Wikipedia newwiki https://new.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A5%82_%E0%A4%AA%E0%A5%8C MediaWiki 1.47.0-wmf.19 first-letter माध्यम विशेष खँलाबँला छ्येलेमि छ्येलेमि खँलाबँला विकिपिडिया विकिपिडिया खँलाबँला किपा किपा खँलाबँला मिडियाविकि मिडियाविकि खँलाबँला Template Template talk ग्वाहालि ग्वाहालि खँलाबँला पुचः पुचः खँलाबँला दबू दबू खँलाबँला TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 1478 1124307 1050967 2026-09-10T05:00:52Z Eukesh 11 /* प्रशासन */ 1124307 wikitext text/x-wiki {{नेपाललिपिपरिक्षण|छ्येलेमि:Eukesh/Auto/NepalScript/इथियोपिया}} [[Image:Wedefit Gesgeshi Widd Innat Ittyoppya.ogg]] [[Image: Ethiopia (Africa orthographic projection).svg|frameless]] [[Image:Location Ethiopia AU Africa.svg|upright=1.15|frameless]] {{Infobox_Country| |native_name = <small>የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ<br>ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ<br>''ye-Ītyōṗṗyā Fēdēralāwī Dīmōkrāsīyāwī Rīpeblīk''</small> |conventional_long_name = <small>संघीय गणतन्त्र इथियोपिया </small> |common_name = इथियोपिया |image_flag = Flag of Ethiopia.svg |image_coat Coat_of_arms_of_Ethiopia.svg |image_map = Ethiopia in its region.svg |national_motto = none |national_anthem = [[Wodefit Gesgeshi, Widd Innat Ityopp'ya]]<br>(March Forward, Dear Mother Ethiopia) |official_languages = [[आम्हारिक भाषा]] |capital = [[अदिस अबाबा]] |latd=9 |latm=01 |latNS=N |longd=38 |longm=44 |longEW=E | |largest_city = [[अदिस अबाबा]] |government_type = [[संघीय गणतन्त्र]]¹ |leader_title1 = [[President of Ethiopia|President]] |leader_title2 = [[Prime Minister of Ethiopia|Prime Minister]] |leader_name1= [[Girma Wolde-Giorgis]] |leader_name2 = [[Meles Zenawi]] |area_rank = 27th |area_magnitude = 1 E12 |area = 1,104,300 |areami² = 426,371 <!-- Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |percent_water = 0.7% |population_estimate = 75,067,000 <!--http://www.csa.gov.et/text_files/2005_national_statistics.htm--> |population_estimate_year = 2006 |population_estimate_rank = 15th² |population_census = 53,477,265 |population_census_year = 1994 |population_density = 70 |population_densitymi² = 181 <!-- Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |population_density_rank = 123rd |GDP_PPP_year= 2005 |GDP_PPP = $60.099 billion |GDP_PPP_rank = 69th |GDP_PPP_per_capita = $823 |GDP_PPP_per_capita_rank = 173rd |sovereignty_type = [[History of Ethiopia|Establishment]] |established_event1 = Traditional date |established_date1 = c. 980 BC |established_event2 = as the [[Dʿmt|Kingdom of D'mt]] |established_date2 = [[8th century BC]] |established_event3 = as the [[Kingdom of Aksum]] (successor kingdom of D'mt) |established_date3 = [[1st century BC]] |HDI_year = 2003 |HDI = 0.367 |HDI_rank = 170th |HDI_category = <font style="color:#E0584E">low</font> |currency = [[Ethiopian birr|Birr]] |currency_code = ETB |country_code = ETH |time_zone = [[East Africa Time|EAT]] |utc_offset = +3 |time_zone_DST = not observed |utc_offset_DST = +3 |cctld = [[.et]] |calling_code = 251 |footnotes = ¹Ethiopia is ostensibly a democracy, but has a [[dominant-party system]] led by the [[Ethiopian People's Revolutionary Democratic Front]].<br>²Rank based on 2005 population estimate by the United Nations }} इथियोपिया छगू अफ्रिकी देय् ख। थ्व देय्‌ उपनिवेष युगय् ताःहाकःतक्क स्वतन्त्र जुयाच्वनेफूगु छगू जक्क देय् ख। ==तजिलजि== ===भाय्=== थ्व देय्‌या मू भासय् [[आम्हारिक भाषा|आमरिया]], गि‘इज़ि, ऒरॊमिंय, तिगिरिंय, गुरगींय, सॊमलींय, आफ़रिंय, सीदमिंय, हदीयंय, कॆमिबतिंय, वॆलयितिंय, गमॊंय, कॆफ़ंय, हमॆरिंय, सिलित्’ईंय, हादॆरींय आदि भाय् ला। थ्व देसय् छ्येलिगु भाय् थ्व कथं दु<ref>[https://web.archive.org/web/20130508203629/http://www.ethiopic.com/alangugs.htm इथियोपिक दत् कम्‌या वेब्याक मेशिनय् दयाच्वंगु ल्यँपौ]</ref>-१ अरी, २ अफ़रि, ३ अलब, ४ [[आम्हारिक भाषा|अमरिंय]], ५ अनिफ़ीलॊ, ६ अंयिवकि, ७ अरिबॊरे, ८ अरिगॊब, ९ अविनिजि, १० बयिसॊ, ११ बमिबेशी, १२ बसिकेतॊ, १४ बेनिछि, १५ बॆरित, १७ बीरले, १८ ऒरॊमॊ (बॊरॆन-अरिसी-गुजी) (ऒरॊमिंय), १९ बॊरॊ, २० बुरिजी, २१ बुस, २२ छ्’अर, २३ दॆसनॆछि, २४ दीमे, २५ दॆरश, २६ दीज़ी, २७ दॊरिज़े, २८ गुरगे, २९ गमॊ-गॊफ़-दविरॊ, ३० गनिज़, ३१ गवद, ३२ गेदेवॊ, ३४ गुमुज़ि, ३५ हदीय (हदीयंय), ३६ हमॆरि बन (हमॆरिंय), ३७ हॊज़ॊ, ३८ कछम-गरिजुले, ३९ कसीपॊ-बलॆसी, ४० कफ़ीछॊ, ४१ कॆमिबत (कॆमिबतिंय), ४२ करॊ, ४३ कॊमॊ, ४४ कॊनिसॊ, ४५ कुरॆति, ४७ कुनिफ़ॆलि, ४८ किवम, ४९ किवेगु, ५० लीबीदॊ, ५१ मजनिगि, ५२ मले, ५३ मि’ईनि, ५४ मेलॊ, ५५ मॆसिमॆसि, ५६ मुरिले, ५७ मुरिसी, ५९ नयी, ६० गुरगे (सॊदॊ), ६१ नु’आरि, ६२ नियनिगतॊमि, ६३ ऒपु’ऒ, ६४ ऒयिद, ६५ क्’ऒतु (ऒरॊमॊ), ६६ सहॊ, ६७ सॆज़ॆ, ६८ शबॊ, ६९ शकछॊ, ७० शेकॊ, ७१ सीदमॊ (सीदमिय), ७२ सुमले, ७३ सुरी, ७५ तिगिरिंय, ७६ त्͟स्’अमयि, ७७ उदुकि, ७८ गुरगे (मि‘इरबि), ७९ ऒरॊमॊ (मि‘इरबि-मॆककॆलॆंय), ८० अगॆवि (मि‘इरबि), ८१ वॆलयित, ८२ छ्’अमितनिगि, ८३ यॆमिस, ८४ ज़यि, ८५ ज़यिसे-ज़ॆरिगुल नछॆवि। ==इतिहास== {{मू पौ|इथियोपियाया इतिहास}} '''इथियोपियाया इतिहास''' [[अफ्रिका]] महाद्वीपया छगू अद्भूत व पुलांगु इतिहास खः। थ्व देय्यात प्राचीन ईलय् 'अबिसिनिया' (Abyssinia) धकाः नं म्हसीकीगु खः। इथियोपियायात मानव सभ्यताया प्रारम्भिक थाय् मध्ये छगूया रुपय् कायेगु या, छाय्‌धाःसा थन ३२ लाख दँ पुलांगु होमिनीड 'लुसी' (Lucy) या अवशेष लुयावःगु दु। प्राचीन ईलय् थन [[अक्सुम साम्राज्य]] (Aksumite Empire) विकसित जुल, गुकिं व्यापार, वास्तुकला व नौवाहनया ख्यलय् तःधँगु प्रगति यात। अक्सुम साम्राज्यं न्हापांगु शताब्दीइ क्रिश्चियन धर्मयात आधिकारिक धर्मया रुपय् स्वीकार याःगु खः। युरोपीय शक्तितयेसं अफ्रिकायात थःगु औपनिवेशिक कब्जा दुने लाकूगु ईलय् नं इथियोपिया थःगु स्वतन्त्रता रक्षा यायेत सफल जुल। सन् १८९६य् जुगु अदवाया युद्धय् (Battle of Adwa) इथियोपियाया सेनां इटलीया सेनायात बुकाः थःगु सार्वभौमसत्ता रक्षा याःगु खः। निक्वःगु विश्वयुद्धया ईलय् इटलीं छुं ई थुकियात कब्जा याःसां लिपा हाकनं स्वतन्त्र जुल। सम्राट हैल सेलासी (Haile Selassie) थ्व देशया छम्ह प्रभावशाली व प्रसिद्ध शासक खः, सुनां देय्यात आधुनिकता पाखे यंकल। लिपा सन् १९७४य् कम्युनिष्ट शासन (Derg) या पलिस्था जुल व राजतन्त्रया अन्त्य जुल। सन् १९९१य् कम्युनिष्ट शासन क्वचाल व संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रया पलिस्था जुल। थौंकन्हे इथियोपिया अफ्रिकन युनियन (African Union) या मुख्यालय दूगु महत्त्वपूर्ण राष्ट्र खः। ==प्रशासन== थ्व देय्‌यात ९गु जातीय प्रान्त व निता संघीय नगरय् बायातःगु दु। थ्व प्रान्ततेत किलिलि धाइ। थ्व देय्‌या किलिलित तिगिरयि, आफ़रि, आमर, ओरोमिया, सोमाली, बेनिशनिगुलि गुमुज़, दक्षिणी राष्ट्र जनजाति व मनूतेगु प्रान्त, गमिबेला व हारॆरी खः धाःसा निता नगर आदीस अबाबा व दिरेदव ख। सकल प्रान्ततेत वेरेदा धाःगु प्रशासनिक जिल्लाय् बायातःगु दु। थ्व देय्‌या जिल्लात थ्व कथं दु- ===आफर प्रान्त=== {{Multicol}} * आबल जिल्ला * आफ़मिबॊ जिल्ला * आफ़िदेर जिल्ला * आमिबर जिल्ला * आरिगॊब जिल्ला * आरित्’उम जिल्ला * आविर जिल्ला * आवशि फ़ॆनितले जिल्ला * आसयित जिल्ला * बॆरिहले जिल्ला * बुरे मुदयितु जिल्ला * छ्’इफ़िर जिल्ला * दलॊलि जिल्ला * दॆवॆ जिल्ला * दुबिती जिल्ला * दुलॆछ जिल्ला {{Multicol-break}} * इलीदरि जिल्ला * इरॆबिती जिल्ला * इव जिल्ला * फ़ुरिसी जिल्ला * गॆवने जिल्ला * गुलीन जिल्ला * क्’ऒनॆब जिल्ला * मॆगले जिल्ला * मीले जिल्ला * सिमुरॊबी गॆललॊ जिल्ला * तॆललकि जिल्ला * त्’ऎरु जिल्ला * यलॊ जिल्ला {{Multicol-end}} ===आम्हारा प्रान्त=== {{Multicol}} * आछ्’ऎफ़ॆरि जिल्ला * आदी आरिक्’अयि जिल्ला * आदेति जिल्ला * आलॆफ़ जिल्ला * आमिबसॆलि जिल्ला * आनिगॊलल त्’ऎरन आसगिरिति जिल्ला * आनिकॆश जिल्ला * आनिकॊबॆरि जिल्ला * आनित्स्’ऒकीयन गॆमिज़ जिल्ला * आरितुम फ़ुरिसीन जीले जिल्ला * आवॆबॆलि जिल्ला * बःइरि दरि ज़ुरीय जिल्ला * बनिज जिल्ला * बसॊ लीबॆनि जिल्ला * बती जिल्ला * बॆलॆस जिल्ला * बॆरॆह्̱ऎति जिल्ला * बॆयॆद जिल्ला * बीबुंयि जिल्ला * बुगिन जिल्ला * बुरे वॆमिबॆर जिल्ला * छ्’ऎफ़े गॊलन दॆवॆरहिमेदॊ जिल्ला * छ्’इलिग जिल्ला * दबति जिल्ला * दनिगिल जिल्ला * दविनितिन दॆलनित जिल्ला * दॆबरिक्’इ जिल्ला * दॆबयि त्’ऎलतिगॆनि जिल्ला * दॆबिरॆ एलीयसि जिल्ला * दॆबिरॆ मरिक्’ऒसि जिल्ला * दॆबिरॆ सीन जिल्ला * दॆबिरॆ तबॊरि जिल्ला * दॆग दमॊति जिल्ला * दॆहन जिल्ला * दॆजॆनि जिल्ला * दॆमिबॆछ्’अ जिल्ला * दॆमिबीय जिल्ला * दॆर जिल्ला * दॆसे जिल्ला * दॆसे ज़ुरीय जिल्ला * इबिनति जिल्ला * एफ़िरतन गिदिमि जिल्ला * इनरिजि इनविग जिल्ला * इनिबिसि सरि मिदिरि जिल्ला * इनॆमयि जिल्ला * इसिते जिल्ला * फ़जित लॆकॊम जिल्ला * फ़रित्’अ जिल्ला * फ़ॊगॆर जिल्ला * गेर मिदिरिन क्’ऎय गॆबिरि’एलि जिल्ला * गिशे रबेलि जिल्ला * गीदनि जिल्ला * गॊनिछ्’अ सीसॊ इनिसि जिल्ला * गॊनिदॆरि जिल्ला * गॊनिदॆरि ज़ुरीय जिल्ला * ग्वनिग्व जिल्ला * गुब लफ़ितॊ जिल्ला {{Multicol-break}} * गॊज़मिनि जिल्ला * हाबिरु जिल्ला * हागॆरि मरियमिन कॆसॆमि जिल्ला * हुलॆति इजि इनिसि जिल्ला * जबी त्’ऎहिननि जिल्ला * जम जिल्ला * जनि आमॊर जिल्ला * क्’अलु जिल्ला * कॆमिकॆमि जिल्ला * जॆलल जिल्ला * क्’ऎवॆति जिल्ला * क्’ऒबॊ जिल्ला * कॊमिबॊलिछ जिल्ला * क्’वरीति जिल्ला * कुतबॆरि जिल्ला * लयि आरिमछ्’इहॊ जिल्ला * लयि गयिनिति जिल्ला * लॆगमिबॊ जिल्ला * मछकॆलि जिल्ला * ममि मिदिरिन ललॊ मिदिरि जिल्ला * मॆक्’इदॆल जिल्ला * मॆक्’एति जिल्ला * मिनिजरि इन शॆनिकॊर जिल्ला * मॆरवी जिल्ला * मॆरबेते जिल्ला * मॆतॆम जिल्ला * मॊरॆतिन जिरु जिल्ला * क्’वर जिल्ला * सनिज जिल्ला * सयिनिति जिल्ला * सॆक्’ऎल जिल्ला * सॆक्’ऒत्’अ जिल्ला * शॆबॆलि बॆरॆनित जिल्ला * सिमद जिल्ला * सीयदॆबॆरिन वयु इनिसरॊ जिल्ला * तछि गयिनिति जिल्ला * तॆहुलॆदॆरे जिल्ला * त्’ऎनित जिल्ला * त्’अरिमबॆरि जिल्ला * वदिल जिल्ला * वॆगिदि जिल्ला * वॆगॆर जिल्ला * वॆलिदॆय जिल्ला * वॆरॆ बबु जिल्ला * वॆरॆ ईलु जिल्ला * वॆरॆमॊ वजॆतुन मीदरॆम जिल्ला * ज़िक्’वल जिल्ला {{Multicol-end}} ===बेनिशनिगुलि गुमुज़=== {{Multicol}} * आजलॊ मीत्’ए जिल्ला * आसॊस जिल्ला * बमिबसी जिल्ला * बॆलॊ जॆगॊनिफ़ॊयि जिल्ला * बुलॆनि