Wikipedia newwiki https://new.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A5%82_%E0%A4%AA%E0%A5%8C MediaWiki 1.47.0-wmf.18 first-letter माध्यम विशेष खँलाबँला छ्येलेमि छ्येलेमि खँलाबँला विकिपिडिया विकिपिडिया खँलाबँला किपा किपा खँलाबँला मिडियाविकि मिडियाविकि खँलाबँला Template Template talk ग्वाहालि ग्वाहालि खँलाबँला पुचः पुचः खँलाबँला दबू दबू खँलाबँला TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 249 1123528 1100926 2026-09-04T20:45:33Z Eukesh 11 1123528 wikitext text/x-wiki {{नेपाललिपिपरिक्षण|छ्येलेमि:Eukesh/Auto/NepalScript/म्ये}} [[Image:Billie Holiday, Downbeat, New York, N.Y., ca. Feb. 1947 (William P. Gottlieb 04251).jpg|thumb|upright=1.2|American jazz singer and songwriter [[Billie Holiday]]]] [[Image:"(You bring the) devil out in me".jpg|thumb]] [[Image:"Breathe" - Midge Ure - refrain spectrogram.png|thumb]] '''म्ये''' (Song) धइगु मनूया सः व बाजं थाना हालिगु छगू सांगीतिक रचना खः। थ्व कलाय् मनुया सः व बाजंया सः थीथी सुर व तालय् ल्वाकछ्यायेगु जुइ। हलिमया थीथी थासय् थीथीकथंया म्ये खनेदु। म्ये हालिगु चलनया विकास नं हलिमया थाय्‌ अनुसार भतिचा-अप्व पा। यक्व लहनाय् थ्व तजिलजिया अभिन्न अंग जुयाच्वनेधुंकूगु दु। [[सः]], [[ताल]], [[राग]] आदि म्येया थीथी कुचा ख। थुकिं [[म्येग्वः]] (Lyrics) व [[धुन]] (Melody) यात छथाय् हयाः छगू अर्थपूर्ण व लयात्मक अभिव्यक्ति दयेकी। म्ये छम्ह मनूनं हालिगु (Solo), पुचलय् हालिगु (Choral), वा बाजं नापं वा बाजं मदयेकः (A Cappella) हालिगु जुइफु। == म्येया संरचना (Structure) == पाश्चात्य व आधुनिक म्येया संरचनाय् आपालं क्वय् बियातःगु ब्वः दइ: # '''स्थायी (Chorus/Refrain):''' म्येया मू भाग गुगु हाकनं हालिगु जुइ। थुकिं म्येया मुख्य भाव वा सन्देश कःघाइ। # '''अन्तरा (Verse):''' म्येया बाखं वा सन्दर्भ न्ह्यब्वइगु भाग। थुकिया धुन उथें च्वंसां खँग्वः धासा प्रत्येक अन्तराय् पाः। # '''ब्रिज (Bridge):''' म्येया अन्तिम भागय् वने न्ह्यः लयात्मक हिउपाः हइगु छगू चिधंगु भाग। # '''प्रवेश व अन्त्य (Intro and Outro):''' म्ये सुरु जुइबलय् व सिधइबलय् थाइगु धुन। == म्येया ताजि == [[संगीतया विधा]] कथं म्येया थी-थी स्वरूपत दइ: * '''शास्त्रीय म्ये:''' नियमबद्ध राग व तालय् आधारित (दसु: ध्रुपद, ख्याल)। * '''लोक म्ये (Folk Song):''' जातिय वा क्षेत्रीय पहिचान दूगु, पुस्ता दर पुस्ता हस्तान्तरण जूगु म्ये (दसु: राजमति)। * '''भक्ति म्ये:''' द्यःया स्तुति वा आध्यात्मिक भाव दूगु म्ये (दसु: भजन, चचा म्ये)। * '''आधुनिक पप म्ये:''' व्यापक जनमानस व [[वाणिज्य]] सञ्चारया निंतिं दयेकातःगु म्ये। == सांस्कृतिक व सामाजिक महत्त्व == * '''अभिव्यक्ति:''' म्ये मनूया भावना (मतिना, वियोग, विद्रोह, उत्साह) प्वङ्केगु दकलय् सशक्त माध्यम खः। * '''इतिहास संरक्षण:''' यक्व ऐतिहासिक घटना व संस्कृति लोक म्येया माध्यमं सुरक्षित जुयाच्वंगु दइ। * '''लय्ता व उद्योग:''' डिजिटल युगय् म्ये उत्पादन व वितरणं तःधंगु आर्थिक [[वाणिज्य]] व रोजगारी सिर्जना याइ। ==स्वयादिसँ== * [[संगीत]] * [[म्येग्वः]] == ब्वनादिसँ== * Middleton, Richard (1990). ''Studying Popular Music''. * Booth, Mark W. (1981). ''The Experience of Songs''. {{Commonscat|Songs}} [[Category:कला]] [[पुचः:संगीत]] [[Category:साहित्य]] 2zgm81fs3v4enjb88s4d1jrp6q89j8v 0 898 1123614 1109828 2026-09-05T05:40:55Z Eukesh 11 1123614 wikitext text/x-wiki {{नेपाललिपिपरिक्षण|छ्येलेमि:Eukesh/Auto/NepalScript/शीत हताः}} [[Image:NATO_vs._Warsaw_Pact_(1949-1990).svg|250px]] [[Image:Cold War alliances mid-1975.svg|thumb|250px|The "[[Three-world model|Three Worlds]]]] [[Image:Čížov (Zaisa) - preserved part of Iron curtain.JPG|thumb|Remains of the "Iron Curtain" in the [[Czech Republic]]]] [[लिपांगु हलिम हताः]] धुंका संयुक्त राज्य अमेरिका व सोभियत संघया दथुइ ख्वांगुया वंगु स्वापूं हलिमय् हःगु ध्रुवीकृत अवस्थायात शीत हताः बाय् युद्ध धाइ। शीत युद्ध निक्वःगु विश्वयुद्ध धुंकाः संयुक्त राज्य अमेरिका व सोभियत सङ्घ (USSR) व इमिसं नेतृत्व याःगु गुटतयेगु दथुइ जुइगु भूराजनीतिक तनाव व धेधेबल्ला ई ख। थ्व युद्धय् निगू महाशक्ति दथुइ प्रत्यक्ष तःधँगु सैनिक ल्वापू मजुल, अले उकिं थुकियात 'शीत' (ख्याउंगु) युद्ध धाय्‌गु ख। थ्व तनाव सन् १९४७ निसें सन् १९९१ य् सोभियत सङ्घया पतन मजुबिले तक दयाच्वन। शीत युद्धया मू कारण विचारधाराया मतभेद ख, गन अमेरिकां पुँजीवाद व लोकतन्त्रया प्रतिनिधित्व यात धाःसा सोभियत सङ्घं साम्यवादया प्रतिनिधित्व यात। थ्व ईलय् नितां पक्षं आणविक ल्वाभःतेगु तःधँगु भण्डार दयेकल, गुकियात आणविक ल्वाभः धेधेबल्ला (Nuclear arms race) धाइ। थुकिया नापनापं इमिसं अन्तरिक्ष धेधेबल्ला (Space Race) व गुप्तचर ज्याय् नं तःधँगु शक्ति छ्यल। कोरियन युद्ध व भियतनाम युद्ध थेंज्याःगु क्षेत्रिय ल्वापूलय् निगुलिं महाशक्तिं प्रत्यक्ष व अप्रत्यक्ष रुपं थःथःगु समर्थित पक्षयात ग्वाहालि यात। बर्लिनया अंगः दनेत व क्युबन मिसाइल सङ्कट थज्याःगु घटनात शीत युद्धया दकलय् तनावपूर्ण क्षणत खः। सन् १९९१य् सोभियत सङ्घ विघटन जुइधुंका शीत युद्धया अन्त्य जुल व अमेरिका छगू जक विश्व महाशक्ति कथं दत। ==स्वयादिसँ== * [[हताः]] [[पुचः:इतिहास]] [[पुचः:शीत युद्ध]] ey76t2aru1z5zvespf3wu2a0k4ld6x1 0 905 1123625 1074304 2026-09-05T05:59:56Z Eukesh 11 1123625 wikitext text/x-wiki {{नेपाललिपिपरिक्षण|छ्येलेमि:Eukesh/Auto/NepalScript/तधंगु मन्दी}} [[Image:Unemployed men queued outside a depression soup kitchen opened in Chicago by Al Capone, 02-1931 - NARA - 541927.jpg|thumb|[[Unemployment|Unemployed]]]] [[Image:Lone Driller’s Water Break (Kilgore, Texas).jpg|thumb|A ''Lone Driller's Water Break'' drinking from a battered pan during the Texas Oil Boom in [[Kilgore, Texas]]]] [[Image:Crowd outside nyse.jpg|thumb|upright=.9|Crowd gathering at the intersection of [[Wall Street]]]] '''महामन्दी''' वा '''ग्रेट डिप्रेशन''' (Great Depression) धाःगु सन् १९२९ निसें १९३० या दशक तक्क खनेदूगु विश्वव्यापी आर्थिक मन्दी ख। थ्व मन्दीया सुरु सन् १९२९ या अक्टोबरय् संयुक्त राज्य अमेरिकाया शेयर बजाः ('वाल स्ट्रीट') कुहावल, गुकियात 'वाल स्ट्रीट क्र्याश' धाइ। थ्व मन्दीं विकसित व विकासशील नितां प्रकारया देसतयत गम्भीर रूपं प्रभावित यात। उपभोक्ता खर्च म्हो, उत्पादनय् गिरावट व लगानी मदयेधुंकाः ब्यापार व उद्योगत बन्द जुल। थुकिया कारणं हलिंन्यंक तःधँगु स्तरय् बेरोजगारी अप्वया वन, गन अमेरिकाय् बेरोजगारी २५% तक्क थ्यंगु खः। बुंज्यामितयेस थःगु उत्पादनया उचित भाः मखनः व छेँ-बुँया भाः कुहावँल। थ्व मन्दीं अन्तर्राष्ट्रिय व्यापारयात तःधँगु धक्का नकल व यक्व बैंकत धराशायी जुल। अमेरिकन राष्ट्रपति फ्र्याङ्कलिन डी. रुजवेल्टं थ्व मन्दी स्वया मुक्त जुयेत 'न्यू डील' (New Deal) ज्याझ्वः लागू यानादिल, गुकिं सरकारी लगानी अप्वःकल। महामन्दीया अन्त्य मू कथं निक्वःगु विश्वयुद्धया सुरु नापं जुल, गन युद्ध उत्पादनं रोजगार व आर्थिक गतिविधि अप्वःकल। {{Commonscat|Great Depression}} [[पुचः:२०गु शताब्दी]] [[पुचः:अर्थशास्त्र]] 4s0koh0h36obgg2fnnd3x3vg5vciv4q 0 907 1123629 1055516 2026-09-05T06:09:42Z Eukesh 11 1123629 wikitext text/x-wiki {{नेपाललिपिपरिक्षण|छ्येलेमि:Eukesh/Auto/NepalScript/औद्योगिक क्रान्ति}} [[Image:Hand-loom weaving (Bonhams).jpg|thumb|Weaving with handlooms from [[William Hogarth]]]] [[Image:Silkmill1.jpg|thumb|[[John Lombe]]]] [[Image:Colonisation 1754.png|thumb|European colonial empires at the start of the Industrial Revolution, superimposed upon modern political boundaries]] '''औद्योगिक क्रान्ति''' (Industrial Revolution) धाःगु १८गु शताब्दीया लिपांगु खण्डय् ग्रेट ब्रिटेन निसें सुरु जुयाः हलिंन्यंक थ्यंगु आर्थिक व सामाजिक हिउपाया ई खः। थ्व क्रान्तिं ल्हातं याइगु ज्या व बुंज्या आधारित अर्थतन्त्रयात यन्त्र व कारखाना आधारित उत्पादन प्रणालीइ परिणत यात। थुकिया मू जननी स्टीम इन्जिन (वाफ यन्त्र) या विकास ख, गुकियात जेम्स वाटं सुधार यानादिल। कापः उद्योग (Textile industry) य् मेसिनया प्रयोगं उत्पादकत्व तसकं अप्वःकल। सिँया थासय् हेंग्वा व नः (Iron) या प्रयोग अप्वया वन, गुकिं उद्योग व यातायातय् क्रान्ति हल। रेलमार्ग व स्टीमशिपया विकासं मालसामान व मनू वयेवने ज्या तसकं याउँकल व अपुइकल। थ्व क्रान्तिं यानाः गां स्वया शहरय् मनूत च्वनिगु ज्याझ्वः अप्वःकल व आधुनिक शहरीकरणया जग दयेकल। औद्योगिक क्रान्तिं तःधँगु आर्थिक वृद्धि हःगु जुसां मजदुरतयेगु अवस्था, बालश्रम व प्रदूषण थेंज्याःगु सामाजिक समस्यात नं दयेकल। थ्व घटनां आधुनिक पुँजीवाद व औद्योगिक समाजया जग दयेकल। == माःगु अवस्था व पूर्वाधार == यक्वं मू कारकतेसं औद्योगिकरणयात सक्षम यात। उच्च कृषि उत्पादकत्व- बेलायती कृषि क्रान्ति थुकिया दसु ख — थुकिया कारणं अप्व श्रमयात मुक्त यात व नसा तंसायात सुनिश्चित यात। दक्ष प्रबन्धक व अन्तरप्रनर, भिंगु यातायातया जाल गुकिलि बन्दरगाह, खुसि, नहर, व लँया छगू व्यापक नेटवर्क दुथ्याः, व ह्यंग्वाः, नँ, व जल शक्ति थें न्याःगु प्रचुर मात्राय् प्राकृतिक संसाधनं औद्योगिक वृद्धियात अझ ग्वहालि यात। राजनीतिक स्थिरता, व्यापारया निंतिं अनुकूल कानूनी व्यवस्था, वित्तीय पूँजीया पहुँचं नं महत्वपूर्ण भूमिका म्हितल । १८गु शताब्दीइ बेलायतय् औद्योगिकरण शुरु जुइधुंका बेलायती उद्यमीतेगु औद्योगिक विधि निर्यात यायेगु उत्सुकता व मेमेगु राष्ट्रतेसं थुकियात नालेगु इच्छां थुकिया प्रसारयात सहजता बिल। १९गु शताब्दीया सुरुइ औद्योगिकीकरण पश्चिमी युरोप व संयुक्त राज्य अमेरिकाय् व १९गु शताब्दीया अन्तय् जापानय् थ्यन। ==स्वयादिसँ== * [[उद्योग]] {{Commonscat|Industrial revolution}} ==लिधंसा== {{लिधंसा|}} [[पुचः:इतिहास]] [[पुचः:प्रविधि]] 60k72t0go4ox2l6jjo4smtgsult4u4g 0 1356 1123524 1097235 2026-09-04T20:35:19Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[मस्तिष्क]] to [[मति]] 1097235 wikitext text/x-wiki {{नेपाललिपिपरिक्षण|छ्येलेमि:Eukesh/Auto/NepalScript/मस्तिष्क}} [[Image:Mental capacities.svg|thumb|alt=Diagram of a head with symbols for different mental capacities inside it|The mind is responsible for phenomena like [[perception]]]] [[Image:Müller-Lyer illusion - simple.svg|thumb|alt=Diagram of two horizontal lines with arrow-like components at their ends|In the [[Müller-Lyer illusion]]]] [[Image:Gray726-Brodman-prefrontal.svg|thumb|alt=Diagram of a side-view of the brain with the prefrontal cortex colored in orange|The [[cerebral cortex]]]] {{Commonscat|Mind}} [[पुचः:समाज]] [[पुचः:संस्कृति]] mxd517usqpbtkr8d00uzgaqizoujxrr 1123526 1123524 2026-09-04T20:41:48Z Eukesh 11 1123526 wikitext text/x-wiki {{नेपाललिपिपरिक्षण|छ्येलेमि:Eukesh/Auto/NepalScript/मस्तिष्क}} [[Image:Mental capacities.svg|thumb|alt=Diagram of a head with symbols for different mental capacities inside it|The mind is responsible for phenomena like [[perception]]]] [[Image:Müller-Lyer illusion - simple.svg|thumb|alt=Diagram of two horizontal lines with arrow-like components at their ends|In the [[Müller-Lyer illusion]]]] [[Image:Gray726-Brodman-prefrontal.svg|thumb|alt=Diagram of a side-view of the brain with the prefrontal cortex colored in orange|The [[cerebral cortex]]]] '''''मति बाय् चित्त''''' (Mind) धइगु मनूया थन्याःगु क्षमता खः गुकिं यानाः मनूं बिचाः यायेगु, चायेगु, लुमङ्केगु, इच्छा यायेगु, व निर्णय कायेगु ज्या जुइ। थ्व मनू चेतना, अनुभूति, व बौद्धिक क्षमताया मू स्रोत खः। मनोविज्ञान व दर्शनशास्त्रय् मतियात न्हेपू (brain)या ज्या व उकि दुनेया अनुभव नाप स्वानाः अध्ययन यायेगु याइ। मतिया माध्यमं हे मनूं थः वातावरणयात थुइकी व उकिया प्रति लिच्वः बिइ। मतियात मूकथं निगू ब्वलय् बायेफइ: सचेत मति (conscious mind) व अचेत मति (unconscious mind)। सचेत मतिं प्रत्यक्ष चिन्तन व जुयाच्वंगु अनुभवयात नियन्त्रण याइ धाःसा अचेत मतिं गम्भीर लुमन्ति, भावना, व स्वचालित ज्याय् प्रभाव लाकि। मति व म्ह दथुया स्वापूयात 'मति-म्ह पंगः' (mind-body problem) धकाः दर्शनशास्त्रय् तःधंगु बहस यायेगु या। भौतिकवादी दृष्टिकोणं मति धइगु न्हेपूया जटिल स्नायु प्रणालीया (neurological system) लिच्वः खः। अथेहे अध्यात्मिक व धार्मिक दृष्टिकोणय् मतियात आत्मा वा चेतनाया सूक्ष्म रूपया कथं म्हसीकेगु या। मतिया अवस्थां मनूया मानसिक उसाँय्, व्यक्तित्व, व व्यवहार निरूपण याइ। ध्यान, अध्ययन, व सकारात्मक चिन्तनं मतियात शान्त व बल्लाकेगु कुतः जुइ। बुद्ध दर्शनय् मतियात अनित्य व निरन्तर प्रवाह जुयाच्वंगु चेतनाया रूपय् व्याख्या यानातःगु दु। थ्व मानव जीवनयात अर्थ, ज्ञान, व संवेदना बीगु छगू अति आवश्यक व जटिल प्रणाली खः। [[en:Mind]] [[पुचः:मनोविज्ञान]] [[पुचः:दर्शन]] {{Commonscat|Mind}} [[पुचः:समाज]] [[पुचः:संस्कृति]] s1pup9x1p5sa82nc4fsga7p3gh2whqb 1123527 1123526 2026-09-04T20:41:58Z Eukesh 11 1123527 wikitext text/x-wiki {{नेपाललिपिपरिक्षण|छ्येलेमि:Eukesh/Auto/NepalScript/मस्तिष्क}} [[Image:Mental capacities.svg|thumb|alt=Diagram of a head with symbols for different mental capacities inside it|The mind is responsible for phenomena like [[perception]]]] [[Image:Müller-Lyer illusion - simple.svg|thumb|alt=Diagram of two horizontal lines with arrow-like components at their ends|In the [[Müller-Lyer illusion]]]] [[Image:Gray726-Brodman-prefrontal.svg|thumb|alt=Diagram of a side-view of the brain with the prefrontal cortex colored in orange|The [[cerebral cortex]]]] '''मति बाय् चित्त''' (Mind) धइगु मनूया थन्याःगु क्षमता खः गुकिं यानाः मनूं बिचाः यायेगु, चायेगु, लुमङ्केगु, इच्छा यायेगु, व निर्णय कायेगु ज्या जुइ। थ्व मनू चेतना, अनुभूति, व बौद्धिक क्षमताया मू स्रोत खः। मनोविज्ञान व दर्शनशास्त्रय् मतियात न्हेपू (brain)या ज्या व उकि दुनेया अनुभव नाप स्वानाः अध्ययन यायेगु याइ। मतिया माध्यमं हे मनूं थः वातावरणयात थुइकी व उकिया प्रति लिच्वः बिइ। मतियात मूकथं निगू ब्वलय् बायेफइ: सचेत मति (conscious mind) व अचेत मति (unconscious mind)। सचेत मतिं प्रत्यक्ष चिन्तन व जुयाच्वंगु अनुभवयात नियन्त्रण याइ धाःसा अचेत मतिं गम्भीर लुमन्ति, भावना, व स्वचालित ज्याय् प्रभाव लाकि। मति व म्ह दथुया स्वापूयात 'मति-म्ह पंगः' (mind-body problem) धकाः दर्शनशास्त्रय् तःधंगु बहस यायेगु या। भौतिकवादी दृष्टिकोणं मति धइगु न्हेपूया जटिल स्नायु प्रणालीया (neurological system) लिच्वः खः। अथेहे अध्यात्मिक व धार्मिक दृष्टिकोणय् मतियात आत्मा वा चेतनाया सूक्ष्म रूपया कथं म्हसीकेगु या। मतिया अवस्थां मनूया मानसिक उसाँय्, व्यक्तित्व, व व्यवहार निरूपण याइ। ध्यान, अध्ययन, व सकारात्मक चिन्तनं मतियात शान्त व बल्लाकेगु कुतः जुइ। बुद्ध दर्शनय् मतियात अनित्य व निरन्तर प्रवाह जुयाच्वंगु चेतनाया रूपय् व्याख्या यानातःगु दु। थ्व मानव जीवनयात अर्थ, ज्ञान, व संवेदना बीगु छगू अति आवश्यक व जटिल प्रणाली खः। [[en:Mind]] [[पुचः:मनोविज्ञान]] [[पुचः:दर्शन]] {{Commonscat|Mind}} [[पुचः:समाज]] [[पुचः:संस्कृति]] 38f93hcerkrwbgupp4iegqs8fglswuj 0 1710 1123475 1074511 2026-09-04T15:08:58Z Eukesh 11 1123475 wikitext text/x-wiki {{नेपाललिपिपरिक्षण|छ्येलेमि:Eukesh/Auto/NepalScript/तर्क}} [[Image:Modus ponendo ponens.png|thumb|alt=Depiction of inference using modus ponens|Logic studies valid forms of inference like [[modus ponens]]]] [[Image:First-order logic.png|thumb|upright=1.6|alt=Visualization of how to translate an English sentence into first-order logic|Formal logic needs to translate natural language arguments into a formal language, like first-order logic, to assess whether they are valid. In this example, the letter "c" represents Carmen while the letters "M" and "T" stand for "Mexican" and "teacher". The symbol "∧" has the meaning of "and".]] [[Image:Argument_terminology.svg|thumb|upright=1.8|right|alt=Diagram of argument terminology used in logic|[[Argument]]]] '''तार्किक शास्त्र''' वा '''तर्क''' वैध प्रदर्शन व अनुमानया सिद्धान्तया सीकेज्या ख। तर्क दर्शनया छगू शाखा ख, शास्त्रीय triviumया छगू भाग ख, व नापं गणितया छगू शाखा ख। तार्किक शास्त्र औपचारिक प्रणालीय् बयान व बहसया संरचना नाप संबंधित दु। तार्किकीया मातहतय् वैधता, भ्रम व विरोधाभास, संभाव्यता छ्येला याइगु तर्कक्रिया, बहस आदि ला। तर्कयात थौंकन्हे बहस सिद्धान्तय् छ्येलिगु या। == तर्कया प्रकृति == तार्किक फार्मया अवधारणा तर्कया केन्द्रय् ला। तार्किक संस्कृतिइ छगू तर्कया वैधता उकिया तार्किक रूपय् आधारित जुइ व उकिया सामग्रीइ निर्धारित जुइमखु। पारम्परिक एरिस्टोटलियन सिल्लोजिस्टिक (Aristotelian syllogistic) तर्क व आधुनिक प्रतीकात्मक तर्क औपचारिक तार्किकीया दसु ख। * [[अनौपचारिक तर्क]] प्राकृतिक भाषा बहसया अध्ययन ख। भ्रम (fallacies)या अध्ययन अनौपचारिक तर्कया छगू विशेष महत्वपूर्ण शाखा ख। प्लेटोया खँल्हाबल्हा अनौपचारिक तर्कया बाँलाःगु दसु ख। * [[औपचारिक तर्क]] इन्फरेन्सया सीकेज्या ख गुकिलि विशुद्ध औपचारिक विषयय् विषययात स्पष्ट याना सीकिगु जुइ। (छगू इन्फरेन्सय् विशुद्ध औपचारिक विषय वबिले दै गबिले उकियात छुं निश्चित चीज वा गुणं प्रभाव मयाइगु छगू पूर्ण अमूर्त नियम छ्येला व्यक्त याये छिनी। एरिस्टोटलया ज्याय् तर्कया प्राचीनतम ज्ञात औपचारिक अध्ययन खनेदु गुकियात आधुनिक औपचारिक तर्कय् लिपांगु झिन्गुगु शताब्दीइ दुथ्यात। तर्कया यक्व परिभाषाय् तार्किक निष्कर्ष व विशुद्ध औपचारिक विषयया निष्कर्षयात छगू हे कथं कायेगु या। थुकिलिं तर अनौपचारिक तर्क शून्यया धारणा प्रस्तुत मया,छाये धाःसा छुं नं औपचारिक तर्कं प्राकृतिक भाषाया दक्वं सूक्ष्म अंतरयात व्यक्त यायेमफु।) * आपालं निगु शाखा,[[साध्यात्मक तर्क]](propositional logic) व [[विधेय तर्क]] (predicate logic)य् विभक्त यानातःगु [[प्रतीकात्मक तर्क]] (Symbolic logic) तार्किक निष्कर्षया औपचारिक गुणयात ब्वैगु प्रतीकात्मक abstractionsया अध्ययन ख। * [[गणितीय तर्क]] प्रतीकात्मक तर्कया क्षेत्र विशेषय् दैगु एक्सटेंशन ख। विशेषयाना गणितीय तर्क [[मोडल सिद्धान्त]], [[प्रमाण सिद्धान्त]], [[सेट सिद्धान्त]], [[रिकर्सन सिद्धान्त]] आदिया सीकेयात छ्येलिगु प्रतीकात्मक तर्क ख। == स्वयादिसँ == * [[ल्याःज्या|गणित]] {{Commonscat|Logic}} [[पुचः:संस्कृति]] ngot24zl0ys8bbhtrd08xsbwd4cpp3r 1123476 1123475 2026-09-04T15:11:12Z Eukesh 11 1123476 wikitext text/x-wiki {{नेपाललिपिपरिक्षण|छ्येलेमि:Eukesh/Auto/NepalScript/तर्क}} [[Image:Modus ponendo ponens.png|thumb|alt=Depiction of inference using modus ponens|Logic studies valid forms of inference like [[modus ponens]]]] [[Image:First-order logic.png|thumb|upright=1.6|alt=Visualization of how to translate an English sentence into first-order logic|Formal logic needs to translate natural language arguments into a formal language, like first-order logic, to assess whether they are valid. In this example, the letter "c" represents Carmen while the letters "M" and "T" stand for "Mexican" and "teacher". The symbol "∧" has the meaning of "and".]] [[Image:Argument_terminology.svg|thumb|upright=1.8|right|alt=Diagram of argument terminology used in logic|[[Argument]]]] '''तार्किक शास्त्र''' वा '''तर्क''' बाय् '''च्वःप्वः''' ([[पुलां भाय्]] च्वथप्वथ) बाय् '''हुनि'''{{अनेश}} वैध प्रदर्शन व अनुमानया सिद्धान्तया सीकेज्या ख। तर्क दर्शनया छगू शाखा ख, शास्त्रीय triviumया छगू भाग ख, व नापं गणितया छगू शाखा ख। तार्किक शास्त्र औपचारिक प्रणालीय् बयान व बहसया संरचना नाप संबंधित दु। तार्किकीया मातहतय् वैधता, भ्रम व विरोधाभास, संभाव्यता छ्येला याइगु तर्कक्रिया, बहस आदि ला। तर्कयात थौंकन्हे बहस सिद्धान्तय् छ्येलिगु या। == तर्कया प्रकृति == तार्किक फार्मया अवधारणा तर्कया केन्द्रय् ला। तार्किक संस्कृतिइ छगू तर्कया वैधता उकिया तार्किक रूपय् आधारित जुइ व उकिया सामग्रीइ निर्धारित जुइमखु। पारम्परिक एरिस्टोटलियन सिल्लोजिस्टिक (Aristotelian syllogistic) तर्क व आधुनिक प्रतीकात्मक तर्क औपचारिक तार्किकीया दसु ख। * [[अनौपचारिक तर्क]] प्राकृतिक भाषा बहसया अध्ययन ख। भ्रम (fallacies)या अध्ययन अनौपचारिक तर्कया छगू विशेष महत्वपूर्ण शाखा ख। प्लेटोया खँल्हाबल्हा अनौपचारिक तर्कया बाँलाःगु दसु ख। * [[औपचारिक तर्क]] इन्फरेन्सया सीकेज्या ख गुकिलि विशुद्ध औपचारिक विषयय् विषययात स्पष्ट याना सीकिगु जुइ। (छगू इन्फरेन्सय् विशुद्ध औपचारिक विषय वबिले दै गबिले उकियात छुं निश्चित चीज वा गुणं प्रभाव मयाइगु छगू पूर्ण अमूर्त नियम छ्येला व्यक्त याये छिनी। एरिस्टोटलया ज्याय् तर्कया प्राचीनतम ज्ञात औपचारिक अध्ययन खनेदु गुकियात आधुनिक औपचारिक तर्कय् लिपांगु झिन्गुगु शताब्दीइ दुथ्यात। तर्कया यक्व परिभाषाय् तार्किक निष्कर्ष व विशुद्ध औपचारिक विषयया निष्कर्षयात छगू हे कथं कायेगु या। थुकिलिं तर अनौपचारिक तर्क शून्यया धारणा प्रस्तुत मया,छाये धाःसा छुं नं औपचारिक तर्कं प्राकृतिक भाषाया दक्वं सूक्ष्म अंतरयात व्यक्त यायेमफु।) * आपालं निगु शाखा,[[साध्यात्मक तर्क]](propositional logic) व [[विधेय तर्क]] (predicate logic)य् विभक्त यानातःगु [[प्रतीकात्मक तर्क]] (Symbolic logic) तार्किक निष्कर्षया औपचारिक गुणयात ब्वैगु प्रतीकात्मक abstractionsया अध्ययन ख। * [[गणितीय तर्क]] प्रतीकात्मक तर्कया क्षेत्र विशेषय् दैगु एक्सटेंशन ख। विशेषयाना गणितीय तर्क [[मोडल सिद्धान्त]], [[प्रमाण सिद्धान्त]], [[सेट सिद्धान्त]], [[रिकर्सन सिद्धान्त]] आदिया सीकेयात छ्येलिगु प्रतीकात्मक तर्क ख। == स्वयादिसँ == * [[ल्याःज्या|गणित]] {{Commonscat|Logic}} [[पुचः:संस्कृति]] sutnrpiki9yqb1r6af6pxvyw3v53azd 1123477 1123476 2026-09-04T15:11:36Z Eukesh 11 /* स्वयादिसँ */ 1123477 wikitext text/x-wiki {{नेपाललिपिपरिक्षण|छ्येलेमि:Eukesh/Auto/NepalScript/तर्क}} [[Image:Modus ponendo ponens.png|thumb|alt=Depiction of inference using modus ponens|Logic studies valid forms of inference like [[modus ponens]]]] [[Image:First-order logic.png|thumb|upright=1.6|alt=Visualization of how to translate an English sentence into first-order logic|Formal logic needs to translate natural language arguments into a formal language, like first-order logic, to assess whether they are valid. In this example, the letter "c" represents Carmen while the letters "M" and "T" stand for "Mexican" and "teacher". The symbol "∧" has the meaning of "and".]] [[Image:Argument_terminology.svg|thumb|upright=1.8|right|alt=Diagram of argument terminology used in logic|[[Argument]]]] '''तार्किक शास्त्र''' वा '''तर्क''' बाय् '''च्वःप्वः''' ([[पुलां भाय्]] च्वथप्वथ) बाय् '''हुनि'''{{अनेश}} वैध प्रदर्शन व अनुमानया सिद्धान्तया सीकेज्या ख। तर्क दर्शनया छगू शाखा ख, शास्त्रीय triviumया छगू भाग ख, व नापं गणितया छगू शाखा ख। तार्किक शास्त्र औपचारिक प्रणालीय् बयान व बहसया संरचना नाप संबंधित दु। तार्किकीया मातहतय् वैधता, भ्रम व विरोधाभास, संभाव्यता छ्येला याइगु तर्कक्रिया, बहस आदि ला। तर्कयात थौंकन्हे बहस सिद्धान्तय् छ्येलिगु या। == तर्कया प्रकृति == तार्किक फार्मया अवधारणा तर्कया केन्द्रय् ला। तार्किक संस्कृतिइ छगू तर्कया वैधता उकिया तार्किक रूपय् आधारित जुइ व उकिया सामग्रीइ निर्धारित जुइमखु। पारम्परिक एरिस्टोटलियन सिल्लोजिस्टिक (Aristotelian syllogistic) तर्क व आधुनिक प्रतीकात्मक तर्क औपचारिक तार्किकीया दसु ख। * [[अनौपचारिक तर्क]] प्राकृतिक भाषा बहसया अध्ययन ख। भ्रम (fallacies)या अध्ययन अनौपचारिक तर्कया छगू विशेष महत्वपूर्ण शाखा ख। प्लेटोया खँल्हाबल्हा अनौपचारिक तर्कया बाँलाःगु दसु ख। * [[औपचारिक तर्क]] इन्फरेन्सया सीकेज्या ख गुकिलि विशुद्ध औपचारिक विषयय् विषययात स्पष्ट याना सीकिगु जुइ। (छगू इन्फरेन्सय् विशुद्ध औपचारिक विषय वबिले दै गबिले उकियात छुं निश्चित चीज वा गुणं प्रभाव मयाइगु छगू पूर्ण अमूर्त नियम छ्येला व्यक्त याये छिनी। एरिस्टोटलया ज्याय् तर्कया प्राचीनतम ज्ञात औपचारिक अध्ययन खनेदु गुकियात आधुनिक औपचारिक तर्कय् लिपांगु झिन्गुगु शताब्दीइ दुथ्यात। तर्कया यक्व परिभाषाय् तार्किक निष्कर्ष व विशुद्ध औपचारिक विषयया निष्कर्षयात छगू हे कथं कायेगु या। थुकिलिं तर अनौपचारिक तर्क शून्यया धारणा प्रस्तुत मया,छाये धाःसा छुं नं औपचारिक तर्कं प्राकृतिक भाषाया दक्वं सूक्ष्म अंतरयात व्यक्त यायेमफु।) * आपालं निगु शाखा,[[साध्यात्मक तर्क]](propositional logic) व [[विधेय तर्क]] (predicate logic)य् विभक्त यानातःगु [[प्रतीकात्मक तर्क]] (Symbolic logic) तार्किक निष्कर्षया औपचारिक गुणयात ब्वैगु प्रतीकात्मक abstractionsया अध्ययन ख। * [[गणितीय तर्क]] प्रतीकात्मक तर्कया क्षेत्र विशेषय् दैगु एक्सटेंशन ख। विशेषयाना गणितीय तर्क [[मोडल सिद्धान्त]], [[प्रमाण सिद्धान्त]], [[सेट सिद्धान्त]], [[रिकर्सन सिद्धान्त]] आदिया सीकेयात छ्येलिगु प्रतीकात्मक तर्क ख। == स्वयादिसँ == * [[ल्याःज्या|गणित]] {{Commonscat|Logic}} ==लिधंसा== {{लिधंसा|}} [[पुचः:संस्कृति]] bpzygtyi4300yf1tgdwm0sgj6g4l2uy 0 18474 1123497 1047169 2026-09-04T15:38:22Z Eukesh 11 1123497 wikitext text/x-wiki {{नेपाललिपिपरिक्षण|छ्येलेमि:Eukesh/Auto/NepalScript/अनुमान}} '''''अनुमान''''' (Inference) धइगु सीधुंकूगु तथ्य, प्रमाण, वा न्ह्यःखँया (premises) आधारय् न्हूगु निष्कर्ष वा ज्ञान प्राप्त याइगु तार्किक प्रक्रिया खः। तर्कशास्त्र व [[इपिस्तेमोलोजी]]इ अनुमानयात ज्ञान प्राप्त यायेगु छगू मू ज्वलंया कथं म्हसीकातःगु दु। मनूं प्रत्यक्ष खने मदुगु खँयात नं सीकेगु प्रमाणया आधारय् अनुमान यात थुइकेगु या। दसुया नितिं, गुंइ कुँ वयाच्वंगु खनाः गुंइ मि च्यानाच्वंगु दयेमाः धकाः अनुमान यायेछिं। अनुमान मूकथं निताजिया जुइ: निगमनात्मक (deductive) व आगमनात्मक (inductive)। तर्कशास्त्र जक मखुसें कम्प्युटर विज्ञान, कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI), व भाषाविज्ञानय् अनुमानया तःधंगु छ्यला दु। पाय्छि अनुमान यायेत न्ह्यःखँ पाय्छि जुयेमाः व तार्किक नियम पालना यायेमाः। मखूगु अनुमानं मखूगु लिखँय् थ्यंकी। थ्व मानव बुद्धि व चिन्तन क्षमताया छगू मू ब्वः खः। ==खँग्वःयागु उत्पत्ति व छ्येलेज्या== ===उत्पत्ति व विकास=== थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु [[पाहाँ खँग्व]]या रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल। ===छ्येलेज्या=== थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु। ==स्वया दिसँ== * [[ल्याःज्या|गणित]] [[Category:गणित]] [[पुचः:तर्कशास्त्र]] [[पुचः:ज्ञानमीमांसा]] 0wb8e89afjjy8v6x2kuasefx5uwekxb 1123498 1123497 2026-09-04T15:38:40Z Eukesh 11 /* स्वया दिसँ */ 1123498 wikitext text/x-wiki {{नेपाललिपिपरिक्षण|छ्येलेमि:Eukesh/Auto/NepalScript/अनुमान}} '''''अनुमान''''' (Inference) धइगु सीधुंकूगु तथ्य, प्रमाण, वा न्ह्यःखँया (premises) आधारय् न्हूगु निष्कर्ष वा ज्ञान प्राप्त याइगु तार्किक प्रक्रिया खः। तर्कशास्त्र व [[इपिस्तेमोलोजी]]इ अनुमानयात ज्ञान प्राप्त यायेगु छगू मू ज्वलंया कथं म्हसीकातःगु दु। मनूं प्रत्यक्ष खने मदुगु खँयात नं सीकेगु प्रमाणया आधारय् अनुमान यात थुइकेगु या। दसुया नितिं, गुंइ कुँ वयाच्वंगु खनाः गुंइ मि च्यानाच्वंगु दयेमाः धकाः अनुमान यायेछिं। अनुमान मूकथं निताजिया जुइ: निगमनात्मक (deductive) व आगमनात्मक (inductive)। तर्कशास्त्र जक मखुसें कम्प्युटर विज्ञान, कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI), व भाषाविज्ञानय् अनुमानया तःधंगु छ्यला दु। पाय्छि अनुमान यायेत न्ह्यःखँ पाय्छि जुयेमाः व तार्किक नियम पालना यायेमाः। मखूगु अनुमानं मखूगु लिखँय् थ्यंकी। थ्व मानव बुद्धि व चिन्तन क्षमताया छगू मू ब्वः खः। ==खँग्वःयागु उत्पत्ति व छ्येलेज्या== ===उत्पत्ति व विकास=== थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु [[पाहाँ खँग्व]]या रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल। ===छ्येलेज्या=== थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु। ==स्वया दिसँ== * [[ल्याःज्या|गणित]] [[Category:गणित]] [[पुचः:तर्कशास्त्र]] [[पुचः:ज्ञानमीमांसा]] [[पुचः:इपोस्तेमोलोजी]] royu3s0w5h7vp214mnsobtgejgyvbra 0 83843 1123536 1093181 2026-09-04T20:52:57Z Eukesh 11 1123536 wikitext text/x-wiki {{नेपाललिपिपरिक्षण|छ्येलेमि:Eukesh/Auto/NepalScript/ब्रह्मचर्यं}} {{भाषा व खँग्व | native_name = ब्रह्मचर्यं | original_language = [[संस्कृत]] | footnotes = | }} '''ब्रह्मचर्य''' (Celibacy) धइगु धार्मिक, अध्यात्मिक, वा व्यक्तिगत कारणं यानाः इहिपा मयायेगु व सकल यौन गतिविधि निसें पूर्ण रूपं अलग च्वनेगु छगू प्रतिज्ञा वा जीवनशैली खः। थ्व अभ्यास हलिमया यक्व मू धर्मतय्य तःधंगु अध्यात्मिक साधनया रुपय् कयातःगु दु। दसुया नितिं हिन्दू, बुद्ध, जैन, व क्याथोलिक इसाई धर्मय् भिक्षु, साधु, व पादरीतय्सं ब्रह्मचर्य व्रत पालन याइ। थ्व धारणा अनुसार यौन इच्छा व पारिवारिक मोह निसें मुक्त जुयाः मनू मनया एकाग्रता व अध्यात्मिक मुक्ति लुइकेफु। ब्रह्मचर्यं मनूयात थःगु उर्जा व ईयात समाजसेवा, ध्यान, व ईश्वरीय भक्तिइ पूर्ण रूपं समर्पित यायेत ग्वहाली याइ। धार्मिक सन्दर्भ स्वया पिने नं छुं मनूतेसं अनुशासन व स्व-नियन्त्रणया नितिं थ्व जीवनशैली स्विकार याइ। थ्व अभ्यास शारीरिक संयम जक मखुसें मन, वचन, व कर्मया शुद्धता नाप नं स्वापू तइ। ==खँग्वःयागु उत्पत्ति व छ्येलेज्या== ===उत्पत्ति व विकास=== थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु [[तत्सम खँग्व]]या रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल। ===छ्येलेज्या=== थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु। * दसु — '''ब्रह्मचर्यं''' सुचरितं ब्रह्माणमपि चालयेत्। <ref>[https://sa.wikisource.