Wikipedia newwiki https://new.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A5%82_%E0%A4%AA%E0%A5%8C MediaWiki 1.47.0-wmf.16 first-letter माध्यम विशेष खँलाबँला छ्येलेमि छ्येलेमि खँलाबँला विकिपिडिया विकिपिडिया खँलाबँला किपा किपा खँलाबँला मिडियाविकि मिडियाविकि खँलाबँला Template Template talk ग्वाहालि ग्वाहालि खँलाबँला पुचः पुचः खँलाबँला दबू दबू खँलाबँला TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 25856 1123088 1053397 2026-08-26T05:37:54Z Eukesh 11 1123088 wikitext text/x-wiki {{नेपाललिपिपरिक्षण|छ्येलेमि:Eukesh/Auto/NepalScript/उपमा}} [[Image:Madonna-like-a-virgin-sire-6.jpg|thumb|The [[Madonna]]]] '''उपमा''' [[काव्य]]या ख्यलय् छगू [[अलङ्कार]] (तिसा) ख। थ्व अलङ्कार अर्थ अलङ्कारया छगू प्रकार ख। नेपालभाषाया च्वमि [[रत्न ध्वज जोशी]]जुं [[काब्यया तिसा]] सफूलि च्वयादीकथं "छगू हे वाक्यय् निगु पदार्थय अर्थात [[उपमान]] व [[उपमेय]]या विधर्म्यरहित, वाच्य अर्थात साधर्म्य वाचक "थे" आदि शब्दद्वारा प्रतिपादित सादृश्य (समानता) गन वइ, अन उपमा अलङ्कार जुइ।" थ्व अलंकारय् निगू भिन्न वस्तुया दथुइ समानता वा सादृश्य क्यनेगु ज्या जुइ। उपमा अलङ्कारय् प्यंगू मू अंग दइ। थ्व प्यंगू अंग उपमेय, उपमान, साधारण धर्म व वाचक शब्द खः। गुगु वस्तुया तुलना याइ, वयात उपमेय धाइ। गुगु नांजाःगु वस्तु नाप तुलना याइ, वयात उपमान धाइ। निगुलिं वस्तुय् दइगु समान गुण वा धर्मयात साधारण धर्म धाइ। समानता क्यनिगु खँग्वःयात वाचक शब्द (दसु: थें, गथे) धाइ। साहित्यय् काव्यया सुन्दरता अप्वकायेत थ्व अलङ्कारया प्रयोग याइ। उपमा अलङ्कारं काव्ययात स्पष्ट व रसमय दयेकेत ग्वाहालि याइ। थ्व अलङ्कारया यक्व उपभेदत नं दु, गथे कि पूर्णोपमा व लुप्तोपमा। यदि प्यंगुलिं अंग दुसा वयात पूर्णोपमा धाइ। यदि छगू वा निगू अंग मदसा वयात लुप्तोपमा धाइ। नेपालभाषाया प्राचीन व आधुनिक काव्यय् थ्व अलङ्कार यक्व खनेदु। काव्यशास्त्रय् उपमायात सकल अर्थालंकारया मां थें मानय् याइ। <ref>काव्यप्रकाश - मम्मट</ref> उपमा संस्कृतया महाकवि [[कालिदास|कालिदासं]] थःगु काव्यय् यक्व छ्यलातःगु दु। वय्‌कःया उपमा सिक्क नांजा। उपमाया लक्षणया बारेय् [[अप्पय्यदीक्षित]]जुं थथे च्वयादिगु दु- :'''उपमा यत्र सादृश्यलक्ष्मीः उल्लसति द्वयोः ।''' :'''हंसीव कृष्ण ते कीर्तिः स्वर्गङ्गामवगाहते ॥''' ==ताजि== उपमा पूर्ण वा लुप्त जुइफु। [[उपमान]], [[उपमेय]], [[उपमावाचक]] व [[समान धर्म]] प्यतां दूगु उपमा पूर्ण जुइ धाःसा थ्व प्यताय् छुं छता वा अप्व मदुसा उपमा लुप्त जुइ। <ref>सफू: काब्यया तिसा, च्वमि: रत्नध्वज जोशी</ref> ==लिधंसा== {{लिधंसा|}} ==स्वयादिसँ== * [[काव्य]] * [[रस]] * [[भाव (साहित्य)|भाव]] * [[अलङ्कार]] * [[साहित्य]] [[Category: काव्य]] [[Category:साहित्य]] [[Category:अलङ्कार]] 5fhz8b48vnst9774gfp07q95eeq8hvm 1123089 1123088 2026-08-26T05:39:19Z Eukesh 11 1123089 wikitext text/x-wiki {{नेपाललिपिपरिक्षण|छ्येलेमि:Eukesh/Auto/NepalScript/उपमा}} [[Image:Madonna-like-a-virgin-sire-6.jpg|thumb|म्यादोनाया लाइक अ भर्जिन छता उपमाया दसु ख]] '''उपमा''' [[काव्य]]या ख्यलय् छगू [[अलङ्कार]] (तिसा) ख। थ्व अलङ्कार अर्थ अलङ्कारया छगू प्रकार ख। नेपालभाषाया च्वमि [[रत्न ध्वज जोशी]]जुं [[काब्यया तिसा]] सफूलि च्वयादीकथं "छगू हे वाक्यय् निगु पदार्थय अर्थात [[उपमान]] व [[उपमेय]]या विधर्म्यरहित, वाच्य अर्थात साधर्म्य वाचक "थे" आदि शब्दद्वारा प्रतिपादित सादृश्य (समानता) गन वइ, अन उपमा अलङ्कार जुइ।" थ्व अलंकारय् निगू भिन्न वस्तुया दथुइ समानता वा सादृश्य क्यनेगु ज्या जुइ। उपमा अलङ्कारय् प्यंगू मू अंग दइ। थ्व प्यंगू अंग उपमेय, उपमान, साधारण धर्म व वाचक शब्द खः। गुगु वस्तुया तुलना याइ, वयात उपमेय धाइ। गुगु नांजाःगु वस्तु नाप तुलना याइ, वयात उपमान धाइ। निगुलिं वस्तुय् दइगु समान गुण वा धर्मयात साधारण धर्म धाइ। समानता क्यनिगु खँग्वःयात वाचक शब्द (दसु: थें, गथे) धाइ। साहित्यय् काव्यया सुन्दरता अप्वकायेत थ्व अलङ्कारया प्रयोग याइ। उपमा अलङ्कारं काव्ययात स्पष्ट व रसमय दयेकेत ग्वाहालि याइ। थ्व अलङ्कारया यक्व उपभेदत नं दु, गथे कि पूर्णोपमा व लुप्तोपमा। यदि प्यंगुलिं अंग दुसा वयात पूर्णोपमा धाइ। यदि छगू वा निगू अंग मदसा वयात लुप्तोपमा धाइ। नेपालभाषाया प्राचीन व आधुनिक काव्यय् थ्व अलङ्कार यक्व खनेदु। काव्यशास्त्रय् उपमायात सकल अर्थालंकारया मां थें मानय् याइ। <ref>काव्यप्रकाश - मम्मट</ref> उपमा संस्कृतया महाकवि [[कालिदास|कालिदासं]] थःगु काव्यय् यक्व छ्यलातःगु दु। वय्‌कःया उपमा सिक्क नांजा। उपमाया लक्षणया बारेय् [[अप्पय्यदीक्षित]]जुं थथे च्वयादिगु दु- :'''उपमा यत्र सादृश्यलक्ष्मीः उल्लसति द्वयोः ।''' :'''हंसीव कृष्ण ते कीर्तिः स्वर्गङ्गामवगाहते ॥''' ==ताजि== उपमा पूर्ण वा लुप्त जुइफु। [[उपमान]], [[उपमेय]], [[उपमावाचक]] व [[समान धर्म]] प्यतां दूगु उपमा पूर्ण जुइ धाःसा थ्व प्यताय् छुं छता वा अप्व मदुसा उपमा लुप्त जुइ। <ref>सफू: काब्यया तिसा, च्वमि: रत्नध्वज जोशी</ref> ==लिधंसा== {{लिधंसा|}} ==स्वयादिसँ== * [[काव्य]] * [[रस]] * [[भाव (साहित्य)|भाव]] * [[अलङ्कार]] * [[साहित्य]] [[Category: काव्य]] [[Category:साहित्य]] [[Category:अलङ्कार]] s5sguct26nlzhyozc5nrfzf0o9601mv 0 84251 1123097 1095221 2026-08-26T05:59:09Z Eukesh 11 1123097 wikitext text/x-wiki {{नेपाललिपिपरिक्षण|छ्येलेमि:Eukesh/Auto/NepalScript/भ्रान्ति}} '''भ्रान्ति''' अलंकार अर्थालंकारया छगू मू ताजि खः। थ्व अलंकारयात भ्रान्तिमान अलंकार नं धाइ। सादृश्य वा समानताया कारणं छगू वस्तुयात मेगु वस्तु जूगु भ्रम भ्रान्ति अलंकारय् जुइ। थुकिलि भ्रम वा भ्रान्ति कल्पनाय् जक मखुसें काव्यिक चमत्कारया रुपय् क्यनातःगु दइ। गथे कि बहनी खिपःयात नाग बाय् बि खः धकाः भ्रम जुइगु थुकिया साधारण दसु खः। काव्यय् थुकिया प्रयोगं छगू अद्भूत कौतूहल व रस उत्पन्न याइ। भ्रान्ति अलङ्कारय् भ्रान्ति निश्चय रुपय् जुइमाः। नेपालभाषा साहित्यय् कथा व कविता निगुलिं क्षेत्रय् थुकिया प्रयोग जुइ। ब्वनामितयेत काव्यय् मोहित यायेत थ्व अलङ्कार तसकं उपयोगी जुइ। काव्यशास्त्रय् थुकियात तसकं न्ह्याइपूगु अलङ्कारया कथं कायेगु याइ। थ्व अलङ्कारं कवितयेगु कल्पनाशीलताया उच्च स्तर क्यनि। साहित्यय् थुकिया प्रयोगं ब्वनामिया मनय् विशेष प्रभाव लाकि। भ्रान्ति अलंकार व संदेह अलंकारया दथुइ सूक्ष्म भेद दु। थ्व अर्थालंकारया छगू तसकं नां जाःगु ब्वः खः। ==खँग्वःयागु उत्पत्ति व छ्येलेज्या== ===उत्पत्ति व विकास=== थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु [[तत्सम खँग्व]]या रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल। ===छ्येलेज्या=== थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु। == लिधंसा == <references /> == स्वयादिसँ == * [[अलङ्कार]] * [[साहित्य]] *[[काव्यया तिसा]] [[पुचः:काव्यया तिसा]] [[Category:साहित्य]] [[Category:अलङ्कार]] [[en:Bhranti]] cc6h5e77az28oqgx89lc4o8ahvhrjax 0 93073 1123098 1113132 2026-08-26T06:02:45Z Eukesh 11 /* काव्य */ 1123098 wikitext text/x-wiki {{नेपाललिपिपरिक्षण|छ्येलेमि:Eukesh/Auto/NepalScript/सन्देह}} '''सन्देह''' छगु [[संस्कृत]] भाषाया [[खँग्वः]] खः। थ्व खँग्वःया छ्येलेज्या येक्व [[सफू]] व [[स्तोत्र]]य् जुगु दु। थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयात [[तत्सम खँग्व]]या रुपय् प्राकृत भासय् छ्येलाहल। नापं, नेपालभासय् थ्व खँग्वःयात पाहाँ खँग्वःया रुपय् छ्येलिगु या। रुओ, यक्व कथं छ्येलेज्या जुल ==छ्यला== ===भावना=== सन्देह धाःगु छगू मनूया भाव ख। छुं निश्चित खँय् थ्व भावय् वःपिं मनूतेसं व खँय् पूर्ण रुपय् विश्वास मयानाच्वंगु अवस्था जुयाच्वनि। ===काव्य=== '''संदेह''' अलंकार काव्यशास्त्रया अर्थालंकारया छगू मू ताजि खः। थ्व अलंकारय् सादृश्य वा समानताया कारणं उपमेय खः कि उपमान खः धकाः अनिश्चय वा संदेह जुइ। थुकिलि निर्णय काये मफयाः मनय् शंका वा संदेह जुयाच्वनि। गथे कि "थ्व भिंगु खः कि मभिंगु खः" धैगु अभिव्यक्ति संदेह अलङ्कारया दसु खः। भ्रान्ति अलङ्कारय् भ्रम जुयाः छगू वस्तुयात मेगु धकाः काइगु जुसां संदेहय् अनिश्चय दइ। थ्व अलङ्कारं काव्यय् कौतूहल व जिज्ञासा अप्वकेगु ज्या याइ। नेपालभाषा काव्यय् थुकिया प्रयोगं भावयात झन् सुन्दर दयेकि। काव्यशास्त्रय् संदेह अलङ्कारया स्वंगू मू भेद क्यनातःगु दु। थ्व भेदत शुद्ध, मन्द व संकीर्ण खः। चिनाखँय् विषयवस्तुयात अझ रोचक दयेकेत कवितयेसं थुकिया प्रयोग याइ। साहित्य प्रेमीतयेगु निंतिं थ्व अलङ्कार तसकं रसमय जुइ। थ्व अलंकारं काव्यया सौन्दर्यय् न्हूगु आयाम स्वाइ। नेपालभाषाया प्राचीन लिसें आधुनिक काव्यय् थुकिया दसु खनेदु। काव्य विश्लेषणय् थ्व अलङ्कारया अध्ययन अनिवार्य जुइ। संदेह अलंकार अर्थालंकारया छगू गहन ब्वः खः। <ref>काव्यप्रकाश - मम्मट</ref> == लिधंसा == <references /> == स्वयादिसँ == * [[अलङ्कार]] * [[साहित्य]] [[Category:साहित्य]] [[Category:अलङ्कार]] [[Category: भाव]] [[पुचः:काव्यया तिसा]] 9u7kvl65korab7t1lop0figoh6x6pnm 0 203830 1123082 1123033 2026-08-25T22:09:19Z Eukesh 11 /* प्याखँ */ 1123082 wikitext text/x-wiki {{नेपाललिपि|𑐣𑐾𑐰𑐵𑑅 𑐟𑐖𑐶𑐮𑐖𑐶𑐣𑐵𑐥 𑐳𑑂𑐰𑐵𑐥𑐹 𑐡𑐹𑐐𑐸 𑐖𑐵𑑅𑐠𑐵𑐫𑑂 𑐟𑐾𑐐𑐸 𑐢𑐮𑑅}} नेवाः तजिलजिनाप स्वापू दूगु जाःथाय् तेगु '''पूमवंगु''' धलः। ==तजिलजिया तत्त्व== ===सकल/साधारण तजिलजि=== * [https://jwajalapa.com/ ज्वजलपा फुति कम] नेवाः तजिलजिया सम्भवतः दकलय् न्हापांगु जाःथाय् * [https://www.nepalmandal.com/ नेपालमण्डल फुति कम] नेपालमन्दःया तजिलजिया खँय् दूगु दकलय् पुलांगु जाःथासय् छगू * [https://jheeguinformation.com/ झीगु इन्फरमेसन] नेवाः तजिलजिया थीथी पक्ष दसु: भाषा, साहित्य, संस्कृति, लिपि, सफू आदि दूगु जाःथाय् * [https://bampijhyala.com/category/dolakha-nepal-bhasa द्वाल्खा नेपालभाषा व नेवाः तजिलजिया जाःथाय् ]{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ===भाषा=== ==== नेपालभाषा==== * [https://www.nepalbhasa.org/ नेपालभाषा फुति अर्ग]: नेपालभाषाया खँग्वः, खँत्वाः मुनातःगु जाःथाय् व [https://apps.apple.com/us/app/nepalbhasa/id6451118187 ऍप] * [https://web.archive.org/web/20240907235626/https://ngmcp.fdm.uni-hamburg.de/mediawiki/index.php/Category:Manuscripts_written_in_Newari_language नेपाल-जर्मन