जिल्ला * दनिगुरि जिल्ला * दीबते जिल्ला * गुब जिल्ला * कमशी जिल्ला * कॊमेश जिल्ला * कॊरिमुकि जिल्ला {{Multicol-break}} * मनिदुर जिल्ला * मॆनिजि जिल्ला * ऒद गॊदॆरे जिल्ला * शिरिकॊले जिल्ला * सीरिब आबयि जिल्ला * वॆनिबॆर जिल्ला * यसॊ जिल्ला * म’ऒ-कॊमॊ लियु-वॆरॆद जिल्ला * पवे वॆरॆद जिल्ला {{Multicol-end}} ===ओरोमिया प्रान्त=== {{Multicol}} * आबय जिल्ला * आबयि छ्’ऒमॆनि जिल्ला * आबे दॆनिगॊरॊ जिल्ला * आबीछुन गॆने जिल्ला * आद छ्’उक्’अल जिल्ला * आदब जिल्ला * आदम जिल्ला * आदमी तुलु इन जीदॊ कॊमिबॊलिछ जिल्ला * आद बॆरिग जिल्ला * आदॊलन वदॆर जिल्ला * आगरिफ़ जिल्ला * आक्’अक्’ई जिल्ला * आले जिल्ला * आलॆमि गॆन जिल्ला * आमय जिल्ला * आमिबॊ जिल्ला * आमींय जिल्ला * आमुरु जरिते जिल्ला * आनिफ़ीलॊ जिल्ला * आरॆरॊ जिल्ला * आरिसी नॆगॆले जिल्ला * आसेकॊ जिल्ला * आयिर गुलीसॊ जिल्ला * बबीले जिल्ला * बकॊ त्’ईबे जिल्ला * बेछ्’ऒ जिल्ला * बॆदॆले जिल्ला * बॆदॆनॊ जिल्ला * बॆजी, ऒरॊमीय जिल्ला * बॆक्’ऒजी जिल्ला * बॆरिबॆरे जिल्ला * बॆरॆहिन आलॆलितु जिल्ला * बील सॆयॊ जिल्ला * बॊजी जिल्ला * बॊक्’ए जिल्ला * बॊरे जिल्ला * बॊसेति जिल्ला * बुरे, ऒरॊमीय जिल्ला * छ्’ऎलीय जिल्ला * छ्’ईरॊ जिल्ला * छ्’ऒले जिल्ला * छ्’ऒर जिल्ला * दले ललॊ जिल्ला * दनॊ जिल्ला * दरीमु जिल्ला * दरॊलेबु जिल्ला * दवॊ जिल्ला * दॆदॆरि जिल्ला * देदॊ जिल्ला * दॆग जिल्ला {{Multicol-break}} * दॆगॆमि जिल्ला * देम जिल्ला * देनिदी जिल्ला * दॆर, ऒरॊमीय जिल्ला * दीदेस जिल्ला * दीग लॆक जिल्ला * दीगॆलुन त्’इजॊ जिल्ला * दिरे जिल्ला * दॊब जिल्ला * दॊदॊल जिल्ला * दॊदॊतन सीरे जिल्ला * दुगिद बॊर जिल्ला * दुगिद दव जिल्ला * ईजेरी (आदीसि आलॆमि) जिल्ला * एलु जिल्ला * फ़ॆदीसि जिल्ला * फ़ॆनितले जिल्ला * गसेरन गॊलॊलिछ जिल्ला * गवॊ दले जिल्ला * गॆछी जिल्ला * गॆदॆबि जिल्ला * गॆलन जिल्ला * गॆर जिल्ला * गिररि जरिसॊ जिल्ला * गिद किरॆमु जिल्ला * गीमिबी जिल्ला * गीमिबी कॆतॆम जिल्ला * गीमिबीछु जिल्ला * गिनिदॆ बॆरॆति जिल्ला * गीनीरि जिल्ला * गिरव जिल्ला * गॊब जिल्ला * गॊल ऒदन मॆयुमुलिके जिल्ला * गॊलॊलिछ जिल्ला * गॊम जिल्ला * गॊरॊ ऒरॊमीय जिल्ला * गॊरॊ गुतु जिल्ला * गुब कॊरीछ जिल्ला * गुदुरु जिल्ला * गुरिदमॊले, ऒरॊमीय जिल्ला * गुरिसुमि, ऒरॊमीय जिल्ला * गुतॊ वयु जिल्ला * हाबिरॊ जिल्ला * बुले हॊर जिल्ला * हारॊ मय जिल्ला * हारु जिल्ला * हाव वॆलॆले जिल्ला * हीदबु आबॊते जिल्ला * हीत्’ऒस जिल्ला {{Multicol-break}} * ईबनितु जिल्ला * जरिसॊ (हारॆरिगे) जिल्ला * जरिसॊ (वॆलॆग) जिल्ला * जॆलिदु जिल्ला * जॆजु जिल्ला * जिम आरिजॊ जिल्ला * जिम गीदमी जिल्ला * जिम हॊरॊ जिल्ला * जिम ररे जिल्ला * क्’ऎमिबीबिति जिल्ला * क्’ऎरिस (हारॆरिगे) जिल्ला * क्’ऎरिस (जिम) जिल्ला * क्’ऎरिसन क्’ऒनिदलिती जिल्ला * क्’ऒफ़ॆले जिल्ला * क्’ऒक्’ईरि जिल्ला * कॊकॊस जिल्ला * कॊमिबॊलिछ जिल्ला * क्’उनी जिल्ला * क्’उरिफ़ छ्’ऎले जिल्ला * क्’उयु जिल्ला * ललॊ आसबी जिल्ला * लॆगॆहीद जिल्ला * लीबॆनि, ऒरॊमीय जिल्ला * लीमु जिल्ला * लीमु क्’ऒस जिल्ला * लीमु सक्’अ जिल्ला * लॊमे जिल्ला * मॆलिक बलॊ जिल्ला * मॆलिक सॊद जिल्ला * मॆन जिल्ला * मॆन सीबु जिल्ला * मेद वलॆबु जिल्ला * मॆनन हरॆन बुलुकि जिल्ला * मॆरिती जिल्ला * मॆसॆल जिल्ला * मेत जिल्ला * मेत रॊबी जिल्ला * मॆतु जिल्ला * मॆयिसॊ፣ ऒरॊमीय जिल्ला * मॊयले፣ ऒरॊमीय जिल्ला * मुलॊन सुलुलित जिल्ला * मुनेस जिल्ला * नॆजॊ जिल्ला * नॆनिसॆबॊ जिल्ला * नॊले कब जिल्ला * नॊनॊ (ईलुबबुरि) जिल्ला * नॊनॊ (शॆव) जिल्ला * नुनु कुमिब जिल्ला * ऒदॊ शकीसॊ जिल्ला * ऒमॊ नद जिल्ला {{Multicol-break}} * रयितु जिल्ला * रॊबे जिल्ला * ससीग जिल्ला * सयॊ जिल्ला * सॆक छ्’ऎरिक्’ऒस जिल्ला * सॆररॊ जिल्ला * सेरु जिल्ला * सॆतॆम जिल्ला * सॆवॆयिन जिल्ला * शशॆमॆने जिल्ला * शिरिक जिल्ला * सिबु सीरे जिल्ला * सीगिमॊ जिल्ला * सीनन दीनिशॊ जिल्ला * सॊकॊरु जिल्ला * सुदे जिल्ला * सुप्’एन सॊदॊ जिल्ला * तॆलितॆलि जिल्ला * त्’ऎन जिल्ला * त्’इक्’उरि जिल्ला * त्’ईरॊ आफ़ेत जिल्ला * त्’ईयॊ जिल्ला * त्’ऒले जिल्ला * तुलॊ जिल्ला * उरग जिल्ला * वॆलीसॊन गॊरॊ जिल्ला * वलिमर जिल्ला * वम बॊनय जिल्ला * वॆरॆ जरिसॊ जिल्ला * वॆनिछ्’ई जिल्ला * विछ्’अलेन जीदॊ जिल्ला * यबेलॊ जिल्ला * यय गुलॆलेन दॆबिरॆ लीबनॊसि जिल्ला * ययु जिल्ला * युबिदॊ जिल्ला * ज़िवयि दुगिद जिल्ला {{Multicol-end}} ==लिधंसा== {{लिधंसा|}} {{देय्}} {{देय्‌ च्वसु|इथियोपिया}} {{Commonscat|Ethiopia}} [[पुचः:देय्]] 9354i2kf0l003gweiny6px9pa0wdh7e 0 1491 1124313 1100506 2026-09-10T05:05:57Z Eukesh 11 /* प्रशासन */ 1124313 wikitext text/x-wiki {{नेपाललिपिपरिक्षण|छ्येलेमि:Eukesh/Auto/NepalScript/मोरक्को}} [[Image:National Anthem of Morocco.ogg]] [[Image:Volubilis Longshot II.jpg|thumb|right|upright=0.9|Roman ruins of [[Volubilis]]]] {{Infobox country |conventional_long_name = मोरक्कोया राजतन्त्र |native_name = {{unbulleted list | <hr/>المملكة المغربية<br/>{{smaller|''al-Mamlakah al-Maġribiyah''}} | <hr/>{{lang|ber|ⵜⴰⴳⵍⴷⵉⵜ ⵏ ⵍⵎⵖⵔⵉⴱ}}{{nbsp|2}}{{small|{{nobold|([[Berber languages|Berber]])}}}}<br/>{{smaller|''Tagldit N Lmaġrib''}} }} |common_name = Morocco |image_flag = Flag of Morocco.svg |image_coat = Coat of arms of Morocco.svg |image_map = Morocco WS-included (orthographic projection).svg |map_caption = Dark red: Internationally recognized territory of Morocco.