref name="Turkmenistan">{{cite web |title=TÜRKMENISTANYŇ KANUNY Harby borçlulyk we harby gulluk hakynda (Türkmenistanyň Mejlisiniň Maglumatlary 2010 ý., № 3, 58-nji madda) (Türkmenistanyň 01.10.2011 ý. № 234-IV Kanuny esasynda girizilen üýtgetmeler we goşmaçalar bilen) |trans-title=LAW OF TURKMENISTAN On military service and military service (Information of the Mejlis of Turkmenistan, 2010, No. 3, Article 58) (as amended by the Law of Turkmenistan of October 1, 2011 No. 234-IV) |url=https://milligosun.gov.tm/storage/file/04-harby-borclulyk-we-harby-gulluk-hakynda-ky9J0pKxTQ.pdf |website=milligosun.gov.tm |publisher=Ministry of Defense (Turkmenistan) |access-date=2 June 2021 |pages=28–29 |language=tk}}</ref> File:Uganda-Army-OF-7.svg|Major general<br />([[Uganda People's Defence Force|Ugandan Land Forces]])<ref name="Uganda_Army">{{cite journal |title=Uganda Peoples' Defence Forces Act |journal=The Uganda Gazette |date=18 September 2019 |volume=CXII |issue=46 |pages=1851–1854 |url=https://www.updf.go.ug/Gazette.pdf |access-date=29 May 2021 |publisher=Uganda Printing and Publishing Corporation }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210814162155/https://www.updf.go.ug/Gazette.pdf |date=14 August 2021 }}</ref> File:Погон генерал-майора ЗСУ (2020).svg|{{lang|uk|Генерал-майор}}<br />{{lang|uk-Latn|Heneral-maior}}<br />([[Ukrainian Ground Forces]])<ref name="Ukraine">{{cite web |title=НАКАЗ 20.11.2017 № 606 |url=https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/z1502-17#Text |website=zakon.rada.gov.ua |publisher=Ministry of Justice of Ukraine |access-date=2 June 2021 |language=uk |date=13 December 2017}}</ref> File:British Army OF-7.svg|Major-general<br />([[British Army]])<ref name="UK_Army">{{cite web |title=Rank structure |url=https://www.army.mod.uk/who-we-are/our-people/ranks/ |website=army.mod.uk |publisher=British Army |access-date=27 May 2021}}</ref> File:US Army O8 (Army greens).svg|Major general<br />([[संयुक्त राज्य अमेरिकी सेना|United States Army]])<ref name="US_Army">{{cite web |title=U.S. Army Ranks |url=https://www.army.mil/ranks/ |website=army.mil |publisher=United States Army |access-date=27 May 2021}}</ref> File:Blank.svg|{{lang|es|Mayor general}}<br />([[National Army (Uruguay)|National Army of Uruguay]])<ref name="Uruguay">{{cite book |editor1-last=Hudson |editor1-first=Rex A. |editor2-last=Meditz |editor2-first=Sandra W. |title=Uruguay: A Country Study |date=1992 |publisher=Federal Research Division, Library of Congress |isbn=0-8444-0737-2 |pages=222–223 |edition=2nd |url=https://www.marines.mil/portals/1/Publications/Uruguay%20Study_3.pdf?ver=2012-10-11-163307-517 |access-date=13 June 2021 |chapter=Chapter 5. National Security}}</ref> File:Uzbekistan-army-OF-6.svg|{{lang|uz|General-mayor}}<br />([[Uzbek Ground Forces]])<ref name="Uzbekistan">{{cite web |title=O'zbekiston Respublikasi fuqarolarining harbiy xizmatni o'tash tartibi to'g'risida |url=https://lex.uz/docs/-4513434 |website=lex.uz |publisher=Ministry of Justice of the Republic of Uzbekistan |access-date=3 June 2021 |language=uz |date=12 September 2019}}</ref> File:MGEJB-GNB.png|{{lang|es|Mayor general}}<br />([[Venezuelan Army]])<ref name="Venezuela_Officer1">{{cite web |title=Grados de Generales y Almirantes |url=http://www.ejercito.mil.ve/grados-de-generales-y-almirantes/ |website=ejercito.mil.ve |publisher=Government of Venezuela |archive-url=https://web.archive.org/web/20190717185821/http://www.ejercito.mil.ve/grados-de-generales-y-almirantes/ |archive-date=17 July 2019 |date=28 August 2017 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190717185821/http://www.ejercito.mil.ve/grados-de-generales-y-almirantes/ |date=17 July 2019 }}</ref> File:Blank.svg|Major general<br />([[Zambian Army]]) File:Zimbabwe-Army-OF-7.svg|Major general<br />([[Zimbabwe National Army]]) </gallery> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} [[श्रेणी:सेनाको पद-संरचना]] g8qfsckqs18kid80rb5jhs6fxs37aom भिजेको टी-सर्ट प्रतियोगिता 0 151619 1380057 1379929 2026-09-13T06:14:51Z Rajeeb bastola 39875 1380057 wikitext text/x-wiki {{short description|Exhibitionist beauty contest}} {{Use dmy dates|date=January 2022}} [[File:Sun Club Wet T-Shirt Contest 2012.jpg|thumb|न्युड्स-ए-पोपिन प्रतियोगिता (२०१२) मा भिजेको टी-शर्ट प्रतियोगितामा पानीले ढाकिएको एक प्रतियोगी]] '''भिजेको टी-शर्ट प्रतियोगिता''' भनेको शरीर प्रदर्शन गर्ने प्रकृतिको प्रतिस्पर्धा हो, सामान्यतया नाइटक्लब, बार वा रिसोर्टमा युवा महिला प्रतिस्पर्धीहरू<ref name="ABC">{{cite news|url=https://www.abc.net.au/news/2022-10-31/wet-t-shirt-competitions-still-popular-outback-australia/101569692#|title=Wet T-shirt contests remain wildly popular in northern Australia, despite being in decline internationally|date=30 October 2022|location=Australia|website=ABC News}}</ref> समावेश भएको मञ्चीय कार्यक्रमको रूपमा।प्रतियोगीहरूले सामान्यतया पातलो सेतो वा हल्का रङको टी-सर्ट लगाउँछन्, जसभित्र ब्रा, बिकिनी टप वा अन्य कुनै भित्री वस्त्र लगाइएको हुँदैन। त्यसपछि सहभागीहरूको छातीमा पानी (प्रायः बरफजस्तै चिसो पानी) छर्किइन्छ वा खन्याइन्छ, जसले गर्दा उनीहरूका टी-सर्टहरू पारदर्शी भई छातीमा टाँसिन्छन्।यसको तुलनात्मक रूपमा कम देखिने पुरुष संस्करण 'वेट बक्सर' (wet boxer) प्रतियोगिता हो, जुन कहिलेकाहीँ गे बारहरूमा आयोजना गरिन्छ।<ref>{{Cite magazine |year=2001 |title=Low Rider |url=https://books.google.com/books?id=iHIpAQAAIAAJ |url-status=live |language=en |publisher=Park Avenue Design |volume=23 |issue= |page=78 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230414061021/https://books.google.at/books?id=iHIpAQAAIAAJ&redir_esc=y |archive-date=2023-04-14 |magazine=Low Rider}}</ref>{{Full citation needed|date=April 2023}}<ref>{{cite web |title=Business students show off their assets |url=http://www.peak.sfu.ca/the-peak/97-1/issue4/assets.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070311101522/http://www.peak.sfu.ca/the-peak/97-1/issue4/assets.html |archive-date=11 March 2007 |access-date=2007-03-21 |work=The Peak |publisher=Simon Fraser University |location=Burnaby, British Columbia, Canada}}</ref><ref>{{cite web |author=Wonk, Dalt |title=Halo Effect (review of ''Bar Angel'') |url=http://www.bestofneworleans.com/dispatch/2004-08-24/thea_review.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070312105004/http://www.bestofneworleans.com/dispatch/2004-08-24/thea_review.html |archive-date=12 March 2007 |access-date=2007-03-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070312105004/http://www.bestofneworleans.com/dispatch/2004-08-24/thea_review.html |date=12 March 2007 }}</ref>सामान्य (straight) स्थलहरूमा, भिजेको अन्डरवेयर (briefs) लगाएर पुरुषहरूबीच हुने प्रतिस्पर्धा हास्यपूर्ण मनोरञ्जनको रूपमा बढी लिइन्छ।<ref name=ABC/> प्रतियोगीहरूले सामान्यतया पालै-पालै दर्शकहरू सामु नाच्ने वा पोज गर्ने गर्छन्, जसको परिणाम या त भिडको प्रतिक्रिया वा न्यायाधीशहरूको मतद्वारा निर्णय गरिन्छ। रेसियर प्रतियोगिताहरूमा, सहभागीहरूले आफ्नो टि-शर्टहरू फाड्न वा काट्न सक्छन् उनीहरूको मिड्रिफ, क्लिभेज, वा तिनीहरूको स्तनको तल्लो भागहरू उजागर गर्न। स्थानीय कानुनको आधारमा, सहभागीहरूलाई उनीहरूको प्रदर्शनको समयमा उनीहरूको टी-शर्ट हटाउन वा पूर्ण रूपमा नग्न पट्टी लगाउन अनुमति दिन सकिन्छ। == इतिहास == [[File:Pouring-water-for-wet-tshirt.jpg|सन् २००४ मा फ्लोरिडाको पानामा सिटी बिचमा आयोजित 'वेट टी-सर्ट' (wet T-shirt) कार्यक्रममा एक सहभागीको छातीमा जगबाट पानी खन्याइँदै छ।|thumb]] 'भिजेको टी-सर्ट' (Wet T-shirt) प्रतियोगिताहरू पहिलो पटक सन् १९७० को दशकमा संयुक्त राज्य अमेरिकामा देखा परेका थिए।[1][a] चलचित्र निर्माता डिक ब्यारीमोरले आफ्नो संस्मरण 'ब्रेकिङ इभन' (Breaking Even) मा दाबी गरेअनुसार, उनले सन् १९७१ को जनवरीमा 'K2' स्कि (skis) को प्रवर्द्धनका लागि आइडाहोको सन भ्यालीस्थित 'बोइलर रुम बार' मा पहिलो 'वेट टी-सर्ट' प्रतियोगिता आयोजना गरेका थिए।[7] यस प्रतियोगितालाई सुरुमा एउटा सामान्य "टी-सर्ट प्रतियोगिता" का रूपमा प्रचार गरिएको थियो, जसमा एयरलाइन परिचारिकाहरूले 'K2' को प्रवर्द्धनात्मक टी-सर्ट लगाएर संगीतको तालमा नृत्य गर्ने कार्यक्रम थियो।तर, प्रतियोगितामा देखा पर्ने पहिलो प्रतिस्पर्धी एक व्यावसायिक स्ट्रिपर (नग्न नृत्य गर्ने कलाकार) थिइन् जसले 'टपलेस' (शरीरको माथिल्लो भागमा कपडा नराखी) नृत्य गरिन्; त्यसपछि अन्य गैर-व्यावसायिक प्रतिस्पर्धीहरूले पनि प्रतिस्पर्धा गर्नुअघि आफ्ना टी-सर्टहरू भिजाएर प्रतिक्रिया जनाए। ब्यारीमोरले भर्मन्टको स्टो माउन्टेन रिसोर्टस्थित 'रस्टी नेल' (Rusty Nail) मा दोस्रो "K2 वेट टी-सर्ट प्रतियोगिता" आयोजना गरे ताकि यसको छायांकन गर्न सकियोस्; यद्यपि स्टो नगर परिषदले उक्त कार्यक्रममा नग्नतामाथि प्रतिबन्ध लगाउने प्रस्ताव पारित गरिसकेको थियो।[8]उनले १० मार्च १९७१ मा कोलोराडोको एस्पेनस्थित 'द रेड अनियन' (The Red Onion) रेस्टुरेन्ट र बारमा 'K2' का लागि अर्को प्रवर्द्धनात्मक प्रतियोगिता आयोजना गरे,[7][9] र यी प्रतियोगिताहरूलाई 'प्लेब्वाय' (Playboy) पत्रिकाको मार्च १९७२ को अंकमा तस्बिरसहित प्रस्तुत गरिएको थियो।[10] प्रेसमा "भिजेको टी-शर्ट प्रतियोगिता" शब्दको पहिलो ज्ञात उल्लेख १९७५ मा द पाम बीच पोस्टमा भएको थियो, जसले न्यु अर्लिन्स डिस्कोथेकहरूमा प्रतियोगिताको उपस्थितिको वर्णन गर्दछ। यो प्रतियोगिता पछि फ्लोरिडाको फोर्ट लाउडरडेलमा वसन्त विश्राम कार्यक्रमहरूमा स्थापित भयो, केही बार मालिकहरूलाई सार्वजनिक अश्लीलता कानून अन्तर्गत एउटा आयोजना गरेकोमा जरिवाना गरिएको थियो। [11][6] तिनीहरूको कानुनी स्थितिको बारेमा स्पष्टताको अभाव भए पनि, संयुक्त राज्य अमेरिकामा अन्यत्र प्रतियोगिताहरू हुन थाले। १९७६ मा मिलवाकीको एक टेभर्नमा भएको प्रतियोगितामा प्रहरीको छापा मारिएको थियो, यद्यपि प्रतियोगीहरूले पुलिसको आवश्यकता अनुसार आफ्नो टी-शर्ट मुनि स्कच टेप लगाएका थिए। [12] सन् १९७७ को चलचित्र 'द डिप' (The Deep) मा ज्याकलिन बिसेटले माथिल्लो भागमा केवल एउटा टी-सर्ट लगाएर पानीमुनि पौडी खेलेको दृश्यले 'वेट टी-सर्ट प्रतियोगिता' (wet T-shirt contest) लाई व्यापक रूपमा जनसमक्ष ल्याउन मद्दत गर्‍यो।[5] फ्र्याङ्क जापाको सन् १९७९ को एल्बम 'जोस ग्यारेज' (Joe's Garage) मा रहेको "फेमबट इन अ वेट टी-सर्ट" (Fembot in a Wet T-Shirt) नामक गीतले क्यानोगा पार्ककी मेरीको कथा भन्छ; मियामीमा एउटा रक समूहले अलपत्र पारेपछि घर फर्कन आवश्यक रकम जुटाउन उनी वेट टी-सर्ट प्रतियोगितामा भाग लिन्छिन्।[13] सन् १९९० को दशकसम्म आइपुग्दा मियामी र मेक्सिको जस्ता ठाउँहरूमा हुने 'स्प्रिङ ब्रेक' (वसन्तकालीन बिदा) का उत्सवहरूमा 'वेट टी-सर्ट' प्रतियोगिताहरू सामान्य भइसकेका थिए।[1] सन् २००३ को अमेरिकी रियालिटी चलचित्र 'द रियल क्यानकुन' (The Real Cancun) मा पनि एउटा 'वेट टी-सर्ट' प्रतियोगिता समावेश गरिएको थियो।[14] २१औँ शताब्दीमा, 'वेट टी-सर्ट' प्रतियोगिताका आयोजकहरूले प्रायः दर्शकहरूलाई तस्बिर खिच्न रोक लगाउने गर्छन्; किनभने स्मार्टफोनका क्यामेरा र सामाजिक सञ्जालको संयोजनले सहभागीहरूका लागि समस्या (जस्तै: जागिर गुम्ने अवस्था) निम्त्याउन सक्छ। ==सन्दर्भहरू== {{reflist}} 2wmtpvagp3ifsu1ognhe9wqcwz3poc0 1380059 1380057 2026-09-13T06:33:41Z Rajeeb bastola 39875 1380059 wikitext text/x-wiki {{short description|Exhibitionist beauty contest}} {{Use dmy dates|date=January 2022}} [[File:Sun Club Wet T-Shirt Contest 2012.jpg|thumb|न्युड्स-ए-पोपिन प्रतियोगिता (२०१२) मा भिजेको टी-शर्ट प्रतियोगितामा पानीले ढाकिएको एक प्रतियोगी]] '''भिजेको टी-शर्ट प्रतियोगिता''' भनेको शरीर प्रदर्शन गर्ने प्रकृतिको प्रतिस्पर्धा हो, सामान्यतया नाइटक्लब, बार वा रिसोर्टमा युवा महिला प्रतिस्पर्धीहरू<ref name="ABC">{{cite news|url=https://www.abc.net.au/news/2022-10-31/wet-t-shirt-competitions-still-popular-outback-australia/101569692#|title=Wet T-shirt contests remain wildly popular in northern Australia, despite being in decline internationally|date=30 October 2022|location=Australia|website=ABC News}}</ref> समावेश भएको मञ्चीय कार्यक्रमको रूपमा।प्रतियोगीहरूले सामान्यतया पातलो सेतो वा हल्का रङको टी-सर्ट लगाउँछन्, जसभित्र ब्रा, बिकिनी टप वा अन्य कुनै भित्री वस्त्र लगाइएको हुँदैन। त्यसपछि सहभागीहरूको छातीमा पानी (प्रायः बरफजस्तै चिसो पानी) छर्किइन्छ वा खन्याइन्छ, जसले गर्दा उनीहरूका टी-सर्टहरू पारदर्शी भई छातीमा टाँसिन्छन्।यसको तुलनात्मक रूपमा कम देखिने पुरुष संस्करण 'वेट बक्सर' (wet boxer) प्रतियोगिता हो, जुन कहिलेकाहीँ गे बारहरूमा आयोजना गरिन्छ।<ref>{{Cite magazine |year=2001 |title=Low Rider |url=https://books.google.com/books?id=iHIpAQAAIAAJ |url-status=live |language=en |publisher=Park Avenue Design |volume=23 |issue= |page=78 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230414061021/https://books.google.at/books?id=iHIpAQAAIAAJ&redir_esc=y |archive-date=2023-04-14 |magazine=Low Rider}}</ref>{{Full citation needed|date=April 2023}}<ref>{{cite web |title=Business students show off their assets |url=http://www.peak.sfu.ca/the-peak/97-1/issue4/assets.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070311101522/http://www.peak.sfu.ca/the-peak/97-1/issue4/assets.html |archive-date=11 March 2007 |access-date=2007-03-21 |work=The Peak |publisher=Simon Fraser University |location=Burnaby, British Columbia, Canada}}</ref><ref>{{cite web |author=Wonk, Dalt |title=Halo Effect (review of ''Bar Angel'') |url=http://www.bestofneworleans.com/dispatch/2004-08-24/thea_review.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070312105004/http://www.bestofneworleans.com/dispatch/2004-08-24/thea_review.html |archive-date=12 March 2007 |access-date=2007-03-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070312105004/http://www.bestofneworleans.com/dispatch/2004-08-24/thea_review.html |date=12 March 2007 }}</ref>सामान्य (straight) स्थलहरूमा, भिजेको अन्डरवेयर (briefs) लगाएर पुरुषहरूबीच हुने प्रतिस्पर्धा हास्यपूर्ण मनोरञ्जनको रूपमा बढी लिइन्छ।<ref name=ABC/> प्रतियोगीहरूले सामान्यतया पालै-पालै दर्शकहरू सामु नाच्ने वा पोज गर्ने गर्छन्, जसको परिणाम या त भिडको प्रतिक्रिया वा न्यायाधीशहरूको मतद्वारा निर्णय गरिन्छ।<ref name=ABC/> रेसियर प्रतियोगिताहरूमा, सहभागीहरूले आफ्नो टि-शर्टहरू फाड्न वा काट्न सक्छन् उनीहरूको मिड्रिफ, क्लिभेज, वा तिनीहरूको स्तनको तल्लो भागहरू उजागर गर्न। स्थानीय कानुनको आधारमा, सहभागीहरूलाई उनीहरूको प्रदर्शनको समयमा उनीहरूको टी-शर्ट हटाउन वा पूर्ण रूपमा नग्न पट्टी लगाउन अनुमति दिन सकिन्छ। == इतिहास == [[File:Pouring-water-for-wet-tshirt.jpg|सन् २००४ मा फ्लोरिडाको पानामा सिटी बिचमा आयोजित 'वेट टी-सर्ट' (wet T-shirt) कार्यक्रममा एक सहभागीको छातीमा जगबाट पानी खन्याइँदै छ।|thumb]] 'भिजेको टी-सर्ट' (Wet T-shirt) प्रतियोगिताहरू पहिलो पटक सन् १९७० को दशकमा संयुक्त राज्य अमेरिकामा देखा परेका थिए।[1][a] चलचित्र निर्माता डिक ब्यारीमोरले आफ्नो संस्मरण 'ब्रेकिङ इभन' (Breaking Even) मा दाबी गरेअनुसार, उनले सन् १९७१ को जनवरीमा 'K2' स्कि (skis) को प्रवर्द्धनका लागि आइडाहोको सन भ्यालीस्थित 'बोइलर रुम बार' मा पहिलो 'वेट टी-सर्ट' प्रतियोगिता आयोजना गरेका थिए।[7] यस प्रतियोगितालाई सुरुमा एउटा सामान्य "टी-सर्ट प्रतियोगिता" का रूपमा प्रचार गरिएको थियो, जसमा एयरलाइन परिचारिकाहरूले 'K2' को प्रवर्द्धनात्मक टी-सर्ट लगाएर संगीतको तालमा नृत्य गर्ने कार्यक्रम थियो।तर, प्रतियोगितामा देखा पर्ने पहिलो प्रतिस्पर्धी एक व्यावसायिक स्ट्रिपर (नग्न नृत्य गर्ने कलाकार) थिइन् जसले 'टपलेस' (शरीरको माथिल्लो भागमा कपडा नराखी) नृत्य गरिन्; त्यसपछि अन्य गैर-व्यावसायिक प्रतिस्पर्धीहरूले पनि प्रतिस्पर्धा गर्नुअघि आफ्ना टी-सर्टहरू भिजाएर प्रतिक्रिया जनाए। ब्यारीमोरले भर्मन्टको स्टो माउन्टेन रिसोर्टस्थित 'रस्टी नेल' (Rusty Nail) मा दोस्रो "K2 वेट टी-सर्ट प्रतियोगिता" आयोजना गरे ताकि यसको छायांकन गर्न सकियोस्; यद्यपि स्टो नगर परिषदले उक्त कार्यक्रममा नग्नतामाथि प्रतिबन्ध लगाउने प्रस्ताव पारित गरिसकेको थियो।[8]उनले १० मार्च १९७१ मा कोलोराडोको एस्पेनस्थित 'द रेड अनियन' (The Red Onion) रेस्टुरेन्ट र बारमा 'K2' का लागि अर्को प्रवर्द्धनात्मक प्रतियोगिता आयोजना गरे,[7][9] र यी प्रतियोगिताहरूलाई 'प्लेब्वाय' (Playboy) पत्रिकाको मार्च १९७२ को अंकमा तस्बिरसहित प्रस्तुत गरिएको थियो।[10] प्रेसमा "भिजेको टी-शर्ट प्रतियोगिता" शब्दको पहिलो ज्ञात उल्लेख १९७५ मा द पाम बीच पोस्टमा भएको थियो, जसले न्यु अर्लिन्स डिस्कोथेकहरूमा प्रतियोगिताको उपस्थितिको वर्णन गर्दछ। यो प्रतियोगिता पछि फ्लोरिडाको फोर्ट लाउडरडेलमा वसन्त विश्राम कार्यक्रमहरूमा स्थापित भयो, केही बार मालिकहरूलाई सार्वजनिक अश्लीलता कानून अन्तर्गत एउटा आयोजना गरेकोमा जरिवाना गरिएको थियो। [11][6] तिनीहरूको कानुनी स्थितिको बारेमा स्पष्टताको अभाव भए पनि, संयुक्त राज्य अमेरिकामा अन्यत्र प्रतियोगिताहरू हुन थाले। १९७६ मा मिलवाकीको एक टेभर्नमा भएको प्रतियोगितामा प्रहरीको छापा मारिएको थियो, यद्यपि प्रतियोगीहरूले पुलिसको आवश्यकता अनुसार आफ्नो टी-शर्ट मुनि स्कच टेप लगाएका थिए। [12] सन् १९७७ को चलचित्र 'द डिप' (The Deep) मा ज्याकलिन बिसेटले माथिल्लो भागमा केवल एउटा टी-सर्ट लगाएर पानीमुनि पौडी खेलेको दृश्यले 'वेट टी-सर्ट प्रतियोगिता' (wet T-shirt contest) लाई व्यापक रूपमा जनसमक्ष ल्याउन मद्दत गर्‍यो।[5] फ्र्याङ्क जापाको सन् १९७९ को एल्बम 'जोस ग्यारेज' (Joe's Garage) मा रहेको "फेमबट इन अ वेट टी-सर्ट" (Fembot in a Wet T-Shirt) नामक गीतले क्यानोगा पार्ककी मेरीको कथा भन्छ; मियामीमा एउटा रक समूहले अलपत्र पारेपछि घर फर्कन आवश्यक रकम जुटाउन उनी वेट टी-सर्ट प्रतियोगितामा भाग लिन्छिन्।[13] सन् १९९० को दशकसम्म आइपुग्दा मियामी र मेक्सिको जस्ता ठाउँहरूमा हुने 'स्प्रिङ ब्रेक' (वसन्तकालीन बिदा) का उत्सवहरूमा 'वेट टी-सर्ट' प्रतियोगिताहरू सामान्य भइसकेका थिए।[1] सन् २००३ को अमेरिकी रियालिटी चलचित्र 'द रियल क्यानकुन' (The Real Cancun) मा पनि एउटा 'वेट टी-सर्ट' प्रतियोगिता समावेश गरिएको थियो।[14] २१औँ शताब्दीमा, 'वेट टी-सर्ट' प्रतियोगिताका आयोजकहरूले प्रायः दर्शकहरूलाई तस्बिर खिच्न रोक लगाउने गर्छन्; किनभने स्मार्टफोनका क्यामेरा र सामाजिक सञ्जालको संयोजनले सहभागीहरूका लागि समस्या (जस्तै: जागिर गुम्ने अवस्था) निम्त्याउन सक्छ। ==सन्दर्भहरू== {{reflist}} jj89s81be63w2g5pcjd35a3fhzsodfj 1380062 1380059 2026-09-13T09:33:33Z Rajeeb bastola 39875 /* इतिहास */ 1380062 wikitext text/x-wiki {{short description|Exhibitionist beauty contest}} {{Use dmy dates|date=January 2022}} [[File:Sun Club Wet T-Shirt Contest 2012.jpg|thumb|न्युड्स-ए-पोपिन प्रतियोगिता (२०१२) मा भिजेको टी-शर्ट प्रतियोगितामा पानीले ढाकिएको एक प्रतियोगी]] '''भिजेको टी-शर्ट प्रतियोगिता''' भनेको शरीर प्रदर्शन गर्ने प्रकृतिको प्रतिस्पर्धा हो, सामान्यतया नाइटक्लब, बार वा रिसोर्टमा युवा महिला प्रतिस्पर्धीहरू<ref name="ABC">{{cite news|url=https://www.abc.net.au/news/2022-10-31/wet-t-shirt-competitions-still-popular-outback-australia/101569692#|title=Wet T-shirt contests remain wildly popular in northern Australia, despite being in decline internationally|date=30 October 2022|location=Australia|website=ABC News}}</ref> समावेश भएको मञ्चीय कार्यक्रमको रूपमा।प्रतियोगीहरूले सामान्यतया पातलो सेतो वा हल्का रङको टी-सर्ट लगाउँछन्, जसभित्र ब्रा, बिकिनी टप वा अन्य कुनै भित्री वस्त्र लगाइएको हुँदैन। त्यसपछि सहभागीहरूको छातीमा पानी (प्रायः बरफजस्तै चिसो पानी) छर्किइन्छ वा खन्याइन्छ, जसले गर्दा उनीहरूका टी-सर्टहरू पारदर्शी भई छातीमा टाँसिन्छन्।यसको तुलनात्मक रूपमा कम देखिने पुरुष संस्करण 'वेट बक्सर' (wet boxer) प्रतियोगिता हो, जुन कहिलेकाहीँ गे बारहरूमा आयोजना गरिन्छ।<ref>{{Cite magazine |year=2001 |title=Low Rider |url=https://books.google.com/books?id=iHIpAQAAIAAJ |url-status=live |language=en |publisher=Park Avenue Design |volume=23 |issue= |page=78 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230414061021/https://books.google.at/books?id=iHIpAQAAIAAJ&redir_esc=y |archive-date=2023-04-14 |magazine=Low Rider}}</ref>{{Full citation needed|date=April 2023}}<ref>{{cite web |title=Business students show off their assets |url=http://www.peak.sfu.ca/the-peak/97-1/issue4/assets.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070311101522/http://www.peak.sfu.ca/the-peak/97-1/issue4/assets.html |archive-date=11 March 2007 |access-date=2007-03-21 |work=The Peak |publisher=Simon Fraser University |location=Burnaby, British Columbia, Canada}}</ref><ref>{{cite web |author=Wonk, Dalt |title=Halo Effect (review of ''Bar Angel'') |url=http://www.bestofneworleans.com/dispatch/2004-08-24/thea_review.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070312105004/http://www.bestofneworleans.com/dispatch/2004-08-24/thea_review.html |archive-date=12 March 2007 |access-date=2007-03-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070312105004/http://www.bestofneworleans.com/dispatch/2004-08-24/thea_review.html |date=12 March 2007 }}</ref>सामान्य (straight) स्थलहरूमा, भिजेको अन्डरवेयर (briefs) लगाएर पुरुषहरूबीच हुने प्रतिस्पर्धा हास्यपूर्ण मनोरञ्जनको रूपमा बढी लिइन्छ।<ref name=ABC/> प्रतियोगीहरूले सामान्यतया पालै-पालै दर्शकहरू सामु नाच्ने वा पोज गर्ने गर्छन्, जसको परिणाम या त भिडको प्रतिक्रिया वा न्यायाधीशहरूको मतद्वारा निर्णय गरिन्छ।<ref name=ABC/> रेसियर प्रतियोगिताहरूमा, सहभागीहरूले आफ्नो टि-शर्टहरू फाड्न वा काट्न सक्छन् उनीहरूको मिड्रिफ, क्लिभेज, वा तिनीहरूको स्तनको तल्लो भागहरू उजागर गर्न। स्थानीय कानुनको आधारमा, सहभागीहरूलाई उनीहरूको प्रदर्शनको समयमा उनीहरूको टी-शर्ट हटाउन वा पूर्ण रूपमा नग्न पट्टी लगाउन अनुमति दिन सकिन्छ। == इतिहास == [[File:Pouring-water-for-wet-tshirt.jpg|सन् २००४ मा फ्लोरिडाको पानामा सिटी बिचमा आयोजित 'वेट टी-सर्ट' (wet T-shirt) कार्यक्रममा एक सहभागीको छातीमा जगबाट पानी खन्याइँदै छ।|thumb]] 'भिजेको टी-सर्ट' (Wet T-shirt) प्रतियोगिताहरू पहिलो पटक सन् १९७० को दशकमा संयुक्त राज्य अमेरिकामा देखा परेका थिए।<ref name=ABC/>{{efn|The Spanish festival of [[La Tomatina]], a large public tomato fight where participants become soaked with juice from tomatoes, has been suggested as another possible origin of the wet T-shirt contest, although La Tomatina began in 1945.<ref name=CH/><ref name=Kutner/>}}चलचित्र निर्माता डिक ब्यारीमोरले आफ्नो संस्मरण 'ब्रेकिङ इभन' (Breaking Even) मा दाबी गरेअनुसार, उनले सन् १९७१ को जनवरीमा 'K2' स्कि (skis) को प्रवर्द्धनका लागि आइडाहोको सन भ्यालीस्थित 'बोइलर रुम बार' मा पहिलो 'वेट टी-सर्ट' प्रतियोगिता आयोजना गरेका थिए।[7] यस प्रतियोगितालाई सुरुमा एउटा सामान्य "टी-सर्ट प्रतियोगिता" का रूपमा प्रचार गरिएको थियो, जसमा एयरलाइन परिचारिकाहरूले 'K2' को प्रवर्द्धनात्मक टी-सर्ट लगाएर संगीतको तालमा नृत्य गर्ने कार्यक्रम थियो।तर, प्रतियोगितामा देखा पर्ने पहिलो प्रतिस्पर्धी एक व्यावसायिक स्ट्रिपर (नग्न नृत्य गर्ने कलाकार) थिइन् जसले 'टपलेस' (शरीरको माथिल्लो भागमा कपडा नराखी) नृत्य गरिन्; त्यसपछि अन्य गैर-व्यावसायिक प्रतिस्पर्धीहरूले पनि प्रतिस्पर्धा गर्नुअघि आफ्ना टी-सर्टहरू भिजाएर प्रतिक्रिया जनाए। ब्यारीमोरले भर्मन्टको स्टो माउन्टेन रिसोर्टस्थित 'रस्टी नेल' (Rusty Nail) मा दोस्रो "K2 वेट टी-सर्ट प्रतियोगिता" आयोजना गरे ताकि यसको छायांकन गर्न सकियोस्; यद्यपि स्टो नगर परिषदले उक्त कार्यक्रममा नग्नतामाथि प्रतिबन्ध लगाउने प्रस्ताव पारित गरिसकेको थियो।[8]उनले १० मार्च १९७१ मा कोलोराडोको एस्पेनस्थित 'द रेड अनियन' (The Red Onion) रेस्टुरेन्ट र बारमा 'K2' का लागि अर्को प्रवर्द्धनात्मक प्रतियोगिता आयोजना गरे,[7][9] र यी प्रतियोगिताहरूलाई 'प्लेब्वाय' (Playboy) पत्रिकाको मार्च १९७२ को अंकमा तस्बिरसहित प्रस्तुत गरिएको थियो।[10] प्रेसमा "भिजेको टी-शर्ट प्रतियोगिता" शब्दको पहिलो ज्ञात उल्लेख १९७५ मा द पाम बीच पोस्टमा भएको थियो, जसले न्यु अर्लिन्स डिस्कोथेकहरूमा प्रतियोगिताको उपस्थितिको वर्णन गर्दछ। यो प्रतियोगिता पछि फ्लोरिडाको फोर्ट लाउडरडेलमा वसन्त विश्राम कार्यक्रमहरूमा स्थापित भयो, केही बार मालिकहरूलाई सार्वजनिक अश्लीलता कानून अन्तर्गत एउटा आयोजना गरेकोमा जरिवाना गरिएको थियो। [11][6] तिनीहरूको कानुनी स्थितिको बारेमा स्पष्टताको अभाव भए पनि, संयुक्त राज्य अमेरिकामा अन्यत्र प्रतियोगिताहरू हुन थाले। १९७६ मा मिलवाकीको एक टेभर्नमा भएको प्रतियोगितामा प्रहरीको छापा मारिएको थियो, यद्यपि प्रतियोगीहरूले पुलिसको आवश्यकता अनुसार आफ्नो टी-शर्ट मुनि स्कच टेप लगाएका थिए। [12] सन् १९७७ को चलचित्र 'द डिप' (The Deep) मा ज्याकलिन बिसेटले माथिल्लो भागमा केवल एउटा टी-सर्ट लगाएर पानीमुनि पौडी खेलेको दृश्यले 'वेट टी-सर्ट प्रतियोगिता' (wet T-shirt contest) लाई व्यापक रूपमा जनसमक्ष ल्याउन मद्दत गर्‍यो।[5] फ्र्याङ्क जापाको सन् १९७९ को एल्बम 'जोस ग्यारेज' (Joe's Garage) मा रहेको "फेमबट इन अ वेट टी-सर्ट" (Fembot in a Wet T-Shirt) नामक गीतले क्यानोगा पार्ककी मेरीको कथा भन्छ; मियामीमा एउटा रक समूहले अलपत्र पारेपछि घर फर्कन आवश्यक रकम जुटाउन उनी वेट टी-सर्ट प्रतियोगितामा भाग लिन्छिन्।[13] सन् १९९० को दशकसम्म आइपुग्दा मियामी र मेक्सिको जस्ता ठाउँहरूमा हुने 'स्प्रिङ ब्रेक' (वसन्तकालीन बिदा) का उत्सवहरूमा 'वेट टी-सर्ट' प्रतियोगिताहरू सामान्य भइसकेका थिए।[1] सन् २००३ को अमेरिकी रियालिटी चलचित्र 'द रियल क्यानकुन' (The Real Cancun) मा पनि एउटा 'वेट टी-सर्ट' प्रतियोगिता समावेश गरिएको थियो।