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%AA%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A3%E0%A4%AE%E0%A5%8D%2F%E0%A4%85%E0%A4%A7%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%83_%E0%A5%A7%E0%A5%AD%E0%A5%AB विकिस्रोतः – मत्स्यपुराणम्/अध्यायः १७५]</ref> * दसु — '''ब्रह्मचर्यं''' पुरस्कृत्य प्रार्थयन्ति पराङ्गतिम्। <ref>[https://sa.wikisource.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%AA%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A3%E0%A4%AE%E0%A5%8D%2F%E0%A4%85%E0%A4%A7%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%83_%E0%A5%A7%E0%A5%AD%E0%A5%AB विकिस्रोतः – मत्स्यपुराणम्/अध्यायः १७५]</ref> * दसु — '''ब्रह्मचर्यं''' समाधत्ते किमतः परमं तपः। <ref>[https://sa.wikisource.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%AA%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A3%E0%A4%AE%E0%A5%8D%2F%E0%A4%85%E0%A4%A7%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%83_%E0%A5%A7%E0%A5%AD%E0%A5%AB विकिस्रोतः – मत्स्यपुराणम्/अध्यायः १७५]</ref> * दसु — '''ब्रह्मचर्यं''' तथा सत्यन्तीर्थानुमरणं शुभम्। <ref>[https://sa.wikisource.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%AA%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A3%E0%A4%AE%E0%A5%8D%2F%E0%A4%85%E0%A4%A7%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%83_%E0%A5%A8%E0%A5%A7%E0%A5%A8 विकिस्रोतः – मत्स्यपुराणम्/अध्यायः २१२]</ref> * दसु — 5-72-3 नैष्ठिकं कर्म यावज्जीवं '''ब्रह्मचर्यं''' पारिव्राज्यं च। <ref>[https://sa.wikisource.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%A4%E0%A4%AE%E0%A5%8D-05-%E0%A4%89%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%AA%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B5-072 विकिस्रोतः – महाभारतम्-05-उद्योगपर्व-072]</ref> ==स्वया दिसँ== *[[धर्म]] [[en:Celibacy]] [[पुचः:धर्म]] [[पुचः:संस्कृति]] == लिधंसा == <references/> rpttdwf4b50dv4e45e87w7qgbkt7jii 1123537 1123536 2026-09-04T20:53:05Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[ब्रह्मचर्यं]] to [[ब्रह्मचर्य]] 1123536 wikitext text/x-wiki {{नेपाललिपिपरिक्षण|छ्येलेमि:Eukesh/Auto/NepalScript/ब्रह्मचर्यं}} {{भाषा व खँग्व | native_name = ब्रह्मचर्यं | original_language = [[संस्कृत]] | footnotes = | }} '''ब्रह्मचर्य''' (Celibacy) धइगु धार्मिक, अध्यात्मिक, वा व्यक्तिगत कारणं यानाः इहिपा मयायेगु व सकल यौन गतिविधि निसें पूर्ण रूपं अलग च्वनेगु छगू प्रतिज्ञा वा जीवनशैली खः। थ्व अभ्यास हलिमया यक्व मू धर्मतय्य तःधंगु अध्यात्मिक साधनया रुपय् कयातःगु दु। दसुया नितिं हिन्दू, बुद्ध, जैन, व क्याथोलिक इसाई धर्मय् भिक्षु, साधु, व पादरीतय्सं ब्रह्मचर्य व्रत पालन याइ। थ्व धारणा अनुसार यौन इच्छा व पारिवारिक मोह निसें मुक्त जुयाः मनू मनया एकाग्रता व अध्यात्मिक मुक्ति लुइकेफु। ब्रह्मचर्यं मनूयात थःगु उर्जा व ईयात समाजसेवा, ध्यान, व ईश्वरीय भक्तिइ पूर्ण रूपं समर्पित यायेत ग्वहाली याइ। धार्मिक सन्दर्भ स्वया पिने नं छुं मनूतेसं अनुशासन व स्व-नियन्त्रणया नितिं थ्व जीवनशैली स्विकार याइ। थ्व अभ्यास शारीरिक संयम जक मखुसें मन, वचन, व कर्मया शुद्धता नाप नं स्वापू तइ। ==खँग्वःयागु उत्पत्ति व छ्येलेज्या== ===उत्पत्ति व विकास=== थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु [[तत्सम खँग्व]]या रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल। ===छ्येलेज्या=== थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु। * दसु — '''ब्रह्मचर्यं''' सुचरितं ब्रह्माणमपि चालयेत्। <ref>[https://sa.wikisource.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%AA%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A3%E0%A4%AE%E0%A5%8D%2F%E0%A4%85%E0%A4%A7%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%83_%E0%A5%A7%E0%A5%AD%E0%A5%AB विकिस्रोतः – मत्स्यपुराणम्/अध्यायः १७५]</ref> * दसु — '''ब्रह्मचर्यं''' पुरस्कृत्य प्रार्थयन्ति पराङ्गतिम्। <ref>[https://sa.wikisource.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%AA%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A3%E0%A4%AE%E0%A5%8D%2F%E0%A4%85%E0%A4%A7%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%83_%E0%A5%A7%E0%A5%AD%E0%A5%AB विकिस्रोतः – मत्स्यपुराणम्/अध्यायः १७५]</ref> * दसु — '''ब्रह्मचर्यं''' समाधत्ते किमतः परमं तपः। <ref>[https://sa.wikisource.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%AA%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A3%E0%A4%AE%E0%A5%8D%2F%E0%A4%85%E0%A4%A7%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%83_%E0%A5%A7%E0%A5%AD%E0%A5%AB विकिस्रोतः – मत्स्यपुराणम्/अध्यायः १७५]</ref> * दसु — '''ब्रह्मचर्यं''' तथा सत्यन्तीर्थानुमरणं शुभम्। <ref>[https://sa.wikisource.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%AA%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A3%E0%A4%AE%E0%A5%8D%2F%E0%A4%85%E0%A4%A7%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%83_%E0%A5%A8%E0%A5%A7%E0%A5%A8 विकिस्रोतः – मत्स्यपुराणम्/अध्यायः २१२]</ref> * दसु — 5-72-3 नैष्ठिकं कर्म यावज्जीवं '''ब्रह्मचर्यं''' पारिव्राज्यं च। <ref>[https://sa.wikisource.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%A4%E0%A4%AE%E0%A5%8D-05-%E0%A4%89%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%AA%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B5-072 विकिस्रोतः – महाभारतम्-05-उद्योगपर्व-072]</ref> ==स्वया दिसँ== *[[धर्म]] [[en:Celibacy]] [[पुचः:धर्म]] [[पुचः:संस्कृति]] == लिधंसा == <references/> rpttdwf4b50dv4e45e87w7qgbkt7jii 0 89994 1123471 1108227 2026-09-04T14:55:13Z Eukesh 11 1123471 wikitext text/x-wiki {{नेपाललिपिपरिक्षण|छ्येलेमि:Eukesh/Auto/NepalScript/विश्वास}} '''विश्वास''' (Belief) धइगु छुं धारणा, सत्य, वा अस्तित्वयात विना प्रत्यक्ष प्रमाण वा प्रमाणया नापं सत्य धकाः म्हसीकेगु मानसिक वा अध्यात्मिक अवस्था खः। थ्व मानव चेतना, संस्कृति, व समाजय् गम्भीर प्रभाव लाकिगु छगू मू तत्त्व खः। विश्वासं मनूया मूल्य मान्यता, दृष्टिकोण, व निर्णय कायेगु क्षमतायात मार्गदर्शन याइ। थ्व धार्मिक वा अध्यात्मिक ख्यले जक सीमित मखुसें दार्शनिक, सामाजिक, व वैज्ञानिक ख्यले नं तःधंगु महत्त्व तइ। मनूया थःगु अनुभव, शिक्षा, परिवार, व संस्कृतिं विश्वास दयेकेगु व परिमार्जन यायेगु ज्या याइ। विश्वासयात सामान्यतया निगू मू खण्डय् बायेफइ: प्रमाण व तर्कय् आधारित विश्वास व आस्था वा परम्पराय् आधारित विश्वास। धार्मिक विश्वासय् ईश्वर, अलौकिक शक्ति, व परलोक थेंज्याःगु अवधारणाय् दृढ आस्था दुथ्याइ। दार्शनिक सन्दर्भय् विश्वासयात ज्ञानया (knowledge) न्हापांगु आधार कथं म्हसीकेगु या, छाय्‌धाःसा सत्यया विश्वास हे ज्ञानया जग खः। विश्वासं मानव समाज दुने नैतिकता, नियम, व सामाजिक एकता स्थापित यायेत ग्वहालि याइ। अथेसां छुं विश्वासतेसं समाजय् अन्धविश्वास, पूर्वाग्रह, व द्वन्द्व नं हयेफु। मनोविज्ञान अनुसार विश्वासं मनूया व्यवहार, संवेग, व मानसिक उसाँय्स तःधंगु असर लाकि। ईया नापं न्हूगु सूचं व अनुभव प्राप्त जुया वंबलय् मनूया विश्वासय् परिवर्तन नं जुयेफु। हलिंन्यंक थीथी संस्कृतिइ विश्वासया रूप व प्रकृति भिन्न खनेदु। आधुनिक विज्ञान व दर्शनशास्त्रय् विश्वासया उत्पत्ति व थुकिया प्रभाव सम्बन्धी निरन्तर अनुसन्धान जुयाच्वंगु दु। थ्व मानव जीवनयात अर्थ व दिशा बीगु छगू अति आवश्यक अध्यात्मिक व मानसिक शक्ति खः। ==खँग्वःयागु उत्पत्ति व छ्येलेज्या== ===उत्पत्ति व विकास=== थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु [[तत्सम खँग्व]]या रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल। ===छ्येलेज्या=== थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु। * दसु — राज्ञो राज-वल्लभानां चऽसन्नाः सत्त्रिणः पत्त्य्-अश्व-रथ-द्विप-मुख्यानां "राजा क्रुद्धः" इति सुहृद्-'''विश्वास'''ेन मित्र-स्थानीयेषु कथयेयुः। <ref>[https://sa.wikisource.org/wiki/%E0%A4%85%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A5%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AE%E0%A5%8D%2F%E0%A4%85%E0%A4%A7%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A4%A3%E0%A4%AE%E0%A5%8D_%E0%A5%A7%E0%A5%A8%2F%E0%A4%85%E0%A4%A7%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%83_%E0%A5%A9 विकिस्रोतः – अर्थशास्त्रम्/अधिकरणम् १२/अध्यायः ३]</ref> * दसु — तेभ्यो मया सोअर्थो '''विश्वास'''-अर्थं दत्तः। <ref>[https://sa.wikisource.org/wiki/%E0%A4%85%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A5%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AE%E0%A5%8D%2F%E0%A4%85%E0%A4%A7%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A4%A3%E0%A4%AE%E0%A5%8D_%E0%A5%A7%E0%A5%A8%2F%E0%A4%85%E0%A4%A7%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%83_%E0%A5%A9 विकिस्रोतः – अर्थशास्त्रम्/अधिकरणम् १२/अध्यायः ३]</ref> * दसु — सर्वतो-भद्र-जामदग्न्य-बहु-मुख-'''विश्वास'''-घाति-संघाटी-यानक-पर्जन्यक-बाहु-ऊर्ध्व-बाह्व्-अर्ध-बाहूनि स्थित-यन्त्राणि। <ref>[https://sa.wikisource.org/wiki/%E0%A4%85%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A5%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AE%E0%A5%8D%2F%E0%A4%85%E0%A4%A7%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A4%A3%E0%A4%AE%E0%A5%8D_%E0%A5%A8%2F%E0%A4%85%E0%A4%A7%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%83_%E0%A5%A7%E0%A5%AE विकिस्रोतः – अर्थशास्त्रम्/अधिकरणम् २/अध्यायः १८]</ref> * दसु — धर्मस्थं '''विश्वास'''-उपगतं सत्त्री ब्रूयात् "असौ मे बन्धुरभियुक्तः। <ref>[https://sa.wikisource.org/wiki/%E0%A4%85%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A5%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AE%E0%A5%8D%2F%E0%A4%85%E0%A4%A7%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A4%A3%E0%A4%AE%E0%A5%8D_%E0%A5%AA%2F%E0%A4%85%E0%A4%A7%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%83_%E0%A5%AA विकिस्रोतः – अर्थशास्त्रम्/अधिकरणम् ४/अध्यायः ४]</ref> * दसु — कस्यचिद् राज्ञो नित्यं वानरोऽतिभक्ति-परो अङ्ग-सेवको अन्तः-पुरे अप्य् अप्रतिषिद्ध-प्रसरोऽति'''विश्वास'''-स्थानम् अभूत्। <ref>[https://sa.wikisource.org/wiki/%E0%A4%AA%E0%A4%9E%E0%A5%8D%E0%A4%9A%E0%A4%A4%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AE%E0%A5%8D_%E0%A5%A6%E0%A5%A8%E0%A4%9F विकिस्रोतः – पञ्चतन्त्रम् ०२ट]</ref> ==स्वया दिसँ== == लिधंसा == <references/> [[en:Belief]] [[पुचः:दर्शन]] [[पुचः:धर्म]] 9psmihju56ptownmpxp7nvvojk8ezvo 1123478 1123471 2026-09-04T15:12:50Z Eukesh 11 1123478 wikitext text/x-wiki {{नेपाललिपिपरिक्षण|छ्येलेमि:Eukesh/Auto/NepalScript/विश्वास}} '''विश्वास बाय् पत्याः''' (Belief) धइगु छुं धारणा, सत्य, वा अस्तित्वयात विना प्रत्यक्ष प्रमाण वा प्रमाणया नापं सत्य धकाः म्हसीकेगु मानसिक वा अध्यात्मिक अवस्था खः। थ्व मानव चेतना, संस्कृति, व समाजय् गम्भीर प्रभाव लाकिगु छगू मू तत्त्व खः। विश्वासं मनूया मूल्य मान्यता, दृष्टिकोण, व निर्णय कायेगु क्षमतायात मार्गदर्शन याइ। थ्व धार्मिक वा अध्यात्मिक ख्यले जक सीमित मखुसें दार्शनिक, सामाजिक, व वैज्ञानिक ख्यले नं तःधंगु महत्त्व तइ। मनूया थःगु अनुभव, शिक्षा, परिवार, व संस्कृतिं विश्वास दयेकेगु व परिमार्जन यायेगु ज्या याइ। विश्वासयात सामान्यतया निगू मू खण्डय् बायेफइ: प्रमाण व तर्कय् आधारित विश्वास व आस्था वा परम्पराय् आधारित विश्वास। धार्मिक विश्वासय् ईश्वर, अलौकिक शक्ति, व परलोक थेंज्याःगु अवधारणाय् दृढ आस्था दुथ्याइ। दार्शनिक सन्दर्भय् विश्वासयात ज्ञानया (knowledge) न्हापांगु आधार कथं म्हसीकेगु या, छाय्‌धाःसा सत्यया विश्वास हे ज्ञानया जग खः। विश्वासं मानव समाज दुने नैतिकता, नियम, व सामाजिक एकता स्थापित यायेत ग्वहालि याइ। अथेसां छुं विश्वासतेसं समाजय् अन्धविश्वास, पूर्वाग्रह, व द्वन्द्व नं हयेफु। मनोविज्ञान अनुसार विश्वासं मनूया व्यवहार, संवेग, व मानसिक उसाँय्स तःधंगु असर लाकि। ईया नापं न्हूगु सूचं व अनुभव प्राप्त जुया वंबलय् मनूया विश्वासय् परिवर्तन नं जुयेफु। हलिंन्यंक थीथी संस्कृतिइ विश्वासया रूप व प्रकृति भिन्न खनेदु। आधुनिक विज्ञान व दर्शनशास्त्रय् विश्वासया उत्पत्ति व थुकिया प्रभाव सम्बन्धी निरन्तर अनुसन्धान जुयाच्वंगु दु। थ्व मानव जीवनयात अर्थ व दिशा बीगु छगू अति आवश्यक अध्यात्मिक व मानसिक शक्ति खः। ==खँग्वःयागु उत्पत्ति व छ्येलेज्या== ===उत्पत्ति व विकास=== थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु [[तत्सम खँग्व]]या रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल। ===छ्येलेज्या=== थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु। * दसु — राज्ञो राज-वल्लभानां चऽसन्नाः सत्त्रिणः पत्त्य्-अश्व-रथ-द्विप-मुख्यानां "राजा क्रुद्धः" इति सुहृद्-'''विश्वास'''ेन मित्र-स्थानीयेषु कथयेयुः। <ref>[https://sa.wikisource.org/wiki/%E0%A4%85%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A5%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AE%E0%A5%8D%2F%E0%A4%85%E0%A4%A7%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A4%A3%E0%A4%AE%E0%A5%8D_%E0%A5%A7%E0%A5%A8%2F%E0%A4%85%E0%A4%A7%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%83_%E0%A5%A9 विकिस्रोतः – अर्थशास्त्रम्/अधिकरणम् १२/अध्यायः ३]</ref> * दसु — तेभ्यो मया सोअर्थो '''विश्वास'''-अर्थं दत्तः। <ref>[https://sa.wikisource.org/wiki/%E0%A4%85%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A5%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AE%E0%A5%8D%2F%E0%A4%85%E0%A4%A7%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A4%A3%E0%A4%AE%E0%A5%8D_%E0%A5%A7%E0%A5%A8%2F%E0%A4%85%E0%A4%A7%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%83_%E0%A5%A9 विकिस्रोतः – अर्थशास्त्रम्/अधिकरणम् १२/अध्यायः ३]</ref> * दसु — सर्वतो-भद्र-जामदग्न्य-बहु-मुख-'''विश्वास'''-घाति-संघाटी-यानक-पर्जन्यक-बाहु-ऊर्ध्व-बाह्व्-अर्ध-बाहूनि स्थित-यन्त्राणि। <ref>[https://sa.wikisource.org/wiki/%E0%A4%85%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A5%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AE%E0%A5%8D%2F%E0%A4%85%E0%A4%A7%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A4%A3%E0%A4%AE%E0%A5%8D_%E0%A5%A8%2F%E0%A4%85%E0%A4%A7%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%83_%E0%A5%A7%E0%A5%AE विकिस्रोतः – अर्थशास्त्रम्/अधिकरणम् २/अध्यायः १८]</ref> * दसु — धर्मस्थं '''विश्वास'''-उपगतं सत्त्री ब्रूयात् "असौ मे बन्धुरभियुक्तः। <ref>[https://sa.wikisource.org/wiki/%E0%A4%85%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A5%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AE%E0%A5%8D%2F%E0%A4%85%E0%A4%A7%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A4%A3%E0%A4%AE%E0%A5%8D_%E0%A5%AA%2F%E0%A4%85%E0%A4%A7%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%83_%E0%A5%AA विकिस्रोतः – अर्थशास्त्रम्/अधिकरणम् ४/अध्यायः ४]</ref> * दसु — कस्यचिद् राज्ञो नित्यं वानरोऽतिभक्ति-परो अङ्ग-सेवको अन्तः-पुरे अप्य् अप्रतिषिद्ध-प्रसरोऽति'''विश्वास'''-स्थानम् अभूत्। <ref>[https://sa.wikisource.org/wiki/%E0%A4%AA%E0%A4%9E%E0%A5%8D%E0%A4%9A%E0%A4%A4%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AE%E0%A5%8D_%E0%A5%A6%E0%A5%A8%E0%A4%9F विकिस्रोतः – पञ्चतन्त्रम् ०२ट]</ref> ==स्वया दिसँ== == लिधंसा == <references/> [[en:Belief]] [[पुचः:दर्शन]] [[पुचः:धर्म]] bllisee4ei1u9llpbm1bgmle0yi9srt 1 141100 1123539 449003 2026-09-04T20:53:05Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[खँलाबँला:ब्रह्मचर्यं]] to [[खँलाबँला:ब्रह्मचर्य]] 449003 wikitext text/x-wiki '''खँलाबँला:ब्रह्मचर्यं'''{{खँलाबँला}} 8rzmx0wqvkb8yrr9cayv1qp7saw0lz6 0 193323 1123590 1117723 2026-09-05T02:04:33Z Eukesh 11 /* साधारन */ 1123590 wikitext text/x-wiki {{नेपाललिपिपरिक्षण|छ्येलेमि:Eukesh/Auto/NepalScript/स्वांमा}} [[Image:"+arya+" Cascabela thevetia ꦮꦺꦴꦃ ꦩꦕꦤ꧀ ginje - sunyaragi 2019 2.jpg|thumb]] [[Image:Cytisus scoparius2.jpg|thumb|250px|right|ब्रुम स्वांमा।]] [[Image:Sheringham Park 1.JPG|thumb|250px|right|[[तकुस्वां]] स्वांमा, शेरिङ्ह्याम पाकय्।]] '''स्वांमा''' ([[अंग्रेजी भाषा]]: Shrub) धाःगु स्वां ह्वइगु [[सिमा]] स्वया चिहाकःगु आपालं ६ मितर (२० फित) स्वया चिहाकःगु [[मा (बोतानी)|मा]] ख। यक्व प्रजातिया मा थाय् व अवस्था कथं सिमा वा स्वांमा जुया ह्वये फु। स्वांमातयेगु दथुइ २ मितर स्वया चिहाकःगु स्वांमातयेत चिहाकःगु स्वांमा धाइ। थन्यागु स्वांमाय् [[लाभेन्दर]] (lavender), भिङ्का (Vinca) आदि व आपालं [[केबः]] मा दसु -[[गुलाफ]] आदि ला। थन्यागु स्वांमातयेत बाचास्वांमा, सबश्रब वा '''झाः''' धाय्‌छिं। == बोतानिकल स्वरुप == बोतानी व इकोलोजीइ स्वांमा धाःगु निश्चित भौतिक संरचना दूगु मा ख। थन्यागु मा ८ मितर स्वया म्हो हाकःगु व च्वकाय् स्वया फुसलय् यक्व कचा दूगु मा ख। २-८ मितर तक्कया स्वांमातयेत थ्व कथं बायेछिं: * घना हःतयेसं भुनातःगु (७०–१००%) — '''क्लोज्द स्क्रब (closed-scrub)''' * मध्य-घना हःतयेसं भुनातःगु (३०–७०%) — '''ओपल स्क्रब (open-scrub)''' * म्हो जक्क हः दूगु (१०–३०%) — '''तल श्रबल्यान्द (tall shrubland)''' * सिक्क म्हो हः दूगु (<१०%) — '''तल ओपन श्रबल्यान्द (tall open shrubland)''' २ मितर स्वया म्हो जक्क हाकः दूगु स्वांमातयेत थ्व कथं बायेछिं: * घना हःदूगु foliage cover (70–100%) — '''[[heath (habitat)|closed-heath]]''' वा '''closed low [[shrubland]]'''—(''उत्तर अमेरिका'') * मध्य घना हः दूगु (30–70%) — '''[[heath (habitat)|open-heath]]''' वा '''mid-dense low [[shrubland]]'''—(''उत्तर अमेरिका'') * म्हो हः दूगु (10–30%) — '''low [[shrubland]]''' * सिक्क म्हो हः दूगु (<10%) — '''low open [[shrubland]]''' ==स्वांमातयेगु धलः== ===साधारन=== नेपालभासय् साधारनकथं नां दूगु स्वांमा थ्व कथं दु- * कंमा (Cactus) * कःमा वा कःछेमा * [[तकुस्वां|तकुस्वांमा]] * दुधालय् (''Datura'') * चस्वांमा * पःका * ईका * गुँखि (Creeper) * [[दुस्वां]] ===परिमार्जित वैज्ञानिक=== "*" चिं दूगु मा सिमाय् ह्वयेफु। {| |- valign=top | ;क * कंमा (Cactus) ;त *[[तकुस्वां]] (''Rhododendron'', [[Azalea]]) * ;A *''[[Abelia]]'' ([[एबेलिया]]) *''[[Actinidia]]'' ([[एक्तिनिदिया]]) *''[[Aloe]]'' ([[कुनू]]) *''[[Aralia]]'' ([[एरेलिया]], [[Aralia spinosa|Hercules' Club]]) * *''[[Arctostaphylos]]'' ([[ब्यरबेरी]], [[माञ्जानिता]]) * *''[[Aronia]]'' ([[चोकबेरी]]) *''[[Artemisia (plant)|Artemisia]]'' ([[सेजब्रश]]) *''[[Aucuba]]'' ([[औकुबा]]) ;B *''[[Berberis]]'' ([[बारबेरी]]) *''[[Bougainvillea]]'' ([[बोगेनभिल्ला]]) *''[[Brugmansia]]'' ([[ब्रुगमान्सिया]]) *''[[Buddleja]]'' ([[Buddleja|Butterfly bush]]) *''[[Buxus]]'' ([[बक्सस]]) * ;C *''[[Calia]]'' ([[Mescalbean]]) *''[[Callicarpa]]'' ([[ब्युतिबेरी]]) * *''[[Callistemon]]'' (बतलब्रश) * *''[[Calluna]]'' (हिदर) *''[[Calycanthus]]'' ([[स्वितश्रब]]) *''[[Camellia]]'' ([[चियामा]]) * *''[[Caragana]]'' ([[कछिमा]]) * *''[[Carpenteria]]'' ([[कार्पेन्तरिया]]) *''[[Caryopteris]]'' ([[Blue Spiraea]]) *''[[Cassiope]]'' ([[मस-हिदर]]) *''[[Ceanothus]]'' ([[Ceanothus]]) * *''[[Celastrus]]'' (स्ताफ भाइन) * *''[[Ceratostigma]]'' ([[Hardy Plumbago]]) *''[[Cercocarpus]]'' ([[माउन्तेन-माहोगानी]]) * *''[[Chaenomeles]]'' ([[जापानी किन्से]]) *''[[Chamaebatiaria]]'' ([[फर्नब्रश]]) *''[[Chamaedaphne]]'' ([[लेदरलिफ]]) *''[[Chimonanthus]]'' ([[विन्तरस्वित]]) *''[[Chionanthus]]'' ([[फ्रिञ्ज-त्रि]]) * *''[[Choisya]]'' ([[Mexican-orange Blossom]]) * *''[[Cistus]]'' ([[रकरोज]]) *''[[Clerodendrum]]'' ([[Clerodendrum]]) *''[[Clethra]]'' ([[समरस्वित]], [[पेपरबुश]]) * *''[[Clianthus]]'' ([[ग्लोरी पि]]) *''[[Colletia]]'' ([[Colletia]]) *''[[Colutea]]'' ([[ब्लादर सेन्ना]]) *''[[Comptonia]]'' ([[स्वितफर्न]]) *''[[Dogwood|Cornus]]'' ([[दगवुद]]) * *''[[Corylopsis]]'' ([[विन्तर-हेजेल]]) * *''[[Cotinus]]'' (स्मोकत्रि) * *''[[Cotoneaster]]'' ([[Cotoneaster]]) * *''[[Cowania (plant)|Cowania]]'' ([[क्लिफरोज]]) *''[[Crataegus]]'' ([[Crataegus|Hawthorn]]) * *''[[Crinodendron]]'' ([[Crinodendron]]) * *''[[Cytisus]]'' व स्वापू दूगु जेनेरा ([[ब्रुम (स्वांमा)|ब्रुम]]) * ;D *''[[Daboecia]]'' ([[हिथ]]) *''[[Danae (plant)|Danae]]'' ([[Alexandrian Laurel]]) *''[[Daphne (plant)|Daphne]]'' ([[Daphne (plant)|Daphne]]) *''[[Decaisnea]]'' ([[Decaisnea]]) *''[[Dasiphora]]'' ([[Shrubby Cinquefoil]]) *''[[Dendromecon]]'' ([[त्रि पपि]]) *''[[Desfontainea]]'' ([[Desfontainea]]) *''[[Deutzia]]'' ([[Deutzia]]) *''[[Diervilla]]'' ([[Bush Honeysuckle]]) *''[[Dipelta]]'' ([[Dipelta]]) *''[[Dirca]]'' (लेदरवुद) *''[[Dracaena (plant)|Dracaena]]'' ([[द्रासीना]]) * *''[[Drimys]]'' ([[विन्तर्स बार्क]]) * *''[[Dryas (plant)|Dryas]]'' ([[Mountain Avens]]) ;E *''[[Edgeworthia]]'' ([[पेपर बुश]]) * *''[[Elaeagnus]]'' ([[Elaeagnus]]) * *''[[Embothrium]]'' ([[चिलियन फायरबुश]]) * *''[[Empetrum]]'' ([[क्रोबेरी]]) *''[[Enkianthus]]'' ([[प्यागोदा बुश]]) *''[[Ephedra (genus)|Ephedra]]'' ([[Ephedra (genus)|Ephedra]]) *''[[Epigaea]]'' ([[Trailing Arbutus]]) *''[[Erica]]'' ([[हिथ]]) *''[[Eriobotrya]]'' ([[Loquat]]) * *''[[Escallonia]]'' ([[Escallonia]]) *''[[Eucryphia]]'' ([[Eucryphia]]) * *''[[Euonymus]]'' ([[स्पिन्दल (स्वांमा)|स्पिन्दल]]) * *''[[Exochorda]]'' ([[पर्ल बुश]]) | ;F *''[[Fabiana (plant)|Fabiana]]'' (फाबियाना) *''[[Fallugia]]'' ([[Apache plume|Apache Plume]]) *''[[Fatsia]]'' ([[Fatsia]]) *''[[Forsythia]]'' ([[Forsythia]]) *''[[Fothergilla]]'' ([[Fothergilla]]) *''[[Franklinia]]'' ([[फ्राङ्कलिनिया]]) * *''[[Fremontodendron]]'' ([[Flannelbush]]) *''[[Fuchsia]]'' ([[Fuchsia]]) * ;G *''[[Garrya]]'' ([[Silk-tassel]]) * *''[[Gaultheria]]'' ([[Salal]]) *''[[Gaylussacia]]'' ([[हकलबेरी]]) *''[[Genista]]'' ([[ब्रुम (स्वांमा)|ब्रुम]]) * *''[[Gordonia]]'' ([[लबलल्ली-बे]]) * *''[[Grevillea]]'' ([[ग्रेभिलिया]]) *''[[Griselinia]]'' ([[ग्रिसेलिनिया]]) * ;H *''[[Hakea]]'' ([[Hakea]]) * *''[[Halesia]]'' ([[सिल्भरबेल]]) * *''[[Halimium]]'' ([[रकरोज]]) *''[[Hamamelis]]'' ([[विच-हेजेल]]) * *''[[Hebe (plant)|Hebe]]'' ([[Hebe (plant)|Hebe]]) *''[[Hedera]]'' ([[Hedera|Ivy]]) *''[[Helianthemum]]'' ([[रकरोज]]) *''[[Hibiscus]]'' ([[हिबिस्कस]]) * *''[[Hippophae]]'' ([[सि-बकथर्न]]) * *''[[Hoheria]]'' ([[लेसबार्क]]) * *''[[Holodiscus]]'' ([[क्रिमबुश]]) *''[[Hudsonia]]'' ([[हद्सनिया]]) *''[[Hydrangea]]'' ([[Hydrangea]]) *''[[Hypericum]]'' ([[Hypericum calycinum|Rose of Sharon]]) *''[[Hyssopus (plant)|Hyssopus]]'' ([[Hyssopus (plant)|Hyssop]]) ;I *''[[Ilex]]'' ([[हलि]]) * *''[[Illicium]]'' ([[Star Anise]]) * *''[[Indigofera]]'' ([[इन्दिगो]]) *''[[Itea (plant)|Itea]]'' ([[Sweetspire]]) ;J *''[[Jamesia]]'' ([[क्लिफबुश]]) *''[[Jasminum]]'' ([[Jasmine]]) *''[[Juniperus]]'' ([[जुनिपर]]) * ;K *''[[Kalmia]]'' ([[माउन्तेन-लरेल]]) *''[[Kerria (plant)|Kerria]]'' (Kerria) *''[[Kolkwitzia]]'' ([[ब्युतिबुश]]) ;L *''[[Lagerstroemia]]'' ([[क्रेप-मिर्तल]]) * *''[[Lapageria]]'' ([[Copihue]]) *''[[Lantana]]'' ([[लान्ताना]]) *''[[Lavandula]]'' ([[लाभेन्दर]]) *''[[Lavatera]]'' ([[त्रि मालो]]) *''[[Ledum]]'' ([[Ledum]]) *''[[Leitneria]]'' ([[Leitneria|Corkwood]]) * *''[[Lespedeza]]'' ([[बुश क्लोभर]]) * *''[[Leptospermum]]'' (Manuka) * *''[[Leucothoe (plant)|Leucothoe]]'' ([[Doghobble]]) *''[[Leycesteria]]'' ([[Leycesteria]]) *''[[Ligustrum]]'' ([[Privet]]) * *''[[Lindera]]'' ([[स्पाइसबुश]]) * *''[[Linnaea]]'' ([[त्विनफ्लावर]]) *''[[Lonicera]]'' ([[Honeysuckle]]) *''[[Lupinus]]'' ([[Lupin|Tree Lupin]]) *''[[Lycium]]'' ([[Boxthorn]]) ;M *''[[Magnolia]]'' ([[म्याग्नोलिया]]) *''[[Mahonia]]'' ([[माहोनिया]]) *''[[Malpighia]]'' ([[Acerola]]) *''[[Menispermum]]'' (मुनसिद) *''[[Menziesia]]'' ([[Menziesia]]) *''[[Mespilus]]'' (Medlar) * *''[[Microcachrys]]'' ([[Microcachrys]]) *''[[Myrica]]'' ([[बेबेरी]]) * *''[[Myricaria]]'' ([[मिरिकारिया]]) *''[[Myrtus]]'' and allied genera ([[Myrtus|Myrtle]]) * ;N *''[[Neillia]]'' ([[Neillia]]) *''[[Nerium]]'' ([[ओलियान्दर]]) ;O *''[[Olearia]]'' ([[देइजी बुश]]) * *''[[Osmanthus]]'' ([[Osmanthus]]) | ;P *''[[Pachysendra]]'' ([[Pachysandra]]) *''[[Peony|Paeonia]]'' ([[Peony|Tree-peony]]) *''[[Perovskia]]'' ([[रशियन सेज]]) *''[[Philadelphus]]'' (मक अरेञ्ज) * *''[[Phlomis]]'' ([[जेरुसेलम सेज]]) *''[[Photinia]]'' ([[Photinia]]) * *''[[Physocarpus]]'' ([[नाइनबार्क]]) * *''[[Pieris (plant)|Pieris]]'' ([[Pieris (plant)|Pieris]]) *''[[Pistacia]]'' ([[Pistachio]], [[Pistacia lentiscus|Mastic]]) * *''[[Pittosporum]]'' ([[Pittosporum]]) * *''[[Plumbago]]'' ([[लिदवर्त]]) *''[[Polygala]]'' ([[मिल्कवर्त]]) *''[[Poncirus]]'' * *''[[Prunus]]'' ([[प्रुनस]]) * *''[[Purshia]]'' ([[एन्तेलोप बुश]]) *''[[Pyracantha]]'' ([[फायरथर्न]]) ;Q *''[[Quassia]]'' ([[Quassia]]) * *''[[Oak|Quercus]]'' ([[ओक]]) * *''[[Quillaja]]'' ([[Quillay]]) *''[[Quintinia]]'' ([[Tawheowheo]]) * ;R *''[[Buckthorn|Rhamnus]]'' ([[बकथर्न]]) * *''[[Rhus]]'' ([[सुमाक]]) * *''[[Ribes]]'' ([[राइबस]]) *''[[Romneya]]'' ([[त्रि पपि]]) *''[[Rose|Rosa]]'' ([[गुलाफ]]) *''[[Rosmarinus]]'' ([[Rosemary]]) *''[[Rubus]]'' ([[Bramble]]) *''[[Ruta]]'' ([[Rue]]) ;S *''[[Sabia]]'' * *''[[Salix]]'' ([[विलो]]) * *''[[Salvia]]'' ([[साल्भिया]]) *''[[Sambucus]]'' ([[एल्दरबेरी]]) * *''[[Santolina]]'' ([[लाभेन्दर कतन]]) *''[[Sapindus]]'' (सोपबेरी) * *''[[Senecio]]'' ([[Senecio]]) *''[[Jojoba|Simmondsia]]'' ([[जोजोबा]]) *''[[Skimmia]]'' ([[स्किमिया]]) *''[[Smilax]]'' ([[Smilax]]) *''[[Sophora]]'' ([[Kowhai]]) * *''[[Sorbaria]]'' ([[Sorbaria]]) *''[[Spartium]]'' ([[स्प्यानिश ब्रुम]]) *''[[Spiraea]]'' ([[Spiraea]]) * *''[[Staphylea]]'' ([[ब्लादरनत]]) * *''[[Stephanandra]]'' ([[Stephanandra]]) *''[[Styrax]]'' * *''[[Symphoricarpos]]'' ([[स्नोबेरी]]) *''[[Syringa]]'' ([[लाइल्याक]]) * ;T *''[[Tamarix]]'' ([[तामारिक्स]]) * *''[[Taxus]]'' (यिउ) * *''[[Waratah|Telopea]]'' ([[Waratah]]) * *''[[Thuja]]'' cvs. ([[Arborvitae]]) * *''[[Thymelaea]]'' *''[[Thyme|Thymus]]'' ([[Thyme]]) *''[[Trochodendron]]'' * ;U *''[[Ulex]]'' ([[Gorse]]) *''[[Ulmus pumila celer]]'' ([[Turkestan elm - Wonder Hedge]]) *''[[Ungnadia]]'' ([[Mexican Buckeye]]) ;V *''[[Vaccinium]]'' ([[बिल्बेरी]], [[ब्लुबेरी]], [[क्रानबेरी]]) *''[[Vervain|Verbena]]'' ([[भर्भेन]]) *''[[Viburnum]]'' ([[भाइबर्नम]]) * *''[[Vinca]]'' ([[Vinca|Periwinkle]]) *''[[Viscum]]'' ([[मिसिलतो]]) ;W *''[[Weigela]]'' ([[Weigela]]) ;X *''[[Xanthoceras]]'' *''[[Xanthorhiza]]'' ([[यल्लोरुत]]) *''[[Xylosma]]'' ;Y *''[[Yucca]]'' ([[युक्का]], [[Yucca brevifolia|Joshua tree]]) * ;Z *''[[Zanthoxylum]]'' * *''[[Zauschneria]]'' *''[[Zenobia (plant)|Zenobia]]'' *''[[Ziziphus]]'' * |} ==स्वयादिसँ== * [[श्रबेरी]] * [[श्रबल्यान्द]] == लिधंसा == {{reflist}} [[पुचः:मा]] [[पुचः:मा संरचना]] [[पुचः:स्वांमा]] e3k18d9du3cgzkr3sgf5vor6js5rbq7 0 202580 1123503 868525 2026-09-04T19:55:30Z EmausBot 5299 बोट: बोट: दोहोरो अनुप्रेषणलाई [[मार्सेल प्रुस्त]]मा ठिक गर्दै 1123503 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[मार्सेल प्रुस्त]] s8nk04pg1semcdptx3z47nxd49on9fm 0 203461 1123494 1116737 2026-09-04T15:32:42Z Eukesh 11 /* सोक्रेतिक विधि वा पद्धति */ 1123494 wikitext text/x-wiki {{नेपाललिपिपरिक्षण|छ्येलेमि:Eukesh/Auto/NepalScript/सोक्रेतिज}} {{Infobox philosopher | region = [[पाश्चात्य दर्शन]] | era = [[प्राचीन ग्रीक दर्शन]] | image = Socrate du Louvre (png).png | caption = लुभ संग्रहालयय् सोक्रेतिया छगू मार्बलया प्रतिमा </br> (थ्व लिसिपसया छगू तनाच्वंगु कँय् प्रतिमाया प्रतिलिपि ख) ।<ref> Amy C. Smith (2003), [http://www.stoa.org/demos/article_portraits@page=12&greekEncoding=UnicodeC.html “Athenian Political Art from the fifth and fourth centuries BCE: Images of Historical Individuals,”] p. 14, in C.W. Blackwell, ed., ''Dēmos: Classical Athenian Democracy''. The Stoa: a consortium for electronic publication in the humanities.