क्यातालगिङ्ग प्रोजेक्तया नेपालभाषाया पाण्डुलिपिया धलः][https://www-archiv.fdm.uni-hamburg.de/ngmcp/index.html न्हूगु जाःथाय्] * [https://dhamma.digital/books_language/nepal-bhasa/ धम्म दिजितल] नेपालभासय् च्वयातःगु बुद्ध धर्मया थीथी सफूतेगु जाःथाय् * [https://web.archive.org/web/20250517033705/https://www.newari.net/lex_index.php नेपालभाषा लेक्सिकन] * व्याकरण ** [https://archive.org/details/NepalbhashaVyakaranaSunderKrishnaJoshi नेपालभाषा व्याकरण] ** [https://archive.org/details/subodh-nepal-bhasa-1951 सुबोध नेपालभाषा व्याकरण] * भाय् सयेकेगु/अध्ययन ** [https://www.nepal-lipi.com/nepalbhasa-lessons/ नेपाललिपि जाःथासय् नेपालभाषाया अंग्रेजीइ पाठ] ** [https://ryi.org/courses/wlan-101-nepal-bhasa-i नेपालभाषा १ राङ्गजुङ्ग येशे] * मालेज्या/रिसर्च/शोधपत्र ** [https://ryi.org/courses/wlan-101-nepal-bhasa-i द जर्नी अफ नेपालभाषा] ** [https://escholarship.org/content/qt7sj287fz/qt7sj287fz_noSplash_bfabf5762f717d065c6ca082b746c0de.pdf?t=pfpm3z अ ग्रामर अफ दोलखा नेवार] ** [https://conservancy.umn.edu/server/api/core/bitstreams/f955359f-c785-46e8-838f-4fd55b28172a/content क्लउजल कम्प्लिमेन्तेसन इन नेपालभाषा] ** [https://lib.icimod.org/records/83myh-b9c15 नेवारी ल्याङ्गवेज एन्द लिङ्ग्विस्तिक्स: अ कन्स्पेक्तस] ====धार्मिक भाषा (संस्कृत, पालि)==== * पालि: [https://tipitaka.org/ तिपिटक] बुद्ध धर्मया पालि भासय् च्वयातःगु मू सफू तिपिटकया जाःथाय् * संस्कृत [https://www.dsbcproject.org/ संगणकीकृतं बौद्धसंस्कृतत्रिपिटकम्] बज्रयान बुद्ध धर्मया संस्कृत भासय् च्वयातःगु मू सफू तिपिटकया जाःथाय् ====नेपाललिपि==== * [https://www.nepal-lipi.com/ नेपाललिपि] नेपाललिपिइ दूगु हलिंया न्हापांगु जाःथाय् * [https://www.hamroschool.com/category/nepalbhasa/ हाम्रोस्कूल] नेपाललिपिइ बुखँ दूगु जाःथाय् * लिपिहिला ** [https://www.aksharamukha.com/converter अक्षरमुखा] नेपाललिपिं देवनागरी, देवनागरीं नेपाललिपि निसें थीथी हलिंया लिपिइ नेपाललिपि हिलेछिंगु जाःथाय् । नेपाललिपिइ जक केन्द्रित जूगु मखुसां थ्व जाः-ज्याभलं नेपाललिपियात मेमेगु लिपिनाप हिलेत व स्वापू दयेकेत ग्वहालि याइ। ===नेपालसम्बत=== * [https://apps.apple.com/us/app/nepal-sambat/id1588617745 नेपालसम्बत एपल ऍप स्तोरय्] ===सञ्चार=== * बुखँ ** [https://nepalbhasapatrika.com/ नेपालभाषा पत्रिका] नेपालभाषाया दकले पुलांगु पत्रिकाय् छगू ** [https://nepalbhasatimes.com/ नेपालभाषा टाइम्स] नेपालभाषा टाइम्सया जाःथाय् ** [https://www.newaonlinenews.com/ नेवाः अनलाइन न्युज]{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} नेपालभाषाया अनलाइन पत्रिका ** [https://www.lahananews.com/ लहना न्युज] नेपालभाषाया अनलाइन पत्रिका ** [https://subhaypost.com/category/newakhya/ सुभाय् पोष्ट] ** [https://web.archive.org/web/20250416121127/https://newanews.com/ नेवाः न्यूज] ** [https://elohanprakashan.com.np/?page_id=405 इलोहं प्रकाशन] ** [https://www.hamroschool.com/category/nepalbhasa/ हाम्रोस्कूल] ** [https://hyaunniva.onlinenepa.com/ ह्याउँनिभा न्युजपोर्टल] ** [https://web.archive.org/web/20250416121127/https://newanews.com/ नेवाःन्युज] * सूचं ** [https://jheeguinformation.com/ झीगु इन्फरमेसन] नेवाः तजिलजिया थीथी पक्ष दसु: भाषा, साहित्य, संस्कृति, लिपि, सफू आदि दूगु जाःथाय् * रेदियो ** [https://www.newafm.com.np/ नेवाः एफएम] * पदकास्त ** [https://podcasts.apple.com/us/podcast/nepalbhasa-online/id1501552270 नेपालभाषा अनलाइन] ** [https://www.youtube.com/@nabinshakyapodcast नबिन शाक्य पोदकास्त] ** [https://www.ajisproducts.org/podcast अजिज् पदकास्त] ===धर्म=== * धार्मिक नियम व विधान ** [https://tipitaka.org/ तिपिटक] बुद्ध धर्मया पालि भासय् च्वयातःगु मू सफू तिपिटकया जाःथाय् ** [https://www.dsbcproject.org/ संगणकीकृतं बौद्धसंस्कृतत्रिपिटकम्] बज्रयान बुद्ध धर्मया संस्कृत भासय् च्वयातःगु मू सफू तिपिटकया जाःथाय् * नखः व पर्व * चुडाकर्म (इहिपा, कय्‌तापुजा, जंक्व, इहि, बाह्रा, आदि) ===संगठन=== * थीथी नेवाः थाय्नाप स्वापू दूगु जाःथाय् ** [[बेलायत]]: [https://pasapuchahguthi.org/ पासापुचः गुथि युके] ** [[अमेरिका]]: [https://worldnewahusa.org/ वर्ल्द नेवाः अर्गेनाइजेसन युएसए] संयुक्त राज्य अमेरिकाया नेवाः पुचः ** [[अस्त्रेलिया]]: [https://guthiaustralia.org/ गुथि अस्त्रेलिया] * संगठन (दसु गुथि) ** [https://www.itumbaha.org/ इतुंबहाःया जाःथाय्] ** [https://deydaboo.org/ नेवाः देय् दबू] नेवाःतेगु संगठन ** [https://www.newapatrakar.org.np/ नेवाः पत्रकार राष्ट्रिय दबू] नेपाःया नेवाः पत्रकारतेगु दबू ** [https://newsnepa.com/category/%e0%a4%a8%e0%a5%87%e0%a4%aa%e0%a4%be%e0%a4%b2%e0%a4%ad%e0%a4%be%e0%a4%b7%e0%a4%be/ न्युजनेपाः] न्युज नेपाःया नेपालभाषाया जाःथाय् ** [https://chyalabula.com.np/ छ्यलाबुला] नेवा: (स्यनेकुथि) प्रशिक्षण केन्द्र व छ्यलाबुला ज्यासःया जाःथाय्। नेपालभाषा, नेपाललिपि, तजिलजि व मेमेगुया खँ दूगु जाःथाय्। ===दर्शन, शिक्षा व ब्वनेकुथि=== * [https://web.archive.org/web/20250612081551/https://cdnb.edu.np/ त्रिभुवन विश्वविद्यालय मानविकी व सामाजिक शास्त्र संकाय अन्तर्गतया नेपालभाषा केन्द्रीय विभाग]या जाःथाय् * [http://newagyankosh.org/ नेवाः ज्ञानकोश]: नेवाः सांस्कृतिक ज्ञानकोश * [https://www.pranish-maharjan.com.np/pages/newa-page.html सरस्वती निकेतनया नेपालभाषा स्येनामिपिं] ===इतिहास=== * उत्पत्तिया बाखं ** [https://bajracharya.org/swayambhu-purana/chapter-1-swayambhu-purana-introduction/ स्वयम्भू पुराण अंग्रेजी भासय्] ** [https://www.wisdomlib.org/definition/svayambhupurana स्वयम्भू पुराणय् च्वखँ] ** [https://archive.org/details/GopalarajaVamsavaliDhanavajraVajracaryaAndKamalP..Malla गोपालराजवंशावली] ===भूगोल=== * लःया स्रोत (हिति, तुं, पुखु) * स्थानीय नसा व पशु, पंक्षी आदि ===राजनीति=== ===विज्ञान=== ===नसात्वँसा=== * नसाया जाःपसः (अनलाइन स्तोर) ** [https://makkuse.com/ माक्कुसे]{{Dead link|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ===संगीत=== * शास्त्रीय संगीत * लोक संगीत ===प्याखँ=== * दबूप्याखँ * हुलाप्याखँ ** शास्त्रीय हुलाप्याखँ *** [https://www.dancemandal.com/ दान्समन्दल] [[अरेगन]]या पोर्तल्यान्दय् प्रज्वल रत्न बज्राचार्यजुं पलिस्था यानादीगु नेवाः बिहार व चचा प्याखँया जाःथाय् * संकिपा ** [https://web.archive.org/web/20260208083821/https://www.jyasafilms.com/ ज्यासः फिल्म्स] नेपालभासय् चिहाकःगु व ताःहाकःगु संकिपा दयेकीगु संकिपामि पिनिगु पुचः। ===कला=== * काष्ठकला * शिल्पकला * चित्रकला * वास्तुकला * धातुकला व विज्ञान ===वेश-भूषा व फेसन=== * वसः * तिसा * ज्वलं ===कासा=== * ख्यःकासा * छेँ कासा ==स्वयादिसँ== * [[नेवाः तजिलजि]] ==लिधंसा== {{लिधंसा|}} [[पुचः:नेवाः तजिलजि]] 4m0bea8cauk7t04og605a2zxgj5zeja 1123083 1123082 2026-08-25T22:15:48Z Eukesh 11 /* विज्ञान */ 1123083 wikitext text/x-wiki {{नेपाललिपि|𑐣𑐾𑐰𑐵𑑅 𑐟𑐖𑐶𑐮𑐖𑐶𑐣𑐵𑐥 𑐳𑑂𑐰𑐵𑐥𑐹 𑐡𑐹𑐐𑐸 𑐖𑐵𑑅𑐠𑐵𑐫𑑂 𑐟𑐾𑐐𑐸 𑐢𑐮𑑅}} नेवाः तजिलजिनाप स्वापू दूगु जाःथाय् तेगु '''पूमवंगु''' धलः। ==तजिलजिया तत्त्व== ===सकल/साधारण तजिलजि=== * [https://jwajalapa.com/ ज्वजलपा फुति कम] नेवाः तजिलजिया सम्भवतः दकलय् न्हापांगु जाःथाय् * [https://www.nepalmandal.com/ नेपालमण्डल फुति कम] नेपालमन्दःया तजिलजिया खँय् दूगु दकलय् पुलांगु जाःथासय् छगू * [https://jheeguinformation.com/ झीगु इन्फरमेसन] नेवाः तजिलजिया थीथी पक्ष दसु: भाषा, साहित्य, संस्कृति, लिपि, सफू आदि दूगु जाःथाय् * [https://bampijhyala.com/category/dolakha-nepal-bhasa द्वाल्खा नेपालभाषा व नेवाः तजिलजिया जाःथाय् ]{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ===भाषा=== ==== नेपालभाषा==== * [https://www.nepalbhasa.org/ नेपालभाषा फुति अर्ग]: नेपालभाषाया खँग्वः, खँत्वाः मुनातःगु जाःथाय् व [https://apps.apple.com/us/app/nepalbhasa/id6451118187 ऍप] * [https://web.archive.org/web/20240907235626/https://ngmcp.fdm.uni-hamburg.de/mediawiki/index.php/Category:Manuscripts_written_in_Newari_language नेपाल-जर्मन क्यातालगिङ्ग प्रोजेक्तया नेपालभाषाया पाण्डुलिपिया धलः][https://www-archiv.fdm.uni-hamburg.de/ngmcp/index.html न्हूगु जाःथाय्] * [https://dhamma.digital/books_language/nepal-bhasa/ धम्म दिजितल] नेपालभासय् च्वयातःगु बुद्ध धर्मया थीथी सफूतेगु जाःथाय् * [https://web.archive.org/web/20250517033705/https://www.newari.net/lex_index.php नेपालभाषा लेक्सिकन] * व्याकरण ** [https://archive.org/details/NepalbhashaVyakaranaSunderKrishnaJoshi नेपालभाषा व्याकरण] ** [https://archive.org/details/subodh-nepal-bhasa-1951 सुबोध नेपालभाषा व्याकरण] * भाय् सयेकेगु/अध्ययन ** [https://www.nepal-lipi.com/nepalbhasa-lessons/ नेपाललिपि जाःथासय् नेपालभाषाया अंग्रेजीइ पाठ] ** [https://ryi.org/courses/wlan-101-nepal-bhasa-i नेपालभाषा १ राङ्गजुङ्ग येशे] * मालेज्या/रिसर्च/शोधपत्र ** [https://ryi.org/courses/wlan-101-nepal-bhasa-i द जर्नी अफ नेपालभाषा] ** [https://escholarship.org/content/qt7sj287fz/qt7sj287fz_noSplash_bfabf5762f717d065c6ca082b746c0de.pdf?t=pfpm3z अ ग्रामर अफ दोलखा नेवार] ** [https://conservancy.umn.edu/server/api/core/bitstreams/f955359f-c785-46e8-838f-4fd55b28172a/content क्लउजल कम्प्लिमेन्तेसन इन नेपालभाषा] ** [https://lib.icimod.org/records/83myh-b9c15 नेवारी ल्याङ्गवेज एन्द लिङ्ग्विस्तिक्स: अ कन्स्पेक्तस] ====धार्मिक भाषा (संस्कृत, पालि)==== * पालि: [https://tipitaka.org/ तिपिटक] बुद्ध धर्मया पालि भासय् च्वयातःगु मू सफू तिपिटकया जाःथाय् * संस्कृत [https://www.dsbcproject.org/ संगणकीकृतं बौद्धसंस्कृतत्रिपिटकम्] बज्रयान बुद्ध धर्मया संस्कृत भासय् च्वयातःगु मू सफू तिपिटकया जाःथाय् ====नेपाललिपि==== * [https://www.nepal-lipi.com/ नेपाललिपि] नेपाललिपिइ दूगु हलिंया न्हापांगु