[14] २१औँ शताब्दीमा, 'वेट टी-सर्ट' प्रतियोगिताका आयोजकहरूले प्रायः दर्शकहरूलाई तस्बिर खिच्न रोक लगाउने गर्छन्; किनभने स्मार्टफोनका क्यामेरा र सामाजिक सञ्जालको संयोजनले सहभागीहरूका लागि समस्या (जस्तै: जागिर गुम्ने अवस्था) निम्त्याउन सक्छ। ==सन्दर्भहरू== {{reflist}} 9mly5kps1rbedgr4dne6xm0igixetg5 1380063 1380062 2026-09-13T09:35:30Z Rajeeb bastola 39875 /* इतिहास */ 1380063 wikitext text/x-wiki {{short description|Exhibitionist beauty contest}} {{Use dmy dates|date=January 2022}} [[File:Sun Club Wet T-Shirt Contest 2012.jpg|thumb|न्युड्स-ए-पोपिन प्रतियोगिता (२०१२) मा भिजेको टी-शर्ट प्रतियोगितामा पानीले ढाकिएको एक प्रतियोगी]] '''भिजेको टी-शर्ट प्रतियोगिता''' भनेको शरीर प्रदर्शन गर्ने प्रकृतिको प्रतिस्पर्धा हो, सामान्यतया नाइटक्लब, बार वा रिसोर्टमा युवा महिला प्रतिस्पर्धीहरू<ref name="ABC">{{cite news|url=https://www.abc.net.au/news/2022-10-31/wet-t-shirt-competitions-still-popular-outback-australia/101569692#|title=Wet T-shirt contests remain wildly popular in northern Australia, despite being in decline internationally|date=30 October 2022|location=Australia|website=ABC News}}</ref> समावेश भएको मञ्चीय कार्यक्रमको रूपमा।प्रतियोगीहरूले सामान्यतया पातलो सेतो वा हल्का रङको टी-सर्ट लगाउँछन्, जसभित्र ब्रा, बिकिनी टप वा अन्य कुनै भित्री वस्त्र लगाइएको हुँदैन। त्यसपछि सहभागीहरूको छातीमा पानी (प्रायः बरफजस्तै चिसो पानी) छर्किइन्छ वा खन्याइन्छ, जसले गर्दा उनीहरूका टी-सर्टहरू पारदर्शी भई छातीमा टाँसिन्छन्।यसको तुलनात्मक रूपमा कम देखिने पुरुष संस्करण 'वेट बक्सर' (wet boxer) प्रतियोगिता हो, जुन कहिलेकाहीँ गे बारहरूमा आयोजना गरिन्छ।<ref>{{Cite magazine |year=2001 |title=Low Rider |url=https://books.google.com/books?id=iHIpAQAAIAAJ |url-status=live |language=en |publisher=Park Avenue Design |volume=23 |issue= |page=78 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230414061021/https://books.google.at/books?id=iHIpAQAAIAAJ&redir_esc=y |archive-date=2023-04-14 |magazine=Low Rider}}</ref>{{Full citation needed|date=April 2023}}<ref>{{cite web |title=Business students show off their assets |url=http://www.peak.sfu.ca/the-peak/97-1/issue4/assets.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070311101522/http://www.peak.sfu.ca/the-peak/97-1/issue4/assets.html |archive-date=11 March 2007 |access-date=2007-03-21 |work=The Peak |publisher=Simon Fraser University |location=Burnaby, British Columbia, Canada}}</ref><ref>{{cite web |author=Wonk, Dalt |title=Halo Effect (review of ''Bar Angel'') |url=http://www.bestofneworleans.com/dispatch/2004-08-24/thea_review.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070312105004/http://www.bestofneworleans.com/dispatch/2004-08-24/thea_review.html |archive-date=12 March 2007 |access-date=2007-03-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070312105004/http://www.bestofneworleans.com/dispatch/2004-08-24/thea_review.html |date=12 March 2007 }}</ref>सामान्य (straight) स्थलहरूमा, भिजेको अन्डरवेयर (briefs) लगाएर पुरुषहरूबीच हुने प्रतिस्पर्धा हास्यपूर्ण मनोरञ्जनको रूपमा बढी लिइन्छ।<ref name=ABC/> प्रतियोगीहरूले सामान्यतया पालै-पालै दर्शकहरू सामु नाच्ने वा पोज गर्ने गर्छन्, जसको परिणाम या त भिडको प्रतिक्रिया वा न्यायाधीशहरूको मतद्वारा निर्णय गरिन्छ।<ref name=ABC/> रेसियर प्रतियोगिताहरूमा, सहभागीहरूले आफ्नो टि-शर्टहरू फाड्न वा काट्न सक्छन् उनीहरूको मिड्रिफ, क्लिभेज, वा तिनीहरूको स्तनको तल्लो भागहरू उजागर गर्न। स्थानीय कानुनको आधारमा, सहभागीहरूलाई उनीहरूको प्रदर्शनको समयमा उनीहरूको टी-शर्ट हटाउन वा पूर्ण रूपमा नग्न पट्टी लगाउन अनुमति दिन सकिन्छ। == इतिहास == [[File:Pouring-water-for-wet-tshirt.jpg|सन् २००४ मा फ्लोरिडाको पानामा सिटी बिचमा आयोजित 'वेट टी-सर्ट' (wet T-shirt) कार्यक्रममा एक सहभागीको छातीमा जगबाट पानी खन्याइँदै छ।|thumb]] 'भिजेको टी-सर्ट' (Wet T-shirt) प्रतियोगिताहरू पहिलो पटक सन् १९७० को दशकमा संयुक्त राज्य अमेरिकामा देखा परेका थिए।<ref name=ABC/>{{efn|The Spanish festival of [[La Tomatina]], a large public tomato fight where participants become soaked with juice from tomatoes, has been suggested as another possible origin of the wet T-shirt contest, although La Tomatina began in 1945.<ref name=CH/><ref name=Kutner/>}}चलचित्र निर्माता डिक ब्यारीमोरले आफ्नो संस्मरण 'ब्रेकिङ इभन' (Breaking Even) मा दाबी गरेअनुसार, उनले सन् १९७१ को जनवरीमा 'K2' स्कि (skis) को प्रवर्द्धनका लागि आइडाहोको सन भ्यालीस्थित 'बोइलर रुम बार' मा पहिलो 'वेट टी-सर्ट' प्रतियोगिता आयोजना गरेका थिए।<ref name=Barrymore>{{cite book |title=Breaking Even |first1=Dick |last1=Barrymore |author-link=Dick Barrymore |year=1997 |location=Missoula, Mont. |publisher=Pictorial Histories |chapter=Chapter 20: Hot Dogs and Wet T-Shirts |isbn=9781575100371 |oclc=39924562 |chapter-url=http://www.dickbarrymore.com/book4.asp |archive-url=https://web.archive.org/web/20071225173401/http://www.dickbarrymore.com/book4.asp |archive-date=25 December 2007 |access-date=2 September 2013 |url-status=dead}}</ref> यस प्रतियोगितालाई सुरुमा एउटा सामान्य "टी-सर्ट प्रतियोगिता" का रूपमा प्रचार गरिएको थियो, जसमा एयरलाइन परिचारिकाहरूले 'K2' को प्रवर्द्धनात्मक टी-सर्ट लगाएर संगीतको तालमा नृत्य गर्ने कार्यक्रम थियो।तर, प्रतियोगितामा देखा पर्ने पहिलो प्रतिस्पर्धी एक व्यावसायिक स्ट्रिपर (नग्न नृत्य गर्ने कलाकार) थिइन् जसले 'टपलेस' (शरीरको माथिल्लो भागमा कपडा नराखी) नृत्य गरिन्; त्यसपछि अन्य गैर-व्यावसायिक प्रतिस्पर्धीहरूले पनि प्रतिस्पर्धा गर्नुअघि आफ्ना टी-सर्टहरू भिजाएर प्रतिक्रिया जनाए। ब्यारीमोरले भर्मन्टको स्टो माउन्टेन रिसोर्टस्थित 'रस्टी नेल' (Rusty Nail) मा दोस्रो "K2 वेट टी-सर्ट प्रतियोगिता" आयोजना गरे ताकि यसको छायांकन गर्न सकियोस्; यद्यपि स्टो नगर परिषदले उक्त कार्यक्रममा नग्नतामाथि प्रतिबन्ध लगाउने प्रस्ताव पारित गरिसकेको थियो।[8]उनले १० मार्च १९७१ मा कोलोराडोको एस्पेनस्थित 'द रेड अनियन' (The Red Onion) रेस्टुरेन्ट र बारमा 'K2' का लागि अर्को प्रवर्द्धनात्मक प्रतियोगिता आयोजना गरे,[7][9] र यी प्रतियोगिताहरूलाई 'प्लेब्वाय' (Playboy) पत्रिकाको मार्च १९७२ को अंकमा तस्बिरसहित प्रस्तुत गरिएको थियो।[10] प्रेसमा "भिजेको टी-शर्ट प्रतियोगिता" शब्दको पहिलो ज्ञात उल्लेख १९७५ मा द पाम बीच पोस्टमा भएको थियो, जसले न्यु अर्लिन्स डिस्कोथेकहरूमा प्रतियोगिताको उपस्थितिको वर्णन गर्दछ। यो प्रतियोगिता पछि फ्लोरिडाको फोर्ट लाउडरडेलमा वसन्त विश्राम कार्यक्रमहरूमा स्थापित भयो, केही बार मालिकहरूलाई सार्वजनिक अश्लीलता कानून अन्तर्गत एउटा आयोजना गरेकोमा जरिवाना गरिएको थियो। [11][6] तिनीहरूको कानुनी स्थितिको बारेमा स्पष्टताको अभाव भए पनि, संयुक्त राज्य अमेरिकामा अन्यत्र प्रतियोगिताहरू हुन थाले। १९७६ मा मिलवाकीको एक टेभर्नमा भएको प्रतियोगितामा प्रहरीको छापा मारिएको थियो, यद्यपि प्रतियोगीहरूले पुलिसको आवश्यकता अनुसार आफ्नो टी-शर्ट मुनि स्कच टेप लगाएका थिए। [12] सन् १९७७ को चलचित्र 'द डिप' (The Deep) मा ज्याकलिन बिसेटले माथिल्लो भागमा केवल एउटा टी-सर्ट लगाएर पानीमुनि पौडी खेलेको दृश्यले 'वेट टी-सर्ट प्रतियोगिता' (wet T-shirt contest) लाई व्यापक रूपमा जनसमक्ष ल्याउन मद्दत गर्‍यो।[5] फ्र्याङ्क जापाको सन् १९७९ को एल्बम 'जोस ग्यारेज' (Joe's Garage) मा रहेको "फेमबट इन अ वेट टी-सर्ट" (Fembot in a Wet T-Shirt) नामक गीतले क्यानोगा पार्ककी मेरीको कथा भन्छ; मियामीमा एउटा रक समूहले अलपत्र पारेपछि घर फर्कन आवश्यक रकम जुटाउन उनी वेट टी-सर्ट प्रतियोगितामा भाग लिन्छिन्।[13] सन् १९९० को दशकसम्म आइपुग्दा मियामी र मेक्सिको जस्ता ठाउँहरूमा हुने 'स्प्रिङ ब्रेक' (वसन्तकालीन बिदा) का उत्सवहरूमा 'वेट टी-सर्ट' प्रतियोगिताहरू सामान्य भइसकेका थिए।[1] सन् २००३ को अमेरिकी रियालिटी चलचित्र 'द रियल क्यानकुन' (The Real Cancun) मा पनि एउटा 'वेट टी-सर्ट' प्रतियोगिता समावेश गरिएको थियो।[14] २१औँ शताब्दीमा, 'वेट टी-सर्ट' प्रतियोगिताका आयोजकहरूले प्रायः दर्शकहरूलाई तस्बिर खिच्न रोक लगाउने गर्छन्; किनभने स्मार्टफोनका क्यामेरा र सामाजिक सञ्जालको संयोजनले सहभागीहरूका लागि समस्या (जस्तै: जागिर गुम्ने अवस्था) निम्त्याउन सक्छ। ==सन्दर्भहरू== {{reflist}} hkrc7d6nxietbtmaudyun4txbafpika 1380064 1380063 2026-09-13T09:38:46Z Rajeeb bastola 39875 /* इतिहास */ 1380064 wikitext text/x-wiki {{short description|Exhibitionist beauty contest}} {{Use dmy dates|date=January 2022}} [[File:Sun Club Wet T-Shirt Contest 2012.jpg|thumb|न्युड्स-ए-पोपिन प्रतियोगिता (२०१२) मा भिजेको टी-शर्ट प्रतियोगितामा पानीले ढाकिएको एक प्रतियोगी]] '''भिजेको टी-शर्ट प्रतियोगिता''' भनेको शरीर प्रदर्शन गर्ने प्रकृतिको प्रतिस्पर्धा हो, सामान्यतया नाइटक्लब, बार वा रिसोर्टमा युवा महिला प्रतिस्पर्धीहरू<ref name="ABC">{{cite news|url=https://www.abc.net.au/news/2022-10-31/wet-t-shirt-competitions-still-popular-outback-australia/101569692#|title=Wet T-shirt contests remain wildly popular in northern Australia, despite being in decline internationally|date=30 October 2022|location=Australia|website=ABC News}}</ref> समावेश भएको मञ्चीय कार्यक्रमको रूपमा।प्रतियोगीहरूले सामान्यतया पातलो सेतो वा हल्का रङको टी-सर्ट लगाउँछन्, जसभित्र ब्रा, बिकिनी टप वा अन्य कुनै भित्री वस्त्र लगाइएको हुँदैन। त्यसपछि सहभागीहरूको छातीमा पानी (प्रायः बरफजस्तै चिसो पानी) छर्किइन्छ वा खन्याइन्छ, जसले गर्दा उनीहरूका टी-सर्टहरू पारदर्शी भई छातीमा टाँसिन्छन्।यसको तुलनात्मक रूपमा कम देखिने पुरुष संस्करण 'वेट बक्सर' (wet boxer) प्रतियोगिता हो, जुन कहिलेकाहीँ गे बारहरूमा आयोजना गरिन्छ।<ref>{{Cite magazine |year=2001 |title=Low Rider |url=https://books.google.com/books?id=iHIpAQAAIAAJ |url-status=live |language=en |publisher=Park Avenue Design |volume=23 |issue= |page=78 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230414061021/https://books.google.at/books?id=iHIpAQAAIAAJ&redir_esc=y |archive-date=2023-04-14 |magazine=Low Rider}}</ref>{{Full citation needed|date=April 2023}}<ref>{{cite web |title=Business students show off their assets |url=http://www.peak.sfu.ca/the-peak/97-1/issue4/assets.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070311101522/http://www.peak.sfu.ca/the-peak/97-1/issue4/assets.html |archive-date=11 March 2007 |access-date=2007-03-21 |work=The Peak |publisher=Simon Fraser University |location=Burnaby, British Columbia, Canada}}</ref><ref>{{cite web |author=Wonk, Dalt |title=Halo Effect (review of ''Bar Angel'') |url=http://www.bestofneworleans.com/dispatch/2004-08-24/thea_review.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070312105004/http://www.bestofneworleans.com/dispatch/2004-08-24/thea_review.html |archive-date=12 March 2007 |access-date=2007-03-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070312105004/http://www.bestofneworleans.com/dispatch/2004-08-24/thea_review.html |date=12 March 2007 }}</ref>सामान्य (straight) स्थलहरूमा, भिजेको अन्डरवेयर (briefs) लगाएर पुरुषहरूबीच हुने प्रतिस्पर्धा हास्यपूर्ण मनोरञ्जनको रूपमा बढी लिइन्छ।<ref name=ABC/> प्रतियोगीहरूले सामान्यतया पालै-पालै दर्शकहरू सामु नाच्ने वा पोज गर्ने गर्छन्, जसको परिणाम या त भिडको प्रतिक्रिया वा न्यायाधीशहरूको मतद्वारा निर्णय गरिन्छ।<ref name=ABC/> रेसियर प्रतियोगिताहरूमा, सहभागीहरूले आफ्नो टि-शर्टहरू फाड्न वा काट्न सक्छन् उनीहरूको मिड्रिफ, क्लिभेज, वा तिनीहरूको स्तनको तल्लो भागहरू उजागर गर्न। स्थानीय कानुनको आधारमा, सहभागीहरूलाई उनीहरूको प्रदर्शनको समयमा उनीहरूको टी-शर्ट हटाउन वा पूर्ण रूपमा नग्न पट्टी लगाउन अनुमति दिन सकिन्छ। == इतिहास == [[File:Pouring-water-for-wet-tshirt.jpg|सन् २००४ मा फ्लोरिडाको पानामा सिटी बिचमा आयोजित 'वेट टी-सर्ट' (wet T-shirt) कार्यक्रममा एक सहभागीको छातीमा जगबाट पानी खन्याइँदै छ।|thumb]] 'भिजेको टी-सर्ट' (Wet T-shirt) प्रतियोगिताहरू पहिलो पटक सन् १९७० को दशकमा संयुक्त राज्य अमेरिकामा देखा परेका थिए।<ref name=ABC/>{{efn|The Spanish festival of [[La Tomatina]], a large public tomato fight where participants become soaked with juice from tomatoes, has been suggested as another possible origin of the wet T-shirt contest, although La Tomatina began in 1945.<ref name=CH/><ref name=Kutner/>}}चलचित्र निर्माता डिक ब्यारीमोरले आफ्नो संस्मरण 'ब्रेकिङ इभन' (Breaking Even) मा दाबी गरेअनुसार, उनले सन् १९७१ को जनवरीमा 'K2' स्कि (skis) को प्रवर्द्धनका लागि आइडाहोको सन भ्यालीस्थित 'बोइलर रुम बार' मा पहिलो 'वेट टी-सर्ट' प्रतियोगिता आयोजना गरेका थिए।<ref name=Barrymore>{{cite book |title=Breaking Even |first1=Dick |last1=Barrymore |author-link=Dick Barrymore |year=1997 |location=Missoula, Mont. |publisher=Pictorial Histories |chapter=Chapter 20: Hot Dogs and Wet T-Shirts |isbn=9781575100371 |oclc=39924562 |chapter-url=http://www.dickbarrymore.com/book4.asp |archive-url=https://web.archive.org/web/20071225173401/http://www.dickbarrymore.com/book4.asp |archive-date=25 December 2007 |access-date=2 September 2013 |url-status=dead}}</ref> यस प्रतियोगितालाई सुरुमा एउटा सामान्य "टी-सर्ट प्रतियोगिता" का रूपमा प्रचार गरिएको थियो, जसमा एयरलाइन परिचारिकाहरूले 'K2' को प्रवर्द्धनात्मक टी-सर्ट लगाएर संगीतको तालमा नृत्य गर्ने कार्यक्रम थियो।तर, प्रतियोगितामा देखा पर्ने पहिलो प्रतिस्पर्धी एक व्यावसायिक स्ट्रिपर (नग्न नृत्य गर्ने कलाकार) थिइन् जसले 'टपलेस' (शरीरको माथिल्लो भागमा कपडा नराखी) नृत्य गरिन्; त्यसपछि अन्य गैर-व्यावसायिक प्रतिस्पर्धीहरूले पनि प्रतिस्पर्धा गर्नुअघि आफ्ना टी-सर्टहरू भिजाएर प्रतिक्रिया जनाए। ब्यारीमोरले भर्मन्टको स्टो माउन्टेन रिसोर्टस्थित 'रस्टी नेल' (Rusty Nail) मा दोस्रो "K2 वेट टी-सर्ट प्रतियोगिता" आयोजना गरे ताकि यसको छायांकन गर्न सकियोस्; यद्यपि स्टो नगर परिषदले उक्त कार्यक्रममा नग्नतामाथि प्रतिबन्ध लगाउने प्रस्ताव पारित गरिसकेको थियो।<ref>{{cite magazine|magazine=Skiing Heritage Journal|date=Sep 1998|volume=10|issue=3|issn=1082-2895|publisher=International Skiing History Association|url=https://books.google.com/books?id=WlgEAAAAMBAJ|title=Roots of an Olympic sport: freestyle – Part II: Freestyle Comes of Age|page=27}}</ref> उनले १० मार्च १९७१ मा कोलोराडोको एस्पेनस्थित 'द रेड अनियन' (The Red Onion) रेस्टुरेन्ट र बारमा 'K2' का लागि अर्को प्रवर्द्धनात्मक प्रतियोगिता आयोजना गरे,[7][9] र यी प्रतियोगिताहरूलाई 'प्लेब्वाय' (Playboy) पत्रिकाको मार्च १९७२ को अंकमा तस्बिरसहित प्रस्तुत गरिएको थियो।[10] प्रेसमा "भिजेको टी-शर्ट प्रतियोगिता" शब्दको पहिलो ज्ञात उल्लेख १९७५ मा द पाम बीच पोस्टमा भएको थियो, जसले न्यु अर्लिन्स डिस्कोथेकहरूमा प्रतियोगिताको उपस्थितिको वर्णन गर्दछ। यो प्रतियोगिता पछि फ्लोरिडाको फोर्ट लाउडरडेलमा वसन्त विश्राम कार्यक्रमहरूमा स्थापित भयो, केही बार मालिकहरूलाई सार्वजनिक अश्लीलता कानून अन्तर्गत एउटा आयोजना गरेकोमा जरिवाना गरिएको थियो। [11][6] तिनीहरूको कानुनी स्थितिको बारेमा स्पष्टताको अभाव भए पनि, संयुक्त राज्य अमेरिकामा अन्यत्र प्रतियोगिताहरू हुन थाले। १९७६ मा मिलवाकीको एक टेभर्नमा भएको प्रतियोगितामा प्रहरीको छापा मारिएको थियो, यद्यपि प्रतियोगीहरूले पुलिसको आवश्यकता अनुसार आफ्नो टी-शर्ट मुनि स्कच टेप लगाएका थिए। [12] सन् १९७७ को चलचित्र 'द डिप' (The Deep) मा ज्याकलिन बिसेटले माथिल्लो भागमा केवल एउटा टी-सर्ट लगाएर पानीमुनि पौडी खेलेको दृश्यले 'वेट टी-सर्ट प्रतियोगिता' (wet T-shirt contest) लाई व्यापक रूपमा जनसमक्ष ल्याउन मद्दत गर्‍यो।[5] फ्र्याङ्क जापाको सन् १९७९ को एल्बम 'जोस ग्यारेज' (Joe's Garage) मा रहेको "फेमबट इन अ वेट टी-सर्ट" (Fembot in a Wet T-Shirt) नामक गीतले क्यानोगा पार्ककी मेरीको कथा भन्छ; मियामीमा एउटा रक समूहले अलपत्र पारेपछि घर फर्कन आवश्यक रकम जुटाउन उनी वेट टी-सर्ट प्रतियोगितामा भाग लिन्छिन्।[13] सन् १९९० को दशकसम्म आइपुग्दा मियामी र मेक्सिको जस्ता ठाउँहरूमा हुने 'स्प्रिङ ब्रेक' (वसन्तकालीन बिदा) का उत्सवहरूमा 'वेट टी-सर्ट' प्रतियोगिताहरू सामान्य भइसकेका थिए।[1] सन् २००३ को अमेरिकी रियालिटी चलचित्र 'द रियल क्यानकुन' (The Real Cancun) मा पनि एउटा 'वेट टी-सर्ट' प्रतियोगिता समावेश गरिएको थियो।[14] २१औँ शताब्दीमा, 'वेट टी-सर्ट' प्रतियोगिताका आयोजकहरूले प्रायः दर्शकहरूलाई तस्बिर खिच्न रोक लगाउने गर्छन्; किनभने स्मार्टफोनका क्यामेरा र सामाजिक सञ्जालको संयोजनले सहभागीहरूका लागि समस्या (जस्तै: जागिर गुम्ने अवस्था) निम्त्याउन सक्छ। ==सन्दर्भहरू== {{reflist}} 727bcwmopt3g38qhoojf450piycx7t6 1380065 1380064 2026-09-13T09:41:52Z Rajeeb bastola 39875 /* इतिहास */ 1380065 wikitext text/x-wiki {{short description|Exhibitionist beauty contest}} {{Use dmy dates|date=January 2022}} [[File:Sun Club Wet T-Shirt Contest 2012.jpg|thumb|न्युड्स-ए-पोपिन प्रतियोगिता (२०१२) मा भिजेको टी-शर्ट प्रतियोगितामा पानीले ढाकिएको एक प्रतियोगी]] '''भिजेको टी-शर्ट प्रतियोगिता''' भनेको शरीर प्रदर्शन गर्ने प्रकृतिको प्रतिस्पर्धा हो, सामान्यतया नाइटक्लब, बार वा रिसोर्टमा युवा महिला प्रतिस्पर्धीहरू<ref name="ABC">{{cite news|url=https://www.abc.net.au/news/2022-10-31/wet-t-shirt-competitions-still-popular-outback-australia/101569692#|title=Wet T-shirt contests remain wildly popular in northern Australia, despite being in decline internationally|date=30 October 2022|location=Australia|website=ABC News}}</ref> समावेश भएको मञ्चीय कार्यक्रमको रूपमा।प्रतियोगीहरूले सामान्यतया पातलो सेतो वा हल्का रङको टी-सर्ट लगाउँछन्, जसभित्र ब्रा, बिकिनी टप वा अन्य कुनै भित्री वस्त्र लगाइएको हुँदैन। त्यसपछि सहभागीहरूको छातीमा पानी (प्रायः बरफजस्तै चिसो पानी) छर्किइन्छ वा खन्याइन्छ, जसले गर्दा उनीहरूका टी-सर्टहरू पारदर्शी भई छातीमा टाँसिन्छन्।यसको तुलनात्मक रूपमा कम देखिने पुरुष संस्करण 'वेट बक्सर' (wet boxer) प्रतियोगिता हो, जुन कहिलेकाहीँ गे बारहरूमा आयोजना गरिन्छ।<ref>{{Cite magazine |year=2001 |title=Low Rider |url=https://books.google.com/books?id=iHIpAQAAIAAJ |url-status=live |language=en |publisher=Park Avenue Design |volume=23 |issue= |page=78 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230414061021/https://books.google.at/books?id=iHIpAQAAIAAJ&redir_esc=y |archive-date=2023-04-14 |magazine=Low Rider}}</ref>{{Full citation needed|date=April 2023}}<ref>{{cite web |title=Business students show off their assets |url=http://www.peak.sfu.ca/the-peak/97-1/issue4/assets.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070311101522/http://www.peak.sfu.ca/the-peak/97-1/issue4/assets.html |archive-date=11 March 2007 |access-date=2007-03-21 |work=The Peak |publisher=Simon Fraser University |location=Burnaby, British Columbia, Canada}}</ref><ref>{{cite web |author=Wonk, Dalt |title=Halo Effect (review of ''Bar Angel'') |url=http://www.bestofneworleans.com/dispatch/2004-08-24/thea_review.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070312105004/http://www.bestofneworleans.com/dispatch/2004-08-24/thea_review.html |archive-date=12 March 2007 |access-date=2007-03-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070312105004/http://www.bestofneworleans.com/dispatch/2004-08-24/thea_review.html |date=12 March 2007 }}</ref>सामान्य (straight) स्थलहरूमा, भिजेको अन्डरवेयर (briefs) लगाएर पुरुषहरूबीच हुने प्रतिस्पर्धा हास्यपूर्ण मनोरञ्जनको रूपमा बढी लिइन्छ।<ref name=ABC/> प्रतियोगीहरूले सामान्यतया पालै-पालै दर्शकहरू सामु नाच्ने वा पोज गर्ने गर्छन्, जसको परिणाम या त भिडको प्रतिक्रिया वा न्यायाधीशहरूको मतद्वारा निर्णय गरिन्छ।<ref name=ABC/> रेसियर प्रतियोगिताहरूमा, सहभागीहरूले आफ्नो टि-शर्टहरू फाड्न वा काट्न सक्छन् उनीहरूको मिड्रिफ, क्लिभेज, वा तिनीहरूको स्तनको तल्लो भागहरू उजागर गर्न। स्थानीय कानुनको आधारमा, सहभागीहरूलाई उनीहरूको प्रदर्शनको समयमा उनीहरूको टी-शर्ट हटाउन वा पूर्ण रूपमा नग्न पट्टी लगाउन अनुमति दिन सकिन्छ। == इतिहास == [[File:Pouring-water-for-wet-tshirt.jpg|सन् २००४ मा फ्लोरिडाको पानामा सिटी बिचमा आयोजित 'वेट टी-सर्ट' (wet T-shirt) कार्यक्रममा एक सहभागीको छातीमा जगबाट पानी खन्याइँदै छ।|thumb]] 'भिजेको टी-सर्ट' (Wet T-shirt) प्रतियोगिताहरू पहिलो पटक सन् १९७० को दशकमा संयुक्त राज्य अमेरिकामा देखा परेका थिए।<ref name=ABC/>{{efn|The Spanish festival of [[La Tomatina]], a large public tomato fight where participants become soaked with juice from tomatoes, has been suggested as another possible origin of the wet T-shirt contest, although La Tomatina began in 1945.<ref name=CH/><ref name=Kutner/>}}चलचित्र निर्माता डिक ब्यारीमोरले आफ्नो संस्मरण 'ब्रेकिङ इभन' (Breaking Even) मा दाबी गरेअनुसार, उनले सन् १९७१ को जनवरीमा 'K2' स्कि (skis) को प्रवर्द्धनका लागि आइडाहोको सन भ्यालीस्थित 'बोइलर रुम बार' मा पहिलो 'वेट टी-सर्ट' प्रतियोगिता आयोजना गरेका थिए।<ref name=Barrymore>{{cite book |title=Breaking Even |first1=Dick |last1=Barrymore |author-link=Dick Barrymore |year=1997 |location=Missoula, Mont. |publisher=Pictorial Histories |chapter=Chapter 20: Hot Dogs and Wet T-Shirts |isbn=9781575100371 |oclc=39924562 |chapter-url=http://www.dickbarrymore.com/book4.asp |archive-url=https://web.archive.org/web/20071225173401/http://www.dickbarrymore.com/book4.asp |archive-date=25 December 2007 |access-date=2 September 2013 |url-status=dead}}</ref> यस प्रतियोगितालाई सुरुमा एउटा सामान्य "टी-सर्ट प्रतियोगिता" का रूपमा प्रचार गरिएको थियो, जसमा एयरलाइन परिचारिकाहरूले 'K2' को प्रवर्द्धनात्मक टी-सर्ट लगाएर संगीतको तालमा नृत्य गर्ने कार्यक्रम थियो।तर, प्रतियोगितामा देखा पर्ने पहिलो प्रतिस्पर्धी एक व्यावसायिक स्ट्रिपर (नग्न नृत्य गर्ने कलाकार) थिइन् जसले 'टपलेस' (शरीरको माथिल्लो भागमा कपडा नराखी) नृत्य गरिन्; त्यसपछि अन्य गैर-व्यावसायिक प्रतिस्पर्धीहरूले पनि प्रतिस्पर्धा गर्नुअघि आफ्ना टी-सर्टहरू भिजाएर प्रतिक्रिया जनाए। ब्यारीमोरले भर्मन्टको स्टो माउन्टेन रिसोर्टस्थित 'रस्टी नेल' (Rusty Nail) मा दोस्रो "K2 वेट टी-सर्ट प्रतियोगिता" आयोजना गरे ताकि यसको छायांकन गर्न सकियोस्; यद्यपि स्टो नगर परिषदले उक्त कार्यक्रममा नग्नतामाथि प्रतिबन्ध लगाउने प्रस्ताव पारित गरिसकेको थियो।<ref>{{cite magazine|magazine=Skiing Heritage Journal|date=Sep 1998|volume=10|issue=3|issn=1082-2895|publisher=International Skiing History Association|url=https://books.google.com/books?id=WlgEAAAAMBAJ|title=Roots of an Olympic sport: freestyle – Part II: Freestyle Comes of Age|page=27}}</ref> उनले १० मार्च १९७१ मा कोलोराडोको एस्पेनस्थित 'द रेड अनियन' (The Red Onion) रेस्टुरेन्ट र बारमा 'K2' का लागि अर्को प्रवर्द्धनात्मक प्रतियोगिता आयोजना गरे,<ref name=Barrymore/><ref>{{cite web |url=http://ski.curbed.com/archives/2013/07/k2-sun-valley-aspen-the-first-wet-tshirt-contest.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20160402105219/http://ski.curbed.com/2013/7/3/10223376/k2-sun-valley-aspen-the-first-wet-tshirt-contest |url-status=dead |archive-date=2 April 2016 |title=K2, Sun Valley, Aspen & The First Wet T-Shirt Contest |first1=Ryan |last1=Dunfee |date=3 July 2013 |publisher=Curbed Ski |access-date=2 September 2013}}</ref> र यी प्रतियोगिताहरूलाई 'प्लेब्वाय' (Playboy) पत्रिकाको मार्च १९७२ को अंकमा तस्बिरसहित प्रस्तुत गरिएको थियो।[10] प्रेसमा "भिजेको टी-शर्ट प्रतियोगिता" शब्दको पहिलो ज्ञात उल्लेख १९७५ मा द पाम बीच पोस्टमा भएको थियो, जसले न्यु अर्लिन्स डिस्कोथेकहरूमा प्रतियोगिताको उपस्थितिको वर्णन गर्दछ। यो प्रतियोगिता पछि फ्लोरिडाको फोर्ट लाउडरडेलमा वसन्त विश्राम कार्यक्रमहरूमा स्थापित भयो, केही बार मालिकहरूलाई सार्वजनिक अश्लीलता कानून अन्तर्गत एउटा आयोजना गरेकोमा जरिवाना गरिएको थियो। [11][6] तिनीहरूको कानुनी स्थितिको बारेमा स्पष्टताको अभाव भए पनि, संयुक्त राज्य अमेरिकामा अन्यत्र प्रतियोगिताहरू हुन थाले। १९७६ मा मिलवाकीको एक टेभर्नमा भएको प्रतियोगितामा प्रहरीको छापा मारिएको थियो, यद्यपि प्रतियोगीहरूले पुलिसको आवश्यकता अनुसार आफ्नो टी-शर्ट मुनि स्कच टेप लगाएका थिए। [12] सन् १९७७ को चलचित्र 'द डिप' (The Deep) मा ज्याकलिन बिसेटले माथिल्लो भागमा केवल एउटा टी-सर्ट लगाएर पानीमुनि पौडी खेलेको दृश्यले 'वेट टी-सर्ट प्रतियोगिता' (wet T-shirt contest) लाई व्यापक रूपमा जनसमक्ष ल्याउन मद्दत गर्‍यो।[5] फ्र्याङ्क जापाको सन् १९७९ को एल्बम 'जोस ग्यारेज' (Joe's Garage) मा रहेको "फेमबट इन अ वेट टी-सर्ट" (Fembot in a Wet T-Shirt) नामक गीतले क्यानोगा पार्ककी मेरीको कथा भन्छ; मियामीमा एउटा रक समूहले अलपत्र पारेपछि घर फर्कन आवश्यक रकम जुटाउन उनी वेट टी-सर्ट प्रतियोगितामा भाग लिन्छिन्।[13] सन् १९९० को दशकसम्म आइपुग्दा मियामी र मेक्सिको जस्ता ठाउँहरूमा हुने 'स्प्रिङ ब्रेक' (वसन्तकालीन बिदा) का उत्सवहरूमा 'वेट टी-सर्ट' प्रतियोगिताहरू सामान्य भइसकेका थिए।[1] सन् २००३ को अमेरिकी रियालिटी चलचित्र 'द रियल क्यानकुन' (The Real Cancun) मा पनि एउटा 'वेट टी-सर्ट' प्रतियोगिता समावेश गरिएको थियो।[14] २१औँ शताब्दीमा, 'वेट टी-सर्ट' प्रतियोगिताका आयोजकहरूले प्रायः दर्शकहरूलाई तस्बिर खिच्न रोक लगाउने गर्छन्; किनभने स्मार्टफोनका क्यामेरा र सामाजिक सञ्जालको संयोजनले सहभागीहरूका लागि समस्या (जस्तै: जागिर गुम्ने अवस्था) निम्त्याउन सक्छ। ==सन्दर्भहरू== {{reflist}} q3p8d6c0gxbn78zqnczh39wj2md0ixx 1380066 1380065 2026-09-13T09:42:57Z Rajeeb bastola 39875 /* इतिहास */ 1380066 wikitext text/x-wiki {{short description|Exhibitionist beauty contest}} {{Use dmy dates|date=January 2022}} [[File:Sun Club Wet T-Shirt Contest 2012.jpg|thumb|न्युड्स-ए-पोपिन प्रतियोगिता (२०१२) मा भिजेको टी-शर्ट प्रतियोगितामा पानीले ढाकिएको एक प्रतियोगी]] '''भिजेको टी-शर्ट प्रतियोगिता''' भनेको शरीर प्रदर्शन गर्ने प्रकृतिको प्रतिस्पर्धा हो, सामान्यतया नाइटक्लब, बार वा रिसोर्टमा युवा महिला प्रतिस्पर्धीहरू<ref name="ABC">{{cite news|url=https://www.abc.net.au/news/2022-10-31/wet-t-shirt-competitions-still-popular-outback-australia/101569692#|title=Wet T-shirt contests remain wildly popular in northern Australia, despite being in decline internationally|date=30 October 2022|location=Australia|website=ABC News}}</ref> समावेश भएको मञ्चीय कार्यक्रमको रूपमा।