</ref> | name = सोक्रेतिज (Σωκράτης) | birth_date = {{circa|470}} इपू | birth_place = देम एलोपेस, [[प्राचीन एथेन्स]] | death_date = ३९९ इपू (थ्यं-मथ्यं ७१ दँय्) | death_place = एथेन्स | death_cause = विष त्वंकाः जबरजस्ती आत्महत्या याःकूगु | spouse = [[Xanthippe]], [[Myrto]] (disputed) | school_tradition = [[प्राचीन ग्रीक दर्शन]] | notable_students = {{hlist|[[प्लेतो]]|[[जेनोफोन]]|[[Antisthenes]]|[[Aristippus]]|[[Alcibiades]]|[[Critias]]}} | main_interests = [[इपिस्तेमोलोजी]], [[नैतिकता]], [[तेलियोलोजी]] | notable_ideas = {{plainlist| *[[Gadfly (philosophy and social science)|Social gadfly]] *[[Socratic dialogue]] *[[Moral intellectualism#Ancient moral intellectualism|Socratic intellectualism]] *[[Irony#Socratic irony|Socratic irony]] *[[Socratic method]] *[[I know that I know nothing|Socratic paradox]] *[[Socratic questioning]] *"[[The unexamined life is not worth living]]" }} | children = [[Lamprocles]], [[Menexenus]], Sophroniscus | family = [[Sophroniscus]] (father), [[Phaenarete]] (mother), Patrocles (half-brother) }} [[Image:Battle of Potidaea Socrates saving Alcibiades (detail).jpg|thumb|[[Battle of Potidaea]]]] [[Image:David - The Death of Socrates.jpg|thumb|सोक्रेतिजया मृत्यु]] [[Image:The Debate Of Socrates And Aspasia (2).jpg|thumb|''The Debate of Socrates and Aspasia'' by [[Nicolas-André Monsiau]]]] '''सोक्रेतिज''' वा '''सुकरात''' ( ग्रीक भासय्: Σωκράτης; थ्यं-मथ्यं  ४७० – ३९९ ईसापूर्व) एथेन्सया छम्ह ग्रीक दार्शनिक ख। वय्कःयात पाश्चात्य दर्शनया पलिस्थामिया कथं नालेगु या। वय्कः नैतिक चिन्तन परम्पराया न्हापांम्ह नैतिक दार्शनिकय् छम्ह ख। छम्ह प्रभावशाली व्यक्तित्व दूम्ह सोक्रेतिजजुं छुं नं ग्रन्थ च्वया मदीसां पाश्चात्य शास्त्रीय च्वमितेगु वय्कःया मरणोपरान्तया विवरणया माध्यमं वय्कःयात म्हसीकिगु या। वय्कःया आपालं खँ विशेष यानाः वय्कःया विद्यार्थी [[प्लेटो]] व [[जेनोफोन]]या च्वखँय् कनातःगु दु। थथे च्वयातःगु च्वखँत खँल्हाबल्हाया पहः छ्यला च्वयातःगु दु। सोक्रेतिज व वय्कःया खँल्हामितेसं छगू विषययात न्ह्यसः लिसःया पहः छ्यला जाँच याइ। थथे च्वयातःगु च्वखँतेगु झ्वलं सोक्रेतिजया [[खँल्हाबल्हा साहित्य]] विधा दयावल। सोक्रेतिजया खँय् च्वयातःगु थीथी विरोधाभासी विवरण दु गुकिया लिच्वः कथं वय्कःया दर्शनया पुनर्निर्माण याये लगभग मछिं। थ्व स्थितियात सोक्रेतिक प्रब्लेम (Socratic problem)या नामं म्हसीकिगु या। वय्कः एथेनियन समाजयात ध्रुवीकरण याइम्ह छम्ह व्यक्ति खः। ३९९ ईसापूर्वय् वय्कःयात अभद्रता व ल्याम्हतय्त भ्रष्ट याःगु द्वपं लाःगु खः। छन्हु तक मुद्दा सनेधुंकाः वय्कःयात मृत्युदण्डया सजायँ बिल। वय्कलं थःगु लिपांगु न्हि जेलय् हे बिकल व वय्कःयात जेलं बिस्युं वनेत ग्वाहालि यायेगु प्रस्तावयात अस्वीकार यानादिल। प्लेटोया खँल्हाबल्हा च्वखँय् प्राचीन कालंनिसें म्वानाच्वंगु सोक्रेतिजया दकलय् व्यापक विवरण दु। थ्व च्वखँमुनाय् सोक्रेतिजया इपिस्तेमोलोजी व नैतिकता नापं दर्शनया क्षेत्रय् दृष्टिकोण क्यनि। प्लेटों च्वयादीगु सोक्रेतिजया च्वखँया आधारय् हे सोक्रेतिक पद्धति (Socratic method) व सोक्रेतिक आइरनि (Socratic irony) वा सोक्रेतिजया विडम्बनाया अवधारणा दयेकल। सोक्रेतिजया न्ह्यसःया विधियात एलेन्चस (elenchus) धाइ गुकिलि चिहाकःगु न्ह्यसः व लिसः छ्यला खँल्हाबल्हाया रुप काइ। थुकियात प्लेटोया ग्रन्थय् छ्यलातःगु दु। सोक्रेतिज व वय्कःया खँल्हामितेसं थ्व हे पहः छ्यला छगू विषय वा छगू अमूर्त अर्थया थी-थी पक्षया गुणनात्मक (Virtuous) जाँच याइ। थथे जांच यायां वनेवं खँल्हाबल्हाय् गतिरोध वइ व खंल्हामितेसं थःगु थुइका व बिचाः यात हे परिभाषित यायेत असक्षम जुइ। सोक्रेतिज थःगु पूर्ण अज्ञानताया घोषणा थःमं यायेगु निंतिं नांजाः। वय्कलं धयादीगु दु कि वय्कलं स्यूगु छगू हे जक खँ थःगु अज्ञानता ख। थ्व खँ थुइकिगु हे दर्शनया न्हापांगु पलाः खः धकाः अर्थ क्यनेगु कुतः वय्कलं यानादीगु दु। सोक्रेतिजं थः लिपाया प्राचीन कालया दार्शनिकतेगु दथुइ तच्वःगु प्रभाव लाकल व आधुनिक युगय् नं थ्व प्रभाव खनेदु। वय्कःया अध्ययन मध्यकालीन व इस्लामिक विद्वानतेसं यानादिल व वय्कलं इटालियन पुनर्जागरणया चिन्तनय् विशेष यानाः मानवतावादी आन्दोलन दुने महत्त्वपूर्ण भूमिका म्हितादिल। वय्कःया प्रति दार्शनिकतेगु रुचि निरन्तर दयाच्वन, गुकियात सोरेन किर्केगार्ड व फ्रेडरिक नीत्शे आदि दार्शनिकतेगु च्वखँय् खनेदु। कला, साहित्य व लोक संस्कृतिइ वय्कःया चित्रणं वय्कःयात पाश्चात्य दार्शनिक परम्पराय् व्यापक रुपं नांजाम्ह व्यक्ति दयेकातःगु दु। ==जीवनीया लिधंसा== सोक्रेतिजं थःगु शिक्षायात च्वयामदी। वय्कःया दक्वं खँ मेमेपिनिगु विवरणं वःगु दु: मू कथं दार्शनिक प्लेटो व इतिहासकार जेनोफोनया च्वखँलं, गुपिं निम्हं हे वय्कःया शिष्य ख। वय्कःया खँय् च्वयादीपिं मेमेपिं च्वमिइ एथेनियन न्हिला दबूप्याखँमि(नाटककार) एरिस्टोफेन्स(सोक्रेतिजया समकालीन); व प्लेटोया शिष्य [[एरिस्तोतल]] ला। एरिस्तोतल धाःसा सोक्रेतिजया मृत्यु धुंका जन्म जूम्ह खः। थ्व प्राचीन विवरणं प्रायः विरोधाभासी बाखंतेसं सोक्रेतिजया वास्तविक बिचाःयात विश्वसनीय रुपं पुनःनिर्माण यायेगु विद्वानतेगु क्षमतायात थाकूइका ब्यूगु दु। सोक्रेतिजया चरित्रयात अनुसन्धानात्मक साधनया रुपय् छ्येलिपिं प्लेटो, जेनोफोन व मेमेपिं च्वमितेगु च्वखँय् सोक्रेतिज व वय्कःया खँल्हामितेगु दथुइ खँल्हाबल्हाया रुपय् च्वयातःगु दु व सुकरातया जीवन व चिन्तनया जानकारीया मू स्रोत प्रदान याइ। सुकरात खँल्हाबल्हा (logos sokratikos) थ्व न्हुगु गठित साहित्यिक विधायात वर्णन यायेत एरिस्तोतलं दयेकूगु छगू खँग्वः ख। इमिगु च्वखँया यथार्थ तिथि मस्यूसां गुलिं धाःसा वय्कः मदयेधुंका च्वयातःगु जुइफु। एरिस्तोतलं थमंतुं टिप्पणी यानादीगु दु कि सोक्रेतिक खँल्हाबल्हाय् सोक्रेतिजयात प्रामाणिक रुपं गुलि तक चित्रण यानातःगु दु धइगु खँ बहसया विषय ख। ===प्लेतो व जेनोफोन=== जेनोफोन छम्ह इमान्दार मनू जुसां प्रशिक्षित दार्शनिक धाःसा मखु। वय्कलं सोक्रेतिजया तर्कयात नं पूवंकः थूगु वय्कःया च्वखँय् खनेमदु। वय्कलं सोक्रेतिजया बुद्धि, देशभक्ति व युद्धभूमिइ साहसया निंतिं प्रशंसा यानादिल। वय्कलं सोक्रेतिजया खँय् प्यंगू ग्रन्थय् च्वयादिल: द मेमोराबिलिया (the Memorabilia), द ओइकोनोमिकस (the Oeconomicus), द सिम्पोजियम (the Symposium) व द एपोलोजी अफ सोक्रेतिज (the Apology of Socrates)। वय्कलं थःगु एनाबासिस(Anabasis)य् सुकरातयात दुथ्याकातःगु छगू बाखं नं च्वयादीगु दु। ओइकोनोमिकसं व्यावहारिक बुंज्याया विषयय् जूगु छगू चर्चायात लुमंकादिल। प्लेटोया एपोलोजी थें जेनोफोनया एपोलोजियाय् नं सुकरातया मुद्दा संकूगु वर्णन यानातःगु दु। डब्लुकेसी गुथ्रीया कथं धाःसा थ्व निता कृतित छगू थासय् यक्व हे पाः। जेनोफोनया विवरणय् सोक्रेतिजयात "असहनीय स्मगनेस व आत्मसंतोष" (intolerable smugness and complacency)या चित्रण यानातःगु दु। सिम्पोजियमय् सोक्रेतिजया मेमेपिं मू एथेनियनतेगु भ्वय् धुंका सहलहया झ्वलय् जूगु खँल्हाबल्हा ख। तर थ्व प्लेटोया सिम्पोजियम स्वया तसकं पाः: पाहाँ धलखय् छम्ह नं पाहां नितां धलखय् मदु व थीथी मेमेपिं हे पाहांत प्लेतो व जेनोफोनं थः-थःगु धलखय् दुथ्याःकूगु दु। मेमोराबिलियाय् वय्कलं सोक्रेतिजयात ल्यामहतेत भ्रष्ट याःगु व द्यःतेगु विरुद्ध जूगु द्वपनय् सोक्रेतिजया पतिं लिनादिल। मूल रुपं थ्व सोक्रेतिजया निंतिं न्हुगु माफी दयेकेत छथाय् मुनातःगु थी-थी बाखंया मुना ख। प्लेतोया सोक्रेतिजया चित्रण तपेंक मयाः। प्लेति सोक्रेतिज शिष्य ख व वय्कः सोक्रेतिज धुंका न्या दशक स्वया अप्व म्वानादिल। अतः, सोक्रेतिजया चरित्रया प्रतिनिधित्व यायेगुलिइ प्लेति गुलि विश्वास यायेबहःम्ह खः धइगु खँ बहसया विषय खः। वय्कलं थःगु च्वखँय् "सोक्रेतिज"या पात्र छ्यला सोक्रेतिजयागु जक दर्शन गुलि प्रतिनिधित्व यानादिल धिऔग खँय् समकालीन विज्ञतेगु छगू मत मदु। थ्व शंकाया छगू कारण वय्कःया च्वखँय् दूगु सोक्रेतिजया द्वपनाच्वंगु चरित्र ख। थ्व असंगतिया छगू सामान्य व्याख्या थथे दु: प्लेतों न्हापा ऐतिहासिक व धाथेंयाम्ह सोक्रेतिजयात पाय्छि जुइक प्रतिनिधित्व यायेगु कुतः यानादिल धाःसा लिपा थःगु च्वसुइ वय्कलं सोक्रेतिज वय्कःया विचाःकथं, वय्कलं थूगु पहंः च्वयादिल। थ्व आधारय् प्लेतोया न्हापाया च्वखँया सोक्रेतिजयात वास्तविक वा सोक्रेतिक सोक्रेतिज व प्लेटोया लिपाया च्वखंया सोक्रेतिजयात प्लेतोनिक सोक्रेतिज धकाः म्हसीकातःगु दु। अथे जुसां थ्व हिला बिस्तारं जूगुलिं पात्रया निम्ह रुपया दथुइ सीमा धुमिल खनेदु। जेनोफोन व प्लेतोया विवरणय् सोक्रेतिजयात छम्ह व्यक्तिया रुपय् न्ह्यब्वयेगुलिइ भिन्नता खनेदु। जेनोफोनया सोक्रेतिज प्लेतोया स्वया सादा रुपय् म्हो झःझः धाम्ह, म्हो न्हिला व विडम्बनापूर्ण पात्रया रुपय् ब्वयातःगु दु। जेनोफोनया सोक्रेतिजय् प्लेटोया सोक्रेतिजया दार्शनिक विशेषता- अज्ञानता, सोक्रेतिजया पद्धति वा एलेन्चसया अभाव दु। जेनोफोनया च्वखँय् धाःसा एन्क्रातेइया वा आत्मनियन्त्रण (enkrateia, self-control)यात सोक्रेतिजया केन्द्रिय महत्त्वया विषय दयेकातःगु दु गुगु प्लेटोया सोक्रेतिजय् मदु। सामान्यतया लोगोइ सोक्रातिकोइं (logoi Sokratikoi) ऐतिहासिक सोक्रेतिजया जीवनया झकातेगु पुनर्निर्माण यायेत असमर्थ जु। इमिगु आख्यान थः दथुइ हे ल्वाकज्यागु व च्वमितेसं छम्हं मेम्हसिया विवरणयात प्रभावित याःगु जुइफूगु सम्भावना दूगुलिं छु सत्य व छु मित्था धकाः पाय्छि कथं धायेमछिं। ===एरिस्तोफेन्स व मेमेगु लिधंसा=== एरिस्तोफेन्स नापं एथेनियन ख्यालि च्वमितेसं नं सोक्रेतिजया खँय् च्वयादीगु दु। सोक्रेतिजया विषयय् एरिस्टोफेन्सया दकलय् महत्त्वपूर्ण ख्यालि च्वखँ "द क्लाउद्स" ख, गुकिलि सोक्रेतिज छम्ह केन्द्रिय पात्र ख। थ्व नाटकय् एरिस्टोफेन्सं सोक्रेतिजं सोफिजम (sophism)या पहं लिनाच्वंगु छगू ध्याचू (क्यारिकेचर) न्ह्यब्वयादिल। एरिस्तोफेन्सं थ्व ज्याझ्वलय् सोक्रेतिजयात छम्ह बेतुका नास्तिक (absurd atheist) धकाः ख्याच्वः बियादिल। क्लाउडय् सोक्रेतिज छम्ह प्राकृतिक दर्शनय् रुचि दुम्ह मनूया रुपय् चित्रण यानातःगु दु गुगु खँ प्लेटोया फेदो (Phaedo)य् वय्कःयागु चित्रण नापं मिलेजु। एरिस्तोफेन्सया च्वखँया लिच्वः कथं छु धायेछिं धाःसा ४५ दँया उमेरय् सोक्रेतिजं एथेनियनतय्गु दार्शनिकया रुपय् थःगु छवि दयेकादीधुंकूगु खः। एरिस्टोफेन्सया थ्व कृतिं ऐतिहासिक सोक्रेतिजया पुनर्निर्माणय् उपयोगी दु कि मदु धइगु खँ धाःसा स्पष्ट मजू। सोक्रेतिजया बारेय् च्वयादीपिं मेमेपिं प्राचीन च्वमिपिं एस्किन अफ स्फेटस, एन्टिस्थेन्स, एरिस्टिपस, ब्रायसन, सेबेस, क्रिटो, युक्लिड अफ मेगारा, फेदो व एरिस्टोटल ख। इमिसं धाःसा वय्कः मदयेधुंका जक वय्कःया खँ च्वयादिल। एरिस्तोतल सोक्रेतिजया समकालीन मखु व वय्कलं प्लेटोया एकेडेमीइ नीदँ तक अध्ययन यानादिल। एरिस्तोतलं थःगु च्वखँय् सोक्रेतिजयात वय्कःनाप भावनात्मक स्वापू दूम्ह जेनोफोन व प्लेटोया पूर्वाग्रह मतःसें च्वयादीगु दु। वय्कलं सोक्रेतिजया सिद्धान्तेत छम्ह दार्शनिकया रुपय् छानबिन व मूल्यांकन यानादिल। एरिस्तोतल सोक्रेतिजया थी-थी च्वयातःगु व कनातःगु बाखंनाप परिचित जूम्ह मनू ख। सोक्रेतिजयात थुइकेगु ज्याय् वय्कःया भूमिका सीमित दु। वय्कलं सोक्रेतिजया खँय् यक्व च्वयादीगु मदु। वय्कलं च्वयादीगु खँ प्लेटोया प्रारम्भिक खँल्हाबल्हाय् सीमित दु। दर्शनया इतिहासय् वय्कःया च्वखँया विश्वसनीयताय् नं शंका दु। अथे जुसां सोक्रेतिजयात थुइकेत वय्कःया च्वखँ तसकं महत्वपूर्ण दु। ==दर्शन== ===सोक्रेतिक पहः, विधि वा पद्धति=== \ {{मू पौ|सोक्रेतिक पहः}} '''सोक्रेटिक पहः''' (Socratic method) धइगु [[सोक्रेटिस]]जुं दयेकादीगु न्हेसःलिसय् आधारित छगू नांजाःगु दार्शनिक व खँ सीकेगु पहः खः। थ्व पहलय् स्यनामिं लिसः बियेगु स्वयाः नं ब्वनामियात निरन्तर गम्भीर न्हेसः यानाः वया दुने दुगु धारणा व तर्कया त्रुटि क्यनेगु ज्या याइ। न्हेसःतेगु माध्यमं मनूयात थःगु हे विचाः दुने दुगु विरोधाभास सीकेगु व पाय्छि निष्कर्षय् थ्यंकेगु वातावरण दयेकी। थ्व पद्धतिं आलोचनात्मक सोच व स्व-विश्लेषणयात तःधंगु बढावा बी। सोक्रेटिसया कथं थ्व पद्धति मनूया दुने च्वंगु ज्ञानयात पिने हयेगु साधन खः। आधुनिक कानूनी शिक्षा (legal education) व वादविवादय् थ्व पद्धतिया प्रयोग आः नं व्यापक रूपं छ्यलि। थुकिया मू उद्देश्य अवधारणातय्त स्पष्ट यायेगु व आधारहीन विश्वासयात चीकेगु खः। सोक्रेटिक पद्धति पश्चिमी दर्शनशास्त्र व शिक्षा प्रणालीया छता मू थां खः। प्लेतोया सोक्रेतिजया च्वखँया छगू मूलभूत विशेषता सोक्रेतिक मेथद (Socratic method) वा सोक्रेतिजया विधि/पहः ख। थ्व छगू तर्क खण्डनया विधि ख व थुकियात एलेन्कस (elenchus)नं धाइ। थ्व प्लेतोया न्हापांया च्वखँय् दकलय् अप्व खने दु, विशेष याना एपोलोजी, क्रिटो, गोर्गियास, रिपब्लिक आदि ग्रन्थय्। एलेन्कस थ्व पहलं न्ह्याइ: सोक्रेतिजं छगू विषयय् छम्ह नांजाःम्ह विज्ञनाप छपुचः ल्याय्म्हतेगु न्ह्यःने सहलह न्ह्याकी व खँल्हा-ल्हां विज्ञया विश्वास व तर्कयात विरोधाभासी साबित याइ। सोक्रेतिज थः खँल्हामियात विषयया परिभाषा न्यनाः खँल्हा न्ह्यथनादी। वय्कलं अप्वः न्ह्यसः न्यनेवं, खँल्हामिया लिसः लिपतय् न्हापांगु परिभाषाया विरोधाभास जुइ। थथे ल्हाःगु खँल्हाया लिच्वःया कथं विज्ञं धात्थें हे परिभाषा मस्युगु खँ खनेदइ। खँल्हामिं मेगु हे परिभाषा बिइगु कुतः याइ। थ्व न्हूगु परिभाषा [[सोक्रेतिजया न्ह्यसः]]या जाँचया अन्तर्गतय् खँल्हा विस्तार जुइ। न्ह्यसः लिसःया सकल चरणय् सोक्रेतिज व वय्कःया खँल्हामिं फतिंफतलय् सत्यया लिक्क थ्यंकेगु आशा याइ। अप्वः धया थें हे खँल्हाय् धाःसा इमिसं थःगु अज्ञानता पितब्वयी व इमिसं गुलि मस्यु धकाः क्यनि। थथे च्वयातःगु च्वखँय् खँल्हामितेगु परिभाषां आपालं अबिलेया समाजया छुं विषयय् मूलधारया धारणायात ब्वयेगु जूगुलिं थन्याःगु खँल्हाय् सर्वसाधारण जनमानसया मंका धारणा व विचाःयात शंका यासें न्ह्यःस न्यनेमाःगु खँ ब्वयातःगु दु। सोक्रेतिजं सोक्रेतिक विधिया माध्यमं थःगु बिचाःयात परीक्षण याइ। थुकथं सोक्रेतिजं छगू निश्चित दार्शनिक सिद्धान्त स्यनीगु ज्या यायेगु पलेसा सत्य मालेगु झ्वलय् थःगु अज्ञानतायात स्वीकार याइगु ज्या यानादिल। ===मेमेगु=== * परिभाषाया सुकरात प्राथमिकता * सोक्रेतिजया अज्ञानता * सोक्रेतिक विडम्बना * सोक्रेतिक युडाइमोनिज्म व बौद्धिकतावाद * सोक्रेतिजया धर्मदर्शन * सोक्रेतिक देमोनियन (daimonion) * सोक्रेतिजया सद्गुण व ज्ञान दर्शन * सोक्रेतिजया मतिना दर्शन * सोक्रेतिक राजनैतिक दर्शन ==स्वयादिसँ== * [[पाश्चात्य दर्शन]] ==लिधंसा== {{लिधंसा|}} [[पुचः:दार्शनिक]] [[पुचः: प्राचीन ग्रीस]] 2pxtgqx7mzyaoymcxgl3jr9kv8oocen 1123496 1123494 2026-09-04T15:34:06Z Eukesh 11 /* दर्शन */ 1123496 wikitext text/x-wiki {{नेपाललिपिपरिक्षण|छ्येलेमि:Eukesh/Auto/NepalScript/सोक्रेतिज}} {{Infobox philosopher | region = [[पाश्चात्य दर्शन]] | era = [[प्राचीन ग्रीक दर्शन]] | image = Socrate du Louvre (png).png | caption = लुभ संग्रहालयय् सोक्रेतिया छगू मार्बलया प्रतिमा </br> (थ्व लिसिपसया छगू तनाच्वंगु कँय् प्रतिमाया प्रतिलिपि ख) ।<ref> Amy C. Smith (2003), [http://www.stoa.org/demos/article_portraits@page=12&greekEncoding=UnicodeC.html “Athenian Political Art from the fifth and fourth centuries BCE: Images of Historical Individuals,”] p. 14, in C.W. Blackwell, ed., ''Dēmos: Classical Athenian Democracy''. The Stoa: a consortium for electronic publication in the humanities.</ref> | name = सोक्रेतिज (Σωκράτης) | birth_date = {{circa|470}} इपू | birth_place = देम एलोपेस, [[प्राचीन एथेन्स]] | death_date = ३९९ इपू (थ्यं-मथ्यं ७१ दँय्) | death_place = एथेन्स | death_cause = विष त्वंकाः जबरजस्ती आत्महत्या याःकूगु | spouse = [[Xanthippe]], [[Myrto]] (disputed) | school_tradition = [[प्राचीन ग्रीक दर्शन]] | notable_students = {{hlist|[[प्लेतो]]|[[जेनोफोन]]|[[Antisthenes]]|[[Aristippus]]|[[Alcibiades]]|[[Critias]]}} | main_interests = [[इपिस्तेमोलोजी]], [[नैतिकता]], [[तेलियोलोजी]] | notable_ideas = {{plainlist| *[[Gadfly (philosophy and social science)|Social gadfly]] *[[Socratic dialogue]] *[[Moral intellectualism#Ancient moral intellectualism|Socratic intellectualism]] *[[Irony#Socratic irony|Socratic irony]] *[[Socratic method]] *[[I know that I know nothing|Socratic paradox]] *[[Socratic questioning]] *"[[The unexamined life is not worth living]]" }} | children = [[Lamprocles]], [[Menexenus]], Sophroniscus | family = [[Sophroniscus]] (father), [[Phaenarete]] (mother), Patrocles (half-brother) }} [[Image:Battle of Potidaea Socrates saving Alcibiades (detail).jpg|thumb|[[Battle of Potidaea]]]] [[Image:David - The Death of Socrates.jpg|thumb|सोक्रेतिजया मृत्यु]] [[Image:The Debate Of Socrates And Aspasia (2).jpg|thumb|''The Debate of Socrates and Aspasia'' by [[Nicolas-André Monsiau]]]] '''सोक्रेतिज''' वा '''सुकरात''' ( ग्रीक भासय्: Σωκράτης; थ्यं-मथ्यं  ४७० – ३९९ ईसापूर्व) एथेन्सया छम्ह ग्रीक दार्शनिक ख। वय्कःयात पाश्चात्य दर्शनया पलिस्थामिया कथं नालेगु या। वय्कः नैतिक चिन्तन परम्पराया न्हापांम्ह नैतिक दार्शनिकय् छम्ह ख। छम्ह प्रभावशाली व्यक्तित्व दूम्ह सोक्रेतिजजुं छुं नं ग्रन्थ च्वया मदीसां पाश्चात्य शास्त्रीय च्वमितेगु वय्कःया मरणोपरान्तया विवरणया माध्यमं वय्कःयात म्हसीकिगु या। वय्कःया आपालं खँ विशेष यानाः वय्कःया विद्यार्थी [[प्लेटो]] व [[जेनोफोन]]या च्वखँय् कनातःगु दु। थथे च्वयातःगु च्वखँत खँल्हाबल्हाया पहः छ्यला च्वयातःगु दु। सोक्रेतिज व वय्कःया खँल्हामितेसं छगू विषययात न्ह्यसः लिसःया पहः छ्यला जाँच याइ। थथे च्वयातःगु च्वखँतेगु झ्वलं सोक्रेतिजया [[खँल्हाबल्हा साहित्य]] विधा दयावल। सोक्रेतिजया खँय् च्वयातःगु थीथी विरोधाभासी विवरण दु गुकिया लिच्वः कथं वय्कःया दर्शनया पुनर्निर्माण याये लगभग मछिं। थ्व स्थितियात सोक्रेतिक प्रब्लेम (Socratic problem)या नामं म्हसीकिगु या। वय्कः एथेनियन समाजयात ध्रुवीकरण याइम्ह छम्ह व्यक्ति खः। ३९९ ईसापूर्वय् वय्कःयात अभद्रता व ल्याम्हतय्त भ्रष्ट याःगु द्वपं लाःगु खः। छन्हु तक मुद्दा सनेधुंकाः वय्कःयात मृत्युदण्डया सजायँ बिल। वय्कलं थःगु लिपांगु न्हि जेलय् हे बिकल व वय्कःयात जेलं बिस्युं वनेत ग्वाहालि यायेगु प्रस्तावयात अस्वीकार यानादिल। प्लेटोया खँल्हाबल्हा च्वखँय् प्राचीन कालंनिसें म्वानाच्वंगु सोक्रेतिजया दकलय् व्यापक विवरण दु। थ्व च्वखँमुनाय् सोक्रेतिजया इपिस्तेमोलोजी व नैतिकता नापं दर्शनया क्षेत्रय् दृष्टिकोण क्यनि। प्लेटों च्वयादीगु सोक्रेतिजया च्वखँया आधारय् हे सोक्रेतिक पद्धति (Socratic method) व सोक्रेतिक आइरनि (Socratic irony) वा सोक्रेतिजया विडम्बनाया अवधारणा दयेकल। सोक्रेतिजया न्ह्यसःया विधियात एलेन्चस (elenchus) धाइ गुकिलि चिहाकःगु न्ह्यसः व लिसः छ्यला खँल्हाबल्हाया रुप काइ। थुकियात प्लेटोया ग्रन्थय् छ्यलातःगु दु। सोक्रेतिज व वय्कःया खँल्हामितेसं थ्व हे पहः छ्यला छगू विषय वा छगू अमूर्त अर्थया थी-थी पक्षया गुणनात्मक (Virtuous) जाँच याइ। थथे जांच यायां वनेवं खँल्हाबल्हाय् गतिरोध वइ व खंल्हामितेसं थःगु थुइका व बिचाः यात हे परिभाषित यायेत असक्षम जुइ। सोक्रेतिज थःगु पूर्ण अज्ञानताया घोषणा थःमं यायेगु निंतिं नांजाः। वय्कलं धयादीगु दु कि वय्कलं स्यूगु छगू हे जक खँ थःगु अज्ञानता ख। थ्व खँ थुइकिगु हे दर्शनया न्हापांगु पलाः खः धकाः अर्थ क्यनेगु कुतः वय्कलं यानादीगु दु। सोक्रेतिजं थः लिपाया प्राचीन कालया दार्शनिकतेगु दथुइ तच्वःगु प्रभाव लाकल व आधुनिक युगय् नं थ्व प्रभाव खनेदु। वय्कःया अध्ययन मध्यकालीन व इस्लामिक विद्वानतेसं यानादिल व वय्कलं इटालियन पुनर्जागरणया चिन्तनय् विशेष यानाः मानवतावादी आन्दोलन दुने महत्त्वपूर्ण भूमिका म्हितादिल। वय्कःया प्रति दार्शनिकतेगु रुचि निरन्तर दयाच्वन, गुकियात सोरेन किर्केगार्ड व फ्रेडरिक नीत्शे आदि दार्शनिकतेगु च्वखँय् खनेदु। कला, साहित्य व लोक संस्कृतिइ वय्कःया चित्रणं वय्कःयात पाश्चात्य दार्शनिक परम्पराय् व्यापक रुपं नांजाम्ह व्यक्ति दयेकातःगु दु। ==जीवनीया लिधंसा== सोक्रेतिजं थःगु शिक्षायात च्वयामदी। वय्कःया दक्वं खँ मेमेपिनिगु विवरणं वःगु दु: मू कथं दार्शनिक प्लेटो व इतिहासकार जेनोफोनया च्वखँलं, गुपिं निम्हं हे वय्कःया शिष्य ख। वय्कःया खँय् च्वयादीपिं मेमेपिं च्वमिइ एथेनियन न्हिला दबूप्याखँमि(नाटककार) एरिस्टोफेन्स(सोक्रेतिजया समकालीन); व प्लेटोया शिष्य [[एरिस्तोतल]] ला। एरिस्तोतल धाःसा सोक्रेतिजया मृत्यु धुंका जन्म जूम्ह खः। थ्व प्राचीन विवरणं प्रायः विरोधाभासी बाखंतेसं सोक्रेतिजया वास्तविक बिचाःयात विश्वसनीय रुपं पुनःनिर्माण यायेगु विद्वानतेगु क्षमतायात थाकूइका ब्यूगु दु। सोक्रेतिजया चरित्रयात अनुसन्धानात्मक साधनया रुपय् छ्येलिपिं प्लेटो, जेनोफोन व मेमेपिं च्वमितेगु च्वखँय् सोक्रेतिज व वय्कःया खँल्हामितेगु दथुइ खँल्हाबल्हाया रुपय् च्वयातःगु दु व सुकरातया जीवन व चिन्तनया जानकारीया मू स्रोत प्रदान याइ। सुकरात खँल्हाबल्हा (logos sokratikos) थ्व न्हुगु गठित साहित्यिक विधायात वर्णन यायेत एरिस्तोतलं दयेकूगु छगू खँग्वः ख। इमिगु च्वखँया यथार्थ तिथि मस्यूसां गुलिं धाःसा वय्कः मदयेधुंका च्वयातःगु जुइफु। एरिस्तोतलं थमंतुं टिप्पणी यानादीगु दु कि सोक्रेतिक खँल्हाबल्हाय् सोक्रेतिजयात प्रामाणिक रुपं गुलि तक चित्रण यानातःगु दु धइगु खँ बहसया विषय ख। ===प्लेतो व जेनोफोन=== जेनोफोन छम्ह इमान्दार मनू जुसां प्रशिक्षित दार्शनिक धाःसा मखु। वय्कलं सोक्रेतिजया तर्कयात नं पूवंकः थूगु वय्कःया च्वखँय् खनेमदु। वय्कलं सोक्रेतिजया बुद्धि, देशभक्ति व युद्धभूमिइ साहसया निंतिं प्रशंसा यानादिल। वय्कलं सोक्रेतिजया खँय् प्यंगू ग्रन्थय् च्वयादिल: द मेमोराबिलिया (the Memorabilia), द ओइकोनोमिकस (the Oeconomicus), द सिम्पोजियम (the Symposium) व द एपोलोजी अफ सोक्रेतिज (the Apology of Socrates)। वय्कलं थःगु एनाबासिस(Anabasis)य् सुकरातयात दुथ्याकातःगु छगू बाखं नं च्वयादीगु दु। ओइकोनोमिकसं व्यावहारिक बुंज्याया विषयय् जूगु छगू चर्चायात लुमंकादिल। प्लेटोया एपोलोजी थें जेनोफोनया एपोलोजियाय् नं सुकरातया मुद्दा संकूगु वर्णन यानातःगु दु। डब्लुकेसी गुथ्रीया कथं धाःसा थ्व निता कृतित छगू थासय् यक्व हे पाः। जेनोफोनया विवरणय् सोक्रेतिजयात "असहनीय स्मगनेस व आत्मसंतोष" (intolerable smugness and complacency)या चित्रण यानातःगु दु। सिम्पोजियमय् सोक्रेतिजया मेमेपिं मू एथेनियनतेगु भ्वय् धुंका सहलहया झ्वलय् जूगु खँल्हाबल्हा ख। तर थ्व प्लेटोया सिम्पोजियम स्वया तसकं पाः: पाहाँ धलखय् छम्ह नं पाहां नितां धलखय् मदु व थीथी मेमेपिं हे पाहांत प्लेतो व जेनोफोनं थः-थःगु धलखय् दुथ्याःकूगु दु। मेमोराबिलियाय् वय्कलं सोक्रेतिजयात ल्यामहतेत भ्रष्ट याःगु व द्यःतेगु विरुद्ध जूगु द्वपनय् सोक्रेतिजया पतिं लिनादिल। मूल रुपं थ्व सोक्रेतिजया निंतिं न्हुगु माफी दयेकेत छथाय् मुनातःगु थी-थी बाखंया मुना ख। प्लेतोया सोक्रेतिजया चित्रण तपेंक मयाः। प्लेति सोक्रेतिज शिष्य ख व वय्कः सोक्रेतिज धुंका न्या दशक स्वया अप्व म्वानादिल। अतः, सोक्रेतिजया चरित्रया प्रतिनिधित्व यायेगुलिइ प्लेति गुलि विश्वास यायेबहःम्ह खः धइगु खँ बहसया विषय खः। वय्कलं थःगु च्वखँय् "सोक्रेतिज"या पात्र छ्यला सोक्रेतिजयागु जक दर्शन गुलि प्रतिनिधित्व यानादिल धिऔग खँय् समकालीन विज्ञतेगु छगू मत मदु। थ्व शंकाया छगू कारण वय्कःया च्वखँय् दूगु सोक्रेतिजया द्वपनाच्वंगु चरित्र ख। थ्व असंगतिया छगू सामान्य व्याख्या थथे दु: प्लेतों न्हापा ऐतिहासिक व धाथेंयाम्ह सोक्रेतिजयात पाय्छि जुइक प्रतिनिधित्व यायेगु कुतः यानादिल धाःसा लिपा थःगु च्वसुइ वय्कलं सोक्रेतिज वय्कःया विचाःकथं, वय्कलं थूगु पहंः च्वयादिल। थ्व आधारय् प्लेतोया न्हापाया च्वखँया सोक्रेतिजयात वास्तविक वा सोक्रेतिक सोक्रेतिज व प्लेटोया लिपाया च्वखंया सोक्रेतिजयात प्लेतोनिक सोक्रेतिज धकाः म्हसीकातःगु दु। अथे जुसां थ्व हिला बिस्तारं जूगुलिं पात्रया निम्ह रुपया दथुइ सीमा धुमिल खनेदु। जेनोफोन व प्लेतोया विवरणय् सोक्रेतिजयात छम्ह व्यक्तिया रुपय् न्ह्यब्वयेगुलिइ भिन्नता खनेदु। जेनोफोनया सोक्रेतिज प्लेतोया स्वया सादा रुपय् म्हो झःझः धाम्ह, म्हो न्हिला व विडम्बनापूर्ण पात्रया रुपय् ब्वयातःगु दु। जेनोफोनया सोक्रेतिजय् प्लेटोया सोक्रेतिजया दार्शनिक विशेषता- अज्ञानता, सोक्रेतिजया पद्धति वा एलेन्चसया अभाव दु। जेनोफोनया च्वखँय् धाःसा एन्क्रातेइया वा आत्मनियन्त्रण (enkrateia, self-control)यात सोक्रेतिजया केन्द्रिय महत्त्वया विषय दयेकातःगु दु गुगु प्लेटोया सोक्रेतिजय् मदु। सामान्यतया लोगोइ सोक्रातिकोइं (logoi Sokratikoi) ऐतिहासिक सोक्रेतिजया जीवनया झकातेगु पुनर्निर्माण यायेत असमर्थ जु। इमिगु आख्यान थः दथुइ हे ल्वाकज्यागु व च्वमितेसं छम्हं मेम्हसिया विवरणयात प्रभावित याःगु जुइफूगु सम्भावना दूगुलिं छु सत्य व छु मित्था धकाः पाय्छि कथं धायेमछिं। ===एरिस्तोफेन्स व मेमेगु लिधंसा=== एरिस्तोफेन्स नापं एथेनियन ख्यालि च्वमितेसं नं सोक्रेतिजया खँय् च्वयादीगु दु। सोक्रेतिजया विषयय् एरिस्टोफेन्सया दकलय् महत्त्वपूर्ण ख्यालि च्वखँ "द क्लाउद्स" ख, गुकिलि सोक्रेतिज छम्ह केन्द्रिय पात्र ख। थ्व नाटकय् एरिस्टोफेन्सं सोक्रेतिजं सोफिजम (sophism)या पहं लिनाच्वंगु छगू ध्याचू (क्यारिकेचर) न्ह्यब्वयादिल। एरिस्तोफेन्सं थ्व ज्याझ्वलय् सोक्रेतिजयात छम्ह बेतुका नास्तिक (absurd atheist) धकाः ख्याच्वः बियादिल। क्लाउडय् सोक्रेतिज छम्ह प्राकृतिक दर्शनय् रुचि दुम्ह मनूया रुपय् चित्रण यानातःगु दु गुगु खँ प्लेटोया फेदो (Phaedo)य् वय्कःयागु चित्रण नापं मिलेजु। एरिस्तोफेन्सया च्वखँया लिच्वः कथं छु धायेछिं धाःसा ४५ दँया उमेरय् सोक्रेतिजं एथेनियनतय्गु दार्शनिकया रुपय् थःगु छवि दयेकादीधुंकूगु खः। एरिस्टोफेन्सया थ्व कृतिं ऐतिहासिक सोक्रेतिजया पुनर्निर्माणय् उपयोगी दु कि मदु धइगु खँ धाःसा स्पष्ट मजू। सोक्रेतिजया बारेय् च्वयादीपिं मेमेपिं प्राचीन च्वमिपिं एस्किन अफ स्फेटस, एन्टिस्थेन्स, एरिस्टिपस, ब्रायसन, सेबेस, क्रिटो, युक्लिड अफ मेगारा, फेदो व एरिस्टोटल ख। इमिसं धाःसा वय्कः मदयेधुंका जक वय्कःया खँ च्वयादिल। एरिस्तोतल सोक्रेतिजया समकालीन मखु व वय्कलं प्लेटोया एकेडेमीइ नीदँ तक अध्ययन यानादिल। एरिस्तोतलं थःगु च्वखँय् सोक्रेतिजयात वय्कःनाप भावनात्मक स्वापू दूम्ह जेनोफोन व प्लेटोया पूर्वाग्रह मतःसें च्वयादीगु दु। वय्कलं सोक्रेतिजया सिद्धान्तेत छम्ह दार्शनिकया रुपय् छानबिन व मूल्यांकन यानादिल। एरिस्तोतल सोक्रेतिजया थी-थी च्वयातःगु व कनातःगु बाखंनाप परिचित जूम्ह मनू ख। सोक्रेतिजयात थुइकेगु ज्याय् वय्कःया भूमिका सीमित दु। वय्कलं सोक्रेतिजया खँय् यक्व च्वयादीगु मदु। वय्कलं च्वयादीगु खँ प्लेटोया प्रारम्भिक खँल्हाबल्हाय् सीमित दु। दर्शनया इतिहासय् वय्कःया च्वखँया विश्वसनीयताय् नं शंका दु। अथे जुसां सोक्रेतिजयात थुइकेत वय्कःया च्वखँ तसकं महत्वपूर्ण दु। ==दर्शन== ===सोक्रेतिक पहः, विधि वा पद्धति=== {{मू पौ|सोक्रेतिक पहः}} '''सोक्रेटिक पहः''' (Socratic method) धइगु [[सोक्रेटिस]]जुं दयेकादीगु न्हेसःलिसय् आधारित छगू नांजाःगु दार्शनिक व खँ सीकेगु पहः खः। थ्व पहलय् स्यनामिं लिसः बियेगु स्वयाः नं ब्वनामियात निरन्तर गम्भीर न्हेसः यानाः वया दुने दुगु धारणा व तर्कया त्रुटि क्यनेगु ज्या याइ। न्हेसःतेगु माध्यमं मनूयात थःगु हे विचाः दुने दुगु विरोधाभास सीकेगु व पाय्छि निष्कर्षय् थ्यंकेगु वातावरण दयेकी। थ्व पद्धतिं आलोचनात्मक सोच व स्व-विश्लेषणयात तःधंगु बढावा बी। सोक्रेटिसया कथं थ्व पद्धति मनूया दुने च्वंगु ज्ञानयात पिने हयेगु साधन खः। आधुनिक कानूनी शिक्षा (legal education) व वादविवादय् थ्व पद्धतिया प्रयोग आः नं व्यापक रूपं छ्यलि। थुकिया मू उद्देश्य अवधारणातय्त स्पष्ट यायेगु व आधारहीन विश्वासयात चीकेगु खः। सोक्रेटिक पद्धति पश्चिमी दर्शनशास्त्र व शिक्षा प्रणालीया छता मू थां खः। प्लेतोया सोक्रेतिजया च्वखँया छगू मूलभूत विशेषता सोक्रेतिक मेथद (Socratic method) वा सोक्रेतिजया विधि/पहः ख। थ्व छगू तर्क खण्डनया विधि ख व थुकियात एलेन्कस (elenchus)नं धाइ। थ्व प्लेतोया न्हापांया च्वखँय् दकलय् अप्व खने दु, विशेष याना एपोलोजी, क्रिटो, गोर्गियास, रिपब्लिक आदि ग्रन्थय्। एलेन्कस थ्व पहलं न्ह्याइ: सोक्रेतिजं छगू विषयय् छम्ह नांजाःम्ह विज्ञनाप छपुचः ल्याय्म्हतेगु न्ह्यःने सहलह न्ह्याकी व खँल्हा-ल्हां विज्ञया विश्वास व तर्कयात विरोधाभासी साबित याइ। सोक्रेतिज थः खँल्हामियात विषयया परिभाषा न्यनाः खँल्हा न्ह्यथनादी। वय्कलं अप्वः न्ह्यसः न्यनेवं, खँल्हामिया लिसः लिपतय् न्हापांगु परिभाषाया विरोधाभास जुइ। थथे ल्हाःगु खँल्हाया लिच्वःया कथं विज्ञं धात्थें हे परिभाषा मस्युगु खँ खनेदइ। खँल्हामिं मेगु हे परिभाषा बिइगु कुतः याइ। थ्व न्हूगु परिभाषा [[सोक्रेतिजया न्ह्यसः]]या जाँचया अन्तर्गतय् खँल्हा विस्तार जुइ। न्ह्यसः लिसःया सकल चरणय् सोक्रेतिज व वय्कःया खँल्हामिं फतिंफतलय् सत्यया लिक्क थ्यंकेगु आशा याइ। अप्वः धया थें हे खँल्हाय् धाःसा इमिसं थःगु अज्ञानता पितब्वयी व इमिसं गुलि मस्यु धकाः क्यनि। थथे च्वयातःगु च्वखँय् खँल्हामितेगु परिभाषां आपालं अबिलेया समाजया छुं विषयय् मूलधारया धारणायात ब्वयेगु जूगुलिं थन्याःगु खँल्हाय् सर्वसाधारण जनमानसया मंका धारणा व विचाःयात शंका यासें न्ह्यःस न्यनेमाःगु खँ ब्वयातःगु दु। सोक्रेतिजं सोक्रेतिक विधिया माध्यमं थःगु बिचाःयात परीक्षण याइ। थुकथं सोक्रेतिजं छगू निश्चित दार्शनिक सिद्धान्त स्यनीगु ज्या यायेगु पलेसा सत्य मालेगु झ्वलय् थःगु अज्ञानतायात स्वीकार याइगु ज्या यानादिल। ===मेमेगु=== * परिभाषाया सुकरात प्राथमिकता * सोक्रेतिजया अज्ञानता * सोक्रेतिक विडम्बना * सोक्रेतिक युडाइमोनिज्म व बौद्धिकतावाद * सोक्रेतिजया धर्मदर्शन * सोक्रेतिक देमोनियन (daimonion) * सोक्रेतिजया सद्गुण व ज्ञान दर्शन * सोक्रेतिजया मतिना दर्शन * सोक्रेतिक राजनैतिक दर्शन ==स्वयादिसँ== * [[पाश्चात्य दर्शन]] ==लिधंसा== {{लिधंसा|}} [[पुचः:दार्शनिक]] [[पुचः: प्राचीन ग्रीस]] egrj5c7ysiytqatt7bxvbsz9qjp3ek7 0 307713 