जाःथाय् * [https://www.hamroschool.com/category/nepalbhasa/ हाम्रोस्कूल] नेपाललिपिइ बुखँ दूगु जाःथाय् * लिपिहिला ** [https://www.aksharamukha.com/converter अक्षरमुखा] नेपाललिपिं देवनागरी, देवनागरीं नेपाललिपि निसें थीथी हलिंया लिपिइ नेपाललिपि हिलेछिंगु जाःथाय् । नेपाललिपिइ जक केन्द्रित जूगु मखुसां थ्व जाः-ज्याभलं नेपाललिपियात मेमेगु लिपिनाप हिलेत व स्वापू दयेकेत ग्वहालि याइ। ===नेपालसम्बत=== * [https://apps.apple.com/us/app/nepal-sambat/id1588617745 नेपालसम्बत एपल ऍप स्तोरय्] ===सञ्चार=== * बुखँ ** [https://nepalbhasapatrika.com/ नेपालभाषा पत्रिका] नेपालभाषाया दकले पुलांगु पत्रिकाय् छगू ** [https://nepalbhasatimes.com/ नेपालभाषा टाइम्स] नेपालभाषा टाइम्सया जाःथाय् ** [https://www.newaonlinenews.com/ नेवाः अनलाइन न्युज]{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} नेपालभाषाया अनलाइन पत्रिका ** [https://www.lahananews.com/ लहना न्युज] नेपालभाषाया अनलाइन पत्रिका ** [https://subhaypost.com/category/newakhya/ सुभाय् पोष्ट] ** [https://web.archive.org/web/20250416121127/https://newanews.com/ नेवाः न्यूज] ** [https://elohanprakashan.com.np/?page_id=405 इलोहं प्रकाशन] ** [https://www.hamroschool.com/category/nepalbhasa/ हाम्रोस्कूल] ** [https://hyaunniva.onlinenepa.com/ ह्याउँनिभा न्युजपोर्टल] ** [https://web.archive.org/web/20250416121127/https://newanews.com/ नेवाःन्युज] * सूचं ** [https://jheeguinformation.com/ झीगु इन्फरमेसन] नेवाः तजिलजिया थीथी पक्ष दसु: भाषा, साहित्य, संस्कृति, लिपि, सफू आदि दूगु जाःथाय् * रेदियो ** [https://www.newafm.com.np/ नेवाः एफएम] * पदकास्त ** [https://podcasts.apple.com/us/podcast/nepalbhasa-online/id1501552270 नेपालभाषा अनलाइन] ** [https://www.youtube.com/@nabinshakyapodcast नबिन शाक्य पोदकास्त] ** [https://www.ajisproducts.org/podcast अजिज् पदकास्त] ===धर्म=== * धार्मिक नियम व विधान ** [https://tipitaka.org/ तिपिटक] बुद्ध धर्मया पालि भासय् च्वयातःगु मू सफू तिपिटकया जाःथाय् ** [https://www.dsbcproject.org/ संगणकीकृतं बौद्धसंस्कृतत्रिपिटकम्] बज्रयान बुद्ध धर्मया संस्कृत भासय् च्वयातःगु मू सफू तिपिटकया जाःथाय् * नखः व पर्व * चुडाकर्म (इहिपा, कय्‌तापुजा, जंक्व, इहि, बाह्रा, आदि) ===संगठन=== * थीथी नेवाः थाय्नाप स्वापू दूगु जाःथाय् ** [[बेलायत]]: [https://pasapuchahguthi.org/ पासापुचः गुथि युके] ** [[अमेरिका]]: [https://worldnewahusa.org/ वर्ल्द नेवाः अर्गेनाइजेसन युएसए] संयुक्त राज्य अमेरिकाया नेवाः पुचः ** [[अस्त्रेलिया]]: [https://guthiaustralia.org/ गुथि अस्त्रेलिया] * संगठन (दसु गुथि) ** [https://www.itumbaha.org/ इतुंबहाःया जाःथाय्] ** [https://deydaboo.org/ नेवाः देय् दबू] नेवाःतेगु संगठन ** [https://www.newapatrakar.org.np/ नेवाः पत्रकार राष्ट्रिय दबू] नेपाःया नेवाः पत्रकारतेगु दबू ** [https://newsnepa.com/category/%e0%a4%a8%e0%a5%87%e0%a4%aa%e0%a4%be%e0%a4%b2%e0%a4%ad%e0%a4%be%e0%a4%b7%e0%a4%be/ न्युजनेपाः] न्युज नेपाःया नेपालभाषाया जाःथाय् ** [https://chyalabula.com.np/ छ्यलाबुला] नेवा: (स्यनेकुथि) प्रशिक्षण केन्द्र व छ्यलाबुला ज्यासःया जाःथाय्। नेपालभाषा, नेपाललिपि, तजिलजि व मेमेगुया खँ दूगु जाःथाय्। ===दर्शन, शिक्षा व ब्वनेकुथि=== * [https://web.archive.org/web/20250612081551/https://cdnb.edu.np/ त्रिभुवन विश्वविद्यालय मानविकी व सामाजिक शास्त्र संकाय अन्तर्गतया नेपालभाषा केन्द्रीय विभाग]या जाःथाय् * [http://newagyankosh.org/ नेवाः ज्ञानकोश]: नेवाः सांस्कृतिक ज्ञानकोश * [https://www.pranish-maharjan.com.np/pages/newa-page.html सरस्वती निकेतनया नेपालभाषा स्येनामिपिं] ===इतिहास=== * उत्पत्तिया बाखं ** [https://bajracharya.org/swayambhu-purana/chapter-1-swayambhu-purana-introduction/ स्वयम्भू पुराण अंग्रेजी भासय्] ** [https://www.wisdomlib.org/definition/svayambhupurana स्वयम्भू पुराणय् च्वखँ] ** [https://archive.org/details/GopalarajaVamsavaliDhanavajraVajracaryaAndKamalP..Malla गोपालराजवंशावली] ===भूगोल=== * लःया स्रोत (हिति, तुं, पुखु) * स्थानीय नसा व पशु, पंक्षी आदि ===राजनीति=== ===विज्ञान=== * जर्नल ** [https://archive.org/details/newavigyan2ns1119/mode/2up नेवाः विज्ञान] ** [https://archive.org/details/nepalbhashajournal1ns11181 नेपालभाषा जर्नल] ===नसात्वँसा=== * नसाया जाःपसः (अनलाइन स्तोर) ** [https://makkuse.com/ माक्कुसे]{{Dead link|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ===संगीत=== * शास्त्रीय संगीत * लोक संगीत ===प्याखँ=== * दबूप्याखँ * हुलाप्याखँ ** शास्त्रीय हुलाप्याखँ *** [https://www.dancemandal.com/ दान्समन्दल] [[अरेगन]]या पोर्तल्यान्दय् प्रज्वल रत्न बज्राचार्यजुं पलिस्था यानादीगु नेवाः बिहार व चचा प्याखँया जाःथाय् * संकिपा ** [https://web.archive.org/web/20260208083821/https://www.jyasafilms.com/ ज्यासः फिल्म्स] नेपालभासय् चिहाकःगु व ताःहाकःगु संकिपा दयेकीगु संकिपामि पिनिगु पुचः। ===कला=== * काष्ठकला * शिल्पकला * चित्रकला * वास्तुकला * धातुकला व विज्ञान ===वेश-भूषा व फेसन=== * वसः * तिसा * ज्वलं ===कासा=== * ख्यःकासा * छेँ कासा ==स्वयादिसँ== * [[नेवाः तजिलजि]] ==लिधंसा== {{लिधंसा|}} [[पुचः:नेवाः तजिलजि]] 2dt9vjjqj4k9cuk1vc79e7xia91vm2s 2 229064 1123081 952076 2026-08-25T20:24:20Z CommonsDelinker 49 Removing [[:c:File:Gaumukhasana_pose.png|Gaumukhasana_pose.png]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Bedivere|Bedivere]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files uploaded by Areylle|]]. 1123081 wikitext text/x-wiki {{देवनागरी|गोमुखासन}} ''थ्व पौ देवनागरीं बोट छ्यला थःमंतुं नेपाललिपिइ हिलातःगु ख। थ्व पौयात च्वसु पतिइ यंकेन्ह्यः छकः ब्वनाः पाय्छि जू/मजूगू स्वयादिसँ।'' [[Image:Gomukhasana_Yoga-Asana_Nina-Mel.jpg|thumb|right|Gomukhasana]] [[Image:Gomukhasana Yoga-Asana Nina-Mel.jpg|thumb]] '''{{PAGENAME}}''' [[𑐫𑑀𑐐]]𑐫𑐵 𑐕𑐐𑐹 [[𑐁𑐳𑐣]] 𑐏। ==𑐏𑑃𑐐𑑂𑐰𑑅𑐫𑐵𑐐𑐸 𑐄𑐟𑑂𑐥𑐟𑑂𑐟𑐶 𑐰 𑐕𑑂𑐫𑐾𑐮𑐾𑐖𑑂𑐫𑐵== ===𑐄𑐟𑑂𑐥𑐟𑑂𑐟𑐶 𑐰 𑐰𑐶𑐎𑐵𑐳=== 𑐠𑑂𑐰 𑐏𑑃𑐐𑑂𑐰𑐫𑐵𑐐𑐸 𑐕𑑂𑐫𑐾𑐮𑐾𑐖𑑂𑐫𑐵 𑐡𑐎𑑂𑐮𑐾 𑐣𑑂𑐴𑑂𑐫 𑐳𑑄𑐳𑑂𑐎𑐺𑐟𑐫𑑂 𑐖𑐸𑐐𑐸 𑐏। 𑐮𑐶𑐥𑐵 𑐠𑑂𑐰 𑐏𑑃𑐐𑑂𑐰𑐫𑐵𑐐𑐸 [[𑐟𑐟𑑂𑐳𑐩 𑐏𑑃𑐐𑑂𑐰𑑅|𑐟𑐟𑑂𑐳𑐩 𑐏𑑃𑐐𑑂𑐰]]𑐫𑐵 𑐬𑐸𑐥𑐾 𑐫𑐎𑑂𑐰 𑐨𑐵𑐳𑐾, 𑐫𑐎𑑂𑐰 𑐎𑐠𑑄 𑐕𑑂𑐫𑐾𑐮𑐾𑐖𑑂𑐫𑐵 𑐖𑐸𑐮। ===𑐕𑑂𑐫𑐾𑐮𑐾𑐖𑑂𑐫𑐵=== 𑐠𑑂𑐰 𑐏𑑃𑐐𑑂𑐰𑐫𑐵𑐐𑐸 𑐕𑑂𑐫𑐾𑐮𑐾𑐖𑑂𑐫𑐵 𑐳𑑄𑐳𑑂𑐎𑐺𑐟𑐫𑑂 𑐰 𑐳𑑄𑐳𑑂𑐎𑐺𑐟 𑐣𑐵𑐥 𑐳𑑂𑐰𑐵𑐥𑐹 𑐡𑐸𑐐𑐸 𑐰 𑐳𑑄𑐳𑑂𑐎𑐺𑐟 𑐣𑑄 𑐧𑐸𑐫𑐵 𑐰𑐐𑐸 𑐨𑐵𑐲𑐾 𑐖𑐸𑐐𑐸 𑐏𑐣𑐾 𑐡𑐸। ==𑐳𑑂𑐰𑐫𑐵 𑐡𑐶𑐳𑑃== *[[𑐫𑑀𑐐]] [[Category:𑐫𑑀𑐐]] 690hditdaj8mbp9fg6nuebk168ncvf7 0 291294 1123101 1089221 2026-08-26T09:06:02Z Amherst99 4411 /* */ 1123101 wikitext text/x-wiki {{नेपाललिपिपरिक्षण|छ्येलेमि:Eukesh/Auto/NepalScript/बक्सिङ}} '''बक्सिङ''' ([[अङ्ग्रेजी भाय्|अङ्ग्रेजी]]: boxing) बाय् '''तिसा कासा''' {{अनेश}}छगू ल्वापु कासा (combat sport) खः, गन निम्ह मनूतय्सं सुरक्षात्मक पन्जा (Gloves) तयाः छम्हेस्यां मेम्हेसित मुक्का (fist) वा "पन्च" (Punch) प्रहार याइ। थ्व कासाया उद्देश्य प्रतिद्वन्द्वीयात "नकअउत" (knockout) यायेगु वा "पोइन्त" (point) या आधारय् कासा त्याकेगु खः। बक्सिङया इतिहास तसकं पुलांगु दु व थ्व प्राचीन सुमेरियन व इजिप्सियन सभ्यताय् नं म्हितीगु याः। प्राचीन ग्रीसया ओलम्पिक कासाय् नं बक्सिङ दुथ्याःगु खः, गन थुकियात तसकं क्रूर कासाया रुपय् काइगु खः। आधुनिक बक्सिङया नियम धाःसा १९गु शताब्दीइ बेलायतय् विकास जूगु खः, गुकियात "मार्क्विस अफ क्विन्सबेरी रुल्स" (Marquess of Queensberry Rules) धाइ। थ्व कासा छगू प्यकुंलाःगु "रिङ" (ring) या दुने म्हिती, गुकिया प्यखें खिपः (ropes) तयातइ। कासायात थीथी "राउन्द" (rounds) य् ब्वथलातःगु दइ, गुगु प्रायः ३ मिनेतया जुइ। हरेक राउन्दया दथुइ १ मिनेतया विश्राम दइ। कासाया ईलय् रेफ्री (teferee) नं नियम पालना याकेगु व कासामि (athlete) या सुरक्षा स्वयेगु ज्या याइ। यदि सुं कासामि घाःपाः जुयाः ल्वाये मफुत धाःसा, रेफ्रीं कासा दिकाः मेम्हेसित विजेता घोषित याइ, गुकियात "तेक्निकल नकअउत" (TKO) धाइ। बक्सिङय् कासामिपिंत इमिगु तौल (weight) कथं थीथी पुचलय् ब्वथलातःगु दइ, गथेकि "हेभीवेइत" (heavyweight), "मिदलवेइत" (middleweight) आदि। थ्व कासा शारीरिक बल, गति, व सहनशीलताया (endurance) परीक्षण खः। थुकिलि बल जक मखुसें रणनीति व चलाखीया नं तःधंगु महत्त्व दइ। मुहम्मद अली, माइक ताइसन, व फ्लोइद मेवेदर थ्व कासाया हलिम न्यंकं नांजाःपिं कासामि खः। बक्सिङय् छ्यनय् (head) व म्हया (body) च्वय् लाःगु भागय् जक प्रहार याये ज्यु। "बेल्त"(belt) क्वय् मुक्का प्रहार यायेगु बक्सिङया प्रमुख नियम उल्लङ्घन खः। ओलम्पिक बक्सिङ व व्यावसायिक (professional) बक्सिङया नियमय् भचा पाः दइ। नेपालय् नं बक्सिङ कासा तसकं लोकंह्वाः व यक्व कासामिपिसं अन्तर्राष्ट्रिय कासाय् भाग कयाच्वंगु दु। {| class="wikitable" |+ बक्सिङया मू प्रहार (Basic Punches) |- ! प्रहारया नां !! विवरण |- | '''ज्याब (Jab)''' || न्ह्यःने च्वंगु ल्हातं तप्यंक याइगु याकनं प्रहार। थ्व हाकः स्वयेत व मेगु प्रहारया निंतिं लँपु दयेकेत छ्यली। |- | '''क्रस (Cross)''' || लिउने च्वंगु बलाःगु ल्हातं याइगु शक्तिशाली तप्यंक प्रहार। |- | '''हूक (Hook)''' || चुल्यायात ९० दिग्रीइ हिइकाः पाःपाखे (Side) याइगु प्रहार। |- | '''अपरकत (Uppercut)''' || क्वय् निसें च्वय् पाखे (ख्वाःपाखे) याइगु प्रहार। |} ==स्वयादिसँ== * [[कासा]] * [[मार्सल आर्ट]] ==लिधंसा== {{लिधंसा|}} [[पुचः:मार्सल आर्ट]] [[पुचः:कासा]] 72fq6brdwt94r5lzkl8jc8nz2wq3fbm 1123102 1123101 2026-08-26T09:07:20Z Amherst99 4411 /* */ 1123102 wikitext text/x-wiki {{नेपाललिपिपरिक्षण|छ्येलेमि:Eukesh/Auto/NepalScript/बक्सिङ}} '''बक्सिङ''' ([[अङ्ग्रेजी भाय्|अङ्ग्रेजी]]: boxing) बाय् '''तिसा कासा''' {{अनेश}}छगू ल्वापु कासा (combat sport) खः, गन निम्ह मनूतय्सं सुरक्षात्मक पन्जा (gloves) तयाः छम्हेस्यां मेम्हेसित मुक्का (fist) वा "पन्च" (punch) प्रहार याइ। थ्व कासाया उद्देश्य प्रतिद्वन्द्वीयात "नकअउत" (knockout) यायेगु वा "पोइन्त" (point) या आधारय् कासा त्याकेगु खः। बक्सिङया इतिहास तसकं पुलांगु दु व थ्व प्राचीन सुमेरियन व इजिप्सियन सभ्यताय् नं म्हितीगु