प्रतियोगीहरूले सामान्यतया पातलो सेतो वा हल्का रङको टी-सर्ट लगाउँछन्, जसभित्र ब्रा, बिकिनी टप वा अन्य कुनै भित्री वस्त्र लगाइएको हुँदैन। त्यसपछि सहभागीहरूको छातीमा पानी (प्रायः बरफजस्तै चिसो पानी) छर्किइन्छ वा खन्याइन्छ, जसले गर्दा उनीहरूका टी-सर्टहरू पारदर्शी भई छातीमा टाँसिन्छन्।यसको तुलनात्मक रूपमा कम देखिने पुरुष संस्करण 'वेट बक्सर' (wet boxer) प्रतियोगिता हो, जुन कहिलेकाहीँ गे बारहरूमा आयोजना गरिन्छ।<ref>{{Cite magazine |year=2001 |title=Low Rider |url=https://books.google.com/books?id=iHIpAQAAIAAJ |url-status=live |language=en |publisher=Park Avenue Design |volume=23 |issue= |page=78 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230414061021/https://books.google.at/books?id=iHIpAQAAIAAJ&redir_esc=y |archive-date=2023-04-14 |magazine=Low Rider}}</ref>{{Full citation needed|date=April 2023}}<ref>{{cite web |title=Business students show off their assets |url=http://www.peak.sfu.ca/the-peak/97-1/issue4/assets.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070311101522/http://www.peak.sfu.ca/the-peak/97-1/issue4/assets.html |archive-date=11 March 2007 |access-date=2007-03-21 |work=The Peak |publisher=Simon Fraser University |location=Burnaby, British Columbia, Canada}}</ref><ref>{{cite web |author=Wonk, Dalt |title=Halo Effect (review of ''Bar Angel'') |url=http://www.bestofneworleans.com/dispatch/2004-08-24/thea_review.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070312105004/http://www.bestofneworleans.com/dispatch/2004-08-24/thea_review.html |archive-date=12 March 2007 |access-date=2007-03-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070312105004/http://www.bestofneworleans.com/dispatch/2004-08-24/thea_review.html |date=12 March 2007 }}</ref>सामान्य (straight) स्थलहरूमा, भिजेको अन्डरवेयर (briefs) लगाएर पुरुषहरूबीच हुने प्रतिस्पर्धा हास्यपूर्ण मनोरञ्जनको रूपमा बढी लिइन्छ।<ref name=ABC/> प्रतियोगीहरूले सामान्यतया पालै-पालै दर्शकहरू सामु नाच्ने वा पोज गर्ने गर्छन्, जसको परिणाम या त भिडको प्रतिक्रिया वा न्यायाधीशहरूको मतद्वारा निर्णय गरिन्छ।<ref name=ABC/> रेसियर प्रतियोगिताहरूमा, सहभागीहरूले आफ्नो टि-शर्टहरू फाड्न वा काट्न सक्छन् उनीहरूको मिड्रिफ, क्लिभेज, वा तिनीहरूको स्तनको तल्लो भागहरू उजागर गर्न। स्थानीय कानुनको आधारमा, सहभागीहरूलाई उनीहरूको प्रदर्शनको समयमा उनीहरूको टी-शर्ट हटाउन वा पूर्ण रूपमा नग्न पट्टी लगाउन अनुमति दिन सकिन्छ। == इतिहास == [[File:Pouring-water-for-wet-tshirt.jpg|सन् २००४ मा फ्लोरिडाको पानामा सिटी बिचमा आयोजित 'वेट टी-सर्ट' (wet T-shirt) कार्यक्रममा एक सहभागीको छातीमा जगबाट पानी खन्याइँदै छ।|thumb]] 'भिजेको टी-सर्ट' (Wet T-shirt) प्रतियोगिताहरू पहिलो पटक सन् १९७० को दशकमा संयुक्त राज्य अमेरिकामा देखा परेका थिए।<ref name=ABC/>{{efn|The Spanish festival of [[La Tomatina]], a large public tomato fight where participants become soaked with juice from tomatoes, has been suggested as another possible origin of the wet T-shirt contest, although La Tomatina began in 1945.<ref name=CH/><ref name=Kutner/>}}चलचित्र निर्माता डिक ब्यारीमोरले आफ्नो संस्मरण 'ब्रेकिङ इभन' (Breaking Even) मा दाबी गरेअनुसार, उनले सन् १९७१ को जनवरीमा 'K2' स्कि (skis) को प्रवर्द्धनका लागि आइडाहोको सन भ्यालीस्थित 'बोइलर रुम बार' मा पहिलो 'वेट टी-सर्ट' प्रतियोगिता आयोजना गरेका थिए।<ref name=Barrymore>{{cite book |title=Breaking Even |first1=Dick |last1=Barrymore |author-link=Dick Barrymore |year=1997 |location=Missoula, Mont. |publisher=Pictorial Histories |chapter=Chapter 20: Hot Dogs and Wet T-Shirts |isbn=9781575100371 |oclc=39924562 |chapter-url=http://www.dickbarrymore.com/book4.asp |archive-url=https://web.archive.org/web/20071225173401/http://www.dickbarrymore.com/book4.asp |archive-date=25 December 2007 |access-date=2 September 2013 |url-status=dead}}</ref> यस प्रतियोगितालाई सुरुमा एउटा सामान्य "टी-सर्ट प्रतियोगिता" का रूपमा प्रचार गरिएको थियो, जसमा एयरलाइन परिचारिकाहरूले 'K2' को प्रवर्द्धनात्मक टी-सर्ट लगाएर संगीतको तालमा नृत्य गर्ने कार्यक्रम थियो।तर, प्रतियोगितामा देखा पर्ने पहिलो प्रतिस्पर्धी एक व्यावसायिक स्ट्रिपर (नग्न नृत्य गर्ने कलाकार) थिइन् जसले 'टपलेस' (शरीरको माथिल्लो भागमा कपडा नराखी) नृत्य गरिन्; त्यसपछि अन्य गैर-व्यावसायिक प्रतिस्पर्धीहरूले पनि प्रतिस्पर्धा गर्नुअघि आफ्ना टी-सर्टहरू भिजाएर प्रतिक्रिया जनाए। ब्यारीमोरले भर्मन्टको स्टो माउन्टेन रिसोर्टस्थित 'रस्टी नेल' (Rusty Nail) मा दोस्रो "K2 वेट टी-सर्ट प्रतियोगिता" आयोजना गरे ताकि यसको छायांकन गर्न सकियोस्; यद्यपि स्टो नगर परिषदले उक्त कार्यक्रममा नग्नतामाथि प्रतिबन्ध लगाउने प्रस्ताव पारित गरिसकेको थियो।<ref>{{cite magazine|magazine=Skiing Heritage Journal|date=Sep 1998|volume=10|issue=3|issn=1082-2895|publisher=International Skiing History Association|url=https://books.google.com/books?id=WlgEAAAAMBAJ|title=Roots of an Olympic sport: freestyle – Part II: Freestyle Comes of Age|page=27}}</ref> उनले १० मार्च १९७१ मा कोलोराडोको एस्पेनस्थित 'द रेड अनियन' (The Red Onion) रेस्टुरेन्ट र बारमा 'K2' का लागि अर्को प्रवर्द्धनात्मक प्रतियोगिता आयोजना गरे,<ref name=Barrymore/><ref>{{cite web |url=http://ski.curbed.com/archives/2013/07/k2-sun-valley-aspen-the-first-wet-tshirt-contest.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20160402105219/http://ski.curbed.com/2013/7/3/10223376/k2-sun-valley-aspen-the-first-wet-tshirt-contest |url-status=dead |archive-date=2 April 2016 |title=K2, Sun Valley, Aspen & The First Wet T-Shirt Contest |first1=Ryan |last1=Dunfee |date=3 July 2013 |publisher=Curbed Ski |access-date=2 September 2013}}</ref> र यी प्रतियोगिताहरूलाई 'प्लेब्वाय' (Playboy) पत्रिकाको मार्च १९७२ को अंकमा तस्बिरसहित प्रस्तुत गरिएको थियो।<ref>{{cite journal |url=http://members.i.playboy.com/Playboy-Magazine-Archive/19720301/page-151 |title=The Shirt Off Her Back |date=March 1972 |journal=[[Playboy]] |volume=19 |issue=2 |pages=151–153 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131230232459/http://members.i.playboy.com/Playboy-Magazine-Archive/19720301/page-151 |archive-date=30 December 2013 |access-date=14 February 2015}}</ref> प्रेसमा "भिजेको टी-शर्ट प्रतियोगिता" शब्दको पहिलो ज्ञात उल्लेख १९७५ मा द पाम बीच पोस्टमा भएको थियो, जसले न्यु अर्लिन्स डिस्कोथेकहरूमा प्रतियोगिताको उपस्थितिको वर्णन गर्दछ। यो प्रतियोगिता पछि फ्लोरिडाको फोर्ट लाउडरडेलमा वसन्त विश्राम कार्यक्रमहरूमा स्थापित भयो, केही बार मालिकहरूलाई सार्वजनिक अश्लीलता कानून अन्तर्गत एउटा आयोजना गरेकोमा जरिवाना गरिएको थियो। [11][6] तिनीहरूको कानुनी स्थितिको बारेमा स्पष्टताको अभाव भए पनि, संयुक्त राज्य अमेरिकामा अन्यत्र प्रतियोगिताहरू हुन थाले। १९७६ मा मिलवाकीको एक टेभर्नमा भएको प्रतियोगितामा प्रहरीको छापा मारिएको थियो, यद्यपि प्रतियोगीहरूले पुलिसको आवश्यकता अनुसार आफ्नो टी-शर्ट मुनि स्कच टेप लगाएका थिए। [12] सन् १९७७ को चलचित्र 'द डिप' (The Deep) मा ज्याकलिन बिसेटले माथिल्लो भागमा केवल एउटा टी-सर्ट लगाएर पानीमुनि पौडी खेलेको दृश्यले 'वेट टी-सर्ट प्रतियोगिता' (wet T-shirt contest) लाई व्यापक रूपमा जनसमक्ष ल्याउन मद्दत गर्‍यो।[5] फ्र्याङ्क जापाको सन् १९७९ को एल्बम 'जोस ग्यारेज' (Joe's Garage) मा रहेको "फेमबट इन अ वेट टी-सर्ट" (Fembot in a Wet T-Shirt) नामक गीतले क्यानोगा पार्ककी मेरीको कथा भन्छ; मियामीमा एउटा रक समूहले अलपत्र पारेपछि घर फर्कन आवश्यक रकम जुटाउन उनी वेट टी-सर्ट प्रतियोगितामा भाग लिन्छिन्।[13] सन् १९९० को दशकसम्म आइपुग्दा मियामी र मेक्सिको जस्ता ठाउँहरूमा हुने 'स्प्रिङ ब्रेक' (वसन्तकालीन बिदा) का उत्सवहरूमा 'वेट टी-सर्ट' प्रतियोगिताहरू सामान्य भइसकेका थिए।[1] सन् २००३ को अमेरिकी रियालिटी चलचित्र 'द रियल क्यानकुन' (The Real Cancun) मा पनि एउटा 'वेट टी-सर्ट' प्रतियोगिता समावेश गरिएको थियो।[14] २१औँ शताब्दीमा, 'वेट टी-सर्ट' प्रतियोगिताका आयोजकहरूले प्रायः दर्शकहरूलाई तस्बिर खिच्न रोक लगाउने गर्छन्; किनभने स्मार्टफोनका क्यामेरा र सामाजिक सञ्जालको संयोजनले सहभागीहरूका लागि समस्या (जस्तै: जागिर गुम्ने अवस्था) निम्त्याउन सक्छ। ==सन्दर्भहरू== {{reflist}} olsbvgid6es2lk1rikdrvrjjq9mm5va 1380068 1380066 2026-09-13T09:45:13Z Rajeeb bastola 39875 /* इतिहास */ 1380068 wikitext text/x-wiki {{short description|Exhibitionist beauty contest}} {{Use dmy dates|date=January 2022}} [[File:Sun Club Wet T-Shirt Contest 2012.jpg|thumb|न्युड्स-ए-पोपिन प्रतियोगिता (२०१२) मा भिजेको टी-शर्ट प्रतियोगितामा पानीले ढाकिएको एक प्रतियोगी]] '''भिजेको टी-शर्ट प्रतियोगिता''' भनेको शरीर प्रदर्शन गर्ने प्रकृतिको प्रतिस्पर्धा हो, सामान्यतया नाइटक्लब, बार वा रिसोर्टमा युवा महिला प्रतिस्पर्धीहरू<ref name="ABC">{{cite news|url=https://www.abc.net.au/news/2022-10-31/wet-t-shirt-competitions-still-popular-outback-australia/101569692#|title=Wet T-shirt contests remain wildly popular in northern Australia, despite being in decline internationally|date=30 October 2022|location=Australia|website=ABC News}}</ref> समावेश भएको मञ्चीय कार्यक्रमको रूपमा।प्रतियोगीहरूले सामान्यतया पातलो सेतो वा हल्का रङको टी-सर्ट लगाउँछन्, जसभित्र ब्रा, बिकिनी टप वा अन्य कुनै भित्री वस्त्र लगाइएको हुँदैन। त्यसपछि सहभागीहरूको छातीमा पानी (प्रायः बरफजस्तै चिसो पानी) छर्किइन्छ वा खन्याइन्छ, जसले गर्दा उनीहरूका टी-सर्टहरू पारदर्शी भई छातीमा टाँसिन्छन्।यसको तुलनात्मक रूपमा कम देखिने पुरुष संस्करण 'वेट बक्सर' (wet boxer) प्रतियोगिता हो, जुन कहिलेकाहीँ गे बारहरूमा आयोजना गरिन्छ।<ref>{{Cite magazine |year=2001 |title=Low Rider |url=https://books.google.com/books?id=iHIpAQAAIAAJ |url-status=live |language=en |publisher=Park Avenue Design |volume=23 |issue= |page=78 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230414061021/https://books.google.at/books?id=iHIpAQAAIAAJ&redir_esc=y |archive-date=2023-04-14 |magazine=Low Rider}}</ref>{{Full citation needed|date=April 2023}}<ref>{{cite web |title=Business students show off their assets |url=http://www.peak.sfu.ca/the-peak/97-1/issue4/assets.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070311101522/http://www.peak.sfu.ca/the-peak/97-1/issue4/assets.html |archive-date=11 March 2007 |access-date=2007-03-21 |work=The Peak |publisher=Simon Fraser University |location=Burnaby, British Columbia, Canada}}</ref><ref>{{cite web |author=Wonk, Dalt |title=Halo Effect (review of ''Bar Angel'') |url=http://www.bestofneworleans.com/dispatch/2004-08-24/thea_review.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070312105004/http://www.bestofneworleans.com/dispatch/2004-08-24/thea_review.html |archive-date=12 March 2007 |access-date=2007-03-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070312105004/http://www.bestofneworleans.com/dispatch/2004-08-24/thea_review.html |date=12 March 2007 }}</ref>सामान्य (straight) स्थलहरूमा, भिजेको अन्डरवेयर (briefs) लगाएर पुरुषहरूबीच हुने प्रतिस्पर्धा हास्यपूर्ण मनोरञ्जनको रूपमा बढी लिइन्छ।<ref name=ABC/> प्रतियोगीहरूले सामान्यतया पालै-पालै दर्शकहरू सामु नाच्ने वा पोज गर्ने गर्छन्, जसको परिणाम या त भिडको प्रतिक्रिया वा न्यायाधीशहरूको मतद्वारा निर्णय गरिन्छ।<ref name=ABC/> रेसियर प्रतियोगिताहरूमा, सहभागीहरूले आफ्नो टि-शर्टहरू फाड्न वा काट्न सक्छन् उनीहरूको मिड्रिफ, क्लिभेज, वा तिनीहरूको स्तनको तल्लो भागहरू उजागर गर्न। स्थानीय कानुनको आधारमा, सहभागीहरूलाई उनीहरूको प्रदर्शनको समयमा उनीहरूको टी-शर्ट हटाउन वा पूर्ण रूपमा नग्न पट्टी लगाउन अनुमति दिन सकिन्छ। == इतिहास == [[File:Pouring-water-for-wet-tshirt.jpg|सन् २००४ मा फ्लोरिडाको पानामा सिटी बिचमा आयोजित 'वेट टी-सर्ट' (wet T-shirt) कार्यक्रममा एक सहभागीको छातीमा जगबाट पानी खन्याइँदै छ।|thumb]] 'भिजेको टी-सर्ट' (Wet T-shirt) प्रतियोगिताहरू पहिलो पटक सन् १९७० को दशकमा संयुक्त राज्य अमेरिकामा देखा परेका थिए।<ref name=ABC/>{{efn|The Spanish festival of [[La Tomatina]], a large public tomato fight where participants become soaked with juice from tomatoes, has been suggested as another possible origin of the wet T-shirt contest, although La Tomatina began in 1945.<ref name=CH/><ref name=Kutner/>}} चलचित्र निर्माता डिक ब्यारीमोरले आफ्नो संस्मरण 'ब्रेकिङ इभन' (Breaking Even) मा दाबी गरेअनुसार, उनले सन् १९७१ को जनवरीमा 'K2' स्कि (skis) को प्रवर्द्धनका लागि आइडाहोको सन भ्यालीस्थित 'बोइलर रुम बार' मा पहिलो 'वेट टी-सर्ट' प्रतियोगिता आयोजना गरेका थिए।<ref name=Barrymore>{{cite book |title=Breaking Even |first1=Dick |last1=Barrymore |author-link=Dick Barrymore |year=1997 |location=Missoula, Mont. |publisher=Pictorial Histories |chapter=Chapter 20: Hot Dogs and Wet T-Shirts |isbn=9781575100371 |oclc=39924562 |chapter-url=http://www.dickbarrymore.com/book4.asp |archive-url=https://web.archive.org/web/20071225173401/http://www.dickbarrymore.com/book4.asp |archive-date=25 December 2007 |access-date=2 September 2013 |url-status=dead}}</ref> यस प्रतियोगितालाई सुरुमा एउटा सामान्य "टी-सर्ट प्रतियोगिता" का रूपमा प्रचार गरिएको थियो, जसमा एयरलाइन परिचारिकाहरूले 'K2' को प्रवर्द्धनात्मक टी-सर्ट लगाएर संगीतको तालमा नृत्य गर्ने कार्यक्रम थियो।तर, प्रतियोगितामा देखा पर्ने पहिलो प्रतिस्पर्धी एक व्यावसायिक स्ट्रिपर (नग्न नृत्य गर्ने कलाकार) थिइन् जसले 'टपलेस' (शरीरको माथिल्लो भागमा कपडा नराखी) नृत्य गरिन्; त्यसपछि अन्य गैर-व्यावसायिक प्रतिस्पर्धीहरूले पनि प्रतिस्पर्धा गर्नुअघि आफ्ना टी-सर्टहरू भिजाएर प्रतिक्रिया जनाए। ब्यारीमोरले भर्मन्टको स्टो माउन्टेन रिसोर्टस्थित 'रस्टी नेल' (Rusty Nail) मा दोस्रो "K2 वेट टी-सर्ट प्रतियोगिता" आयोजना गरे ताकि यसको छायांकन गर्न सकियोस्; यद्यपि स्टो नगर परिषदले उक्त कार्यक्रममा नग्नतामाथि प्रतिबन्ध लगाउने प्रस्ताव पारित गरिसकेको थियो।<ref>{{cite magazine|magazine=Skiing Heritage Journal|date=Sep 1998|volume=10|issue=3|issn=1082-2895|publisher=International Skiing History Association|url=https://books.google.com/books?id=WlgEAAAAMBAJ|title=Roots of an Olympic sport: freestyle – Part II: Freestyle Comes of Age|page=27}}</ref> उनले १० मार्च १९७१ मा कोलोराडोको एस्पेनस्थित 'द रेड अनियन' (The Red Onion) रेस्टुरेन्ट र बारमा 'K2' का लागि अर्को प्रवर्द्धनात्मक प्रतियोगिता आयोजना गरे,<ref name=Barrymore/><ref>{{cite web |url=http://ski.curbed.com/archives/2013/07/k2-sun-valley-aspen-the-first-wet-tshirt-contest.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20160402105219/http://ski.curbed.com/2013/7/3/10223376/k2-sun-valley-aspen-the-first-wet-tshirt-contest |url-status=dead |archive-date=2 April 2016 |title=K2, Sun Valley, Aspen & The First Wet T-Shirt Contest |first1=Ryan |last1=Dunfee |date=3 July 2013 |publisher=Curbed Ski |access-date=2 September 2013}}</ref> र यी प्रतियोगिताहरूलाई 'प्लेब्वाय' (Playboy) पत्रिकाको मार्च १९७२ को अंकमा तस्बिरसहित प्रस्तुत गरिएको थियो।<ref>{{cite journal |url=http://members.i.playboy.com/Playboy-Magazine-Archive/19720301/page-151 |title=The Shirt Off Her Back |date=March 1972 |journal=[[Playboy]] |volume=19 |issue=2 |pages=151–153 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131230232459/http://members.i.playboy.com/Playboy-Magazine-Archive/19720301/page-151 |archive-date=30 December 2013 |access-date=14 February 2015}}</ref> प्रेसमा "भिजेको टी-शर्ट प्रतियोगिता" शब्दको पहिलो ज्ञात उल्लेख १९७५ मा द पाम बीच पोस्टमा भएको थियो, जसले न्यु अर्लिन्स डिस्कोथेकहरूमा प्रतियोगिताको उपस्थितिको वर्णन गर्दछ। यो प्रतियोगिता पछि फ्लोरिडाको फोर्ट लाउडरडेलमा वसन्त विश्राम कार्यक्रमहरूमा स्थापित भयो, केही बार मालिकहरूलाई सार्वजनिक अश्लीलता कानून अन्तर्गत एउटा आयोजना गरेकोमा जरिवाना गरिएको थियो। [11][6] तिनीहरूको कानुनी स्थितिको बारेमा स्पष्टताको अभाव भए पनि, संयुक्त राज्य अमेरिकामा अन्यत्र प्रतियोगिताहरू हुन थाले। १९७६ मा मिलवाकीको एक टेभर्नमा भएको प्रतियोगितामा प्रहरीको छापा मारिएको थियो, यद्यपि प्रतियोगीहरूले पुलिसको आवश्यकता अनुसार आफ्नो टी-शर्ट मुनि स्कच टेप लगाएका थिए। [12] सन् १९७७ को चलचित्र 'द डिप' (The Deep) मा ज्याकलिन बिसेटले माथिल्लो भागमा केवल एउटा टी-सर्ट लगाएर पानीमुनि पौडी खेलेको दृश्यले 'वेट टी-सर्ट प्रतियोगिता' (wet T-shirt contest) लाई व्यापक रूपमा जनसमक्ष ल्याउन मद्दत गर्‍यो।[5] फ्र्याङ्क जापाको सन् १९७९ को एल्बम 'जोस ग्यारेज' (Joe's Garage) मा रहेको "फेमबट इन अ वेट टी-सर्ट" (Fembot in a Wet T-Shirt) नामक गीतले क्यानोगा पार्ककी मेरीको कथा भन्छ; मियामीमा एउटा रक समूहले अलपत्र पारेपछि घर फर्कन आवश्यक रकम जुटाउन उनी वेट टी-सर्ट प्रतियोगितामा भाग लिन्छिन्।[13] सन् १९९० को दशकसम्म आइपुग्दा मियामी र मेक्सिको जस्ता ठाउँहरूमा हुने 'स्प्रिङ ब्रेक' (वसन्तकालीन बिदा) का उत्सवहरूमा 'वेट टी-सर्ट' प्रतियोगिताहरू सामान्य भइसकेका थिए।[1] सन् २००३ को अमेरिकी रियालिटी चलचित्र 'द रियल क्यानकुन' (The Real Cancun) मा पनि एउटा 'वेट टी-सर्ट' प्रतियोगिता समावेश गरिएको थियो।[14] २१औँ शताब्दीमा, 'वेट टी-सर्ट' प्रतियोगिताका आयोजकहरूले प्रायः दर्शकहरूलाई तस्बिर खिच्न रोक लगाउने गर्छन्; किनभने स्मार्टफोनका क्यामेरा र सामाजिक सञ्जालको संयोजनले सहभागीहरूका लागि समस्या (जस्तै: जागिर गुम्ने अवस्था) निम्त्याउन सक्छ। ==सन्दर्भहरू== {{reflist}} btlmmvsffk2xqzskzy7dgra1ln5p4ga 1380069 1380068 2026-09-13T09:46:13Z Rajeeb bastola 39875 1380069 wikitext text/x-wiki {{short description|Exhibitionist beauty contest}} {{Use dmy dates|date=January 2022}} [[File:Sun Club Wet T-Shirt Contest 2012.jpg|thumb|न्युड्स-ए-पोपिन प्रतियोगिता (२०१२) मा भिजेको टी-शर्ट प्रतियोगितामा पानीले ढाकिएको एक प्रतियोगी]] '''भिजेको टी-शर्ट प्रतियोगिता''' भनेको शरीर प्रदर्शन गर्ने प्रकृतिको प्रतिस्पर्धा हो, सामान्यतया नाइटक्लब, बार वा रिसोर्टमा युवा महिला प्रतिस्पर्धीहरू<ref name="ABC">{{cite news|url=https://www.abc.net.au/news/2022-10-31/wet-t-shirt-competitions-still-popular-outback-australia/101569692#|title=Wet T-shirt contests remain wildly popular in northern Australia, despite being in decline internationally|date=30 October 2022|location=Australia|website=ABC News}}</ref> समावेश भएको मञ्चीय कार्यक्रमको रूपमा।प्रतियोगीहरूले सामान्यतया पातलो सेतो वा हल्का रङको टी-सर्ट लगाउँछन्, जसभित्र ब्रा, बिकिनी टप वा अन्य कुनै भित्री वस्त्र लगाइएको हुँदैन। त्यसपछि सहभागीहरूको छातीमा पानी (प्रायः बरफजस्तै चिसो पानी) छर्किइन्छ वा खन्याइन्छ, जसले गर्दा उनीहरूका टी-सर्टहरू पारदर्शी भई छातीमा टाँसिन्छन्।यसको तुलनात्मक रूपमा कम देखिने पुरुष संस्करण 'वेट बक्सर' (wet boxer) प्रतियोगिता हो, जुन कहिलेकाहीँ गे बारहरूमा आयोजना गरिन्छ।<ref>{{Cite magazine |year=2001 |title=Low Rider |url=https://books.google.com/books?id=iHIpAQAAIAAJ |url-status=live |language=en |publisher=Park Avenue Design |volume=23 |issue= |page=78 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230414061021/https://books.google.at/books?id=iHIpAQAAIAAJ&redir_esc=y |archive-date=2023-04-14 |magazine=Low Rider}}</ref>{{Full citation needed|date=April 2023}}<ref>{{cite web |title=Business students show off their assets |url=http://www.peak.sfu.ca/the-peak/97-1/issue4/assets.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070311101522/http://www.peak.sfu.ca/the-peak/97-1/issue4/assets.html |archive-date=11 March 2007 |access-date=2007-03-21 |work=The Peak |publisher=Simon Fraser University |location=Burnaby, British Columbia, Canada}}</ref><ref>{{cite web |author=Wonk, Dalt |title=Halo Effect (review of ''Bar Angel'') |url=http://www.bestofneworleans.com/dispatch/2004-08-24/thea_review.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070312105004/http://www.bestofneworleans.com/dispatch/2004-08-24/thea_review.html |archive-date=12 March 2007 |access-date=2007-03-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070312105004/http://www.bestofneworleans.com/dispatch/2004-08-24/thea_review.html |date=12 March 2007 }}</ref>सामान्य (straight) स्थलहरूमा, भिजेको अन्डरवेयर (briefs) लगाएर पुरुषहरूबीच हुने प्रतिस्पर्धा हास्यपूर्ण मनोरञ्जनको रूपमा बढी लिइन्छ।<ref name=ABC/> प्रतियोगीहरूले सामान्यतया पालै-पालै दर्शकहरू सामु नाच्ने वा पोज गर्ने गर्छन्, जसको परिणाम या त भिडको प्रतिक्रिया वा न्यायाधीशहरूको मतद्वारा निर्णय गरिन्छ।<ref name=ABC/> रेसियर प्रतियोगिताहरूमा, सहभागीहरूले आफ्नो टि-शर्टहरू फाड्न वा काट्न सक्छन् उनीहरूको मिड्रिफ, क्लिभेज, वा तिनीहरूको स्तनको तल्लो भागहरू उजागर गर्न। स्थानीय कानुनको आधारमा, सहभागीहरूलाई उनीहरूको प्रदर्शनको समयमा उनीहरूको टी-शर्ट हटाउन वा पूर्ण रूपमा नग्न पट्टी लगाउन अनुमति दिन सकिन्छ। == इतिहास == [[File:Pouring-water-for-wet-tshirt.jpg|सन् २००४ मा फ्लोरिडाको पानामा सिटी बिचमा आयोजित 'वेट टी-सर्ट' (wet T-shirt) कार्यक्रममा एक सहभागीको छातीमा जगबाट पानी खन्याइँदै छ।|thumb]] 'भिजेको टी-सर्ट' (Wet T-shirt) प्रतियोगिताहरू पहिलो पटक सन् १९७० को दशकमा संयुक्त राज्य अमेरिकामा देखा परेका थिए।<ref name=ABC/>{{efn|The Spanish festival of [[La Tomatina]], a large public tomato fight where participants become soaked with juice from tomatoes, has been suggested as another possible origin of the wet T-shirt contest, although La Tomatina began in 1945.<ref name=CH/><ref name=Kutner/>}} चलचित्र निर्माता डिक ब्यारीमोरले आफ्नो संस्मरण 'ब्रेकिङ इभन' (Breaking Even) मा दाबी गरेअनुसार, उनले सन् १९७१ को जनवरीमा 'K2' स्कि (skis) को प्रवर्द्धनका लागि आइडाहोको सन भ्यालीस्थित 'बोइलर रुम बार' मा पहिलो 'वेट टी-सर्ट' प्रतियोगिता आयोजना गरेका थिए।<ref name=Barrymore>{{cite book |title=Breaking Even |first1=Dick |last1=Barrymore |author-link=Dick Barrymore |year=1997 |location=Missoula, Mont. |publisher=Pictorial Histories |chapter=Chapter 20: Hot Dogs and Wet T-Shirts |isbn=9781575100371 |oclc=39924562 |chapter-url=http://www.dickbarrymore.com/book4.asp |archive-url=https://web.archive.org/web/20071225173401/http://www.dickbarrymore.com/book4.asp |archive-date=25 December 2007 |access-date=2 September 2013 |url-status=dead}}</ref> यस प्रतियोगितालाई सुरुमा एउटा सामान्य "टी-सर्ट प्रतियोगिता" का रूपमा प्रचार गरिएको थियो, जसमा एयरलाइन परिचारिकाहरूले 'K2' को प्रवर्द्धनात्मक टी-सर्ट लगाएर संगीतको तालमा नृत्य गर्ने कार्यक्रम थियो।तर, प्रतियोगितामा देखा पर्ने पहिलो प्रतिस्पर्धी एक व्यावसायिक स्ट्रिपर (नग्न नृत्य गर्ने कलाकार) थिइन् जसले 'टपलेस' (शरीरको माथिल्लो भागमा कपडा नराखी) नृत्य गरिन्; त्यसपछि अन्य गैर-व्यावसायिक प्रतिस्पर्धीहरूले पनि प्रतिस्पर्धा गर्नुअघि आफ्ना टी-सर्टहरू भिजाएर प्रतिक्रिया जनाए। ब्यारीमोरले भर्मन्टको स्टो माउन्टेन रिसोर्टस्थित 'रस्टी नेल' (Rusty Nail) मा दोस्रो "K2 वेट टी-सर्ट प्रतियोगिता" आयोजना गरे ताकि यसको छायांकन गर्न सकियोस्; यद्यपि स्टो नगर परिषदले उक्त कार्यक्रममा नग्नतामाथि प्रतिबन्ध लगाउने प्रस्ताव पारित गरिसकेको थियो।<ref>{{cite magazine|magazine=Skiing Heritage Journal|date=Sep 1998|volume=10|issue=3|issn=1082-2895|publisher=International Skiing History Association|url=https://books.google.com/books?id=WlgEAAAAMBAJ|title=Roots of an Olympic sport: freestyle – Part II: Freestyle Comes of Age|page=27}}</ref> उनले १० मार्च १९७१ मा कोलोराडोको एस्पेनस्थित 'द रेड अनियन' (The Red Onion) रेस्टुरेन्ट र बारमा 'K2' का लागि अर्को प्रवर्द्धनात्मक प्रतियोगिता आयोजना गरे,<ref name=Barrymore/><ref>{{cite web |url=http://ski.curbed.com/archives/2013/07/k2-sun-valley-aspen-the-first-wet-tshirt-contest.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20160402105219/http://ski.curbed.com/2013/7/3/10223376/k2-sun-valley-aspen-the-first-wet-tshirt-contest |url-status=dead |archive-date=2 April 2016 |title=K2, Sun Valley, Aspen & The First Wet T-Shirt Contest |first1=Ryan |last1=Dunfee |date=3 July 2013 |publisher=Curbed Ski |access-date=2 September 2013}}</ref> र यी प्रतियोगिताहरूलाई 'प्लेब्वाय' (Playboy) पत्रिकाको मार्च १९७२ को अंकमा तस्बिरसहित प्रस्तुत गरिएको थियो।<ref>{{cite journal |url=http://members.i.playboy.com/Playboy-Magazine-Archive/19720301/page-151 |title=The Shirt Off Her Back |date=March 1972 |journal=[[Playboy]] |volume=19 |issue=2 |pages=151–153 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131230232459/http://members.i.playboy.com/Playboy-Magazine-Archive/19720301/page-151 |archive-date=30 December 2013 |access-date=14 February 2015}}</ref> प्रेसमा "भिजेको टी-शर्ट प्रतियोगिता" शब्दको पहिलो ज्ञात उल्लेख १९७५ मा द पाम बीच पोस्टमा भएको थियो, जसले न्यु अर्लिन्स डिस्कोथेकहरूमा प्रतियोगिताको उपस्थितिको वर्णन गर्दछ। यो प्रतियोगिता पछि फ्लोरिडाको फोर्ट लाउडरडेलमा वसन्त विश्राम कार्यक्रमहरूमा स्थापित भयो, केही बार मालिकहरूलाई सार्वजनिक अश्लीलता कानून अन्तर्गत एउटा आयोजना गरेकोमा जरिवाना गरिएको थियो। [11][6] तिनीहरूको कानुनी स्थितिको बारेमा स्पष्टताको अभाव भए पनि, संयुक्त राज्य अमेरिकामा अन्यत्र प्रतियोगिताहरू हुन थाले। १९७६ मा मिलवाकीको एक टेभर्नमा भएको प्रतियोगितामा प्रहरीको छापा मारिएको थियो, यद्यपि प्रतियोगीहरूले पुलिसको आवश्यकता अनुसार आफ्नो टी-शर्ट मुनि स्कच टेप लगाएका थिए। [12] सन् १९७७ को चलचित्र 'द डिप' (The Deep) मा ज्याकलिन बिसेटले माथिल्लो भागमा केवल एउटा टी-सर्ट लगाएर पानीमुनि पौडी खेलेको दृश्यले 'वेट टी-सर्ट प्रतियोगिता' (wet T-shirt contest) लाई व्यापक रूपमा जनसमक्ष ल्याउन मद्दत गर्‍यो।[5] फ्र्याङ्क जापाको सन् १९७९ को एल्बम 'जोस ग्यारेज' (Joe's Garage) मा रहेको "फेमबट इन अ वेट टी-सर्ट" (Fembot in a Wet T-Shirt) नामक गीतले क्यानोगा पार्ककी मेरीको कथा भन्छ; मियामीमा एउटा रक समूहले अलपत्र पारेपछि घर फर्कन आवश्यक रकम जुटाउन उनी वेट टी-सर्ट प्रतियोगितामा भाग लिन्छिन्।