1123480 1123046 2026-09-04T15:15:06Z Eukesh 11 /* लिधंसा */ 1123480 wikitext text/x-wiki '''इपिस्तेमोलोजी''' (Epistemology) धाःगु ज्ञानया अध्ययन याइगु [[दर्शनशास्त्र]]या छगू मू कचा खः। [[ज्ञान]] धयागु छु खः, ज्ञान गुकथं प्राप्त जुइ, व ज्ञानया सीमा छु खः धइगु खँ थुकिलि अध्ययन जुइ। इपिस्तेमोलोजी खँग्वः ग्रीक भाषाया 'Episteme' (ज्ञान) व 'Logos' (अध्ययन) स्वानाः दयावःगु खः। थ्व कचा दर्शनशास्त्रया दकलय् पुलांगु व महत्त्वपूर्ण कचाय् छगू खः। थुकिलि विश्वास, सत्य, व तर्कया दथुइ दुगु स्वापूयात विचारात्मक रूपं स्वयेगु ज्या जुइ। मनुं छुं खँयात 'सत्य' धकाः गथे सिइकेगु धइगु खँ थ्व विषयया मू सोच खः। इपिस्तेमोलोजीं ज्ञान प्राप्त यायेगु मू स्रोत तर्क, अनुभव, व प्रत्यक्ष प्रमाणयात काइ। थुकिलि [[संशयवाद]] (Skepticism) या खँय् नं तःधंगु विचाः जुइ, गुकिं 'गुकथं झीसं पूर्ण सत्य सिइके फइ' धइगु न्हेसः थनिं। थ्व शास्त्रं ज्ञान व धारणा (Belief) या दथुइ दुगु भिन्नतायात स्पष्ट याइ। आधुनिक विज्ञान, मनोविज्ञान, व दर्शनशास्त्रया विकासय् थ्व ख्यःया तःधंगु योगदान दु। थुकिलि ज्ञानयात तर्कसंगत समर्थित विश्वास (Justified True Belief) या रूपय् व्याख्या यायेगु परम्परा दु। थीथी दार्शनिकतयेसं थुकिया खँय् थःगु थीथी मत प्वंकादीगु दु। वैज्ञानिक अनुसन्धानया जग निर्माण यायेत थ्व ख्यःया मू भूमिका दु। ज्ञान प्राप्त यायेगु प्रक्रियायात वैज्ञानिक व तर्कपूर्ण दयेकेत थ्व ख्यलं ग्वाहालि याइ। == इपिस्तेमोलोजीया मू विषय == * [[ज्ञान|ज्ञान]] ** [[ज्ञान|ज्ञानया स्रोत]] ([[प्रमाण (दर्शन)|प्रमाण]] संस्कृतय्) *** धारणा *** [[लुमन्ति|लुमन्ति]] *** आत्मनिरीक्षण *** [[अनुमान|अनुमान]] *** साक्षी (Testimony) ** [[ज्ञान|ज्ञानया प्रकार]] *** वर्णनात्मक ज्ञान{{snd}}"ज्ञान गुकिलिं"। *** प्रक्रियागत ज्ञान{{snd}}"ज्ञान गथे" *** परिचययात्मक द्वारा ज्ञान ** ''A priori'' व ''a posteriori'' ** विश्लेषणात्मक–सिन्थेटिक भेद ** गेटियर समस्या * औचित्य (Justification) ** रिग्रेस आर्गुमेन्ट *** मुन्चहाउसेन ट्राइलेमा ** औचित्यया सिद्धान्त *** आधारभूततावाद{{snd}}मूलभूत विश्वासं मेगु, गैर-मूलभूत विश्वासयात जायज ठहर याइ। *** कोहेरेन्टिज्म{{snd}}छम्ह मनुखं दयेकातःगु विश्वास मेमेगु विश्वासलिसे पाय्छि जुसाः जायज जुइ, प्रत्येक विश्वास समग्र विश्वासया व्यवस्थालिसे मेल जुसाः जायज जुइ। *** अनन्तवाद{{snd}}विश्वासयात अनन्त कारणया झ्वलं जायज ठहर याइ। *** फाउन्डहेरेन्टिज्म{{snd}}दोषपूर्ण आधार व समन्वय निगुलिं औचित्यया घटक खः—सुजन हाकं (Susan Haack) प्रस्तावित याःगु। *** आन्तरिकवाद व बाह्यवाद{{snd}}विश्वासीं आन्तरिक ज्ञान (आन्तरिकवाद)या माध्यमं छुं विश्वासयात औचित्यपूर्ण यायेत सक्षम जुइमाः, वा पिनेया ज्ञानया स्रोतयात छ्यला छुं विश्वासयात औचित्यपूर्ण यायेफइ (बाह्यवाद) । *** जन्मवाद{{snd}}मन ज्ञान नापं जन्म जुइ। *** सुधारित ज्ञानमीमांसा{{snd}}उचित संज्ञानात्मक कार्यं वारेन्टी जुइगु विश्वास—एल्विन प्लान्टिङ्गां प्रस्तावित याःगु। *** प्रमाणवाद{{snd}} प्रमाणय् जक निर्भर जुइगु विश्वास । *** विश्वसनीयता{{snd}}छगू विश्वसनीय प्रक्रियाया लिच्वः खःसा दयावइगु विश्वास। *** अमोघता (Infallibilism){{snd}}ज्ञान गलत जुइगु सम्भावना मदूगु। *** फ्यालिबिलिज्म{{snd}}दाबीयात निष्कर्षात्मक रुपं प्रमाणित वा जायज ठहर यायेमफुसां स्वीकार यायेफइ । *** गैर-औचित्यवाद{{snd}}दाबीयात औचित्यपूर्ण यायेगु पलेसा आक्रमण यानाः खण्डन यानाः ज्ञान उत्पादन जुइ । ** मिथ्याकरण (मिथ्याकरण यायेफइगु) ** प्रमाण (सत्य) *** प्रमाणया मापदण्ड * [[सत्य|सत्य]] ** सत्यया मापदण्ड * विश्वास ** विश्वास संशोधन * गुण इपिस्तेमोलोजी (Virtue epistemology) ** ज्ञान व कर्मको एकता == बिचाःया विधा == * अनुभववाद * तर्कवाद * इपिस्तेमोलोजीया सन्देहवाद * व्यावहारिकतावाद * प्राकृतिक इपिस्तेमोलोजी * सन्दर्भवाद * सापेक्षवाद * रचनावादी इपिस्तेमोलोजी * आदर्शवाद * बायेसियन इपिस्तेमोलोजी * नारीवादी इपिस्तेमोलोजी * जन्मजातवाद * सोझा यथार्थवाद * घटनावाद * सकारात्मकतावाद * आलोचनात्मक तर्कवाद == इपिस्तेमोलोजीया लागा == * औपचारिक इपिस्तेमोलोजी – परम्परागत ज्ञानात्मक समस्यायात स्पष्ट यायेत [[तर्क]], सम्भाव्यता सिद्धान्त व गणना योग्यता सिद्धान्तपाखें औपचारिक विधि छ्यलीगु इपिस्तेमोलोजीया उपविषय ** कम्प्यूटेशनल इपिस्टेमोलोजी * ऐतिहासिक इपिस्तेमोलोजी – थी थी ताजिया ज्ञानया ऐतिहासिक अवस्था व हिलासूया अध्ययन * मेटा-इपिस्तेमोलोजी – ज्ञानशास्त्रया विषय, पदार्थ, विधि व उद्देश्य व ज्ञानयात थुइकेगु व संरचना यायेगु दृष्टिकोणया आध्यात्मिक अध्ययन * सामाजिक इपिस्तेमोलोजी – सामूहिक ज्ञान व ज्ञान नाप सामाजिक आयामया अध्ययन == स्वापू दुगु ख्यः == * विज्ञानया दर्शन * ज्ञानया समाजशास्त्र == थ्व नं स्वयादिसँ == * अनुप्रयुक्त ज्ञानमीमांसा * एपिस्टेमिक तर्क * इपिस्तेमोलोजीया इतिहास * व्यक्तिगत इपिस्तेमोलोजी == स्वयादिसँ == * [[दर्शनशास्त्र]] * [[ज्ञान]] * [[तर्कशास्त्र]] [[Category:दर्शनशास्त्र]] [[Category:ज्ञान]] {{stub}} [[en:Epistemology]] hjw8vsc24k005s1vvt884975792i5w1 0 307749 1123517 1123107 2026-09-04T20:24:52Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[विरोधाभास]] to [[विरोधाभास (काव्यया तिसा)]] 1123107 wikitext text/x-wiki '''विरोधाभास''' अलंकार काव्यशास्त्रया तसकं नां जाःगु अर्थालंकार खः। थ्व अलंकारय् वास्तविक विरोध मदुसां आपातः स्वयेबिले विरोध खनेदै। अर्थात्, वाक्यय् विरोधया आभास जुइ तर अर्थ थुइकेबिले व विरोध समाप्त जुइ। काव्यय् चमत्कार व गम्भीरता हयेत विरोधाभास अलंकारया प्रयोग याइ। "जितः व्यथां हे शान्ति बी" धैगु वाक्य विरोधाभासया दसु खः। थन व्यथा व शान्ति साधारणतया विरोधी खः, तर भावार्थय् गूढ अर्थ दु। नेपालभाषा साहित्यय् थ्व अलङ्कारया तसकं व्यापक प्रयोग खनेदु। काव्यशास्त्रय् विरोधाभास अलङ्कारया यक्व भेदत क्यनातःगु दु। थ्व अलङ्कारं ब्वनामियात चिन्तनशील दयेकि। कवितयेसं जीवनया गम्भीर सत्यत क्यनेत थुकिया प्रयोग याइ। नेपालभाषा कविता व आधुनिक गद्यय् थुकिया छ्यलेज्या तसकं प्रभावकारी दु। साहित्य अनुरागीतयेगु निंतिं थ्व अलंकार तसकं रसमय व विचारणीय जुइ। थुकिया प्रयोगं काव्यया गुण व सौन्दर्य अप्वइ। विरोधाभास अलङ्कारं काव्ययात जीवन्त दयेकि। थ्व अर्थालंकारया छगू मू आधार स्तम्भ खः। <ref>साहित्यदर्पण - विश्वनाथ</ref> == लिधंसा == <references /> == स्वयादिसँ == * [[अलङ्कार]] * [[साहित्य]] [[Category:साहित्य]] [[Category:अलङ्कार]] kllih47f7in7z9chmtxz3d1j7xtsg9a 0 307921 1123563 1123431 2026-09-05T01:28:28Z Eukesh 11 1123563 wikitext text/x-wiki '''''दिविनेसन''''' (Divination, नेपालभाषा अर्थ: 'दैवी भविष्यवाणी' वा 'दिव्यदृष्टि') धइगु अलौकिक प्रक्रिया, चिं, वा अनुष्ठानया माध्यमं गुप्त ज्ञान वा भविष्यया खँ सीकेगु कुतः याइगु छगू प्राचीन विश्वास खः। थ्व अभ्यासं मनूतेसं द्यः, आत्मा, वा प्राकृतिक संकेततयगु माध्यमं भविष्यय् जुइगु घटनात थुइकेगु कुतः याइ। हलिमया प्राचीन सभ्यतात निसें आधुनिक परम्परागत समाज तक्क दिविनेसनया थीथी रूपत खनेदु। थुकिलि खगोलीय पिण्ड स्वयेगु, बलि ब्युगु पशुया अङ्ग स्वयेगु, ताश वा कार्ड (Tarot) स्वयेगु, ल्वहँ वांछ्वयेगु, ल्हा वा ख्वाः स्वयेगु, व न्ह्यने खनेदुपिं संकेततयगु विश्लेषण यायेगु ज्या दुथ्याः। प्राचीन कालय् जुजु व प्रशासकतेसं युद्ध वा तःधंगु निर्णय काये न्ह्यः दिविनेसन याकाः दैवी स्वीकृति कायेगु याइ। थ्व प्रक्रिया याइपिं मनूतय्त धामी, झाँक्री, वा भविष्यवेत्ता धाइ। वैज्ञानिक दृष्टिकोणं थुकियात अन्धविश्वास धाःसां थ्व अभ्यास मनोवैज्ञानिक सान्त्वना व निर्णय कायेत ग्वहालि याइगु साधनया रुपय् प्रयोग जूगु दु। थ्व मानव सभ्यताया गम्भीर कौतुहलता व भविष्य थुइकेगु इच्छाया प्रतीक खः। [[en:Divination]] [[पुचः:धर्म]] [[पुचः:संस्कृति]] a8vuqrsja9c6adbodyilthfegu2v28s 1123564 1123563 2026-09-05T01:29:17Z Eukesh 11 1123564 wikitext text/x-wiki '''दिविनेसन''' (Divination, नेपालभाषा अर्थ: 'दैवी भविष्यवाणी' वा 'दिव्यदृष्टि') धइगु अलौकिक प्रक्रिया, चिं, वा अनुष्ठानया माध्यमं गुप्त ज्ञान वा भविष्यया खँ सीकेगु कुतः याइगु छगू प्राचीन विश्वास खः। थ्व अभ्यासं मनूतेसं द्यः, आत्मा, वा प्राकृतिक संकेततयगु माध्यमं भविष्यय् जुइगु घटनात थुइकेगु कुतः याइ। हलिमया प्राचीन सभ्यतात निसें आधुनिक परम्परागत समाज तक्क दिविनेसनया थीथी रूपत खनेदु। थुकिलि खगोलीय पिण्ड स्वयेगु, बलि ब्युगु पशुया अङ्ग स्वयेगु, ताश वा कार्ड (Tarot) स्वयेगु, ल्वहँ वांछ्वयेगु, ल्हा वा ख्वाः स्वयेगु, व न्ह्यने खनेदुपिं संकेततयगु विश्लेषण यायेगु ज्या दुथ्याः। प्राचीन कालय् जुजु व प्रशासकतेसं युद्ध वा तःधंगु निर्णय काये न्ह्यः दिविनेसन याकाः दैवी स्वीकृति कायेगु याइ। थ्व प्रक्रिया याइपिं मनूतय्त धामी, झाँक्री, वा भविष्यवेत्ता धाइ। वैज्ञानिक दृष्टिकोणं थुकियात अन्धविश्वास धाःसां थ्व अभ्यास मनोवैज्ञानिक सान्त्वना व निर्णय कायेत ग्वहालि याइगु साधनया रुपय् प्रयोग जूगु दु। थ्व मानव सभ्यताया गम्भीर कौतुहलता व भविष्य थुइकेगु इच्छाया प्रतीक खः। [[en:Divination]] [[पुचः:धर्म]] [[पुचः:संस्कृति]] sevan3a9ig7r8jr2wcnhz48hd7mzy6k 0 307942 1123470 1123468 2026-09-04T14:18:03Z Eukesh 11 1123470 wikitext text/x-wiki [[File:Kwakiutl1.jpg|thumb|अतावा, अन्तेरियो, क्यानादाय् थंकातःगु तोतेम पोल। तोतेम पोल छथी यःसिं थें जाःगु थां ख।]] '''तोतेम''' (Totem) धइगु छगू विशेष वनस्पति, पशु, वा प्राकृतिक वस्तु खः गुकियात छुं जनजाति, वंश, वा समुदायं थःगु पवित्र प्रतीक, पुर्खा, वा संरक्षकया रुपय् हनिगु या। थ्व अवधारणा विशेषतः उत्तर अमेरिका, अस्ट्रेलिया, व अफ्रिकाया आदिवासी समाजय् तःधंगु रुपं खनेदु। तोतेम नाप समुदायया गम्भीर अध्यात्मिक व सामाजिक स्वापू दु। समुदायया दुजःतेसं थःगु तोतेमयात स्यंके मज्युगु (taboo) विश्वास तइ। तोतेमं समुदाय दुने एकता, म्हसीका, व सामाजिक नियमत स्थापित यायेत ग्वहालि याइ। तोतेम यात कयाः दयेकातःगु 'तोतेम पोल' (Totem pole) थेंज्याःगु काष्ठकला व चिंतेसं समुदायया इतिहास व बाखं क्यनि। प्रसिद्ध समाजशास्त्री एमिल दुर्खिमं तोतेमवाद (Totemism) यात धर्मया न्हापांगु व दकले साधारण रुपया कथं म्हसीकादीगु दु। थ्व अवधारणां मानव व प्रकृति दथुया पवित्र स्वापू व सामाजिक संरचनायात क्यनि। [[en:Totem]] [[पुचः:मानवशास्त्र]] [[पुचः:संस्कृति]] r0wum3ucrgfsob0sser81y2orkwuduh 0 307944 1123472 2026-09-04T15:08:14Z Eukesh 11 न्हुगु पौ: '''हुनिखँ'''{{अनेश}} (Argument) धइगु छुं धारणा, दाबी, वा विचाःयात पाय्छि व सत्य खः धकाः सिद्ध यायेगु नितिं न्ह्यब्वइगु धापू, [[हुनि]]तय्गु पुचः खः। दर्शनशास्त्र व तर्कशास्त्रय् थुकियात छगू वा... 1123472 wikitext text/x-wiki '''हुनिखँ'''{{अनेश}} (Argument) धइगु छुं धारणा, दाबी, वा विचाःयात पाय्छि व सत्य खः धकाः सिद्ध यायेगु नितिं न्ह्यब्वइगु धापू, [[हुनि]]तय्गु पुचः खः। दर्शनशास्त्र व तर्कशास्त्रय् थुकियात छगू वा अप्व न्ह्यखँ (premises) व छगू बिजं (conclusion)या संरचनात्मक रूपय् म्हसीकी। हुनिखँया मू उद्देश्य मेपिन्त थःगु विचाःनाप सहमत याकेगु वा थःगु लिखँ पाय्छि जूगु क्यनेगु खः। छगू बांलाःगु हुनिखँय् न्ह्यखँ व लिखँ दथुइ तपेंक व च्वःप्वः लागू स्वापू दयेमाः। हुनिखँतय्त मूकथं निगू ब्वय् बायेफइ: निगमनात्मक (deductive) व आगमनात्मक (inductive)। तर्कशास्त्रय् पाय्छि मदूगु हुनिखँयात 'तर्कदोष बाय् फ्यालेसी' (fallacy) धाइ। हुनिखँ नं मनूया विचार, बहस, व वैज्ञानिक अध्ययनयात पाय्छिगु दिशा बी। दर्शनशास्त्र, कानून, व राजनीतिइ थुकिया छ्यलाबुला तःधंगु जुइ। बांलाःगु हुनिखँ छ्यला विवाद समाधान यायेत व पाय्छि निर्णय कायेत ग्वहालि याइ। हुनिखँ सीकेज्यां मनूया आलोचनात्मक सोच (critical logic) विकास याइ। थ्व मानव सभ्यताया बौद्धिक विकासया छता मू थां खः। ==लिधंसा== {{लिधंसा|}} [[en:Argument]] [[पुचः:तर्कशास्त्र]] [[पुचः:दर्शन]] opqnw1r5iab5ymaayeu5yjt6rdi8g6a 1123473 1123472 2026-09-04T15:08:25Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Argument]] to [[हुनिखँ]] 1123472 wikitext text/x-wiki '''हुनिखँ'''{{अनेश}} (Argument) धइगु छुं धारणा, दाबी, वा विचाःयात पाय्छि व सत्य खः धकाः सिद्ध यायेगु नितिं न्ह्यब्वइगु धापू, [[हुनि]]तय्गु पुचः खः। दर्शनशास्त्र व तर्कशास्त्रय् थुकियात छगू वा अप्व न्ह्यखँ (premises) व छगू बिजं (conclusion)या संरचनात्मक रूपय् म्हसीकी। हुनिखँया मू उद्देश्य मेपिन्त थःगु विचाःनाप सहमत याकेगु वा थःगु लिखँ पाय्छि जूगु क्यनेगु खः। छगू बांलाःगु हुनिखँय् न्ह्यखँ व लिखँ दथुइ तपेंक व च्वःप्वः लागू स्वापू दयेमाः। हुनिखँतय्त मूकथं निगू ब्वय् बायेफइ: निगमनात्मक (deductive) व आगमनात्मक (inductive)। तर्कशास्त्रय् पाय्छि मदूगु हुनिखँयात 'तर्कदोष बाय् फ्यालेसी' (fallacy) धाइ। हुनिखँ नं मनूया विचार, बहस, व वैज्ञानिक अध्ययनयात पाय्छिगु दिशा बी। दर्शनशास्त्र, कानून, व राजनीतिइ थुकिया छ्यलाबुला तःधंगु जुइ। बांलाःगु हुनिखँ छ्यला विवाद समाधान यायेत व पाय्छि निर्णय कायेत ग्वहालि याइ। हुनिखँ सीकेज्यां मनूया आलोचनात्मक सोच (critical logic) विकास याइ। थ्व मानव सभ्यताया बौद्धिक विकासया छता मू थां खः। ==लिधंसा== {{लिधंसा|}} [[en:Argument]] [[पुचः:तर्कशास्त्र]] [[पुचः:दर्शन]] opqnw1r5iab5ymaayeu5yjt6rdi8g6a 1123479 1123473 2026-09-04T15:13:37Z Eukesh 11 1123479 wikitext text/x-wiki '''हुनिखँ'''{{अनेश}} (Argument) धइगु छुं धारणा, दाबी, वा विचाःयात पाय्छि व सत्य खः धकाः सिद्ध यायेगु नितिं न्ह्यब्वइगु धापू, [[हुनि]]तय्गु पुचः खः। दर्शनशास्त्र व तर्कशास्त्रय् थुकियात छगू वा अप्व न्ह्यखँ (premises) व छगू बिजं (conclusion)या संरचनात्मक रूपय् म्हसीकी। हुनिखँया मू उद्देश्य मेपिन्त थःगु विचाःनाप सहमत याकेगु वा थःगु लिखँ पाय्छि जूगु क्यनेगु खः। छगू बांलाःगु हुनिखँय् न्ह्यखँ व लिखँ दथुइ तपेंक व च्वःप्वः लागू स्वापू दयेमाः। हुनिखँतय्त मूकथं निगू ब्वय् बायेफइ: निगमनात्मक (deductive) व आगमनात्मक (inductive)। तर्कशास्त्रय् पाय्छि मदूगु हुनिखँयात 'तर्कदोष बाय् फ्यालेसी' (fallacy) धाइ। हुनिखँ नं मनूया विचार, बहस, व वैज्ञानिक अध्ययनयात पाय्छिगु दिशा बी। दर्शनशास्त्र, कानून, व राजनीतिइ थुकिया छ्यलाबुला तःधंगु जुइ। बांलाःगु हुनिखँ छ्यला विवाद समाधान यायेत व पाय्छि निर्णय कायेत ग्वहालि याइ। हुनिखँ सीकेज्यां मनूया आलोचनात्मक सोच (critical logic) विकास याइ। थ्व मानव सभ्यताया बौद्धिक विकासया छता मू थां खः। ==स्वयादिसँ== * [[तर्क]] ==लिधंसा== {{लिधंसा|}} [[en:Argument]] [[पुचः:तर्कशास्त्र]] [[पुचः:दर्शन]] o9jnupqklj8ma7f8y7fhp12v95u2rsm 0 307945 1123474 2026-09-04T15:08:25Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Argument]] to [[हुनिखँ]] 1123474 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[हुनिखँ]] qvh1dxq35baxkte51vshg429kuh51w7 0 307946 1123481 2026-09-04T15:19:18Z Eukesh 11 न्हुगु पौ: '''''ए प्रायरइ व ए पोस्तेरियरइ''''' (A priori and a posteriori) धइगु इपिस्तेमोलोजी (epistemology) य् ज्ञान व तर्कया स्रोतयात बायेत छ्यलिगु निगू नांजाःगु ल्याटिन खँग्वः खः। 'ए प्रायरइ' (a priori) ज्ञान धइगु अनुभव वा प... 1123481 wikitext text/x-wiki '''''ए प्रायरइ व ए पोस्तेरियरइ''''' (A priori and a posteriori) धइगु इपिस्तेमोलोजी (epistemology) य् ज्ञान व तर्कया स्रोतयात बायेत छ्यलिगु निगू नांजाःगु ल्याटिन खँग्वः खः। 'ए प्रायरइ' (a priori) ज्ञान धइगु अनुभव वा प्रत्यक्ष प्रमाण मजुसें तर्क, बुद्धि, व सैद्धान्तिक विश्लेषणया आधारय् जक प्राप्त जुइगु ज्ञान खः। दसुया नितिं, "दक्व चक्र चाकलाइ" धइगु खँ सिद्ध यायेत छुं अनुभव यायेम्वाः, थ्व परिभाषां हे स्पष्ट दु। थुकिया अःखः, 'ए पोस्तेरियरइ' (a posteriori) ज्ञान धइगु इन्द्रिय अनुभव, अवलोकन, व प्रयोग (empirical evidence) लिपा जक प्राप्त जुइगु ज्ञान खः। दसुया नितिं, "सर्गतं वा वयाच्वंगु दु" धइगु खँ सिद्ध यायेत पिने वनाः स्वयेमाः। [[इम्यानुअल कान्ट]] थेंज्याःपिं नांजाःपिं दार्शनिकतेसं थुपिं निगू अवधारणाया गहन विश्लेषण यानादीगु दु। गणित व तर्कशास्त्रयात आपालं 'ए प्रायरइ' ख धाःसा प्राकृतिक विज्ञानत आपाः 'ए पोस्तेरियरइ' ख। थुपिं अवधारणातेसं मनूया ज्ञान गथे दयावल धैगु खँ थुइकेत तःधंगु ग्वहालि याइ। ज्ञानया प्रकृति, सीमा, व सत्यता सिद्ध यायेगु ख्यले थुकिया तःधंगु महत्त्व दु। थ्व दार्शनिक चिन्तनया छगू मू आधार खः। [[en:A priori and a posteriori]] [[पुचः:दर्शन]] [[पुचः:इपिस्तेमोलोजी]] 0c96z6zp3n6mzp69u82nopwb77m4168 1123482 1123481 2026-09-04T15:19:28Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[A priori and a posteriori]] to [[ए प्रायरइ व ए पोस्तेरियरइ]] 1123481 wikitext text/x-wiki '''''ए प्रायरइ व ए पोस्तेरियरइ''''' (A priori and a posteriori) धइगु इपिस्तेमोलोजी (epistemology) य् ज्ञान व तर्कया स्रोतयात बायेत छ्यलिगु निगू नांजाःगु ल्याटिन खँग्वः खः। 'ए प्रायरइ' (a priori) ज्ञान धइगु अनुभव वा प्रत्यक्ष प्रमाण मजुसें तर्क, बुद्धि, व सैद्धान्तिक विश्लेषणया आधारय् जक प्राप्त जुइगु ज्ञान खः। दसुया नितिं, "दक्व चक्र चाकलाइ" धइगु खँ सिद्ध यायेत छुं अनुभव यायेम्वाः, थ्व परिभाषां हे स्पष्ट दु। थुकिया अःखः, 'ए पोस्तेरियरइ' (a posteriori) ज्ञान धइगु इन्द्रिय अनुभव, अवलोकन, व प्रयोग (empirical evidence) लिपा जक प्राप्त जुइगु ज्ञान खः। दसुया नितिं, "सर्गतं वा वयाच्वंगु दु" धइगु खँ सिद्ध यायेत पिने वनाः स्वयेमाः। [[इम्यानुअल कान्ट]] थेंज्याःपिं नांजाःपिं दार्शनिकतेसं थुपिं निगू अवधारणाया गहन विश्लेषण यानादीगु दु। गणित व तर्कशास्त्रयात आपालं 'ए प्रायरइ' ख धाःसा प्राकृतिक विज्ञानत आपाः 'ए पोस्तेरियरइ' ख। थुपिं अवधारणातेसं मनूया ज्ञान गथे दयावल धैगु खँ थुइकेत तःधंगु ग्वहालि याइ। ज्ञानया प्रकृति, सीमा, व सत्यता सिद्ध यायेगु ख्यले थुकिया तःधंगु महत्त्व दु। थ्व दार्शनिक चिन्तनया छगू मू आधार खः। [[en:A priori and a posteriori]] [[पुचः:दर्शन]] [[पुचः:इपिस्तेमोलोजी]] 0c96z6zp3n6mzp69u82nopwb77m4168 0 307947 1123483 2026-09-04T15:19:28Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[A priori and a posteriori]] to [[ए प्रायरइ व ए पोस्तेरियरइ]] 1123483 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ए प्रायरइ व ए पोस्तेरियरइ]] 5tud7xkah24tc5o6g9uhenmt5cf99ee 0 307948 1123484 2026-09-04T15:25:37Z Eukesh 11 न्हुगु पौ: '''''द्वन्द्ववाद''''' (Dialectic) धइगु निता वा अप्व अःखः विचाः वा हुनिखँतेगु दथुइ खँल्हाबल्हा छ्यलाः सत्य मालेगु छगू दार्शनिक पहः खः। हलिंया थीथी थासय् थन्याःगु परम्परा दयाच्वंसां, प्राची... 1123484 wikitext text/x-wiki '''''द्वन्द्ववाद''''' (Dialectic) धइगु निता वा अप्व अःखः विचाः वा हुनिखँतेगु दथुइ खँल्हाबल्हा छ्यलाः सत्य मालेगु छगू दार्शनिक पहः खः। हलिंया थीथी थासय् थन्याःगु परम्परा दयाच्वंसां, प्राचीन युनानय् सोक्रेटिस व प्लेटो थेंज्याःपिं दार्शनिकतेसं औपचारिक कथं थ्व पहः म्हसीकेगु कुतः न्ह्यथंगु खः। द्वन्द्ववादय् छगू विचाः (thesis) न्ह्यब्वइ, उकिया अःखः मेगु विचाः (antithesis) पिकाइ, व नितांया खँल्हाबल्हा लिपा न्हूगु व उच्च स्तरया लिखँ (synthesis) दयेकेगु जुइ। थ्व प्रक्रिया निरन्तर न्ह्याना वनाः ज्ञानया विकास जुइ। जर्मन दार्शनिक हेगेल व कार्ल मार्क्सं थ्व पद्धतियात इतिहास व समाज थुइकेत तःधंगु रूपं छ्यलादीगु दु। द्वन्द्ववादं क्यनि कि हिउपा अःखः शक्तितय्गु अन्तरक्रियां बुया वइ। थ्व पद्धति दर्शन, राजनीति, व समाजशास्त्र अध्ययनया छगू शक्तिशाली माध्यम खः। [[en:Dialectic]] [[पुचः:दर्शन]] [[पुचः:तर्कशास्त्र]] ngk03iy5cgwqhs53o3jgyut4pa23bsk 1123485 1123484 2026-09-04T15:25:51Z Eukesh 11 1123485 wikitext text/x-wiki '''द्वन्द्ववाद''' (Dialectic) धइगु निता वा अप्व अःखः विचाः वा हुनिखँतेगु दथुइ खँल्हाबल्हा छ्यलाः सत्य मालेगु छगू दार्शनिक पहः खः। हलिंया थीथी थासय् थन्याःगु परम्परा दयाच्वंसां, प्राचीन युनानय् सोक्रेटिस व प्लेटो थेंज्याःपिं दार्शनिकतेसं औपचारिक कथं थ्व पहः म्हसीकेगु कुतः न्ह्यथंगु खः। द्वन्द्ववादय् छगू विचाः (thesis) न्ह्यब्वइ, उकिया अःखः मेगु विचाः (antithesis) पिकाइ, व नितांया खँल्हाबल्हा लिपा न्हूगु व उच्च स्तरया लिखँ (synthesis) दयेकेगु जुइ। थ्व प्रक्रिया निरन्तर न्ह्याना वनाः ज्ञानया विकास जुइ। जर्मन दार्शनिक हेगेल व कार्ल मार्क्सं थ्व पद्धतियात इतिहास व समाज थुइकेत तःधंगु रूपं छ्यलादीगु दु। द्वन्द्ववादं क्यनि कि हिउपा अःखः शक्तितय्गु अन्तरक्रियां बुया वइ। थ्व पद्धति दर्शन, राजनीति, व समाजशास्त्र अध्ययनया छगू शक्तिशाली माध्यम खः। [[en:Dialectic]] [[पुचः:दर्शन]] [[पुचः:तर्कशास्त्र]] d9it4v2pgmt6tsev3hglfvk8osmz3mq 1123486 1123485 2026-09-04T15:25:56Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Dialectic]] to [[द्वन्द्ववाद]] 1123485 wikitext text/x-wiki '''द्वन्द्ववाद''' (Dialectic) धइगु निता वा अप्व अःखः विचाः वा हुनिखँतेगु दथुइ खँल्हाबल्हा छ्यलाः सत्य मालेगु छगू दार्शनिक पहः खः। हलिंया थीथी थासय् थन्याःगु परम्परा दयाच्वंसां, प्राचीन युनानय् सोक्रेटिस व प्लेटो थेंज्याःपिं दार्शनिकतेसं औपचारिक कथं थ्व पहः म्हसीकेगु कुतः न्ह्यथंगु खः। द्वन्द्ववादय् छगू विचाः (thesis) न्ह्यब्वइ, उकिया अःखः मेगु विचाः (antithesis) पिकाइ, व नितांया खँल्हाबल्हा लिपा न्हूगु व उच्च स्तरया लिखँ (synthesis) दयेकेगु जुइ। थ्व प्रक्रिया निरन्तर न्ह्याना वनाः ज्ञानया विकास जुइ। जर्मन दार्शनिक हेगेल व कार्ल मार्क्सं थ्व पद्धतियात इतिहास व समाज थुइकेत तःधंगु रूपं छ्यलादीगु दु। द्वन्द्ववादं क्यनि कि हिउपा अःखः शक्तितय्गु अन्तरक्रियां बुया वइ। थ्व पद्धति दर्शन, राजनीति, व समाजशास्त्र अध्ययनया छगू शक्तिशाली माध्यम खः। [[en:Dialectic]] [[पुचः:दर्शन]] [[पुचः:तर्कशास्त्र]] d9it4v2pgmt6tsev3hglfvk8osmz3mq 0 307949 1123487 2026-09-04T15:25:56Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Dialectic]] to [[द्वन्द्ववाद]] 1123487 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[द्वन्द्ववाद]] j0p3a332nvjefrysn65mdhork0p3w3p 0 307950 1123488 2026-09-04T15:29:57Z Eukesh 11 न्हुगु पौ: '''''सोक्रेटिक पहः''''' (Socratic method) धइगु प्राचीन युनानी दार्शनिक [[सोक्रेटिस]]जुं दयेकादीगु न्हेसःलिसय् आधारित छगू नांजाःगु दार्शनिक व खँ सीकेगु पहः खः। थ्व पहलय् स्यनामिं लिसः बियेगु स्... 1123488 wikitext text/x-wiki '''''सोक्रेटिक पहः''''' (Socratic method) धइगु प्राचीन युनानी दार्शनिक [[सोक्रेटिस]]जुं दयेकादीगु न्हेसःलिसय् आधारित छगू नांजाःगु दार्शनिक व खँ सीकेगु पहः खः। थ्व पहलय् स्यनामिं लिसः बियेगु स्वयाः नं ब्वनामियात निरन्तर गम्भीर न्हेसः यानाः वया दुने दुगु धारणा व तर्कया त्रुटि क्यनेगु ज्या याइ। न्हेसःतेगु माध्यमं मनूयात थःगु हे विचाः दुने दुगु विरोधाभास सीकेगु व पाय्छि निष्कर्षय् थ्यंकेगु वातावरण दयेकी। थ्व पद्धतिं आलोचनात्मक सोच व स्व-विश्लेषणयात तःधंगु बढावा बी। सोक्रेटिसया कथं थ्व पद्धति मनूया दुने च्वंगु ज्ञानयात पिने हयेगु साधन खः। आधुनिक कानूनी शिक्षा (legal education) व वादविवादय् थ्व पद्धतिया प्रयोग आः नं व्यापक रूपं छ्यलि। थुकिया मू उद्देश्य अवधारणातय्त स्पष्ट यायेगु व आधारहीन विश्वासयात चीकेगु खः। सोक्रेटिक पद्धति पश्चिमी दर्शनशास्त्र व शिक्षा प्रणालीया छता मू थां खः। [[en:Socratic method]] [[पुचः:दर्शन]] [[पुचः:शिक्षा]] ofj5av0k3qop0ayom113a5vhnjtu2wr 1123489 1123488 2026-09-04T15:30:08Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Socratic method]] to [[सोक्रेटिक पहः]] 1123488 wikitext text/x-wiki '''''सोक्रेटिक पहः''''' (Socratic method) धइगु प्राचीन युनानी दार्शनिक [[सोक्रेटिस]]जुं दयेकादीगु न्हेसःलिसय् आधारित छगू नांजाःगु दार्शनिक व खँ सीकेगु पहः खः। थ्व पहलय् स्यनामिं लिसः बियेगु स्वयाः नं ब्वनामियात निरन्तर गम्भीर न्हेसः यानाः वया दुने दुगु धारणा व तर्कया त्रुटि क्यनेगु ज्या याइ। न्हेसःतेगु माध्यमं मनूयात थःगु हे विचाः दुने दुगु विरोधाभास सीकेगु व पाय्छि निष्कर्षय् थ्यंकेगु वातावरण दयेकी। थ्व पद्धतिं आलोचनात्मक सोच व स्व-विश्लेषणयात तःधंगु बढावा बी। सोक्रेटिसया कथं थ्व पद्धति मनूया दुने च्वंगु ज्ञानयात पिने हयेगु साधन खः। आधुनिक कानूनी शिक्षा (legal education) व वादविवादय् थ्व पद्धतिया प्रयोग आः नं व्यापक रूपं छ्यलि। थुकिया मू उद्देश्य अवधारणातय्त स्पष्ट यायेगु व आधारहीन विश्वासयात चीकेगु खः। सोक्रेटिक पद्धति पश्चिमी दर्शनशास्त्र व शिक्षा प्रणालीया छता मू थां खः। [[en:Socratic method]] [[पुचः:दर्शन]] [[पुचः:शिक्षा]] ofj5av0k3qop0ayom113a5vhnjtu2wr 1123492 1123489 2026-09-04T15:30:48Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[सोक्रेटिक पहः]] to [[सोक्रेतिक पहः]] 1123488 wikitext text/x-wiki '''''सोक्रेटिक पहः''''' (Socratic method) धइगु प्राचीन युनानी दार्शनिक [[सोक्रेटिस]]जुं दयेकादीगु न्हेसःलिसय् आधारित छगू नांजाःगु दार्शनिक व खँ सीकेगु पहः खः। थ्व पहलय् स्यनामिं लिसः बियेगु स्वयाः नं ब्वनामियात निरन्तर गम्भीर न्हेसः यानाः वया दुने दुगु धारणा व तर्कया त्रुटि क्यनेगु ज्या याइ। न्हेसःतेगु माध्यमं मनूयात थःगु हे विचाः दुने दुगु विरोधाभास सीकेगु व पाय्छि निष्कर्षय् थ्यंकेगु वातावरण दयेकी। थ्व पद्धतिं आलोचनात्मक सोच व स्व-विश्लेषणयात तःधंगु बढावा बी। सोक्रेटिसया कथं थ्व पद्धति मनूया दुने च्वंगु ज्ञानयात पिने हयेगु साधन खः। आधुनिक कानूनी शिक्षा (legal education) व वादविवादय् थ्व पद्धतिया प्रयोग आः नं व्यापक रूपं छ्यलि। थुकिया मू उद्देश्य अवधारणातय्त स्पष्ट यायेगु व आधारहीन विश्वासयात चीकेगु खः। सोक्रेटिक पद्धति पश्चिमी दर्शनशास्त्र व शिक्षा प्रणालीया छता मू थां खः। [[en:Socratic method]] [[पुचः:दर्शन]] [[पुचः:शिक्षा]] ofj5av0k3qop0ayom113a5vhnjtu2wr 1123495 1123492 2026-09-04T15:33:51Z Eukesh 11 1123495 wikitext text/x-wiki '''सोक्रेटिक पहः''' (Socratic method) धइगु प्राचीन युनानी दार्शनिक [[सोक्रेटिस]]जुं दयेकादीगु न्हेसःलिसय् आधारित छगू नांजाःगु दार्शनिक व खँ सीकेगु पहः खः। थ्व पहलय् स्यनामिं लिसः बियेगु स्वयाः नं ब्वनामियात निरन्तर गम्भीर न्हेसः यानाः वया दुने दुगु धारणा व तर्कया त्रुटि क्यनेगु ज्या याइ। न्हेसःतेगु माध्यमं मनूयात थःगु हे विचाः दुने दुगु विरोधाभास सीकेगु व पाय्छि निष्कर्षय् थ्यंकेगु वातावरण दयेकी। थ्व पद्धतिं आलोचनात्मक सोच व स्व-विश्लेषणयात तःधंगु बढावा बी। सोक्रेटिसया कथं थ्व पद्धति मनूया दुने च्वंगु ज्ञानयात पिने हयेगु साधन खः। आधुनिक कानूनी शिक्षा (legal education) व वादविवादय् थ्व पद्धतिया प्रयोग आः नं व्यापक रूपं छ्यलि। थुकिया मू उद्देश्य अवधारणातय्त स्पष्ट यायेगु व आधारहीन विश्वासयात चीकेगु खः। सोक्रेटिक पद्धति पश्चिमी दर्शनशास्त्र व शिक्षा प्रणालीया छता मू थां खः। [[प्लेतो]]या सोक्रेतिजया च्वखँया छगू मूलभूत विशेषता सोक्रेतिक मेथद (Socratic method) वा सोक्रेतिजया विधि/पहः ख। झिसं थौं म्हसीकातःगु सोक्रेतिक पहःया आपाः खँ प्लेतोया च्वखँय् आधारित दु। थ्व च्वखँ कथं छगू तर्क खण्डनया विधि ख व थुकियात एलेन्कस (elenchus)नं धाइ। थ्व प्लेतोया न्हापांया च्वखँय् दकलय् अप्व खने दु, विशेष याना एपोलोजी, क्रिटो, गोर्गियास, रिपब्लिक आदि ग्रन्थय्। एलेन्कस थ्व पहलं न्ह्याइ: सोक्रेतिजं छगू विषयय् छम्ह नांजाःम्ह विज्ञनाप छपुचः ल्याय्म्हतेगु न्ह्यःने सहलह न्ह्याकी व खँल्हा-ल्हां विज्ञया विश्वास व तर्कयात विरोधाभासी साबित याइ। सोक्रेतिज थः खँल्हामियात विषयया परिभाषा न्यनाः खँल्हा न्ह्यथनादी। वय्कलं अप्वः न्ह्यसः न्यनेवं, खँल्हामिया लिसः लिपतय् न्हापांगु परिभाषाया विरोधाभास जुइ। थथे ल्हाःगु खँल्हाया लिच्वःया कथं विज्ञं धात्थें हे परिभाषा मस्युगु खँ खनेदइ। खँल्हामिं मेगु हे परिभाषा बिइगु कुतः याइ। थ्व न्हूगु परिभाषा [[सोक्रेतिजया न्ह्यसः]]या जाँचया अन्तर्गतय् खँल्हा विस्तार जुइ। न्ह्यसः लिसःया सकल चरणय् सोक्रेतिज व वय्कःया खँल्हामिं फतिंफतलय् सत्यया लिक्क थ्यंकेगु आशा याइ। अप्वः धया थें हे खँल्हाय् धाःसा इमिसं थःगु अज्ञानता पितब्वयी व इमिसं गुलि मस्यु धकाः क्यनि। थथे च्वयातःगु च्वखँय् खँल्हामितेगु परिभाषां आपालं अबिलेया समाजया छुं विषयय् मूलधारया धारणायात ब्वयेगु जूगुलिं थन्याःगु खँल्हाय् सर्वसाधारण जनमानसया मंका धारणा व विचाःयात शंका यासें न्ह्यःस न्यनेमाःगु खँ ब्वयातःगु दु। सोक्रेतिजं सोक्रेतिक विधिया माध्यमं थःगु बिचाःयात परीक्षण याइ। थुकथं सोक्रेतिजं छगू निश्चित दार्शनिक सिद्धान्त स्यनीगु ज्या यायेगु पलेसा सत्य मालेगु झ्वलय् थःगु अज्ञानतायात स्वीकार याइगु ज्या यानादिल। [[en:Socratic method]] [[पुचः:दर्शन]] [[पुचः:शिक्षा]] dkhb0f7g9vofjhqgw5qm6vcd6pvoxtp 0 307951 1123490 2026-09-04T15:30:08Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Socratic method]] to [[सोक्रेटिक पहः]] 1123490 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[सोक्रेटिक पहः]] dvk0czmz4x4nn0m9dry9q7y9dzv4i01 0 307952 1123491 2026-09-04T15:30:37Z Eukesh 11 Redirected page to [[सोक्रेतिज]] 1123491 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[सोक्रेतिज]] 0enfsheaqediwk0gorn6u6tcycntxo3 0 307953 1123493 2026-09-04T15:30:48Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[सोक्रेटिक पहः]] to [[सोक्रेतिक पहः]] 1123493 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[सोक्रेतिक पहः]] ip8hgh9ks2clmokls8hww71zxi7d0tg 0 307954 1123499 2026-09-04T15:38:54Z Eukesh 11 Redirected page to [[अनुमान]] 1123499 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[अनुमान]] 3qdmjm59hwcrdhini0iee51qkoejsrj 0 307955 1123500 2026-09-04T15:43:48Z Eukesh 11 न्हुगु पौ: '''निगमनात्मक च्वःप्वः''' (Deductive reasoning) धइगु सामान्य सिद्धान्त वा नियम निसें सुरु जुयाः विशिष्ट वा विशेष लिच्वलय् थ्यनिगु छगू तार्किक प्रक्रिया खः। थ्व तर्कशास्त्रया दकले सुदृढ रूप ख... 1123500 wikitext text/x-wiki '''निगमनात्मक च्वःप्वः''' (Deductive reasoning) धइगु सामान्य