<br/>Lighter striped red: [[Western Sahara]], a [[Morocco#Western Sahara status|disputed]] territory mostly administered by Morocco as its [[Southern Provinces]]. |national_motto = <div style="padding-top:0.2em;padding-bottom:0.5em;">{{native phrase|ar|{{lower|0.1em|{{big|الله، الوطن، الملك&nbsp;}}}}|italics=off|nolink=on}}<br/>''{{transl|ar|Allāh, al-Waṭan, al-Malik}}''</div> <div style="padding-bottom:0.35em;">{{lang|ber|ⴰⴽⵓⵛ, ⴰⵎⵓⵔ, ⴰⴳⵍⵍⵉⴷ}}{{nbsp|2}}{{small|(Tamazight)}}<br/>''{{transl|ber|Akuc, Amur, Agllid}}''</div> {{small|"God, Homeland, King"}} |national_anthem = <br/>{{native phrase|ar|{{lower|0.1em|{{big|النشيد الوطني المغربي&nbsp;}}}}|italics=off|nolink=on}}<br/>{{small|''[[Cherifian Anthem]]''}} <center></center> |official_languages = {{unbulleted list | [[Literary Arabic|Arabic]]<ref name="const2011">{{cite web |title=Moroccan Constitution |year=2011 |url=http://www.sgg.gov.ma/BO/bulletin/FR/2011/BO_5964-Bis_Fr.pdf}}</ref> | [[Berber languages|Berber]]<ref name="const2011"/>{{ref label|Official languages|a|}} }} |languages_type = Native languages{{ref label|Native languages|c|}} |languages = {{unbulleted list | [[Berber languages|Berber dialects]]{{ref label|Berber dialects|d|}} | [[Varieties of Arabic|Arabic dialects]]{{ref label|Arabic dialects|e|}} }} |languages2_type = Foreign languages |languages2 = {{unbulleted list | ~33% [[French language|French]]{{ref label|French|b|}} | ~21% [[Spanish language|Spanish]] | ~14% [[English language|English]] }} |ethnic_groups = <!--This is sourced (see ethnic_groups_year), so please do not change it without more recent source:-->{{unbulleted list |99% [[Arab-Berber]] |1% others}} |ethnic_groups_year = 2012{{lower|0.2em|<ref name=CIA/>}} |demonym = Moroccan |capital = [[Rabat]] |latd=34 |latm=02 |latNS=N |longd=6 |longm=51 |longEW=W |largest_city = [[Casablanca]] |government_type = [[Unitary state|Unitary]] [[Parliamentary system|parliamentary]] [[constitutional monarchy]]<ref name="Const1">{{cite web|url=http://www.maroc.ma/NR/rdonlyres/2298ADD6-703C-471E-B924-A5E4F396FEA2/0/Texteint%C3%A9gralduprojetdenouvelleConstitution.pdf |title=Constitution of the Kingdom of Morocco, I-1 |format=PDF |date= |accessdate=2013-01-09}}</ref> |leader_title1 = [[King of Morocco|King]] |leader_name1 = [[Mohammed VI of Morocco|Mohammed VI]] |leader_title2 = [[Prime Minister of Morocco|Prime Minister]] |leader_name2 = [[Abdelillah Benkirane]] |legislature = [[Parliament of Morocco|Parliament]] |upper_house = [[House of Councillors (Morocco)|House of Councillors]] |lower_house = {{nowrap|[[House of Representatives (Morocco)|House of Representatives]]}} |sovereignty_type = Independence |established_event1 = from [[France]] |established_date1 = March 2, 1956 |established_event2 = from [[Spain]] |established_date2 = April 7, 1956 |area_rank = 58th or 40th |area_magnitude = 1_E10 |area_footnote = {{ref label|Territory|f|}} or {{nowrap|710,850 km²&nbsp;{{ref label|Territory|f|}}&nbsp;}} |area_km2 = 446,550 |area_sq_mi = 172,487 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |percent_water = {{nowrap|0.056 <small>(250 km²)</small>}} |population_estimate = 32,644,370<ref name="Haut Commisariat au Plan"/> |population_estimate_year = 2012 |population_estimate_rank = 38th |population_census = 29,680,069<ref name=2004census>{{cite web|title=Recensement général de la population et de l'habitat 2004|url=http://www.hcp.ma/Recensement-general-de-la-population-et-de-l-habitat-2004_a633.html|publisher=Haut-Commissariat au Plan du Royaume du Maroc}}</ref> |population_census_year = 2004 |population_density_km2 = 73.1 |population_density_sq_mi = 189.3 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |population_density_rank = 122nd |GDP_PPP_year = 2011 |GDP_PPP = $162.617 billion<ref name=imf2>{{cite web |url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2012/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=33&pr.y=11&sy=2009&ey=2012&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=686&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a= |title=Morocco |publisher=International Monetary Fund |accessdate=2012-04-18}}</ref> |GDP_PPP_rank = 56th |GDP_PPP_per_capita = $5,052<ref name=imf2/> <!--Do not edit!--> |GDP_PPP_per_capita_rank = 115th |GDP_nominal = $99.241 billion<ref name=imf2/> <!--Do not edit!--> |GDP_nominal_rank = 60th |GDP_nominal_year = 2011 |GDP_nominal_per_capita = $3,083<ref name=imf2/> <!--Do not edit!--> |GDP_nominal_per_capita_rank = 120th |Gini = 40.9 <!