याः। प्राचीन ग्रीसया ओलम्पिक कासाय् नं बक्सिङ दुथ्याःगु खः, गन थुकियात तसकं क्रूर कासाया रुपय् काइगु खः। आधुनिक बक्सिङया नियम धाःसा १९गु शताब्दीइ बेलायतय् विकास जूगु खः, गुकियात "मार्क्विस अफ क्विन्सबेरी रुल्स" (Marquess of Queensberry Rules) धाइ। थ्व कासा छगू प्यकुंलाःगु "रिङ" (ring) या दुने म्हिती, गुकिया प्यखें खिपः (ropes) तयातइ। कासायात थीथी "राउन्द" (rounds) य् ब्वथलातःगु दइ, गुगु प्रायः ३ मिनेतया जुइ। हरेक राउन्दया दथुइ १ मिनेतया विश्राम दइ। कासाया ईलय् रेफ्री (teferee) नं नियम पालना याकेगु व कासामि (athlete) या सुरक्षा स्वयेगु ज्या याइ। यदि सुं कासामि घाःपाः जुयाः ल्वाये मफुत धाःसा, रेफ्रीं कासा दिकाः मेम्हेसित विजेता घोषित याइ, गुकियात "तेक्निकल नकअउत" (TKO) धाइ। बक्सिङय् कासामिपिंत इमिगु तौल (weight) कथं थीथी पुचलय् ब्वथलातःगु दइ, गथेकि "हेभीवेइत" (heavyweight), "मिदलवेइत" (middleweight) आदि। थ्व कासा शारीरिक बल, गति, व सहनशीलताया (endurance) परीक्षण खः। थुकिलि बल जक मखुसें रणनीति व चलाखीया नं तःधंगु महत्त्व दइ। मुहम्मद अली, माइक ताइसन, व फ्लोइद मेवेदर थ्व कासाया हलिम न्यंकं नांजाःपिं कासामि खः। बक्सिङय् छ्यनय् (head) व म्हया (body) च्वय् लाःगु भागय् जक प्रहार याये ज्यु। "बेल्त"(belt) क्वय् मुक्का प्रहार यायेगु बक्सिङया प्रमुख नियम उल्लङ्घन खः। ओलम्पिक बक्सिङ व व्यावसायिक (professional) बक्सिङया नियमय् भचा पाः दइ। नेपालय् नं बक्सिङ कासा तसकं लोकंह्वाः व यक्व कासामिपिसं अन्तर्राष्ट्रिय कासाय् भाग कयाच्वंगु दु। {| class="wikitable" |+ बक्सिङया मू प्रहार (basic punches) |- ! प्रहारया नां !! विवरण |- | '''ज्याब (jab)''' || न्ह्यःने च्वंगु ल्हातं तप्यंक याइगु याकनं प्रहार। थ्व हाकः स्वयेत व मेगु प्रहारया निंतिं लँपु दयेकेत छ्यली। |- | '''क्रस (cross)''' || लिउने च्वंगु बलाःगु ल्हातं याइगु शक्तिशाली तप्यंक प्रहार। |- | '''हूक (hook)''' || चुल्यायात ९० दिग्रीइ हिइकाः पाःपाखे (side) याइगु प्रहार। |- | '''अपरकत (uppercut)''' || क्वय् निसें च्वय् पाखे (ख्वाःपाखे) याइगु प्रहार। |} ==स्वयादिसँ== * [[कासा]] * [[मार्सल आर्ट]] ==लिधंसा== {{लिधंसा|}} [[पुचः:मार्सल आर्ट]] [[पुचः:कासा]] hjzk5ybsv3dfw1nw91hmd5v54781ekn 0 307736 1123084 2026-08-26T04:46:00Z Eukesh 11 न्हुगु पौ: '''प्रभासावदानं''' (नेपालभाषा: प्रभासया अवदान) छगू प्राचीन बौद्ध संस्कृत आख्यान काव्य खः। थ्व काव्य ११गू शताब्दीया नांजाम्ह कश्मीरी चिनाखँमि [[क्षेमेन्द्र]] (ई.सं. ९९०–१०६०) या प्रसि... 1123084 wikitext text/x-wiki '''प्रभासावदानं''' (नेपालभाषा: प्रभासया अवदान) छगू प्राचीन बौद्ध संस्कृत आख्यान काव्य खः। थ्व काव्य ११गू शताब्दीया नांजाम्ह कश्मीरी चिनाखँमि [[क्षेमेन्द्र]] (ई.सं. ९९०–१०६०) या प्रसिद्ध ग्रन्थ ''[[बोधिसत्त्वावदानकल्पलता]]''या न्हापांगु पल्लव (अध्याय) खः। थ्व ग्रन्थय् भगवान् बुद्धया पूर्वजन्मया कथात दसु कथं न्ह्यब्वयातःगु दु। थ्व अवदानय् प्रभास नांया जुजुया कथा, वयागु किसिया स्वभाव, व कामवासना वा विषयरागया शक्तिशाली प्रभावया वर्णन यानातःगु दु। थ्व कथाया माध्यमं चित्तदमन (मनयात वशय् तयेगु) व सम्यक्सम्बोधि (पूर्ण ज्ञान) प्राप्तिया महत्त्व क्यनातःगु दु। == ऐतिहासिक पृष्ठभूमि व ग्रन्थ परिचय == क्षेमेन्द्र संस्कृत साहित्यया चिनाखँमि, अलङ्कारिक व विचारक खः। वय्कलं बौद्ध अवदान साहित्ययात काव्यमय रूप बियाः ''बोधिसत्त्वावदानकल्पलता''या रचना यानादीगु खः। थ्व ग्रन्थय् मुक्कं १०८ गू पल्लवत दु, गुकिली न्हापांगु पल्लव 'प्रभासावदानं' खः। थ्व काव्यय् कुल ६२पू श्लोक दु। थुकी मङ्गलाचरण निसञ्जाः बोधिसत्त्व भावनाया विकास तकया कथा दु। थ्व ग्रन्थय् प्रयोग जूगु छन्द कश्मीरी संस्कृत काव्यशैलीया उत्कृष्ट दसु खः। == कथासार == प्रभासावदानया कथा मुख्यतया प्रभास नांयाम्ह जुजु व वयागु किसिया घटनाय् आधारित दु: # '''मङ्गलाचरण व बुद्ध स्तुति''': ग्रन्थया न्हापांगु निगू श्लोकय् बुद्धया स्तुति यानातःगु दु। बुद्धया चित्त स्फटिक थें निर्मल जुगु व कारुण्यं परिपूर्ण जुगु वर्णन दु। # '''प्रभावती नगर व जुजु प्रभास''': प्रभावती नांया वैभवशाली नगरय् प्रभास नांया न्यायप्रिय व गुणवान जुजुं राज्य यानाच्वन। # '''दिव्य किसिया प्राप्ति''': नागवनया हाकिमं जुजुयात ऐरावत थेंन्याःगु उत्कृष्ट लक्षणं युक्त छम्ह दिव्य किसि भेंट यात। # '''किसिया तालिम''': जुजुं 'संयात' नांम्ह कुशल माहुते (हस्तिमहामात्र) यात किसियात तालिम बिइत आज्ञा बिल। संयातं किसियात पूर्ण रूपं अनुशासित व प्रशिक्षित यात। # '''मृग व किसिया कामविकार''': जुजु प्रभास किसिइ च्वनाः गुँइ शिकार याः वन। तर गुँइ च्वंगु जंगली हस्तिनी (मिसा किसि) या गन्ध नतुनेवं, प्रशिक्षित जुयाः नं किसि कामवासनाया वशय् लानाः अङ्कुशया वास्ता मयासे तीव्र गतिं ब्वांय् वन। # '''संयातया विवेक व उपदेश''': माहुते संयातं जुजुयात स्पष्ट यात कि मानवतेसं म्ह (शरीर) या शिक्षा बिइफु, तर कामवासनां ग्रस्त जूगु मन (चित्त) यात वशय् तयेगु क्षमता मुनि (ऋषि) तयेके नं दइमखु। वयां लिपा जुजु व माहुते सिमाया कचा ज्वना किसिं कुतुंमवयेक थःगु रक्षा यात। # '''किसिया लिहां''': जंगली हस्तिनी नाप ७ दिं तक गुँइ दयेधुंकाः, किसिया कामज्वर शान्त जुल। व लिपा थःहे स्वयम् जुजुया थासय् लिहाँ वल व मिःया अङ्गार नःसां सह यानाः अनुशासनय् च्वन। # '''बोधिसत्त्व प्रतिज्ञा''': थ्व घटनां जुजु प्रभासया मनय् गम्भीर विचार वल। वय्कलं थुइका दिल कि शारीरिक दमन अःपु, तर मनया राग/वासना दमन यायेत बुद्ध स्वया मेपिंसं मफु। थ्व हे क्षणय् देवतातेसं आकाशं वय्कःयात सम्यकसम्बुद्ध जुइगु वरदान बिल व जुजु बोधिसत्त्व पदय् प्रतिष्ठित जुल। == श्लोक विश्लेषण व विषयवस्तु == प्रभासावदानं काव्यया श्लोकतय्त थःगु विषयवस्तुया आधारय् थः-थःगु खण्डय् ब्वथलेछिं {| class="wikitable" |+ प्रभासावदानं: श्लोक संरचना व विषयवस्तु |- ! श्लोक ल्या !! विषयवस्तु !! मू विवरण |- | १ – ३ || मङ्गलाचरण व प्रस्तावना || बुद्ध स्तुति, चित्तशुद्धि व जगत् उद्धारया भावना |- | ४ – ९ || प्रभावती नगर व जुजु प्रभास || नगरया शोभा, जुजु प्रभासया कीर्ति व प्रताप |- | १० – १९ || अद्भुत किसिया प्रवेश || नागवनाधिपतिं किसि बिउगु व किसिया शारीरिक सुन्दरता |- | २० – २५ || किसिया प्रशिक्षण || संयात माहुतेया कौशल व किसिया पूर्ण वश |- | २६ – ३१ || शिकार यात्रा || जुजुया गुँइ प्रवेश व वनदेवताया स्वागत |- | ३२ – ३८ || किसिया कामविकार || हस्तिनीया गन्धं किसि अङ्कुश स्वया पिने ब्वाँय् वंगु |- | ३९ – ४६ || माहुते संयातया उपदेश || मन व म्हया दमनया अन्तर, कामवासनाया शक्ति |- | ४७ – ५३ || किसि लिहाँ वःगु || कामज्वर शान्त जुयाः किसि लिहाँ वःगु व माहुतेया धापू |- | ५४ – ५८ || जुजुया वैराग्य व बुद्ध-स्मरण || चित्तदमनया निंतिं बुद्धया आवश्यकता थुइकेज्या |- | ५९ – ६२ || बोधिसत्त्व प्रतिज्ञा व समापन || जगत् उद्धारया संकल्प व बोधिसत्त्व भाव प्राप्त |} == दार्शनिक व नैतिक सन्देश == थ्व अवदानं बौद्ध दर्शनया छुं महत्वपूर्ण सिद्धान्तत क्यनि: * '''शरीर शिक्षा व मन शिक्षा''': मनू वा प्राणीतय्त शारीरिक रूपं नियन्त्रण याये अःपु, तर मन (चित्त) या राग, द्वेष व मोह दमन यायेत बुद्ध ज्ञान (प्रज्ञा) माः। श्लोक ४३ य् धयाःतःगु दु: ''"शरीरश्रमशिक्षायां दमकाः कुशला वयम्। मनोनियमशिक्षायां मुनयोऽपि न पण्डिताः॥"'' (अर्थात: झी शारीरिक अभ्यासय् कुशल जुयाः नं मनया नियमनय् मुनिपिं नं पण्डित मखु)। * '''कामवासनाया अनियन्त्रित शक्ति''': कामवासना वा विषयरागं विवेक, अनुशासन व शिक्षायात छकलं ध्वस्त यानाबि। * '''बोधिसत्त्व भावना''': संसारया दुःखी प्राणीतय्त उद्धार यायेगु उच्च विचार (संबोधिसत्त्व) गब्ले-गब्ले थझ्याःगु घटनाया वैराग्यं उत्पन्न जुइ। == साहित्य शैली == क्षेमेन्द्रया काव्य शैली सरस, अलङ्कारयुक्त व अर्थगम्भीर दु। थ्व काव्यय् वसन्ततिलका, अनुष्टुप्, उपजाति व स्रग्धरा थेंन्याःगु छन्दत प्रयोग जूगु दु। उपमा, उत्प्रेक्षा व रूपक अलङ्कारया प्रयोगं काव्ययात म्हसीका बिइ। == स्वयादिसँ == * [[बोधिसत्त्वावदानकल्पलता]] * [[क्षेमेन्द्र]] * [[अवदान]] * [[बौद्ध साहित्य]] * [[संस्कृत साहित्य]] == लिधंसा == <references> ==पिनेया स्वापू== * [https://www.dsbcproject.org/canon-text/content/360/1427 संगणिकृत बौद्धसंस्कृतत्रिपिटकम् पूर्ण पाठ] [[पुचः:संस्कृत साहित्य]] [[पुचः:बौद्ध ग्रन्थ]] [[पुचः:अवदान]] [[पुचः:क्षेमेन्द्रया कृति]] szrdkjsw6y3z8ytno365nyip6a4tclv 1123085 1123084 2026-08-26T04:48:01Z Eukesh 11 /* लिधंसा */ 1123085 wikitext text/x-wiki '''प्रभासावदानं''' (नेपालभाषा: प्रभासया अवदान) छगू प्राचीन बौद्ध संस्कृत आख्यान काव्य खः। थ्व काव्य ११गू शताब्दीया नांजाम्ह कश्मीरी चिनाखँमि [[क्षेमेन्द्र]] (ई.सं. ९९०–१०६०) या प्रसिद्ध ग्रन्थ ''[[बोधिसत्त्वावदानकल्पलता]]''या न्हापांगु पल्लव (अध्याय) खः। थ्व ग्रन्थय् भगवान् बुद्धया पूर्वजन्मया कथात दसु कथं न्ह्यब्वयातःगु दु। थ्व अवदानय् प्रभास नांया जुजुया कथा, वयागु किसिया स्वभाव, व कामवासना वा विषयरागया शक्तिशाली प्रभावया वर्णन यानातःगु दु। थ्व कथाया माध्यमं चित्तदमन (मनयात वशय् तयेगु) व सम्यक्सम्बोधि (पूर्ण ज्ञान) प्राप्तिया महत्त्व क्यनातःगु दु। == ऐतिहासिक पृष्ठभूमि व ग्रन्थ परिचय == क्षेमेन्द्र संस्कृत साहित्यया चिनाखँमि, अलङ्कारिक व विचारक खः। वय्कलं बौद्ध अवदान साहित्ययात काव्यमय रूप बियाः ''बोधिसत्त्वावदानकल्पलता''या रचना यानादीगु खः। थ्व ग्रन्थय् मुक्कं १०८ गू पल्लवत दु, गुकिली न्हापांगु पल्लव 'प्रभासावदानं' खः। थ्व काव्यय् कुल ६२पू श्लोक दु। थुकी मङ्गलाचरण निसञ्जाः बोधिसत्त्व भावनाया विकास तकया कथा दु। थ्व ग्रन्थय् प्रयोग जूगु छन्द कश्मीरी संस्कृत काव्यशैलीया उत्कृष्ट दसु खः। == कथासार == प्रभासावदानया कथा मुख्यतया प्रभास नांयाम्ह जुजु व वयागु किसिया घटनाय् आधारित दु: # '''मङ्गलाचरण व बुद्ध स्तुति''': ग्रन्थया न्हापांगु निगू श्लोकय् बुद्धया स्तुति यानातःगु दु। बुद्धया चित्त स्फटिक थें निर्मल जुगु व कारुण्यं परिपूर्ण जुगु वर्णन दु। # '''प्रभावती नगर व जुजु प्रभास''': प्रभावती नांया वैभवशाली नगरय् प्रभास नांया न्यायप्रिय व गुणवान जुजुं राज्य यानाच्वन। # '''दिव्य किसिया प्राप्ति''': नागवनया हाकिमं जुजुयात ऐरावत थेंन्याःगु उत्कृष्ट लक्षणं युक्त छम्ह दिव्य किसि भेंट यात। # '''किसिया तालिम''': जुजुं 'संयात' नांम्ह