सिद्धान्त वा नियम निसें सुरु जुयाः विशिष्ट वा विशेष लिच्वलय् थ्यनिगु छगू तार्किक प्रक्रिया खः। थ्व तर्कशास्त्रया दकले सुदृढ रूप खः। थुकिलि यदि सकल न्हेखँ (premises) पाय्छि दुसा व तर्कया ढाँचा पाय्छि दुसा, लिखँ पाय्छि जुइ हे माः। दसुया नितिं: "दक्व मनूत सी फूपिं खः (सामान्य), सोक्रेटिस छम्ह मनू खः (विशेष), उकिं सोक्रेटिस सी फूम्ह खः (लिखँ)।" निगमनात्मक च्वःप्वलय् न्हूगु तथ्य तपेंक सिइ मदुसां न्हेखँ दुने दुगु ज्ञानयात स्पष्ट यायेगु ज्या जुइ। गणित, तर्कशास्त्र, व कम्प्युटर प्रोग्रामिङय् थ्व तर्क पद्धतिया मू छ्यलाबुला जुइ। थ्व आगमनात्मक तर्क (inductive reasoning) स्वया पाः, गुकिं विशिष्ट निसें सामान्य तक वनि। पाय्छि निगमनं तर्कयात पूर्ण रूपं अकाट्य दयेकी। थ्व वैज्ञानिक व दार्शनिक चिन्तनया छता मू आधार खः। [[en:Deductive reasoning]] [[पुचः:तर्कशास्त्र]] [[पुचः:दर्शन]] 1vo5gd76xwyh28e3occ97tx7s9t71ft 1123501 1123500 2026-09-04T15:43:59Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Deductive reasoning]] to [[निगमनात्मक च्वःप्वः]] 1123500 wikitext text/x-wiki '''निगमनात्मक च्वःप्वः''' (Deductive reasoning) धइगु सामान्य सिद्धान्त वा नियम निसें सुरु जुयाः विशिष्ट वा विशेष लिच्वलय् थ्यनिगु छगू तार्किक प्रक्रिया खः। थ्व तर्कशास्त्रया दकले सुदृढ रूप खः। थुकिलि यदि सकल न्हेखँ (premises) पाय्छि दुसा व तर्कया ढाँचा पाय्छि दुसा, लिखँ पाय्छि जुइ हे माः। दसुया नितिं: "दक्व मनूत सी फूपिं खः (सामान्य), सोक्रेटिस छम्ह मनू खः (विशेष), उकिं सोक्रेटिस सी फूम्ह खः (लिखँ)।" निगमनात्मक च्वःप्वलय् न्हूगु तथ्य तपेंक सिइ मदुसां न्हेखँ दुने दुगु ज्ञानयात स्पष्ट यायेगु ज्या जुइ। गणित, तर्कशास्त्र, व कम्प्युटर प्रोग्रामिङय् थ्व तर्क पद्धतिया मू छ्यलाबुला जुइ। थ्व आगमनात्मक तर्क (inductive reasoning) स्वया पाः, गुकिं विशिष्ट निसें सामान्य तक वनि। पाय्छि निगमनं तर्कयात पूर्ण रूपं अकाट्य दयेकी। थ्व वैज्ञानिक व दार्शनिक चिन्तनया छता मू आधार खः। [[en:Deductive reasoning]] [[पुचः:तर्कशास्त्र]] [[पुचः:दर्शन]] 1vo5gd76xwyh28e3occ97tx7s9t71ft 0 307956 1123502 2026-09-04T15:43:59Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Deductive reasoning]] to [[निगमनात्मक च्वःप्वः]] 1123502 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[निगमनात्मक च्वःप्वः]] tafna8y7patcfd4krteixd2xrgr16y8 0 307957 1123504 2026-09-04T20:14:59Z Eukesh 11 न्हुगु पौ: '''''फ्यालेसी बाय् तर्कदोष''''' (Fallacy) धइगु तर्कया संरचना वा विषयवस्तुइ अझ दयाच्वंगु असत्य, भ्रमपूर्ण, वा पाय्छि मजूगु तार्किक त्रुटि खः। फ्यालेसी दुगु तर्क स्वयेबलय् पाय्छि थें खनेदय... 1123504 wikitext text/x-wiki '''''फ्यालेसी बाय् तर्कदोष''''' (Fallacy) धइगु तर्कया संरचना वा विषयवस्तुइ अझ दयाच्वंगु असत्य, भ्रमपूर्ण, वा पाय्छि मजूगु तार्किक त्रुटि खः। फ्यालेसी दुगु तर्क स्वयेबलय् पाय्छि थें खनेदयेफु, तर उकिया लिच्वः [[च्वःप्वः]] दूगु जुइमखु। [[तर्कशास्त्र]]य् थुकियात मूकथं निता भागय् बायेफइ: औपचारिक फ्यालेसी (formal fallacy), गुगु तर्कया संरचना पाय्छि मजुयाः जुइ, व अनौपचारिक फ्यालेसी (informal fallacy), गुगु भाषा, सन्दर्भ, वा विषयवस्तुया भ्रमं जुइ। दसुया नितिं, सुं मनूया तर्कयात लिसः मबिसें वया व्यक्तित्वय् आक्रमण यायेगु (Ad Hominem) छगू नांजाःगु अनौपचारिक फ्यालेसी खः। फ्यालेसीं मनूयात मखूगु निर्णय कायेत व भ्रमय् लायेकेत प्रेरित याइ। राजनीति, विज्ञापन, व सार्वजनिक बहसय् मनूतय्त पाय्छि मजूगु ज्या याकेत फ्यालेसीया छ्यला जुयाच्वंगु खनेदु। [[समीक्षात्मक चिन्तन]]या मू उद्देश्य थन्याःगु फ्यालेसीतेत म्हसीकाः अस्वीकार यायेगु खः। थुकिया अध्ययनं तर्कयात शुद्ध व पाय्छि दयेकेत ग्वहाली याइ। [[en:Fallacy]] [[पुचः:तर्कशास्त्र]] [[पुचः:दर्शन]] 8xu3tf4ejt7902msf51ebpafnuf2l5i 1123505 1123504 2026-09-04T20:15:10Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Fallacy]] to [[फ्यालेसी]] 1123504 wikitext text/x-wiki '''''फ्यालेसी बाय् तर्कदोष''''' (Fallacy) धइगु तर्कया संरचना वा विषयवस्तुइ अझ दयाच्वंगु असत्य, भ्रमपूर्ण, वा पाय्छि मजूगु तार्किक त्रुटि खः। फ्यालेसी दुगु तर्क स्वयेबलय् पाय्छि थें खनेदयेफु, तर उकिया लिच्वः [[च्वःप्वः]] दूगु जुइमखु। [[तर्कशास्त्र]]य् थुकियात मूकथं निता भागय् बायेफइ: औपचारिक फ्यालेसी (formal fallacy), गुगु तर्कया संरचना पाय्छि मजुयाः जुइ, व अनौपचारिक फ्यालेसी (informal fallacy), गुगु भाषा, सन्दर्भ, वा विषयवस्तुया भ्रमं जुइ। दसुया नितिं, सुं मनूया तर्कयात लिसः मबिसें वया व्यक्तित्वय् आक्रमण यायेगु (Ad Hominem) छगू नांजाःगु अनौपचारिक फ्यालेसी खः। फ्यालेसीं मनूयात मखूगु निर्णय कायेत व भ्रमय् लायेकेत प्रेरित याइ। राजनीति, विज्ञापन, व सार्वजनिक बहसय् मनूतय्त पाय्छि मजूगु ज्या याकेत फ्यालेसीया छ्यला जुयाच्वंगु खनेदु। [[समीक्षात्मक चिन्तन]]या मू उद्देश्य थन्याःगु फ्यालेसीतेत म्हसीकाः अस्वीकार यायेगु खः। थुकिया अध्ययनं तर्कयात शुद्ध व पाय्छि दयेकेत ग्वहाली याइ। [[en:Fallacy]] [[पुचः:तर्कशास्त्र]] [[पुचः:दर्शन]] 8xu3tf4ejt7902msf51ebpafnuf2l5i 1123507 1123505 2026-09-04T20:16:32Z Eukesh 11 1123507 wikitext text/x-wiki '''''फ्यालेसी बाय् बाय् च्वःप्वः मदूगु बाय् तर्कदोष''''' (Fallacy) धइगु तर्कया संरचना वा विषयवस्तुइ अझ दयाच्वंगु असत्य, भ्रमपूर्ण, वा पाय्छि मजूगु तार्किक त्रुटि खः। फ्यालेसी दुगु तर्क स्वयेबलय् पाय्छि थें खनेदयेफु, तर उकिया लिच्वः [[च्वःप्वः]] दूगु जुइमखु। [[तर्कशास्त्र]]य् थुकियात मूकथं निता भागय् बायेफइ: औपचारिक फ्यालेसी (formal fallacy), गुगु तर्कया संरचना पाय्छि मजुयाः जुइ, व अनौपचारिक फ्यालेसी (informal fallacy), गुगु भाषा, सन्दर्भ, वा विषयवस्तुया भ्रमं जुइ। दसुया नितिं, सुं मनूया तर्कयात लिसः मबिसें वया व्यक्तित्वय् आक्रमण यायेगु (Ad Hominem) छगू नांजाःगु अनौपचारिक फ्यालेसी खः। फ्यालेसीं मनूयात मखूगु निर्णय कायेत व भ्रमय् लायेकेत प्रेरित याइ। राजनीति, विज्ञापन, व सार्वजनिक बहसय् मनूतय्त पाय्छि मजूगु ज्या याकेत फ्यालेसीया छ्यला जुयाच्वंगु खनेदु। [[समीक्षात्मक चिन्तन]]या मू उद्देश्य थन्याःगु फ्यालेसीतेत म्हसीकाः अस्वीकार यायेगु खः। थुकिया अध्ययनं तर्कयात शुद्ध व पाय्छि दयेकेत ग्वहाली याइ। [[en:Fallacy]] [[पुचः:तर्कशास्त्र]] [[पुचः:दर्शन]] rrjdwmbc0leltl5qjh5mov7aw2cozri 1123508 1123507 2026-09-04T20:16:44Z Eukesh 11 1123508 wikitext text/x-wiki '''फ्यालेसी बाय् बाय् च्वःप्वः मदूगु बाय् तर्कदोष''' (Fallacy) धइगु तर्कया संरचना वा विषयवस्तुइ अझ दयाच्वंगु असत्य, भ्रमपूर्ण, वा पाय्छि मजूगु तार्किक त्रुटि खः। फ्यालेसी दुगु तर्क स्वयेबलय् पाय्छि थें खनेदयेफु, तर उकिया लिच्वः [[च्वःप्वः]] दूगु जुइमखु। [[तर्कशास्त्र]]य् थुकियात मूकथं निता भागय् बायेफइ: औपचारिक फ्यालेसी (formal fallacy), गुगु तर्कया संरचना पाय्छि मजुयाः जुइ, व अनौपचारिक फ्यालेसी (informal fallacy), गुगु भाषा, सन्दर्भ, वा विषयवस्तुया भ्रमं जुइ। दसुया नितिं, सुं मनूया तर्कयात लिसः मबिसें वया व्यक्तित्वय् आक्रमण यायेगु (Ad Hominem) छगू नांजाःगु अनौपचारिक फ्यालेसी खः। फ्यालेसीं मनूयात मखूगु निर्णय कायेत व भ्रमय् लायेकेत प्रेरित याइ। राजनीति, विज्ञापन, व सार्वजनिक बहसय् मनूतय्त पाय्छि मजूगु ज्या याकेत फ्यालेसीया छ्यला जुयाच्वंगु खनेदु। [[समीक्षात्मक चिन्तन]]या मू उद्देश्य थन्याःगु फ्यालेसीतेत म्हसीकाः अस्वीकार यायेगु खः। थुकिया अध्ययनं तर्कयात शुद्ध व पाय्छि दयेकेत ग्वहाली याइ। [[en:Fallacy]] [[पुचः:तर्कशास्त्र]] [[पुचः:दर्शन]] 54b6pbn9nvgayjtmhwbl0ji575dd7xz 0 307958 1123506 2026-09-04T20:15:10Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Fallacy]] to [[फ्यालेसी]] 1123506 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[फ्यालेसी]] idwb37dlb786eayiicl634kew47v9ol 0 307959 1123509 2026-09-04T20:21:06Z Eukesh 11 न्हुगु पौ: '''आगमनात्मक तर्क''' (Inductive reasoning) धइगु विशिष्ट दसु, अवलोकन, व अनुभवतय्गु आधारय् सामान्य सिद्धान्त वा नियम दयेकिगु तार्किक प्रक्रिया खः। थुकिलि निश्चित घटनात स्वयाः हलिम वा प्रकृतिया स... 1123509 wikitext text/x-wiki '''आगमनात्मक तर्क''' (Inductive reasoning) धइगु विशिष्ट दसु, अवलोकन, व अनुभवतय्गु आधारय् सामान्य सिद्धान्त वा नियम दयेकिगु तार्किक प्रक्रिया खः। थुकिलि निश्चित घटनात स्वयाः हलिम वा प्रकृतिया सामान्य नियमया [[अनुमान]] यायेगु ज्या जुइ। दसुया नितिं: "जिं स्वयापिं दक्व हंय् तुयु दु, उकिं सकल हंय् तुयु जुइमाः।" धागु खँ आगमनात्मक तर्कय् सम्भावित (probable) जक जुइ, शत-प्रतिशत निश्चित जुइमखु; छगू जक अःखः दसुं (दसु: मेगु रंगया हंय्) थ्व सिद्धान्तयात मखूगु धका क्यनेफु। अथेसां थ्व तर्क वैज्ञानिक अनुसन्धान व न्हूगु थुइका दयेकेत मू आधार जुइफु। वैज्ञानिकतेसं प्रयोग व अवलोकन यानाः थन्याःगु हे तर्कया आधारय् न्हूगु नियम व सिद्धान्त दयेकी। थ्व [[निगमनात्मक तर्क]] (deductive reasoning) स्वया अःखः प्रक्रिया खः। न्हिनिथंया जीवनय् मनूतेसं अनुभव निसें ब्वनेगु ज्याय् थ्वहे तर्क छ्यलि। थ्व ज्ञानया विस्तार यायेत तसकं महत्त्वपूर्ण प्रक्रिया ख। [[en:Inductive reasoning]] [[पुचः:तर्कशास्त्र]] [[पुचः:विज्ञान]] mwjt5t3y4e1hwq5epfn2peh4nbkxb88 1123510 1123509 2026-09-04T20:21:15Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Inductive reasoning]] to [[आगमनात्मक तर्क]] 1123509 wikitext text/x-wiki '''आगमनात्मक तर्क''' (Inductive reasoning) धइगु विशिष्ट दसु, अवलोकन, व अनुभवतय्गु आधारय् सामान्य सिद्धान्त वा नियम दयेकिगु तार्किक प्रक्रिया खः। थुकिलि निश्चित घटनात स्वयाः हलिम वा प्रकृतिया सामान्य नियमया [[अनुमान]] यायेगु ज्या जुइ। दसुया नितिं: "जिं स्वयापिं दक्व हंय् तुयु दु, उकिं सकल हंय् तुयु जुइमाः।" धागु खँ आगमनात्मक तर्कय् सम्भावित (probable) जक जुइ, शत-प्रतिशत निश्चित जुइमखु; छगू जक अःखः दसुं (दसु: मेगु रंगया हंय्) थ्व सिद्धान्तयात मखूगु धका क्यनेफु। अथेसां थ्व तर्क वैज्ञानिक अनुसन्धान व न्हूगु थुइका दयेकेत मू आधार जुइफु। वैज्ञानिकतेसं प्रयोग व अवलोकन यानाः थन्याःगु हे तर्कया आधारय् न्हूगु नियम व सिद्धान्त दयेकी। थ्व [[निगमनात्मक तर्क]] (deductive reasoning) स्वया अःखः प्रक्रिया खः। न्हिनिथंया जीवनय् मनूतेसं अनुभव निसें ब्वनेगु ज्याय् थ्वहे तर्क छ्यलि। थ्व ज्ञानया विस्तार यायेत तसकं महत्त्वपूर्ण प्रक्रिया ख। [[en:Inductive reasoning]] [[पुचः:तर्कशास्त्र]] [[पुचः:विज्ञान]] mwjt5t3y4e1hwq5epfn2peh4nbkxb88 1123513 1123510 2026-09-04T20:21:43Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[आगमनात्मक तर्क]] to [[आगमनात्मक च्वःप्वः]] 1123509 wikitext text/x-wiki '''आगमनात्मक तर्क''' (Inductive reasoning) धइगु विशिष्ट दसु, अवलोकन, व अनुभवतय्गु आधारय् सामान्य सिद्धान्त वा नियम दयेकिगु तार्किक प्रक्रिया खः। थुकिलि निश्चित घटनात स्वयाः हलिम वा प्रकृतिया सामान्य नियमया [[अनुमान]] यायेगु ज्या जुइ। दसुया नितिं: "जिं स्वयापिं दक्व हंय् तुयु दु, उकिं सकल हंय् तुयु जुइमाः।" धागु खँ आगमनात्मक तर्कय् सम्भावित (probable) जक जुइ, शत-प्रतिशत निश्चित जुइमखु; छगू जक अःखः दसुं (दसु: मेगु रंगया हंय्) थ्व सिद्धान्तयात मखूगु धका क्यनेफु। अथेसां थ्व तर्क वैज्ञानिक अनुसन्धान व न्हूगु थुइका दयेकेत मू आधार जुइफु। वैज्ञानिकतेसं प्रयोग व अवलोकन यानाः थन्याःगु हे तर्कया आधारय् न्हूगु नियम व सिद्धान्त दयेकी। थ्व [[निगमनात्मक तर्क]] (deductive reasoning) स्वया अःखः प्रक्रिया खः। न्हिनिथंया जीवनय् मनूतेसं अनुभव निसें ब्वनेगु ज्याय् थ्वहे तर्क छ्यलि। थ्व ज्ञानया विस्तार यायेत तसकं महत्त्वपूर्ण प्रक्रिया ख। [[en:Inductive reasoning]] [[पुचः:तर्कशास्त्र]] [[पुचः:विज्ञान]] mwjt5t3y4e1hwq5epfn2peh4nbkxb88 1123515 1123513 2026-09-04T20:21:55Z Eukesh 11 1123515 wikitext text/x-wiki '''आगमनात्मक च्वःप्वः बाय् तर्क''' (Inductive reasoning) धइगु विशिष्ट दसु, अवलोकन, व अनुभवतय्गु आधारय् सामान्य सिद्धान्त वा नियम दयेकिगु तार्किक प्रक्रिया खः। थुकिलि निश्चित घटनात स्वयाः हलिम वा प्रकृतिया सामान्य नियमया [[अनुमान]] यायेगु ज्या जुइ। दसुया नितिं: "जिं स्वयापिं दक्व हंय् तुयु दु, उकिं सकल हंय् तुयु जुइमाः।" धागु खँ आगमनात्मक तर्कय् सम्भावित (probable) जक जुइ, शत-प्रतिशत निश्चित जुइमखु; छगू जक अःखः दसुं (दसु: मेगु रंगया हंय्) थ्व सिद्धान्तयात मखूगु धका क्यनेफु। अथेसां थ्व तर्क वैज्ञानिक अनुसन्धान व न्हूगु थुइका दयेकेत मू आधार जुइफु। वैज्ञानिकतेसं प्रयोग व अवलोकन यानाः थन्याःगु हे तर्कया आधारय् न्हूगु नियम व सिद्धान्त दयेकी। थ्व [[निगमनात्मक तर्क]] (deductive reasoning) स्वया अःखः प्रक्रिया खः। न्हिनिथंया जीवनय् मनूतेसं अनुभव निसें ब्वनेगु ज्याय् थ्वहे तर्क छ्यलि। थ्व ज्ञानया विस्तार यायेत तसकं महत्त्वपूर्ण प्रक्रिया ख। [[en:Inductive reasoning]] [[पुचः:तर्कशास्त्र]] [[पुचः:विज्ञान]] jaxf8pyhu5y9lnyhs79x9pke9lj5k2a 0 307960 1123511 2026-09-04T20:21:15Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Inductive reasoning]] to [[आगमनात्मक तर्क]] 1123511 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[आगमनात्मक तर्क]] dlhq7b4ukpn2q4ck5aqk6grl19wc72e 0 307961 1123512 2026-09-04T20:21:33Z Eukesh 11 Redirected page to [[निगमनात्मक च्वःप्वः]] 1123512 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[निगमनात्मक च्वःप्वः]] tafna8y7patcfd4krteixd2xrgr16y8 0 307962 1123514 2026-09-04T20:21:43Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[आगमनात्मक तर्क]] to [[आगमनात्मक च्वःप्वः]] 1123514 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[आगमनात्मक च्वःप्वः]] evxrs00v9i0rjb63zq4b7hodsh82wtr 0 307963 1123516 2026-09-04T20:24:26Z Eukesh 11 न्हुगु पौ: '''''विरोधाभास''''' वा '''''पारादक्स''''' (Paradox) धइगु छगू थन्याःगु कथन, तर्क, वा परिस्थिति खः गुगु सुरुइ पाय्छि व तर्कसंगत खनेदसां, उकिया विश्लेषण यायेबलय् आत्म-विरोधी (self-contradictory) वा असम्भव निष्कर... 1123516 wikitext text/x-wiki '''''विरोधाभास''''' वा '''''पारादक्स''''' (Paradox) धइगु छगू थन्याःगु कथन, तर्क, वा परिस्थिति खः गुगु सुरुइ पाय्छि व तर्कसंगत खनेदसां, उकिया विश्लेषण यायेबलय् आत्म-विरोधी (self-contradictory) वा असम्भव निष्कर्षय् थ्यंनि। थुकिलि निगू परस्पर विरोधी खँत छझ्वलं सत्य थें खनेदु। दसुया नितिं नांजाःगु 'झूथाःम्हया पारडोक्स' (Liar paradox): "थ्व वाक्य असत्य खः।" कायेछिं। यदि थ्व वाक्य सत्य खःसा थ्व असत्य जुइ, व यदि थ्व असत्य खःसा थ्व सत्य जुइ माः। पारदक्सं तर्कशास्त्र, गणित, व दर्शनशास्त्रया मू सिद्धान्ततय्त चुनौती बी व इमिसं थःगु नियम परिमार्जन यायेत बाध्य याइ। भौतिकशास्त्रय् नं समय यात्रा (time travel) नाप स्वापू दुगु यक्व पारादक्सत दु। थुकिया अध्ययनं मानव बुद्धि व भाषाया सीमायात थुइकेत ग्वहाली याइ। पारादक्स न्हिलाः व लय्तायेगु जक मखुसें गम्भीर दार्शनिक व वैज्ञानिक मालेज्याया प्रतीक खः। [[en:Paradox]] [[पुचः:तर्कशास्त्र]] [[पुचः:दर्शन]] nph5kns78hcelbq7vrxxov30q9j4p1m 1123519 1123516 2026-09-04T20:25:04Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Paradox]] to [[पारादक्स]] 1123516 wikitext text/x-wiki '''''विरोधाभास''''' वा '''''पारादक्स''''' (Paradox) धइगु छगू थन्याःगु कथन, तर्क, वा परिस्थिति खः गुगु सुरुइ पाय्छि व तर्कसंगत खनेदसां, उकिया विश्लेषण यायेबलय् आत्म-विरोधी (self-contradictory) वा असम्भव निष्कर्षय् थ्यंनि। थुकिलि निगू परस्पर विरोधी खँत छझ्वलं सत्य थें खनेदु। दसुया नितिं नांजाःगु 'झूथाःम्हया पारडोक्स' (Liar paradox): "थ्व वाक्य असत्य खः।" कायेछिं। यदि थ्व वाक्य सत्य खःसा थ्व असत्य जुइ, व यदि थ्व असत्य खःसा थ्व सत्य जुइ माः। पारदक्सं तर्कशास्त्र, गणित, व दर्शनशास्त्रया मू सिद्धान्ततय्त चुनौती बी व इमिसं थःगु नियम परिमार्जन यायेत बाध्य याइ। भौतिकशास्त्रय् नं समय यात्रा (time travel) नाप स्वापू दुगु यक्व पारादक्सत दु। थुकिया अध्ययनं मानव बुद्धि व भाषाया सीमायात थुइकेत ग्वहाली याइ। पारादक्स न्हिलाः व लय्तायेगु जक मखुसें गम्भीर दार्शनिक व वैज्ञानिक मालेज्याया प्रतीक खः। [[en:Paradox]] [[पुचः:तर्कशास्त्र]] [[पुचः:दर्शन]] nph5kns78hcelbq7vrxxov30q9j4p1m 0 307964 1123518 2026-09-04T20:24:52Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[विरोधाभास]] to [[विरोधाभास (काव्यया तिसा)]] 1123518 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[विरोधाभास (काव्यया तिसा)]] kqc4jp5jrxf597tr09vsqghn789y1er 0 307965 1123520 2026-09-04T20:25:04Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Paradox]] to [[पारादक्स]] 1123520 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[पारादक्स]] pkd172lopjumsdka7kxc60q618sq9ci 0 307966 1123521 2026-09-04T20:32:04Z Eukesh 11 न्हुगु पौ: '''मति छ्यलेज्या''' {{अनेश}} (Thought experiment) धइगु वास्तविक प्रयोगशाला वा भौतिक ज्याभः मदुकुसे थःगु मति वा लूकिपा (imagination) दुने याइगु छगू दार्शनिक वा वैज्ञानिक छ्यलेज्या खः। थुकिलि छगू काल्पनिक... 1123521 wikitext text/x-wiki '''मति छ्यलेज्या''' {{अनेश}} (Thought experiment) धइगु वास्तविक प्रयोगशाला वा भौतिक ज्याभः मदुकुसे थःगु मति वा लूकिपा (imagination) दुने याइगु छगू दार्शनिक वा वैज्ञानिक छ्यलेज्या खः। थुकिलि छगू काल्पनिक परिस्थिति मनंतुनाः उकिया तार्किक लिच्वःया विश्लेषण यायेगु ज्या जुइ। मति छ्यलेज्याया मू उद्देश्य भौतिक रूपं मफूगु वा थाकूगु अवधारणातय्त थुइकेगु, सिद्धान्तया परीक्षण यायेगु, व तर्कया सीमा स्वयेगु खः। अल्बर्ट आइन्स्टाइनं सापेक्षताया सिद्धान्त (Theory of Relativity) विकास यायेत "जःया गतिया नापं ब्वया वनेबलय् छु जुइ?" धका मति छ्यलादीगु खः। दर्शनशास्त्रय् नैतिक न्हेसःत स्वयेत नांजाःगु 'ट्रोली पंगः' (Trolley problem) थेंज्याःगु मति छ्यलिगु दसु दु। थुकिया छ्यलाः तर्कशास्त्र, भौतिकशास्त्र, व नीतिशास्त्रय् व्यापक रूपं जुइ। थ्व छ्यलां थाकूगु पंगःतय्त अपुकः थुइकेत व न्हूगु दृष्टिकोण बीत ग्वहाली याइ। थ्व मनू लूकिपा दयेकीगु व तर्क क्षमताया उत्कृष्ट स्वानाःज्या खः। ==लिधंसा== {{लिधंसा|}} [[en:Thought experiment]] [[पुचः:दर्शन]] [[पुचः:विज्ञान]] sfxuorrshyihpyws407sqqe382monu0 1123522 1123521 2026-09-04T20:32:13Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Thought experiment]] to [[मति छ्यलेज्या]] 1123521 wikitext text/x-wiki '''मति छ्यलेज्या''' {{अनेश}} (Thought experiment) धइगु वास्तविक प्रयोगशाला वा भौतिक ज्याभः मदुकुसे थःगु मति वा लूकिपा (imagination) दुने याइगु छगू दार्शनिक वा वैज्ञानिक छ्यलेज्या खः। थुकिलि छगू काल्पनिक परिस्थिति मनंतुनाः उकिया तार्किक लिच्वःया विश्लेषण यायेगु ज्या जुइ। मति छ्यलेज्याया मू उद्देश्य भौतिक रूपं मफूगु वा थाकूगु अवधारणातय्त थुइकेगु, सिद्धान्तया परीक्षण यायेगु, व तर्कया सीमा स्वयेगु खः। अल्बर्ट आइन्स्टाइनं सापेक्षताया सिद्धान्त (Theory of Relativity) विकास यायेत "जःया गतिया नापं ब्वया वनेबलय् छु जुइ?" धका मति छ्यलादीगु खः। दर्शनशास्त्रय् नैतिक न्हेसःत स्वयेत नांजाःगु 'ट्रोली पंगः' (Trolley problem) थेंज्याःगु मति छ्यलिगु दसु दु। थुकिया छ्यलाः तर्कशास्त्र, भौतिकशास्त्र, व नीतिशास्त्रय् व्यापक रूपं जुइ। थ्व छ्यलां थाकूगु पंगःतय्त अपुकः थुइकेत व न्हूगु दृष्टिकोण बीत ग्वहाली याइ। थ्व मनू लूकिपा दयेकीगु व तर्क क्षमताया उत्कृष्ट स्वानाःज्या खः। ==लिधंसा== {{लिधंसा|}} [[en:Thought experiment]] [[पुचः:दर्शन]] [[पुचः:विज्ञान]] sfxuorrshyihpyws407sqqe382monu0 0 307967 1123523 2026-09-04T20:32:13Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Thought experiment]] to [[मति छ्यलेज्या]] 1123523 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[मति छ्यलेज्या]] jst6y3j0m5vb5b9nd4kibrlycju9kmf 0 307968 1123525 2026-09-04T20:35:20Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[मस्तिष्क]] to [[मति]] 1123525 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[मति]] ea497nj0ae0zhchax8xvxso5r6fsnbw 0 307969 1123529 2026-09-04T20:48:13Z Eukesh 11 न्हुगु पौ: '''''एपोलोजेटिक्स''''' (Apologetics, नेपालभाषा अर्थ: 'धर्मसमर्थनशास्त्र' वा 'धर्मरक्षण') धइगु थःगु धार्मिक आस्था, सिद्धान्त, व विश्वासयात बौद्धिक, दार्शनिक, व तार्किक आधारय् समर्थन व रक्षा याइ... 1123529 wikitext text/x-wiki '''''एपोलोजेटिक्स''''' (Apologetics, नेपालभाषा अर्थ: 'धर्मसमर्थनशास्त्र' वा 'धर्मरक्षण') धइगु थःगु धार्मिक आस्था, सिद्धान्त, व विश्वासयात बौद्धिक, दार्शनिक, व तार्किक आधारय् समर्थन व रक्षा याइगु छगू अध्ययन व अभ्यास खः। थ्व खँग्वः युनानी खँग्वः 'अपोलोचिया' (apologia) निसें वःगु खः, गुकिया अर्थ अदालतय् थःगु पक्षय् ब्युगु भाषण वा प्रतिरक्षा खः। थ्व शास्त्रया मू उद्देश्य थःगु धर्म प्रति जुइगु आलोचना, न्हेसः, व विरोधया तार्किक लिसः बियेगु व थःगु धर्मया सत्यता सिद्ध यायेगु खः। विशेषतः इसाई, इस्लाम, व यहुदी थेंज्याःगु एकेश्वरवादी धर्मय् थ्व अभ्यासया तःधंगु परम्परा दु। इसाई धर्मशास्त्रय् थुकियात इसाई धर्मया सिद्धान्ततय्त तर्कसंगत रुपं प्रमाणित यायेगु साधनया रुपय् कायेगु या। धर्मशास्त्र स्वया पिने नं दार्शनिक व वैचारिक बहसय् थःगु दृष्टिकोणया समर्थन यायेत थ्व शैली छ्यलेगु याइ। एपोलोजेटिक्सय् तर्कशास्त्र, इतिहास, दर्शनशास्त्र, व विज्ञानया प्रमाणत छ्यला धार्मिक दाबीतय्त पुष्टि यायेगु कुतः याइ। थ्व अभ्यासं धर्मया अनुयायीत आस्थायात दृढ दयेकेत व मेमेगु विचारधारा नाप संवाद यायेत ग्वहालि याइ। इतिहासय् यक्व नां जाःपिं दार्शनिक व धर्मशास्त्रीतेसं थःगु धर्मया रक्षाया नितिं तःधंगु ग्रन्थत च्वयादीगु दु। थ्व शास्त्रं धार्मिक बहसयात बौद्धिक व दार्शनिक स्तरय् थ्यंकेगु ज्या यानाच्वंगु दु। [[en:Apologetics]] [[पुचः:धर्मशास्त्र]] [[पुचः:दर्शन]] iule0gbq74wq9vdyenpn38j0ha3m5gb 1123530 1123529 2026-09-04T20:48:21Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Apologetics]] to [[एपोलोजेटिक्स]] 1123529 wikitext text/x-wiki '''''एपोलोजेटिक्स''''' (Apologetics, नेपालभाषा अर्थ: 'धर्मसमर्थनशास्त्र' वा 'धर्मरक्षण') धइगु थःगु धार्मिक आस्था, सिद्धान्त, व विश्वासयात बौद्धिक, दार्शनिक, व तार्किक आधारय् समर्थन व रक्षा याइगु छगू अध्ययन व अभ्यास खः। थ्व खँग्वः युनानी खँग्वः 'अपोलोचिया' (apologia) निसें वःगु खः, गुकिया अर्थ अदालतय् थःगु पक्षय् ब्युगु भाषण वा प्रतिरक्षा खः। थ्व शास्त्रया मू उद्देश्य थःगु धर्म प्रति जुइगु आलोचना, न्हेसः, व विरोधया तार्किक लिसः बियेगु व थःगु धर्मया सत्यता सिद्ध यायेगु खः। विशेषतः इसाई, इस्लाम, व यहुदी थेंज्याःगु एकेश्वरवादी धर्मय् थ्व अभ्यासया तःधंगु परम्परा दु। इसाई धर्मशास्त्रय् थुकियात इसाई धर्मया सिद्धान्ततय्त तर्कसंगत रुपं प्रमाणित यायेगु साधनया रुपय् कायेगु या। धर्मशास्त्र स्वया पिने नं दार्शनिक व वैचारिक बहसय् थःगु दृष्टिकोणया समर्थन यायेत थ्व शैली छ्यलेगु याइ। एपोलोजेटिक्सय् तर्कशास्त्र, इतिहास, दर्शनशास्त्र, व विज्ञानया प्रमाणत छ्यला धार्मिक दाबीतय्त पुष्टि यायेगु कुतः याइ। थ्व अभ्यासं धर्मया अनुयायीत आस्थायात दृढ दयेकेत व मेमेगु विचारधारा नाप संवाद यायेत ग्वहालि याइ। इतिहासय् यक्व नां जाःपिं दार्शनिक व धर्मशास्त्रीतेसं थःगु धर्मया रक्षाया नितिं तःधंगु ग्रन्थत च्वयादीगु दु। थ्व शास्त्रं धार्मिक बहसयात बौद्धिक व दार्शनिक स्तरय् थ्यंकेगु ज्या यानाच्वंगु दु। [[en:Apologetics]] [[पुचः:धर्मशास्त्र]] [[पुचः:दर्शन]] iule0gbq74wq9vdyenpn38j0ha3m5gb 0 307970 1123531 2026-09-04T20:48:21Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Apologetics]] to [[एपोलोजेटिक्स]] 1123531 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[एपोलोजेटिक्स]] 8x60dtl8nwh213b9ljr6yvmfqhiv5p1 0 307971 1123532 2026-09-04T20:50:24Z Eukesh 11 न्हुगु पौ: '''धर्मत्याग''' (Apostasy) धइगु सुं मनूं थःगु पूर्व धार्मिक आस्था, विश्वास, वा सम्प्रदाययात औपचारिक रूपं त्वःतेगु वा अस्वीकार यायेगु ज्या खः। थ्व खँग्वः युनानी खँग्वः 'अपोस्तासिस' (apostasis) नि... 1123532 wikitext text/x-wiki '''धर्मत्याग''' (Apostasy) धइगु सुं मनूं थःगु पूर्व धार्मिक आस्था, विश्वास, वा सम्प्रदाययात औपचारिक रूपं त्वःतेगु वा अस्वीकार यायेगु ज्या खः। थ्व खँग्वः युनानी खँग्वः 'अपोस्तासिस' (apostasis) निसें वःगु खः, गुकिया अर्थ बिदा कायेगु वा बायाः वनेगु खः। धर्मत्याग याइम्ह मनूयात 'धर्मत्यागी' (apostate) धाइ। हलिमया यक्व धर्मय् धर्मत्यागयात छगू गम्भीर धार्मिक अपराध वा पापया कथं कायेगु इतिहास दु। विशेषतः मध्यकालीन युरोप व छुं परम्परागत इस्लामिक समाजय् धर्मत्याग याइपिन्त कडा सामाजिक बहिष्कार, दण्ड, वा स्याइगु सजाय तक्क बियेगु व्यवस्था दु। आधुनिक [[मानव अधिकार]]या अवधारणा कथं सकल मनूयात थःगु धर्म ल्ययेगु वा त्वःतेगु स्वतन्त्रता (Freedom of religion) दयेमाः। धर्मत्याग धर्म स्वया पिने वनेगु जक मखुसें नास्तिक (Atheist) जुयेगु वा मेगु धर्मय् सम्मीलित जुयेगु प्रक्रिया नं जुयेफु। थ्व अवधारणां समाज दुने धार्मिक स्वतन्त्रता, सामाजिक दबाव, व व्यक्तिगत अधिकार दथुया द्वन्द्वयात न्ह्यब्वइ। [[en:Apostasy]] [[पुचः:धर्म]] [[पुचः:समाज]] s3a5gap0tjx8uzl8hkcy6ej96y4mroc 1123533 1123532 2026-09-04T20:50:32Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Apostasy]] to [[धर्मत्याग]] 1123532 wikitext text/x-wiki '''धर्मत्याग''' (Apostasy) धइगु सुं मनूं थःगु पूर्व धार्मिक आस्था, विश्वास, वा सम्प्रदाययात औपचारिक रूपं त्वःतेगु वा अस्वीकार यायेगु ज्या खः। थ्व खँग्वः युनानी खँग्वः 'अपोस्तासिस' (apostasis) निसें वःगु खः, गुकिया अर्थ बिदा कायेगु वा बायाः वनेगु खः। धर्मत्याग याइम्ह मनूयात 'धर्मत्यागी' (apostate) धाइ। हलिमया यक्व धर्मय् धर्मत्यागयात छगू गम्भीर धार्मिक अपराध वा पापया कथं कायेगु इतिहास दु। विशेषतः मध्यकालीन युरोप व छुं परम्परागत इस्लामिक समाजय् धर्मत्याग याइपिन्त कडा सामाजिक बहिष्कार, दण्ड, वा स्याइगु सजाय तक्क बियेगु व्यवस्था दु। आधुनिक [[मानव अधिकार]]या अवधारणा कथं सकल मनूयात थःगु धर्म ल्ययेगु वा त्वःतेगु स्वतन्त्रता (Freedom of religion) दयेमाः। धर्मत्याग धर्म स्वया पिने वनेगु जक मखुसें नास्तिक (Atheist) जुयेगु वा मेगु धर्मय् सम्मीलित जुयेगु प्रक्रिया नं जुयेफु। थ्व अवधारणां समाज दुने धार्मिक स्वतन्त्रता, सामाजिक दबाव, व व्यक्तिगत अधिकार दथुया द्वन्द्वयात न्ह्यब्वइ। [[en:Apostasy]] [[पुचः:धर्म]] [[पुचः:समाज]] s3a5gap0tjx8uzl8hkcy6ej96y4mroc 0 307972 1123534 2026-09-04T20:50:32Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Apostasy]] to [[धर्मत्याग]] 1123534 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[धर्मत्याग]] bw92nych49wg3vldf1wlmt0ojiujspq 0 307973 1123535 2026-09-04T20:52:00Z Eukesh 11 न्हुगु पौ: '''ब्रह्मचर्य''' (Celibacy) धइगु धार्मिक, अध्यात्मिक, वा व्यक्तिगत कारणं यानाः इहिपा मयायेगु व सकल यौन गतिविधि निसें पूर्ण रूपं अलग च्वनेगु छगू प्रतिज्ञा वा जीवनशैली खः। थ्व अभ्यास हलिमय... 1123535 wikitext text/x-wiki '''ब्रह्मचर्य''' (Celibacy) धइगु धार्मिक, अध्यात्मिक, वा व्यक्तिगत कारणं यानाः इहिपा मयायेगु व सकल यौन गतिविधि निसें पूर्ण रूपं अलग च्वनेगु छगू प्रतिज्ञा वा जीवनशैली खः। थ्व अभ्यास हलिमया यक्व मू धर्मतय्य तःधंगु अध्यात्मिक साधनया रुपय् कयातःगु दु। दसुया नितिं हिन्दू, बुद्ध, जैन, व क्याथोलिक इसाई धर्मय् भिक्षु, साधु, व पादरीतय्सं ब्रह्मचर्य व्रत पालन याइ। थ्व धारणा अनुसार यौन इच्छा व पारिवारिक मोह निसें मुक्त जुयाः मनू मनया एकाग्रता व अध्यात्मिक मुक्ति लुइकेफु। ब्रह्मचर्यं मनूयात थःगु उर्जा व ईयात समाजसेवा, ध्यान, व ईश्वरीय भक्तिइ पूर्ण रूपं समर्पित यायेत ग्वहाली याइ। धार्मिक सन्दर्भ स्वया पिने नं छुं मनूतेसं अनुशासन व स्व-नियन्त्रणया नितिं थ्व जीवनशैली स्विकार याइ। थ्व अभ्यास शारीरिक संयम जक मखुसें मन, वचन, व कर्मया शुद्धता नाप नं स्वापू तइ। [[en:Celibacy]] [[पुचः:धर्म]] [[पुचः:संस्कृति]] i8bejhpp3sjsw8a0xjgt2plc7xeq6w2 1123541 1123535 2026-09-04T20:53:17Z Eukesh 11 Redirected page to [[ब्रह्मचर्य]] 1123541 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ब्रह्मचर्य]] 8uyr66zyrxl2gpt9hkikcxpvx7ay7c2 0 307974 1123538 2026-09-04T20:53:05Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[ब्रह्मचर्यं]] to [[ब्रह्मचर्य]] 1123538 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ब्रह्मचर्य]] dhl74xqbaerc0c81g9s25jnee5qd5xo 1 307975 1123540 2026-09-04T20:53:05Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[खँलाबँला:ब्रह्मचर्यं]] to [[खँलाबँला:ब्रह्मचर्य]] 1123540 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[खँलाबँला:ब्रह्मचर्य]] h2mwolmciosfznghf09mnb7w0c6qxvt 0 307976 1123542 2026-09-05T01:14:44Z Eukesh 11 न्हुगु पौ: '''अब्सं च्वनिगु''' वा '''''उपवास''''' (Fasting) धइगु धार्मिक, अध्यात्मिक, वा उसाँय्या निंतिं छुं निश्चित ई तक्क नसा, लः, वा नितां नये-त्वनेगु त्वःतेगु छगू अनुष्ठान वा अभ्यास खः। थ्व अभ्यास हलिं... 