[13] सन् १९९० को दशकसम्म आइपुग्दा मियामी र मेक्सिको जस्ता ठाउँहरूमा हुने 'स्प्रिङ ब्रेक' (वसन्तकालीन बिदा) का उत्सवहरूमा 'वेट टी-सर्ट' प्रतियोगिताहरू सामान्य भइसकेका थिए।[1] सन् २००३ को अमेरिकी रियालिटी चलचित्र 'द रियल क्यानकुन' (The Real Cancun) मा पनि एउटा 'वेट टी-सर्ट' प्रतियोगिता समावेश गरिएको थियो।[14] २१औँ शताब्दीमा, 'वेट टी-सर्ट' प्रतियोगिताका आयोजकहरूले प्रायः दर्शकहरूलाई तस्बिर खिच्न रोक लगाउने गर्छन्; किनभने स्मार्टफोनका क्यामेरा र सामाजिक सञ्जालको संयोजनले सहभागीहरूका लागि समस्या (जस्तै: जागिर गुम्ने अवस्था) निम्त्याउन सक्छ। ====Notes== {{notelist}} ==सन्दर्भहरू== {{reflist}} ci5lo1y25q5rfnc0id9x5m8xwycn80j 1380070 1380069 2026-09-13T09:46:42Z Rajeeb bastola 39875 /* ==Notes */ 1380070 wikitext text/x-wiki {{short description|Exhibitionist beauty contest}} {{Use dmy dates|date=January 2022}} [[File:Sun Club Wet T-Shirt Contest 2012.jpg|thumb|न्युड्स-ए-पोपिन प्रतियोगिता (२०१२) मा भिजेको टी-शर्ट प्रतियोगितामा पानीले ढाकिएको एक प्रतियोगी]] '''भिजेको टी-शर्ट प्रतियोगिता''' भनेको शरीर प्रदर्शन गर्ने प्रकृतिको प्रतिस्पर्धा हो, सामान्यतया नाइटक्लब, बार वा रिसोर्टमा युवा महिला प्रतिस्पर्धीहरू<ref name="ABC">{{cite news|url=https://www.abc.net.au/news/2022-10-31/wet-t-shirt-competitions-still-popular-outback-australia/101569692#|title=Wet T-shirt contests remain wildly popular in northern Australia, despite being in decline internationally|date=30 October 2022|location=Australia|website=ABC News}}</ref> समावेश भएको मञ्चीय कार्यक्रमको रूपमा।प्रतियोगीहरूले सामान्यतया पातलो सेतो वा हल्का रङको टी-सर्ट लगाउँछन्, जसभित्र ब्रा, बिकिनी टप वा अन्य कुनै भित्री वस्त्र लगाइएको हुँदैन। त्यसपछि सहभागीहरूको छातीमा पानी (प्रायः बरफजस्तै चिसो पानी) छर्किइन्छ वा खन्याइन्छ, जसले गर्दा उनीहरूका टी-सर्टहरू पारदर्शी भई छातीमा टाँसिन्छन्।यसको तुलनात्मक रूपमा कम देखिने पुरुष संस्करण 'वेट बक्सर' (wet boxer) प्रतियोगिता हो, जुन कहिलेकाहीँ गे बारहरूमा आयोजना गरिन्छ।<ref>{{Cite magazine |year=2001 |title=Low Rider |url=https://books.google.com/books?id=iHIpAQAAIAAJ |url-status=live |language=en |publisher=Park Avenue Design |volume=23 |issue= |page=78 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230414061021/https://books.google.at/books?id=iHIpAQAAIAAJ&redir_esc=y |archive-date=2023-04-14 |magazine=Low Rider}}</ref>{{Full citation needed|date=April 2023}}<ref>{{cite web |title=Business students show off their assets |url=http://www.peak.sfu.ca/the-peak/97-1/issue4/assets.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070311101522/http://www.peak.sfu.ca/the-peak/97-1/issue4/assets.html |archive-date=11 March 2007 |access-date=2007-03-21 |work=The Peak |publisher=Simon Fraser University |location=Burnaby, British Columbia, Canada}}</ref><ref>{{cite web |author=Wonk, Dalt |title=Halo Effect (review of ''Bar Angel'') |url=http://www.bestofneworleans.com/dispatch/2004-08-24/thea_review.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070312105004/http://www.bestofneworleans.com/dispatch/2004-08-24/thea_review.html |archive-date=12 March 2007 |access-date=2007-03-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070312105004/http://www.bestofneworleans.com/dispatch/2004-08-24/thea_review.html |date=12 March 2007 }}</ref>सामान्य (straight) स्थलहरूमा, भिजेको अन्डरवेयर (briefs) लगाएर पुरुषहरूबीच हुने प्रतिस्पर्धा हास्यपूर्ण मनोरञ्जनको रूपमा बढी लिइन्छ।<ref name=ABC/> प्रतियोगीहरूले सामान्यतया पालै-पालै दर्शकहरू सामु नाच्ने वा पोज गर्ने गर्छन्, जसको परिणाम या त भिडको प्रतिक्रिया वा न्यायाधीशहरूको मतद्वारा निर्णय गरिन्छ।<ref name=ABC/> रेसियर प्रतियोगिताहरूमा, सहभागीहरूले आफ्नो टि-शर्टहरू फाड्न वा काट्न सक्छन् उनीहरूको मिड्रिफ, क्लिभेज, वा तिनीहरूको स्तनको तल्लो भागहरू उजागर गर्न। स्थानीय कानुनको आधारमा, सहभागीहरूलाई उनीहरूको प्रदर्शनको समयमा उनीहरूको टी-शर्ट हटाउन वा पूर्ण रूपमा नग्न पट्टी लगाउन अनुमति दिन सकिन्छ। == इतिहास == [[File:Pouring-water-for-wet-tshirt.jpg|सन् २००४ मा फ्लोरिडाको पानामा सिटी बिचमा आयोजित 'वेट टी-सर्ट' (wet T-shirt) कार्यक्रममा एक सहभागीको छातीमा जगबाट पानी खन्याइँदै छ।|thumb]] 'भिजेको टी-सर्ट' (Wet T-shirt) प्रतियोगिताहरू पहिलो पटक सन् १९७० को दशकमा संयुक्त राज्य अमेरिकामा देखा परेका थिए।<ref name=ABC/>{{efn|The Spanish festival of [[La Tomatina]], a large public tomato fight where participants become soaked with juice from tomatoes, has been suggested as another possible origin of the wet T-shirt contest, although La Tomatina began in 1945.<ref name=CH/><ref name=Kutner/>}} चलचित्र निर्माता डिक ब्यारीमोरले आफ्नो संस्मरण 'ब्रेकिङ इभन' (Breaking Even) मा दाबी गरेअनुसार, उनले सन् १९७१ को जनवरीमा 'K2' स्कि (skis) को प्रवर्द्धनका लागि आइडाहोको सन भ्यालीस्थित 'बोइलर रुम बार' मा पहिलो 'वेट टी-सर्ट' प्रतियोगिता आयोजना गरेका थिए।<ref name=Barrymore>{{cite book |title=Breaking Even |first1=Dick |last1=Barrymore |author-link=Dick Barrymore |year=1997 |location=Missoula, Mont. |publisher=Pictorial Histories |chapter=Chapter 20: Hot Dogs and Wet T-Shirts |isbn=9781575100371 |oclc=39924562 |chapter-url=http://www.dickbarrymore.com/book4.asp |archive-url=https://web.archive.org/web/20071225173401/http://www.dickbarrymore.com/book4.asp |archive-date=25 December 2007 |access-date=2 September 2013 |url-status=dead}}</ref> यस प्रतियोगितालाई सुरुमा एउटा सामान्य "टी-सर्ट प्रतियोगिता" का रूपमा प्रचार गरिएको थियो, जसमा एयरलाइन परिचारिकाहरूले 'K2' को प्रवर्द्धनात्मक टी-सर्ट लगाएर संगीतको तालमा नृत्य गर्ने कार्यक्रम थियो।तर, प्रतियोगितामा देखा पर्ने पहिलो प्रतिस्पर्धी एक व्यावसायिक स्ट्रिपर (नग्न नृत्य गर्ने कलाकार) थिइन् जसले 'टपलेस' (शरीरको माथिल्लो भागमा कपडा नराखी) नृत्य गरिन्; त्यसपछि अन्य गैर-व्यावसायिक प्रतिस्पर्धीहरूले पनि प्रतिस्पर्धा गर्नुअघि आफ्ना टी-सर्टहरू भिजाएर प्रतिक्रिया जनाए। ब्यारीमोरले भर्मन्टको स्टो माउन्टेन रिसोर्टस्थित 'रस्टी नेल' (Rusty Nail) मा दोस्रो "K2 वेट टी-सर्ट प्रतियोगिता" आयोजना गरे ताकि यसको छायांकन गर्न सकियोस्; यद्यपि स्टो नगर परिषदले उक्त कार्यक्रममा नग्नतामाथि प्रतिबन्ध लगाउने प्रस्ताव पारित गरिसकेको थियो।<ref>{{cite magazine|magazine=Skiing Heritage Journal|date=Sep 1998|volume=10|issue=3|issn=1082-2895|publisher=International Skiing History Association|url=https://books.google.com/books?id=WlgEAAAAMBAJ|title=Roots of an Olympic sport: freestyle – Part II: Freestyle Comes of Age|page=27}}</ref> उनले १० मार्च १९७१ मा कोलोराडोको एस्पेनस्थित 'द रेड अनियन' (The Red Onion) रेस्टुरेन्ट र बारमा 'K2' का लागि अर्को प्रवर्द्धनात्मक प्रतियोगिता आयोजना गरे,<ref name=Barrymore/><ref>{{cite web |url=http://ski.curbed.com/archives/2013/07/k2-sun-valley-aspen-the-first-wet-tshirt-contest.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20160402105219/http://ski.curbed.com/2013/7/3/10223376/k2-sun-valley-aspen-the-first-wet-tshirt-contest |url-status=dead |archive-date=2 April 2016 |title=K2, Sun Valley, Aspen & The First Wet T-Shirt Contest |first1=Ryan |last1=Dunfee |date=3 July 2013 |publisher=Curbed Ski |access-date=2 September 2013}}</ref> र यी प्रतियोगिताहरूलाई 'प्लेब्वाय' (Playboy) पत्रिकाको मार्च १९७२ को अंकमा तस्बिरसहित प्रस्तुत गरिएको थियो।<ref>{{cite journal |url=http://members.i.playboy.com/Playboy-Magazine-Archive/19720301/page-151 |title=The Shirt Off Her Back |date=March 1972 |journal=[[Playboy]] |volume=19 |issue=2 |pages=151–153 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131230232459/http://members.i.playboy.com/Playboy-Magazine-Archive/19720301/page-151 |archive-date=30 December 2013 |access-date=14 February 2015}}</ref> प्रेसमा "भिजेको टी-शर्ट प्रतियोगिता" शब्दको पहिलो ज्ञात उल्लेख १९७५ मा द पाम बीच पोस्टमा भएको थियो, जसले न्यु अर्लिन्स डिस्कोथेकहरूमा प्रतियोगिताको उपस्थितिको वर्णन गर्दछ। यो प्रतियोगिता पछि फ्लोरिडाको फोर्ट लाउडरडेलमा वसन्त विश्राम कार्यक्रमहरूमा स्थापित भयो, केही बार मालिकहरूलाई सार्वजनिक अश्लीलता कानून अन्तर्गत एउटा आयोजना गरेकोमा जरिवाना गरिएको थियो। [11][6] तिनीहरूको कानुनी स्थितिको बारेमा स्पष्टताको अभाव भए पनि, संयुक्त राज्य अमेरिकामा अन्यत्र प्रतियोगिताहरू हुन थाले। १९७६ मा मिलवाकीको एक टेभर्नमा भएको प्रतियोगितामा प्रहरीको छापा मारिएको थियो, यद्यपि प्रतियोगीहरूले पुलिसको आवश्यकता अनुसार आफ्नो टी-शर्ट मुनि स्कच टेप लगाएका थिए। [12] सन् १९७७ को चलचित्र 'द डिप' (The Deep) मा ज्याकलिन बिसेटले माथिल्लो भागमा केवल एउटा टी-सर्ट लगाएर पानीमुनि पौडी खेलेको दृश्यले 'वेट टी-सर्ट प्रतियोगिता' (wet T-shirt contest) लाई व्यापक रूपमा जनसमक्ष ल्याउन मद्दत गर्‍यो।[5] फ्र्याङ्क जापाको सन् १९७९ को एल्बम 'जोस ग्यारेज' (Joe's Garage) मा रहेको "फेमबट इन अ वेट टी-सर्ट" (Fembot in a Wet T-Shirt) नामक गीतले क्यानोगा पार्ककी मेरीको कथा भन्छ; मियामीमा एउटा रक समूहले अलपत्र पारेपछि घर फर्कन आवश्यक रकम जुटाउन उनी वेट टी-सर्ट प्रतियोगितामा भाग लिन्छिन्।[13] सन् १९९० को दशकसम्म आइपुग्दा मियामी र मेक्सिको जस्ता ठाउँहरूमा हुने 'स्प्रिङ ब्रेक' (वसन्तकालीन बिदा) का उत्सवहरूमा 'वेट टी-सर्ट' प्रतियोगिताहरू सामान्य भइसकेका थिए।[1] सन् २००३ को अमेरिकी रियालिटी चलचित्र 'द रियल क्यानकुन' (The Real Cancun) मा पनि एउटा 'वेट टी-सर्ट' प्रतियोगिता समावेश गरिएको थियो।[14] २१औँ शताब्दीमा, 'वेट टी-सर्ट' प्रतियोगिताका आयोजकहरूले प्रायः दर्शकहरूलाई तस्बिर खिच्न रोक लगाउने गर्छन्; किनभने स्मार्टफोनका क्यामेरा र सामाजिक सञ्जालको संयोजनले सहभागीहरूका लागि समस्या (जस्तै: जागिर गुम्ने अवस्था) निम्त्याउन सक्छ। ====Notes=== {{notelist}} ==सन्दर्भहरू== {{reflist}} 1wgmhgruf7qkau3igsgp8d8njc543gs 1380071 1380070 2026-09-13T09:47:00Z Rajeeb bastola 39875 /* =Notes */ 1380071 wikitext text/x-wiki {{short description|Exhibitionist beauty contest}} {{Use dmy dates|date=January 2022}} [[File:Sun Club Wet T-Shirt Contest 2012.jpg|thumb|न्युड्स-ए-पोपिन प्रतियोगिता (२०१२) मा भिजेको टी-शर्ट प्रतियोगितामा पानीले ढाकिएको एक प्रतियोगी]] '''भिजेको टी-शर्ट प्रतियोगिता''' भनेको शरीर प्रदर्शन गर्ने प्रकृतिको प्रतिस्पर्धा हो, सामान्यतया नाइटक्लब, बार वा रिसोर्टमा युवा महिला प्रतिस्पर्धीहरू<ref name="ABC">{{cite news|url=https://www.abc.net.au/news/2022-10-31/wet-t-shirt-competitions-still-popular-outback-australia/101569692#|title=Wet T-shirt contests remain wildly popular in northern Australia, despite being in decline internationally|date=30 October 2022|location=Australia|website=ABC News}}</ref> समावेश भएको मञ्चीय कार्यक्रमको रूपमा।प्रतियोगीहरूले सामान्यतया पातलो सेतो वा हल्का रङको टी-सर्ट लगाउँछन्, जसभित्र ब्रा, बिकिनी टप वा अन्य कुनै भित्री वस्त्र लगाइएको हुँदैन। त्यसपछि सहभागीहरूको छातीमा पानी (प्रायः बरफजस्तै चिसो पानी) छर्किइन्छ वा खन्याइन्छ, जसले गर्दा उनीहरूका टी-सर्टहरू पारदर्शी भई छातीमा टाँसिन्छन्।यसको तुलनात्मक रूपमा कम देखिने पुरुष संस्करण 'वेट बक्सर' (wet boxer) प्रतियोगिता हो, जुन कहिलेकाहीँ गे बारहरूमा आयोजना गरिन्छ।<ref>{{Cite magazine |year=2001 |title=Low Rider |url=https://books.google.com/books?id=iHIpAQAAIAAJ |url-status=live |language=en |publisher=Park Avenue Design |volume=23 |issue= |page=78 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230414061021/https://books.google.at/books?id=iHIpAQAAIAAJ&redir_esc=y |archive-date=2023-04-14 |magazine=Low Rider}}</ref>{{Full citation needed|date=April 2023}}<ref>{{cite web |title=Business students show off their assets |url=http://www.peak.sfu.ca/the-peak/97-1/issue4/assets.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070311101522/http://www.peak.sfu.ca/the-peak/97-1/issue4/assets.html |archive-date=11 March 2007 |access-date=2007-03-21 |work=The Peak |publisher=Simon Fraser University |location=Burnaby, British Columbia, Canada}}</ref><ref>{{cite web |author=Wonk, Dalt |title=Halo Effect (review of ''Bar Angel'') |url=http://www.bestofneworleans.com/dispatch/2004-08-24/thea_review.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070312105004/http://www.bestofneworleans.com/dispatch/2004-08-24/thea_review.html |archive-date=12 March 2007 |access-date=2007-03-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070312105004/http://www.bestofneworleans.com/dispatch/2004-08-24/thea_review.html |date=12 March 2007 }}</ref>सामान्य (straight) स्थलहरूमा, भिजेको अन्डरवेयर (briefs) लगाएर पुरुषहरूबीच हुने प्रतिस्पर्धा हास्यपूर्ण मनोरञ्जनको रूपमा बढी लिइन्छ।<ref name=ABC/> प्रतियोगीहरूले सामान्यतया पालै-पालै दर्शकहरू सामु नाच्ने वा पोज गर्ने गर्छन्, जसको परिणाम या त भिडको प्रतिक्रिया वा न्यायाधीशहरूको मतद्वारा निर्णय गरिन्छ।<ref name=ABC/> रेसियर प्रतियोगिताहरूमा, सहभागीहरूले आफ्नो टि-शर्टहरू फाड्न वा काट्न सक्छन् उनीहरूको मिड्रिफ, क्लिभेज, वा तिनीहरूको स्तनको तल्लो भागहरू उजागर गर्न। स्थानीय कानुनको आधारमा, सहभागीहरूलाई उनीहरूको प्रदर्शनको समयमा उनीहरूको टी-शर्ट हटाउन वा पूर्ण रूपमा नग्न पट्टी लगाउन अनुमति दिन सकिन्छ। == इतिहास == [[File:Pouring-water-for-wet-tshirt.jpg|सन् २००४ मा फ्लोरिडाको पानामा सिटी बिचमा आयोजित 'वेट टी-सर्ट' (wet T-shirt) कार्यक्रममा एक सहभागीको छातीमा जगबाट पानी खन्याइँदै छ।|thumb]] 'भिजेको टी-सर्ट' (Wet T-shirt) प्रतियोगिताहरू पहिलो पटक सन् १९७० को दशकमा संयुक्त राज्य अमेरिकामा देखा परेका थिए।<ref name=ABC/>{{efn|The Spanish festival of [[La Tomatina]], a large public tomato fight where participants become soaked with juice from tomatoes, has been suggested as another possible origin of the wet T-shirt contest, although La Tomatina began in 1945.<ref name=CH/><ref name=Kutner/>}} चलचित्र निर्माता डिक ब्यारीमोरले आफ्नो संस्मरण 'ब्रेकिङ इभन' (Breaking Even) मा दाबी गरेअनुसार, उनले सन् १९७१ को जनवरीमा 'K2' स्कि (skis) को प्रवर्द्धनका लागि आइडाहोको सन भ्यालीस्थित 'बोइलर रुम बार' मा पहिलो 'वेट टी-सर्ट' प्रतियोगिता आयोजना गरेका थिए।<ref name=Barrymore>{{cite book |title=Breaking Even |first1=Dick |last1=Barrymore |author-link=Dick Barrymore |year=1997 |location=Missoula, Mont. |publisher=Pictorial Histories |chapter=Chapter 20: Hot Dogs and Wet T-Shirts |isbn=9781575100371 |oclc=39924562 |chapter-url=http://www.dickbarrymore.com/book4.asp |archive-url=https://web.archive.org/web/20071225173401/http://www.dickbarrymore.com/book4.asp |archive-date=25 December 2007 |access-date=2 September 2013 |url-status=dead}}</ref> यस प्रतियोगितालाई सुरुमा एउटा सामान्य "टी-सर्ट प्रतियोगिता" का रूपमा प्रचार गरिएको थियो, जसमा एयरलाइन परिचारिकाहरूले 'K2' को प्रवर्द्धनात्मक टी-सर्ट लगाएर संगीतको तालमा नृत्य गर्ने कार्यक्रम थियो।तर, प्रतियोगितामा देखा पर्ने पहिलो प्रतिस्पर्धी एक व्यावसायिक स्ट्रिपर (नग्न नृत्य गर्ने कलाकार) थिइन् जसले 'टपलेस' (शरीरको माथिल्लो भागमा कपडा नराखी) नृत्य गरिन्; त्यसपछि अन्य गैर-व्यावसायिक प्रतिस्पर्धीहरूले पनि प्रतिस्पर्धा गर्नुअघि आफ्ना टी-सर्टहरू भिजाएर प्रतिक्रिया जनाए। ब्यारीमोरले भर्मन्टको स्टो माउन्टेन रिसोर्टस्थित 'रस्टी नेल' (Rusty Nail) मा दोस्रो "K2 वेट टी-सर्ट प्रतियोगिता" आयोजना गरे ताकि यसको छायांकन गर्न सकियोस्; यद्यपि स्टो नगर परिषदले उक्त कार्यक्रममा नग्नतामाथि प्रतिबन्ध लगाउने प्रस्ताव पारित गरिसकेको थियो।<ref>{{cite magazine|magazine=Skiing Heritage Journal|date=Sep 1998|volume=10|issue=3|issn=1082-2895|publisher=International Skiing History Association|url=https://books.google.com/books?id=WlgEAAAAMBAJ|title=Roots of an Olympic sport: freestyle – Part II: Freestyle Comes of Age|page=27}}</ref> उनले १० मार्च १९७१ मा कोलोराडोको एस्पेनस्थित 'द रेड अनियन' (The Red Onion) रेस्टुरेन्ट र बारमा 'K2' का लागि अर्को प्रवर्द्धनात्मक प्रतियोगिता आयोजना गरे,<ref name=Barrymore/><ref>{{cite web |url=http://ski.curbed.com/archives/2013/07/k2-sun-valley-aspen-the-first-wet-tshirt-contest.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20160402105219/http://ski.curbed.com/2013/7/3/10223376/k2-sun-valley-aspen-the-first-wet-tshirt-contest |url-status=dead |archive-date=2 April 2016 |title=K2, Sun Valley, Aspen & The First Wet T-Shirt Contest |first1=Ryan |last1=Dunfee |date=3 July 2013 |publisher=Curbed Ski |access-date=2 September 2013}}</ref> र यी प्रतियोगिताहरूलाई 'प्लेब्वाय' (Playboy) पत्रिकाको मार्च १९७२ को अंकमा तस्बिरसहित प्रस्तुत गरिएको थियो।<ref>{{cite journal |url=http://members.i.playboy.com/Playboy-Magazine-Archive/19720301/page-151 |title=The Shirt Off Her Back |date=March 1972 |journal=[[Playboy]] |volume=19 |issue=2 |pages=151–153 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131230232459/http://members.i.playboy.com/Playboy-Magazine-Archive/19720301/page-151 |archive-date=30 December 2013 |access-date=14 February 2015}}</ref> प्रेसमा "भिजेको टी-शर्ट प्रतियोगिता" शब्दको पहिलो ज्ञात उल्लेख १९७५ मा द पाम बीच पोस्टमा भएको थियो, जसले न्यु अर्लिन्स डिस्कोथेकहरूमा प्रतियोगिताको उपस्थितिको वर्णन गर्दछ। यो प्रतियोगिता पछि फ्लोरिडाको फोर्ट लाउडरडेलमा वसन्त विश्राम कार्यक्रमहरूमा स्थापित भयो, केही बार मालिकहरूलाई सार्वजनिक अश्लीलता कानून अन्तर्गत एउटा आयोजना गरेकोमा जरिवाना गरिएको थियो। [11][6] तिनीहरूको कानुनी स्थितिको बारेमा स्पष्टताको अभाव भए पनि, संयुक्त राज्य अमेरिकामा अन्यत्र प्रतियोगिताहरू हुन थाले। १९७६ मा मिलवाकीको एक टेभर्नमा भएको प्रतियोगितामा प्रहरीको छापा मारिएको थियो, यद्यपि प्रतियोगीहरूले पुलिसको आवश्यकता अनुसार आफ्नो टी-शर्ट मुनि स्कच टेप लगाएका थिए। [12] सन् १९७७ को चलचित्र 'द डिप' (The Deep) मा ज्याकलिन बिसेटले माथिल्लो भागमा केवल एउटा टी-सर्ट लगाएर पानीमुनि पौडी खेलेको दृश्यले 'वेट टी-सर्ट प्रतियोगिता' (wet T-shirt contest) लाई व्यापक रूपमा जनसमक्ष ल्याउन मद्दत गर्‍यो।[5] फ्र्याङ्क जापाको सन् १९७९ को एल्बम 'जोस ग्यारेज' (Joe's Garage) मा रहेको "फेमबट इन अ वेट टी-सर्ट" (Fembot in a Wet T-Shirt) नामक गीतले क्यानोगा पार्ककी मेरीको कथा भन्छ; मियामीमा एउटा रक समूहले अलपत्र पारेपछि घर फर्कन आवश्यक रकम जुटाउन उनी वेट टी-सर्ट प्रतियोगितामा भाग लिन्छिन्।[13] सन् १९९० को दशकसम्म आइपुग्दा मियामी र मेक्सिको जस्ता ठाउँहरूमा हुने 'स्प्रिङ ब्रेक' (वसन्तकालीन बिदा) का उत्सवहरूमा 'वेट टी-सर्ट' प्रतियोगिताहरू सामान्य भइसकेका थिए।[1] सन् २००३ को अमेरिकी रियालिटी चलचित्र 'द रियल क्यानकुन' (The Real Cancun) मा पनि एउटा 'वेट टी-सर्ट' प्रतियोगिता समावेश गरिएको थियो।[14] २१औँ शताब्दीमा, 'वेट टी-सर्ट' प्रतियोगिताका आयोजकहरूले प्रायः दर्शकहरूलाई तस्बिर खिच्न रोक लगाउने गर्छन्; किनभने स्मार्टफोनका क्यामेरा र सामाजिक सञ्जालको संयोजनले सहभागीहरूका लागि समस्या (जस्तै: जागिर गुम्ने अवस्था) निम्त्याउन सक्छ। ===Notes=== {{notelist}} ==सन्दर्भहरू== {{reflist}} r252pyhz55mtaw1uhbdepbin8yp0iuv 1380072 1380071 2026-09-13T09:47:36Z Rajeeb bastola 39875 /* Notes */ 1380072 wikitext text/x-wiki {{short description|Exhibitionist beauty contest}} {{Use dmy dates|date=January 2022}} [[File:Sun Club Wet T-Shirt Contest 2012.jpg|thumb|न्युड्स-ए-पोपिन प्रतियोगिता (२०१२) मा भिजेको टी-शर्ट प्रतियोगितामा पानीले ढाकिएको एक प्रतियोगी]] '''भिजेको टी-शर्ट प्रतियोगिता''' भनेको शरीर प्रदर्शन गर्ने प्रकृतिको प्रतिस्पर्धा हो, सामान्यतया नाइटक्लब, बार वा रिसोर्टमा युवा महिला प्रतिस्पर्धीहरू<ref name="ABC">{{cite news|url=https://www.abc.net.au/news/2022-10-31/wet-t-shirt-competitions-still-popular-outback-australia/101569692#|title=Wet T-shirt contests remain wildly popular in northern Australia, despite being in decline internationally|date=30 October 2022|location=Australia|website=ABC News}}</ref> समावेश भएको मञ्चीय कार्यक्रमको रूपमा।प्रतियोगीहरूले सामान्यतया पातलो सेतो वा हल्का रङको टी-सर्ट लगाउँछन्, जसभित्र ब्रा, बिकिनी टप वा अन्य कुनै भित्री वस्त्र लगाइएको हुँदैन। त्यसपछि सहभागीहरूको छातीमा पानी (प्रायः बरफजस्तै चिसो पानी) छर्किइन्छ वा खन्याइन्छ, जसले गर्दा उनीहरूका टी-सर्टहरू पारदर्शी भई छातीमा टाँसिन्छन्।यसको तुलनात्मक रूपमा कम देखिने पुरुष संस्करण 'वेट बक्सर' (wet boxer) प्रतियोगिता हो, जुन कहिलेकाहीँ गे बारहरूमा आयोजना गरिन्छ।<ref>{{Cite magazine |year=2001 |title=Low Rider |url=https://books.google.com/books?id=iHIpAQAAIAAJ |url-status=live |language=en |publisher=Park Avenue Design |volume=23 |issue= |page=78 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230414061021/https://books.google.at/books?id=iHIpAQAAIAAJ&redir_esc=y |archive-date=2023-04-14 |magazine=Low Rider}}</ref>{{Full citation needed|date=April 2023}}<ref>{{cite web |title=Business students show off their assets |url=http://www.peak.sfu.ca/the-peak/97-1/issue4/assets.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070311101522/http://www.peak.sfu.ca/the-peak/97-1/issue4/assets.html |archive-date=11 March 2007 |access-date=2007-03-21 |work=The Peak |publisher=Simon Fraser University |location=Burnaby, British Columbia, Canada}}</ref><ref>{{cite web |author=Wonk, Dalt |title=Halo Effect (review of ''Bar Angel'') |url=http://www.bestofneworleans.com/dispatch/2004-08-24/thea_review.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070312105004/http://www.bestofneworleans.com/dispatch/2004-08-24/thea_review.html |archive-date=12 March 2007 |access-date=2007-03-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070312105004/http://www.bestofneworleans.com/dispatch/2004-08-24/thea_review.html |date=12 March 2007 }}</ref>सामान्य (straight) स्थलहरूमा, भिजेको अन्डरवेयर (briefs) लगाएर पुरुषहरूबीच हुने प्रतिस्पर्धा हास्यपूर्ण मनोरञ्जनको रूपमा बढी लिइन्छ।<ref name=ABC/> प्रतियोगीहरूले सामान्यतया पालै-पालै दर्शकहरू सामु नाच्ने वा पोज गर्ने गर्छन्, जसको परिणाम या त भिडको प्रतिक्रिया वा न्यायाधीशहरूको मतद्वारा निर्णय गरिन्छ।<ref name=ABC/> रेसियर प्रतियोगिताहरूमा, सहभागीहरूले आफ्नो टि-शर्टहरू फाड्न वा काट्न सक्छन् उनीहरूको मिड्रिफ, क्लिभेज, वा तिनीहरूको स्तनको तल्लो भागहरू उजागर गर्न। स्थानीय कानुनको आधारमा, सहभागीहरूलाई उनीहरूको प्रदर्शनको समयमा उनीहरूको टी-शर्ट हटाउन वा पूर्ण रूपमा नग्न पट्टी लगाउन अनुमति दिन सकिन्छ। == इतिहास == [[File:Pouring-water-for-wet-tshirt.jpg|सन् २००४ मा फ्लोरिडाको पानामा सिटी बिचमा आयोजित 'वेट टी-सर्ट' (wet T-shirt) कार्यक्रममा एक सहभागीको छातीमा जगबाट पानी खन्याइँदै छ।|thumb]] 'भिजेको टी-सर्ट' (Wet T-shirt) प्रतियोगिताहरू पहिलो पटक सन् १९७० को दशकमा संयुक्त राज्य अमेरिकामा देखा परेका थिए।<ref name=ABC/>{{efn|The Spanish festival of [[La Tomatina]], a large public tomato fight where participants become soaked with juice from tomatoes, has been suggested as another possible origin of the wet T-shirt contest, although La Tomatina began in 1945.<ref name=CH/><ref name=Kutner/>}} चलचित्र निर्माता डिक ब्यारीमोरले आफ्नो संस्मरण 'ब्रेकिङ इभन' (Breaking Even) मा दाबी गरेअनुसार, उनले सन् १९७१ को जनवरीमा 'K2' स्कि (skis) को प्रवर्द्धनका लागि आइडाहोको सन भ्यालीस्थित 'बोइलर रुम बार' मा पहिलो 'वेट टी-सर्ट' प्रतियोगिता आयोजना गरेका थिए।<ref name=Barrymore>{{cite book |title=Breaking Even |first1=Dick |last1=Barrymore |author-link=Dick Barrymore |year=1997 |location=Missoula, Mont. |publisher=Pictorial Histories |chapter=Chapter 20: Hot Dogs and Wet T-Shirts |isbn=9781575100371 |oclc=39924562 |chapter-url=http://www.dickbarrymore.com/book4.asp |archive-url=https://web.archive.org/web/20071225173401/http://www.dickbarrymore.com/book4.asp |archive-date=25 December 2007 |access-date=2 September 2013 |url-status=dead}}</ref> यस प्रतियोगितालाई सुरुमा एउटा सामान्य "टी-सर्ट प्रतियोगिता" का रूपमा प्रचार गरिएको थियो, जसमा एयरलाइन परिचारिकाहरूले 'K2' को प्रवर्द्धनात्मक टी-सर्ट लगाएर संगीतको तालमा नृत्य गर्ने कार्यक्रम थियो।तर, प्रतियोगितामा देखा पर्ने पहिलो प्रतिस्पर्धी एक व्यावसायिक स्ट्रिपर (नग्न नृत्य गर्ने कलाकार) थिइन् जसले 'टपलेस' (शरीरको माथिल्लो भागमा कपडा नराखी) नृत्य गरिन्; त्यसपछि अन्य गैर-व्यावसायिक प्रतिस्पर्धीहरूले पनि प्रतिस्पर्धा गर्नुअघि आफ्ना टी-सर्टहरू भिजाएर प्रतिक्रिया जनाए। ब्यारीमोरले भर्मन्टको स्टो माउन्टेन रिसोर्टस्थित 'रस्टी नेल' (Rusty Nail) मा दोस्रो "K2 वेट टी-सर्ट प्रतियोगिता" आयोजना गरे ताकि यसको छायांकन गर्न सकियोस्; यद्यपि स्टो नगर परिषदले उक्त कार्यक्रममा नग्नतामाथि प्रतिबन्ध लगाउने प्रस्ताव पारित गरिसकेको थियो।<ref>{{cite magazine|magazine=Skiing Heritage Journal|date=Sep 1998|volume=10|issue=3|issn=1082-2895|publisher=International Skiing History Association|url=https://books.google.com/books?id=WlgEAAAAMBAJ|title=Roots of an Olympic sport: freestyle – Part II: Freestyle Comes of Age|page=27}}</ref> उनले १० मार्च १९७१ मा कोलोराडोको एस्पेनस्थित 'द रेड अनियन' (The Red Onion) रेस्टुरेन्ट र बारमा 'K2' का लागि अर्को प्रवर्द्धनात्मक प्रतियोगिता आयोजना गरे,<ref name=Barrymore/><ref>{{cite web |url=http://ski.curbed.com/archives/2013/07/k2-sun-valley-aspen-the-first-wet-tshirt-contest.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20160402105219/http://ski.curbed.com/2013/7/3/10223376/k2-sun-valley-aspen-the-first-wet-tshirt-contest |url-status=dead |archive-date=2 April 2016 |title=K2, Sun Valley, Aspen & The First Wet T-Shirt Contest |first1=Ryan |last1=Dunfee |date=3 July 2013 |publisher=Curbed Ski |access-date=2 September 2013}}</ref> र यी प्रतियोगिताहरूलाई 'प्लेब्वाय' (Playboy) पत्रिकाको मार्च १९७२ को अंकमा तस्बिरसहित प्रस्तुत गरिएको थियो।