--number only--> |Gini_ref = <ref>[http://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI/ World Bank GINI index]</ref> |Gini_year = 2007 |HDI_year = 2011 |HDI_change = increase <!--increase/decrease/steady--> |HDI = 0.582 <!--number only--> |HDI_ref = |HDI_rank = 130th |PNB_rank = 60th |PIB_rank = 60th |currency = [[Moroccan dirham]] |currency_code = MAD |time_zone = [[Western European Time|WET]] |utc_offset = +0 |time_zone_DST = [[Western European Summer Time|WEST]] |utc_offset_DST = +1 |drives_on = right |calling_code = [[+212]] |cctld = [[.ma]] |footnote_a = {{note|Official languages}} [[French language|French]] is also used in official government documents and by the business community, although it has no official status.<big><ref name=CIA>"[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mo.html Morocco]." ([http://www.webcitation.org/6BOX97UlY Archive]) [[CIA World Factbook]]. Retrieved on 13 October 2012. "French (often the language of business, government, and diplomacy)"</ref></big> |footnote_b = {{note|French}} 13.5% fluent, 19.5% partially fluent.<big><ref>"[http://www.francophonie.org/IMG/pdf/La_francophonie_dans_le_monde_2006-2007.pdf La Francophonie dans le monde]." ([http://www.webcitation.org/6BRfV7Jk3 Archive]) ''[[Organisation Internationale de la Francophonie]]''. p. 16. Retrieved on 15 October 2012.</ref></big> |footnote_c = {{note|Native languages}} See [[Languages of Morocco]]. |footnote_d = {{note|Berber dialects}} Primarily [[Riffian language|Riffian]], [[Shilha language|Shilha]] and [[Central Morocco Tamazight|Central Tamazight]]. |footnote_e = {{note|Arabic dialects}} Primarily [[Moroccan Arabic|Darija]] and [[Hassānīya language|Hassaniya]]. |footnote_f = {{note|Territory}} The area {{convert|446550|km2|abbr=on}} excludes all disputed territories, while {{convert|710850|km2|abbr=on}} includes the Moroccan-administered parts of [[Western Sahara]] (claimed as the [[Sahrawi Arab Democratic Republic|Sahrawi Republic]] by the [[Polisario Front]]). }} '''मोरक्को''' छगू उत्तर अफ्रिकी देय्‌ ख। == नामाकरण == [[अंग्रेजी भाषा|अंग्रेजी]] ''मोरक्को धयागु'' खँग्वः [[स्पेनी भाषा|स्पेनिश]] खँग्वः {{Lang|es|Marruecos}}या अंग्रेजीकरण खः। थ्व नां अल्मोराविद राजवंश, अल्मोहाद खिलाफत व सादियन राजवंशया राजधानी जूगु माराकेश नगरया नामं वःगु ख। <ref>{{Cite web|title=Country names|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/country-name#morocco}}</ref> अल्मोराविड राजवंशया इलय् {{Lang|tzm-Latn|Tāmurākušt}} नामं मार्राकेश नगरया पलिस्था जूगु खः। थ्व नगरया नां प्राचीन बर्बर नां {{Lang|tzm-Latn|amūr n Yakuš}} नं वःगु खः गुकिया अर्थ: "द्यःया देय्" ख। <ref>{{Citation|title=Chapitre VIII. Le calife en son palais: maintenir son rang|url=http://books.openedition.org/pumi/12060|access-date=2023-12-09}}</ref> अंग्रेजी भासय् न्हापांगु सः हिलाः (सम्भवतः, "मूर" खँग्वःया प्रभावय् ) थ्व नां वःगु जुइफु। <ref>{{Cite web|title=morocco {{!}} Etymology of morocco by etymonline|url=https://www.etymonline.com/word/morocco}}</ref> ऐतिहासिककथं, थ्व लागा मुस्मां भूगोलविद्तसें अल-मघरिब अल-अक्सा (अरबी भासय् {{Lang|ar|المغرب الأقصى}}) धकाः धाःगु थाय् जुयाच्वन। थुकिया अर्थ  '(इस्लामिक हलिंया) दकलय् तापाःगु पश्चिमी थाय् ख। थ्व नां तियारेत निसें [[एट्लान्टिक महासागर|एटलान्टिक]] तकया क्षेत्रयात थाय्या निंतिं छ्यलीगु नां ख। थ्व नापंया थाय् अल-मघरिब अल-अवस्त (अरबी भासय् {{Lang|ar|المغرب الأوسط}}) ख गुकिया अर्थ 'मध्य पश्चिम' जुइ। थ्व थाय् त्रिपोली निसें बेजाइया तक ला। नापं, थ्व लिपां अल-मघरिब अल-अदना (अरबी भासय् {{Lang|ar|المغرب الأدنى}}) लाः गुकिया अर्थ 'निकट पश्चिम' ख। थ्व थासय् धाःसा अलेक्जेन्द्रिया निसें त्रिपोली तक दुथ्याः।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=qVYT4Kraym0C&pg=PA375|title=The Spread of Islam Throughout the World|date=1 January 2011|publisher=UNESCO|language=en}}</ref> मोरक्कोया आधुनिक [[अरबी भाषा|अरबी]] नां {{Transl|अरबी|अल-मघरिब}} ( {{Lang|ar|المغرب}})या अर्थ सूर्यास्तया थाय् ख। थ्व राज्यया आधिकारिक अरबी नां {{Transl|अरबी|अल-मम्लकह अल-मघरिबियाह}} ( {{Lang|ar|المملكة المغربية}}) ख ; गुकिया अर्थ सूर्यास्तया राज्य/पश्चिम ख। <ref>{{Cite web|title=Maghreb, en arabe Maghrib ou Marhrib (" le Couchant ")|url=https://www.larousse.fr/encyclopedie/autre-region/Maghreb/131068|language=fr}}</ref> <ref>{{Citation|title=Introduction|date=1987|url=https://www.cambridge.org/core/books/history-of-the-maghrib-in-the-islamic-period/introduction/0A276AD37271D71955A8C28E6578F617|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-33767-0}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Maghreb|url=https://www.britannica.com/place/Maghreb|language=en}}</ref> [[तर्किश भाषा|टर्की]] भासं