1123542 wikitext text/x-wiki '''अब्सं च्वनिगु''' वा '''''उपवास''''' (Fasting) धइगु धार्मिक, अध्यात्मिक, वा उसाँय्या निंतिं छुं निश्चित ई तक्क नसा, लः, वा नितां नये-त्वनेगु त्वःतेगु छगू अनुष्ठान वा अभ्यास खः। थ्व अभ्यास हलिंन्यंक दक्व प्रमुख धर्मय् खनेदु। दसुया नितिं हिन्दू धर्मय् थीथी तिथिइ याइगु व्रत, इस्लामय् रमजानया रोजा, व इसाई धर्मय् लेन्ट (Lent) या उपवास तःधंगु निष्ठा नाप पालन याइ। धार्मिक दृष्टिकोणं अब्सं च्वनिगु ज्यां मनूया म्ह व मतियात शुद्ध याइ, आत्म-नियन्त्रण बल्लाकी, व ईश्वर प्रति एकाग्रता हइ। आधुनिक चिकित्सा विज्ञानय् नं नियमित उपवास यायेगु ज्या मनूया म्ह कथं उसाँय्, पाचन प्रणाली, व उर्जाया निंतिं बांलाः जुइफु। थ्व म्हया संयम जक मखुसें मानसिक व अध्यात्मिक अनुशासनया छगू शक्तिशाली माध्यम खः। [[en:Fasting]] [[पुचः:धर्म]] [[पुचः:संस्कृति]] 1pvqclbhrguwp3e626tenek1166lzjm 1123543 1123542 2026-09-05T01:14:54Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Fasting]] to [[अब्सं च्वनिगु]] 1123542 wikitext text/x-wiki '''अब्सं च्वनिगु''' वा '''''उपवास''''' (Fasting) धइगु धार्मिक, अध्यात्मिक, वा उसाँय्या निंतिं छुं निश्चित ई तक्क नसा, लः, वा नितां नये-त्वनेगु त्वःतेगु छगू अनुष्ठान वा अभ्यास खः। थ्व अभ्यास हलिंन्यंक दक्व प्रमुख धर्मय् खनेदु। दसुया नितिं हिन्दू धर्मय् थीथी तिथिइ याइगु व्रत, इस्लामय् रमजानया रोजा, व इसाई धर्मय् लेन्ट (Lent) या उपवास तःधंगु निष्ठा नाप पालन याइ। धार्मिक दृष्टिकोणं अब्सं च्वनिगु ज्यां मनूया म्ह व मतियात शुद्ध याइ, आत्म-नियन्त्रण बल्लाकी, व ईश्वर प्रति एकाग्रता हइ। आधुनिक चिकित्सा विज्ञानय् नं नियमित उपवास यायेगु ज्या मनूया म्ह कथं उसाँय्, पाचन प्रणाली, व उर्जाया निंतिं बांलाः जुइफु। थ्व म्हया संयम जक मखुसें मानसिक व अध्यात्मिक अनुशासनया छगू शक्तिशाली माध्यम खः। [[en:Fasting]] [[पुचः:धर्म]] [[पुचः:संस्कृति]] 1pvqclbhrguwp3e626tenek1166lzjm 0 307977 1123544 2026-09-05T01:14:54Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Fasting]] to [[अब्सं च्वनिगु]] 1123544 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[अब्सं च्वनिगु]] 9loj5fzpjqmrdald2f05a0ffzqaispg 0 307978 1123545 2026-09-05T01:17:00Z Eukesh 11 न्हुगु पौ: '''''विधर्म''''' वा '''''पाखण्ड''''' (Heresy) धइगु छुं स्थापित धर्म, धार्मिक संस्था, वा स्थापित सिद्धान्तया मान्यता स्वया अःखः वा विरोधी विचार वा सिद्धान्तयात विश्वास यायेगु ज्या खः। थ्व खँग्वः... 1123545 wikitext text/x-wiki '''''विधर्म''''' वा '''''पाखण्ड''''' (Heresy) धइगु छुं स्थापित धर्म, धार्मिक संस्था, वा स्थापित सिद्धान्तया मान्यता स्वया अःखः वा विरोधी विचार वा सिद्धान्तयात विश्वास यायेगु ज्या खः। थ्व खँग्वः विशेषतः इसाई धर्मशास्त्रय् व्यापक रूपं छ्यलातःगु दु, गन स्थापित चर्चया आधिकारिक नियम स्वया ब्याग्लं विचार न्ह्यब्वइपिन्त 'विधर्मी' (heretic) धायेगु याइ। इतिहासय् धर्मगुरुतेसं विधर्मयात धार्मिक एकता व आस्थाया नितिं तःधंगु खतरा धकाः कडा दण्ड, व स्यायेगु ज्या तक्क याःगु दु। मध्यकालीन युरोपय् 'इन्क्विजिसन' (Inquisition) नांया धार्मिक अदालत दयेकाः विधर्मी धाःपिन्त यातना बियेगु ज्या जूगु खः। आधुनिक युगय् थ्व अवधारणां अभिव्यक्ति स्वतन्त्रता व वैचारिक असहमतिकः कयाः बहस न्ह्याकी। [[en:Heresy]] [[पुचः:धर्म]] [[पुचः:इतिहास]] 038inoyxctjwlx5dci7ekofapen8mdo 1123546 1123545 2026-09-05T01:17:09Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Heresy]] to [[विधर्म]] 1123545 wikitext text/x-wiki '''''विधर्म''''' वा '''''पाखण्ड''''' (Heresy) धइगु छुं स्थापित धर्म, धार्मिक संस्था, वा स्थापित सिद्धान्तया मान्यता स्वया अःखः वा विरोधी विचार वा सिद्धान्तयात विश्वास यायेगु ज्या खः। थ्व खँग्वः विशेषतः इसाई धर्मशास्त्रय् व्यापक रूपं छ्यलातःगु दु, गन स्थापित चर्चया आधिकारिक नियम स्वया ब्याग्लं विचार न्ह्यब्वइपिन्त 'विधर्मी' (heretic) धायेगु याइ। इतिहासय् धर्मगुरुतेसं विधर्मयात धार्मिक एकता व आस्थाया नितिं तःधंगु खतरा धकाः कडा दण्ड, व स्यायेगु ज्या तक्क याःगु दु। मध्यकालीन युरोपय् 'इन्क्विजिसन' (Inquisition) नांया धार्मिक अदालत दयेकाः विधर्मी धाःपिन्त यातना बियेगु ज्या जूगु खः। आधुनिक युगय् थ्व अवधारणां अभिव्यक्ति स्वतन्त्रता व वैचारिक असहमतिकः कयाः बहस न्ह्याकी। [[en:Heresy]] [[पुचः:धर्म]] [[पुचः:इतिहास]] 038inoyxctjwlx5dci7ekofapen8mdo 0 307979 1123547 2026-09-05T01:17:09Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Heresy]] to [[विधर्म]] 1123547 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[विधर्म]] kpprvzjhath7uanjuugc6oixo06xgqb 0 307980 1123548 2026-09-05T01:19:06Z Eukesh 11 न्हुगु पौ: '''''आइकन''''' वा '''''धार्मिक किपा''''' (Icon) धइगु विशेषतः पूर्वीय अर्थोडक्स इसाई परम्पराय् द्यः, येशू ख्रीष्ट, मेरी, वा सन्ततय्गु किपा वा कलाकृति खः। थ्व खँग्वः युनानी खँग्वः 'इकोन' (eikon) निसें व... 1123548 wikitext text/x-wiki '''''आइकन''''' वा '''''धार्मिक किपा''''' (Icon) धइगु विशेषतः पूर्वीय अर्थोडक्स इसाई परम्पराय् द्यः, येशू ख्रीष्ट, मेरी, वा सन्ततय्गु किपा वा कलाकृति खः। थ्व खँग्वः युनानी खँग्वः 'इकोन' (eikon) निसें वःगु खः, गुकिया अर्थ चित्र वा किपा खः। थुपिं किपात आपालं धार्मिक नियम व परम्परागत शैली अनुसार दयेकेगु याइ। अर्थोडक्स इसाई धर्मय् आइकनयात कला वस्तु जक मखुसें अध्यात्मिक संसारय् स्वयेगु 'झ्याः' (window to heaven) कथं कायेगु या। श्रद्धालुतेसं थुपिं किपातयेगु न्ह्यःने स्वाँ छायेगु, मतः च्याकेगु, व दर्शन यानाः प्रार्थना याइ। कलाया इतिहासय् आइकन चित्रकलाया छगू विशिष्ट व गम्भीर शैली ख। थ्व अवधारणां धार्मिक आस्था व कलात्मक अभिव्यक्तिया उत्कृष्ट संगम क्यनि। [[en:Icon]] [[पुचः:कला]] [[पुचः:धर्म]] 5whbavb7of3z2y39sxlwx6s75vv8q25 1123549 1123548 2026-09-05T01:19:22Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Icon]] to [[आइकन]] 1123548 wikitext text/x-wiki '''''आइकन''''' वा '''''धार्मिक किपा''''' (Icon) धइगु विशेषतः पूर्वीय अर्थोडक्स इसाई परम्पराय् द्यः, येशू ख्रीष्ट, मेरी, वा सन्ततय्गु किपा वा कलाकृति खः। थ्व खँग्वः युनानी खँग्वः 'इकोन' (eikon) निसें वःगु खः, गुकिया अर्थ चित्र वा किपा खः। थुपिं किपात आपालं धार्मिक नियम व परम्परागत शैली अनुसार दयेकेगु याइ। अर्थोडक्स इसाई धर्मय् आइकनयात कला वस्तु जक मखुसें अध्यात्मिक संसारय् स्वयेगु 'झ्याः' (window to heaven) कथं कायेगु या। श्रद्धालुतेसं थुपिं किपातयेगु न्ह्यःने स्वाँ छायेगु, मतः च्याकेगु, व दर्शन यानाः प्रार्थना याइ। कलाया इतिहासय् आइकन चित्रकलाया छगू विशिष्ट व गम्भीर शैली ख। थ्व अवधारणां धार्मिक आस्था व कलात्मक अभिव्यक्तिया उत्कृष्ट संगम क्यनि। [[en:Icon]] [[पुचः:कला]] [[पुचः:धर्म]] 5whbavb7of3z2y39sxlwx6s75vv8q25 0 307981 1123550 2026-09-05T01:19:22Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Icon]] to [[आइकन]] 1123550 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[आइकन]] fv1mw18hgfzzkd2xcsj8smccuztqqx3 0 307982 1123551 2026-09-05T01:21:17Z Eukesh 11 न्हुगु पौ: '''''मूर्तिभञ्जन''''' वा '''''आइकोनोक्लाज्म''''' (Iconoclasm) धइगु धार्मिक वा राजनीतिक कारणं धार्मिक मूर्ति, किपा, व पवित्र कलाकृतितय्त नष्ट यायेगु वा थुनेगु छगू सामाजिक व धार्मिक आन्दोलन वा अभ्य... 1123551 wikitext text/x-wiki '''''मूर्तिभञ्जन''''' वा '''''आइकोनोक्लाज्म''''' (Iconoclasm) धइगु धार्मिक वा राजनीतिक कारणं धार्मिक मूर्ति, किपा, व पवित्र कलाकृतितय्त नष्ट यायेगु वा थुनेगु छगू सामाजिक व धार्मिक आन्दोलन वा अभ्यास खः। थ्व खँग्वः युनानी खँग्वः निसें वःगु खः, गुकिया अर्थ '[[आइकन]] तछ्यायेगु' खः। इतिहासय् ८गु व ९गु शताब्दीया बिजन्तिन साम्राज्यय् द्यःया किपात पुज्यायेगु पाय्छि खः कि मखु धैगु खँय् तःधंगु मूर्तिभञ्जन आन्दोलन जूगु खः। अथेहे १६गु शताब्दीया प्रोटेस्टेन्ट पुनर्जागरण (Reformation) या ईलय् नं युरोपय् यक्व क्याथोलिक चर्चया मूर्तित थुन। इस्लाम व यहुदी धर्मय् द्यःया आकार वा चित्र दयेकेगु मनाही जूगुलिं मूर्तिभञ्जनया इतिहास थुपिं धर्मत नाप नं स्वानाच्वंगु दु। राजनीतिक ख्यले नं शासन परिवर्तन जुइबलय् पुलांगु शासकतय्या मूर्ति थुनेगु ज्या जुइ। थ्व अवधारणां कला, धर्म, व सामाजिक शक्तिया दथुइ दुगु जटिल स्वापूयात क्यनि। [[en:Iconoclasm]] [[पुचः:इतिहास]] [[पुचः:धर्म]] b8obepj5vnom9vfskb1n744d291gotb 1123552 1123551 2026-09-05T01:21:24Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Iconoclasm]] to [[आइकोनोक्लाज्म]] 1123551 wikitext text/x-wiki '''''मूर्तिभञ्जन''''' वा '''''आइकोनोक्लाज्म''''' (Iconoclasm) धइगु धार्मिक वा राजनीतिक कारणं धार्मिक मूर्ति, किपा, व पवित्र कलाकृतितय्त नष्ट यायेगु वा थुनेगु छगू सामाजिक व धार्मिक आन्दोलन वा अभ्यास खः। थ्व खँग्वः युनानी खँग्वः निसें वःगु खः, गुकिया अर्थ '[[आइकन]] तछ्यायेगु' खः। इतिहासय् ८गु व ९गु शताब्दीया बिजन्तिन साम्राज्यय् द्यःया किपात पुज्यायेगु पाय्छि खः कि मखु धैगु खँय् तःधंगु मूर्तिभञ्जन आन्दोलन जूगु खः। अथेहे १६गु शताब्दीया प्रोटेस्टेन्ट पुनर्जागरण (Reformation) या ईलय् नं युरोपय् यक्व क्याथोलिक चर्चया मूर्तित थुन। इस्लाम व यहुदी धर्मय् द्यःया आकार वा चित्र दयेकेगु मनाही जूगुलिं मूर्तिभञ्जनया इतिहास थुपिं धर्मत नाप नं स्वानाच्वंगु दु। राजनीतिक ख्यले नं शासन परिवर्तन जुइबलय् पुलांगु शासकतय्या मूर्ति थुनेगु ज्या जुइ। थ्व अवधारणां कला, धर्म, व सामाजिक शक्तिया दथुइ दुगु जटिल स्वापूयात क्यनि। [[en:Iconoclasm]] [[पुचः:इतिहास]] [[पुचः:धर्म]] b8obepj5vnom9vfskb1n744d291gotb 0 307983 1123553 2026-09-05T01:21:24Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Iconoclasm]] to [[आइकोनोक्लाज्म]] 1123553 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[आइकोनोक्लाज्म]] a6hyptvsrn52iaxywrk19i3k7xoja78 0 307984 1123554 2026-09-05T01:23:26Z Eukesh 11 न्हुगु पौ: '''मूर्तिपूजा''' (Idolatry) धइगु भौतिक वस्तु, प्रतिमा, वा मूर्तियात द्यःया रुपय् पुज्यायेगु वा उकिया उपासना यायेगु अभ्यास खः। हलिमया थीथी धर्मय् थुकियात कयाः ब्याग्लं ब्याग्लं दृष्टिको... 1123554 wikitext text/x-wiki '''मूर्तिपूजा''' (Idolatry) धइगु भौतिक वस्तु, प्रतिमा, वा मूर्तियात द्यःया रुपय् पुज्यायेगु वा उकिया उपासना यायेगु अभ्यास खः। हलिमया थीथी धर्मय् थुकियात कयाः ब्याग्लं ब्याग्लं दृष्टिकोण दु। हिन्दू, बुद्ध, व जैन धर्मय् मूर्ति वा प्रतिमायात ईश्वर वा अध्यात्मिक गुणया प्रतीकया कथं उपासना यायेगु छगू स्वीकृत व पवित्र लँपुया रुपय् कायेगु या। थुपिं धर्मय् मूर्तिं मनूया एकाग्रता व भक्ति अप्वयेत ग्वहाली याइ धइगु विश्वास दु। थुकिया अःखः, अब्राहमिक धर्मत (यहुदी, छुं इसाई, व इस्लाम)य् मूर्तिपूजायात छगू तःधंगु पाप व गम्भीर अपराधया कथं पलिस्था यानातःगु दु। इमिसं निराकार ईश्वरय् जक विश्वास याइ। थ्व अवधारणां हलिमया धर्मय् द्यःया स्वरूप व उपासना पद्धतिया दथुइ दुगु गम्भीर वैचारिक मतभेदयात क्यनि। [[en:Idolatry]] [[पुचः:धर्म]] [[पुचः:संस्कृति]] tdzv9f4fg4t8tn16ghh4ba347rnq1tk 1123555 1123554 2026-09-05T01:23:33Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Idolatry]] to [[मूर्तिपूजा]] 1123554 wikitext text/x-wiki '''मूर्तिपूजा''' (Idolatry) धइगु भौतिक वस्तु, प्रतिमा, वा मूर्तियात द्यःया रुपय् पुज्यायेगु वा उकिया उपासना यायेगु अभ्यास खः। हलिमया थीथी धर्मय् थुकियात कयाः ब्याग्लं ब्याग्लं दृष्टिकोण दु। हिन्दू, बुद्ध, व जैन धर्मय् मूर्ति वा प्रतिमायात ईश्वर वा अध्यात्मिक गुणया प्रतीकया कथं उपासना यायेगु छगू स्वीकृत व पवित्र लँपुया रुपय् कायेगु या। थुपिं धर्मय् मूर्तिं मनूया एकाग्रता व भक्ति अप्वयेत ग्वहाली याइ धइगु विश्वास दु। थुकिया अःखः, अब्राहमिक धर्मत (यहुदी, छुं इसाई, व इस्लाम)य् मूर्तिपूजायात छगू तःधंगु पाप व गम्भीर अपराधया कथं पलिस्था यानातःगु दु। इमिसं निराकार ईश्वरय् जक विश्वास याइ। थ्व अवधारणां हलिमया धर्मय् द्यःया स्वरूप व उपासना पद्धतिया दथुइ दुगु गम्भीर वैचारिक मतभेदयात क्यनि। [[en:Idolatry]] [[पुचः:धर्म]] [[पुचः:संस्कृति]] tdzv9f4fg4t8tn16ghh4ba347rnq1tk 0 307985 1123556 2026-09-05T01:23:33Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Idolatry]] to [[मूर्तिपूजा]] 1123556 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[मूर्तिपूजा]] p12ip42mltpfq8s5uto7eiha0wl0crt 0 307986 1123557 2026-09-05T01:25:05Z Eukesh 11 न्हुगु पौ: '''''लिटर्जी''''' वा '''''धर्मविधि''''' (Liturgy) धइगु छुं धार्मिक समुदायं सार्वजनिक पूजा, अनुष्ठान, व प्रार्थना यायेत औपचारिक रूपं तय यानातःगु परम्परागत विधि व ढाँचा खः। थ्व खँग्वः युनानी खँग्व... 1123557 wikitext text/x-wiki '''''लिटर्जी''''' वा '''''धर्मविधि''''' (Liturgy) धइगु छुं धार्मिक समुदायं सार्वजनिक पूजा, अनुष्ठान, व प्रार्थना यायेत औपचारिक रूपं तय यानातःगु परम्परागत विधि व ढाँचा खः। थ्व खँग्वः युनानी खँग्वः 'लीतोर्गिया' (leitourgia) निसें वःगु खः, गुकिया अर्थ जनसेवा वा सार्वजनिक ज्या खः। मुख्यतया इसाई धर्मय् (विशेषतः क्याथोलिक, अर्थोडक्स, व एंग्लिकन) लिटर्जी खँग्वःया प्रयोग चर्चय् जुइगु नियमित पूजा व पवित्र संस्कारत (Sacraments) क्यनेत जुइ। थुकिलि पाठ याइगु मन्त्र, म्ये, प्रार्थना, व पादरी व श्रद्धालुतेसं यायेमाःगु ज्याया निश्चित नियम दइ। लिटर्जीं धार्मिक अनुष्ठानय् अनुशासन, पवित्रता, व सामूहिक एकता प्रदान याइ। थ्व व्यक्तिगत प्रार्थना मखुसें सकल समुदाय छधि जुयाः याइगु उपासना खः। हलिमया मेमेगु धर्मय् नं थःगु हे कथंया निश्चित पूजा विधि व कर्मकाण्ड दइ। [[en:Liturgy]] [[पुचः:धर्म]] [[पुचः:संस्कृति]] 3btm4vlypgzvm0gpahc1kfo46pqzmot 1123558 1123557 2026-09-05T01:25:15Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Liturgy]] to [[लिटर्जी]] 1123557 wikitext text/x-wiki '''''लिटर्जी''''' वा '''''धर्मविधि''''' (Liturgy) धइगु छुं धार्मिक समुदायं सार्वजनिक पूजा, अनुष्ठान, व प्रार्थना यायेत औपचारिक रूपं तय यानातःगु परम्परागत विधि व ढाँचा खः। थ्व खँग्वः युनानी खँग्वः 'लीतोर्गिया' (leitourgia) निसें वःगु खः, गुकिया अर्थ जनसेवा वा सार्वजनिक ज्या खः। मुख्यतया इसाई धर्मय् (विशेषतः क्याथोलिक, अर्थोडक्स, व एंग्लिकन) लिटर्जी खँग्वःया प्रयोग चर्चय् जुइगु नियमित पूजा व पवित्र संस्कारत (Sacraments) क्यनेत जुइ। थुकिलि पाठ याइगु मन्त्र, म्ये, प्रार्थना, व पादरी व श्रद्धालुतेसं यायेमाःगु ज्याया निश्चित नियम दइ। लिटर्जीं धार्मिक अनुष्ठानय् अनुशासन, पवित्रता, व सामूहिक एकता प्रदान याइ। थ्व व्यक्तिगत प्रार्थना मखुसें सकल समुदाय छधि जुयाः याइगु उपासना खः। हलिमया मेमेगु धर्मय् नं थःगु हे कथंया निश्चित पूजा विधि व कर्मकाण्ड दइ। [[en:Liturgy]] [[पुचः:धर्म]] [[पुचः:संस्कृति]] 3btm4vlypgzvm0gpahc1kfo46pqzmot 0 307987 1123559 2026-09-05T01:25:15Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Liturgy]] to [[लिटर्जी]] 1123559 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[लिटर्जी]] ludjyst7kqn5bisgk9kkdrkbyiidpbk 0 307988 1123560 2026-09-05T01:27:13Z Eukesh 11 न्हुगु पौ: '''तीर्थयात्रा''' (Pilgrimage) धइगु धार्मिक वा अध्यात्मिक उद्देश्यं याइगु छगू पवित्र यात्रा खः। थन्याःगु यात्रा याइम्ह मनूयात 'तीर्थयात्री' (pilgrim) धाइ। तीर्थयात्रीतेसं थःगु धर्मय् पवित्र... 1123560 wikitext text/x-wiki '''तीर्थयात्रा''' (Pilgrimage) धइगु धार्मिक वा अध्यात्मिक उद्देश्यं याइगु छगू पवित्र यात्रा खः। थन्याःगु यात्रा याइम्ह मनूयात 'तीर्थयात्री' (pilgrim) धाइ। तीर्थयात्रीतेसं थःगु धर्मय् पवित्र धकाः म्हसीकातःगु थाय्, देगः, खुसि, वा पुर्खाया जन्मस्थानय् वनाः दर्शन, पूजा, व प्रार्थना याइ। दसुया नितिं हिन्दू धर्मय् [[चार धाम]] व काशी यात्रा, इस्लामय् मक्काया 'हज', इसाई धर्मय् जेरुसालेम यात्रा, व बुद्ध धर्मय् लुम्बिनी व बोधगया यात्रा अति प्रसिद्ध दु। तीर्थयात्रां मनूया पाप मोचन जुइ, अध्यात्मिक पुण्य लाइ, व मन शुद्ध जुइ धइगु विश्वास दु। थ्व यात्रा प्रायः शारीरिक कष्ट, त्याग, व समर्पण नाप स्वानाच्वंगु दइ। तीर्थयात्रां अध्यात्मिक लाभ जक मखुसें थीथी संस्कृति व समाज दथुइ स्वापू व भ्रातृत्व दयेकेत नं ग्वहाली यायेफु। [[en:Pilgrimage]] [[पुचः:धर्म]] [[पुचः:संस्कृति]] 1no6e0kkamcnmon3zwkil0hcwefmkep 1123561 1123560 2026-09-05T01:27:22Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Pilgrimage]] to [[तीर्थयात्रा]] 1123560 wikitext text/x-wiki '''तीर्थयात्रा''' (Pilgrimage) धइगु धार्मिक वा अध्यात्मिक उद्देश्यं याइगु छगू पवित्र यात्रा खः। थन्याःगु यात्रा याइम्ह मनूयात 'तीर्थयात्री' (pilgrim) धाइ। तीर्थयात्रीतेसं थःगु धर्मय् पवित्र धकाः म्हसीकातःगु थाय्, देगः, खुसि, वा पुर्खाया जन्मस्थानय् वनाः दर्शन, पूजा, व प्रार्थना याइ। दसुया नितिं हिन्दू धर्मय् [[चार धाम]] व काशी यात्रा, इस्लामय् मक्काया 'हज', इसाई धर्मय् जेरुसालेम यात्रा, व बुद्ध धर्मय् लुम्बिनी व बोधगया यात्रा अति प्रसिद्ध दु। तीर्थयात्रां मनूया पाप मोचन जुइ, अध्यात्मिक पुण्य लाइ, व मन शुद्ध जुइ धइगु विश्वास दु। थ्व यात्रा प्रायः शारीरिक कष्ट, त्याग, व समर्पण नाप स्वानाच्वंगु दइ। तीर्थयात्रां अध्यात्मिक लाभ जक मखुसें थीथी संस्कृति व समाज दथुइ स्वापू व भ्रातृत्व दयेकेत नं ग्वहाली यायेफु। [[en:Pilgrimage]] [[पुचः:धर्म]] [[पुचः:संस्कृति]] 1no6e0kkamcnmon3zwkil0hcwefmkep 0 307989 1123562 2026-09-05T01:27:22Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Pilgrimage]] to [[तीर्थयात्रा]] 1123562 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[तीर्थयात्रा]] 9zs8nb5av6zwbifaz0s86pp1hsvizwg 0 307990 1123565 2026-09-05T01:33:14Z Eukesh 11 न्हुगु पौ: '''न्ह्यसुचं''' {{अनेश}} वा '''दैवी सन्देश''' (Prophecy) धइगु धर्मय् विश्वास याइपिनिगु समाजय् अलौकिक वा ईश्वरीय शक्ति निसें प्राप्त जूगु सन्देश, ज्ञान, वा भविष्यया घटना सम्बन्धी सूचं खः। थन्या... 1123565 wikitext text/x-wiki '''न्ह्यसुचं''' {{अनेश}} वा '''दैवी सन्देश''' (Prophecy) धइगु धर्मय् विश्वास याइपिनिगु समाजय् अलौकिक वा ईश्वरीय शक्ति निसें प्राप्त जूगु सन्देश, ज्ञान, वा भविष्यया घटना सम्बन्धी सूचं खः। थन्याःगु सन्देश हइम्ह वा कनिम्ह मनूयात 'न्ह्यसुचँमि' धाइ। मुस्मां धर्मय् पैगम्बर, अब्राहमिक धर्मय् प्रोफेत (Prophet) नां व हिन्दू धर्मय् छुं ऋषि वा भविष्यवेत्ता थन्यापिं मनूतेत म्हसीकेगु थीथी नां ख। हलिमया यक्व धर्मतय्य न्ह्यसुचंया तःधंगु थाय् दु। विशेषतः यहुदी, इसाई, व इस्लाम धर्मय् न्ह्यसुचँमितय्सं ईश्वर निसें प्राप्त जूगु सन्देश (revelation) मनूतय्त कनातःगु बाखं दु। थुपिं सन्देशतेसं समाजयात नैतिक लँपु क्यनेगु, ईश्वरया इच्छा क्यनेगु, व पाप याःसा वइगु संकटया चेतावनी बीगु थन्याःगु धर्मय् बाखँ दु। धर्मशास्त्रय् न्ह्यसुचं भविष्य स्वयेगु जक मखुसें सामाजिक न्याय व धार्मिक सुधारया सः कथं नं कायेगु या। इतिहासय् यक्व न्ह्यसुचं धार्मिक ग्रन्थतेगु मू आधार जूगु दु। [[en:Prophecy]] [[पुचः:धर्म]] [[पुचः:लोकसाहित्य]] snow1assxbnu8u3be73s5vnpfgs3rhr 1123566 1123565 2026-09-05T01:33:25Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Prophecy]] to [[न्ह्यसुचं]] 1123565 wikitext text/x-wiki '''न्ह्यसुचं''' {{अनेश}} वा '''दैवी सन्देश''' (Prophecy) धइगु धर्मय् विश्वास याइपिनिगु समाजय् अलौकिक वा ईश्वरीय शक्ति निसें प्राप्त जूगु सन्देश, ज्ञान, वा भविष्यया घटना सम्बन्धी सूचं खः। थन्याःगु सन्देश हइम्ह वा कनिम्ह मनूयात 'न्ह्यसुचँमि' धाइ। मुस्मां धर्मय् पैगम्बर, अब्राहमिक धर्मय् प्रोफेत (Prophet) नां व हिन्दू धर्मय् छुं ऋषि वा भविष्यवेत्ता थन्यापिं मनूतेत म्हसीकेगु थीथी नां ख। हलिमया यक्व धर्मतय्य न्ह्यसुचंया तःधंगु थाय् दु। विशेषतः यहुदी, इसाई, व इस्लाम धर्मय् न्ह्यसुचँमितय्सं ईश्वर निसें प्राप्त जूगु सन्देश (revelation) मनूतय्त कनातःगु बाखं दु। थुपिं सन्देशतेसं समाजयात नैतिक लँपु क्यनेगु, ईश्वरया इच्छा क्यनेगु, व पाप याःसा वइगु संकटया चेतावनी बीगु थन्याःगु धर्मय् बाखँ दु। धर्मशास्त्रय् न्ह्यसुचं भविष्य स्वयेगु जक मखुसें सामाजिक न्याय व धार्मिक सुधारया सः कथं नं कायेगु या। इतिहासय् यक्व न्ह्यसुचं धार्मिक ग्रन्थतेगु मू आधार जूगु दु। [[en:Prophecy]] [[पुचः:धर्म]] [[पुचः:लोकसाहित्य]] snow1assxbnu8u3be73s5vnpfgs3rhr 1123568 1123566 2026-09-05T01:33:42Z Eukesh 11 1123568 wikitext text/x-wiki '''न्ह्यसुचं''' {{अनेश}} वा '''दैवी सन्देश''' (Prophecy) धइगु धर्मय् विश्वास याइपिनिगु समाजय् अलौकिक वा ईश्वरीय शक्ति निसें प्राप्त जूगु सन्देश, ज्ञान, वा भविष्यया घटना सम्बन्धी सूचं खः। थन्याःगु सन्देश हइम्ह वा कनिम्ह मनूयात 'न्ह्यसुचँमि' धाइ। मुस्मां धर्मय् पैगम्बर, अब्राहमिक धर्मय् प्रोफेत (Prophet) नां व हिन्दू धर्मय् छुं ऋषि वा भविष्यवेत्ता थन्यापिं मनूतेत म्हसीकेगु थीथी नां ख। हलिमया यक्व धर्मतय्य न्ह्यसुचंया तःधंगु थाय् दु। विशेषतः यहुदी, इसाई, व इस्लाम धर्मय् न्ह्यसुचँमितय्सं ईश्वर निसें प्राप्त जूगु सन्देश (revelation) मनूतय्त कनातःगु बाखं दु। थुपिं सन्देशतेसं समाजयात नैतिक लँपु क्यनेगु, ईश्वरया इच्छा क्यनेगु, व पाप याःसा वइगु संकटया चेतावनी बीगु थन्याःगु धर्मय् बाखँ दु। धर्मशास्त्रय् न्ह्यसुचं भविष्य स्वयेगु जक मखुसें सामाजिक न्याय व धार्मिक सुधारया सः कथं नं कायेगु या। इतिहासय् यक्व न्ह्यसुचं धार्मिक ग्रन्थतेगु मू आधार जूगु दु। ==लिधंसा== {{लिधंसा|}} [[en:Prophecy]] [[पुचः:धर्म]] [[पुचः:लोकसाहित्य]] tdw62qz0t8of96qpmco4p5mrzcdv18l 0 307991 1123567 2026-09-05T01:33:25Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Prophecy]] to [[न्ह्यसुचं]] 1123567 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[न्ह्यसुचं]] lat8h3xezt01deimlrgdcmw9ww59u68 0 307992 1123569 2026-09-05T01:36:33Z Eukesh 11 न्हुगु पौ: '''''पवित्र धर्मावशेष''''' (Relic) धइगु छुं सन्त वा धार्मिक न्हेलुवाया म्हया ब्वः (दसु: क्वँय्, सँ, वा आदि) वा वय्कलं छ्यलादीगु वस्तु (दसु: वसः, सफू, वा पात्र) खः गुकियात पवित्र धकाः पुज्यायेगु... 1123569 wikitext text/x-wiki '''''पवित्र धर्मावशेष''''' (Relic) धइगु छुं सन्त वा धार्मिक न्हेलुवाया म्हया ब्वः (दसु: क्वँय्, सँ, वा आदि) वा वय्कलं छ्यलादीगु वस्तु (दसु: वसः, सफू, वा पात्र) खः गुकियात पवित्र धकाः पुज्यायेगु याइ। रेलिक खँग्वः ल्याटिन खँग्वः 'रेलिक्विये' (reliquiae) निसें वःगु खः, गुकिया अर्थ ल्यं दुगु वस्तु खः। बुद्ध, इसाई, हिन्दू, व इस्लाम धर्मय् पवित्र अवशेषतेगु तःधंगु महत्त्व दु। दसुया नितिं बुद्ध धर्मय् भगवान बुद्धया अस्ति (धातु) तयाः दयेकातःगु चैत्य व स्तूपतय्त अति पवित्र कथं हनिगु या। क्याथोलिक व अर्थोडक्स इसाई धर्मय् सन्ततयेगु अवशेष दूगु थासय् प्रार्थना याःसा चमत्कार जुइ धइगु विश्वास दु। श्रद्धालुतेसं थुपिं अवशेषतेगु दर्शन यायेत तःधंगु तीर्थयात्रा याइ। थुपिं अवशेषत धार्मिक आस्था, इतिहास, व सांस्कृतिक धरोहरया ब्वः खः। [[en:Relic]] [[पुचः:धर्म]] [[पुचः:संस्कृति]] 2v7q2htlnl5p4hczkbl0s1vfhq6c19f 1123570 1123569 2026-09-05T01:36:44Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Relic]] to [[पवित्र धर्मावशेष]] 1123569 wikitext text/x-wiki '''''पवित्र धर्मावशेष''''' (Relic) धइगु छुं सन्त वा धार्मिक न्हेलुवाया म्हया ब्वः (दसु: क्वँय्, सँ, वा आदि) वा वय्कलं छ्यलादीगु वस्तु (दसु: वसः, सफू, वा पात्र) खः गुकियात पवित्र धकाः पुज्यायेगु याइ। रेलिक खँग्वः ल्याटिन खँग्वः 'रेलिक्विये' (reliquiae) निसें वःगु खः, गुकिया अर्थ ल्यं दुगु वस्तु खः। बुद्ध, इसाई, हिन्दू, व इस्लाम धर्मय् पवित्र अवशेषतेगु तःधंगु महत्त्व दु। दसुया नितिं बुद्ध धर्मय् भगवान बुद्धया अस्ति (धातु) तयाः दयेकातःगु चैत्य व स्तूपतय्त अति पवित्र कथं हनिगु या। क्याथोलिक व अर्थोडक्स इसाई धर्मय् सन्ततयेगु अवशेष दूगु थासय् प्रार्थना याःसा चमत्कार जुइ धइगु विश्वास दु। श्रद्धालुतेसं थुपिं अवशेषतेगु दर्शन यायेत तःधंगु तीर्थयात्रा याइ। थुपिं अवशेषत धार्मिक आस्था, इतिहास, व सांस्कृतिक धरोहरया ब्वः खः। [[en:Relic]] [[पुचः:धर्म]] [[पुचः:संस्कृति]] 2v7q2htlnl5p4hczkbl0s1vfhq6c19f 0 307993 1123571 2026-09-05T01:36:44Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Relic]] to [[पवित्र धर्मावशेष]] 1123571 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[पवित्र धर्मावशेष]] i38d0be11bs1bt9wfxlf5gj1d3dl9pm 0 307994 1123572 2026-09-05T01:38:45Z Eukesh 11 न्हुगु पौ: '''''धर्म हिलेगु''''' (Religious conversion) धइगु सुं मनूं थःगु पुलांगु धार्मिक विश्वास त्वःताः न्हूगु धर्म नालाकायेगु ज्या खः। थ्व ज्या व्यक्तिगत अध्यात्मिक अनुभव, वैचारिक प्रभाव, सामाजिक कारण, व... 1123572 wikitext text/x-wiki '''''धर्म हिलेगु''''' (Religious conversion) धइगु सुं मनूं थःगु पुलांगु धार्मिक विश्वास त्वःताः न्हूगु धर्म नालाकायेगु ज्या खः। थ्व ज्या व्यक्तिगत अध्यात्मिक अनुभव, वैचारिक प्रभाव, सामाजिक कारण, वा इहिपाया कारणं जुयेफु। धर्म परिवर्तनय् मनूया आस्था, जीवनशैली, व विश्व दृष्टिकोणय् तःधंगु परिवर्तन वइ। छुं धर्मतय्य (दसु: इसाई व इस्लाम) मेपिन्त थःगु धर्मय् हयेगु ज्यायात (proselytism) पवित्र कर्तव्यया कथं काइ धाःसा मेमेगु धर्मय् थुकियात सामाजिक वा व्यक्तिगत छनौटया रुपय् कायेगु या। इतिहासय् जबरजस्ती धर्म हिलेगु ज्या याकाः तःधंगु युद्ध व विवाद जूगु इतिहास नं दु। आधुनिक लोकतान्त्रिक समाजय् धर्म परिवर्तन यायेगु अधिकारयात मानव अधिकारया ब्वः कथं स्विकार यानातःगु दु। थ्व विषयं सांस्कृतिक म्हसीका व धार्मिक स्वतन्त्रता नाप गम्भीर स्वापू तइ। [[en:Religious conversion]] [[पुचः:धर्म]] [[पुचः:समाज]] dzho47qepjn3nndmlh93ru54drxpu1u 1123573 1123572 2026-09-05T01:38:53Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Religious conversion]] to [[धर्म हिलेगु]] 1123572 wikitext text/x-wiki '''''धर्म हिलेगु''''' (Religious conversion) धइगु सुं मनूं थःगु पुलांगु धार्मिक विश्वास त्वःताः न्हूगु धर्म नालाकायेगु ज्या खः। थ्व ज्या व्यक्तिगत अध्यात्मिक अनुभव, वैचारिक प्रभाव, सामाजिक कारण, वा इहिपाया कारणं जुयेफु। धर्म परिवर्तनय् मनूया आस्था, जीवनशैली, व विश्व दृष्टिकोणय् तःधंगु परिवर्तन वइ। छुं धर्मतय्य (दसु: इसाई व इस्लाम) मेपिन्त थःगु धर्मय् हयेगु ज्यायात (proselytism) पवित्र कर्तव्यया कथं काइ धाःसा मेमेगु धर्मय् थुकियात सामाजिक वा व्यक्तिगत छनौटया रुपय् कायेगु या। इतिहासय् जबरजस्ती धर्म हिलेगु ज्या याकाः तःधंगु युद्ध व विवाद जूगु इतिहास नं दु। आधुनिक लोकतान्त्रिक समाजय् धर्म परिवर्तन यायेगु अधिकारयात मानव अधिकारया ब्वः कथं स्विकार यानातःगु दु। थ्व विषयं सांस्कृतिक म्हसीका व धार्मिक स्वतन्त्रता नाप गम्भीर स्वापू तइ। [[en:Religious conversion]] [[पुचः:धर्म]] [[पुचः:समाज]] dzho47qepjn3nndmlh93ru54drxpu1u 0 307995 1123574 2026-09-05T01:38:53Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Religious conversion]] to [[धर्म हिलेगु]] 1123574 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[धर्म हिलेगु]] 4zdpwhj1lohkq0nkt8clg9x1slgy9j8 0 307996 1123575 2026-09-05T01:41:30Z Eukesh 11 न्हुगु पौ: '''बौ बियेगु''' {{अनेश}} वा '''''बलि''''' (Sacrifice) धइगु द्यः वा अलौकिक शक्तियात प्रसन्न यायेत, कृतज्ञता क्यनेत, वा पाप मोचन यायेत छुं मूल्यवान् वस्तु वा पशु (व इतिहासय् मनू तक्कं) अर्पण याइगु धार्... 1123575 wikitext text/x-wiki '''बौ बियेगु''' {{अनेश}} वा '''''बलि''''' (Sacrifice) धइगु द्यः वा अलौकिक शक्तियात प्रसन्न यायेत, कृतज्ञता क्यनेत, वा पाप मोचन यायेत छुं मूल्यवान् वस्तु वा पशु (व इतिहासय् मनू तक्कं) अर्पण याइगु धार्मिक अनुष्ठान खः। थ्व अभ्यास प्राचीन कालय् हलिंन्यंक लगभग दक्व संस्कृति व धर्मय् खनेदु। बलि निगू कथंया जुयेफु: रक्तहीन बलि (दसु: सिसाबुसा व ध्यबा छायेगु) व पशुबलि (पशुयात स्यानाः अर्पण यायेगु)। हिन्दू धर्मया यज्ञ व अनुष्ठानय् बलि बियेगु परम्परा दुसा इस्लामय् ईद-उल-अजहाया ईलय् कुर्बानी बियेगु नियम दु। इसाई धर्मय् येशू ख्रीष्टया क्रसय्या मृत्युयात सकल मानव जातिया नितिं दकले तःधंगु व अन्तिम 'आत्म-बलिदान' धकाः म्हसीकी। आधुनिक युगय् पशुबलियात कयाः सामाजिक व नैतिक बहस जुयाच्वंगु दु। ==लिधंसा== {{लिधंसा|}} [[en:Sacred king]] [[पुचः:धर्म]] [[पुचः:संस्कृति]] 7i34771rqize8u3jb672i7b560efaeg 1123576 1123575 2026-09-05T01:41:38Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Sacrifice]] to [[बौ बियेगु]] 1123575 wikitext text/x-wiki '''बौ बियेगु''' {{अनेश}} वा '''''बलि''''' (Sacrifice) धइगु द्यः वा अलौकिक शक्तियात प्रसन्न यायेत, कृतज्ञता क्यनेत, वा पाप मोचन यायेत छुं मूल्यवान् वस्तु वा पशु (व इतिहासय् मनू तक्कं) अर्पण याइगु धार्मिक अनुष्ठान खः। थ्व अभ्यास प्राचीन कालय् हलिंन्यंक लगभग दक्व संस्कृति व धर्मय् खनेदु। बलि निगू कथंया जुयेफु: रक्तहीन बलि (दसु: सिसाबुसा व ध्यबा छायेगु) व पशुबलि (पशुयात स्यानाः अर्पण यायेगु)। हिन्दू धर्मया यज्ञ व अनुष्ठानय् बलि बियेगु परम्परा दुसा इस्लामय् ईद-उल-अजहाया ईलय् कुर्बानी बियेगु नियम दु। इसाई धर्मय् येशू ख्रीष्टया क्रसय्या मृत्युयात सकल मानव जातिया नितिं दकले तःधंगु व अन्तिम 'आत्म-बलिदान' धकाः म्हसीकी। आधुनिक युगय् पशुबलियात कयाः सामाजिक व नैतिक बहस जुयाच्वंगु दु। ==लिधंसा== {{लिधंसा|}} [[en:Sacred king]] [[पुचः:धर्म]] [[पुचः:संस्कृति]] 7i34771rqize8u3jb672i7b560efaeg 0 307997 1123577 2026-09-05T01:41:39Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Sacrifice]] to [[बौ बियेगु]] 1123577 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[बौ बियेगु]] ogfhgyhxn5mm4753q69n8nonx8wd425 0 307998 1123578 2026-09-05T01:43:53Z Eukesh 11 न्हुगु पौ: '''''सन्त''''' (Saint) धइगु असाधारण पवित्रता, उच्च नैतिक चरित्र, व ईश्वर प्रति यक्व भक्ति दुम्ह मनूयात बीगु धार्मिक पदवी वा मान्यता खः। थ्व खँग्वः ल्याटिन खँग्वः 'साङ्क्तुस' (sanctus) निसें वःगु... 