कुशल माहुते (हस्तिमहामात्र) यात किसियात तालिम बिइत आज्ञा बिल। संयातं किसियात पूर्ण रूपं अनुशासित व प्रशिक्षित यात। # '''मृग व किसिया कामविकार''': जुजु प्रभास किसिइ च्वनाः गुँइ शिकार याः वन। तर गुँइ च्वंगु जंगली हस्तिनी (मिसा किसि) या गन्ध नतुनेवं, प्रशिक्षित जुयाः नं किसि कामवासनाया वशय् लानाः अङ्कुशया वास्ता मयासे तीव्र गतिं ब्वांय् वन। # '''संयातया विवेक व उपदेश''': माहुते संयातं जुजुयात स्पष्ट यात कि मानवतेसं म्ह (शरीर) या शिक्षा बिइफु, तर कामवासनां ग्रस्त जूगु मन (चित्त) यात वशय् तयेगु क्षमता मुनि (ऋषि) तयेके नं दइमखु। वयां लिपा जुजु व माहुते सिमाया कचा ज्वना किसिं कुतुंमवयेक थःगु रक्षा यात। # '''किसिया लिहां''': जंगली हस्तिनी नाप ७ दिं तक गुँइ दयेधुंकाः, किसिया कामज्वर शान्त जुल। व लिपा थःहे स्वयम् जुजुया थासय् लिहाँ वल व मिःया अङ्गार नःसां सह यानाः अनुशासनय् च्वन। # '''बोधिसत्त्व प्रतिज्ञा''': थ्व घटनां जुजु प्रभासया मनय् गम्भीर विचार वल। वय्कलं थुइका दिल कि शारीरिक दमन अःपु, तर मनया राग/वासना दमन यायेत बुद्ध स्वया मेपिंसं मफु। थ्व हे क्षणय् देवतातेसं आकाशं वय्कःयात सम्यकसम्बुद्ध जुइगु वरदान बिल व जुजु बोधिसत्त्व पदय् प्रतिष्ठित जुल। == श्लोक विश्लेषण व विषयवस्तु == प्रभासावदानं काव्यया श्लोकतय्त थःगु विषयवस्तुया आधारय् थः-थःगु खण्डय् ब्वथलेछिं {| class="wikitable" |+ प्रभासावदानं: श्लोक संरचना व विषयवस्तु |- ! श्लोक ल्या !! विषयवस्तु !! मू विवरण |- | १ – ३ || मङ्गलाचरण व प्रस्तावना || बुद्ध स्तुति, चित्तशुद्धि व जगत् उद्धारया भावना |- | ४ – ९ || प्रभावती नगर व जुजु प्रभास || नगरया शोभा, जुजु प्रभासया कीर्ति व प्रताप |- | १० – १९ || अद्भुत किसिया प्रवेश || नागवनाधिपतिं किसि बिउगु व किसिया शारीरिक सुन्दरता |- | २० – २५ || किसिया प्रशिक्षण || संयात माहुतेया कौशल व किसिया पूर्ण वश |- | २६ – ३१ || शिकार यात्रा || जुजुया गुँइ प्रवेश व वनदेवताया स्वागत |- | ३२ – ३८ || किसिया कामविकार || हस्तिनीया गन्धं किसि अङ्कुश स्वया पिने ब्वाँय् वंगु |- | ३९ – ४६ || माहुते संयातया उपदेश || मन व म्हया दमनया अन्तर, कामवासनाया शक्ति |- | ४७ – ५३ || किसि लिहाँ वःगु || कामज्वर शान्त जुयाः किसि लिहाँ वःगु व माहुतेया धापू |- | ५४ – ५८ || जुजुया वैराग्य व बुद्ध-स्मरण || चित्तदमनया निंतिं बुद्धया आवश्यकता थुइकेज्या |- | ५९ – ६२ || बोधिसत्त्व प्रतिज्ञा व समापन || जगत् उद्धारया संकल्प व बोधिसत्त्व भाव प्राप्त |} == दार्शनिक व नैतिक सन्देश == थ्व अवदानं बौद्ध दर्शनया छुं महत्वपूर्ण सिद्धान्तत क्यनि: * '''शरीर शिक्षा व मन शिक्षा''': मनू वा प्राणीतय्त शारीरिक रूपं नियन्त्रण याये अःपु, तर मन (चित्त) या राग, द्वेष व मोह दमन यायेत बुद्ध ज्ञान (प्रज्ञा) माः। श्लोक ४३ य् धयाःतःगु दु: ''"शरीरश्रमशिक्षायां दमकाः कुशला वयम्। मनोनियमशिक्षायां मुनयोऽपि न पण्डिताः॥"'' (अर्थात: झी शारीरिक अभ्यासय् कुशल जुयाः नं मनया नियमनय् मुनिपिं नं पण्डित मखु)। * '''कामवासनाया अनियन्त्रित शक्ति''': कामवासना वा विषयरागं विवेक, अनुशासन व शिक्षायात छकलं ध्वस्त यानाबि। * '''बोधिसत्त्व भावना''': संसारया दुःखी प्राणीतय्त उद्धार यायेगु उच्च विचार (संबोधिसत्त्व) गब्ले-गब्ले थझ्याःगु घटनाया वैराग्यं उत्पन्न जुइ। == साहित्य शैली == क्षेमेन्द्रया काव्य शैली सरस, अलङ्कारयुक्त व अर्थगम्भीर दु। थ्व काव्यय् वसन्ततिलका, अनुष्टुप्, उपजाति व स्रग्धरा थेंन्याःगु छन्दत प्रयोग जूगु दु। उपमा, उत्प्रेक्षा व रूपक अलङ्कारया प्रयोगं काव्ययात म्हसीका बिइ। == स्वयादिसँ == * [[बोधिसत्त्वावदानकल्पलता]] * [[क्षेमेन्द्र]] * [[अवदान]] * [[बौद्ध साहित्य]] * [[संस्कृत साहित्य]] == लिधंसा == * [https://sa.wikisource.org/wiki/%E0%A4%AC%E0%A5%8B%E0%A4%A7%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A4%A6%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%95%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%AA%E0%A4%B2%E0%A4%A4%E0%A4%BE विकिस्रोत] ==पिनेया स्वापू== * [https://www.dsbcproject.org/canon-text/content/360/1427 संगणिकृत बौद्धसंस्कृतत्रिपिटकम् पूर्ण पाठ] [[पुचः:संस्कृत साहित्य]] [[पुचः:बौद्ध ग्रन्थ]] [[पुचः:अवदान]] [[पुचः:क्षेमेन्द्रया कृति]] fyafswzs1vvwopj9rl6qydcz1lpfef2 1123086 1123085 2026-08-26T05:06:30Z Eukesh 11 /* साहित्य शैली */ 1123086 wikitext text/x-wiki '''प्रभासावदानं''' (नेपालभाषा: प्रभासया अवदान) छगू प्राचीन बौद्ध संस्कृत आख्यान काव्य खः। थ्व काव्य ११गू शताब्दीया नांजाम्ह कश्मीरी चिनाखँमि [[क्षेमेन्द्र]] (ई.सं. ९९०–१०६०) या प्रसिद्ध ग्रन्थ ''[[बोधिसत्त्वावदानकल्पलता]]''या न्हापांगु पल्लव (अध्याय) खः। थ्व ग्रन्थय् भगवान् बुद्धया पूर्वजन्मया कथात दसु कथं न्ह्यब्वयातःगु दु। थ्व अवदानय् प्रभास नांया जुजुया कथा, वयागु किसिया स्वभाव, व कामवासना वा विषयरागया शक्तिशाली प्रभावया वर्णन यानातःगु दु। थ्व कथाया माध्यमं चित्तदमन (मनयात वशय् तयेगु) व सम्यक्सम्बोधि (पूर्ण ज्ञान) प्राप्तिया महत्त्व क्यनातःगु दु। == ऐतिहासिक पृष्ठभूमि व ग्रन्थ परिचय == क्षेमेन्द्र संस्कृत साहित्यया चिनाखँमि, अलङ्कारिक व विचारक खः। वय्कलं बौद्ध अवदान साहित्ययात काव्यमय रूप बियाः ''बोधिसत्त्वावदानकल्पलता''या रचना यानादीगु खः। थ्व ग्रन्थय् मुक्कं १०८ गू पल्लवत दु, गुकिली न्हापांगु पल्लव 'प्रभासावदानं' खः। थ्व काव्यय् कुल ६२पू श्लोक दु। थुकी मङ्गलाचरण निसञ्जाः बोधिसत्त्व भावनाया विकास तकया कथा दु। थ्व ग्रन्थय् प्रयोग जूगु छन्द कश्मीरी संस्कृत काव्यशैलीया उत्कृष्ट दसु खः। == कथासार == प्रभासावदानया कथा मुख्यतया प्रभास नांयाम्ह जुजु व वयागु किसिया घटनाय् आधारित दु: # '''मङ्गलाचरण व बुद्ध स्तुति''': ग्रन्थया न्हापांगु निगू श्लोकय् बुद्धया स्तुति यानातःगु दु। बुद्धया चित्त स्फटिक थें निर्मल जुगु व कारुण्यं परिपूर्ण जुगु वर्णन दु। # '''प्रभावती नगर व जुजु प्रभास''': प्रभावती नांया वैभवशाली नगरय् प्रभास नांया न्यायप्रिय व गुणवान जुजुं राज्य यानाच्वन। # '''दिव्य किसिया प्राप्ति''': नागवनया हाकिमं जुजुयात ऐरावत थेंन्याःगु उत्कृष्ट लक्षणं युक्त छम्ह दिव्य किसि भेंट यात। # '''किसिया तालिम''': जुजुं 'संयात' नांम्ह कुशल माहुते (हस्तिमहामात्र) यात किसियात तालिम बिइत आज्ञा बिल। संयातं किसियात पूर्ण रूपं अनुशासित व प्रशिक्षित यात। # '''मृग व किसिया कामविकार''': जुजु प्रभास किसिइ च्वनाः गुँइ शिकार याः वन। तर गुँइ च्वंगु जंगली हस्तिनी (मिसा किसि) या गन्ध नतुनेवं, प्रशिक्षित जुयाः नं किसि कामवासनाया वशय् लानाः अङ्कुशया वास्ता मयासे तीव्र गतिं ब्वांय् वन। # '''संयातया विवेक व उपदेश''': माहुते संयातं जुजुयात स्पष्ट यात कि मानवतेसं म्ह (शरीर) या शिक्षा बिइफु, तर कामवासनां ग्रस्त जूगु मन (चित्त) यात वशय् तयेगु क्षमता मुनि (ऋषि) तयेके नं दइमखु। वयां लिपा जुजु व माहुते सिमाया कचा ज्वना किसिं कुतुंमवयेक थःगु रक्षा यात। # '''किसिया लिहां''': जंगली हस्तिनी नाप ७ दिं तक गुँइ दयेधुंकाः, किसिया कामज्वर शान्त जुल। व लिपा थःहे स्वयम् जुजुया थासय् लिहाँ वल व मिःया अङ्गार नःसां सह यानाः अनुशासनय् च्वन। # '''बोधिसत्त्व प्रतिज्ञा''': थ्व घटनां जुजु प्रभासया मनय् गम्भीर विचार वल। वय्कलं थुइका दिल कि शारीरिक दमन अःपु, तर मनया राग/वासना दमन यायेत बुद्ध स्वया मेपिंसं मफु। थ्व हे क्षणय् देवतातेसं आकाशं वय्कःयात सम्यकसम्बुद्ध जुइगु वरदान बिल व जुजु बोधिसत्त्व पदय् प्रतिष्ठित जुल। == श्लोक विश्लेषण व विषयवस्तु == प्रभासावदानं काव्यया श्लोकतय्त थःगु विषयवस्तुया आधारय् थः-थःगु खण्डय् ब्वथलेछिं {| class="wikitable" |+ प्रभासावदानं: श्लोक संरचना व विषयवस्तु |- ! श्लोक ल्या !! विषयवस्तु !! मू विवरण |- | १ – ३ || मङ्गलाचरण व प्रस्तावना || बुद्ध स्तुति, चित्तशुद्धि व जगत् उद्धारया भावना |- | ४ – ९ || प्रभावती नगर व जुजु प्रभास || नगरया शोभा, जुजु प्रभासया कीर्ति व प्रताप |- | १० – १९ || अद्भुत किसिया प्रवेश || नागवनाधिपतिं किसि बिउगु व किसिया शारीरिक सुन्दरता |- | २० – २५ || किसिया प्रशिक्षण || संयात माहुतेया कौशल व किसिया पूर्ण वश |- | २६ – ३१ || शिकार यात्रा || जुजुया गुँइ प्रवेश व वनदेवताया स्वागत |- | ३२ – ३८ || किसिया कामविकार || हस्तिनीया गन्धं किसि अङ्कुश स्वया पिने ब्वाँय् वंगु |- | ३९ – ४६ || माहुते संयातया उपदेश || मन व म्हया दमनया अन्तर, कामवासनाया शक्ति |- | ४७ – ५३ || किसि लिहाँ वःगु || कामज्वर शान्त जुयाः किसि लिहाँ वःगु व माहुतेया धापू |- | ५४ – ५८ || जुजुया वैराग्य व बुद्ध-स्मरण || चित्तदमनया निंतिं बुद्धया आवश्यकता थुइकेज्या |- | ५९ – ६२ || बोधिसत्त्व प्रतिज्ञा व समापन || जगत् उद्धारया संकल्प व बोधिसत्त्व भाव प्राप्त |} == दार्शनिक व नैतिक सन्देश == थ्व अवदानं बौद्ध दर्शनया छुं महत्वपूर्ण सिद्धान्तत क्यनि: * '''शरीर शिक्षा व मन शिक्षा''': मनू वा प्राणीतय्त शारीरिक रूपं नियन्त्रण याये अःपु, तर मन (चित्त) या राग, द्वेष व मोह दमन यायेत बुद्ध ज्ञान (प्रज्ञा) माः। श्लोक ४३ य् धयाःतःगु दु: ''"शरीरश्रमशिक्षायां दमकाः कुशला वयम्। मनोनियमशिक्षायां मुनयोऽपि न पण्डिताः॥"'' (अर्थात: झी शारीरिक अभ्यासय् कुशल जुयाः नं मनया नियमनय् मुनिपिं नं पण्डित मखु)। * '''कामवासनाया अनियन्त्रित शक्ति''': कामवासना वा विषयरागं विवेक, अनुशासन व शिक्षायात छकलं ध्वस्त यानाबि। * '''बोधिसत्त्व भावना''': संसारया दुःखी प्राणीतय्त उद्धार यायेगु उच्च विचार (संबोधिसत्त्व) गब्ले-गब्ले थझ्याःगु घटनाया वैराग्यं उत्पन्न जुइ। == साहित्य शैली == क्षेमेन्द्रया काव्य शैली सरस, अलङ्कारयुक्त व अर्थगम्भीर दु। थ्व काव्यय् वसन्ततिलका, अनुष्टुप्, उपजाति व स्रग्धरा थेंन्याःगु छन्दत प्रयोग जूगु दु। उपमा, उत्प्रेक्षा व रूपक अलङ्कारया प्रयोगं काव्ययात म्हसीका बिइ। संस्कृत बौद्ध साहित्यय् थ्व काव्य थःगु विशिष्ट अलङ्कार योजना, छन्द विधान, रस निष्पत्ति, व दार्शनिक गम्भीरताया कारणं थःगु ब्यागलं थाय् दयेकातःगु दु। थ्व काव्यय् मुक्कं ६२ पू श्लोक दु, गुकिली महाकवि क्षेमेन्द्रं शास्त्रीय संस्कृत काव्यशास्त्रया परम्परायात बौद्ध अवदान साहित्यया विचारनाप स्वानाः अति उत्कृष्ट शैलीइ प्रस्तुत यानादीगु दु। काव्यया मू विषयवस्तु प्रभावती नगरया जुजु प्रभास, वय्कःया माहुते संयात, व छम्ह दिव्य किसिया माध्यमं [[चित्तदमन]] (मनयात