<ref>{{cite journal |url=http://members.i.playboy.com/Playboy-Magazine-Archive/19720301/page-151 |title=The Shirt Off Her Back |date=March 1972 |journal=[[Playboy]] |volume=19 |issue=2 |pages=151–153 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131230232459/http://members.i.playboy.com/Playboy-Magazine-Archive/19720301/page-151 |archive-date=30 December 2013 |access-date=14 February 2015}}</ref> प्रेसमा "भिजेको टी-शर्ट प्रतियोगिता" शब्दको पहिलो ज्ञात उल्लेख १९७५ मा द पाम बीच पोस्टमा भएको थियो, जसले न्यु अर्लिन्स डिस्कोथेकहरूमा प्रतियोगिताको उपस्थितिको वर्णन गर्दछ। यो प्रतियोगिता पछि फ्लोरिडाको फोर्ट लाउडरडेलमा वसन्त विश्राम कार्यक्रमहरूमा स्थापित भयो, केही बार मालिकहरूलाई सार्वजनिक अश्लीलता कानून अन्तर्गत एउटा आयोजना गरेकोमा जरिवाना गरिएको थियो। [11][6] तिनीहरूको कानुनी स्थितिको बारेमा स्पष्टताको अभाव भए पनि, संयुक्त राज्य अमेरिकामा अन्यत्र प्रतियोगिताहरू हुन थाले। १९७६ मा मिलवाकीको एक टेभर्नमा भएको प्रतियोगितामा प्रहरीको छापा मारिएको थियो, यद्यपि प्रतियोगीहरूले पुलिसको आवश्यकता अनुसार आफ्नो टी-शर्ट मुनि स्कच टेप लगाएका थिए। [12] सन् १९७७ को चलचित्र 'द डिप' (The Deep) मा ज्याकलिन बिसेटले माथिल्लो भागमा केवल एउटा टी-सर्ट लगाएर पानीमुनि पौडी खेलेको दृश्यले 'वेट टी-सर्ट प्रतियोगिता' (wet T-shirt contest) लाई व्यापक रूपमा जनसमक्ष ल्याउन मद्दत गर्‍यो।[5] फ्र्याङ्क जापाको सन् १९७९ को एल्बम 'जोस ग्यारेज' (Joe's Garage) मा रहेको "फेमबट इन अ वेट टी-सर्ट" (Fembot in a Wet T-Shirt) नामक गीतले क्यानोगा पार्ककी मेरीको कथा भन्छ; मियामीमा एउटा रक समूहले अलपत्र पारेपछि घर फर्कन आवश्यक रकम जुटाउन उनी वेट टी-सर्ट प्रतियोगितामा भाग लिन्छिन्।[13] सन् १९९० को दशकसम्म आइपुग्दा मियामी र मेक्सिको जस्ता ठाउँहरूमा हुने 'स्प्रिङ ब्रेक' (वसन्तकालीन बिदा) का उत्सवहरूमा 'वेट टी-सर्ट' प्रतियोगिताहरू सामान्य भइसकेका थिए।[1] सन् २००३ को अमेरिकी रियालिटी चलचित्र 'द रियल क्यानकुन' (The Real Cancun) मा पनि एउटा 'वेट टी-सर्ट' प्रतियोगिता समावेश गरिएको थियो।[14] २१औँ शताब्दीमा, 'वेट टी-सर्ट' प्रतियोगिताका आयोजकहरूले प्रायः दर्शकहरूलाई तस्बिर खिच्न रोक लगाउने गर्छन्; किनभने स्मार्टफोनका क्यामेरा र सामाजिक सञ्जालको संयोजनले सहभागीहरूका लागि समस्या (जस्तै: जागिर गुम्ने अवस्था) निम्त्याउन सक्छ। ==Notes== {{notelist}} ==सन्दर्भहरू== {{reflist}} skds6ul23h6rphml3ynddea4j563nhk 1380073 1380072 2026-09-13T09:53:49Z Rajeeb bastola 39875 /* इतिहास */ 1380073 wikitext text/x-wiki {{short description|Exhibitionist beauty contest}} {{Use dmy dates|date=January 2022}} [[File:Sun Club Wet T-Shirt Contest 2012.jpg|thumb|न्युड्स-ए-पोपिन प्रतियोगिता (२०१२) मा भिजेको टी-शर्ट प्रतियोगितामा पानीले ढाकिएको एक प्रतियोगी]] '''भिजेको टी-शर्ट प्रतियोगिता''' भनेको शरीर प्रदर्शन गर्ने प्रकृतिको प्रतिस्पर्धा हो, सामान्यतया नाइटक्लब, बार वा रिसोर्टमा युवा महिला प्रतिस्पर्धीहरू<ref name="ABC">{{cite news|url=https://www.abc.net.au/news/2022-10-31/wet-t-shirt-competitions-still-popular-outback-australia/101569692#|title=Wet T-shirt contests remain wildly popular in northern Australia, despite being in decline internationally|date=30 October 2022|location=Australia|website=ABC News}}</ref> समावेश भएको मञ्चीय कार्यक्रमको रूपमा।प्रतियोगीहरूले सामान्यतया पातलो सेतो वा हल्का रङको टी-सर्ट लगाउँछन्, जसभित्र ब्रा, बिकिनी टप वा अन्य कुनै भित्री वस्त्र लगाइएको हुँदैन। त्यसपछि सहभागीहरूको छातीमा पानी (प्रायः बरफजस्तै चिसो पानी) छर्किइन्छ वा खन्याइन्छ, जसले गर्दा उनीहरूका टी-सर्टहरू पारदर्शी भई छातीमा टाँसिन्छन्।यसको तुलनात्मक रूपमा कम देखिने पुरुष संस्करण 'वेट बक्सर' (wet boxer) प्रतियोगिता हो, जुन कहिलेकाहीँ गे बारहरूमा आयोजना गरिन्छ।<ref>{{Cite magazine |year=2001 |title=Low Rider |url=https://books.google.com/books?id=iHIpAQAAIAAJ |url-status=live |language=en |publisher=Park Avenue Design |volume=23 |issue= |page=78 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230414061021/https://books.google.at/books?id=iHIpAQAAIAAJ&redir_esc=y |archive-date=2023-04-14 |magazine=Low Rider}}</ref>{{Full citation needed|date=April 2023}}<ref>{{cite web |title=Business students show off their assets |url=http://www.peak.sfu.ca/the-peak/97-1/issue4/assets.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070311101522/http://www.peak.sfu.ca/the-peak/97-1/issue4/assets.html |archive-date=11 March 2007 |access-date=2007-03-21 |work=The Peak |publisher=Simon Fraser University |location=Burnaby, British Columbia, Canada}}</ref><ref>{{cite web |author=Wonk, Dalt |title=Halo Effect (review of ''Bar Angel'') |url=http://www.bestofneworleans.com/dispatch/2004-08-24/thea_review.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070312105004/http://www.bestofneworleans.com/dispatch/2004-08-24/thea_review.html |archive-date=12 March 2007 |access-date=2007-03-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070312105004/http://www.bestofneworleans.com/dispatch/2004-08-24/thea_review.html |date=12 March 2007 }}</ref>सामान्य (straight) स्थलहरूमा, भिजेको अन्डरवेयर (briefs) लगाएर पुरुषहरूबीच हुने प्रतिस्पर्धा हास्यपूर्ण मनोरञ्जनको रूपमा बढी लिइन्छ।<ref name=ABC/> प्रतियोगीहरूले सामान्यतया पालै-पालै दर्शकहरू सामु नाच्ने वा पोज गर्ने गर्छन्, जसको परिणाम या त भिडको प्रतिक्रिया वा न्यायाधीशहरूको मतद्वारा निर्णय गरिन्छ।<ref name=ABC/> रेसियर प्रतियोगिताहरूमा, सहभागीहरूले आफ्नो टि-शर्टहरू फाड्न वा काट्न सक्छन् उनीहरूको मिड्रिफ, क्लिभेज, वा तिनीहरूको स्तनको तल्लो भागहरू उजागर गर्न। स्थानीय कानुनको आधारमा, सहभागीहरूलाई उनीहरूको प्रदर्शनको समयमा उनीहरूको टी-शर्ट हटाउन वा पूर्ण रूपमा नग्न पट्टी लगाउन अनुमति दिन सकिन्छ। == इतिहास == [[File:Pouring-water-for-wet-tshirt.jpg|सन् २००४ मा फ्लोरिडाको पानामा सिटी बिचमा आयोजित 'वेट टी-सर्ट' (wet T-shirt) कार्यक्रममा एक सहभागीको छातीमा जगबाट पानी खन्याइँदै छ।|thumb]] 'भिजेको टी-सर्ट' (Wet T-shirt) प्रतियोगिताहरू पहिलो पटक सन् १९७० को दशकमा संयुक्त राज्य अमेरिकामा देखा परेका थिए।<ref name=ABC/>{{efn|सन् १९४५ मा सुरु भएको स्पेनको 'ला टोमाटिना' (La Tomatina) पर्व—जहाँ सहभागीहरू टमाटरको रसले निथ्रुक्क भिज्ने गरी टमाटरको ठूलो सार्वजनिक लडाइँमा सामेल हुन्छन्—लाई 'वेट टी-सर्ट कन्टेस्ट' (wet T-shirt contest) को अर्को सम्भावित उद्गमका रूपमा पनि औंल्याइएको छ।<ref name=CH/><ref name=Kutner/>}}चलचित्र निर्माता डिक ब्यारीमोरले आफ्नो संस्मरण 'ब्रेकिङ इभन' (Breaking Even) मा दाबी गरेअनुसार, उनले सन् १९७१ को जनवरीमा 'K2' स्कि (skis) को प्रवर्द्धनका लागि आइडाहोको सन भ्यालीस्थित 'बोइलर रुम बार' मा पहिलो 'वेट टी-सर्ट' प्रतियोगिता आयोजना गरेका थिए।<ref name=Barrymore>{{cite book |title=Breaking Even |first1=Dick |last1=Barrymore |author-link=Dick Barrymore |year=1997 |location=Missoula, Mont. |publisher=Pictorial Histories |chapter=Chapter 20: Hot Dogs and Wet T-Shirts |isbn=9781575100371 |oclc=39924562 |chapter-url=http://www.dickbarrymore.com/book4.asp |archive-url=https://web.archive.org/web/20071225173401/http://www.dickbarrymore.com/book4.asp |archive-date=25 December 2007 |access-date=2 September 2013 |url-status=dead}}</ref> यस प्रतियोगितालाई सुरुमा एउटा सामान्य "टी-सर्ट प्रतियोगिता" का रूपमा प्रचार गरिएको थियो, जसमा एयरलाइन परिचारिकाहरूले 'K2' को प्रवर्द्धनात्मक टी-सर्ट लगाएर संगीतको तालमा नृत्य गर्ने कार्यक्रम थियो।तर, प्रतियोगितामा देखा पर्ने पहिलो प्रतिस्पर्धी एक व्यावसायिक स्ट्रिपर (नग्न नृत्य गर्ने कलाकार) थिइन् जसले 'टपलेस' (शरीरको माथिल्लो भागमा कपडा नराखी) नृत्य गरिन्; त्यसपछि अन्य गैर-व्यावसायिक प्रतिस्पर्धीहरूले पनि प्रतिस्पर्धा गर्नुअघि आफ्ना टी-सर्टहरू भिजाएर प्रतिक्रिया जनाए। ब्यारीमोरले भर्मन्टको स्टो माउन्टेन रिसोर्टस्थित 'रस्टी नेल' (Rusty Nail) मा दोस्रो "K2 वेट टी-सर्ट प्रतियोगिता" आयोजना गरे ताकि यसको छायांकन गर्न सकियोस्; यद्यपि स्टो नगर परिषदले उक्त कार्यक्रममा नग्नतामाथि प्रतिबन्ध लगाउने प्रस्ताव पारित गरिसकेको थियो।<ref>{{cite magazine|magazine=Skiing Heritage Journal|date=Sep 1998|volume=10|issue=3|issn=1082-2895|publisher=International Skiing History Association|url=https://books.google.com/books?id=WlgEAAAAMBAJ|title=Roots of an Olympic sport: freestyle – Part II: Freestyle Comes of Age|page=27}}</ref> उनले १० मार्च १९७१ मा कोलोराडोको एस्पेनस्थित 'द रेड अनियन' (The Red Onion) रेस्टुरेन्ट र बारमा 'K2' का लागि अर्को प्रवर्द्धनात्मक प्रतियोगिता आयोजना गरे,<ref name=Barrymore/><ref>{{cite web |url=http://ski.curbed.com/archives/2013/07/k2-sun-valley-aspen-the-first-wet-tshirt-contest.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20160402105219/http://ski.curbed.com/2013/7/3/10223376/k2-sun-valley-aspen-the-first-wet-tshirt-contest |url-status=dead |archive-date=2 April 2016 |title=K2, Sun Valley, Aspen & The First Wet T-Shirt Contest |first1=Ryan |last1=Dunfee |date=3 July 2013 |publisher=Curbed Ski |access-date=2 September 2013}}</ref> र यी प्रतियोगिताहरूलाई 'प्लेब्वाय' (Playboy) पत्रिकाको मार्च १९७२ को अंकमा तस्बिरसहित प्रस्तुत गरिएको थियो।<ref>{{cite journal |url=http://members.i.playboy.com/Playboy-Magazine-Archive/19720301/page-151 |title=The Shirt Off Her Back |date=March 1972 |journal=[[Playboy]] |volume=19 |issue=2 |pages=151–153 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131230232459/http://members.i.playboy.com/Playboy-Magazine-Archive/19720301/page-151 |archive-date=30 December 2013 |access-date=14 February 2015}}</ref> प्रेसमा "भिजेको टी-शर्ट प्रतियोगिता" शब्दको पहिलो ज्ञात उल्लेख १९७५ मा द पाम बीच पोस्टमा भएको थियो, जसले न्यु अर्लिन्स डिस्कोथेकहरूमा प्रतियोगिताको उपस्थितिको वर्णन गर्दछ। यो प्रतियोगिता पछि फ्लोरिडाको फोर्ट लाउडरडेलमा वसन्त विश्राम कार्यक्रमहरूमा स्थापित भयो, केही बार मालिकहरूलाई सार्वजनिक अश्लीलता कानून अन्तर्गत एउटा आयोजना गरेकोमा जरिवाना गरिएको थियो। [11][6] तिनीहरूको कानुनी स्थितिको बारेमा स्पष्टताको अभाव भए पनि, संयुक्त राज्य अमेरिकामा अन्यत्र प्रतियोगिताहरू हुन थाले। १९७६ मा मिलवाकीको एक टेभर्नमा भएको प्रतियोगितामा प्रहरीको छापा मारिएको थियो, यद्यपि प्रतियोगीहरूले पुलिसको आवश्यकता अनुसार आफ्नो टी-शर्ट मुनि स्कच टेप लगाएका थिए। [12] सन् १९७७ को चलचित्र 'द डिप' (The Deep) मा ज्याकलिन बिसेटले माथिल्लो भागमा केवल एउटा टी-सर्ट लगाएर पानीमुनि पौडी खेलेको दृश्यले 'वेट टी-सर्ट प्रतियोगिता' (wet T-shirt contest) लाई व्यापक रूपमा जनसमक्ष ल्याउन मद्दत गर्‍यो।[5] फ्र्याङ्क जापाको सन् १९७९ को एल्बम 'जोस ग्यारेज' (Joe's Garage) मा रहेको "फेमबट इन अ वेट टी-सर्ट" (Fembot in a Wet T-Shirt) नामक गीतले क्यानोगा पार्ककी मेरीको कथा भन्छ; मियामीमा एउटा रक समूहले अलपत्र पारेपछि घर फर्कन आवश्यक रकम जुटाउन उनी वेट टी-सर्ट प्रतियोगितामा भाग लिन्छिन्।[13] सन् १९९० को दशकसम्म आइपुग्दा मियामी र मेक्सिको जस्ता ठाउँहरूमा हुने 'स्प्रिङ ब्रेक' (वसन्तकालीन बिदा) का उत्सवहरूमा 'वेट टी-सर्ट' प्रतियोगिताहरू सामान्य भइसकेका थिए।[1] सन् २००३ को अमेरिकी रियालिटी चलचित्र 'द रियल क्यानकुन' (The Real Cancun) मा पनि एउटा 'वेट टी-सर्ट' प्रतियोगिता समावेश गरिएको थियो।[14] २१औँ शताब्दीमा, 'वेट टी-सर्ट' प्रतियोगिताका आयोजकहरूले प्रायः दर्शकहरूलाई तस्बिर खिच्न रोक लगाउने गर्छन्; किनभने स्मार्टफोनका क्यामेरा र सामाजिक सञ्जालको संयोजनले सहभागीहरूका लागि समस्या (जस्तै: जागिर गुम्ने अवस्था) निम्त्याउन सक्छ। ==Notes== {{notelist}} ==सन्दर्भहरू== {{reflist}} 4hoanw530ju8bpxx7h868yvfj3lgr3a 1380074 1380073 2026-09-13T09:58:49Z Rajeeb bastola 39875 /* इतिहास */ 1380074 wikitext text/x-wiki {{short description|Exhibitionist beauty contest}} {{Use dmy dates|date=January 2022}} [[File:Sun Club Wet T-Shirt Contest 2012.jpg|thumb|न्युड्स-ए-पोपिन प्रतियोगिता (२०१२) मा भिजेको टी-शर्ट प्रतियोगितामा पानीले ढाकिएको एक प्रतियोगी]] '''भिजेको टी-शर्ट प्रतियोगिता''' भनेको शरीर प्रदर्शन गर्ने प्रकृतिको प्रतिस्पर्धा हो, सामान्यतया नाइटक्लब, बार वा रिसोर्टमा युवा महिला प्रतिस्पर्धीहरू<ref name="ABC">{{cite news|url=https://www.abc.net.au/news/2022-10-31/wet-t-shirt-competitions-still-popular-outback-australia/101569692#|title=Wet T-shirt contests remain wildly popular in northern Australia, despite being in decline internationally|date=30 October 2022|location=Australia|website=ABC News}}</ref> समावेश भएको मञ्चीय कार्यक्रमको रूपमा।प्रतियोगीहरूले सामान्यतया पातलो सेतो वा हल्का रङको टी-सर्ट लगाउँछन्, जसभित्र ब्रा, बिकिनी टप वा अन्य कुनै भित्री वस्त्र लगाइएको हुँदैन। त्यसपछि सहभागीहरूको छातीमा पानी (प्रायः बरफजस्तै चिसो पानी) छर्किइन्छ वा खन्याइन्छ, जसले गर्दा उनीहरूका टी-सर्टहरू पारदर्शी भई छातीमा टाँसिन्छन्।यसको तुलनात्मक रूपमा कम देखिने पुरुष संस्करण 'वेट बक्सर' (wet boxer) प्रतियोगिता हो, जुन कहिलेकाहीँ गे बारहरूमा आयोजना गरिन्छ।<ref>{{Cite magazine |year=2001 |title=Low Rider |url=https://books.google.com/books?id=iHIpAQAAIAAJ |url-status=live |language=en |publisher=Park Avenue Design |volume=23 |issue= |page=78 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230414061021/https://books.google.at/books?id=iHIpAQAAIAAJ&redir_esc=y |archive-date=2023-04-14 |magazine=Low Rider}}</ref>{{Full citation needed|date=April 2023}}<ref>{{cite web |title=Business students show off their assets |url=http://www.peak.sfu.ca/the-peak/97-1/issue4/assets.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070311101522/http://www.peak.sfu.ca/the-peak/97-1/issue4/assets.html |archive-date=11 March 2007 |access-date=2007-03-21 |work=The Peak |publisher=Simon Fraser University |location=Burnaby, British Columbia, Canada}}</ref><ref>{{cite web |author=Wonk, Dalt |title=Halo Effect (review of ''Bar Angel'') |url=http://www.bestofneworleans.com/dispatch/2004-08-24/thea_review.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070312105004/http://www.bestofneworleans.com/dispatch/2004-08-24/thea_review.html |archive-date=12 March 2007 |access-date=2007-03-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070312105004/http://www.bestofneworleans.com/dispatch/2004-08-24/thea_review.html |date=12 March 2007 }}</ref>सामान्य (straight) स्थलहरूमा, भिजेको अन्डरवेयर (briefs) लगाएर पुरुषहरूबीच हुने प्रतिस्पर्धा हास्यपूर्ण मनोरञ्जनको रूपमा बढी लिइन्छ।<ref name=ABC/> प्रतियोगीहरूले सामान्यतया पालै-पालै दर्शकहरू सामु नाच्ने वा पोज गर्ने गर्छन्, जसको परिणाम या त भिडको प्रतिक्रिया वा न्यायाधीशहरूको मतद्वारा निर्णय गरिन्छ।<ref name=ABC/> रेसियर प्रतियोगिताहरूमा, सहभागीहरूले आफ्नो टि-शर्टहरू फाड्न वा काट्न सक्छन् उनीहरूको मिड्रिफ, क्लिभेज, वा तिनीहरूको स्तनको तल्लो भागहरू उजागर गर्न। स्थानीय कानुनको आधारमा, सहभागीहरूलाई उनीहरूको प्रदर्शनको समयमा उनीहरूको टी-शर्ट हटाउन वा पूर्ण रूपमा नग्न पट्टी लगाउन अनुमति दिन सकिन्छ। == इतिहास == [[File:Pouring-water-for-wet-tshirt.jpg|सन् २००४ मा फ्लोरिडाको पानामा सिटी बिचमा आयोजित 'वेट टी-सर्ट' (wet T-shirt) कार्यक्रममा एक सहभागीको छातीमा जगबाट पानी खन्याइँदै छ।|thumb]] 'भिजेको टी-सर्ट' (Wet T-shirt) प्रतियोगिताहरू पहिलो पटक सन् १९७० को दशकमा संयुक्त राज्य अमेरिकामा देखा परेका थिए।<ref name=ABC/>.{{hlist|सन् १९४५ मा सुरु भएको स्पेनको 'ला टोमाटिना' (La Tomatina) पर्व—जहाँ सहभागीहरू टमाटरको रसले निथ्रुक्क भिज्ने गरी टमाटरको ठूलो सार्वजनिक लडाइँमा सामेल हुन्छन्—लाई 'वेट टी-सर्ट कन्टेस्ट' (wet T-shirt contest) को अर्को सम्भावित उद्गमका रूपमा पनि औंल्याइएको छ।<ref name=CH/><ref name=Kutner/>}}चलचित्र निर्माता डिक ब्यारीमोरले आफ्नो संस्मरण 'ब्रेकिङ इभन' (Breaking Even) मा दाबी गरेअनुसार, उनले सन् १९७१ को जनवरीमा 'K2' स्कि (skis) को प्रवर्द्धनका लागि आइडाहोको सन भ्यालीस्थित 'बोइलर रुम बार' मा पहिलो 'वेट टी-सर्ट' प्रतियोगिता आयोजना गरेका थिए।<ref name=Barrymore>{{cite book |title=Breaking Even |first1=Dick |last1=Barrymore |author-link=Dick Barrymore |year=1997 |location=Missoula, Mont. |publisher=Pictorial Histories |chapter=Chapter 20: Hot Dogs and Wet T-Shirts |isbn=9781575100371 |oclc=39924562 |chapter-url=http://www.dickbarrymore.com/book4.asp |archive-url=https://web.archive.org/web/20071225173401/http://www.dickbarrymore.com/book4.asp |archive-date=25 December 2007 |access-date=2 September 2013 |url-status=dead}}</ref> यस प्रतियोगितालाई सुरुमा एउटा सामान्य "टी-सर्ट प्रतियोगिता" का रूपमा प्रचार गरिएको थियो, जसमा एयरलाइन परिचारिकाहरूले 'K2' को प्रवर्द्धनात्मक टी-सर्ट लगाएर संगीतको तालमा नृत्य गर्ने कार्यक्रम थियो।तर, प्रतियोगितामा देखा पर्ने पहिलो प्रतिस्पर्धी एक व्यावसायिक स्ट्रिपर (नग्न नृत्य गर्ने कलाकार) थिइन् जसले 'टपलेस' (शरीरको माथिल्लो भागमा कपडा नराखी) नृत्य गरिन्; त्यसपछि अन्य गैर-व्यावसायिक प्रतिस्पर्धीहरूले पनि प्रतिस्पर्धा गर्नुअघि आफ्ना टी-सर्टहरू भिजाएर प्रतिक्रिया जनाए। ब्यारीमोरले भर्मन्टको स्टो माउन्टेन रिसोर्टस्थित 'रस्टी नेल' (Rusty Nail) मा दोस्रो "K2 वेट टी-सर्ट प्रतियोगिता" आयोजना गरे ताकि यसको छायांकन गर्न सकियोस्; यद्यपि स्टो नगर परिषदले उक्त कार्यक्रममा नग्नतामाथि प्रतिबन्ध लगाउने प्रस्ताव पारित गरिसकेको थियो।<ref>{{cite magazine|magazine=Skiing Heritage Journal|date=Sep 1998|volume=10|issue=3|issn=1082-2895|publisher=International Skiing History Association|url=https://books.google.com/books?id=WlgEAAAAMBAJ|title=Roots of an Olympic sport: freestyle – Part II: Freestyle Comes of Age|page=27}}</ref> उनले १० मार्च १९७१ मा कोलोराडोको एस्पेनस्थित 'द रेड अनियन' (The Red Onion) रेस्टुरेन्ट र बारमा 'K2' का लागि अर्को प्रवर्द्धनात्मक प्रतियोगिता आयोजना गरे,<ref name=Barrymore/><ref>{{cite web |url=http://ski.curbed.com/archives/2013/07/k2-sun-valley-aspen-the-first-wet-tshirt-contest.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20160402105219/http://ski.curbed.com/2013/7/3/10223376/k2-sun-valley-aspen-the-first-wet-tshirt-contest |url-status=dead |archive-date=2 April 2016 |title=K2, Sun Valley, Aspen & The First Wet T-Shirt Contest |first1=Ryan |last1=Dunfee |date=3 July 2013 |publisher=Curbed Ski |access-date=2 September 2013}}</ref> र यी प्रतियोगिताहरूलाई 'प्लेब्वाय' (Playboy) पत्रिकाको मार्च १९७२ को अंकमा तस्बिरसहित प्रस्तुत गरिएको थियो।<ref>{{cite journal |url=http://members.i.playboy.com/Playboy-Magazine-Archive/19720301/page-151 |title=The Shirt Off Her Back |date=March 1972 |journal=[[Playboy]] |volume=19 |issue=2 |pages=151–153 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131230232459/http://members.i.playboy.com/Playboy-Magazine-Archive/19720301/page-151 |archive-date=30 December 2013 |access-date=14 February 2015}}</ref> प्रेसमा "भिजेको टी-शर्ट प्रतियोगिता" शब्दको पहिलो ज्ञात उल्लेख १९७५ मा द पाम बीच पोस्टमा भएको थियो, जसले न्यु अर्लिन्स डिस्कोथेकहरूमा प्रतियोगिताको उपस्थितिको वर्णन गर्दछ। यो प्रतियोगिता पछि फ्लोरिडाको फोर्ट लाउडरडेलमा वसन्त विश्राम कार्यक्रमहरूमा स्थापित भयो, केही बार मालिकहरूलाई सार्वजनिक अश्लीलता कानून अन्तर्गत एउटा आयोजना गरेकोमा जरिवाना गरिएको थियो। [11][6] तिनीहरूको कानुनी स्थितिको बारेमा स्पष्टताको अभाव भए पनि, संयुक्त राज्य अमेरिकामा अन्यत्र प्रतियोगिताहरू हुन थाले। १९७६ मा मिलवाकीको एक टेभर्नमा भएको प्रतियोगितामा प्रहरीको छापा मारिएको थियो, यद्यपि प्रतियोगीहरूले पुलिसको आवश्यकता अनुसार आफ्नो टी-शर्ट मुनि स्कच टेप लगाएका थिए। [12] सन् १९७७ को चलचित्र 'द डिप' (The Deep) मा ज्याकलिन बिसेटले माथिल्लो भागमा केवल एउटा टी-सर्ट लगाएर पानीमुनि पौडी खेलेको दृश्यले 'वेट टी-सर्ट प्रतियोगिता' (wet T-shirt contest) लाई व्यापक रूपमा जनसमक्ष ल्याउन मद्दत गर्‍यो।[5] फ्र्याङ्क जापाको सन् १९७९ को एल्बम 'जोस ग्यारेज' (Joe's Garage) मा रहेको "फेमबट इन अ वेट टी-सर्ट" (Fembot in a Wet T-Shirt) नामक गीतले क्यानोगा पार्ककी मेरीको कथा भन्छ; मियामीमा एउटा रक समूहले अलपत्र पारेपछि घर फर्कन आवश्यक रकम जुटाउन उनी वेट टी-सर्ट प्रतियोगितामा भाग लिन्छिन्।[13] सन् १९९० को दशकसम्म आइपुग्दा मियामी र मेक्सिको जस्ता ठाउँहरूमा हुने 'स्प्रिङ ब्रेक' (वसन्तकालीन बिदा) का उत्सवहरूमा 'वेट टी-सर्ट' प्रतियोगिताहरू सामान्य भइसकेका थिए।[1] सन् २००३ को अमेरिकी रियालिटी चलचित्र 'द रियल क्यानकुन' (The Real Cancun) मा पनि एउटा 'वेट टी-सर्ट' प्रतियोगिता समावेश गरिएको थियो।[14] २१औँ शताब्दीमा, 'वेट टी-सर्ट' प्रतियोगिताका आयोजकहरूले प्रायः दर्शकहरूलाई तस्बिर खिच्न रोक लगाउने गर्छन्; किनभने स्मार्टफोनका क्यामेरा र सामाजिक सञ्जालको संयोजनले सहभागीहरूका लागि समस्या (जस्तै: जागिर गुम्ने अवस्था) निम्त्याउन सक्छ। ==Notes== {{notelist}} ==सन्दर्भहरू== {{reflist}} pqjkcu1obbzphp7i86knkh4o8tekgm2 1380075 1380074 2026-09-13T10:01:01Z Rajeeb bastola 39875 /* इतिहास */ 1380075 wikitext text/x-wiki {{short description|Exhibitionist beauty contest}} {{Use dmy dates|date=January 2022}} [[File:Sun Club Wet T-Shirt Contest 2012.jpg|thumb|न्युड्स-ए-पोपिन प्रतियोगिता (२०१२) मा भिजेको टी-शर्ट प्रतियोगितामा पानीले ढाकिएको एक प्रतियोगी]] '''भिजेको टी-शर्ट प्रतियोगिता''' भनेको शरीर प्रदर्शन गर्ने प्रकृतिको प्रतिस्पर्धा हो, सामान्यतया नाइटक्लब, बार वा रिसोर्टमा युवा महिला प्रतिस्पर्धीहरू<ref name="ABC">{{cite news|url=https://www.abc.net.au/news/2022-10-31/wet-t-shirt-competitions-still-popular-outback-australia/101569692#|title=Wet T-shirt contests remain wildly popular in northern Australia, despite being in decline internationally|date=30 October 2022|location=Australia|website=ABC News}}</ref> समावेश भएको मञ्चीय कार्यक्रमको रूपमा।प्रतियोगीहरूले सामान्यतया पातलो सेतो वा हल्का रङको टी-सर्ट लगाउँछन्, जसभित्र ब्रा, बिकिनी टप वा अन्य कुनै भित्री वस्त्र लगाइएको हुँदैन। त्यसपछि सहभागीहरूको छातीमा पानी (प्रायः बरफजस्तै चिसो पानी) छर्किइन्छ वा खन्याइन्छ, जसले गर्दा उनीहरूका टी-सर्टहरू पारदर्शी भई छातीमा टाँसिन्छन्।यसको तुलनात्मक रूपमा कम देखिने पुरुष संस्करण 'वेट बक्सर' (wet boxer) प्रतियोगिता हो, जुन कहिलेकाहीँ गे बारहरूमा आयोजना गरिन्छ।<ref>{{Cite magazine |year=2001 |title=Low Rider |url=https://books.google.com/books?id=iHIpAQAAIAAJ |url-status=live |language=en |publisher=Park Avenue Design |volume=23 |issue= |page=78 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230414061021/https://books.google.at/books?id=iHIpAQAAIAAJ&redir_esc=y |archive-date=2023-04-14 |magazine=Low Rider}}</ref>{{Full citation needed|date=April 2023}}<ref>{{cite web |title=Business students show off their assets |url=http://www.peak.sfu.ca/the-peak/97-1/issue4/assets.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070311101522/http://www.peak.sfu.ca/the-peak/97-1/issue4/assets.html |archive-date=11 March 2007 |access-date=2007-03-21 |work=The Peak |publisher=Simon Fraser University |location=Burnaby, British Columbia, Canada}}</ref><ref>{{cite web |author=Wonk, Dalt |title=Halo Effect (review of ''Bar Angel'') |url=http://www.bestofneworleans.com/dispatch/2004-08-24/thea_review.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070312105004/http://www.bestofneworleans.com/dispatch/2004-08-24/thea_review.html |archive-date=12 March 2007 |access-date=2007-03-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070312105004/http://www.bestofneworleans.com/dispatch/2004-08-24/thea_review.html |date=12 March 2007 }}</ref>सामान्य (straight) स्थलहरूमा, भिजेको अन्डरवेयर (briefs) लगाएर पुरुषहरूबीच हुने प्रतिस्पर्धा हास्यपूर्ण मनोरञ्जनको रूपमा बढी लिइन्छ।<ref name=ABC/> प्रतियोगीहरूले सामान्यतया पालै-पालै दर्शकहरू सामु नाच्ने वा पोज गर्ने गर्छन्, जसको परिणाम या त भिडको प्रतिक्रिया वा न्यायाधीशहरूको मतद्वारा निर्णय गरिन्छ।<ref name=ABC/> रेसियर प्रतियोगिताहरूमा, सहभागीहरूले आफ्नो टि-शर्टहरू फाड्न वा काट्न सक्छन् उनीहरूको मिड्रिफ, क्लिभेज, वा तिनीहरूको स्तनको तल्लो भागहरू उजागर गर्न। स्थानीय कानुनको आधारमा, सहभागीहरूलाई उनीहरूको प्रदर्शनको समयमा उनीहरूको टी-शर्ट हटाउन वा पूर्ण रूपमा नग्न पट्टी लगाउन अनुमति दिन सकिन्छ। == इतिहास == [[File:Pouring-water-for-wet-tshirt.jpg|सन् २००४ मा फ्लोरिडाको पानामा सिटी बिचमा आयोजित 'वेट टी-सर्ट' (wet T-shirt) कार्यक्रममा एक सहभागीको छातीमा जगबाट पानी खन्याइँदै छ।|thumb]] Wet T-shirt contests first appeared in the 1970s in the United States.<ref name=ABC/>{{efn|The Spanish festival of [[La Tomatina]], a large public tomato fight where participants become soaked with juice from tomatoes, has been suggested as another possible origin of the wet T-shirt contest, although La Tomatina began in 1945.<ref name=CH/><ref name=Kutner/>}} चलचित्र निर्माता डिक ब्यारीमोरले आफ्नो संस्मरण 'ब्रेकिङ इभन' (Breaking Even) मा दाबी गरेअनुसार, उनले सन् १९७१ को जनवरीमा 'K2' स्कि (skis) को प्रवर्द्धनका लागि आइडाहोको सन भ्यालीस्थित 'बोइलर रुम बार' मा पहिलो 'वेट टी-सर्ट' प्रतियोगिता आयोजना गरेका थिए।<ref name=Barrymore>{{cite book |title=Breaking Even |first1=Dick |last1=Barrymore |author-link=Dick Barrymore |year=1997 |location=Missoula, Mont. |publisher=Pictorial Histories |chapter=Chapter 20: Hot Dogs and Wet T-Shirts |isbn=9781575100371 |oclc=39924562 |chapter-url=http://www.dickbarrymore.com/book4.asp |archive-url=https://web.archive.org/web/20071225173401/http://www.dickbarrymore.com/book4.asp |archive-date=25 December 2007 |access-date=2 September 2013 |url-status=dead}}</ref> यस प्रतियोगितालाई सुरुमा एउटा सामान्य "टी-सर्ट प्रतियोगिता" का रूपमा प्रचार गरिएको थियो, जसमा एयरलाइन परिचारिकाहरूले 'K2' को प्रवर्द्धनात्मक टी-सर्ट लगाएर संगीतको तालमा नृत्य गर्ने कार्यक्रम थियो।