1123578 wikitext text/x-wiki '''''सन्त''''' (Saint) धइगु असाधारण पवित्रता, उच्च नैतिक चरित्र, व ईश्वर प्रति यक्व भक्ति दुम्ह मनूयात बीगु धार्मिक पदवी वा मान्यता खः। थ्व खँग्वः ल्याटिन खँग्वः 'साङ्क्तुस' (sanctus) निसें वःगु खः, गुकिया अर्थ पवित्र खः। विशेषतः क्याथोलिक व अर्थोडक्स इसाई धर्मय् औपचारिक प्रक्रिया (canonization) यासें मदूम्ह मनूयात सन्त घोषित याइ। सन्ततेसं जीवनय् चमत्कार याःगु व ईश्वर नाप तपेंक स्वापू दयेकाः ज्या याःगु विश्वास दु। हिन्दू, बुद्ध, व इस्लाम (सुफी) धर्मय् नं सन्त थेंज्याःपिं महान् अध्यात्मिक गुरुत, सिद्ध पुरुषत, व वलीतय्त उच्च सम्मान बियेगु परम्परा दु। श्रद्धालुतेसं सन्तया न्ह्यःने प्रार्थना याइगु व इमित थःगु व ईश्वरया दथुइ मध्यस्थकर्ताया कथं कायेगु परम्परा नं दु। सन्ततेगु जीवनं समाजयात दया, सेवा, व भक्तिया लँपु क्यनि धैगु थन्याःगु धर्मतेगु विश्वास दु। [[en:Saint]] [[पुचः:धर्म]] [[पुचः:व्यक्ति]] 5qhi35bgb4332368z8rixj0jqh02wki 1123579 1123578 2026-09-05T01:44:00Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Saint]] to [[सन्त]] 1123578 wikitext text/x-wiki '''''सन्त''''' (Saint) धइगु असाधारण पवित्रता, उच्च नैतिक चरित्र, व ईश्वर प्रति यक्व भक्ति दुम्ह मनूयात बीगु धार्मिक पदवी वा मान्यता खः। थ्व खँग्वः ल्याटिन खँग्वः 'साङ्क्तुस' (sanctus) निसें वःगु खः, गुकिया अर्थ पवित्र खः। विशेषतः क्याथोलिक व अर्थोडक्स इसाई धर्मय् औपचारिक प्रक्रिया (canonization) यासें मदूम्ह मनूयात सन्त घोषित याइ। सन्ततेसं जीवनय् चमत्कार याःगु व ईश्वर नाप तपेंक स्वापू दयेकाः ज्या याःगु विश्वास दु। हिन्दू, बुद्ध, व इस्लाम (सुफी) धर्मय् नं सन्त थेंज्याःपिं महान् अध्यात्मिक गुरुत, सिद्ध पुरुषत, व वलीतय्त उच्च सम्मान बियेगु परम्परा दु। श्रद्धालुतेसं सन्तया न्ह्यःने प्रार्थना याइगु व इमित थःगु व ईश्वरया दथुइ मध्यस्थकर्ताया कथं कायेगु परम्परा नं दु। सन्ततेगु जीवनं समाजयात दया, सेवा, व भक्तिया लँपु क्यनि धैगु थन्याःगु धर्मतेगु विश्वास दु। [[en:Saint]] [[पुचः:धर्म]] [[पुचः:व्यक्ति]] 5qhi35bgb4332368z8rixj0jqh02wki 0 307999 1123580 2026-09-05T01:44:00Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Saint]] to [[सन्त]] 1123580 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[सन्त]] 8ipv9aqpn7c3loei51pl8t51nik0mvy 0 308000 1123581 2026-09-05T01:45:32Z Eukesh 11 न्हुगु पौ: '''''पितृपूजा''''' (Veneration of the dead वा Ancestor worship) धइगु सिनांवंपिं थःगु पुर्खा व पितृतय्गु आत्मायात सम्मान यायेगु, पुज्यायेगु, व अर्पण यायेगु छगू प्राचीन धार्मिक व सांस्कृतिक अभ्यास खः। थ्व धारण... 1123581 wikitext text/x-wiki '''''पितृपूजा''''' (Veneration of the dead वा Ancestor worship) धइगु सिनांवंपिं थःगु पुर्खा व पितृतय्गु आत्मायात सम्मान यायेगु, पुज्यायेगु, व अर्पण यायेगु छगू प्राचीन धार्मिक व सांस्कृतिक अभ्यास खः। थ्व धारणा कथं सिनांवंपिं पुर्खातय्गु आत्माया अस्तित्व म्वानाच्वनि व इमिसं म्वानाच्वंपिं सन्तानतय्त जीवनय् प्रभाव लाकेफु। पुर्खातय्त प्रसन्न याःसा छेँय् समृद्धि, रक्षा, व शान्ति वइ धाःसा हेला याःसा अनिष्ट जुइ धइगु विश्वास दु। थ्व अभ्यास चीन, जापान, अफ्रिका, व नेपाःया परम्परागत संस्कृतिइ तःधंगु रुपं म्वानाच्वंगु दु। दसुया नितिं हिन्दू धर्मय् याइगु 'श्राद्ध' व नेपालमण्डलय् जुइगु 'सापारु' (गाईजात्रा) व पितृपूजा थुकिया प्रभावया उत्कृष्ट दसुत खः। थ्व अभ्यासं परिवारया निरन्तरता, सांस्कृतिक परम्परा, व पुर्खा प्रतिया कृतज्ञतायात जीवन्त तयेत ग्वहाली याइ। [[en:Veneration of the dead]] [[पुचः:धर्म]] [[पुचः:संस्कृति]] 2ts6w4tp617w4mz7vxqsf56yiz5wi8j 1123582 1123581 2026-09-05T01:45:40Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Veneration of the dead]] to [[पितृपूजा]] 1123581 wikitext text/x-wiki '''''पितृपूजा''''' (Veneration of the dead वा Ancestor worship) धइगु सिनांवंपिं थःगु पुर्खा व पितृतय्गु आत्मायात सम्मान यायेगु, पुज्यायेगु, व अर्पण यायेगु छगू प्राचीन धार्मिक व सांस्कृतिक अभ्यास खः। थ्व धारणा कथं सिनांवंपिं पुर्खातय्गु आत्माया अस्तित्व म्वानाच्वनि व इमिसं म्वानाच्वंपिं सन्तानतय्त जीवनय् प्रभाव लाकेफु। पुर्खातय्त प्रसन्न याःसा छेँय् समृद्धि, रक्षा, व शान्ति वइ धाःसा हेला याःसा अनिष्ट जुइ धइगु विश्वास दु। थ्व अभ्यास चीन, जापान, अफ्रिका, व नेपाःया परम्परागत संस्कृतिइ तःधंगु रुपं म्वानाच्वंगु दु। दसुया नितिं हिन्दू धर्मय् याइगु 'श्राद्ध' व नेपालमण्डलय् जुइगु 'सापारु' (गाईजात्रा) व पितृपूजा थुकिया प्रभावया उत्कृष्ट दसुत खः। थ्व अभ्यासं परिवारया निरन्तरता, सांस्कृतिक परम्परा, व पुर्खा प्रतिया कृतज्ञतायात जीवन्त तयेत ग्वहाली याइ। [[en:Veneration of the dead]] [[पुचः:धर्म]] [[पुचः:संस्कृति]] 2ts6w4tp617w4mz7vxqsf56yiz5wi8j 0 308001 1123583 2026-09-05T01:45:40Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Veneration of the dead]] to [[पितृपूजा]] 1123583 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[पितृपूजा]] lbck1zbvdpeki2ue71udntgl8s1i6rp 0 308002 1123584 2026-09-05T01:48:00Z Eukesh 11 न्हुगु पौ: '''पुज्यायेगु बाय् उपासना''' (Worship) धइगु ईश्वर, द्यः, वा पवित्र शक्ति प्रति भक्ति, आदर, व श्रद्धा क्यनिगु धार्मिक ज्या खः। थ्व अभ्यास हलिमया दक्व धर्मया छता मू आधार खः। सम्प्रदाय कथं उप... 1123584 wikitext text/x-wiki '''पुज्यायेगु बाय् उपासना''' (Worship) धइगु ईश्वर, द्यः, वा पवित्र शक्ति प्रति भक्ति, आदर, व श्रद्धा क्यनिगु धार्मिक ज्या खः। थ्व अभ्यास हलिमया दक्व धर्मया छता मू आधार खः। सम्प्रदाय कथं उपासनाया रूप पायेफु; थुकिलि प्रार्थना यायेगु, भजन म्येहालेगु, ध्यान यायेगु, बलि बियेगु, मतः च्याकेगु, व धार्मिक अनुष्ठान यायेगु ज्या दुथ्याइ। उपासना व्यक्तिगत रूपं छेंय् वा सामूहिक रूपं देगः, चर्च, मस्जिद, व गुम्बाय् वनाः यायेफइ। उपासनाया मू उद्देश्य ईश्वर नाप स्वापू तयेगु, आत्मिक शान्ति, पापया निंतिं माफी फ्वनेगु, व थःगु इच्छा पूरा यायेत याचना यायेगु खः। थ्व ज्यां मनूया मनयात अनुशासित व अध्यात्मिक रूपं सुदृढ दयेकेत ग्वहाली याइ धैगु विश्वास दु। थ्व मानव संस्कृति व धार्मिक जीवनया छगू अति आधारभूत छता ज्या खः। [[en:Worship]] [[पुचः:धर्म]] [[पुचः:संस्कृति]] 934ra6mjbimki1xkxr2zxe9rx40nbb6 1123585 1123584 2026-09-05T01:48:17Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Worship]] to [[पुज्यायेगु]] 1123584 wikitext text/x-wiki '''पुज्यायेगु बाय् उपासना''' (Worship) धइगु ईश्वर, द्यः, वा पवित्र शक्ति प्रति भक्ति, आदर, व श्रद्धा क्यनिगु धार्मिक ज्या खः। थ्व अभ्यास हलिमया दक्व धर्मया छता मू आधार खः। सम्प्रदाय कथं उपासनाया रूप पायेफु; थुकिलि प्रार्थना यायेगु, भजन म्येहालेगु, ध्यान यायेगु, बलि बियेगु, मतः च्याकेगु, व धार्मिक अनुष्ठान यायेगु ज्या दुथ्याइ। उपासना व्यक्तिगत रूपं छेंय् वा सामूहिक रूपं देगः, चर्च, मस्जिद, व गुम्बाय् वनाः यायेफइ। उपासनाया मू उद्देश्य ईश्वर नाप स्वापू तयेगु, आत्मिक शान्ति, पापया निंतिं माफी फ्वनेगु, व थःगु इच्छा पूरा यायेत याचना यायेगु खः। थ्व ज्यां मनूया मनयात अनुशासित व अध्यात्मिक रूपं सुदृढ दयेकेत ग्वहाली याइ धैगु विश्वास दु। थ्व मानव संस्कृति व धार्मिक जीवनया छगू अति आधारभूत छता ज्या खः। [[en:Worship]] [[पुचः:धर्म]] [[पुचः:संस्कृति]] 934ra6mjbimki1xkxr2zxe9rx40nbb6 0 308003 1123586 2026-09-05T01:48:17Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Worship]] to [[पुज्यायेगु]] 1123586 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[पुज्यायेगु]] dloxeu4yhm950mnk3806wyrhpthys8y 0 308004 1123587 2026-09-05T02:03:19Z Eukesh 11 न्हुगु पौ: '''दुस्वां''' (Saffron; वैज्ञानिक नां: ''Crocus sativus'') धइगु 'इरिदेसी' (Iridaceae) परिवारया 'क्रोकस' जातिया छगू स्वाँमा निसें प्राप्त जुइगु मस्ला (spice) खः। थ्व स्वाँया स्वाँया थीथी ब्व स्तिग्मा (stigma) व स्ताइल (st... 1123587 wikitext text/x-wiki '''दुस्वां''' (Saffron; वैज्ञानिक नां: ''Crocus sativus'') धइगु 'इरिदेसी' (Iridaceae) परिवारया 'क्रोकस' जातिया छगू स्वाँमा निसें प्राप्त जुइगु मस्ला (spice) खः। थ्व स्वाँया स्वाँया थीथी ब्व स्तिग्मा (stigma) व स्ताइल (style) यात मुंकाः व गंकाः मस्लाया रूपय् छ्यलिगु या। थुकिया विशिष्ट नस्वाः (aroma), म्हासुगु रंग, व बांलाःगु स्वादया नितिं थुकियात हलिंन्यंक छ्यलि। थ्व मस्ला हलिमया दकले थिकेगु मस्ला मध्ये छगू खः। छगू किलो दुस्वांया मस्ला दयेकेत लखौं स्वाँत ल्हातं प्वलेमाः। दुस्वांया उत्पत्ति मू रूपं भूमध्यसागरीय क्षेत्र वा इरान निसें जूगु विश्वास दु। आःया ईलय् इरान हलिमय् दकले अप्व दुस्वां उत्पादन याइगु देय् खः। थुकियात नसा-त्वँसाय् रंग व सवाः तनेत, विशेष कथं जा, मरि आदि थीथी परम्परागत नसाय् छ्यलि। नेपाःमन्दः व दक्षिण एसियाली संस्कृतिइ दुस्वांयात धार्मिक पूजा, सिन्ह, व सांस्कृतिक अनुष्ठानय् नं पवित्र द्रव्यया रूपय् छ्यलिगु परम्परा दु। आयुर्वेदय् दुस्वांयात छगू बांलाःगु वासः व स्वास्थ्यवर्धक वनस्पति कथं कयातःगु दु। थुकिलि क्रोसिन (crocin), पिक्रोसिन (picrocrocin), व सफ्रानल (safranal) थेंज्याःगु रसायनत दइ, गुकिं थुकियात रंग, सवाः, व नस्वाः बी। आधुनिक चिकित्सा अनुसन्धान अनुसार दुस्वांय् एन्टी-अक्सिडेन्ट (antioxidant) गुण दइ, गुकिं मनूया उसाँय्स भिंगु ज्या यायेगु सम्भावना दु। दुस्वांयात समाः ज्वलंय् नं छ्यलि। दुस्वां बुंज्या यायेत विशेष भौगोलिक वातावरण व चिहाकःगु ईलय् ल्हातं स्वाँ प्वलेमाःगु जूगुलिं थुकिया मू सदां यक्व जुइ। [[en:Saffron]] [[पुचः:वनस्पति]] [[पुचः:स्वाँसि]] 3w3v69zmorssi3fzpub68jge98bjx4b 1123588 1123587 2026-09-05T02:03:37Z Eukesh 11 1123588 wikitext text/x-wiki '''दुस्वां''' (Saffron; वैज्ञानिक नां: ''Crocus sativus'') धइगु 'इरिदेसी' (Iridaceae) परिवारया 'क्रोकस' जातिया छगू स्वाँमा निसें प्राप्त जुइगु मस्ला (spice) खः। थ्व स्वाँया स्वाँया थीथी ब्व स्तिग्मा (stigma) व स्ताइल (style) यात मुंकाः व गंकाः मस्लाया रूपय् छ्यलिगु या। थुकिया विशिष्ट नस्वाः (aroma), म्हासुगु रंग, व बांलाःगु स्वादया नितिं थुकियात हलिंन्यंक छ्यलि। थ्व मस्ला हलिमया दकले थिकेगु मस्ला मध्ये छगू खः। छगू किलो दुस्वांया मस्ला दयेकेत लखौं स्वाँत ल्हातं प्वलेमाः। दुस्वांया उत्पत्ति मू रूपं भूमध्यसागरीय क्षेत्र वा इरान निसें जूगु विश्वास दु। आःया ईलय् इरान हलिमय् दकले अप्व दुस्वां उत्पादन याइगु देय् खः। थुकियात नसा-त्वँसाय् रंग व सवाः तनेत, विशेष कथं जा, मरि आदि थीथी परम्परागत नसाय् छ्यलि। नेपाःमन्दः व दक्षिण एसियाली संस्कृतिइ दुस्वांयात धार्मिक पूजा, सिन्ह, व सांस्कृतिक अनुष्ठानय् नं पवित्र द्रव्यया रूपय् छ्यलिगु परम्परा दु। आयुर्वेदय् दुस्वांयात छगू बांलाःगु वासः व स्वास्थ्यवर्धक वनस्पति कथं कयातःगु दु। थुकिलि क्रोसिन (crocin), पिक्रोसिन (picrocrocin), व सफ्रानल (safranal) थेंज्याःगु रसायनत दइ, गुकिं थुकियात रंग, सवाः, व नस्वाः बी। आधुनिक चिकित्सा अनुसन्धान अनुसार दुस्वांय् एन्टी-अक्सिडेन्ट (antioxidant) गुण दइ, गुकिं मनूया उसाँय्स भिंगु ज्या यायेगु सम्भावना दु। दुस्वांयात समाः ज्वलंय् नं छ्यलि। दुस्वां बुंज्या यायेत विशेष भौगोलिक वातावरण व चिहाकःगु ईलय् ल्हातं स्वाँ प्वलेमाःगु जूगुलिं थुकिया मू सदां यक्व जुइ। [[en:Saffron]] [[पुचः:स्वांमा]] [[पुचः:नसा]] hmmu4mkr7rrale7a28zqw43q9y5u4tv 1123589 1123588 2026-09-05T02:04:05Z Eukesh 11 1123589 wikitext text/x-wiki '''दुस्वां''' (Saffron; वैज्ञानिक नां: ''Crocus sativus'') धइगु 'इरिदेसी' (Iridaceae) परिवारया 'क्रोकस' जातिया छगू स्वाँमा निसें प्राप्त जुइगु मस्ला (spice) खः। थ्व स्वाँया स्वाँया थीथी ब्व स्तिग्मा (stigma) व स्ताइल (style) यात मुंकाः व गंकाः मस्लाया रूपय् छ्यलिगु या। थुकिया विशिष्ट नस्वाः (aroma), म्हासुगु रंग, व बांलाःगु स्वादया नितिं थुकियात हलिंन्यंक छ्यलि। थ्व मस्ला हलिमया दकले थिकेगु मस्ला मध्ये छगू खः। छगू किलो दुस्वांया मस्ला दयेकेत लखौं स्वाँत ल्हातं प्वलेमाः। दुस्वांया उत्पत्ति मू रूपं भूमध्यसागरीय क्षेत्र वा इरान निसें जूगु विश्वास दु। आःया ईलय् इरान हलिमय् दकले अप्व दुस्वां उत्पादन याइगु देय् खः। थुकियात नसा-त्वँसाय् रंग व सवाः तनेत, विशेष कथं जा, मरि आदि थीथी परम्परागत नसाय् छ्यलि। नेपाःमन्दः व दक्षिण एसियाली संस्कृतिइ दुस्वांयात धार्मिक पूजा, सिन्ह, व सांस्कृतिक अनुष्ठानय् नं पवित्र द्रव्यया रूपय् छ्यलिगु परम्परा दु। आयुर्वेदय् दुस्वांयात छगू बांलाःगु वासः व स्वास्थ्यवर्धक वनस्पति कथं कयातःगु दु। थुकिलि क्रोसिन (crocin), पिक्रोसिन (picrocrocin), व सफ्रानल (safranal) थेंज्याःगु रसायनत दइ, गुकिं थुकियात रंग, सवाः, व नस्वाः बी। आधुनिक चिकित्सा अनुसन्धान अनुसार दुस्वांय् एन्टी-अक्सिडेन्ट (antioxidant) गुण दइ, गुकिं मनूया उसाँय्स भिंगु ज्या यायेगु सम्भावना दु। दुस्वांयात समाः ज्वलंय् नं छ्यलि। दुस्वां बुंज्या यायेत विशेष भौगोलिक वातावरण व चिहाकःगु ईलय् ल्हातं स्वाँ प्वलेमाःगु जूगुलिं थुकिया मू सदां यक्व जुइ। ==स्वयादिसँ== * [[स्वांमा]] [[en:Saffron]] [[पुचः:स्वांमा]] [[पुचः:नसा]] 2re18h40wxrwv4clm433f79ulsnzl9r 0 308005 1123591 2026-09-05T02:09:53Z Eukesh 11 न्हुगु पौ: '''एबेलिया''' (Abelia) धइगु 'काप्रिफोलिएसी' (Caprifoliaceae) परिवार दुने लाःगु स्वाँमा (shrub) या छगू नां जाःगु प्रजाति खः। थ्व वनस्पति मुख्यतया पूर्वी एसिया (विशेषतः चीन, जापान व कोरिया) व मेक्सिकोया म... 1123591 wikitext text/x-wiki '''एबेलिया''' (Abelia) धइगु 'काप्रिफोलिएसी' (Caprifoliaceae) परिवार दुने लाःगु स्वाँमा (shrub) या छगू नां जाःगु प्रजाति खः। थ्व वनस्पति मुख्यतया पूर्वी एसिया (विशेषतः चीन, जापान व कोरिया) व मेक्सिकोया मूल वनस्पति खः। थ्व वनस्पतिया नां १९गु शताब्दीया प्रसिद्ध ब्रिटिश प्राकृतिक वैज्ञानिक क्लार्क एबेल (Clarke Abel) या नामं तःगु खः। एबेलिया प्रजातिया सिमात १ निसें ६ मिटर तक तःजाः जुइफु। थुकिया हः चिफिगु व बांलाःगु जुइ। थ्व स्वाँमाया स्वाँत घण्टी (bell) थें खनेदु। थुकिया स्वाँया रंग तुयु, सन्त्रासि, वा गुलाफी (pink) जुइ। थ्व स्वाँमाय् वसन्त ऋतु निसें शरद् ऋतु तक निरन्तर स्वाँ ह्वइ। थुकिया स्वाँया नस्वा तसकं बांलाःगु जुइगुलिं केबः व पार्कय् समाः यायेत थुकियात छ्यलीगु या। थ्व स्वाँमाया स्वाँय् रस अप्व दुगुलिं थीथी की थ्व पाखे आकर्षित जुइ। एबेलिया छगू सुख्खा सह यायेफुगु व अःपुक म्वायेफुगु स्वाँमा खः, उकिं थुकिया रेखदेख यायेत अप्व थाकुइमखु। थ्व स्वाँमायात सुर्यया खःनिगु जः व बांलाक लः दैगु चा माः। थ्व वनस्पतिया यक्व प्रजाति व हाइब्रिद (hybrid) रूपत हलिंन्यंक क्यब समाः यायेत पीगु याइ। थुकिया दुने 'एबेलिया ग्रान्डिफ्लोरा' (Abelia × grandiflora) हलिमय् दकले अप्व नां जाःगु हाइब्रिद प्रजाति खः। थुकिया हःत शीतकालय् नं दै। आधुनिक वनस्पति विज्ञानय् थुकिया छुं प्रजातितय्त 'लिनिया' (Linnaea) वंशय् नं वर्गिकरण याःगु दु। थ्व स्वाँमा हलिमया थीथी देशय् क्यब समाः यायेगु वनस्पति कथं म्हसीकातःगु दु। [[en:Abelia]] [[पुचः:वनस्पति]] 7ozkfmjs8w0ke7wtetpd49hv3647eyr 1123592 1123591 2026-09-05T02:11:21Z Eukesh 11 1123592 wikitext text/x-wiki '''एबेलिया''' (Abelia) धइगु 'काप्रिफोलिएसी' (Caprifoliaceae) परिवार दुने लाःगु स्वाँमा (shrub) या छगू नां जाःगु प्रजाति खः। थ्व वनस्पति मुख्यतया पूर्वी एसिया (विशेषतः चीन, जापान व कोरिया) व मेक्सिकोया मूल वनस्पति खः। थ्व वनस्पतिया नां १९गु शताब्दीया प्रसिद्ध ब्रिटिश प्राकृतिक वैज्ञानिक क्लार्क एबेल (Clarke Abel) या नामं तःगु खः। एबेलिया प्रजातिया सिमात १ निसें ६ मिटर तक तःजाः जुइफु। थुकिया हः चिफिगु व बांलाःगु जुइ। थ्व स्वाँमाया स्वाँत घण्टी (bell) थें खनेदु। थुकिया स्वाँया रंग तुयु, सन्त्रासि, वा गुलाफी (pink) जुइ। थ्व स्वाँमाय् वसन्त ऋतु निसें शरद् ऋतु तक निरन्तर स्वाँ ह्वइ। थुकिया स्वाँया नस्वा तसकं बांलाःगु जुइगुलिं केबः व पार्कय् समाः यायेत थुकियात छ्यलीगु या। थ्व स्वाँमाया स्वाँय् रस अप्व दुगुलिं थीथी की थ्व पाखे आकर्षित जुइ। एबेलिया छगू सुख्खा सह यायेफुगु व अःपुक म्वायेफुगु स्वाँमा खः, उकिं थुकिया रेखदेख यायेत अप्व थाकुइमखु। थ्व स्वाँमायात सुर्यया खःनिगु जः व बांलाक लः दैगु चा माः। थ्व वनस्पतिया यक्व प्रजाति व हाइब्रिद (hybrid) रूपत हलिंन्यंक क्यब समाः यायेत पीगु याइ। थुकिया दुने 'एबेलिया ग्रान्डिफ्लोरा' (Abelia × grandiflora) हलिमय् दकले अप्व नां जाःगु हाइब्रिद प्रजाति खः। थुकिया हःत शीतकालय् नं दै। आधुनिक वनस्पति विज्ञानय् थुकिया छुं प्रजातितय्त 'लिनिया' (Linnaea) वंशय् नं वर्गिकरण याःगु दु। थ्व स्वाँमा हलिमया थीथी देशय् क्यब समाः यायेगु वनस्पति कथं म्हसीकातःगु दु। ==प्रजाति== थुकिया खुता प्रजाति दु: *''[[Abelia chinensis]]'' {{small|R.Br.}} *''[[Abelia forrestii]]'' {{small|(Diels) W.W.Sm.}} *''[[Abelia × grandiflora]]'' {{small|(Rovelli ex André) Rehder}} (artificial hybrid of ''A. chinensis'' × ''A. uniflora'') *''[[Abelia macrotera]]'' {{small|(Graebn. & Buchw.) Rehder}} *''[[Abelia parvifolia]]'' {{small|Hemsl.}} *''[[Abelia schumannii]]'' {{small|(Graebn.) Rehder}} *''[[Abelia uniflora]]'' {{small|R.Br.}} [[en:Abelia]] [[पुचः:वनस्पति]] glgkb6us3hgjy1mw1zm94rjipdw23mz 0 308006 1123593 2026-09-05T02:11:41Z Eukesh 11 Redirected page to [[एबेलिया]] 1123593 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[एबेलिया]] 0lj32r6xly0eogh2qg7e5m2ouo3fs9k 0 308007 1123594 2026-09-05T02:15:07Z Eukesh 11 Redirected page to [[भुतुमालि]] 1123594 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[भुतुमालि]] n2hz0n566wlnigrf3axbdezy4lelphk 0 308008 1123595 2026-09-05T02:20:57Z Eukesh 11 न्हुगु पौ: '''मुंकेज्या''' (Collecting) धइगु थःगु विशेष अभिरुचि, इच्छा, वा अनुसन्धानया नितिं थीथी वस्तुतय्त स्वानाः, व्यवस्थित यानाः, व सुरक्षित रूपं मुंकाः तयेगु छगू नां जाःगु [[लाज्या]] खः। थ्व ज्याय... 1123595 wikitext text/x-wiki '''मुंकेज्या''' (Collecting) धइगु थःगु विशेष अभिरुचि, इच्छा, वा अनुसन्धानया नितिं थीथी वस्तुतय्त स्वानाः, व्यवस्थित यानाः, व सुरक्षित रूपं मुंकाः तयेगु छगू नां जाःगु [[लाज्या]] खः। थ्व ज्याय् वस्तुतेगु ऐतिहासिक, सांस्कृतिक, कलात्मक, वा व्यक्तिगत महत्त्वयात स्वयाः मुंकीगु या। मुंकेज्या याइम्ह मनूयात 'मुंकेमि/मुंकामि' वा 'सङ्ग्रहकर्ता' (collector) धाइ। हलिंन्यंक मनूतेसं थीथी वस्तुतय्त मुंकेगु ज्या याइ, गुकिलि सिक्का (numismatics), हुलाक टिकट (philately), पुलांगु सफूत, कलाकृति, किपा, कासा ज्वलंत, व सिँ वा ल्वहँया दयेकातःगु वस्तुत मू रूपं ला। मुंकेज्या छगू [[लय्‌ताज्या]] जक मखुसें थुकिसं पुलांगु इतिहास, ज्ञान, व संस्कृतियात म्वाकाः तयेत तःधंगु ग्वहाली याइ। यक्व वस्तुतय्गु मुंकेज्यां लिपा वनाः सार्वजनिक संग्रहालय (museums) व पुस्तकालयतय्या (libraries) रूप काःगु दु। मुंकामितेसं थःगु वस्तुतय्त बांलाक सुरक्षित तयेत विशेष व्यवस्था, सफाइ, व वर्गीकरण यायेमाः। आधुनिक युगय् डिजिटल ज्वलं, दसु: डिजिटल किपा, म्ये, व फाइलतय्त नं मुंकेज्या यायेगु चलन ब्वलना वःगु दु। छुं वस्तुतय्त मुंकेज्या लिपा वनाः आर्थिक रूपं तःधंगु राशि साबित जुयेफु, छाय्‌धाःसा दुर्लभ व पुलांगु वस्तुतय्या मूल्य ई नापं थाहां वनि। थ्व ज्यां मनूयात धैर्यता, अनुसन्धान यायेगु बानी, व गम्भीरता ज्ञान प्रदान याइ। मुंकेज्यां थीथी देय् व संस्कृतिया वस्तुतय्त छथासं मुनाः हलिमया विविधतायात थुइकेत ग्वहालि याइ। थ्व मानव सभ्यताया छगू अति प्राचीन व समृद्ध परम्परा खः। [[en:Collecting]] [[पुचः:संस्कृति]] [[पुचः:समाज]] 8qzc6quz3tnjmsjyodcrvdhrx76yg5l 1123596 1123595 2026-09-05T02:21:06Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Collecting]] to [[मुंकेज्या]] 1123595 wikitext text/x-wiki '''मुंकेज्या''' (Collecting) धइगु थःगु विशेष अभिरुचि, इच्छा, वा अनुसन्धानया नितिं थीथी वस्तुतय्त स्वानाः, व्यवस्थित यानाः, व सुरक्षित रूपं मुंकाः तयेगु छगू नां जाःगु [[लाज्या]] खः। थ्व ज्याय् वस्तुतेगु ऐतिहासिक, सांस्कृतिक, कलात्मक, वा व्यक्तिगत महत्त्वयात स्वयाः मुंकीगु या। मुंकेज्या याइम्ह मनूयात 'मुंकेमि/मुंकामि' वा 'सङ्ग्रहकर्ता' (collector) धाइ। हलिंन्यंक मनूतेसं थीथी वस्तुतय्त मुंकेगु ज्या याइ, गुकिलि सिक्का (numismatics), हुलाक टिकट (philately), पुलांगु सफूत, कलाकृति, किपा, कासा ज्वलंत, व सिँ वा ल्वहँया दयेकातःगु वस्तुत मू रूपं ला। मुंकेज्या छगू [[लय्‌ताज्या]] जक मखुसें थुकिसं पुलांगु इतिहास, ज्ञान, व संस्कृतियात म्वाकाः तयेत तःधंगु ग्वहाली याइ। यक्व वस्तुतय्गु मुंकेज्यां लिपा वनाः सार्वजनिक संग्रहालय (museums) व पुस्तकालयतय्या (libraries) रूप काःगु दु। मुंकामितेसं थःगु वस्तुतय्त बांलाक सुरक्षित तयेत विशेष व्यवस्था, सफाइ, व वर्गीकरण यायेमाः। आधुनिक युगय् डिजिटल ज्वलं, दसु: डिजिटल किपा, म्ये, व फाइलतय्त नं मुंकेज्या यायेगु चलन ब्वलना वःगु दु। छुं वस्तुतय्त मुंकेज्या लिपा वनाः आर्थिक रूपं तःधंगु राशि साबित जुयेफु, छाय्‌धाःसा दुर्लभ व पुलांगु वस्तुतय्या मूल्य ई नापं थाहां वनि। थ्व ज्यां मनूयात धैर्यता, अनुसन्धान यायेगु बानी, व गम्भीरता ज्ञान प्रदान याइ। मुंकेज्यां थीथी देय् व संस्कृतिया वस्तुतय्त छथासं मुनाः हलिमया विविधतायात थुइकेत ग्वहालि याइ। थ्व मानव सभ्यताया छगू अति प्राचीन व समृद्ध परम्परा खः। [[en:Collecting]] [[पुचः:संस्कृति]] [[पुचः:समाज]] 8qzc6quz3tnjmsjyodcrvdhrx76yg5l 0 308009 1123597 2026-09-05T02:21:06Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Collecting]] to [[मुंकेज्या]] 1123597 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[मुंकेज्या]] 5qna88afiargpp50dgokbi2najyxhmp 0 308010 1123598 2026-09-05T02:22:30Z Eukesh 11 Redirected page to [[एप्पल]] 1123598 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[एप्पल]] n2ejsvgd3jnge8ujr7kvr4eeofeao0y 0 308011 1123599 2026-09-05T05:25:46Z Eukesh 11 न्हुगु पौ: '''उपनिवेशया अन्त''' (Decolonization) धयागु छगू साम्राज्य वा औपनिवेशिक शक्तिं थःगु नियन्त्रणय् दुगु उपनिवेशतय्त स्वाधीनता बियाः थःगु औपनिवेशिक प्रभुत्व अन्त यायेगु प्रक्रिया खः। थ्व प्रक... 1123599 wikitext text/x-wiki '''उपनिवेशया अन्त''' (Decolonization) धयागु छगू साम्राज्य वा औपनिवेशिक शक्तिं थःगु नियन्त्रणय् दुगु उपनिवेशतय्त स्वाधीनता बियाः थःगु औपनिवेशिक प्रभुत्व अन्त यायेगु प्रक्रिया खः। थ्व प्रक्रियाय् औपनिवेशिक शासनया अन्त्य जुयाः न्हूगु सम्प्रभु व स्वतन्त्र राष्ट्रतया उदय जुइ। थ्व राजनीतिक स्वाधीनताय् जक सीमित मजुसे सामाजिक, आर्थिक, सांस्कृतिक व बौद्धिक क्षेत्रय् दुगु औपनिवेशिक प्रभावयात चीकेगु ज्या नापं स्वापू दु। लिपांगु ईलय् विशेष यानाः निक्वःगु विश्वयुद्ध लिपा, एशिया व अफ्रीकाया यक्व देय् तयेसं औपनिवेशिक शासन निसें मुक्ति कयाः स्वतन्त्रता प्राप्त यात। थ्व प्रक्रिया अहिंसात्मक आन्दोलन, राजनीतिक वार्ता, वा सशस्त्र क्रान्ति व स्वतन्त्रता संग्रामया माध्यमं जुल। थुकिलिं विश्व राजनीति व अन्तर्राष्ट्रिय व्यवस्थायात पूर्ण रूपं हिलाबिल। थुकिया स्वापू सांस्कृतिक औपनिवेशिकता चीकेगु व स्थानीय भाषा, इतिहास व पहिचानयात पुनर्जागरण यायेगु नाप नं दु। [[पुचः:इतिहास]] [[पुचः:राजनीति]] [[en: Decolonization]] cuy7qvskl5g2nims9tqyhcaw5zwj132 1123600 1123599 2026-09-05T05:26:04Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Decolonization]] to [[उपनिवेशया अन्त]] 1123599 wikitext text/x-wiki '''उपनिवेशया अन्त''' (Decolonization) धयागु छगू साम्राज्य वा औपनिवेशिक शक्तिं थःगु नियन्त्रणय् दुगु उपनिवेशतय्त स्वाधीनता बियाः थःगु औपनिवेशिक प्रभुत्व अन्त यायेगु प्रक्रिया खः। थ्व प्रक्रियाय् औपनिवेशिक शासनया अन्त्य जुयाः न्हूगु सम्प्रभु व स्वतन्त्र राष्ट्रतया उदय जुइ। थ्व राजनीतिक स्वाधीनताय् जक सीमित मजुसे सामाजिक, आर्थिक, सांस्कृतिक व बौद्धिक क्षेत्रय् दुगु औपनिवेशिक प्रभावयात चीकेगु ज्या नापं स्वापू दु। लिपांगु ईलय् विशेष यानाः निक्वःगु विश्वयुद्ध लिपा, एशिया व अफ्रीकाया यक्व देय् तयेसं औपनिवेशिक शासन निसें मुक्ति कयाः स्वतन्त्रता प्राप्त यात। थ्व प्रक्रिया अहिंसात्मक आन्दोलन, राजनीतिक वार्ता, वा सशस्त्र क्रान्ति व स्वतन्त्रता संग्रामया माध्यमं जुल। थुकिलिं विश्व राजनीति व अन्तर्राष्ट्रिय व्यवस्थायात पूर्ण रूपं हिलाबिल। थुकिया स्वापू सांस्कृतिक औपनिवेशिकता चीकेगु व स्थानीय भाषा, इतिहास व पहिचानयात पुनर्जागरण यायेगु नाप नं दु। [[पुचः:इतिहास]] [[पुचः:राजनीति]] [[en: Decolonization]] cuy7qvskl5g2nims9tqyhcaw5zwj132 1123621 1123600 2026-09-05T05:53:40Z Eukesh 11 1123621 wikitext text/x-wiki '''उपनिवेशया अन्त बाय् उपनिवेशमुक्ति''' (Decolonization) धयागु छगू साम्राज्य वा औपनिवेशिक शक्तिं थःगु नियन्त्रणय् दुगु उपनिवेशतय्त स्वाधीनता बियाः थःगु औपनिवेशिक प्रभुत्व अन्त यायेगु प्रक्रिया खः। थ्व प्रक्रियाय् औपनिवेशिक शासनया अन्त्य जुयाः न्हूगु सम्प्रभु व स्वतन्त्र राष्ट्रतया उदय जुइ। थ्व विदेशी उपनिवेशवादी शक्तितेगु नियन्त्रण वा शासनकथं च्वंपिं देसतयेस थःगु स्वतन्त्रता व सम्प्रभुता प्राप्त यायेगु ऐतिहासिक प्रक्रिया खः। थ्व प्रक्रिया मू कथं निक्वःगु विश्वयुद्ध धुंकाः तच्वलं न्ह्याःगु ख। एसिया व अफ्रिकाया यक्व देय्तयेस युरोपियन शक्तित (दसु: ब्रिटेन, फ्रान्स, पोर्चुगल, नेदरल्याण्ड्स) विरुद्ध आन्दोलन यानाः स्वतन्त्रता काःगु ख। उपनिवेशमुक्तिया नितिं छुं देसय् अहिंसात्मक राजनीतिक आन्दोलन जुल (दसु: भारत) धाःसा मेमेगु देसय् सशस्त्र युद्ध वा क्रान्ति जुल (दसु: अल्जेरिया व भियतनाम)। निक्वःगु विश्वयुद्धं युरोपेली शक्तितेगु आर्थिक व सैन्य क्षमता कमजोर याःगु खः, गुकिं यानाः इमिसं उपनिवेशत नियन्त्रणय् तये मफुत। संयुक्त राष्ट्र सङ्घं (UN) नं राष्ट्रतेगु आत्मनिर्णयया अधिकारयात समर्थन यानाः उपनिवेशमुक्तिइ तःधँगु भूमिका म्हितल। सन् १९४० निसें १९७० या दशकया दथुइ दर्जनौं देय्त स्वतन्त्र राष्ट्र कथं विश्व मानकिपाय् दयावल। थ्व प्रक्रिया निष्कासन जुयाः न्हूगु देय्तयेगु निर्माण जुसां सीमा विवाद व राजनीतिक अस्थिरता थेंज्याःगु समस्यात नं दयेकल। थौंया ईलय् नं थुकिया सांस्कृतिक व आर्थिक प्रभावयात निरन्तर अध्ययन यायेगु या। थ्व राजनीतिक स्वाधीनताय् जक सीमित मजुसे सामाजिक, आर्थिक, सांस्कृतिक व बौद्धिक क्षेत्रय् दुगु औपनिवेशिक प्रभावयात चीकेगु ज्या नापं स्वापू दु। लिपांगु ईलय् विशेष यानाः निक्वःगु विश्वयुद्ध लिपा, एशिया व अफ्रीकाया यक्व देय् तयेसं औपनिवेशिक शासन निसें मुक्ति कयाः स्वतन्त्रता प्राप्त यात। थ्व प्रक्रिया अहिंसात्मक आन्दोलन, राजनीतिक वार्ता, वा सशस्त्र क्रान्ति व स्वतन्त्रता संग्रामया माध्यमं जुल। थुकिलिं विश्व राजनीति व अन्तर्राष्ट्रिय व्यवस्थायात पूर्ण रूपं हिलाबिल। थुकिया स्वापू सांस्कृतिक औपनिवेशिकता चीकेगु व स्थानीय भाषा, इतिहास व पहिचानयात पुनर्जागरण यायेगु नाप नं दु। [[पुचः:इतिहास]] [[पुचः:राजनीति]] [[en: Decolonization]] d3ho2qa1f9tbb2k1i5hiutb26iys9yz 0 308012 1123601 2026-09-05T05:26:04Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Decolonization]] to [[उपनिवेशया अन्त]] 1123601 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[उपनिवेशया अन्त]] pkjabpvuoqwplaruleviz0txjylm5h1 0 308013 1123602 2026-09-05T05:28:54Z Eukesh 11 न्हुगु पौ: १९७३ या चिकं संकट सन् १९७३ य् ओपेक (OPEC) या अरब सदस्य राष्ट्रतयेसं इजरायलयात ग्वाहालि याइगु देय्‌तयेगु विरुद्ध चिकं प्रतिबन्ध (oil embargo) घोषणा यायेधुंकाः सुरु जूगु खः। थ्व प्रतिबन्धं... 1123602 wikitext text/x-wiki १९७३ या चिकं संकट सन् १९७३ य् ओपेक (OPEC) या अरब सदस्य राष्ट्रतयेसं इजरायलयात ग्वाहालि याइगु देय्‌तयेगु विरुद्ध चिकं प्रतिबन्ध (oil embargo) घोषणा यायेधुंकाः सुरु जूगु खः। थ्व प्रतिबन्धं यानाः हलिं न्यंकं चिकंया भाः याकनं थाहांवनाः तःधंगु आर्थिक संकट वल। यक्व विकसित देय्‌तयेगु अर्थतन्त्रय् थुकिया तःधंगु प्रभाव लातः। थ्व घटनां हलिमया राजनीति व ऊर्जा नीतिइ तःधंगु हिलासु हल। [[en:1973 oil crisis]] [[पुचः:आधुनिक इतिहास]] 291wayjb3n5k8hdkw33rmtadoab86ne 1123603 1123602 2026-09-05T05:29:06Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[1973 oil crisis]] to [[१९७३ या चिकं संकट]] 1123602 wikitext text/x-wiki १९७३ या चिकं संकट सन् १९७३ य् ओपेक (OPEC) या अरब सदस्य राष्ट्रतयेसं इजरायलयात ग्वाहालि याइगु देय्‌तयेगु विरुद्ध चिकं प्रतिबन्ध (oil embargo) घोषणा यायेधुंकाः सुरु जूगु खः। थ्व प्रतिबन्धं यानाः हलिं न्यंकं चिकंया भाः याकनं थाहांवनाः तःधंगु आर्थिक संकट वल। यक्व विकसित देय्‌तयेगु अर्थतन्त्रय् थुकिया तःधंगु प्रभाव लातः। थ्व घटनां हलिमया राजनीति व ऊर्जा नीतिइ तःधंगु हिलासु हल। [[en:1973 oil crisis]] [[पुचः:आधुनिक इतिहास]] 291wayjb3n5k8hdkw33rmtadoab86ne 0 308014 1123604 2026-09-05T05:29:06Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[1973 oil crisis]] to [[१९७३ या चिकं संकट]] 1123604 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[१९७३ या चिकं संकट]] nd5z3kdov9j5p8r085i8a2x5ru3qy4d 0 308015 1123605 2026-09-05T05:30:42Z Eukesh 11 न्हुगु पौ: '''कोभिड-१९ महामारी''' (COVID-19 pandemic) नोभेल कोरोनाभाइरस (SARS-CoV-2) या सङ्क्रमणं यानाः हलिम न्यंकं पुनावंगु छगू तःधंगु महामारी खः। थ्व भाइरस सन् २०१९ या लिपांगु ईलय् चीनया वुहान सहरय् न्हापांक... 1123605 wikitext text/x-wiki '''कोभिड-१९ महामारी''' (COVID-19 pandemic) नोभेल कोरोनाभाइरस (SARS-CoV-2) या सङ्क्रमणं यानाः हलिम न्यंकं पुनावंगु छगू तःधंगु महामारी खः। थ्व भाइरस सन् २०१९ या लिपांगु ईलय् चीनया वुहान सहरय् न्हापांक खनेदुगु खः। थ्व ल्वचं यानाः हलिम न्यंकं लखौं मनूत सीगु दुसा म्वानाच्वंपिनिगु जीवनस्तरय् तःधंगु असर यात। महामारीं यानाः हलिमया अर्थतन्त्र, शिक्षा, व सास्कृतिक जीवनय् तःधंगु हिलासु वल। यक्व देय्‌तयेसं ल्वय् पनेत लकडाउन व क्वारेन्टाइन थेंज्याःगु कडा नियमत लागू यात। भ्याक्सिनया विकास नापं थ्व महामारीयात नियन्त्रण यायेगु ज्या जुल। [[en:COVID-19 pandemic]] [[पुचः:आधुनिक इतिहास]] 2b3z7fxp4h4hu4ce0oos3q9g2n9i3vk 1123606 1123605 2026-09-05T05:30:50Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[COVID-19 pandemic]] to [[कोभिड-१९ महामारी]] 1123605 wikitext text/x-wiki '''कोभिड-१९ महामारी''' (COVID-19 pandemic) नोभेल कोरोनाभाइरस (SARS-CoV-2) या सङ्क्रमणं यानाः हलिम न्यंकं पुनावंगु छगू तःधंगु महामारी खः। थ्व भाइरस सन् २०१९ या लिपांगु ईलय् चीनया वुहान सहरय् न्हापांक खनेदुगु खः। थ्व ल्वचं यानाः हलिम न्यंकं लखौं मनूत सीगु दुसा म्वानाच्वंपिनिगु जीवनस्तरय् तःधंगु असर यात। महामारीं यानाः हलिमया अर्थतन्त्र, शिक्षा, व सास्कृतिक जीवनय् तःधंगु हिलासु वल। यक्व देय्‌तयेसं ल्वय् पनेत लकडाउन व क्वारेन्टाइन थेंज्याःगु कडा नियमत लागू यात। भ्याक्सिनया विकास नापं थ्व महामारीयात नियन्त्रण यायेगु ज्या जुल। [[en:COVID-19 pandemic]] [[पुचः:आधुनिक इतिहास]] 2b3z7fxp4h4hu4ce0oos3q9g2n9i3vk 0 308016 1123607 2026-09-05T05:30:50Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[COVID-19 pandemic]] to [[कोभिड-१९ महामारी]] 1123607 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[कोभिड-१९ महामारी]] b4pzdxmio4oezdkli4af3mz041ax4x5 0 308017 1123608 2026-09-05T05:32:33Z Eukesh 11 न्हुगु पौ: '''दासप्रथा उन्मुलन''' आन्दोलन (Abolitionism) धाःगु दासप्रथा (slavery) व दास व्यापारयात अन्त्य यायेत न्ह्याःगु छगू सामाजिक व राजनीतिक आन्दोलन खः। थ्व आन्दोलन खासयानाः १८गू व १९गू शताब्दीइ युरो... 