मोरक्कोयात फास ({{Lang|tr|Fas}}) धाइ। थ्व नां थुकिया मध्यकालीन राजधानी फेसं वःगु नां गुगु अरबी खँग्वः फाःस ( {{Lang|ar|فأس}} ; छकथंया [[पाः]]) नं बुयावःगु ख। थ्व नगरया पलिस्थामि इद्रिस प्रथम इब्न अब्द अल्लाहं नगरया रुपरेखा मालेत वहः व लुँया पाः छ्यःगु बाखँ दु। <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=3SapTk5iGDkC|title=Cities of the Middle East and North Africa: A Historical Encyclopedia|date=2007|publisher=ABC-CLIO}}</ref> <ref name="Bressolette-2016">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=kNzeCwAAQBAJ&pg=PP1|title=A la découverte de Fès|publisher=L'Harmattan}}</ref> इस्लामिक हलिंया मेमेगु थासय्, दसुया निंतिं २०गु शताब्दीया मध्य स्वया न्ह्यःया इजिप्सियन व मध्यपूर्वी अरबी साहित्यय् मोरक्कोयात सामान्यतया {{Lang|ar-Latn|मराकेश}} ( {{Lang|ar|مراكش}} )धाइगु या। <ref>{{Cite book|title=French Military Rule in Morocco|date=12 October 2012}}</ref> थ्व खँग्वः थौं नं मोरक्कोया निंतिं यक्व हिन्द-इरानी भाषाय् छ्येलिगु या, गुकिलि [[पारसी भाषा|फारसी]], [[उर्दू भाषा|उर्दू]] व [[पञ्जाबी भाषा|पंजाबी]] नं ला। <ref>{{Cite web|title=مراکش - معنی در دیکشنری آبادیس|url=https://abadis.ir/fatofa/%D9%85%D8%B1%D8%A7%DA%A9%D8%B4/|language=fa}}</ref> मोरक्कोया राजनीतिक रुपं ' अलावी राजवंशया शरीफी सम्पदायात म्हसीकिगु थी-थी खँग्वः नं छ्यलातःगु दु गथेकि {{Transl|ar|अल-मम्लकह-अश-शरिफाह}} ( {{Lang|ar|المملكة الشريفة}} ), {{Transl|ar|अल-ल्यालहः अश-शरिफाह}} ( {{Lang|ar|الإيالة الشريفة}} ) व {{Transl|ar|अल-इम्बरातुरिय्याह अश-शरिफाह}} ( {{Lang|ar|الإمبراطورية الشريفة}} ), फ्रेन्च भासं {{Lang|fr|l'Empire chérifien}} धकाः थ्व नांयात भाय् हिलातःगु दु। अंग्रेजी भासं थुकियात 'Sharifian Empire (शरीफियन एम्पायर)' धकाः धाइ। ==इतिहास== {{मू पौ|मोरक्कोया इतिहास}} मोरोक्कोया इतिहास उत्तर अफ्रिकाया 'मगरिब' (Maghreb) क्षेत्रय् च्वंगु प्राचीन व समृद्ध इतिहास खः। प्राचीन ईलय् थन बर्बर (Berber) मूलवासीत च्वनाच्वंगु खः, सुनां थःगु स्वायत्त संस्कृति व सभ्यता दयेकल। लिपा फेनेसियन, रोमान व भान्डालतयेसं थ्व क्षेत्रय् प्रभाव स्थापित यात। न्हेगु शताब्दीइ अरब मुस्लिम साम्राज्यया प्रवेश नापं मोरोक्कोय् इस्लाम धर्म व अरबी भाषाया व्यापक प्रसार जुल। इद्रिसिद राजवंश (Idrisid dynasty) या पलिस्था नापं मोरोक्को छगू एकीकृत व स्वतन्त्र इस्लामिक राज्यया रुपय् दन। थुकिया लिपा अलमोराभिद, अलमोहाद, व सादी राजवंशतयेसं थन शासन यात, गुकिं मोरोक्कोया साम्राज्ययात स्पेन व सहारा क्षेत्र तक विस्तार यात। १९गु शताब्दीया लिपांगु भागय् युरोपीय शक्तितयेगु प्रभाव अप्वया वल व सन् १९१२य् फेसया सन्धि (Treaty of Fez) अनुसार मोरोक्को फ्रान्स व स्पेनया संरक्षण (Protectorate) दुने लाःवन। मोरोक्कोया जनतां थःगु स्वतन्त्रताया निंतिं कडा संघर्ष यात, गुकिया लिच्वः कथं सन् १९५६य् फ्रान्स निसें देय् स्वतन्त्र जुल। स्वतन्त्रता लिपा मोहम्मद पंचम व हसन द्वितीय थेंज्याःपिं जुजुतयेसं देशयात आधुनिक राष्ट्रय् परिणत यायेत ग्वहालि यात। थौंकन्हे मोरोक्को छगू संवैधानिक राजतन्त्र दुगु स्थिर व सांस्कृतिक रुपं तःमि राष्ट्र खः। ==प्रशासन== [[किपा:Regions of Morocco including Western Sahara.svg|thumb|right|मोरक्कोया प्रशासनिक विभाजन]] प्रशासनिक कथं मोरक्को क्वे बियातःगु क्षेत्रय् विभक्त दु- {| | #[[अलशावीथ वरदीग़थ क्षेत्र]] #[[दकालथ अबदथ क्षेत्र]] #[[फ़ास बोलमान क्षेत्र]] #[[अलग़रब ग़रारथ बिन हुसैन क्षेत्र]] #[[अलदार अलबीज़ा अलकबरी क्षेत्र]] #[[कलमीम अलसमारथ क्षेत्र]] #[[अलाईउन बोजदोर क्षेत्र]] #[[मराकश तानसीफ़त हावज़ क्षेत्र]] #[[मकनास ताफ़ीलालत क्षेत्र]] #[[अलझथ अलशरकीथ क्षेत्र]] #[[वादी अलज़्हब अलकोईरथ क्षेत्र]] #[[अलरबात सुला ज़मोर ज़ाईर क्षेत्र]] #[[सौस मासथ दराथ क्षेत्र]] #[[तादलथ ज़ीलाल क्षेत्र]] #[[तनजथ ततवान क्षेत्र]] #[[ताज़थ अलहसीमथ तावनात क्षेत्र]] | |} ==स्वयादिसँ== * [[अफ्रिका]] {{देय्‌ च्वसु|{{PAGENAME}}}} {{अफ्रिका}} {{देय्}} {{Commonscat|Morocco}} ==लिधंसा== {{लिधंसा|}} [[पुचः:देय्]] 4uksxv3pfvvyhm7csyn4j3huyvfbvn3 0 1495 1124317 1080536 2026-09-10T05:08:54Z Eukesh 11 /* इतिहास */ 1124317 wikitext text/x-wiki {{नेपाललिपिपरिक्षण|छ्येलेमि:Eukesh/Auto/NepalScript/नाइजेरिया}} [[Image:Nigeria national anthem Nigeria, We hail thee midi.mid]] [[Image:Nigeria (orthographic projection).svg|frameless]] [[Image:Location Nigeria AU Africa.svg|upright=1.15|frameless]] '''नाइजेरिया''' छगु अफ्रिकी देय् खः। ==इतिहास== {{मू पौ|नाइजेरियाया इतिहास}} नाइजेरियाया इतिहास धाःगु पश्चिम अफ्रिकाया दकले अप्वः जनसंख्या दुगु राष्ट्रया प्राचीन निसें आधुनिक ई तकया इतिहास खः। ईसापूर्व १५०० निसें थन नोक संस्कृति (Nok culture) या विकास जुल, गुकिं थःगु धातु कला व चाया मुर्तिया निंतिं नांजाः। मध्यकालय् थन कानेम-बोर्नु साम्राज्य, हौसा राज्यत, योरुबा साम्राज्य (ओयो व बेनिन), व सोकोतो खलिफत थेंज्याःगु शक्तिशाली राज्यतयेगु विकास जुल। थ्व क्षेत्रय् ट्रान्स-सहारा व्यापार व लिपा ट्रान्स-एत्लान्टिक दास व्यापारया तःधँगु प्रभाव लाःगु खः। १९गु शताब्दीया लिपांगु भागय् बेलायतं थ्व क्षेत्रयात थःगु औपनिवेशिक कब्जा दुने यात व