वशय् तयेगु) व सम्यकसम्बोधि प्राप्तिया महत्त्व क्यनेगु खः। साहित्य शैलीया दृष्टिं स्वयेगु खःसा थ्व काव्यय् वैदर्भी व गौडी रीतिया सुन्दर सम्मिश्रण खनेदु, गुकिं कथाया प्रवाहयात ओजस्वी व सरस निगुलिं दयेकातःगु दु। महाकवि क्षेमेन्द्र ११गू शताब्दीया कश्मीरी संस्कृत साहित्यया दकले प्रतिभाशाली व बहुमुखी प्रतिभाया धनी चिनाखँमि खः। वय्कः महाकवि [[अभिनवगुप्त]]या शिष्य खः व वय्कलं '[[औचित्यविचारचर्चा]]' व '[[सुवृत्ततिलक]]' थेंन्याःगु प्रसिद्ध [[काव्यया तिसा|अलङ्कार]] व [[छन्दशास्त्र]]या ग्रन्थत च्वयादीगु दु। थःगु काव्यशास्त्रीय ज्ञानया प्रयोग वय्कलं ''बोधिसत्त्वावदानकल्पलता'' ग्रन्थय् पूर्ण रूपं यानादीगु खनेदु। प्रभासावदानं थ्व हे ग्रन्थया न्हापांगु पल्लव जुगुलिं थुकी क्षेमेन्द्रया काव्य शैलीया आधारभूत गुणत स्पष्ट रूपं खनेदु। प्राचीन जातक कथा व [[अवदान साहित्य]]यात काव्यमय रूप बिइगु परम्पराय् क्षेमेन्द्रया योगदान अतुलनीय दु। वय्कलं नीरस वा साधारण गद्य-पद्य कथातय्त उच्च अलङ्कारिक व रसात्मक महाकाव्य शैलीय् हिलादिल। संस्कृत साहित्यय् थ्व शैलीयात 'आख्यान काव्य शैली' धकाः म्हसीकिगु या। प्रभासावदानं काव्यय् वय्कलं बौद्ध दर्शनया गम्भीर सिद्धान्ततय्त अति सरल, सुगम व सङ्गीतमय श्लोकय् प्रस्तुत यानादीगु दु। === छन्द विधान व गत्यात्मकता === क्षेमेन्द्रं थःगु ग्रन्थ '[[सुवृत्ततिलक]]'य् छु छन्द गब्ले प्रयोग यायेमाः धइगु खँय् गम्भीर विचार प्वङ्कादीगु दु, व थुकिया प्रत्यक्ष दसु 'प्रभासावदानं' काव्यय् खनेदु। थ्व काव्यय् विषयवस्तु व भावया परिवर्तन अनुसार छन्दया छ्यलाबुला जूगु दु। थुकिया विश्लेषण धलः क्वय् बियागु दु: {| class="wikitable" |+ प्रभासावदानं काव्यया छन्द संरचना |- ! छन्दया नां !! श्लोक ल्या !! वर्ण/मात्रा संरचना !! भाव व कार्य |- | '''वसन्ततिलका''' || श्लोक १ व २ || १४ वर्ण (त-भ-ज-ज-ग-ग) || मङ्गलाचरण व बुद्ध स्तुति, भक्ति व शान्त रसया सिर्जना |- | '''अनुष्टुप्''' || श्लोक ३ निसें ६१ तक || ८ वर्ण (प्रतिचरण) || कथा प्रवाह, संवाद, नगर वर्णन, व नैतिक उपदेश |- | '''स्रग्धरा''' || श्लोक ६२ || २१ वर्ण (म-र-भ-न-य-र-र) || काव्यया समापन, बोधिसत्त्व प्रतिज्ञा व ओजस्वी सङ्कल्प |} [[अनुष्टुप् छन्द]]या सुगम प्रवाहं यानाः कथा छकः हे ब्वने फइगु वातावरण दयावइगु जुइ। श्लोक ३ निसें ६१ तक अनुष्टुप् छन्द छ्यलाः कविं कथाया मुख्य घटनातय्त सहजतापूर्वक ब्वयादीगु दु। अथेहे काव्यया अन्तिम श्लोक ६२ य् [[स्रग्धरा छन्द]] छ्यलाः क्षेमेन्द्रं बोधिसत्त्वया व्यापक व गम्भीर प्रतिज्ञायात क्यनादीगु दु। === अलङ्कार योजना व बिम्ब विधान === क्षेमेन्द्र अलङ्कारशास्त्रया प्रकाण्ड विद्वान् जुगुलिं प्रभासावदानं काव्यय् अलङ्कारतय्गु स्वाभाविक व अर्थपूर्ण प्रयोग जूगु दु। वय्कलं अलङ्कारयात ढोंग वा प्रदर्शनया रूपय् जक मखुसे काव्यया मूल भावयात प्रस्फुटित यायेत छ्यलादीगु दु। थुकी मुख्य रूपं क्वय् बियागु अलङ्कारत खनेदु: * रूपक अलङ्कार: श्लोक २ य् भगवान् बुद्धयात छगू 'कल्पद्रुम' (इच्छा पूर्ण याइगु दिव्य सिमा) या रूपय् चित्रित यानातःगु दु। थुकी बुद्ध धर्मयात सिमाया स्वाँ, फल, हः व छाया नाप तुलना यानाः [[सांगरूपक अलङ्कार]]या अद्वितीय दसु प्रस्तुत यानातःगु दु। श्लोक ५५ य् मनयात 'मदद्विप' (उन्मत्त किसि) या रूप बियाः 'चित्तमदद्विप' धकाः रूपक अलङ्कार छ्यलातःगु दु। * उपमा अलङ्कार: काव्यय् उपमा अलङ्कारया छ्यलाबुला तस्कं बांलाक जूगु दु। श्लोक १३ य् किसियात 'कैलासमिव जङ्गमम्' (च्याहिलाच्वंगु कैलास पर्वत थें) धकाः प्रत्यक्ष उपमा बियातःगु दु। श्लोक १६ य् किसियात विन्ध्याचल पर्वत थें उच्च धकाः वर्णन यानातःगु दु। श्लोक २६ य् जुजु प्रभास किसिइ च्वनाः पिहाँ वंगु दृश्ययात उदयाचल पर्वतय् सूर्द्यः लुयावःगु नाप तुलना ('सहस्रांशुरिवोदयम्') यानातःगु दु। * अर्थान्तरन्यास अलङ्कार: संवाद व उपदेशया भागय् कविं अर्थान्तरन्यास अलङ्कारया प्रयोग यानादीगु दु। श्लोक ४१ य् कामवासनाया वशय् लाःपिं प्राणीतयेसं नीति, धर्म वा नियम लुमङ्कीमखु धइगु विशेष घटनायात सामान्य मानवीय स्वभावया नियम सिद्ध यायेत छ्यलातःगु दु। अथेहे श्लोक ४५ य् व्यसनी व दुर्जन मनुखं थः नापं मेपिंत नं थाकुइकेगु नीतिपरक खँ प्रस्तुत यानातःगु दु। * व्यतिरेक व दृष्टान्त अलङ्कार: श्लोक ५३ य् कविं शारीरिक शक्ति व मानसिक शक्तिया तुलना यानाः व्यतिरेक अलङ्कार क्यनादीगु दु। सिंह, धुँ, व किसि थेंन्याःगु भयानक हिंसक जनावरतय्त दमन याये छिं, तर रागं मात्त जुयाच्वंगु मनयात दमन याये मछिं धकाः शारीरिक दमन स्वया मन दमनयात श्रेष्ठ व कठिन क्यनातःगु दु। === रस निरूपण व रसाभास === प्रभासावदानं काव्यया अङ्गी रस (मुख्य रस) '''शान्त रस''' खः। काव्यया प्रारम्भ बुद्ध स्तुतिं जुइ व अन्तिमय् जुजु प्रभास बोधिसत्त्व भावनाय् प्रतिष्ठित जुयाः काव्य क्वचाइ, गुकिं शान्त रसया पूर्ण परिपाक जुइ। काव्यय् शान्त रसया स्थायी भाव 'निर्वेद' (वैराग्य) खः। तर शान्त रसया पुष्टिया लागि कविं काव्यया दथुइ मेमेगु रसतय्गु प्रयोग अंगी रसया रूपय् यानादीगु दु: * '''वीर रस''': नगर वर्णन व जुजु प्रभासया प्रताप व शिकार यात्राय् ओजस्वी गुण व वीर रसया छ्यला दु। * '''शृङ्गार रस व रसाभास''': गुँइ जंगली हस्तिनीया गन्ध माः वयेधुंकाः किसि अङ्कुश त्वःताः ब्वांय् वंगु वर्णनय् शृङ्गार रसया विकृत रूप (रसाभास) खनेदु। थ्व रसाभास मुख्य रस (शान्त रस) यात अझ उज्जल यायेत 'अङ्ग'या रूपय् वःगु खः। * '''भयानक रस''': जुजु व माहुते संयात ब्वांय् वयाच्वंगु उन्मत्त किसिइ च्वनाः प्राण संकटय् लाःगु अवस्था (श्लोक ३५-३८) य् भयानक रसया अनुभूति जुइ। === खँग्वः चयन, रीति व ओज गुण === काव्यया भाषा प्राञ्जल, सुगम व अर्थगम्भीर दु। क्षेमेन्द्रया शब्द चयनय् अनपेक्षित जटिलता मदु। काव्यय् मुख्यतया '''वैदर्भी रीति''' या प्रयोग जूगु दु, गुकिली समासया मात्रा म्हो जुइ व मधुरता अप्वः जुइ। तर किसिया उन्मत्त गति व भयानक दृश्यया वर्णन यायेगु क्रमय् (दसु: श्लोक १३-१९ व ३२-३८) कविं '''गौडी रीति''' व ओज गुणया प्रयोग यानादीगु दु, गुकिली समास व कठोर वर्णतय्गु प्रयोग दु। दसु कथं श्लोक १३ य् 'कैलासमिव जङ्गमम्' वा श्लोक १६ य् 'स्फुरत्सप्तच्छदामोदं विन्ध्याचलमिवोन्नतम्' थेंन्याःगु पदावलीं दृश्ययात ब्वनामिया मिखा न्ह्यःने प्रत्यक्ष खनेदइगु (बिम्ब विधान) वातावरण सिर्जना याइ। === दार्शनिक सन्देशया काव्यात्मक ब्वयाः === प्रभासावदानं काव्यया साहित्य शैलीया दकले तःधंगु विशेषता थ्व खः कि थुकी बौद्ध दर्शनया कठिन सिद्धान्ततय्त काव्यात्मक रूपय् प्रस्तुत यानातःगु दु। थ्व काव्यं क्वय् बियातःगु स्वंगू मू दार्शनिक खँ क्यनि: # '''शरीर व चित्त दमन''': माहुते संयातया संवाद (श्लोक ४३: ''"शरीरश्रमशिक्षायां दमकाः कुशला वयम्। मनोनियमशिक्षायां मुनयोऽपि न पण्डिताः॥"'' ) य् काव्यात्मक चमत्कार दु। थुकिया अर्थ खः - झी शारीरिक तालिम बिइत कुशल जुयाः नं मनया नियमनय् ऋषिमुनिपिं नं पण्डित मखु। थ्व श्लोकं काव्यया दार्शनिक निष्कर्षयात तस्कं प्रभावशाली दयेकातःगु दु। # '''राग/विषयवासनाया क्षणिकत्व''': किसि ७ दिं लिपा कामज्वर शान्त जुयाः थःहे थमंतुं लिहाँ वःगु घटनां सांसारिक तृष्णा क्षणिक खः धइगु विचारयात काव्यात्मक ढङ्गं क्यनि। # '''सम्यकसम्बोधि संकल्प''': जुजु प्रभासया मनय् उत्पन्न जूगु संवेगं वय्कःयात बोधिसत्त्व पदय् थ्यंकःगु वर्णनय् कविया आध्यात्मिक चिन्तन उज्जल जुयाः खनेदु। == स्वयादिसँ == * [[बोधिसत्त्वावदानकल्पलता]] * [[क्षेमेन्द्र]] * [[अवदान]] * [[बौद्ध साहित्य]] * [[संस्कृत साहित्य]] == लिधंसा == * [https://sa.wikisource.org/wiki/%E0%A4%AC%E0%A5%8B%E0%A4%A7%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A4%A6%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%95%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%AA%E0%A4%B2%E0%A4%A4%E0%A4%BE विकिस्रोत] ==पिनेया स्वापू== * [https://www.dsbcproject.org/canon-text/content/360/1427 संगणिकृत बौद्धसंस्कृतत्रिपिटकम् पूर्ण पाठ] [[पुचः:संस्कृत साहित्य]] [[पुचः:बौद्ध ग्रन्थ]] [[पुचः:अवदान]] [[पुचः:क्षेमेन्द्रया कृति]] 54rx05tp35ncddhsiffcnwa8h149389 0 307737 1123087 2026-08-26T05:26:41Z Eukesh 11 न्हुगु पौ: '''बोधिसत्त्वावदानकल्पलता''' ११गू शताब्दीया प्रसिद्ध कश्मीरी महाकवि [[क्षेमेन्द्र]] (ई.सं. ९९०–१०६०) व वय्कःया काय् सोमेन्द्रं संस्कृत भाषाय् रचना यानादीगु छगू सुप्रसिद्ध बौद्ध म... 1123087 wikitext text/x-wiki '''बोधिसत्त्वावदानकल्पलता''' ११गू शताब्दीया प्रसिद्ध कश्मीरी महाकवि [[क्षेमेन्द्र]] (ई.सं. ९९०–१०६०) व वय्कःया काय् सोमेन्द्रं संस्कृत भाषाय् रचना यानादीगु छगू सुप्रसिद्ध बौद्ध महाकाव्य ग्रन्थ खः। थ्व ग्रन्थ महायान बौद्ध साहित्यया [[अवदान]] (जातक वा बुद्धया पूर्वजन्मया कथा) परम्पराया दकले पूर्ण, उत्कृष्ट व विशाल काव्यात्मक रूप खः। थ्व काव्य ग्रन्थय् मुक्कं १०८ गू पल्लवत (अध्यायत) दु, गुकिली भगवान् बुद्धया पूर्वजन्मया त्याग, करुणा, दान, व बोधिसत्त्व चर्याया आख्यानतय्त काव्यमय रूपय् प्रस्तुत यानातःगु दु। थ्व ग्रन्थ महाकवि क्षेमेन्द्रया जीवनया अन्तिम कालया महानतम रचना खः, गुकियात वय्कःया काय् सोमेन्द्रं पूवंकाः ई.