तर, प्रतियोगितामा देखा पर्ने पहिलो प्रतिस्पर्धी एक व्यावसायिक स्ट्रिपर (नग्न नृत्य गर्ने कलाकार) थिइन् जसले 'टपलेस' (शरीरको माथिल्लो भागमा कपडा नराखी) नृत्य गरिन्; त्यसपछि अन्य गैर-व्यावसायिक प्रतिस्पर्धीहरूले पनि प्रतिस्पर्धा गर्नुअघि आफ्ना टी-सर्टहरू भिजाएर प्रतिक्रिया जनाए। ब्यारीमोरले भर्मन्टको स्टो माउन्टेन रिसोर्टस्थित 'रस्टी नेल' (Rusty Nail) मा दोस्रो "K2 वेट टी-सर्ट प्रतियोगिता" आयोजना गरे ताकि यसको छायांकन गर्न सकियोस्; यद्यपि स्टो नगर परिषदले उक्त कार्यक्रममा नग्नतामाथि प्रतिबन्ध लगाउने प्रस्ताव पारित गरिसकेको थियो।<ref>{{cite magazine|magazine=Skiing Heritage Journal|date=Sep 1998|volume=10|issue=3|issn=1082-2895|publisher=International Skiing History Association|url=https://books.google.com/books?id=WlgEAAAAMBAJ|title=Roots of an Olympic sport: freestyle – Part II: Freestyle Comes of Age|page=27}}</ref> उनले १० मार्च १९७१ मा कोलोराडोको एस्पेनस्थित 'द रेड अनियन' (The Red Onion) रेस्टुरेन्ट र बारमा 'K2' का लागि अर्को प्रवर्द्धनात्मक प्रतियोगिता आयोजना गरे,<ref name=Barrymore/><ref>{{cite web |url=http://ski.curbed.com/archives/2013/07/k2-sun-valley-aspen-the-first-wet-tshirt-contest.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20160402105219/http://ski.curbed.com/2013/7/3/10223376/k2-sun-valley-aspen-the-first-wet-tshirt-contest |url-status=dead |archive-date=2 April 2016 |title=K2, Sun Valley, Aspen & The First Wet T-Shirt Contest |first1=Ryan |last1=Dunfee |date=3 July 2013 |publisher=Curbed Ski |access-date=2 September 2013}}</ref> र यी प्रतियोगिताहरूलाई 'प्लेब्वाय' (Playboy) पत्रिकाको मार्च १९७२ को अंकमा तस्बिरसहित प्रस्तुत गरिएको थियो।<ref>{{cite journal |url=http://members.i.playboy.com/Playboy-Magazine-Archive/19720301/page-151 |title=The Shirt Off Her Back |date=March 1972 |journal=[[Playboy]] |volume=19 |issue=2 |pages=151–153 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131230232459/http://members.i.playboy.com/Playboy-Magazine-Archive/19720301/page-151 |archive-date=30 December 2013 |access-date=14 February 2015}}</ref> प्रेसमा "भिजेको टी-शर्ट प्रतियोगिता" शब्दको पहिलो ज्ञात उल्लेख १९७५ मा द पाम बीच पोस्टमा भएको थियो, जसले न्यु अर्लिन्स डिस्कोथेकहरूमा प्रतियोगिताको उपस्थितिको वर्णन गर्दछ। यो प्रतियोगिता पछि फ्लोरिडाको फोर्ट लाउडरडेलमा वसन्त विश्राम कार्यक्रमहरूमा स्थापित भयो, केही बार मालिकहरूलाई सार्वजनिक अश्लीलता कानून अन्तर्गत एउटा आयोजना गरेकोमा जरिवाना गरिएको थियो। [11][6] तिनीहरूको कानुनी स्थितिको बारेमा स्पष्टताको अभाव भए पनि, संयुक्त राज्य अमेरिकामा अन्यत्र प्रतियोगिताहरू हुन थाले। १९७६ मा मिलवाकीको एक टेभर्नमा भएको प्रतियोगितामा प्रहरीको छापा मारिएको थियो, यद्यपि प्रतियोगीहरूले पुलिसको आवश्यकता अनुसार आफ्नो टी-शर्ट मुनि स्कच टेप लगाएका थिए। [12] सन् १९७७ को चलचित्र 'द डिप' (The Deep) मा ज्याकलिन बिसेटले माथिल्लो भागमा केवल एउटा टी-सर्ट लगाएर पानीमुनि पौडी खेलेको दृश्यले 'वेट टी-सर्ट प्रतियोगिता' (wet T-shirt contest) लाई व्यापक रूपमा जनसमक्ष ल्याउन मद्दत गर्‍यो।[5] फ्र्याङ्क जापाको सन् १९७९ को एल्बम 'जोस ग्यारेज' (Joe's Garage) मा रहेको "फेमबट इन अ वेट टी-सर्ट" (Fembot in a Wet T-Shirt) नामक गीतले क्यानोगा पार्ककी मेरीको कथा भन्छ; मियामीमा एउटा रक समूहले अलपत्र पारेपछि घर फर्कन आवश्यक रकम जुटाउन उनी वेट टी-सर्ट प्रतियोगितामा भाग लिन्छिन्।[13] सन् १९९० को दशकसम्म आइपुग्दा मियामी र मेक्सिको जस्ता ठाउँहरूमा हुने 'स्प्रिङ ब्रेक' (वसन्तकालीन बिदा) का उत्सवहरूमा 'वेट टी-सर्ट' प्रतियोगिताहरू सामान्य भइसकेका थिए।[1] सन् २००३ को अमेरिकी रियालिटी चलचित्र 'द रियल क्यानकुन' (The Real Cancun) मा पनि एउटा 'वेट टी-सर्ट' प्रतियोगिता समावेश गरिएको थियो।[14] २१औँ शताब्दीमा, 'वेट टी-सर्ट' प्रतियोगिताका आयोजकहरूले प्रायः दर्शकहरूलाई तस्बिर खिच्न रोक लगाउने गर्छन्; किनभने स्मार्टफोनका क्यामेरा र सामाजिक सञ्जालको संयोजनले सहभागीहरूका लागि समस्या (जस्तै: जागिर गुम्ने अवस्था) निम्त्याउन सक्छ। ==Notes== {{notelist}} ==सन्दर्भहरू== {{reflist}} ttdh5asar8fu3grw2pb4kouuggkmbqd 1380076 1380075 2026-09-13T10:01:41Z Rajeeb bastola 39875 /* इतिहास */ 1380076 wikitext text/x-wiki {{short description|Exhibitionist beauty contest}} {{Use dmy dates|date=January 2022}} [[File:Sun Club Wet T-Shirt Contest 2012.jpg|thumb|न्युड्स-ए-पोपिन प्रतियोगिता (२०१२) मा भिजेको टी-शर्ट प्रतियोगितामा पानीले ढाकिएको एक प्रतियोगी]] '''भिजेको टी-शर्ट प्रतियोगिता''' भनेको शरीर प्रदर्शन गर्ने प्रकृतिको प्रतिस्पर्धा हो, सामान्यतया नाइटक्लब, बार वा रिसोर्टमा युवा महिला प्रतिस्पर्धीहरू<ref name="ABC">{{cite news|url=https://www.abc.net.au/news/2022-10-31/wet-t-shirt-competitions-still-popular-outback-australia/101569692#|title=Wet T-shirt contests remain wildly popular in northern Australia, despite being in decline internationally|date=30 October 2022|location=Australia|website=ABC News}}</ref> समावेश भएको मञ्चीय कार्यक्रमको रूपमा।प्रतियोगीहरूले सामान्यतया पातलो सेतो वा हल्का रङको टी-सर्ट लगाउँछन्, जसभित्र ब्रा, बिकिनी टप वा अन्य कुनै भित्री वस्त्र लगाइएको हुँदैन। त्यसपछि सहभागीहरूको छातीमा पानी (प्रायः बरफजस्तै चिसो पानी) छर्किइन्छ वा खन्याइन्छ, जसले गर्दा उनीहरूका टी-सर्टहरू पारदर्शी भई छातीमा टाँसिन्छन्।यसको तुलनात्मक रूपमा कम देखिने पुरुष संस्करण 'वेट बक्सर' (wet boxer) प्रतियोगिता हो, जुन कहिलेकाहीँ गे बारहरूमा आयोजना गरिन्छ।<ref>{{Cite magazine |year=2001 |title=Low Rider |url=https://books.google.com/books?id=iHIpAQAAIAAJ |url-status=live |language=en |publisher=Park Avenue Design |volume=23 |issue= |page=78 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230414061021/https://books.google.at/books?id=iHIpAQAAIAAJ&redir_esc=y |archive-date=2023-04-14 |magazine=Low Rider}}</ref>{{Full citation needed|date=April 2023}}<ref>{{cite web |title=Business students show off their assets |url=http://www.peak.sfu.ca/the-peak/97-1/issue4/assets.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070311101522/http://www.peak.sfu.ca/the-peak/97-1/issue4/assets.html |archive-date=11 March 2007 |access-date=2007-03-21 |work=The Peak |publisher=Simon Fraser University |location=Burnaby, British Columbia, Canada}}</ref><ref>{{cite web |author=Wonk, Dalt |title=Halo Effect (review of ''Bar Angel'') |url=http://www.bestofneworleans.com/dispatch/2004-08-24/thea_review.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070312105004/http://www.bestofneworleans.com/dispatch/2004-08-24/thea_review.html |archive-date=12 March 2007 |access-date=2007-03-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070312105004/http://www.bestofneworleans.com/dispatch/2004-08-24/thea_review.html |date=12 March 2007 }}</ref>सामान्य (straight) स्थलहरूमा, भिजेको अन्डरवेयर (briefs) लगाएर पुरुषहरूबीच हुने प्रतिस्पर्धा हास्यपूर्ण मनोरञ्जनको रूपमा बढी लिइन्छ।<ref name=ABC/> प्रतियोगीहरूले सामान्यतया पालै-पालै दर्शकहरू सामु नाच्ने वा पोज गर्ने गर्छन्, जसको परिणाम या त भिडको प्रतिक्रिया वा न्यायाधीशहरूको मतद्वारा निर्णय गरिन्छ।<ref name=ABC/> रेसियर प्रतियोगिताहरूमा, सहभागीहरूले आफ्नो टि-शर्टहरू फाड्न वा काट्न सक्छन् उनीहरूको मिड्रिफ, क्लिभेज, वा तिनीहरूको स्तनको तल्लो भागहरू उजागर गर्न। स्थानीय कानुनको आधारमा, सहभागीहरूलाई उनीहरूको प्रदर्शनको समयमा उनीहरूको टी-शर्ट हटाउन वा पूर्ण रूपमा नग्न पट्टी लगाउन अनुमति दिन सकिन्छ। == इतिहास == [[File:Pouring-water-for-wet-tshirt.jpg|सन् २००४ मा फ्लोरिडाको पानामा सिटी बिचमा आयोजित 'वेट टी-सर्ट' (wet T-shirt) कार्यक्रममा एक सहभागीको छातीमा जगबाट पानी खन्याइँदै छ।|thumb]] 'भिजेको टी-सर्ट' (Wet T-shirt) प्रतियोगिताहरू पहिलो पटक सन् १९७० को दशकमा संयुक्त राज्य अमेरिकामा देखा परेका थिए।<ref name=ABC/>{{efn|The Spanish festival of [[La Tomatina]], a large public tomato fight where participants become soaked with juice from tomatoes, has been suggested as another possible origin of the wet T-shirt contest, although La Tomatina began in 1945.<ref name=CH/><ref name=Kutner/>}} चलचित्र निर्माता डिक ब्यारीमोरले आफ्नो संस्मरण 'ब्रेकिङ इभन' (Breaking Even) मा दाबी गरेअनुसार, उनले सन् १९७१ को जनवरीमा 'K2' स्कि (skis) को प्रवर्द्धनका लागि आइडाहोको सन भ्यालीस्थित 'बोइलर रुम बार' मा पहिलो 'वेट टी-सर्ट' प्रतियोगिता आयोजना गरेका थिए।<ref name=Barrymore>{{cite book |title=Breaking Even |first1=Dick |last1=Barrymore |author-link=Dick Barrymore |year=1997 |location=Missoula, Mont. |publisher=Pictorial Histories |chapter=Chapter 20: Hot Dogs and Wet T-Shirts |isbn=9781575100371 |oclc=39924562 |chapter-url=http://www.dickbarrymore.com/book4.asp |archive-url=https://web.archive.org/web/20071225173401/http://www.dickbarrymore.com/book4.asp |archive-date=25 December 2007 |access-date=2 September 2013 |url-status=dead}}</ref> यस प्रतियोगितालाई सुरुमा एउटा सामान्य "टी-सर्ट प्रतियोगिता" का रूपमा प्रचार गरिएको थियो, जसमा एयरलाइन परिचारिकाहरूले 'K2' को प्रवर्द्धनात्मक टी-सर्ट लगाएर संगीतको तालमा नृत्य गर्ने कार्यक्रम थियो।तर, प्रतियोगितामा देखा पर्ने पहिलो प्रतिस्पर्धी एक व्यावसायिक स्ट्रिपर (नग्न नृत्य गर्ने कलाकार) थिइन् जसले 'टपलेस' (शरीरको माथिल्लो भागमा कपडा नराखी) नृत्य गरिन्; त्यसपछि अन्य गैर-व्यावसायिक प्रतिस्पर्धीहरूले पनि प्रतिस्पर्धा गर्नुअघि आफ्ना टी-सर्टहरू भिजाएर प्रतिक्रिया जनाए। ब्यारीमोरले भर्मन्टको स्टो माउन्टेन रिसोर्टस्थित 'रस्टी नेल' (Rusty Nail) मा दोस्रो "K2 वेट टी-सर्ट प्रतियोगिता" आयोजना गरे ताकि यसको छायांकन गर्न सकियोस्; यद्यपि स्टो नगर परिषदले उक्त कार्यक्रममा नग्नतामाथि प्रतिबन्ध लगाउने प्रस्ताव पारित गरिसकेको थियो।<ref>{{cite magazine|magazine=Skiing Heritage Journal|date=Sep 1998|volume=10|issue=3|issn=1082-2895|publisher=International Skiing History Association|url=https://books.google.com/books?id=WlgEAAAAMBAJ|title=Roots of an Olympic sport: freestyle – Part II: Freestyle Comes of Age|page=27}}</ref> उनले १० मार्च १९७१ मा कोलोराडोको एस्पेनस्थित 'द रेड अनियन' (The Red Onion) रेस्टुरेन्ट र बारमा 'K2' का लागि अर्को प्रवर्द्धनात्मक प्रतियोगिता आयोजना गरे,<ref name=Barrymore/><ref>{{cite web |url=http://ski.curbed.com/archives/2013/07/k2-sun-valley-aspen-the-first-wet-tshirt-contest.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20160402105219/http://ski.curbed.com/2013/7/3/10223376/k2-sun-valley-aspen-the-first-wet-tshirt-contest |url-status=dead |archive-date=2 April 2016 |title=K2, Sun Valley, Aspen & The First Wet T-Shirt Contest |first1=Ryan |last1=Dunfee |date=3 July 2013 |publisher=Curbed Ski |access-date=2 September 2013}}</ref> र यी प्रतियोगिताहरूलाई 'प्लेब्वाय' (Playboy) पत्रिकाको मार्च १९७२ को अंकमा तस्बिरसहित प्रस्तुत गरिएको थियो।<ref>{{cite journal |url=http://members.i.playboy.com/Playboy-Magazine-Archive/19720301/page-151 |title=The Shirt Off Her Back |date=March 1972 |journal=[[Playboy]] |volume=19 |issue=2 |pages=151–153 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131230232459/http://members.i.playboy.com/Playboy-Magazine-Archive/19720301/page-151 |archive-date=30 December 2013 |access-date=14 February 2015}}</ref> प्रेसमा "भिजेको टी-शर्ट प्रतियोगिता" शब्दको पहिलो ज्ञात उल्लेख १९७५ मा द पाम बीच पोस्टमा भएको थियो, जसले न्यु अर्लिन्स डिस्कोथेकहरूमा प्रतियोगिताको उपस्थितिको वर्णन गर्दछ। यो प्रतियोगिता पछि फ्लोरिडाको फोर्ट लाउडरडेलमा वसन्त विश्राम कार्यक्रमहरूमा स्थापित भयो, केही बार मालिकहरूलाई सार्वजनिक अश्लीलता कानून अन्तर्गत एउटा आयोजना गरेकोमा जरिवाना गरिएको थियो। [11][6] तिनीहरूको कानुनी स्थितिको बारेमा स्पष्टताको अभाव भए पनि, संयुक्त राज्य अमेरिकामा अन्यत्र प्रतियोगिताहरू हुन थाले। १९७६ मा मिलवाकीको एक टेभर्नमा भएको प्रतियोगितामा प्रहरीको छापा मारिएको थियो, यद्यपि प्रतियोगीहरूले पुलिसको आवश्यकता अनुसार आफ्नो टी-शर्ट मुनि स्कच टेप लगाएका थिए। [12] सन् १९७७ को चलचित्र 'द डिप' (The Deep) मा ज्याकलिन बिसेटले माथिल्लो भागमा केवल एउटा टी-सर्ट लगाएर पानीमुनि पौडी खेलेको दृश्यले 'वेट टी-सर्ट प्रतियोगिता' (wet T-shirt contest) लाई व्यापक रूपमा जनसमक्ष ल्याउन मद्दत गर्‍यो।[5] फ्र्याङ्क जापाको सन् १९७९ को एल्बम 'जोस ग्यारेज' (Joe's Garage) मा रहेको "फेमबट इन अ वेट टी-सर्ट" (Fembot in a Wet T-Shirt) नामक गीतले क्यानोगा पार्ककी मेरीको कथा भन्छ; मियामीमा एउटा रक समूहले अलपत्र पारेपछि घर फर्कन आवश्यक रकम जुटाउन उनी वेट टी-सर्ट प्रतियोगितामा भाग लिन्छिन्।[13] सन् १९९० को दशकसम्म आइपुग्दा मियामी र मेक्सिको जस्ता ठाउँहरूमा हुने 'स्प्रिङ ब्रेक' (वसन्तकालीन बिदा) का उत्सवहरूमा 'वेट टी-सर्ट' प्रतियोगिताहरू सामान्य भइसकेका थिए।[1] सन् २००३ को अमेरिकी रियालिटी चलचित्र 'द रियल क्यानकुन' (The Real Cancun) मा पनि एउटा 'वेट टी-सर्ट' प्रतियोगिता समावेश गरिएको थियो।[14] २१औँ शताब्दीमा, 'वेट टी-सर्ट' प्रतियोगिताका आयोजकहरूले प्रायः दर्शकहरूलाई तस्बिर खिच्न रोक लगाउने गर्छन्; किनभने स्मार्टफोनका क्यामेरा र सामाजिक सञ्जालको संयोजनले सहभागीहरूका लागि समस्या (जस्तै: जागिर गुम्ने अवस्था) निम्त्याउन सक्छ। ==Notes== {{notelist}} ==सन्दर्भहरू== {{reflist}} skds6ul23h6rphml3ynddea4j563nhk 1380077 1380076 2026-09-13T10:06:11Z Rajeeb bastola 39875 /* इतिहास */ 1380077 wikitext text/x-wiki {{short description|Exhibitionist beauty contest}} {{Use dmy dates|date=January 2022}} [[File:Sun Club Wet T-Shirt Contest 2012.jpg|thumb|न्युड्स-ए-पोपिन प्रतियोगिता (२०१२) मा भिजेको टी-शर्ट प्रतियोगितामा पानीले ढाकिएको एक प्रतियोगी]] '''भिजेको टी-शर्ट प्रतियोगिता''' भनेको शरीर प्रदर्शन गर्ने प्रकृतिको प्रतिस्पर्धा हो, सामान्यतया नाइटक्लब, बार वा रिसोर्टमा युवा महिला प्रतिस्पर्धीहरू<ref name="ABC">{{cite news|url=https://www.abc.net.au/news/2022-10-31/wet-t-shirt-competitions-still-popular-outback-australia/101569692#|title=Wet T-shirt contests remain wildly popular in northern Australia, despite being in decline internationally|date=30 October 2022|location=Australia|website=ABC News}}</ref> समावेश भएको मञ्चीय कार्यक्रमको रूपमा।प्रतियोगीहरूले सामान्यतया पातलो सेतो वा हल्का रङको टी-सर्ट लगाउँछन्, जसभित्र ब्रा, बिकिनी टप वा अन्य कुनै भित्री वस्त्र लगाइएको हुँदैन। त्यसपछि सहभागीहरूको छातीमा पानी (प्रायः बरफजस्तै चिसो पानी) छर्किइन्छ वा खन्याइन्छ, जसले गर्दा उनीहरूका टी-सर्टहरू पारदर्शी भई छातीमा टाँसिन्छन्।यसको तुलनात्मक रूपमा कम देखिने पुरुष संस्करण 'वेट बक्सर' (wet boxer) प्रतियोगिता हो, जुन कहिलेकाहीँ गे बारहरूमा आयोजना गरिन्छ।<ref>{{Cite magazine |year=2001 |title=Low Rider |url=https://books.google.com/books?id=iHIpAQAAIAAJ |url-status=live |language=en |publisher=Park Avenue Design |volume=23 |issue= |page=78 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230414061021/https://books.google.at/books?id=iHIpAQAAIAAJ&redir_esc=y |archive-date=2023-04-14 |magazine=Low Rider}}</ref>{{Full citation needed|date=April 2023}}<ref>{{cite web |title=Business students show off their assets |url=http://www.peak.sfu.ca/the-peak/97-1/issue4/assets.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070311101522/http://www.peak.sfu.ca/the-peak/97-1/issue4/assets.html |archive-date=11 March 2007 |access-date=2007-03-21 |work=The Peak |publisher=Simon Fraser University |location=Burnaby, British Columbia, Canada}}</ref><ref>{{cite web |author=Wonk, Dalt |title=Halo Effect (review of ''Bar Angel'') |url=http://www.bestofneworleans.com/dispatch/2004-08-24/thea_review.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070312105004/http://www.bestofneworleans.com/dispatch/2004-08-24/thea_review.html |archive-date=12 March 2007 |access-date=2007-03-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070312105004/http://www.bestofneworleans.com/dispatch/2004-08-24/thea_review.html |date=12 March 2007 }}</ref>सामान्य (straight) स्थलहरूमा, भिजेको अन्डरवेयर (briefs) लगाएर पुरुषहरूबीच हुने प्रतिस्पर्धा हास्यपूर्ण मनोरञ्जनको रूपमा बढी लिइन्छ।<ref name=ABC/> प्रतियोगीहरूले सामान्यतया पालै-पालै दर्शकहरू सामु नाच्ने वा पोज गर्ने गर्छन्, जसको परिणाम या त भिडको प्रतिक्रिया वा न्यायाधीशहरूको मतद्वारा निर्णय गरिन्छ।<ref name=ABC/> रेसियर प्रतियोगिताहरूमा, सहभागीहरूले आफ्नो टि-शर्टहरू फाड्न वा काट्न सक्छन् उनीहरूको मिड्रिफ, क्लिभेज, वा तिनीहरूको स्तनको तल्लो भागहरू उजागर गर्न। स्थानीय कानुनको आधारमा, सहभागीहरूलाई उनीहरूको प्रदर्शनको समयमा उनीहरूको टी-शर्ट हटाउन वा पूर्ण रूपमा नग्न पट्टी लगाउन अनुमति दिन सकिन्छ। == इतिहास == [[File:Pouring-water-for-wet-tshirt.jpg|सन् २००४ मा फ्लोरिडाको पानामा सिटी बिचमा आयोजित 'वेट टी-सर्ट' (wet T-shirt) कार्यक्रममा एक सहभागीको छातीमा जगबाट पानी खन्याइँदै छ।|thumb]] 'भिजेको टी-सर्ट' (Wet T-shirt) प्रतियोगिताहरू पहिलो पटक सन् १९७० को दशकमा संयुक्त राज्य अमेरिकामा देखा परेका थिए।<ref name=ABC/>चलचित्र निर्माता डिक ब्यारीमोरले आफ्नो संस्मरण 'ब्रेकिङ इभन' (Breaking Even) मा दाबी गरेअनुसार, उनले सन् १९७१ को जनवरीमा 'K2' स्कि (skis) को प्रवर्द्धनका लागि आइडाहोको सन भ्यालीस्थित 'बोइलर रुम बार' मा पहिलो 'वेट टी-सर्ट' प्रतियोगिता आयोजना गरेका थिए।<ref name=Barrymore>{{cite book |title=Breaking Even |first1=Dick |last1=Barrymore |author-link=Dick Barrymore |year=1997 |location=Missoula, Mont. |publisher=Pictorial Histories |chapter=Chapter 20: Hot Dogs and Wet T-Shirts |isbn=9781575100371 |oclc=39924562 |chapter-url=http://www.dickbarrymore.com/book4.asp |archive-url=https://web.archive.org/web/20071225173401/http://www.dickbarrymore.com/book4.asp |archive-date=25 December 2007 |access-date=2 September 2013 |url-status=dead}}</ref> यस प्रतियोगितालाई सुरुमा एउटा सामान्य "टी-सर्ट प्रतियोगिता" का रूपमा प्रचार गरिएको थियो, जसमा एयरलाइन परिचारिकाहरूले 'K2' को प्रवर्द्धनात्मक टी-सर्ट लगाएर संगीतको तालमा नृत्य गर्ने कार्यक्रम थियो।तर, प्रतियोगितामा देखा पर्ने पहिलो प्रतिस्पर्धी एक व्यावसायिक स्ट्रिपर (नग्न नृत्य गर्ने कलाकार) थिइन् जसले 'टपलेस' (शरीरको माथिल्लो भागमा कपडा नराखी) नृत्य गरिन्; त्यसपछि अन्य गैर-व्यावसायिक प्रतिस्पर्धीहरूले पनि प्रतिस्पर्धा गर्नुअघि आफ्ना टी-सर्टहरू भिजाएर प्रतिक्रिया जनाए। ब्यारीमोरले भर्मन्टको स्टो माउन्टेन रिसोर्टस्थित 'रस्टी नेल' (Rusty Nail) मा दोस्रो "K2 वेट टी-सर्ट प्रतियोगिता" आयोजना गरे ताकि यसको छायांकन गर्न सकियोस्; यद्यपि स्टो नगर परिषदले उक्त कार्यक्रममा नग्नतामाथि प्रतिबन्ध लगाउने प्रस्ताव पारित गरिसकेको थियो।<ref>{{cite magazine|magazine=Skiing Heritage Journal|date=Sep 1998|volume=10|issue=3|issn=1082-2895|publisher=International Skiing History Association|url=https://books.google.com/books?id=WlgEAAAAMBAJ|title=Roots of an Olympic sport: freestyle – Part II: Freestyle Comes of Age|page=27}}</ref> उनले १० मार्च १९७१ मा कोलोराडोको एस्पेनस्थित 'द रेड अनियन' (The Red Onion) रेस्टुरेन्ट र बारमा 'K2' का लागि अर्को प्रवर्द्धनात्मक प्रतियोगिता आयोजना गरे,<ref name=Barrymore/><ref>{{cite web |url=http://ski.curbed.com/archives/2013/07/k2-sun-valley-aspen-the-first-wet-tshirt-contest.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20160402105219/http://ski.curbed.com/2013/7/3/10223376/k2-sun-valley-aspen-the-first-wet-tshirt-contest |url-status=dead |archive-date=2 April 2016 |title=K2, Sun Valley, Aspen & The First Wet T-Shirt Contest |first1=Ryan |last1=Dunfee |date=3 July 2013 |publisher=Curbed Ski |access-date=2 September 2013}}</ref> र यी प्रतियोगिताहरूलाई 'प्लेब्वाय' (Playboy) पत्रिकाको मार्च १९७२ को अंकमा तस्बिरसहित प्रस्तुत गरिएको थियो।<ref>{{cite journal |url=http://members.i.playboy.com/Playboy-Magazine-Archive/19720301/page-151 |title=The Shirt Off Her Back |date=March 1972 |journal=[[Playboy]] |volume=19 |issue=2 |pages=151–153 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131230232459/http://members.i.playboy.com/Playboy-Magazine-Archive/19720301/page-151 |archive-date=30 December 2013 |access-date=14 February 2015}}</ref> प्रेसमा "भिजेको टी-शर्ट प्रतियोगिता" शब्दको पहिलो ज्ञात उल्लेख १९७५ मा द पाम बीच पोस्टमा भएको थियो, जसले न्यु अर्लिन्स डिस्कोथेकहरूमा प्रतियोगिताको उपस्थितिको वर्णन गर्दछ। यो प्रतियोगिता पछि फ्लोरिडाको फोर्ट लाउडरडेलमा वसन्त विश्राम कार्यक्रमहरूमा स्थापित भयो, केही बार मालिकहरूलाई सार्वजनिक अश्लीलता कानून अन्तर्गत एउटा आयोजना गरेकोमा जरिवाना गरिएको थियो। [11][6] तिनीहरूको कानुनी स्थितिको बारेमा स्पष्टताको अभाव भए पनि, संयुक्त राज्य अमेरिकामा अन्यत्र प्रतियोगिताहरू हुन थाले। १९७६ मा मिलवाकीको एक टेभर्नमा भएको प्रतियोगितामा प्रहरीको छापा मारिएको थियो, यद्यपि प्रतियोगीहरूले पुलिसको आवश्यकता अनुसार आफ्नो टी-शर्ट मुनि स्कच टेप लगाएका थिए। [12] सन् १९७७ को चलचित्र 'द डिप' (The Deep) मा ज्याकलिन बिसेटले माथिल्लो भागमा केवल एउटा टी-सर्ट लगाएर पानीमुनि पौडी खेलेको दृश्यले 'वेट टी-सर्ट प्रतियोगिता' (wet T-shirt contest) लाई व्यापक रूपमा जनसमक्ष ल्याउन मद्दत गर्‍यो।[5] फ्र्याङ्क जापाको सन् १९७९ को एल्बम 'जोस ग्यारेज' (Joe's Garage) मा रहेको "फेमबट इन अ वेट टी-सर्ट" (Fembot in a Wet T-Shirt) नामक गीतले क्यानोगा पार्ककी मेरीको कथा भन्छ; मियामीमा एउटा रक समूहले अलपत्र पारेपछि घर फर्कन आवश्यक रकम जुटाउन उनी वेट टी-सर्ट प्रतियोगितामा भाग लिन्छिन्।[13] सन् १९९० को दशकसम्म आइपुग्दा मियामी र मेक्सिको जस्ता ठाउँहरूमा हुने 'स्प्रिङ ब्रेक' (वसन्तकालीन बिदा) का उत्सवहरूमा 'वेट टी-सर्ट' प्रतियोगिताहरू सामान्य भइसकेका थिए।[1] सन् २००३ को अमेरिकी रियालिटी चलचित्र 'द रियल क्यानकुन' (The Real Cancun) मा पनि एउटा 'वेट टी-सर्ट' प्रतियोगिता समावेश गरिएको थियो।[14] २१औँ शताब्दीमा, 'वेट टी-सर्ट' प्रतियोगिताका आयोजकहरूले प्रायः दर्शकहरूलाई तस्बिर खिच्न रोक लगाउने गर्छन्; किनभने स्मार्टफोनका क्यामेरा र सामाजिक सञ्जालको संयोजनले सहभागीहरूका लागि समस्या (जस्तै: जागिर गुम्ने अवस्था) निम्त्याउन सक्छ। ==Notes== {{notelist}} ==सन्दर्भहरू== {{reflist}} o6dxr2s9vx40sxhnt4w4z3ydmrkb5c8 1380079 1380077 2026-09-13T10:11:59Z Rajeeb bastola 39875 /* इतिहास */ 1380079 wikitext text/x-wiki {{short description|Exhibitionist beauty contest}} {{Use dmy dates|date=January 2022}} [[File:Sun Club Wet T-Shirt Contest 2012.jpg|thumb|न्युड्स-ए-पोपिन प्रतियोगिता (२०१२) मा भिजेको टी-शर्ट प्रतियोगितामा पानीले ढाकिएको एक प्रतियोगी]] '''भिजेको टी-शर्ट प्रतियोगिता''' भनेको शरीर प्रदर्शन गर्ने प्रकृतिको प्रतिस्पर्धा हो, सामान्यतया नाइटक्लब, बार वा रिसोर्टमा युवा महिला प्रतिस्पर्धीहरू<ref name="ABC">{{cite news|url=https://www.abc.net.au/news/2022-10-31/wet-t-shirt-competitions-still-popular-outback-australia/101569692#|title=Wet T-shirt contests remain wildly popular in northern Australia, despite being in decline internationally|date=30 October 2022|location=Australia|website=ABC News}}</ref> समावेश भएको मञ्चीय कार्यक्रमको रूपमा।प्रतियोगीहरूले सामान्यतया पातलो सेतो वा हल्का रङको टी-सर्ट लगाउँछन्, जसभित्र ब्रा, बिकिनी टप वा अन्य कुनै भित्री वस्त्र लगाइएको हुँदैन। त्यसपछि सहभागीहरूको छातीमा पानी (प्रायः बरफजस्तै चिसो पानी) छर्किइन्छ वा खन्याइन्छ, जसले गर्दा उनीहरूका टी-सर्टहरू पारदर्शी भई छातीमा टाँसिन्छन्।यसको तुलनात्मक रूपमा कम देखिने पुरुष संस्करण 'वेट बक्सर' (wet boxer) प्रतियोगिता हो, जुन कहिलेकाहीँ गे बारहरूमा आयोजना गरिन्छ।<ref>{{Cite magazine |year=2001 |title=Low Rider |url=https://books.google.com/books?id=iHIpAQAAIAAJ |url-status=live |language=en |publisher=Park Avenue Design |volume=23 |issue= |page=78 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230414061021/https://books.google.at/books?id=iHIpAQAAIAAJ&redir_esc=y |archive-date=2023-04-14 |magazine=Low Rider}}</ref>{{Full citation needed|date=April 2023}}<ref>{{cite web |title=Business students show off their assets |url=http://www.peak.sfu.ca/the-peak/97-1/issue4/assets.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070311101522/http://www.peak.sfu.ca/the-peak/97-1/issue4/assets.html |archive-date=11 March 2007 |access-date=2007-03-21 |work=The Peak |publisher=Simon Fraser University |location=Burnaby, British Columbia, Canada}}</ref><ref>{{cite web |author=Wonk, Dalt |title=Halo Effect (review of ''Bar Angel'') |url=http://www.bestofneworleans.com/dispatch/2004-08-24/thea_review.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070312105004/http://www.bestofneworleans.com/dispatch/2004-08-24/thea_review.html |archive-date=12 March 2007 |access-date=2007-03-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070312105004/http://www.bestofneworleans.com/dispatch/2004-08-24/thea_review.html |date=12 March 2007 }}</ref>सामान्य (straight) स्थलहरूमा, भिजेको अन्डरवेयर (briefs) लगाएर पुरुषहरूबीच हुने प्रतिस्पर्धा हास्यपूर्ण मनोरञ्जनको रूपमा बढी लिइन्छ।<ref name=ABC/> प्रतियोगीहरूले सामान्यतया पालै-पालै दर्शकहरू सामु नाच्ने वा पोज गर्ने गर्छन्, जसको परिणाम या त भिडको प्रतिक्रिया वा न्यायाधीशहरूको मतद्वारा निर्णय गरिन्छ।<ref name=ABC/> रेसियर प्रतियोगिताहरूमा, सहभागीहरूले आफ्नो टि-शर्टहरू फाड्न वा काट्न सक्छन् उनीहरूको मिड्रिफ, क्लिभेज, वा तिनीहरूको स्तनको तल्लो भागहरू उजागर गर्न। स्थानीय कानुनको आधारमा, सहभागीहरूलाई उनीहरूको प्रदर्शनको समयमा उनीहरूको टी-शर्ट हटाउन वा पूर्ण रूपमा नग्न पट्टी लगाउन अनुमति दिन सकिन्छ। == इतिहास == [[File:Pouring-water-for-wet-tshirt.jpg|सन् २००४ मा फ्लोरिडाको पानामा सिटी बिचमा आयोजित 'वेट टी-सर्ट' (wet T-shirt) कार्यक्रममा एक सहभागीको छातीमा जगबाट पानी खन्याइँदै छ।