1123608 wikitext text/x-wiki '''दासप्रथा उन्मुलन''' आन्दोलन (Abolitionism) धाःगु दासप्रथा (slavery) व दास व्यापारयात अन्त्य यायेत न्ह्याःगु छगू सामाजिक व राजनीतिक आन्दोलन खः। थ्व आन्दोलन खासयानाः १८गू व १९गू शताब्दीइ युरोप व अमेरिकाय् तसकं तच्वल। आन्दोलनकारीतयेसं मानव अधिकार व स्वतन्त्रताया सिद्धान्तय् आधारय् दासप्रथाया विरोध यात। थ्व आन्दोलनया लिच्वः कथं यक्व देय्‌तयेसं दासप्रथायात असंवैधानिक व गैरकानूनी घोषणा यात। अमेरिकाया गृहयुद्ध (American Civil War) लिपा दासप्रथा औपचारिक रूपं अन्त्य जुल। थ्व आन्दोलनं हलिमय् मानव अधिकारया महत्त्वयात क्यन। [[en:Abolitionism]] [[पुचः:सामाजिक आन्दोलन]] b21krb0toutgywhptvkhnhl1qg1ol05 1123609 1123608 2026-09-05T05:32:42Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Abolitionism]] to [[दासप्रथा उन्मुलन]] 1123608 wikitext text/x-wiki '''दासप्रथा उन्मुलन''' आन्दोलन (Abolitionism) धाःगु दासप्रथा (slavery) व दास व्यापारयात अन्त्य यायेत न्ह्याःगु छगू सामाजिक व राजनीतिक आन्दोलन खः। थ्व आन्दोलन खासयानाः १८गू व १९गू शताब्दीइ युरोप व अमेरिकाय् तसकं तच्वल। आन्दोलनकारीतयेसं मानव अधिकार व स्वतन्त्रताया सिद्धान्तय् आधारय् दासप्रथाया विरोध यात। थ्व आन्दोलनया लिच्वः कथं यक्व देय्‌तयेसं दासप्रथायात असंवैधानिक व गैरकानूनी घोषणा यात। अमेरिकाया गृहयुद्ध (American Civil War) लिपा दासप्रथा औपचारिक रूपं अन्त्य जुल। थ्व आन्दोलनं हलिमय् मानव अधिकारया महत्त्वयात क्यन। [[en:Abolitionism]] [[पुचः:सामाजिक आन्दोलन]] b21krb0toutgywhptvkhnhl1qg1ol05 0 308018 1123610 2026-09-05T05:32:42Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Abolitionism]] to [[दासप्रथा उन्मुलन]] 1123610 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[दासप्रथा उन्मुलन]] na9bbxlvtcy90nj7h4a1gqxtni6ml60 0 308019 1123611 2026-09-05T05:36:24Z Eukesh 11 न्हुगु पौ: '''नागरिक अधिकार आन्दोलन''' (Civil rights movements) धाःगु सकल मनूतयत कानुनया न्ह्यःने समान अधिकार, स्वतन्त्रता व समानता बीकेत याःगु सामाजिक व राजनैतिक आन्दोलनतेगु मुँज्या ख। थ्व आन्दोलन खासया... 1123611 wikitext text/x-wiki '''नागरिक अधिकार आन्दोलन''' (Civil rights movements) धाःगु सकल मनूतयत कानुनया न्ह्यःने समान अधिकार, स्वतन्त्रता व समानता बीकेत याःगु सामाजिक व राजनैतिक आन्दोलनतेगु मुँज्या ख। थ्व आन्दोलन खासयानाः जाति, धर्म, लिङ्ग, वा राष्ट्रिय मूलया आधारय् जुइगु विभेद व असमानता विरुद्ध लक्ष्यित जुइ। इतिहासय् थीथी देसय् थीथी प्रकारया नागरिक अधिकार आन्दोलन जुयावःगु दु। संयुक्त राज्य अमेरिकय् सन् १९५० व १९६० या दशकय् जुइगु अफ्रिकन-अमेरिकन नागरिक अधिकार आन्दोलन थुकिया छगू दकलय् नांजाःगु दसु ख। थ्व आन्दोलनय् मार्टिन लुथर किंग जुनियर थेंज्याःपिं नेतातयेस अहिंसात्मक विरोध, मार्च व सत्याग्रहया माध्यमं नागरिक अधिकार अधिनियम कानून लागू याकेत योगदान बियादिल। दक्षिण अफ्रिकाय् वर्णाश्रम (Apartheid) नीति विरुद्ध जुइगु आन्दोलन नं नागरिक अधिकारया छगू तःधँगु ल्वापू खः, गन नेल्सन मण्डेलां मू भूमिका म्हितादिल। नागरिक अधिकार आन्दोलनतयेस मिसा अधिकार, आदिवासी अधिकार व मेमेगु अल्पसंख्यक समुदायया अधिकारया नितिं नं ज्या याःगु दु। थज्याःगु आन्दोलनं समाजय् लोकतन्त्र, मानव अधिकार व सामाजिक न्याययात बल्लाकेत ग्वाहालि याइ। थौंया ईलय् नं हलिंन्यंक समान अवसर व मौलिक अधिकार सुनिश्चित यायेत थज्याःगु आन्दोलनत जुयाच्वंगु दु। [[पुचः:सामाजिक आन्दोलन]] [[en:Civil rights movement]] rd7wbwws4vrglk9kpgrqzuolqpvpw54 1123612 1123611 2026-09-05T05:36:33Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Civil rights movements]] to [[नागरिक अधिकार आन्दोलन]] 1123611 wikitext text/x-wiki '''नागरिक अधिकार आन्दोलन''' (Civil rights movements) धाःगु सकल मनूतयत कानुनया न्ह्यःने समान अधिकार, स्वतन्त्रता व समानता बीकेत याःगु सामाजिक व राजनैतिक आन्दोलनतेगु मुँज्या ख। थ्व आन्दोलन खासयानाः जाति, धर्म, लिङ्ग, वा राष्ट्रिय मूलया आधारय् जुइगु विभेद व असमानता विरुद्ध लक्ष्यित जुइ। इतिहासय् थीथी देसय् थीथी प्रकारया नागरिक अधिकार आन्दोलन जुयावःगु दु। संयुक्त राज्य अमेरिकय् सन् १९५० व १९६० या दशकय् जुइगु अफ्रिकन-अमेरिकन नागरिक अधिकार आन्दोलन थुकिया छगू दकलय् नांजाःगु दसु ख। थ्व आन्दोलनय् मार्टिन लुथर किंग जुनियर थेंज्याःपिं नेतातयेस अहिंसात्मक विरोध, मार्च व सत्याग्रहया माध्यमं नागरिक अधिकार अधिनियम कानून लागू याकेत योगदान बियादिल। दक्षिण अफ्रिकाय् वर्णाश्रम (Apartheid) नीति विरुद्ध जुइगु आन्दोलन नं नागरिक अधिकारया छगू तःधँगु ल्वापू खः, गन नेल्सन मण्डेलां मू भूमिका म्हितादिल। नागरिक अधिकार आन्दोलनतयेस मिसा अधिकार, आदिवासी अधिकार व मेमेगु अल्पसंख्यक समुदायया अधिकारया नितिं नं ज्या याःगु दु। थज्याःगु आन्दोलनं समाजय् लोकतन्त्र, मानव अधिकार व सामाजिक न्याययात बल्लाकेत ग्वाहालि याइ। थौंया ईलय् नं हलिंन्यंक समान अवसर व मौलिक अधिकार सुनिश्चित यायेत थज्याःगु आन्दोलनत जुयाच्वंगु दु। [[पुचः:सामाजिक आन्दोलन]] [[en:Civil rights movement]] rd7wbwws4vrglk9kpgrqzuolqpvpw54 0 308020 1123613 2026-09-05T05:36:33Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Civil rights movements]] to [[नागरिक अधिकार आन्दोलन]] 1123613 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[नागरिक अधिकार आन्दोलन]] cczmw39o6erxzgme8wxvutf8nfyxu25 0 308021 1123615 2026-09-05T05:45:14Z Eukesh 11 न्हुगु पौ: '''आणविक ल्वाभः धेधेबल्ला''' (Nuclear arms race) धाःगु [[शीत हताः]]या ईलय् संयुक्त राज्य अमेरिका व सोभियत सङ्घ दथुइ आणविक ल्वाभः मात्रा व क्षमता अप्वःकेयेत जुइगु तःधँगु ज्याझ्वः ख। निक्वःगु वि... 1123615 wikitext text/x-wiki '''आणविक ल्वाभः धेधेबल्ला''' (Nuclear arms race) धाःगु [[शीत हताः]]या ईलय् संयुक्त राज्य अमेरिका व सोभियत सङ्घ दथुइ आणविक ल्वाभः मात्रा व क्षमता अप्वःकेयेत जुइगु तःधँगु ज्याझ्वः ख। निक्वःगु विश्वयुद्धय् अमेरिकां हिरोशिमा व नागासाकीय् अणुबम कयेके धुंकाः थ्व ल्वाभःया शक्ति विश्वं खन। सन् १९४९स सोभियत सङ्घं नं थःगु न्हापांगु आणविक परीक्षण यात, गुकिं थ्व ल्वाभः धेधेबल्ला न्ह्यथन। नितां देसं दकलय् शक्तिशाली हाइड्रोजन बम व क्रुज मिसाइलत दयेकेगु ज्याझ्वः न्ह्यथन। थ्व ज्याझ्वःया मू सिद्धान्त 'परस्पर विनाशया निश्चितता' (Mutually Assured Destruction - MAD) खः, गुकिया अर्थ जुइ कि छुं छगू पक्षं आक्रमण याःसा नितां पक्ष पूर्ण रुपं विनाश जुइ। थ्व ज्याझ्वलं सकल हलिं आणविक युद्धया सम्भावनाय् ग्याना च्वनेमाल। क्युबन मिसाइल सङ्कटया ईलय् थ्व खतरा दकलय् उच्च फुतिइ थ्यंगु ख। लिपा नितां देसं ल्वाभः नियन्त्रण यायेत SALT व START थेंज्याःगु सन्धिइ हस्ताक्षर यात। थ्व ज्याझ्वलं शीत युद्धया तनावयात अझ अप्वःकल व वैज्ञानिक प्रविधि, खासयानाः मिसाइल प्रविधिया विकासय् तःधँगु प्रभाव लाकल। [[पुचः:आणविक प्रविधि]] [[en:Nuclear arms race]] r78fyq2v0ppzjuvbd5c3ce7mdtld5ci 1123616 1123615 2026-09-05T05:45:26Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Nuclear arms race]] to [[आणविक ल्वाभः धेधेबल्ला]] 1123615 wikitext text/x-wiki '''आणविक ल्वाभः धेधेबल्ला''' (Nuclear arms race) धाःगु [[शीत हताः]]या ईलय् संयुक्त राज्य अमेरिका व सोभियत सङ्घ दथुइ आणविक ल्वाभः मात्रा व क्षमता अप्वःकेयेत जुइगु तःधँगु ज्याझ्वः ख। निक्वःगु विश्वयुद्धय् अमेरिकां हिरोशिमा व नागासाकीय् अणुबम कयेके धुंकाः थ्व ल्वाभःया शक्ति विश्वं खन। सन् १९४९स सोभियत सङ्घं नं थःगु न्हापांगु आणविक परीक्षण यात, गुकिं थ्व ल्वाभः धेधेबल्ला न्ह्यथन। नितां देसं दकलय् शक्तिशाली हाइड्रोजन बम व क्रुज मिसाइलत दयेकेगु ज्याझ्वः न्ह्यथन। थ्व ज्याझ्वःया मू सिद्धान्त 'परस्पर विनाशया निश्चितता' (Mutually Assured Destruction - MAD) खः, गुकिया अर्थ जुइ कि छुं छगू पक्षं आक्रमण याःसा नितां पक्ष पूर्ण रुपं विनाश जुइ। थ्व ज्याझ्वलं सकल हलिं आणविक युद्धया सम्भावनाय् ग्याना च्वनेमाल। क्युबन मिसाइल सङ्कटया ईलय् थ्व खतरा दकलय् उच्च फुतिइ थ्यंगु ख। लिपा नितां देसं ल्वाभः नियन्त्रण यायेत SALT व START थेंज्याःगु सन्धिइ हस्ताक्षर यात। थ्व ज्याझ्वलं शीत युद्धया तनावयात अझ अप्वःकल व वैज्ञानिक प्रविधि, खासयानाः मिसाइल प्रविधिया विकासय् तःधँगु प्रभाव लाकल। [[पुचः:आणविक प्रविधि]] [[en:Nuclear arms race]] r78fyq2v0ppzjuvbd5c3ce7mdtld5ci 0 308022 1123617 2026-09-05T05:45:26Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Nuclear arms race]] to [[आणविक ल्वाभः धेधेबल्ला]] 1123617 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[आणविक ल्वाभः धेधेबल्ला]] 89pas03zuehziirs8995u9tk2ooqy92 0 308023 1123618 2026-09-05T05:49:23Z Eukesh 11 न्हुगु पौ: '''सामूहिक बुंज्या''' (Collective farming) धाःगु थःथःगु व्यक्तिगत ल्हातय् च्वंगु बुं व बुंज्याया साधनत छधी यानाः साझा रुपं बुंज्या यायेगु व्यवस्था ख। थ्व प्रणालीइ बुंज्याया उत्पादन व उत्पादन... 1123618 wikitext text/x-wiki '''सामूहिक बुंज्या''' (Collective farming) धाःगु थःथःगु व्यक्तिगत ल्हातय् च्वंगु बुं व बुंज्याया साधनत छधी यानाः साझा रुपं बुंज्या यायेगु व्यवस्था ख। थ्व प्रणालीइ बुंज्याया उत्पादन व उत्पादनया साधनतय्त व्यक्तिगत स्वया सामाजिक वा राज्यया स्वामित्वय् तइ। सामूहिक बुंज्याप्रणालीया मू उद्देश्य कृषि उत्पादन अप्वःकायेगु व बुंज्यामितयेगु दथुइ आर्थिक समानता दयेकीगु ख। सोभियत सङ्घय् जोसेफ स्टालिनया शासनकालय् १९२० व १९३० या दशकय् तःधँगु स्तरय् 'कलेक्टिभाइजेशन' (Collectivisation) अभियान न्ह्याकूगु खः। चीनय् नं माओ त्सेतुङया शासनकालय् 'ग्रेट लीप फरवर्ड'य् सामूहिक बुंज्याया प्रयोग याःगु ख। थ्व प्रणालीइ बुंज्यामितेसं राज्यं निर्धारण याःगु उत्पादन लक्ष्य पूरा याये माःगु ख। तर, यक्व थासय् थ्व नीति व्यवस्थापनया कमी, बुंज्यामितेगु इच्छा विपरीत लागू याःगु व नीतिगत भूलया कारणं असफल जुल। थुकिया लिच्वः स्वरूप सोभियत सङ्घ व चीनय् तःधँगु अकाल जुल। थौंया ईलय् शुद्ध सामूहिक बुंज्या म्हो जक खनेदुसां छुं देसय् सहकारी खेतीया रूपय् थुकिया संशोधित रूप खनेदु। [[पुचः:बुंज्या]] [[en:Collective farming]] 9agfu05gdf62ibajhkts155v85hy2uf 1123619 1123618 2026-09-05T05:49:36Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Collective farming]] to [[सामूहिक बुंज्या]] 1123618 wikitext text/x-wiki '''सामूहिक बुंज्या''' (Collective farming) धाःगु थःथःगु व्यक्तिगत ल्हातय् च्वंगु बुं व बुंज्याया साधनत छधी यानाः साझा रुपं बुंज्या यायेगु व्यवस्था ख। थ्व प्रणालीइ बुंज्याया उत्पादन व उत्पादनया साधनतय्त व्यक्तिगत स्वया सामाजिक वा राज्यया स्वामित्वय् तइ। सामूहिक बुंज्याप्रणालीया मू उद्देश्य कृषि उत्पादन अप्वःकायेगु व बुंज्यामितयेगु दथुइ आर्थिक समानता दयेकीगु ख। सोभियत सङ्घय् जोसेफ स्टालिनया शासनकालय् १९२० व १९३० या दशकय् तःधँगु स्तरय् 'कलेक्टिभाइजेशन' (Collectivisation) अभियान न्ह्याकूगु खः। चीनय् नं माओ त्सेतुङया शासनकालय् 'ग्रेट लीप फरवर्ड'य् सामूहिक बुंज्याया प्रयोग याःगु ख। थ्व प्रणालीइ बुंज्यामितेसं राज्यं निर्धारण याःगु उत्पादन लक्ष्य पूरा याये माःगु ख। तर, यक्व थासय् थ्व नीति व्यवस्थापनया कमी, बुंज्यामितेगु इच्छा विपरीत लागू याःगु व नीतिगत भूलया कारणं असफल जुल। थुकिया लिच्वः स्वरूप सोभियत सङ्घ व चीनय् तःधँगु अकाल जुल। थौंया ईलय् शुद्ध सामूहिक बुंज्या म्हो जक खनेदुसां छुं देसय् सहकारी खेतीया रूपय् थुकिया संशोधित रूप खनेदु। [[पुचः:बुंज्या]] [[en:Collective farming]] 9agfu05gdf62ibajhkts155v85hy2uf 0 308024 1123620 2026-09-05T05:49:36Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Collective farming]] to [[सामूहिक बुंज्या]] 1123620 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[सामूहिक बुंज्या]] qzvybomulnnrld5vt84dgo5gp54xveh 0 308025 1123622 2026-09-05T05:56:22Z Eukesh 11 न्हुगु पौ: '''सन् २००८या वित्तीय सङ्कट''' (2008 financial crisis) धाःगु सन् १९३० या ग्रेट डिप्रेशन धुंकाःया दकलय् तःधँगु वैश्विक आर्थिक सङ्कट खः। थ्व सङ्कटया मू स्रोत संयुक्त राज्य अमेरिकाया हाउसिंग मार्... 1123622 wikitext text/x-wiki '''सन् २००८या वित्तीय सङ्कट''' (2008 financial crisis) धाःगु सन् १९३० या ग्रेट डिप्रेशन धुंकाःया दकलय् तःधँगु वैश्विक आर्थिक सङ्कट खः। थ्व सङ्कटया मू स्रोत संयुक्त राज्य अमेरिकाया हाउसिंग मार्केट (छेँ-बुँ बजाः) व सबप्राइम मोर्टगेज (Subprime mortgage) सङ्कट खः। बैंकतयेस जोखिमयुक्त ऋण बियाः उकियात जटिल वित्तीय उत्पादनय् परिणत याःगु खः। सन् २००७-२००८ य् छेँया बजाः भाः कुहावँयेधुंकाः यक्व मनूतेसं ऋण पुले मफुत। थुकिया कारणं सन् २००८या सेप्टेम्बरय् लेहम्यान ब्रदर्स (Lehman Brothers) थेंज्याःगु तःधँगु लगानी बैंक धराशायी जुल। थ्व घटनां सकल हलिंया वित्तीय प्रणालीयात प्रभावित यात व बैंकतयेगु दथुइ विश्वासया कमी जुल। वैश्विक शेयर बजाः कुहावँल, बैंकत बन्द जुल, व तःधँगु बेरोजगारी व मन्दी (Recession) सुरु जुल। थ्व सङ्कटं अमेरिका जक मखुसे युरोप व मेमेगु विकासशील देसय् नं तःधँगु असर लाकल। सरकारतयेस बैंकतयेत ल्यंकेत बिलियनं डलरया 'बेलआउट' (Bailout) प्याकेज बियेमाल। थ्व सङ्कटं केन्द्रीय बैंकतयेगु नीति व वित्तीय नियमनय् तःधँगु परिवर्तन हल। [[पुचः:अर्थशास्त्र]] [[en:2008 financial crisis]] 3fez1e8hi3rfv37vdlw14rtgc1aqymm 1123623 1123622 2026-09-05T05:56:33Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[2008 financial crisis]] to [[सन् २००८या वित्तीय सङ्कट]] 1123622 wikitext text/x-wiki '''सन् २००८या वित्तीय सङ्कट''' (2008 financial crisis) धाःगु सन् १९३० या ग्रेट डिप्रेशन धुंकाःया दकलय् तःधँगु वैश्विक आर्थिक सङ्कट खः। थ्व सङ्कटया मू स्रोत संयुक्त राज्य अमेरिकाया हाउसिंग मार्केट (छेँ-बुँ बजाः) व सबप्राइम मोर्टगेज (Subprime mortgage) सङ्कट खः। बैंकतयेस जोखिमयुक्त ऋण बियाः उकियात जटिल वित्तीय उत्पादनय् परिणत याःगु खः। सन् २००७-२००८ य् छेँया बजाः भाः कुहावँयेधुंकाः यक्व मनूतेसं ऋण पुले मफुत। थुकिया कारणं सन् २००८या सेप्टेम्बरय् लेहम्यान ब्रदर्स (Lehman Brothers) थेंज्याःगु तःधँगु लगानी बैंक धराशायी जुल। थ्व घटनां सकल हलिंया वित्तीय प्रणालीयात प्रभावित यात व बैंकतयेगु दथुइ विश्वासया कमी जुल। वैश्विक शेयर बजाः कुहावँल, बैंकत बन्द जुल, व तःधँगु बेरोजगारी व मन्दी (Recession) सुरु जुल। थ्व सङ्कटं अमेरिका जक मखुसे युरोप व मेमेगु विकासशील देसय् नं तःधँगु असर लाकल। सरकारतयेस बैंकतयेत ल्यंकेत बिलियनं डलरया 'बेलआउट' (Bailout) प्याकेज बियेमाल। थ्व सङ्कटं केन्द्रीय बैंकतयेगु नीति व वित्तीय नियमनय् तःधँगु परिवर्तन हल। [[पुचः:अर्थशास्त्र]] [[en:2008 financial crisis]] 3fez1e8hi3rfv37vdlw14rtgc1aqymm 0 308026 1123624 2026-09-05T05:56:33Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[2008 financial crisis]] to [[सन् २००८या वित्तीय सङ्कट]] 1123624 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[सन् २००८या वित्तीय सङ्कट]] iuszg9m71i9yva5x0ag8jy6nzls4nda 0 308027 1123626 2026-09-05T06:05:18Z Eukesh 11 न्हुगु पौ: '''वांगु क्रान्ति''' (Green Revolution) धाःगु सन् १९५० व १९६० या दशकय् सुरु जुगु प्रविधि हिलावंगु ज्याझ्वः खः गुकिं बुंज्या उत्पादनय् तःधँगु वृद्धि हल। थ्व क्रान्तिया मू श्रेय अमेरिकी बुंज्य... 1123626 wikitext text/x-wiki '''वांगु क्रान्ति''' (Green Revolution) धाःगु सन् १९५० व १९६० या दशकय् सुरु जुगु प्रविधि हिलावंगु ज्याझ्वः खः गुकिं बुंज्या उत्पादनय् तःधँगु वृद्धि हल। थ्व क्रान्तिया मू श्रेय अमेरिकी बुंज्या वैज्ञानिक नार्म्यान बोरलाग (Norman Borlaug) यात वनि, सुयात 'वांगु क्रान्तिया अबु' धाइ। थ्व प्रक्रियाय् उच्च उत्पादन बीगु सिजन (High-Yielding Varieties - HYV) सिजन दयेकेगु ज्या जुल। थुकिया नापनापं आधुनिक सिंचाई प्रणाली, रासायनिक मल (Fertilizers), व की स्याइगु वासः (Pesticides) छ्यलेज्या अप्वल। वांगु क्रान्तिं खासयानाः भारत, पाकिस्तान व मेमेगु विकासशील देय्तयेस सहः यानाच्वंगु अकाल व खाद्यान्न सङ्कटयात चिइकेत तःधँगु योगदान बिल। भारतय् एमएस स्वामीनाथनया नेतृत्वय् वांगु क्रान्तिं देय्यात खाद्यान्नय् आत्मनिर्भर दयेकल। थ्व क्रान्तिं कृषि क्षेत्रय् यान्त्रिकीकरण (Mechanization) यात नं बढावा बिल। तर, थुकिया छुं नकारात्मक प्रभाव नं खनेदत, गथेकि भुमिगत लःया कमी, चाया उर्वराशक्ति ह्रास, व अत्यधिक रसायन प्रयोगं वातावरणय् असर। थौंया ईलय् हरित क्रान्तिया थ्व पाठयात म्हसीका संकातयेफैगु बुंज्या (Sustainable Agriculture) य् बः बियाच्वंगु दु। [[पुचः:बुंज्या]] [[en:Green Revolution]] fzlyfqbcds24pvadyh4h9tjfi2083zt 1123627 1123626 2026-09-05T06:05:27Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Green Revolution]] to [[वांगु क्रान्ति]] 1123626 wikitext text/x-wiki '''वांगु क्रान्ति''' (Green Revolution) धाःगु सन् १९५० व १९६० या दशकय् सुरु जुगु प्रविधि हिलावंगु ज्याझ्वः खः गुकिं बुंज्या उत्पादनय् तःधँगु वृद्धि हल। थ्व क्रान्तिया मू श्रेय अमेरिकी बुंज्या वैज्ञानिक नार्म्यान बोरलाग (Norman Borlaug) यात वनि, सुयात 'वांगु क्रान्तिया अबु' धाइ। थ्व प्रक्रियाय् उच्च उत्पादन बीगु सिजन (High-Yielding Varieties - HYV) सिजन दयेकेगु ज्या जुल। थुकिया नापनापं आधुनिक सिंचाई प्रणाली, रासायनिक मल (Fertilizers), व की स्याइगु वासः (Pesticides) छ्यलेज्या अप्वल। वांगु क्रान्तिं खासयानाः भारत, पाकिस्तान व मेमेगु विकासशील देय्तयेस सहः यानाच्वंगु अकाल व खाद्यान्न सङ्कटयात चिइकेत तःधँगु योगदान बिल। भारतय् एमएस स्वामीनाथनया नेतृत्वय् वांगु क्रान्तिं देय्यात खाद्यान्नय् आत्मनिर्भर दयेकल। थ्व क्रान्तिं कृषि क्षेत्रय् यान्त्रिकीकरण (Mechanization) यात नं बढावा बिल। तर, थुकिया छुं नकारात्मक प्रभाव नं खनेदत, गथेकि भुमिगत लःया कमी, चाया उर्वराशक्ति ह्रास, व अत्यधिक रसायन प्रयोगं वातावरणय् असर। थौंया ईलय् हरित क्रान्तिया थ्व पाठयात म्हसीका संकातयेफैगु बुंज्या (Sustainable Agriculture) य् बः बियाच्वंगु दु। [[पुचः:बुंज्या]] [[en:Green Revolution]] fzlyfqbcds24pvadyh4h9tjfi2083zt 0 308028 1123628 2026-09-05T06:05:28Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Green Revolution]] to [[वांगु क्रान्ति]] 1123628 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[वांगु क्रान्ति]] rjtv2z4r1a0vawjtk09oxoy7e5gv9wn 0 308029 1123630 2026-09-05T06:12:54Z Eukesh 11 न्हुगु पौ: '''सूचं युग''' (Information Age) वा डिजिटल युग (Digital Age) धाःगु २०गु शताब्दीया लिपांगु खण्ड निसें सुरु जुगु वर्तमान ऐतिहासिक ई खः। थ्व युगया मू विशेषता औद्योगिक उत्पादन स्वया सूचना प्रविधि, कम्प्य... 1123630 wikitext text/x-wiki '''सूचं युग''' (Information Age) वा डिजिटल युग (Digital Age) धाःगु २०गु शताब्दीया लिपांगु खण्ड निसें सुरु जुगु वर्तमान ऐतिहासिक ई खः। थ्व युगया मू विशेषता औद्योगिक उत्पादन स्वया सूचना प्रविधि, कम्प्युटर व इन्टरनेट आधारित अर्थतन्त्र खः। थ्व युगया सुरुवात ट्रान्सिस्टर, माइक्रोप्रोसेसर व निजी कम्प्युटर (PC) या विकास नापं जुल। इन्टरनेटया व्यापक प्रयोगं सूचं कायेगु-बीगु, सञ्चार व व्यापार यायेगु पहलय् तःधँगु क्रान्ति हल। वर्ल्ड वाइड वेब (WWW), इमेल, व लिपा वयाः सोसियल मिडिया (Social Media) नं मनूतयेगु दथुइ सञ्चारयात तसकं याउँकल। सूचं युगं ज्ञान व जानकारीयात सकसिया ल्हातय् थ्यंकाबिल व 'ग्लोबल भिलेज' (Global village) या धारणायात साकार यात। थ्व युगय् डाटा व प्रविधि मू आर्थिक शक्ति कथं दयावल, गुकिं डिजिटल अर्थतन्त्रया निर्माण यात। तर थुकिया नापनापं साइबर अपराध, गोपनीयताया समस्या (Privacy concerns), व मखूगु सूचं बाय् छगू पक्ष जक क्यनेगु समस्यात नं खनेदु। थौंया ईलय् कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) व अटोमेशनं सूचं युगयात अझ न्हूगु फुतिइ थ्यंकूगु दु। [[पुचः:प्रविधि]] [[en:Information Age]] fwve51v3mfnytdf6lnnzi961plfr4xd 1123631 1123630 2026-09-05T06:13:04Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Information Age]] to [[सूचं युग]] 1123630 wikitext text/x-wiki '''सूचं युग''' (Information Age) वा डिजिटल युग (Digital Age) धाःगु २०गु शताब्दीया लिपांगु खण्ड निसें सुरु जुगु वर्तमान ऐतिहासिक ई खः। थ्व युगया मू विशेषता औद्योगिक उत्पादन स्वया सूचना प्रविधि, कम्प्युटर व इन्टरनेट आधारित अर्थतन्त्र खः। थ्व युगया सुरुवात ट्रान्सिस्टर, माइक्रोप्रोसेसर व निजी कम्प्युटर (PC) या विकास नापं जुल। इन्टरनेटया व्यापक प्रयोगं सूचं कायेगु-बीगु, सञ्चार व व्यापार यायेगु पहलय् तःधँगु क्रान्ति हल। वर्ल्ड वाइड वेब (WWW), इमेल, व लिपा वयाः सोसियल मिडिया (Social Media) नं मनूतयेगु दथुइ सञ्चारयात तसकं याउँकल। सूचं युगं ज्ञान व जानकारीयात सकसिया ल्हातय् थ्यंकाबिल व 'ग्लोबल भिलेज' (Global village) या धारणायात साकार यात। थ्व युगय् डाटा व प्रविधि मू आर्थिक शक्ति कथं दयावल, गुकिं डिजिटल अर्थतन्त्रया निर्माण यात। तर थुकिया नापनापं साइबर अपराध, गोपनीयताया समस्या (Privacy concerns), व मखूगु सूचं बाय् छगू पक्ष जक क्यनेगु समस्यात नं खनेदु। थौंया ईलय् कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) व अटोमेशनं सूचं युगयात अझ न्हूगु फुतिइ थ्यंकूगु दु। [[पुचः:प्रविधि]] [[en:Information Age]] fwve51v3mfnytdf6lnnzi961plfr4xd 0 308030 1123632 2026-09-05T06:13:04Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Information Age]] to [[सूचं युग]] 1123632 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[सूचं युग]] nu9u2ravc01spj78xkbb7kqrbo296lv 0 308031 1123633 2026-09-05T06:16:35Z Eukesh 11 न्हुगु पौ: '''न्हूगु साम्राज्यवाद''' (New Imperialism) धाःगु १९गु शताब्दीया लिपांगु भागय् व २०गु शताब्दीया सुरुइ युरोपियन शक्तित व जापानं थःगु भूक्षेत्र अप्वःकायेत याःगु औपनिवेशिक विस्तारया ई खः। थ्... 1123633 wikitext text/x-wiki '''न्हूगु साम्राज्यवाद''' (New Imperialism) धाःगु १९गु शताब्दीया लिपांगु भागय् व २०गु शताब्दीया सुरुइ युरोपियन शक्तित व जापानं थःगु भूक्षेत्र अप्वःकायेत याःगु औपनिवेशिक विस्तारया ई खः। थ्व ईलय् पश्चिमी शक्तितयेस खासयानाः अफ्रिका व एसिया महादेशय् थःगु साम्राज्य विस्तार यात। थुकिया मू दसु 'अफ्रिकाया नितिं कासा' (Scramble for Africa) ख, गन युरोपेली देय्तयेस सकल अफ्रिका महादेशयात थःथःगु दथुइ बायाः कब्जा यात। न्हूगु साम्राज्यवादया मू कारण औद्योगिक क्रान्तिया नितिं कच्चा पदार्थ कायेगु व दयेकूगु सामान मियेत न्हूगु बजाः मालेगु खः। थुकिया नापनापं राष्ट्रिय प्रतिष्ठा, सैन्य रणनीति व 'श्वेत मनूया भार' (White Man's Burden) थेंज्याःगु सांस्कृतिक विचारधारां नं साम्राज्यवादयात बढावा बिल। थ्व विस्तारया कारणं स्थानीय संस्कृति, अर्थतन्त्र व राजनीतिक ढाँचा विनाश जुल व युरोपेली शक्तितेगु शोषण सुरु जुल। साम्राज्यवादी शक्तितयेगु दथुइ सीमा व प्रभाव क्षेत्रयात कयाः जुगु प्रतिस्पर्धां लिपा निक्वःगु विश्वयुद्ध व न्हापांगु विश्वयुद्धया वातावरण दयेकल। थ्व ईया प्रभाव थौं नं यक्व पूर्व-उपनिवेशतयेगु राजनीतिक व आर्थिक अवस्थाय् खनेदु। [[पुचः:इतिहास]] [[en:New Imperialism]] gzge6pnp0ezqjvvmzz60ik0h1vqr10r 1123634 1123633 2026-09-05T06:16:44Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[New Imperialism]] to [[न्हूगु साम्राज्यवाद]] 1123633 wikitext text/x-wiki '''न्हूगु साम्राज्यवाद''' (New Imperialism) धाःगु १९गु शताब्दीया लिपांगु भागय् व २०गु शताब्दीया सुरुइ युरोपियन शक्तित व जापानं थःगु भूक्षेत्र अप्वःकायेत याःगु औपनिवेशिक विस्तारया ई खः। थ्व ईलय् पश्चिमी शक्तितयेस खासयानाः अफ्रिका व एसिया महादेशय् थःगु साम्राज्य विस्तार यात। थुकिया मू दसु 'अफ्रिकाया नितिं कासा' (Scramble for Africa) ख, गन युरोपेली देय्तयेस सकल अफ्रिका महादेशयात थःथःगु दथुइ बायाः कब्जा यात। न्हूगु साम्राज्यवादया मू कारण औद्योगिक क्रान्तिया नितिं कच्चा पदार्थ कायेगु व दयेकूगु सामान मियेत न्हूगु बजाः मालेगु खः। थुकिया नापनापं राष्ट्रिय प्रतिष्ठा, सैन्य रणनीति व 'श्वेत मनूया भार' (White Man's Burden) थेंज्याःगु सांस्कृतिक विचारधारां नं साम्राज्यवादयात बढावा बिल। थ्व विस्तारया कारणं स्थानीय संस्कृति, अर्थतन्त्र व राजनीतिक ढाँचा विनाश जुल व युरोपेली शक्तितेगु शोषण सुरु जुल। साम्राज्यवादी शक्तितयेगु दथुइ सीमा व प्रभाव क्षेत्रयात कयाः जुगु प्रतिस्पर्धां लिपा निक्वःगु विश्वयुद्ध व न्हापांगु विश्वयुद्धया वातावरण दयेकल। थ्व ईया प्रभाव थौं नं यक्व पूर्व-उपनिवेशतयेगु राजनीतिक व आर्थिक अवस्थाय् खनेदु। [[पुचः:इतिहास]] [[en:New Imperialism]] gzge6pnp0ezqjvvmzz60ik0h1vqr10r 0 308032 1123635 2026-09-05T06:16:44Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[New Imperialism]] to [[न्हूगु साम्राज्यवाद]] 1123635 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[न्हूगु साम्राज्यवाद]] 49vfm91pki43fzgu04jyrn0orn4bmcq 0 308033 1123636 2026-09-05T06:19:41Z Eukesh 11 न्हुगु पौ: '''निक्वःगु विश्वयुद्ध धुंकाःया आर्थिक विस्तार''' (Post–World War II economic expansion) धाःगु सन् १९४५ निसें १९७३ तकया ई खः गन हलिंन्यंक, खासकथं विकसित देसतय्गु अभूतपूर्व आर्थिक वृद्धि जुल। थ्व ईयात 'आ... 1123636 wikitext text/x-wiki '''निक्वःगु विश्वयुद्ध धुंकाःया आर्थिक विस्तार''' (Post–World War II economic expansion) धाःगु सन् १९४५ निसें १९७३ तकया ई खः गन हलिंन्यंक, खासकथं विकसित देसतय्गु अभूतपूर्व आर्थिक वृद्धि जुल। थ्व ईयात 'आर्थिक पुनर्जागरणया सुवर्ण युग' (Golden Age of Capitalism) नं धाइ। विश्वयुद्ध धुंकाः युरोप व जापानया पुनर्निर्माणया नितिं अमेरिकां 'मार्शल प्लान' (Marshall Plan) लागू यात, गुकिं आर्थिक गतिविधियात गति बिल। ब्रेटन वुड्स प्रणाली (Bretton Woods system) अन्तर्गत अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोष (IMF) व विश्व बैंकया स्थापनां अन्तर्राष्ट्रिय व्यापारयात स्थिर दयेकल। थ्व ईलय् बेरोजगारी तसकं म्हो जुल, मनूतयेगु जीवनस्तर थाहाँ वन व मध्यम वर्गया तीव्र विकास जुल। अटोमोबाइल, टेलिभिजन व छेँय् प्रयोग जुइगु इलेक्ट्रोनिक्स सामानया उत्पादन व खपत अप्वल। थ्व आर्थिक विस्तारय् प्रविधिया विकास व दंगु इन्धनया उपलब्धताया नं तःधँगु भूमिका दु। थ्व सुवर्ण युग सन् १९७३ या चिकं सङ्कट (1973 oil crisis) व शेयर बजाः मन्दी नापं अन्त्य जुल। थ्व ईलं आधुनिक उपभोक्तावादी समाज व कल्याणकारी राज्य (Welfare state) या अवधारणायात बल्लाकल। [[पुचः:अर्थशास्त्र]] [[en:Post–World War II economic expansion]] rf32n179fgnqx3v9o4k4mx2k9a6fe2z 1123637 1123636 2026-09-05T06:19:50Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Post–World War II economic expansion]] to [[निक्वःगु विश्वयुद्ध धुंकाःया आर्थिक विस्तार]] 1123636 wikitext text/x-wiki '''निक्वःगु विश्वयुद्ध धुंकाःया आर्थिक विस्तार''' (Post–World War II economic expansion) धाःगु सन् १९४५ निसें १९७३ तकया ई खः गन हलिंन्यंक, खासकथं विकसित देसतय्गु अभूतपूर्व आर्थिक वृद्धि जुल। थ्व ईयात 'आर्थिक पुनर्जागरणया सुवर्ण युग' (Golden Age of Capitalism) नं धाइ। विश्वयुद्ध धुंकाः युरोप व जापानया पुनर्निर्माणया नितिं अमेरिकां 'मार्शल प्लान' (Marshall Plan) लागू यात, गुकिं आर्थिक गतिविधियात गति बिल। ब्रेटन वुड्स प्रणाली (Bretton Woods system) अन्तर्गत अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोष (IMF) व विश्व बैंकया स्थापनां अन्तर्राष्ट्रिय व्यापारयात स्थिर दयेकल। थ्व ईलय् बेरोजगारी तसकं म्हो जुल, मनूतयेगु जीवनस्तर थाहाँ वन व मध्यम वर्गया तीव्र विकास जुल। अटोमोबाइल, टेलिभिजन व छेँय् प्रयोग जुइगु इलेक्ट्रोनिक्स सामानया उत्पादन व खपत अप्वल। थ्व आर्थिक विस्तारय् प्रविधिया विकास व दंगु इन्धनया उपलब्धताया नं तःधँगु भूमिका दु। थ्व सुवर्ण युग सन् १९७३ या चिकं सङ्कट (1973 oil crisis) व शेयर बजाः मन्दी नापं अन्त्य जुल। थ्व ईलं आधुनिक उपभोक्तावादी समाज व कल्याणकारी राज्य (Welfare state) या अवधारणायात बल्लाकल। [[पुचः:अर्थशास्त्र]] [[en:Post–World War II economic expansion]] rf32n179fgnqx3v9o4k4mx2k9a6fe2z 0 308034 1123638 2026-09-05T06:19:50Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Post–World War II economic expansion]] to [[निक्वःगु विश्वयुद्ध धुंकाःया आर्थिक विस्तार]] 1123638 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[निक्वःगु विश्वयुद्ध धुंकाःया आर्थिक विस्तार]] pj0sid7rpu4sde62xlg7xv3goru0qhr