सं. १०५२ पाखे पिथनादीगु खः। संस्कृत साहित्यय् थ्व ग्रन्थयात काव्यशास्त्रीय अलङ्कार, छन्द विधान, व बौद्ध दर्शनया गम्भीर सम्मिश्रणया अद्वितीय दसुया रूपय् कायेगु या। सँदेय्, नेपाः व भारतया बौद्ध अध्ययनय् थ्व ग्रन्थया स्थान तस्कं उच्च दु। सँदेय् भाषाय् थुकिया अनुवाद 'र्तोगस बर्जोद दपग बसम अख्रि शिङ ' (རྟོགས་བརྗོད་དཔག་བསམ་འཁྲི་ཤིང་། Rtogs brjod dpag bsam 'khri shing) नां दु, गुकिया अर्थ 'कल्पवृक्ष थेंन्याःगु अवदान आख्यानत' जुइ। नेपालय् थ्व ग्रन्थ हस्तलिखित ग्रन्थया रूपय् थःगु प्राचीन परम्परा निसें म्वानाच्वंगु दु व नेवाः बौद्ध विद्वानतयेसं थुकिया अध्ययन-अध्यापन यानावयाच्वंगु दु। थ्व ग्रन्थय् बुद्ध कथा जक मखुसें ११गू शताब्दीया कश्मीरी संस्कृत साहित्यया उच्च काव्यात्मक शैली, नीतिशास्त्र, व दर्शनया परिपक्व रूप खनेदु। थ्व ग्रन्थया प्रत्येक पल्लव थःथःगु थासय् छगू स्वतन्त्र अवदान काव्य खः, गुकिली 'प्रभासावदानं', 'षड्दन्तजातकं', 'विश्वांतरावदानं', व 'श्रावस्तीप्रातिहार्यं' थेंन्याःगु प्रसिद्ध कथात समाविष्ट दु। == ऐतिहासिक पृष्ठभूमि व ग्रन्थ निर्माण == बोधिसत्त्वावदानकल्पलताया निर्माण ११गू शताब्दीया कश्मीरय् जूगु खः, गन संस्कृत साहित्य व बौद्ध दर्शनया गम्भीर संगम जुयाच्वंगु खः। क्षेमेन्द्र थःगु युगया दकले बहुमुखी प्रतिभाया विद्वान् खः, सुनां अलङ्कारशास्त्र, काव्यशास्त्र, व सामाजिक व्यङ्ग्यय् यक्व प्रसिद्ध ग्रन्थत च्वयादीगु दु। वय्कः संस्कृत महाकवि [[अभिनवगुप्त]]या प्रत्यक्ष शिष्य खः, गुकिं यानाः वय्कःया चिन्तनय् गम्भीरता व काव्य-कौशलता खनेदु। क्षेमेन्द्रं थःगु जीवनया उत्तरार्धय् [[बुद्ध धर्म]]या बोधिसत्त्व विचारं प्रभावित जुयाः थ्व ग्रन्थ च्वयेगु ज्या यानादीगु खः। वय्कलं १०७ गू पल्लवतय्गु रचना पूवंकादीधुंकाः वय्कःया स्वर्गवास जुल। वयां लिपा वय्कःया काय् सोमेन्द्रं थुकिया मङ्गलाचरण, भूमिका व १०८गू पल्लव ('जिमूतवाहनावदानं') च्वयाः ग्रन्थयात पूर्णता बियादीगु खः। सोमेन्द्रं थःगु ग्रन्थप्रशस्तिइ च्वयादीगु दु कि थ्व ग्रन्थया रचनाया लागि कश्मीरी बौद्ध विद्वान् देवधरं क्षेमेन्द्रयात विशेष प्रेरणा बियादीगु खः। थ्व ग्रन्थ संस्कृत अवदान साहित्यया दकले लिपांगु तर दकले परिष्कृत महाकाव्य खः। थ्व सँदेय् (तिब्बत) य् १३गू शताब्दी पाखे महापण्डित [[शाक्यश्रीभद्र]] व सँदेय् भाय् हिलामिया प्रयासं सँदेय् भाषाय् रूपान्तरित जुल। दलाई लामा व पञ्चेन लामा परम्पराय् थ्व ग्रन्थयात बुद्ध धर्मया नीति व आचारया प्रामाणिक आधार धकाः हनातःगु दु। == ग्रन्थया संरचना व विषयवस्तु == बोधिसत्त्वावदानकल्पलता छगू विशालकाय काव्य खः गुकिली मुक्कं १०८ गू अध्यायत (पल्लवत) दु। 'कल्पलता'या अर्थ इच्छा पूर्ण याइगु दिव्य सिमा जुइ, व थुकिया अध्यायतय्त 'पल्लव' (सिमाया हः वा कचा) धकाः नां बियातःगु दु। थ्व ग्रन्थया मुख्य विषयवस्तु भगवान् बुद्धया पूर्वजन्म (बोधिसत्त्व अवस्था)या त्याग, करुणा व प्रज्ञाया कथात खः। ग्रन्थय् कुल श्लोक ल्या ७,००० स्वया अप्वः दु। थुकिया कथात प्राचीन 'दिव्यावदान', 'जातकमाला', व 'महावस्तु' थेंन्याःगु बौद्ध ग्रन्थतय्सं कयातःगु खः, तर क्षेमेन्द्रं थुकी थःगु काव्यात्मक अलङ्कार व शैली तयाः न्हूगु रूप बियादीगु दु। ग्रन्थया प्रत्येक पल्लवयः छगू विशेष नैतिक वा दार्शनिक सन्देश बिइ। दसु कथं - न्हापांगु पल्लव 'प्रभासावदानं' य् मन वा चित्त दमनया महत्त्व क्यनातःगु दु, धाःसा 'विश्वांतरावदानं' य् [[दानपारमिता]]या पराकाष्ठा क्यनातःगु दु। {| class="wikitable" |+ बोधिसत्त्वावदानकल्पलताया छुं मुख्य व प्रसिद्ध पल्लवत |- ! पल्लव ल्या !! पल्लव/कथाया नां !! मू विषयवस्तु व नैतिक सन्देश |- | १ || [[प्रभासावदानं]] || जुजु प्रभास व किसिया कथा; शारीरिक दमन स्वया चित्त दमनया श्रेष्ठता व बुद्ध सम्बोधि। |- | २ || श्रीमत्यावदानं || श्रीमतीया बुद्ध स्तूपय् दीपदान व त्याग; भक्ति व श्रद्धाया फल। |- | ५ || रुक्मावत्यावदानं || रुक्मावतीया आत्मत्याग; नेपित्याम्ह मिसा व मचायात थःगु ला दान बिगु करुणा। |- | १५ || षड्दन्तजातकं || ६ पू वाः दुम्ह दिव्य किसिया त्याग व पूर्वजन्मया बदला; क्षमापारमिता। |- | २४ || शशजातकं || शश (खराःचा) या मिइ आत्मदाह यानाः अतिथिया प्राण रक्षा; दानपारमिता। |- | ५१ || रुक्मांगदावदानं || जुजु रुक्मांगदया कथा; सत्य, अहिंसा व प्रजापालनया आदर्श। |- | ७० || एकशृङ्गावदानं || ऋषि एकशृङ्ग व शान्ताया आख्यान; तपस्या व कामवासनाया द्वन्द्व। |- | ९४ || श्रीमतीयशोधावदानं || यशोधरा व राहुलया पूर्वजन्मया कथा व पारमिता। |- | १०८ || जिमूतवाहनावदानं || सोमेन्द्रं च्वयादीगु पल्लव; जिमूतवाहनया गरुड स्वया नाग तयेगु रक्षाया लागि प्राण त्याग। |} == काव्यात्मक व साहित्यिक शैली == बोधिसत्त्वावदानकल्पलता संस्कृत साहित्यया शास्त्रीय 'महाकाव्य शैली' या उत्कृष्ट दसु खः। क्षेमेन्द्रं थःगु ग्रन्थ 'सुवृत्ततिलक' य् छन्दशास्त्रया गुगु नियमत प्रतिपादन यानादीगु खः, थ्व नियमतेगु पूर्ण व्यावहारिक प्रयोग थ्व काव्यय् खनेदु। वय्कःया शैलीइ सरसता, ओज, व दार्शनिक गम्भीरताया अद्वितीय संगम दु। काव्यय् मुख्यतया अनुष्टुप्, वसन्ततिलका, मन्दाक्रान्ता, शिखरिणी, व स्रग्धरा छन्दया प्रयोग जूगु दु। कथाया साधारण प्रवाहय् अनुष्टुप् छन्द छ्यलातःगु दु धाःसा भावुक, गम्भीर वा प्रकृति वर्णनया भागय् दीर्घाक्षर छन्दत छ्यलातःगु दु। क्षेमेन्द्रया अलङ्कार योजनाय् रूपक, उपमा, अर्थान्तरन्यास व व्यतिरेक अलङ्कार मुख्य खः। वय्कलं अलङ्कारयात प्रदर्शनया रूपय् जक मखुसे कथाया भावयात ब्वयेत छ्यलादीगु दु। काव्यया अङ्गी रस (मुख्य रस) शान्त रस खः, तर थुकिया पुष्टिया लागि करुणा रस, वीर रस, व शृङ्गार रसाभासया प्रयोग अङ्ग रूपय् जूगु दु। {| class="wikitable" |+ ग्रन्थय् प्रयोग जूगु प्रमुख छन्द व अलङ्कार |- ! शास्त्रीय अंग !! प्रयोग जूगु रूप !! काव्यात्मक प्रभाव व विशेषता |- | '''मुख्य छन्दत''' || अनुष्टुप्, वसन्ततिलका, स्रग्धरा, शार्दूलविक्रीडित || संवादय् सरलता, भक्ति भावय् मधुरता, व सङ्कल्पय् ओज गुण। |- | '''मुख्य अलङ्कारत''' || रूपक, उपमा, अर्थान्तरन्यास, व्यतिरेक || अमूर्त दार्शनिक विचारतय्त मूर्त रूप बिइगु व नीतिपरक सत्य सिद्ध यायेगु। |- | '''मुख्य रसत''' || शान्त रस (अङ्गी), करुण रस, वीर रस || सांसारिक वैराग्य सिर्जना यायेगु व बोधिसत्त्व करुणा उत्पन्न यायेगु। |- | '''रीति व गुण''' || वैदर्भी रीति, गौडी रीति, प्रसाद गुण || भाषा सुगम जुइगु नापं भाव स्पष्ट जुइगु। |} == दार्शनिक व नैतिक महत्त्व == थ्व ग्रन्थ साहित्यिक रचना जक मखुसे बौद्ध दर्शन व नीतिशास्त्रया विशाल कोष खः। महायान बौद्ध सम्प्रदायय् 'पारमिता' (पूर्णता) प्राप्तिया गुगु मार्ग क्यनातःगु दु, थ्व ग्रन्थया कथातय्सं वयात स्पष्ट याइ। दान, शील, क्षान्ति (क्षमा), वीर्य (उत्साह), ध्यान, व प्रज्ञा थेंन्याःगु षट्पारमिताया व्यावहारिक दसु थ्व काव्यया पात्रतय्सं क्यनि। ग्रन्थय् बुद्ध धर्मया अनात्मवाद, कर्मफल सिद्धान्त, व संसारया अनित्यतायात तस्कं सुन्दर ढंगं व्याख्या यानातःगु दु। कर्मया सूक्ष्म गति व वयागु फल सुनां नं छले याये मफु धइगु खँ यक्व पल्लवतय्सं क्यनि। नापं, थ्व ग्रन्थय् भिक्षुतय्गु लागि जक मखुसे सामान्य गृहस्थ, जुजु, व अमात्यतय्गु लागि नं राजनीतिक व सामाजिक नीतिया उपदेश बियातःगु दु। जुजुया कर्तव्य प्रजापालन खः व प्रजाया दुःखय् जुजुं थःगु सुख त्याग यायेमाः धइगु विचार थुकी बारम्बार खनेदु। == बौद्ध जगतय् प्रभाव व पाण्डुलिपि परम्परा == बोधिसत्त्वावदानकल्पलताया प्रभाव सम्पूर्ण एसियाली बौद्ध जगतय् खनेदु। भारतय् बुद्ध धर्मया ह्रास जुया वंगु ईलय् नं थ्व ग्रन्थ सँदेय् व नेपालय् पूर्ण रूपं सुरक्षित च्वन। १३गू शताब्दीइ सँदेय् भासय् अनुवाद जुयाः थ्व ग्रन्थ सँदेय्या मुक्कं गुम्बातय्सं अध्ययन याइगु मुख्य विषय जुल। सँदेय् चित्रकला (थाङ्का चित्रकला) य् बोधिसत्त्वावदानकल्पलताया १०८ पू कथातय्त चित्रित यायेगु छगू ब्यागलं परम्परा हे विकास जुल। नेपालय् नेवाः बुद्ध परम्पराय् थ्व ग्रन्थया हस्तलिखित ग्रन्थतय्त थीथी नेपाललिपिइ सुरक्षित तयातःगु खनेदु। १९गू शताब्दीइ संस्कृत विद्वान् शरच्चन्द्र दास व सतीशचन्द्र विद्याभूषणं सँदेय् निसें थुकिया पाण्डुलिपि रोयल एसियाटिक सोसाइटी अफ बंगाल पाखें थुकिया सम्पादन यानाः पिथना दिल। वयां लिपा डा. पी. एल. वैद्यं मिथिला इन्स्टिच्युट पाखें थुकिया शुद्ध संस्करण पिथना दिला। थौं नं थ्व ग्रन्थ बौद्ध अवदान साहित्यया दकले प्रामाणिक व काव्यात्मक ग्रन्थया रूपय् हलिंन्यंक अध्ययन जुयाच्वंगु दु। == स्वयादिसँ == * [[क्षेमेन्द्र]] * [[प्रभासावदानं]] * [[अवदान]] * [[बौद्ध साहित्य]] * [[संस्कृत साहित्य]] == लिधंसा == * [https://sa.wikisource.org/wiki/%E0%A4%AC%E0%A5%8B%E0%A4%A7%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A4%A6%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%95%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%AA%E0%A4%B2%E0%A4%A4%E0%A4%BE संस्कृत विकिस्रोतय् ग्रन्थ] [[पुचः:संस्कृत साहित्य]] [[पुचः:बौद्ध ग्रन्थ]] [[पुचः:अवदान]] [[पुचः:क्षेमेन्द्रया कृति]] [[पुचः:महाकाव्य]] pk0no201l5rwnv5veo0q9w7m5aerev1 0 307738 1123090 2026-08-26T05:39:33Z Eukesh 11 Redirected page to [[काव्यया तिसा]] 1123090 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[काव्यया तिसा]] saim2ddmck2ipx04vl1w14elmavqwsb 0 307739 1123091 2026-08-26T05:42:49Z Eukesh 11 न्हुगु पौ: '''अनन्वय''' अलंकार काव्यशास्त्रया छगू प्रसिद्ध अर्थालंकार खः। थ्व अलंकारय् उपमेयया तुलना यायेत मेगु छुं उपमान मदयाः उपमेययात हे उपमान कथं छ्यलिगु याइ। अर्थात्, थःगु तुलना थः नाप... 1123091 wikitext text/x-wiki '''अनन्वय''' अलंकार काव्यशास्त्रया छगू प्रसिद्ध अर्थालंकार खः। थ्व अलंकारय् उपमेयया तुलना यायेत मेगु छुं उपमान मदयाः उपमेययात हे उपमान कथं छ्यलिगु याइ। अर्थात्, थःगु तुलना थः नाप हे यायेगु भावयात अनन्वय धाइ। काव्यय् उपमेयया अद्वितीयता वा असाधारणता क्यनेत थ्व अलङ्कारया प्रयोग जुइ। दसुया निंतिं "रामया युद्ध रामया थें जुल" धैगु खँत्वाः दुने अनन्वय दु। अथे हे "आकाश आकाश थें खः" धैगु वाक्यय् नं अनन्वय अलङ्कार खनेदु। थन मेगु उपमानया अभावं याना उपमेययात हे उपमानया रुपय् कयातःगु दइ। थ्व अलङ्कारं काव्यशास्त्रय् मुख्य थाय् काःगु दु। काव्यय् थुकिया प्रयोगं चमत्कार व गम्भीरता वइ। नेपालभाषा काव्यशास्त्रय् नं थुकिया अध्ययन व छ्यला जुइ। थ्व अलङ्कारं वस्तुया अद्वितीय गुणयात उजागर याइ। प्राचीन संस्कृत साहित्यय् थुकिया यक्व दसुत दु। साहित्यय् रसोत्पत्ति यायेत थ्व अलङ्कारं तःधंगु ग्वाहालि याइ। काव्य अनुरागीतयेसं थ्व अलङ्कारयात तसकं यकेगु या। थ्व अलङ्कार अर्थालंकारया छगू महत्वपूर्ण ब्वः खः। <ref>साहित्यदर्पण - विश्वनाथ</ref> == लिधंसा == <references /> == स्वयादिसँ == * [[अलङ्कार]] * [[साहित्य]] [[Category:साहित्य]] [[Category:अलङ्कार]] [[en:Ananvaya]] bsub1n6ai1eor5tcmayezik7766pxlk 0 307740 1123092 2026-08-26T05:46:04Z Eukesh 11 न्हुगु पौ: '''रूपक''' अलंकार साहित्यया अर्थालंकारया छगू मू ताजि खः। थ्व अलंकारय् उपमेय व उपमानया दथुइ भेद समाप्त यानाः निगुलिंयात अभेद क्यनि अर्थात् उपमेयय् उपमानया आरोप यायेगु ज्या थ्व अलङ... 1123092 wikitext text/x-wiki '''रूपक''' अलंकार साहित्यया अर्थालंकारया छगू मू ताजि खः। थ्व अलंकारय् उपमेय व उपमानया दथुइ भेद समाप्त यानाः निगुलिंयात अभेद क्यनि अर्थात् उपमेयय् उपमानया आरोप यायेगु ज्या थ्व अलङ्कारय् जुइ। [[उपमा]] अलङ्कारय् समानता क्यनि धाःसा रूपकय् अभेद क्यनि। "छंगु ख्वाः हे तिमिला खः" धैगु अभिव्यक्ति रूपक अलङ्कारया दसु खः। थन ख्वाः व तिमिलाया दथुइ छुं भिन्नता मतःसें छगू हे क्यनातःगु