|thumb]] 'भिजेको टी-सर्ट' (Wet T-shirt) प्रतियोगिताहरू पहिलो पटक सन् १९७० को दशकमा संयुक्त राज्य अमेरिकामा देखा परेका थिए।<ref name=ABC/>{{efn|The Spanish festival of [[La Tomatina]], a large public tomato fight where participants become soaked with juice from tomatoes, has been suggested as another possible origin of the wet T-shirt contest, although La Tomatina began in 1945.<ref name=CH/><ref name=Kutner/>}} यस प्रतियोगितालाई सुरुमा एउटा सामान्य "टी-सर्ट प्रतियोगिता" का रूपमा प्रचार गरिएको थियो, जसमा एयरलाइन परिचारिकाहरूले 'K2' को प्रवर्द्धनात्मक टी-सर्ट लगाएर संगीतको तालमा नृत्य गर्ने कार्यक्रम थियो।तर, प्रतियोगितामा देखा पर्ने पहिलो प्रतिस्पर्धी एक व्यावसायिक स्ट्रिपर (नग्न नृत्य गर्ने कलाकार) थिइन् जसले 'टपलेस' (शरीरको माथिल्लो भागमा कपडा नराखी) नृत्य गरिन्; त्यसपछि अन्य गैर-व्यावसायिक प्रतिस्पर्धीहरूले पनि प्रतिस्पर्धा गर्नुअघि आफ्ना टी-सर्टहरू भिजाएर प्रतिक्रिया जनाए। ब्यारीमोरले भर्मन्टको स्टो माउन्टेन रिसोर्टस्थित 'रस्टी नेल' (Rusty Nail) मा दोस्रो "K2 वेट टी-सर्ट प्रतियोगिता" आयोजना गरे ताकि यसको छायांकन गर्न सकियोस्; यद्यपि स्टो नगर परिषदले उक्त कार्यक्रममा नग्नतामाथि प्रतिबन्ध लगाउने प्रस्ताव पारित गरिसकेको थियो।<ref>{{cite magazine|magazine=Skiing Heritage Journal|date=Sep 1998|volume=10|issue=3|issn=1082-2895|publisher=International Skiing History Association|url=https://books.google.com/books?id=WlgEAAAAMBAJ|title=Roots of an Olympic sport: freestyle – Part II: Freestyle Comes of Age|page=27}}</ref> उनले १० मार्च १९७१ मा कोलोराडोको एस्पेनस्थित 'द रेड अनियन' (The Red Onion) रेस्टुरेन्ट र बारमा 'K2' का लागि अर्को प्रवर्द्धनात्मक प्रतियोगिता आयोजना गरे,<ref name=Barrymore/><ref>{{cite web |url=http://ski.curbed.com/archives/2013/07/k2-sun-valley-aspen-the-first-wet-tshirt-contest.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20160402105219/http://ski.curbed.com/2013/7/3/10223376/k2-sun-valley-aspen-the-first-wet-tshirt-contest |url-status=dead |archive-date=2 April 2016 |title=K2, Sun Valley, Aspen & The First Wet T-Shirt Contest |first1=Ryan |last1=Dunfee |date=3 July 2013 |publisher=Curbed Ski |access-date=2 September 2013}}</ref> र यी प्रतियोगिताहरूलाई 'प्लेब्वाय' (Playboy) पत्रिकाको मार्च १९७२ को अंकमा तस्बिरसहित प्रस्तुत गरिएको थियो।<ref>{{cite journal |url=http://members.i.playboy.com/Playboy-Magazine-Archive/19720301/page-151 |title=The Shirt Off Her Back |date=March 1972 |journal=[[Playboy]] |volume=19 |issue=2 |pages=151–153 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131230232459/http://members.i.playboy.com/Playboy-Magazine-Archive/19720301/page-151 |archive-date=30 December 2013 |access-date=14 February 2015}}</ref> प्रेसमा "भिजेको टी-शर्ट प्रतियोगिता" शब्दको पहिलो ज्ञात उल्लेख १९७५ मा द पाम बीच पोस्टमा भएको थियो, जसले न्यु अर्लिन्स डिस्कोथेकहरूमा प्रतियोगिताको उपस्थितिको वर्णन गर्दछ। यो प्रतियोगिता पछि फ्लोरिडाको फोर्ट लाउडरडेलमा वसन्त विश्राम कार्यक्रमहरूमा स्थापित भयो, केही बार मालिकहरूलाई सार्वजनिक अश्लीलता कानून अन्तर्गत एउटा आयोजना गरेकोमा जरिवाना गरिएको थियो। [11][6] तिनीहरूको कानुनी स्थितिको बारेमा स्पष्टताको अभाव भए पनि, संयुक्त राज्य अमेरिकामा अन्यत्र प्रतियोगिताहरू हुन थाले। १९७६ मा मिलवाकीको एक टेभर्नमा भएको प्रतियोगितामा प्रहरीको छापा मारिएको थियो, यद्यपि प्रतियोगीहरूले पुलिसको आवश्यकता अनुसार आफ्नो टी-शर्ट मुनि स्कच टेप लगाएका थिए। [12] सन् १९७७ को चलचित्र 'द डिप' (The Deep) मा ज्याकलिन बिसेटले माथिल्लो भागमा केवल एउटा टी-सर्ट लगाएर पानीमुनि पौडी खेलेको दृश्यले 'वेट टी-सर्ट प्रतियोगिता' (wet T-shirt contest) लाई व्यापक रूपमा जनसमक्ष ल्याउन मद्दत गर्‍यो।[5] फ्र्याङ्क जापाको सन् १९७९ को एल्बम 'जोस ग्यारेज' (Joe's Garage) मा रहेको "फेमबट इन अ वेट टी-सर्ट" (Fembot in a Wet T-Shirt) नामक गीतले क्यानोगा पार्ककी मेरीको कथा भन्छ; मियामीमा एउटा रक समूहले अलपत्र पारेपछि घर फर्कन आवश्यक रकम जुटाउन उनी वेट टी-सर्ट प्रतियोगितामा भाग लिन्छिन्।[13] सन् १९९० को दशकसम्म आइपुग्दा मियामी र मेक्सिको जस्ता ठाउँहरूमा हुने 'स्प्रिङ ब्रेक' (वसन्तकालीन बिदा) का उत्सवहरूमा 'वेट टी-सर्ट' प्रतियोगिताहरू सामान्य भइसकेका थिए।[1] सन् २००३ को अमेरिकी रियालिटी चलचित्र 'द रियल क्यानकुन' (The Real Cancun) मा पनि एउटा 'वेट टी-सर्ट' प्रतियोगिता समावेश गरिएको थियो।[14] २१औँ शताब्दीमा, 'वेट टी-सर्ट' प्रतियोगिताका आयोजकहरूले प्रायः दर्शकहरूलाई तस्बिर खिच्न रोक लगाउने गर्छन्; किनभने स्मार्टफोनका क्यामेरा र सामाजिक सञ्जालको संयोजनले सहभागीहरूका लागि समस्या (जस्तै: जागिर गुम्ने अवस्था) निम्त्याउन सक्छ। ==Notes== {{notelist}} ==सन्दर्भहरू== {{reflist}} ig6199ikmau2iyyg142vm043muyanf1 1380080 1380079 2026-09-13T10:39:48Z Rajeeb bastola 39875 /* इतिहास */ 1380080 wikitext text/x-wiki {{short description|Exhibitionist beauty contest}} {{Use dmy dates|date=January 2022}} [[File:Sun Club Wet T-Shirt Contest 2012.jpg|thumb|न्युड्स-ए-पोपिन प्रतियोगिता (२०१२) मा भिजेको टी-शर्ट प्रतियोगितामा पानीले ढाकिएको एक प्रतियोगी]] '''भिजेको टी-शर्ट प्रतियोगिता''' भनेको शरीर प्रदर्शन गर्ने प्रकृतिको प्रतिस्पर्धा हो, सामान्यतया नाइटक्लब, बार वा रिसोर्टमा युवा महिला प्रतिस्पर्धीहरू<ref name="ABC">{{cite news|url=https://www.abc.net.au/news/2022-10-31/wet-t-shirt-competitions-still-popular-outback-australia/101569692#|title=Wet T-shirt contests remain wildly popular in northern Australia, despite being in decline internationally|date=30 October 2022|location=Australia|website=ABC News}}</ref> समावेश भएको मञ्चीय कार्यक्रमको रूपमा।प्रतियोगीहरूले सामान्यतया पातलो सेतो वा हल्का रङको टी-सर्ट लगाउँछन्, जसभित्र ब्रा, बिकिनी टप वा अन्य कुनै भित्री वस्त्र लगाइएको हुँदैन। त्यसपछि सहभागीहरूको छातीमा पानी (प्रायः बरफजस्तै चिसो पानी) छर्किइन्छ वा खन्याइन्छ, जसले गर्दा उनीहरूका टी-सर्टहरू पारदर्शी भई छातीमा टाँसिन्छन्।यसको तुलनात्मक रूपमा कम देखिने पुरुष संस्करण 'वेट बक्सर' (wet boxer) प्रतियोगिता हो, जुन कहिलेकाहीँ गे बारहरूमा आयोजना गरिन्छ।<ref>{{Cite magazine |year=2001 |title=Low Rider |url=https://books.google.com/books?id=iHIpAQAAIAAJ |url-status=live |language=en |publisher=Park Avenue Design |volume=23 |issue= |page=78 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230414061021/https://books.google.at/books?id=iHIpAQAAIAAJ&redir_esc=y |archive-date=2023-04-14 |magazine=Low Rider}}</ref>{{Full citation needed|date=April 2023}}<ref>{{cite web |title=Business students show off their assets |url=http://www.peak.sfu.ca/the-peak/97-1/issue4/assets.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070311101522/http://www.peak.sfu.ca/the-peak/97-1/issue4/assets.html |archive-date=11 March 2007 |access-date=2007-03-21 |work=The Peak |publisher=Simon Fraser University |location=Burnaby, British Columbia, Canada}}</ref><ref>{{cite web |author=Wonk, Dalt |title=Halo Effect (review of ''Bar Angel'') |url=http://www.bestofneworleans.com/dispatch/2004-08-24/thea_review.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070312105004/http://www.bestofneworleans.com/dispatch/2004-08-24/thea_review.html |archive-date=12 March 2007 |access-date=2007-03-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070312105004/http://www.bestofneworleans.com/dispatch/2004-08-24/thea_review.html |date=12 March 2007 }}</ref>सामान्य (straight) स्थलहरूमा, भिजेको अन्डरवेयर (briefs) लगाएर पुरुषहरूबीच हुने प्रतिस्पर्धा हास्यपूर्ण मनोरञ्जनको रूपमा बढी लिइन्छ।<ref name=ABC/> प्रतियोगीहरूले सामान्यतया पालै-पालै दर्शकहरू सामु नाच्ने वा पोज गर्ने गर्छन्, जसको परिणाम या त भिडको प्रतिक्रिया वा न्यायाधीशहरूको मतद्वारा निर्णय गरिन्छ।<ref name=ABC/> रेसियर प्रतियोगिताहरूमा, सहभागीहरूले आफ्नो टि-शर्टहरू फाड्न वा काट्न सक्छन् उनीहरूको मिड्रिफ, क्लिभेज, वा तिनीहरूको स्तनको तल्लो भागहरू उजागर गर्न। स्थानीय कानुनको आधारमा, सहभागीहरूलाई उनीहरूको प्रदर्शनको समयमा उनीहरूको टी-शर्ट हटाउन वा पूर्ण रूपमा नग्न पट्टी लगाउन अनुमति दिन सकिन्छ। == इतिहास == [[File:Pouring-water-for-wet-tshirt.jpg|सन् २००४ मा फ्लोरिडाको पानामा सिटी बिचमा आयोजित 'वेट टी-सर्ट' (wet T-shirt) कार्यक्रममा एक सहभागीको छातीमा जगबाट पानी खन्याइँदै छ।|thumb]] 'वेट टी-सर्ट' (Wet T-shirt) प्रतियोगिताहरू पहिलो पटक सन् १९७० को दशकमा संयुक्त राज्य अमेरिकामा देखा परेका थिए।<ref name=ABC/>{{efn|The Spanish festival of [[La Tomatina]], a large public tomato fight where participants become soaked with juice from tomatoes, has been suggested as another possible origin of the wet T-shirt contest, although La Tomatina began in 1945.<ref name=CH/><ref name=Kutner/>}} चलचित्र निर्माता डिक ब्यारीमोरले आफ्नो संस्मरण 'ब्रेकिङ इभन' (Breaking Even) मा दाबी गरेअनुसार, उनले सन् १९७१ को जनवरीमा 'के२' (K2) स्कीको प्रवर्द्धनका लागि आइडाहोको सन भ्यालीस्थित 'बोइलर रुम बार' मा पहिलो 'वेट टी-सर्ट' प्रतियोगिता आयोजना गरेका थिए।[7]यस प्रतियोगितालाई सुरुमा एउटा सामान्य "टी-सर्ट प्रतियोगिता" का रूपमा प्रचार गरिएको थियो, जसमा एयरलाइन परिचारिकाहरूले 'K2' को प्रवर्द्धनात्मक टी-सर्ट लगाएर संगीतको तालमा नृत्य गर्ने कार्यक्रम थियो।तर, प्रतियोगितामा देखा पर्ने पहिलो प्रतिस्पर्धी एक व्यावसायिक स्ट्रिपर (नग्न नृत्य गर्ने कलाकार) थिइन् जसले 'टपलेस' (शरीरको माथिल्लो भागमा कपडा नराखी) नृत्य गरिन्; त्यसपछि अन्य गैर-व्यावसायिक प्रतिस्पर्धीहरूले पनि प्रतिस्पर्धा गर्नुअघि आफ्ना टी-सर्टहरू भिजाएर प्रतिक्रिया जनाए। ब्यारीमोरले भर्मन्टको स्टो माउन्टेन रिसोर्टस्थित 'रस्टी नेल' (Rusty Nail) मा दोस्रो "K2 वेट टी-सर्ट प्रतियोगिता" आयोजना गरे ताकि यसको छायांकन गर्न सकियोस्; यद्यपि स्टो नगर परिषदले उक्त कार्यक्रममा नग्नतामाथि प्रतिबन्ध लगाउने प्रस्ताव पारित गरिसकेको थियो।<ref>{{cite magazine|magazine=Skiing Heritage Journal|date=Sep 1998|volume=10|issue=3|issn=1082-2895|publisher=International Skiing History Association|url=https://books.google.com/books?id=WlgEAAAAMBAJ|title=Roots of an Olympic sport: freestyle – Part II: Freestyle Comes of Age|page=27}}</ref> उनले १० मार्च १९७१ मा कोलोराडोको एस्पेनस्थित 'द रेड अनियन' (The Red Onion) रेस्टुरेन्ट र बारमा 'K2' का लागि अर्को प्रवर्द्धनात्मक प्रतियोगिता आयोजना गरे,<ref name=Barrymore/><ref>{{cite web |url=http://ski.curbed.com/archives/2013/07/k2-sun-valley-aspen-the-first-wet-tshirt-contest.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20160402105219/http://ski.curbed.com/2013/7/3/10223376/k2-sun-valley-aspen-the-first-wet-tshirt-contest |url-status=dead |archive-date=2 April 2016 |title=K2, Sun Valley, Aspen & The First Wet T-Shirt Contest |first1=Ryan |last1=Dunfee |date=3 July 2013 |publisher=Curbed Ski |access-date=2 September 2013}}</ref> र यी प्रतियोगिताहरूलाई 'प्लेब्वाय' (Playboy) पत्रिकाको मार्च १९७२ को अंकमा तस्बिरसहित प्रस्तुत गरिएको थियो।<ref>{{cite journal |url=http://members.i.playboy.com/Playboy-Magazine-Archive/19720301/page-151 |title=The Shirt Off Her Back |date=March 1972 |journal=[[Playboy]] |volume=19 |issue=2 |pages=151–153 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131230232459/http://members.i.playboy.com/Playboy-Magazine-Archive/19720301/page-151 |archive-date=30 December 2013 |access-date=14 February 2015}}</ref> प्रेसमा "भिजेको टी-शर्ट प्रतियोगिता" शब्दको पहिलो ज्ञात उल्लेख १९७५ मा द पाम बीच पोस्टमा भएको थियो, जसले न्यु अर्लिन्स डिस्कोथेकहरूमा प्रतियोगिताको उपस्थितिको वर्णन गर्दछ। यो प्रतियोगिता पछि फ्लोरिडाको फोर्ट लाउडरडेलमा वसन्त विश्राम कार्यक्रमहरूमा स्थापित भयो, केही बार मालिकहरूलाई सार्वजनिक अश्लीलता कानून अन्तर्गत एउटा आयोजना गरेकोमा जरिवाना गरिएको थियो। [11][6] तिनीहरूको कानुनी स्थितिको बारेमा स्पष्टताको अभाव भए पनि, संयुक्त राज्य अमेरिकामा अन्यत्र प्रतियोगिताहरू हुन थाले। १९७६ मा मिलवाकीको एक टेभर्नमा भएको प्रतियोगितामा प्रहरीको छापा मारिएको थियो, यद्यपि प्रतियोगीहरूले पुलिसको आवश्यकता अनुसार आफ्नो टी-शर्ट मुनि स्कच टेप लगाएका थिए। [12] सन् १९७७ को चलचित्र 'द डिप' (The Deep) मा ज्याकलिन बिसेटले माथिल्लो भागमा केवल एउटा टी-सर्ट लगाएर पानीमुनि पौडी खेलेको दृश्यले 'वेट टी-सर्ट प्रतियोगिता' (wet T-shirt contest) लाई व्यापक रूपमा जनसमक्ष ल्याउन मद्दत गर्‍यो।[5] फ्र्याङ्क जापाको सन् १९७९ को एल्बम 'जोस ग्यारेज' (Joe's Garage) मा रहेको "फेमबट इन अ वेट टी-सर्ट" (Fembot in a Wet T-Shirt) नामक गीतले क्यानोगा पार्ककी मेरीको कथा भन्छ; मियामीमा एउटा रक समूहले अलपत्र पारेपछि घर फर्कन आवश्यक रकम जुटाउन उनी वेट टी-सर्ट प्रतियोगितामा भाग लिन्छिन्।[13] सन् १९९० को दशकसम्म आइपुग्दा मियामी र मेक्सिको जस्ता ठाउँहरूमा हुने 'स्प्रिङ ब्रेक' (वसन्तकालीन बिदा) का उत्सवहरूमा 'वेट टी-सर्ट' प्रतियोगिताहरू सामान्य भइसकेका थिए।[1] सन् २००३ को अमेरिकी रियालिटी चलचित्र 'द रियल क्यानकुन' (The Real Cancun) मा पनि एउटा 'वेट टी-सर्ट' प्रतियोगिता समावेश गरिएको थियो।[14] २१औँ शताब्दीमा, 'वेट टी-सर्ट' प्रतियोगिताका आयोजकहरूले प्रायः दर्शकहरूलाई तस्बिर खिच्न रोक लगाउने गर्छन्; किनभने स्मार्टफोनका क्यामेरा र सामाजिक सञ्जालको संयोजनले सहभागीहरूका लागि समस्या (जस्तै: जागिर गुम्ने अवस्था) निम्त्याउन सक्छ। ==Notes== {{notelist}} ==सन्दर्भहरू== {{reflist}} gska6jog655upay5c8gug7pfuli0emb 1380081 1380080 2026-09-13T10:41:27Z Rajeeb bastola 39875 /* इतिहास */ 1380081 wikitext text/x-wiki {{short description|Exhibitionist beauty contest}} {{Use dmy dates|date=January 2022}} [[File:Sun Club Wet T-Shirt Contest 2012.jpg|thumb|न्युड्स-ए-पोपिन प्रतियोगिता (२०१२) मा भिजेको टी-शर्ट प्रतियोगितामा पानीले ढाकिएको एक प्रतियोगी]] '''भिजेको टी-शर्ट प्रतियोगिता''' भनेको शरीर प्रदर्शन गर्ने प्रकृतिको प्रतिस्पर्धा हो, सामान्यतया नाइटक्लब, बार वा रिसोर्टमा युवा महिला प्रतिस्पर्धीहरू<ref name="ABC">{{cite news|url=https://www.abc.net.au/news/2022-10-31/wet-t-shirt-competitions-still-popular-outback-australia/101569692#|title=Wet T-shirt contests remain wildly popular in northern Australia, despite being in decline internationally|date=30 October 2022|location=Australia|website=ABC News}}</ref> समावेश भएको मञ्चीय कार्यक्रमको रूपमा।प्रतियोगीहरूले सामान्यतया पातलो सेतो वा हल्का रङको टी-सर्ट लगाउँछन्, जसभित्र ब्रा, बिकिनी टप वा अन्य कुनै भित्री वस्त्र लगाइएको हुँदैन। त्यसपछि सहभागीहरूको छातीमा पानी (प्रायः बरफजस्तै चिसो पानी) छर्किइन्छ वा खन्याइन्छ, जसले गर्दा उनीहरूका टी-सर्टहरू पारदर्शी भई छातीमा टाँसिन्छन्।यसको तुलनात्मक रूपमा कम देखिने पुरुष संस्करण 'वेट बक्सर' (wet boxer) प्रतियोगिता हो, जुन कहिलेकाहीँ गे बारहरूमा आयोजना गरिन्छ।<ref>{{Cite magazine |year=2001 |title=Low Rider |url=https://books.google.com/books?id=iHIpAQAAIAAJ |url-status=live |language=en |publisher=Park Avenue Design |volume=23 |issue= |page=78 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230414061021/https://books.google.at/books?id=iHIpAQAAIAAJ&redir_esc=y |archive-date=2023-04-14 |magazine=Low Rider}}</ref>{{Full citation needed|date=April 2023}}<ref>{{cite web |title=Business students show off their assets |url=http://www.peak.sfu.ca/the-peak/97-1/issue4/assets.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070311101522/http://www.peak.sfu.ca/the-peak/97-1/issue4/assets.html |archive-date=11 March 2007 |access-date=2007-03-21 |work=The Peak |publisher=Simon Fraser University |location=Burnaby, British Columbia, Canada}}</ref><ref>{{cite web |author=Wonk, Dalt |title=Halo Effect (review of ''Bar Angel'') |url=http://www.bestofneworleans.com/dispatch/2004-08-24/thea_review.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070312105004/http://www.bestofneworleans.com/dispatch/2004-08-24/thea_review.html |archive-date=12 March 2007 |access-date=2007-03-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070312105004/http://www.bestofneworleans.com/dispatch/2004-08-24/thea_review.html |date=12 March 2007 }}</ref>सामान्य (straight) स्थलहरूमा, भिजेको अन्डरवेयर (briefs) लगाएर पुरुषहरूबीच हुने प्रतिस्पर्धा हास्यपूर्ण मनोरञ्जनको रूपमा बढी लिइन्छ।<ref name=ABC/> प्रतियोगीहरूले सामान्यतया पालै-पालै दर्शकहरू सामु नाच्ने वा पोज गर्ने गर्छन्, जसको परिणाम या त भिडको प्रतिक्रिया वा न्यायाधीशहरूको मतद्वारा निर्णय गरिन्छ।<ref name=ABC/> रेसियर प्रतियोगिताहरूमा, सहभागीहरूले आफ्नो टि-शर्टहरू फाड्न वा काट्न सक्छन् उनीहरूको मिड्रिफ, क्लिभेज, वा तिनीहरूको स्तनको तल्लो भागहरू उजागर गर्न। स्थानीय कानुनको आधारमा, सहभागीहरूलाई उनीहरूको प्रदर्शनको समयमा उनीहरूको टी-शर्ट हटाउन वा पूर्ण रूपमा नग्न पट्टी लगाउन अनुमति दिन सकिन्छ। == इतिहास == [[File:Pouring-water-for-wet-tshirt.jpg|सन् २००४ मा फ्लोरिडाको पानामा सिटी बिचमा आयोजित 'वेट टी-सर्ट' (wet T-shirt) कार्यक्रममा एक सहभागीको छातीमा जगबाट पानी खन्याइँदै छ।|thumb]] 'वेट टी-सर्ट' (Wet T-shirt) प्रतियोगिताहरू पहिलो पटक सन् १९७० को दशकमा संयुक्त राज्य अमेरिकामा देखा परेका थिए।<ref name=ABC/>{{efn|The Spanish festival of [[La Tomatina]], a large public tomato fight where participants become soaked with juice from tomatoes, has been suggested as another possible origin of the wet T-shirt contest, although La Tomatina began in 1945.<ref name=CH/><ref name=Kutner/>}} चलचित्र निर्माता डिक ब्यारीमोरले आफ्नो संस्मरण 'ब्रेकिङ इभन' (Breaking Even) मा दाबी गरेअनुसार, उनले सन् १९७१ को जनवरीमा 'के२' (K2) स्कीको प्रवर्द्धनका लागि आइडाहोको सन भ्यालीस्थित 'बोइलर रुम बार' मा पहिलो 'वेट टी-सर्ट' प्रतियोगिता आयोजना गरेका थिए।<ref name=Barrymore>{{cite book |title=Breaking Even |first1=Dick |last1=Barrymore |author-link=Dick Barrymore |year=1997 |location=Missoula, Mont. |publisher=Pictorial Histories |chapter=Chapter 20: Hot Dogs and Wet T-Shirts |isbn=9781575100371 |oclc=39924562 |chapter-url=http://www.dickbarrymore.com/book4.asp |archive-url=https://web.archive.org/web/20071225173401/http://www.dickbarrymore.com/book4.asp |archive-date=25 December 2007 |access-date=2 September 2013 |url-status=dead}}</ref>यस प्रतियोगितालाई सुरुमा एउटा सामान्य "टी-सर्ट प्रतियोगिता" का रूपमा प्रचार गरिएको थियो, जसमा एयरलाइन परिचारिकाहरूले 'K2' को प्रवर्द्धनात्मक टी-सर्ट लगाएर संगीतको तालमा नृत्य गर्ने कार्यक्रम थियो। तर, प्रतियोगितामा देखा पर्ने पहिलो प्रतिस्पर्धी एक व्यावसायिक स्ट्रिपर (नग्न नृत्य गर्ने कलाकार) थिइन् जसले 'टपलेस' (शरीरको माथिल्लो भागमा कपडा नराखी) नृत्य गरिन्; त्यसपछि अन्य गैर-व्यावसायिक प्रतिस्पर्धीहरूले पनि प्रतिस्पर्धा गर्नुअघि आफ्ना टी-सर्टहरू भिजाएर प्रतिक्रिया जनाए। ब्यारीमोरले भर्मन्टको स्टो माउन्टेन रिसोर्टस्थित 'रस्टी नेल' (Rusty Nail) मा दोस्रो "K2 वेट टी-सर्ट प्रतियोगिता" आयोजना गरे ताकि यसको छायांकन गर्न सकियोस्; यद्यपि स्टो नगर परिषदले उक्त कार्यक्रममा नग्नतामाथि प्रतिबन्ध लगाउने प्रस्ताव पारित गरिसकेको थियो।<ref>{{cite magazine|magazine=Skiing Heritage Journal|date=Sep 1998|volume=10|issue=3|issn=1082-2895|publisher=International Skiing History Association|url=https://books.google.com/books?id=WlgEAAAAMBAJ|title=Roots of an Olympic sport: freestyle – Part II: Freestyle Comes of Age|page=27}}</ref> उनले १० मार्च १९७१ मा कोलोराडोको एस्पेनस्थित 'द रेड अनियन' (The Red Onion) रेस्टुरेन्ट र बारमा 'K2' का लागि अर्को प्रवर्द्धनात्मक प्रतियोगिता आयोजना गरे,<ref name=Barrymore/><ref>{{cite web |url=http://ski.curbed.com/archives/2013/07/k2-sun-valley-aspen-the-first-wet-tshirt-contest.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20160402105219/http://ski.curbed.com/2013/7/3/10223376/k2-sun-valley-aspen-the-first-wet-tshirt-contest |url-status=dead |archive-date=2 April 2016 |title=K2, Sun Valley, Aspen & The First Wet T-Shirt Contest |first1=Ryan |last1=Dunfee |date=3 July 2013 |publisher=Curbed Ski |access-date=2 September 2013}}</ref> र यी प्रतियोगिताहरूलाई 'प्लेब्वाय' (Playboy) पत्रिकाको मार्च १९७२ को अंकमा तस्बिरसहित प्रस्तुत गरिएको थियो।<ref>{{cite journal |url=http://members.i.playboy.com/Playboy-Magazine-Archive/19720301/page-151 |title=The Shirt Off Her Back |date=March 1972 |journal=[[Playboy]] |volume=19 |issue=2 |pages=151–153 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131230232459/http://members.i.playboy.com/Playboy-Magazine-Archive/19720301/page-151 |archive-date=30 December 2013 |access-date=14 February 2015}}</ref> प्रेसमा "भिजेको टी-शर्ट प्रतियोगिता" शब्दको पहिलो ज्ञात उल्लेख १९७५ मा द पाम बीच पोस्टमा भएको थियो, जसले न्यु अर्लिन्स डिस्कोथेकहरूमा प्रतियोगिताको उपस्थितिको वर्णन गर्दछ। यो प्रतियोगिता पछि फ्लोरिडाको फोर्ट लाउडरडेलमा वसन्त विश्राम कार्यक्रमहरूमा स्थापित भयो, केही बार मालिकहरूलाई सार्वजनिक अश्लीलता कानून अन्तर्गत एउटा आयोजना गरेकोमा जरिवाना गरिएको थियो। [11][6] तिनीहरूको कानुनी स्थितिको बारेमा स्पष्टताको अभाव भए पनि, संयुक्त राज्य अमेरिकामा अन्यत्र प्रतियोगिताहरू हुन थाले। १९७६ मा मिलवाकीको एक टेभर्नमा भएको प्रतियोगितामा प्रहरीको छापा मारिएको थियो, यद्यपि प्रतियोगीहरूले पुलिसको आवश्यकता अनुसार आफ्नो टी-शर्ट मुनि स्कच टेप लगाएका थिए। [12] सन् १९७७ को चलचित्र 'द डिप' (The Deep) मा ज्याकलिन बिसेटले माथिल्लो भागमा केवल एउटा टी-सर्ट लगाएर पानीमुनि पौडी खेलेको दृश्यले 'वेट टी-सर्ट प्रतियोगिता' (wet T-shirt contest) लाई व्यापक रूपमा जनसमक्ष ल्याउन मद्दत गर्‍यो।[5] फ्र्याङ्क जापाको सन् १९७९ को एल्बम 'जोस ग्यारेज' (Joe's Garage) मा रहेको "फेमबट इन अ वेट टी-सर्ट" (Fembot in a Wet T-Shirt) नामक गीतले क्यानोगा पार्ककी मेरीको कथा भन्छ; मियामीमा एउटा रक समूहले अलपत्र पारेपछि घर फर्कन आवश्यक रकम जुटाउन उनी वेट टी-सर्ट प्रतियोगितामा भाग लिन्छिन्।[13] सन् १९९० को दशकसम्म आइपुग्दा मियामी र मेक्सिको जस्ता ठाउँहरूमा हुने 'स्प्रिङ ब्रेक' (वसन्तकालीन बिदा) का उत्सवहरूमा 'वेट टी-सर्ट' प्रतियोगिताहरू सामान्य भइसकेका थिए।[1] सन् २००३ को अमेरिकी रियालिटी चलचित्र 'द रियल क्यानकुन' (The Real Cancun) मा पनि एउटा 'वेट टी-सर्ट' प्रतियोगिता समावेश गरिएको थियो।[14] २१औँ शताब्दीमा, 'वेट टी-सर्ट' प्रतियोगिताका आयोजकहरूले प्रायः दर्शकहरूलाई तस्बिर खिच्न रोक लगाउने गर्छन्; किनभने स्मार्टफोनका क्यामेरा र सामाजिक सञ्जालको संयोजनले सहभागीहरूका लागि समस्या (जस्तै: जागिर गुम्ने अवस्था) निम्त्याउन सक्छ। ==Notes== {{notelist}} ==सन्दर्भहरू== {{reflist}} 1ynql23avq0ekkc8k0h891dt4nnl6d8 1380083 1380081 2026-09-13T11:38:05Z ~2026-49573-61 80867 1380083 wikitext text/x-wiki {{short description|Exhibitionist beauty contest}} {{Use dmy dates|date=January 2022}} [[File:Sun Club Wet T-Shirt Contest 2012.jpg|thumb|न्युड्स-ए-पोपिन प्रतियोगिता (२०१२) मा भिजेको टी-शर्ट प्रतियोगितामा पानीले ढाकिएको एक प्रतियोगी]] '''भिजेको टी-शर्ट प्रतियोगिता''' भनेको शरीर प्रदर्शन गर्ने प्रकृतिको प्रतिस्पर्धा हो, सामान्यतया नाइट क्लब, बार वा रिसोर्टमा युवा महिला प्रतिस्पर्धीहरू<ref name="ABC">{{cite news|url=https://www.abc.net.au/news/2022-10-31/wet-t-shirt-competitions-still-popular-outback-australia/101569692#|title=Wet T-shirt contests remain wildly popular in northern Australia, despite being in decline internationally|date=30 October 2022|location=Australia|website=ABC News}}</ref> समावेश भएको मञ्चीय कार्यक्रमको रूपमा।प्रतियोगीहरूले सामान्यतया पातलो सेतो वा हल्का रङको टी-सर्ट लगाउँछन्, जसभित्र ब्रा, बिकिनी टप वा अन्य कुनै भित्री वस्त्र लगाइएको हुँदैन। त्यसपछि सहभागीहरूको छातीमा पानी (प्रायः बरफजस्तै चिसो पानी) छर्किइन्छ वा खन्याइन्छ, जसले गर्दा उनीहरूका टी-सर्टहरू पारदर्शी भई छातीमा टाँसिन्छन्।यसको तुलनात्मक रूपमा कम देखिने पुरुष संस्करण 'वेट बक्सर' (wet boxer) प्रतियोगिता हो, जुन कहिलेकाहीँ गे बारहरूमा आयोजना गरिन्छ।<ref>{{Cite magazine |year=2001 |title=Low Rider |url=https://books.google.com/books?id=iHIpAQAAIAAJ |url-status=live |language=en |publisher=Park Avenue Design |volume=23 |issue= |page=78 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230414061021/https://books.google.at/books?id=iHIpAQAAIAAJ&redir_esc=y |archive-date=2023-04-14 |magazine=Low Rider}}</ref>{{Full citation needed|date=April 2023}}<ref>{{cite web |title=Business students show off their assets |url=http://www.peak.sfu.ca/the-peak/97-1/issue4/assets.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070311101522/http://www.peak.sfu.ca/the-peak/97-1/issue4/assets.html |archive-date=11 March 2007 |access-date=2007-03-21 |work=The Peak |publisher=Simon Fraser University |location=Burnaby, British Columbia, Canada}}</ref><ref>{{cite web |author=Wonk, Dalt |title=Halo Effect (review of ''Bar Angel'') |url=http://www.bestofneworleans.com/dispatch/2004-08-24/thea_review.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070312105004/http://www.bestofneworleans.com/dispatch/2004-08-24/thea_review.html |archive-date=12 March 2007 |access-date=2007-03-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070312105004/http://www.bestofneworleans.com/dispatch/2004-08-24/thea_review.html |date=12 March 2007 }}</ref>सामान्य (straight) स्थलहरूमा, भिजेको अन्डरवेयर (briefs) लगाएर पुरुषहरूबीच हुने प्रतिस्पर्धा हास्यपूर्ण मनोरञ्जनको रूपमा बढी लिइन्छ।<ref name=ABC/> प्रतियोगीहरूले सामान्यतया पालै-पालै दर्शकहरू सामु नाच्ने वा पोज गर्ने गर्छन्, जसको परिणाम या त भिडको प्रतिक्रिया वा न्यायाधीशहरूको मतद्वारा निर्णय गरिन्छ।