सन् १९१४य् उत्तरी व दक्षिणी नाइजेरियायात छथासय् स्वानाः नाइजेरिया दयेकल। १ अक्टोबर १९६०य् नाइजेरिया बेलायती शासन निसें पूर्ण स्वतन्त्र जुल। स्वतन्त्रता लिपा देशय् जातीय तनाव व राजनीतिक अस्थिरता अप्वया वल, गुकिया लिच्वः कथं सन् १९६७ निसें १९७० तक नाइजेरियन गृहयुद्ध (Biafran War) जुल। गृहयुद्ध लिपा सैनिक शासन व ताःहाकःगु राजनीतिक संक्रमणया ई वल। सन् १९९९य् प्रजातन्त्र पुनःबहाली जुल व थौंकन्हे नाइजेरिया अफ्रिका महाद्वीपया छगू मू आर्थिक व राजनीतिक शक्ति जूगु दु। ==भूगोल== ==अर्थतन्त्र== ==राजनीति== {{देय् च्वसु}} {{दे}} [[Category:देय्]] sygubyerubzuk2tdl7xdd84dxkzh0lk 0 1502 1124319 1076641 2026-09-10T05:12:25Z Eukesh 11 /* इतिहास */ 1124319 wikitext text/x-wiki {{नेपाललिपिपरिक्षण|छ्येलेमि:Eukesh/Auto/NepalScript/दक्षिण अफ्रिका}} [[Image:South Africa National Anthem.ogg]] [[Image:South Africa (centered orthographic projection).svg|frameless]] [[Image:South Africa adm location map.svg|frameless]] {{Infobox Country or territory |conventional_long_name = {{Collapsible list |title='''गणतन्त्र दक्षिण अफ्रिका''' |Republiek van Suid-Afrika |IRiphabliki yeSewula Afrika |IRiphabliki yaseMzantsi Afrika |IRiphabliki yaseNingizimu Afrika |IRiphabhulikhi yeNingizimu Afrika |Rephaboliki ya Afrika-Borwa |Rephaboliki ya Afrika Borwa |Rephaboliki ya Aforika Borwa |Riphabliki ra Afrika Dzonga |Riphabu{{Unicode|ḽ}}iki ya Afurika}} |common_name = दक्षिण अफ्रिका |image_flag = Flag of South Africa.svg |image_coat =Coat of arms of South Africa (heraldic).svg |symbol_type = Coat of arms |image_map = LocationSouthAfrica.svg |national_motto = ''!ke e: {{IPA|ǀ}}xarra {{IPA|ǁ}}ke''{{spaces|2}}<small>([[ǀXam language|ǀXam]])<br />“अनेकताय् एकता” (शाब्दिक अर्थ “अनेक मनुत छम्हो जु”)</small> |national_anthem = [[दक्षिण अफ्रिकाया राष्ट्रिय गान]]&nbsp;<small>[http://www.youtube.com/watch?v=1pVfhd1tLdU]</small> |official_languages = {{Collapsible list |title=[[दक्षिण अफ्रिकाया भाषात|११]] |[[अफ्रिकांस]] |[[अंग्रेजी भाषा]] |[[दक्षिण न्देबेले भाषा]] |[[उत्तर सोथो भाषा]] |[[सोथो भाषा]] |[[स्वाती भाषा]] |[[त्सोङा भाषा]] |[[त्स्वाना भाषा]] |[[भेन्डा भाषा]] |[[झोसा भाषा]] |[[जुलु भाषा]]}} |capital = [[प्रेटोरिया]] (कार्यपालिकाexecutive)<br />[[ब्लोएम्फोन्तैन]] (न्यायपालिका)<br />[[केप टाउन]] (व्यवस्थापिका) |latd=25 |latm=43 |latNS=S |longd=28 |longm=17 |longEW=E |largest_city = [[जोहानेजबर्ग]] <small>([[2006]])&nbsp;[http://www.citypopulation.de/World.html]</small> |government_type = [[संसदीय प्रजातन्त्र]] |leader_title1 = [[दक्षिण अफ्रिकाया राष्ट्रपति]] |leader_name1 = [[थाबो म्बेकी]] |sovereignty_type = [[स्वतन्त्रता]] |sovereignty_note = [[संयुक्त अधिराज्य]] नं |established_event1 = [[दक्षिण अफ्रिकाया एकता]] |established_date1 = [[मे ३१]] [[१९१०]] |established_event2 = [[स्ट्याच्युट अफ वेस्टमिनिस्टर १९३१]] |established_date2 = <br />[[डिसेम्बर ११]] [[१९३१]] |established_event3 = [[दक्षिण अफ्रिकामि रिफरेन्डम, १९६०|गणतन्त्र]] |established_date3 = [[मे ३१]] [[१९६१]] |area_rank = २५^औं |area_magnitude = 1 E12 |area = १,२२१,०३७ |areami² = ४७१,४४३ <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |percent_water = म्हो |population_estimate = ४७,४३२,००० |population_estimate_year = २००५ |population_estimate_rank = २६^औं |population_census = ४४,८१९,२७८ |population_census_year = २००१ |population_density = ३९ |population_densitymi² = १०१ <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |population_density_rank = १६३^थासे |GDP_PPP_year = २००५ |GDP_PPP = $५७०.२ बिलियन <!--IMF--> |GDP_PPP_rank = १८^औं |GDP_PPP_per_capita = $१२,१६१ |GDP_PPP_per_capita_rank = ५७^औं |Gini = ५७.८ |Gini_year = २००० |Gini_category = <font color="#e0584e">अप्व</font> |footnotes = |HDI_year = २००४ |HDI = {{decrease}} ०.६५३ |HDI_rank = १२१^औं |HDI_category = <font style="color:#fc0">मध्यम</font> |currency = [[दक्षिण अफ्रिकाली र्‍यांड]] |currency_code = ZAR |country_code = RSA |time_zone = [[SAST]] |utc_offset = +२ |cctld = [[.za]] |calling_code = २७ }} '''गणतन्त्र दक्षिण अफ्रिका''' [[अफ्रिका]]या दक्षिणी भागय् दुगु छगु देय् ख। थुकिगु लागाय् [[नामिबिया]], [[बोत्स्वाना]], [[जिम्बाब्वे]], [[मोजाम्बिक]], [[स्वाजील्यांड]], व [[लेसोथो]] ला। दक्षिण अफ्रिका [[कमनवेल्थ अफ नेसनस्]]या सदस्य ख। थ्व देय्‌यात अफ्रिकाया सामाजिक व आर्थिक कथं दक्ले विकशित देय्‌या रुपय् काय्‌गु या। == इतिहास == {{मू पौ|दक्षिण अफ्रिकाया इतिहास}} '''दक्षिण अफ्रिकाया इतिहास''' धाःगु अफ्रिका महाद्वीपया दक्षिणी भागया विविध व जटिल इतिहास खः। थ्व क्षेत्रय् द्वलंद्वः दँ न्ह्यः निसें खोइसा (Khoisan) मूलवासीत च्वनाच्वंगु दु। लिपा बान्टु (Bantu) भाषी प्रजातितयेगु आगमन जुल सुनां कृषि व धातु प्रविधिया प्रसार यात। सन् १६५२य् डच इष्ट इन्डिया कम्पनीं केप टाउनय् न्हापांगु युरोपीय बस्ती दयेकल, गुकिं डच (बोएर) नागरिकतयेगु आगमनयात