दु। थ्व अलङ्कारं काव्यय् तःधंगु चमत्कार व गम्भीरता हइ। नेपालभाषाया चिनाखँ व काव्यय् रूपक अलङ्कारया व्यापक प्रयोग जुइ। रूपक अलङ्कारयात साङ्ग रूपक, निरङ्ग रूपक व परम्परित रूपकय् ब्वथलेछिं। काव्यया अर्थयात छगू विशेष उचाई बीत थ्व अलङ्कार तसकं उपयुक्त जुइ। साहित्यिक कृतिया अभिव्यक्ति क्षमता अप्वकयेत रूपकया तःधंगु भूमिका दु। थ्व अलङ्कारं पाठकतयेगु कल्पनाशीलतायात जागृत याइ। प्राचीन साहित्य निसें आधुनिक काव्य तक थुकिया प्रयोग जुया वयाच्वंगु दु। रूपक अलङ्कार अर्थालंकारया जग थें खः। <ref>काव्यप्रकाश - मम्मट</ref> == लिधंसा == <references /> == स्वयादिसँ == * [[अलङ्कार]] * [[साहित्य]] [[Category:साहित्य]] [[Category:अलङ्कार]] [[en:Rupaka]] {{stub}} j2emujgp8989inkunbnfb01lfbi9swq 0 307741 1123093 2026-08-26T05:48:54Z Eukesh 11 न्हुगु पौ: '''परिनाम''' अलंकार संस्कृत व नेपालभाषा साहित्यया छगू प्रमुख अर्थालंकार खः। थ्व अलंकारय् आरोपित उपमान उपमेयया रुपय् परिणत वा रुपान्तरित जुइ। काव्यय् प्रकृत कार्य सिद्ध यायेत उप... 1123093 wikitext text/x-wiki '''परिनाम''' अलंकार संस्कृत व नेपालभाषा साहित्यया छगू प्रमुख अर्थालंकार खः। थ्व अलंकारय् आरोपित उपमान उपमेयया रुपय् परिणत वा रुपान्तरित जुइ। काव्यय् प्रकृत कार्य सिद्ध यायेत उपमानं उपमेयया रुप काइगु अवस्थायात परिनाम धाइ। थ्व अलङ्कार [[रूपक]] अलङ्कार नाप ज्वःगु खःसां थुकिया थःगु हे वैशिष्ट्य दु। थन उपमानं थःगु पृथक अस्तित्व मदयेकाः उपमेय नाप एकरुप जुइ। थुकिया प्रयोगं काव्यय् विशेष अर्थ चमत्कार उत्पन्न जुइ। साहित्य शास्त्रय् परिनाम अलङ्कारयात गम्भीर अलङ्कार कथं कायेगु याइ। नेपालभाषाया प्राज्ञिक काव्यय् थुकिया प्रयोग खनेदइ। थ्व अलङ्कारं काव्यया भावयात अझ बल्लाकेगु ज्या याइ। कवि तयेसं थःगु काव्यया अभिव्यक्ति कौशल क्यनेत थुकिया प्रयोग याइ। साहित्य अनुरागीतयेगु निंतिं थ्व अलङ्कारया अध्ययन तसकं महत्त्वपूर्ण दु। थ्व अलङ्कारया अध्ययनं अर्थालंकारया सूक्ष्मता थुइकेत ग्वाहालि याइ। [[काव्यशास्त्र]]य् थुकिया लक्षण व दसु तसकं स्पष्ट यानातःगु दु। परिनाम अलङ्कारं काव्यय् न्हूगु अर्थया सिर्जना याइ। थ्व अलंकार साहित्य शास्त्रया छगू तिसा खः। <ref>रसगंगाधर - जगन्नाथ</ref> == लिधंसा == <references /> == स्वयादिसँ == * [[अलङ्कार]] * [[साहित्य]] [[Category:साहित्य]] [[Category:अलङ्कार]] [[en:Parinama]] {{stub}} j5venixm56zvcyw9nl6ylpidkdp38o8 0 307742 1123094 2026-08-26T05:52:08Z Eukesh 11 न्हुगु पौ: '''गुंफ''' अलंकार (Gumpha Alankara) साहित्यया छगू अलङ्कार खः। थ्व अलंकारय् थीथी खँग्वः वा अर्थयात स्वानाः रचना याइ। गथे क्वखाय् स्वां स्वायेगु याइ, अथे हे काव्यय् शब्द व अर्थया गुंफन/स्वायेग... 1123094 wikitext text/x-wiki '''गुंफ''' अलंकार (Gumpha Alankara) साहित्यया छगू अलङ्कार खः। थ्व अलंकारय् थीथी खँग्वः वा अर्थयात स्वानाः रचना याइ। गथे क्वखाय् स्वां स्वायेगु याइ, अथे हे काव्यय् शब्द व अर्थया गुंफन/स्वायेगु जुइ। थ्व अलंकारया प्रयोगं काव्य रचना तसकं सुन्दर व व्यवस्थित खनेदै। काव्यशास्त्रय् थ्व अलङ्कारया प्रयोग शैलीगत चमत्कार क्यनेत जुइ। थुकिया प्रयोगं चिनाखँय् छगू अद्भूत प्रवाह व संगीत हइ। नेपालभाषा साहित्यय् गुंफ अलङ्कारया प्रयोग थीथी काव्यय् खनेदु। चिनाखँय् विभिन्न भावतयेत छगू हे सूत्रय् चिनेगु ज्या थ्व अलङ्कारं याइ। साहित्यकारतयेसं थःगु सिर्जनात्मक क्षमता क्यनेत थुकिया प्रयोग याइ। थ्व अलङ्कारं काव्यया संरचनात्मक सौन्दर्य भिंकी। ब्वनामितेत आकर्षित यायेत थ्व अलंकार तसकं प्रभावकारी जुइ। थुकिया अध्ययनं काव्य निर्माणया कला थुइकेत ग्वाहालि याइ। काव्यशास्त्रय् थुकियात छगू कलात्मक अलंकारया रुपय् कयातःगु दु। थ्व अलङ्कारं शब्दशास्त्र व अर्थशास्त्र निगुलिंयात प्रतिनिधित्व याइ। साहित्यया सौन्दर्य अभिवृद्धि थुकिया मू उद्देश्य खः। == लिधंसा == <references /> == स्वयादिसँ == * [[अलङ्कार]] * [[साहित्य]] [[Category:साहित्य]] [[Category:अलङ्कार]] [[en:Gumpha]] {{stub}} nbk6mtv0xrv4th66f35hw5amoaj7bl8 1123095 1123094 2026-08-26T05:52:35Z Eukesh 11 1123095 wikitext text/x-wiki '''गुंफ''' अलंकार साहित्यया छगू अलङ्कार खः। थ्व अलंकारय् थीथी खँग्वः वा अर्थयात स्वानाः रचना याइ। गथे क्वखाय् स्वां स्वायेगु याइ, अथे हे काव्यय् शब्द व अर्थया गुंफन/स्वायेगु जुइ। थ्व अलंकारया प्रयोगं काव्य रचना तसकं सुन्दर व व्यवस्थित खनेदै। काव्यशास्त्रय् थ्व अलङ्कारया प्रयोग शैलीगत चमत्कार क्यनेत जुइ। थुकिया प्रयोगं चिनाखँय् छगू अद्भूत प्रवाह व संगीत हइ। नेपालभाषा साहित्यय् गुंफ अलङ्कारया प्रयोग थीथी काव्यय् खनेदु। चिनाखँय् विभिन्न भावतयेत छगू हे सूत्रय् चिनेगु ज्या थ्व अलङ्कारं याइ। साहित्यकारतयेसं थःगु सिर्जनात्मक क्षमता क्यनेत थुकिया प्रयोग याइ। थ्व अलङ्कारं काव्यया संरचनात्मक सौन्दर्य भिंकी। ब्वनामितेत आकर्षित यायेत थ्व अलंकार तसकं प्रभावकारी जुइ। थुकिया अध्ययनं काव्य निर्माणया कला थुइकेत ग्वाहालि याइ। काव्यशास्त्रय् थुकियात छगू कलात्मक अलंकारया रुपय् कयातःगु दु। थ्व अलङ्कारं शब्दशास्त्र व अर्थशास्त्र निगुलिंयात प्रतिनिधित्व याइ। साहित्यया सौन्दर्य अभिवृद्धि थुकिया मू उद्देश्य खः। == लिधंसा == <references /> == स्वयादिसँ == * [[अलङ्कार]] * [[साहित्य]] [[Category:साहित्य]] [[Category:अलङ्कार]] [[en:Gumpha]] {{stub}} 3qblnazbiowhxonn7oa0ly1c4tph2ay 0 307743 1123096 2026-08-26T05:54:39Z Eukesh 11 न्हुगु पौ: '''कारन''' अलंकार काव्यशास्त्रया अर्थालंकार अन्तर्गत लाःगु छगू अलङ्कार खः। थ्व अलंकारय् कार्य व कारणया दथुइ दुगु सम्बन्धयात विशेष रुपं प्रस्तुत याइ। काव्यय् कारण दुसा कार्य जुइ... 1123096 wikitext text/x-wiki '''कारन''' अलंकार काव्यशास्त्रया अर्थालंकार अन्तर्गत लाःगु छगू अलङ्कार खः। थ्व अलंकारय् कार्य व कारणया दथुइ दुगु सम्बन्धयात विशेष रुपं प्रस्तुत याइ। काव्यय् कारण दुसा कार्य जुइ धैगु स्वाभाविक नियमयात चमत्कारिक ढंगं क्यनेगु थुकिया विशेषता खः। साधारण अर्थ स्वया पृथक काव्यिक पहः दुने कार्य-कारण सम्बन्ध क्यनि। थ्व अलङ्कारं तर्क व काव्यया सुन्दर संयोजन क्यनि। नेपालभाषाया दार्शनिक व वैचारिक काव्यय् थुकिया प्रयोग खनेदइ। काव्यय् विषयवस्तुयात तर्कसंगत दयेकेत थ्व अलंकारं ग्वाहालि याइ। कारन अलंकारं ब्वनामियात गम्भीर चिन्तन यायेत प्रेरित याइ। साहित्यय् कार्य-कारण भावयात स्पष्ट यायेत थ्व अलंकार अनिवार्य थें जुइ। थुकिया प्रयोगं काव्यया प्रभावकारिता झन् अप्वइ। काव्यशास्त्रया विद्वानतयेसं थुकिया यक्व लक्षणत बियातःगु दु। काव्यय् घटित जुइगु घटनाया मूल कारण क्यनेगु थुकिया मू ज्या खः। थ्व अलङ्कारं काव्यशास्त्रय् थःगु ब्यागलं महत्त्व कायम यानातःगु दु। साहित्यिक सिर्जनाय् तर्क व सौन्दर्यया मिश्रण थुकिया विशेषता खः। थ्व अर्थालंकारया छगू महत्त्वपूर्ण भेद खः। <ref>काव्यप्रकाश - मम्मट</ref> == लिधंसा == <references /> == स्वयादिसँ == * [[अलङ्कार]] * [[साहित्य]] [[Category:साहित्य]] [[Category:अलङ्कार]] 2qioyftbg94hxzss7jheu8u4fawpx3g 0 307744 1123099 2026-08-26T06:05:35Z Eukesh 11 न्हुगु पौ: '''अपन्हुति''' अलंकार साहित्य शास्त्रया छगू महत्वपूर्ण अर्थालंकार खः। थ्व अलंकारय् सत्य वस्तु (उपमेय) या निषेध यानाः असत्य वस्तु (उपमान) या स्थापना याइ। अर्थात् उपमेययात निषेध वा स... 1123099 wikitext text/x-wiki '''अपन्हुति''' अलंकार साहित्य शास्त्रया छगू महत्वपूर्ण अर्थालंकार खः। थ्व अलंकारय् सत्य वस्तु (उपमेय) या निषेध यानाः असत्य वस्तु (उपमान) या स्थापना याइ। अर्थात् उपमेययात निषेध वा सुचुकाः उपमानया अभिव्यक्ति यायेगु ज्या थुकिलि जुइ। "थ्व ख्वाः मखु, थ्व ला तिमिला खः" धैगु वाक्य अपन्हुति अलङ्कारया दसु खः। थन 'ख्वाः' (उपमेय) या निषेध यानाः 'तिमिला' (उपमान) या स्थापना यानातःगु दु। अपन्हुति शब्दया अर्थ सुचुकेगु वा मखु धायेगु खः। काव्यय् थुकिया प्रयोगं विशेष चमत्कार व नवीनता हइ। नेपालभाषा काव्यय् भावयात प्रगाढ दयेकेत थ्व अलङ्कार छ्यलि। थुकिया यक्व ताजि काव्यशास्त्रय् बियातःगु दु। चिनाखँय् गूढ अर्थ क्यनेत अपन्हुति अलंकार तसकं उपयोगी जुइ। ब्वनामिया ध्यान आकर्षित यायेत थुकिया तःधंगु भूमिका दु। साहित्यय् थुकिया प्रयोगं अभिव्यक्ति झन् सशक्त जुइ। अर्थालंकारया सूक्ष्म अध्ययनय् थ्व अलङ्कारया तःधंगु महत्त्व दु। नेपालभाषाया साहित्यकारतयेसं थुकिया सुन्दर प्रयोग यानातःगु दु। थ्व अलङ्कार काव्यशास्त्रया छगू अभिन्न अंग खः। <ref>रसगंगाधर - जगन्नाथ</ref> == लिधंसा == <references /> == स्वयादिसँ == * [[अलङ्कार]] * [[साहित्य]] [[Category:साहित्य]] [[Category:अलङ्कार]] [[en:Apanhuti]] {{stub}} 41czsk9xcml7xu7ra477yyn7562a56d 0 307745 1123100 2026-08-26T06:08:53Z Eukesh 11 न्हुगु पौ: '''उत्प्रेक्षा''' अलंकार साहित्य शास्त्रया तसकं नांजाःगु अर्थालंकार खः। थ्व अलंकारय् उपमेयय् उपमानया संभावना वा कल्पना याइ। अर्थात्, छगू वस्तुयात मेगु वस्तुया रुपय् सम्भावना क्... 1123100 wikitext text/x-wiki '''उत्प्रेक्षा''' अलंकार साहित्य शास्त्रया तसकं नांजाःगु अर्थालंकार खः। थ्व अलंकारय् उपमेयय् उपमानया संभावना वा कल्पना याइ। अर्थात्, छगू वस्तुयात मेगु वस्तुया रुपय् सम्भावना क्यनेगु ज्या थुकिलि जुइ। थुकिलि 'थथे म्हसिके/थुइके/माने याये कि', 'थें' आदि वाचक शब्दया प्रयोग याइ। "थथे थुइके कि वय्कःया ख्वाः तिमिला खः" धैगु वाक्य उत्प्रेक्षा अलङ्कारया दसु खः। नेपालभाषा साहित्यय् थ्व अलङ्कारया तःधंगु प्रयोग खनेदइ। उत्प्रेक्षा अलङ्कारयात मू रुपं वस्तुत्प्रेक्षा, हेतूत्प्रेक्षा व फलोत्प्रेक्षाय् ब्वथलेगु याइ। थ्व अलङ्कारं काव्यय् उच्च कोटिया कल्पनाशीलता क्यनि। काव्यया सौन्दर्य व रसोत्पत्ति अप्वकायेत उत्प्रेक्षा तसकं प्रभावकारी जुइ। कवितयेसं थःगु भावयात जादुमयी ढंगं प्रस्तुत यायेत थुकिया प्रयोग याइ। साहित्य अनुरागीतयेसं थ्व अलङ्कारयात तसकं यकेगु या। थुकिया प्रयोगं काव्यया दृश्य जीवन्त जुया वइ। काव्यशास्त्रय् उत्प्रेक्षा अलङ्कारयात अलङ्कारतयेगु मुकुटया कथं काइगु या। नेपालभाषाया प्राचीन व आधुनिक कविताय् थुकिया यक्व दसुत दु। थ्व अर्थालंकारया छगू मुख्य जग खः। <ref>काव्यप्रकाश - मम्मट</ref> == लिधंसा == <references /> == स्वयादिसँ == * [[अलङ्कार]] * [[साहित्य]] [[Category:साहित्य]] [[Category:अलङ्कार]] [[en:Utpreksha]] {{stub}} sco4nnl6s6p1i8e3obaeic8s2spuvff