<ref name=ABC/> रेसियर प्रतियोगिताहरूमा, सहभागीहरूले आफ्नो टि-शर्टहरू फाड्न वा काट्न सक्छन् उनीहरूको मिड्रिफ, क्लिभेज, वा तिनीहरूको स्तनको तल्लो भागहरू उजागर गर्न। स्थानीय कानुनको आधारमा, सहभागीहरूलाई उनीहरूको प्रदर्शनको समयमा उनीहरूको टी-शर्ट हटाउन वा पूर्ण रूपमा नग्न पट्टी लगाउन अनुमति दिन सकिन्छ। == इतिहास == [[File:Pouring-water-for-wet-tshirt.jpg|सन् २००४ मा फ्लोरिडाको पानामा सिटी बिचमा आयोजित 'वेट टी-सर्ट' (wet T-shirt) कार्यक्रममा एक सहभागीको छातीमा जगबाट पानी खन्याइँदै छ।|thumb]] 'वेट टी-सर्ट' (Wet T-shirt) प्रतियोगिताहरू पहिलो पटक सन् १९७० को दशकमा संयुक्त राज्य अमेरिकामा देखा परेका थिए।<ref name=ABC/>{{efn|The Spanish festival of [[La Tomatina]], a large public tomato fight where participants become soaked with juice from tomatoes, has been suggested as another possible origin of the wet T-shirt contest, although La Tomatina began in 1945.<ref name=CH/><ref name=Kutner/>}} चलचित्र निर्माता डिक ब्यारीमोरले आफ्नो संस्मरण 'ब्रेकिङ इभन' (Breaking Even) मा दाबी गरेअनुसार, उनले सन् १९७१ को जनवरीमा 'के२' (K2) स्कीको प्रवर्द्धनका लागि आइडाहोको सन भ्यालीस्थित 'बोइलर रुम बार' मा पहिलो 'वेट टी-सर्ट' प्रतियोगिता आयोजना गरेका थिए।<ref name=Barrymore>{{cite book |title=Breaking Even |first1=Dick |last1=Barrymore |author-link=Dick Barrymore |year=1997 |location=Missoula, Mont. |publisher=Pictorial Histories |chapter=Chapter 20: Hot Dogs and Wet T-Shirts |isbn=9781575100371 |oclc=39924562 |chapter-url=http://www.dickbarrymore.com/book4.asp |archive-url=https://web.archive.org/web/20071225173401/http://www.dickbarrymore.com/book4.asp |archive-date=25 December 2007 |access-date=2 September 2013 |url-status=dead}}</ref>यस प्रतियोगितालाई सुरुमा एउटा सामान्य "टी-सर्ट प्रतियोगिता" का रूपमा प्रचार गरिएको थियो, जसमा एयरलाइन परिचारिकाहरूले 'K2' को प्रवर्द्धनात्मक टी-सर्ट लगाएर संगीतको तालमा नृत्य गर्ने कार्यक्रम थियो। तर, प्रतियोगितामा देखा पर्ने पहिलो प्रतिस्पर्धी एक व्यावसायिक स्ट्रिपर (नग्न नृत्य गर्ने कलाकार) थिइन् जसले 'टपलेस' (शरीरको माथिल्लो भागमा कपडा नराखी) नृत्य गरिन्; त्यसपछि अन्य गैर-व्यावसायिक प्रतिस्पर्धीहरूले पनि प्रतिस्पर्धा गर्नुअघि आफ्ना टी-सर्टहरू भिजाएर प्रतिक्रिया जनाए। ब्यारीमोरले भर्मन्टको स्टो माउन्टेन रिसोर्टस्थित 'रस्टी नेल' (Rusty Nail) मा दोस्रो "K2 वेट टी-सर्ट प्रतियोगिता" आयोजना गरे ताकि यसको छायांकन गर्न सकियोस्; यद्यपि स्टो नगर परिषदले उक्त कार्यक्रममा नग्नतामाथि प्रतिबन्ध लगाउने प्रस्ताव पारित गरिसकेको थियो।<ref>{{cite magazine|magazine=Skiing Heritage Journal|date=Sep 1998|volume=10|issue=3|issn=1082-2895|publisher=International Skiing History Association|url=https://books.google.com/books?id=WlgEAAAAMBAJ|title=Roots of an Olympic sport: freestyle – Part II: Freestyle Comes of Age|page=27}}</ref> उनले १० मार्च १९७१ मा कोलोराडोको एस्पेनस्थित 'द रेड अनियन' (The Red Onion) रेस्टुरेन्ट र बारमा 'K2' का लागि अर्को प्रवर्द्धनात्मक प्रतियोगिता आयोजना गरे,<ref name=Barrymore/><ref>{{cite web |url=http://ski.curbed.com/archives/2013/07/k2-sun-valley-aspen-the-first-wet-tshirt-contest.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20160402105219/http://ski.curbed.com/2013/7/3/10223376/k2-sun-valley-aspen-the-first-wet-tshirt-contest |url-status=dead |archive-date=2 April 2016 |title=K2, Sun Valley, Aspen & The First Wet T-Shirt Contest |first1=Ryan |last1=Dunfee |date=3 July 2013 |publisher=Curbed Ski |access-date=2 September 2013}}</ref> र यी प्रतियोगिताहरूलाई 'प्लेब्वाय' (Playboy) पत्रिकाको मार्च १९७२ को अंकमा तस्बिरसहित प्रस्तुत गरिएको थियो।<ref>{{cite journal |url=http://members.i.playboy.com/Playboy-Magazine-Archive/19720301/page-151 |title=The Shirt Off Her Back |date=March 1972 |journal=[[Playboy]] |volume=19 |issue=2 |pages=151–153 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131230232459/http://members.i.playboy.com/Playboy-Magazine-Archive/19720301/page-151 |archive-date=30 December 2013 |access-date=14 February 2015}}</ref> प्रेसमा "भिजेको टी-शर्ट प्रतियोगिता" शब्दको पहिलो ज्ञात उल्लेख १९७५ मा द पाम बीच पोस्टमा भएको थियो, जसले न्यु अर्लिन्स डिस्कोथेकहरूमा प्रतियोगिताको उपस्थितिको वर्णन गर्दछ। यो प्रतियोगिता पछि फ्लोरिडाको फोर्ट लाउडरडेलमा वसन्त विश्राम कार्यक्रमहरूमा स्थापित भयो, केही बार मालिकहरूलाई सार्वजनिक अश्लीलता कानून अन्तर्गत एउटा आयोजना गरेकोमा जरिवाना गरिएको थियो। [11][6] तिनीहरूको कानुनी स्थितिको बारेमा स्पष्टताको अभाव भए पनि, संयुक्त राज्य अमेरिकामा अन्यत्र प्रतियोगिताहरू हुन थाले। १९७६ मा मिलवाकीको एक टेभर्नमा भएको प्रतियोगितामा प्रहरीको छापा मारिएको थियो, यद्यपि प्रतियोगीहरूले पुलिसको आवश्यकता अनुसार आफ्नो टी-शर्ट मुनि स्कच टेप लगाएका थिए। [12] सन् १९७७ को चलचित्र 'द डिप' (The Deep) मा ज्याकलिन बिसेटले माथिल्लो भागमा केवल एउटा टी-सर्ट लगाएर पानीमुनि पौडी खेलेको दृश्यले 'वेट टी-सर्ट प्रतियोगिता' (wet T-shirt contest) लाई व्यापक रूपमा जनसमक्ष ल्याउन मद्दत गर्‍यो।[5] फ्र्याङ्क जापाको सन् १९७९ को एल्बम 'जोस ग्यारेज' (Joe's Garage) मा रहेको "फेमबट इन अ वेट टी-सर्ट" (Fembot in a Wet T-Shirt) नामक गीतले क्यानोगा पार्ककी मेरीको कथा भन्छ; मियामीमा एउटा रक समूहले अलपत्र पारेपछि घर फर्कन आवश्यक रकम जुटाउन उनी वेट टी-सर्ट प्रतियोगितामा भाग लिन्छिन्।[13] सन् १९९० को दशकसम्म आइपुग्दा मियामी र मेक्सिको जस्ता ठाउँहरूमा हुने 'स्प्रिङ ब्रेक' (वसन्तकालीन बिदा) का उत्सवहरूमा 'वेट टी-सर्ट' प्रतियोगिताहरू सामान्य भइसकेका थिए।[1] सन् २००३ को अमेरिकी रियालिटी चलचित्र 'द रियल क्यानकुन' (The Real Cancun) मा पनि एउटा 'वेट टी-सर्ट' प्रतियोगिता समावेश गरिएको थियो।[14] २१औँ शताब्दीमा, 'वेट टी-सर्ट' प्रतियोगिताका आयोजकहरूले प्रायः दर्शकहरूलाई तस्बिर खिच्न रोक लगाउने गर्छन्; किनभने स्मार्टफोनका क्यामेरा र सामाजिक सञ्जालको संयोजनले सहभागीहरूका लागि समस्या (जस्तै: जागिर गुम्ने अवस्था) निम्त्याउन सक्छ। ==Notes== {{notelist}} ==सन्दर्भहरू== {{reflist}} r2zrll743s1lfj2pyf8jyjauads2tid 1380084 1380083 2026-09-13T11:39:10Z ~2026-49573-61 80867 1380084 wikitext text/x-wiki {{short description|Exhibitionist beauty contest}} {{Use dmy dates|date=January 2022}} [[File:Sun Club Wet T-Shirt Contest 2012.jpg|thumb|न्युड्स-ए-पोपिन प्रतियोगिता (२०१२) मा भिजेको टी-शर्ट प्रतियोगितामा पानीले ढाकिएको एक प्रतियोगी]] '''भिजेको टी-शर्ट प्रतियोगिता''' भनेको शरीर प्रदर्शन गर्ने प्रकृतिको प्रतिस्पर्धा हो, सामान्यतया नाइट क्लब, बार वा रिसोर्टमा युवा महिला प्रतिस्पर्धीहरू<ref name="ABC">{{cite news|url=https://www.abc.net.au/news/2022-10-31/wet-t-shirt-competitions-still-popular-outback-australia/101569692#|title=Wet T-shirt contests remain wildly popular in northern Australia, despite being in decline internationally|date=30 October 2022|location=Australia|website=ABC News}}</ref> समावेश भएको मञ्चीय कार्यक्रमको रूपमा। प्रतियोगीहरूले सामान्यतया पातलो सेतो वा हल्का रङको टी-सर्ट लगाउँछन्, जसभित्र ब्रा, बिकिनी टप वा अन्य कुनै भित्री वस्त्र लगाइएको हुँदैन। त्यसपछि सहभागीहरूको छातीमा पानी (प्रायः बरफजस्तै चिसो पानी) छर्किइन्छ वा खन्याइन्छ, जसले गर्दा उनीहरूका टी-सर्टहरू पारदर्शी भई छातीमा टाँसिन्छन्।यसको तुलनात्मक रूपमा कम देखिने पुरुष संस्करण 'वेट बक्सर' (wet boxer) प्रतियोगिता हो, जुन कहिलेकाहीँ गे बारहरूमा आयोजना गरिन्छ।<ref>{{Cite magazine |year=2001 |title=Low Rider |url=https://books.google.com/books?id=iHIpAQAAIAAJ |url-status=live |language=en |publisher=Park Avenue Design |volume=23 |issue= |page=78 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230414061021/https://books.google.at/books?id=iHIpAQAAIAAJ&redir_esc=y |archive-date=2023-04-14 |magazine=Low Rider}}</ref>{{Full citation needed|date=April 2023}}<ref>{{cite web |title=Business students show off their assets |url=http://www.peak.sfu.ca/the-peak/97-1/issue4/assets.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070311101522/http://www.peak.sfu.ca/the-peak/97-1/issue4/assets.html |archive-date=11 March 2007 |access-date=2007-03-21 |work=The Peak |publisher=Simon Fraser University |location=Burnaby, British Columbia, Canada}}</ref><ref>{{cite web |author=Wonk, Dalt |title=Halo Effect (review of ''Bar Angel'') |url=http://www.bestofneworleans.com/dispatch/2004-08-24/thea_review.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070312105004/http://www.bestofneworleans.com/dispatch/2004-08-24/thea_review.html |archive-date=12 March 2007 |access-date=2007-03-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070312105004/http://www.bestofneworleans.com/dispatch/2004-08-24/thea_review.html |date=12 March 2007 }}</ref>सामान्य (straight) स्थलहरूमा, भिजेको अन्डरवेयर (briefs) लगाएर पुरुषहरूबीच हुने प्रतिस्पर्धा हास्यपूर्ण मनोरञ्जनको रूपमा बढी लिइन्छ।<ref name=ABC/> प्रतियोगीहरूले सामान्यतया पालै-पालै दर्शकहरू सामु नाच्ने वा पोज गर्ने गर्छन्, जसको परिणाम या त भिडको प्रतिक्रिया वा न्यायाधीशहरूको मतद्वारा निर्णय गरिन्छ।<ref name=ABC/> रेसियर प्रतियोगिताहरूमा, सहभागीहरूले आफ्नो टि-शर्टहरू फाड्न वा काट्न सक्छन् उनीहरूको मिड्रिफ, क्लिभेज, वा तिनीहरूको स्तनको तल्लो भागहरू उजागर गर्न। स्थानीय कानुनको आधारमा, सहभागीहरूलाई उनीहरूको प्रदर्शनको समयमा उनीहरूको टी-शर्ट हटाउन वा पूर्ण रूपमा नग्न पट्टी लगाउन अनुमति दिन सकिन्छ। == इतिहास == [[File:Pouring-water-for-wet-tshirt.jpg|सन् २००४ मा फ्लोरिडाको पानामा सिटी बिचमा आयोजित 'वेट टी-सर्ट' (wet T-shirt) कार्यक्रममा एक सहभागीको छातीमा जगबाट पानी खन्याइँदै छ।|thumb]] 'वेट टी-सर्ट' (Wet T-shirt) प्रतियोगिताहरू पहिलो पटक सन् १९७० को दशकमा संयुक्त राज्य अमेरिकामा देखा परेका थिए।<ref name=ABC/>{{efn|The Spanish festival of [[La Tomatina]], a large public tomato fight where participants become soaked with juice from tomatoes, has been suggested as another possible origin of the wet T-shirt contest, although La Tomatina began in 1945.<ref name=CH/><ref name=Kutner/>}} चलचित्र निर्माता डिक ब्यारीमोरले आफ्नो संस्मरण 'ब्रेकिङ इभन' (Breaking Even) मा दाबी गरेअनुसार, उनले सन् १९७१ को जनवरीमा 'के२' (K2) स्कीको प्रवर्द्धनका लागि आइडाहोको सन भ्यालीस्थित 'बोइलर रुम बार' मा पहिलो 'वेट टी-सर्ट' प्रतियोगिता आयोजना गरेका थिए।<ref name=Barrymore>{{cite book |title=Breaking Even |first1=Dick |last1=Barrymore |author-link=Dick Barrymore |year=1997 |location=Missoula, Mont. |publisher=Pictorial Histories |chapter=Chapter 20: Hot Dogs and Wet T-Shirts |isbn=9781575100371 |oclc=39924562 |chapter-url=http://www.dickbarrymore.com/book4.asp |archive-url=https://web.archive.org/web/20071225173401/http://www.dickbarrymore.com/book4.asp |archive-date=25 December 2007 |access-date=2 September 2013 |url-status=dead}}</ref>यस प्रतियोगितालाई सुरुमा एउटा सामान्य "टी-सर्ट प्रतियोगिता" का रूपमा प्रचार गरिएको थियो, जसमा एयरलाइन परिचारिकाहरूले 'K2' को प्रवर्द्धनात्मक टी-सर्ट लगाएर संगीतको तालमा नृत्य गर्ने कार्यक्रम थियो। तर, प्रतियोगितामा देखा पर्ने पहिलो प्रतिस्पर्धी एक व्यावसायिक स्ट्रिपर (नग्न नृत्य गर्ने कलाकार) थिइन् जसले 'टपलेस' (शरीरको माथिल्लो भागमा कपडा नराखी) नृत्य गरिन्; त्यसपछि अन्य गैर-व्यावसायिक प्रतिस्पर्धीहरूले पनि प्रतिस्पर्धा गर्नुअघि आफ्ना टी-सर्टहरू भिजाएर प्रतिक्रिया जनाए। ब्यारीमोरले भर्मन्टको स्टो माउन्टेन रिसोर्टस्थित 'रस्टी नेल' (Rusty Nail) मा दोस्रो "K2 वेट टी-सर्ट प्रतियोगिता" आयोजना गरे ताकि यसको छायांकन गर्न सकियोस्; यद्यपि स्टो नगर परिषदले उक्त कार्यक्रममा नग्नतामाथि प्रतिबन्ध लगाउने प्रस्ताव पारित गरिसकेको थियो।<ref>{{cite magazine|magazine=Skiing Heritage Journal|date=Sep 1998|volume=10|issue=3|issn=1082-2895|publisher=International Skiing History Association|url=https://books.google.com/books?id=WlgEAAAAMBAJ|title=Roots of an Olympic sport: freestyle – Part II: Freestyle Comes of Age|page=27}}</ref> उनले १० मार्च १९७१ मा कोलोराडोको एस्पेनस्थित 'द रेड अनियन' (The Red Onion) रेस्टुरेन्ट र बारमा 'K2' का लागि अर्को प्रवर्द्धनात्मक प्रतियोगिता आयोजना गरे,<ref name=Barrymore/><ref>{{cite web |url=http://ski.curbed.com/archives/2013/07/k2-sun-valley-aspen-the-first-wet-tshirt-contest.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20160402105219/http://ski.curbed.com/2013/7/3/10223376/k2-sun-valley-aspen-the-first-wet-tshirt-contest |url-status=dead |archive-date=2 April 2016 |title=K2, Sun Valley, Aspen & The First Wet T-Shirt Contest |first1=Ryan |last1=Dunfee |date=3 July 2013 |publisher=Curbed Ski |access-date=2 September 2013}}</ref> र यी प्रतियोगिताहरूलाई 'प्लेब्वाय' (Playboy) पत्रिकाको मार्च १९७२ को अंकमा तस्बिरसहित प्रस्तुत गरिएको थियो।<ref>{{cite journal |url=http://members.i.playboy.com/Playboy-Magazine-Archive/19720301/page-151 |title=The Shirt Off Her Back |date=March 1972 |journal=[[Playboy]] |volume=19 |issue=2 |pages=151–153 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131230232459/http://members.i.playboy.com/Playboy-Magazine-Archive/19720301/page-151 |archive-date=30 December 2013 |access-date=14 February 2015}}</ref> प्रेसमा "भिजेको टी-शर्ट प्रतियोगिता" शब्दको पहिलो ज्ञात उल्लेख १९७५ मा द पाम बीच पोस्टमा भएको थियो, जसले न्यु अर्लिन्स डिस्कोथेकहरूमा प्रतियोगिताको उपस्थितिको वर्णन गर्दछ। यो प्रतियोगिता पछि फ्लोरिडाको फोर्ट लाउडरडेलमा वसन्त विश्राम कार्यक्रमहरूमा स्थापित भयो, केही बार मालिकहरूलाई सार्वजनिक अश्लीलता कानून अन्तर्गत एउटा आयोजना गरेकोमा जरिवाना गरिएको थियो। [11][6] तिनीहरूको कानुनी स्थितिको बारेमा स्पष्टताको अभाव भए पनि, संयुक्त राज्य अमेरिकामा अन्यत्र प्रतियोगिताहरू हुन थाले। १९७६ मा मिलवाकीको एक टेभर्नमा भएको प्रतियोगितामा प्रहरीको छापा मारिएको थियो, यद्यपि प्रतियोगीहरूले पुलिसको आवश्यकता अनुसार आफ्नो टी-शर्ट मुनि स्कच टेप लगाएका थिए। [12] सन् १९७७ को चलचित्र 'द डिप' (The Deep) मा ज्याकलिन बिसेटले माथिल्लो भागमा केवल एउटा टी-सर्ट लगाएर पानीमुनि पौडी खेलेको दृश्यले 'वेट टी-सर्ट प्रतियोगिता' (wet T-shirt contest) लाई व्यापक रूपमा जनसमक्ष ल्याउन मद्दत गर्‍यो।[5] फ्र्याङ्क जापाको सन् १९७९ को एल्बम 'जोस ग्यारेज' (Joe's Garage) मा रहेको "फेमबट इन अ वेट टी-सर्ट" (Fembot in a Wet T-Shirt) नामक गीतले क्यानोगा पार्ककी मेरीको कथा भन्छ; मियामीमा एउटा रक समूहले अलपत्र पारेपछि घर फर्कन आवश्यक रकम जुटाउन उनी वेट टी-सर्ट प्रतियोगितामा भाग लिन्छिन्।[13] सन् १९९० को दशकसम्म आइपुग्दा मियामी र मेक्सिको जस्ता ठाउँहरूमा हुने 'स्प्रिङ ब्रेक' (वसन्तकालीन बिदा) का उत्सवहरूमा 'वेट टी-सर्ट' प्रतियोगिताहरू सामान्य भइसकेका थिए।[1] सन् २००३ को अमेरिकी रियालिटी चलचित्र 'द रियल क्यानकुन' (The Real Cancun) मा पनि एउटा 'वेट टी-सर्ट' प्रतियोगिता समावेश गरिएको थियो।[14] २१औँ शताब्दीमा, 'वेट टी-सर्ट' प्रतियोगिताका आयोजकहरूले प्रायः दर्शकहरूलाई तस्बिर खिच्न रोक लगाउने गर्छन्; किनभने स्मार्टफोनका क्यामेरा र सामाजिक सञ्जालको संयोजनले सहभागीहरूका लागि समस्या (जस्तै: जागिर गुम्ने अवस्था) निम्त्याउन सक्छ। ==Notes== {{notelist}} ==सन्दर्भहरू== {{reflist}} biic9tro8pksogcb5dyt5ugallt2zm9 चार्ल्स मङ्गर 0 151629 1380049 2026-09-12T17:38:04Z Bishaldev100 28807 Bishaldev100द्वारा [[चार्ल्स मङ्गर]] पृष्ठलाई [[चार्ली मङ्गर]]मा सारियो 1380049 wikitext text/x-wiki #अनुप्रेषण [[चार्ली मङ्गर]] 23vyfx97r043qdvii567z7hgz6wf8cc किरण मिश्रा 0 151630 1380050 2026-09-12T18:33:40Z Avilnu 80826 नयाँ पृष्ठ: '''किरण मिश्रा''' एक भारतीय प्राध्यापिका तथा अङ्ग्रेजी साहित्यकी अनुसन्धाता हुन्। उनी हाल भारतको उत्तराखण्ड राज्यको [[हल्द्वानी]]स्थित मोतीराम बाबुराम राजकीय स्नातकोत्तर महावि... 1380050 wikitext text/x-wiki '''किरण मिश्रा''' एक भारतीय प्राध्यापिका तथा अङ्ग्रेजी साहित्यकी अनुसन्धाता हुन्। उनी हाल भारतको उत्तराखण्ड राज्यको [[हल्द्वानी]]स्थित मोतीराम बाबुराम राजकीय स्नातकोत्तर महाविद्यालय (एमबीपीजी कलेज) को अङ्ग्रेजी विभागमा सहायक प्राध्यापकका रूपमा कार्यरत छिन्। 68b3goneftxmz1e196yw7oyt57gl1oy 1380051 1380050 2026-09-13T03:19:41Z Saroj 31493 शीघ्र मेटाउन अनुरोध गरिँदै ([[वि:शीमे#ले७|शीमे ले७]])। 1380051 wikitext text/x-wiki {{db-person|help=off}} '''किरण मिश्रा''' एक भारतीय प्राध्यापिका तथा अङ्ग्रेजी साहित्यकी अनुसन्धाता हुन्। उनी हाल भारतको उत्तराखण्ड राज्यको [[हल्द्वानी]]स्थित मोतीराम बाबुराम राजकीय स्नातकोत्तर महाविद्यालय (एमबीपीजी कलेज) को अङ्ग्रेजी विभागमा सहायक प्राध्यापकका रूपमा कार्यरत छिन्। 27r6xfs1sw493rkfqvgq746gky8njl7 प्रयोगकर्ता वार्ता:Avilnu 3 151631 1380052 2026-09-13T03:19:42Z Saroj 31493 अधिसूचना: शीघ्र मेटाउने नामाङ्कन [[:किरण मिश्रा]]। 1380052 wikitext text/x-wiki == स्वागतम्! == नमस्कार, Avilnu, विकिपिडियामा [[विकिपिडिया:स्वागत/नव आगन्तुक|स्वागत]] छ! म आशा गर्दछु कि तपाईँलाई विकिपिडिया मनपर्‍यो र यहाँ रमाउनु हुनेछ। दुर्भाग्यवस, तपाईँले सृजना गर्नुभएको मध्ये एक वा बढी पृष्ठहरू, जस्तो कि [[किरण मिश्रा]], विकिपिडियाको [[विकिपिडिया:दिशानिर्देशहरू|सामग्री दिशानिर्देश]] अनुरूप नहुन सक्छ, र यसलाई सुरक्षित गर्न सकिदैन। सङ्क्षेपमा भन्नुपर्दा, लेखको शीर्षक [[विकिपिडिया:उल्लेखनियता|उल्लेखनीय]] र पहिले नै [[विकिपिडिया:विश्वसनीय स्रोत पहिचान|विश्वसनीय]] तथा [[विकिपिडिया:तेस्रो-पक्ष स्रोतहरू|स्वतन्त्र स्रोतहरू]]द्वारा प्रकाशित भएको हुनुपर्दछ। कृपया [[विकिपिडिया:लेख सृजना|लेख सृजना]] प्रक्रियाको विस्तृत सर्वेक्षणको लागि '''[[विकिपिडिया:तपाईँको पहिलो लेख|तपाईँको पहिलो लेख]]''' समीक्षा गर्नुहोस्। एक लेख सृजना गर्न मद्दतको लागि '''[[विकिपिडिया:लेख विजार्ड|लेख विजार्ड]]''' तपाईँलाई उपलब्ध छ, जहाँ लेखलाई समीक्षा र प्रकाशनको लागि विचार गरिनेछ। अरू कसैले सृजना गर्न सक्ने नयाँ लेखलाई कसरी अनुरोध गर्ने भन्ने बारेमा जानकारीको लागि, '''[[विकिपिडिया:अनुरोध गरिएका लेखहरू|अनुरोध गरिएका लेखहरू]]''' हेर्नुहोस्। यदि तपाईँ अलमलिनु भएको खण्डमा, '''[[विकिपिडिया:चिया घर|चिया घर]]'''मा आउनुहोस्, जहाँ अनुभवी विकिपिडियनहरूले तपाईँलाई प्रक्रियाहरूका बारेमा मद्दत गर्न सक्छन्। विकिपिडियामा नयाँ हुनुहुन्छ? कृपया हाम्रो [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा|स्वशिक्षा]] वा सम्पादन सम्बन्धी आधारभूत कुराहरू सिक्न [[विकिपिडिया:योगदान|विकिपिडिया पृष्ठमा योगदान]] हेर्नुहोस्। तल लेख सृजनाको बारेमा केहि अन्य सहयोगी पृष्ठहरू दिइएको छ। * [[विकिपिडिया:नयाँ पृष्ठ कसरी आरम्भ गर्ने|नयाँ पृष्ठ कसरी बनाउने]] * [[विकिपिडिया:योगदान|तपाईँको पहिलो लेख]] * [[विकिपिडिया:नेपालीमा राम्रा लेख लेख्नको निम्ति सहायता|राम्रा लेख कसरी लेख्ने]] * [[विकिपिडिया:पञ्च स्तम्भ|विकिपिडियाका पाँच स्तम्भ]] * [[मद्दत:सहायता|सहायता पृष्ठ]] * [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा|स्वशिक्षा]] म आशा गर्दछु कि तपाईँ एक [[विकिपिडिया:विकिपिडियन|विकिपिडियन]] भएर सम्पादन गर्दा रमाउनुभयो होला! कृपया वार्ता पृष्ठहरूमा जहिले पनि चारवटा टिल्डहरू (<nowiki>~~~~</nowiki>); प्रयोग गरेर आफ्नो नामको हस्ताक्षर गर्नुहोला यसले स्वतः तपाईँको नाम र मिति सहितको हस्ताक्षर उत्पन्न गर्दछ। यदि तपाईँसँग केहि प्रश्नहरू छन् भने कृपया मलाई मेरो वार्ता पृष्ठमा सोध्न सक्नुहुन्छ<!-- ढाँचा:प्रथम लेख --> वा आफ्नो प्रश्न सहित तपाईँ यो पृष्ठमा '''{{tl|मद्दत}}''' ढाँचा राख्न सक्नुहुन्छ, र तपाईँको प्रश्नहरूको जवाफ चाँडैनै कसैले दिनुहुनेछ। फेरि, स्वागत छ!&nbsp;[[User:Saroj|Saroj]] ([[User talk:Saroj|कुरा गर्नुहोस्]]) ०९:०४, १३ सेप्टेम्बर २०२६ (नेपाली समय) ==[[:किरण मिश्रा]] [[विकिपिडिया:शीघ्र मेट्नुपर्ने आधार|शीघ्र मेट्नुपर्ने]]मा मनोनित== [[File:Ambox warning pn.svg|48px|left|alt=|link=]] {{Quote box|quote=<p>यदि यो तपाईँले सृजना गर्नुभएको पहिलो लेख हो भने, तपाईँ [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा|लेखन सहयोग स्वशिक्षा]] पढ्न सक्नुहुन्छ।</p><p>लेख सृजना गर्न मद्दत गर्ने [[विकिपिडिया:लेख विजार्ड|लेख सहायिका]] पनि तपाईँ प्रयोग गर्न सक्नुहुन्छ।</p>|width=20%|align=right}} यस [[:किरण मिश्रा]]लाई विकिपिडिया देखि [[विकिपिडिया:पृष्ठ हटाउने नीति|चाँडैनै मेटिने]] भनेर एउटा चिनो राखिएको छ। यसले [[वि:शीमे#ले७|ले७]] मापदण्ड अन्तर्गत एक वास्तविक व्यक्ति वा मानिसहरूको समूहलाई जनाउदछ। विकिपिडियाको [[विकिपिडिया:प्रमानिकता|विश्वसनीयता]] ज्ञानकोशमा भएका सम्पूर्ण सामग्री प्रमाणित भएको हुनुपर्नेछ । तर [[विकिपिडिया:प्रमानिकता|विश्वसनीयता]] नभएका सम्पूर्ण सामग्रीलाई [[विकिपिडिया:शीघ्र मेट्नुपर्ने आधार|शीघ्र मेट्नुपर्ने मापदण्ड]]को आधारमा कुनै पनि समयमा मेटाउन सकिन्छ। थप जानकारिका लागि कृपया [[विकिपिडिया:उल्लेखनियता|विकिपिडिया उल्लेखनियता]] पढ्नुहोला। यदि तपाईँलाई लाग्छ पृष्ठलाई यस कारणले मेटाउनु हुँदैन, तपाईँ '''नामाङ्कन विरोध गर्न''' [[:किरण मिश्रा|पृष्ठमा गएर]] आफ्नो विचार राख्नुहोला। यसले तपाईँलाई पृष्ठ किन मेटाउनु हुँदैन वर्णन गर्ने अवसर दिनेछ। यद्यपि, याद रहोस्, एक पटक पृष्ठ शीघ्र मेटाउन अङ्कित भएमा, यो तत्काल मेटाइनेछ। कृपया पृष्ठबाट शीघ्र मेटाउने चिनो आफैंले नहटाउनुहोला, तर विकिपिडियाको [[विकिपिडिया:नीति तथा दिशानिर्देशहरूको सूची|नीति तथा दिशानिर्देशहरू]] अनुरूप जानकारी थप्न नहिचकिचाउनुहोला। यदि पृष्ठ मेटिसकिएको, र भविष्यका सन्दर्भ वा सुधारको लागि तपाईँ मेटाइएको सामग्री पुनःप्राप्त गर्न चाहनुहुन्छ भने, कृपया {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B0%E0%A4%A3+%E0%A4%AE%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE|मेटाउने प्रशासकलाई सम्पर्क गर्न सक्नुहुन्छ}}। <!-- Template:Db-notability-notice --><!-- Template:Db-csd-notice-custom --> [[User:Saroj|Saroj]] ([[User talk:Saroj|कुरा गर्नुहोस्]]) ०९:०४, १३ सेप्टेम्बर २०२६ (नेपाली समय) m3s45ur32aq2eoopo6ise8rrh2wkvn7 प्रयोगकर्ता वार्ता:तुल बहादुर गुरूङ 3 151632 1380053 2026-09-13T04:00:07Z नेपाली विकिपिडिया स्वागत 28168 [[ढाँचा:नमस्ते|स्वागतम्]] 1380053 wikitext text/x-wiki ==विकिपिडियामा स्वागत छ!== <div style="width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|1px|3px|rgba(0, 0, 0, 0.35)}} {{border-radius|2px}}"> <div style="overflow:hidden; height:auto; background: #fff; width: 100%; padding-bottom:18px;"> <div style="font-size: 36px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 1.2em;">नमस्ते, तुल बहादुर गुरूङज्यू</div> <div style="font-size: 24px; padding-top: 0px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; color: #666; "> [[नेपाली विकिपिडिया]]मा हार्दिक [[विकिपिडिया:स्वागत|स्वागत]] छ! </div></div> <div style="vertical-align:middle; color: black; background-color:#fff"> <div style="display: flex; flex-flow: row wrap; background-color:#EAECF0; padding: 10px; padding-left: 25px; "> <div style="font-size: 18px; padding-top: 0px; margin-left: 0px; text-align: center; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.5em; color: #111; "> हालसम्म नेपाली विकिपिडियामा [[विशेष:Statistics|३०,०५४]] लेखहरू छन्। यसलाई बढाउन तपाईंको योगदानको आवश्यकता रहेको छ। आउनुहोस् तपाईं हामी सबै मिलेर नेपाली विकिपिडियालाई विश्वका अन्य प्रमुख [[:meta:List_of_Wikipedias/ne|भाषाका विकिपिडिया जत्ति कै धनी]] बनाऔँ। विकिपिडियाले कुनै पनि व्यक्तिलाई सम्पादन गर्ने अधिकार दिन्छ। मलाई आशा छ कि तपाईंले यहाँ मन पराउनुहुन्छ र योगदान गर्ने निर्णय गर्नुहुन्छ।</div> <div style="flex: 1 1 300px;"><br/> <div style="font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;">[[चित्र:Symbol support2 vote.svg|25px|alt=|link=]] सुरुवात</div> <div style="font-size: 15px;"> * पहिले [[विकिपिडिया:विकिपिडियाको बारेमा|विकिपिडियाको परिचय पृष्ठ]] पढ्नुहोस्। * तपाईंले कसरी [[मद्दत:सहायता विषयसूचि|विकिपिडियामा योगदान गर्न सक्नुहुन्छ]] जान्नुहोस्। * आफ्नो परिचय दिनको लागि तपाईंको [[प्रयोगकर्ता:तुल बहादुर गुरूङ|प्रयोगकर्ता पृष्ठ]] बनाउनुहोला ताकि हामी तपाईंलाई अझ राम्रोसँग चिन्न सक्छौँ। (परिचय दिइरहनु आवश्यक नै भने छैन) </div> </div> <div style="flex: 1 1 300px;"><br/> <div style="font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;">[[चित्र:Artículo bueno-blue.svg|25px|alt=|link=]] सुझावहरू</div> <div style="font-size: 15px;"> * कृपया [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/वार्तालाप पृष्ठ|वार्तालाप पृष्ठ]]मा चारवटा वक्र (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) प्रयोग गरि हस्ताक्षर गर्नुहोला। यसो गर्नाले वार्तालाप पृष्ठमा स्वत: तपाईंको नाम, वार्ता पृष्ठसूत्र र मिति थपिने छ। * यदि तपाईंलाई विकिपिडियामा केही समस्या परेको छ भने आफ्नो वार्तालाप पृष्ठमा <code>'''<nowiki>{{मद्दत}}</nowiki>'''</code> राख्नु होला। हाम्रा प्रयोगकर्ताहरूले तपाईंको समस्याको समाधान बताउने छन्। * नयाँ पृष्ठहरू [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सम्पादन|सम्पादन गर्दा]] वा [[विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|सिर्जना गर्दा]], [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सन्दर्भ|सन्दर्भ]]हरू थप्दा वा मेटाउँदा गल्ती गर्न डराउनु पर्दैन किनकि गल्ती जो कोहीबाट हुन् सक्छ। </div> </div> </div> <div style="padding: 10px; padding-left: 25px; "> <div style="text-align: center;"> {{clickable button 2|विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|कसरी लेख बनाउने?|class=mw-ui-constructive center}} </div> <div style="text-align: center;"> {{clickable button 2|विकिपिडिया:चिया घर|यदि तपाईंसँग प्रश्नहरू छन् भने यहाँ सोध्नुहोस्|class=mw-ui-constructive center}} </div> </div> </div> </div> '''स्वागतम्''', हामी नेपाली विकिपिडियामा तपाईंको सम्पादनको लागि पर्खिरहेका छौँ! -- [[User:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|नेपाली विकिपिडिया स्वागत]] ([[User talk:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|कुरा गर्नुहोस्]]) ०९:४५, १३ सेप्टेम्बर २०२६ (नेपाली समय) ok13jcp6382z5pfbpteo013v841xm4n