न्ह्याकल। १९गु शताब्दीया न्हापांगु भागय् बेलायतं केप कोलोनीत कब्जा यात, गुकिया यानाः डच बोएर व बेलायती साम्राज्य दथुइ तःधँगु द्वन्द्व जुल। थ्व द्वन्द्व लिपांगु ईलय् बोएर युद्ध (Boer Wars)य् परिणत जुल, गुकिं बेलायत त्यात। सन् १९१०य् अटोनोमस युनियन अफ साउथ अफ्रिकाया पलिस्था जुल। सन् १९४८य् नेशनल पार्टीं सत्ता कायेधुंकाः रंगभेद (Apartheid)या संस्थागत नीति लागू यात, गुकिं गैर-श्वेत नागरिकतयेत अमानवीय भेदभाव यात। रंगभेद विरुद्ध अफ्रिकन नेशनल कंग्रेस (ANC) व [[नेल्सन मण्डेला]] थेंज्याःपिं नेतातयेसं ताःहाकःगु संघर्ष यात। सन् १९९४य् न्हापांगु प्रजातान्त्रिक निर्वाचन जुल व नेल्सन मण्डेला न्हापाम्ह हाकुम्ह राष्ट्रपति जुयाः रंगभेदया अन्त्य याःगु खः। == भूगोल == == अर्थतन्त्र == == राजनीति == {{देय् च्वसु|दक्षिण अफ्रिका}} {{दे}} {{Commonscat|South Africa}} [[पुचः:देय्]] jc0u7mzi3ikf89iq9gmmg08tohgs9lk 1124323 1124319 2026-09-10T05:14:26Z Eukesh 11 /* इतिहास */ 1124323 wikitext text/x-wiki {{नेपाललिपिपरिक्षण|छ्येलेमि:Eukesh/Auto/NepalScript/दक्षिण अफ्रिका}} [[Image:South Africa National Anthem.ogg]] [[Image:South Africa (centered orthographic projection).svg|frameless]] [[Image:South Africa adm location map.svg|frameless]] {{Infobox Country or territory |conventional_long_name = {{Collapsible list |title='''गणतन्त्र दक्षिण अफ्रिका''' |Republiek van Suid-Afrika |IRiphabliki yeSewula Afrika |IRiphabliki yaseMzantsi Afrika |IRiphabliki yaseNingizimu Afrika |IRiphabhulikhi yeNingizimu Afrika |Rephaboliki ya Afrika-Borwa |Rephaboliki ya Afrika Borwa |Rephaboliki ya Aforika Borwa |Riphabliki ra Afrika Dzonga |Riphabu{{Unicode|ḽ}}iki ya Afurika}} |common_name = दक्षिण अफ्रिका |image_flag = Flag of South Africa.svg |image_coat =Coat of arms of South Africa (heraldic).svg |symbol_type = Coat of arms |image_map = LocationSouthAfrica.svg |national_motto = ''!ke e: {{IPA|ǀ}}xarra {{IPA|ǁ}}ke''{{spaces|2}}<small>([[ǀXam language|ǀXam]])<br />“अनेकताय् एकता” (शाब्दिक अर्थ “अनेक मनुत छम्हो जु”)</small> |national_anthem = [[दक्षिण अफ्रिकाया राष्ट्रिय गान]]&nbsp;<small>[http://www.youtube.com/watch?v=1pVfhd1tLdU]</small> |official_languages = {{Collapsible list |title=[[दक्षिण अफ्रिकाया भाषात|११]] |[[अफ्रिकांस]] |[[अंग्रेजी भाषा]] |[[दक्षिण न्देबेले भाषा]] |[[उत्तर सोथो भाषा]] |[[सोथो भाषा]] |[[स्वाती भाषा]] |[[त्सोङा भाषा]] |[[त्स्वाना भाषा]] |[[भेन्डा भाषा]] |[[झोसा भाषा]] |[[जुलु भाषा]]}} |capital = [[प्रेटोरिया]] (कार्यपालिकाexecutive)<br />[[ब्लोएम्फोन्तैन]] (न्यायपालिका)<br />[[केप टाउन]] (व्यवस्थापिका) |latd=25 |latm=43 |latNS=S |longd=28 |longm=17 |longEW=E |largest_city = [[जोहानेजबर्ग]] <small>([[2006]])&nbsp;[http://www.citypopulation.de/World.html]</small> |government_type = [[संसदीय प्रजातन्त्र]] |leader_title1 = [[दक्षिण अफ्रिकाया राष्ट्रपति]] |leader_name1 = [[थाबो म्बेकी]] |sovereignty_type = [[स्वतन्त्रता]] |sovereignty_note = [[संयुक्त अधिराज्य]] नं |established_event1 = [[दक्षिण अफ्रिकाया एकता]] |established_date1 = [[मे ३१]] [[१९१०]] |established_event2 = [[स्ट्याच्युट अफ वेस्टमिनिस्टर १९३१]] |established_date2 = <br />[[डिसेम्बर ११]] [[१९३१]] |established_event3 = [[दक्षिण अफ्रिकामि रिफरेन्डम, १९६०|गणतन्त्र]] |established_date3 = [[मे ३१]] [[१९६१]] |area_rank = २५^औं |area_magnitude = 1 E12 |area = १,२२१,०३७ |areami² = ४७१,४४३ <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |percent_water = म्हो |population_estimate = ४७,४३२,००० |population_estimate_year = २००५ |population_estimate_rank = २६^औं |population_census = ४४,८१९,२७८ |population_census_year = २००१ |population_density = ३९ |population_densitymi² = १०१ <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |population_density_rank = १६३^थासे |GDP_PPP_year = २००५ |GDP_PPP = $५७०.२ बिलियन <!--IMF--> |GDP_PPP_rank = १८^औं |GDP_PPP_per_capita = $१२,१६१ |GDP_PPP_per_capita_rank = ५७^औं |Gini = ५७.८ |Gini_year = २००० |Gini_category = <font color="#e0584e">अप्व</font> |footnotes = |HDI_year = २००४ |HDI = {{decrease}} ०.६५३ |HDI_rank = १२१^औं |HDI_category = <font style="color:#fc0">मध्यम</font> |currency = [[दक्षिण अफ्रिकाली र्‍यांड]] |currency_code = ZAR |country_code = RSA |time_zone = [[SAST]] |utc_offset = +२ |cctld = [[.za]] |calling_code = २७ }} '''गणतन्त्र दक्षिण अफ्रिका''' [[अफ्रिका]]या दक्षिणी भागय् दुगु छगु देय् ख। थुकिगु लागाय् [[नामिबिया]], [[बोत्स्वाना]], [[जिम्बाब्वे]], [[मोजाम्बिक]], [[स्वाजील्यांड]], व [[लेसोथो]] ला। दक्षिण अफ्रिका [[कमनवेल्थ अफ नेसनस्]]या सदस्य ख। थ्व देय्‌यात अफ्रिकाया सामाजिक व आर्थिक कथं दक्ले विकशित देय्‌या रुपय् काय्‌गु या। == इतिहास == {{मू पौ|दक्षिण अफ्रिकाया इतिहास}} '''दक्षिण अफ्रिकाया इतिहास''' धाःगु अफ्रिका महाद्वीपया दक्षिणी भागया विविध व जटिल इतिहास खः। थ्व क्षेत्रय् द्वलंद्वः दँ न्ह्यः निसें खोइसा (Khoisan) मूलवासीत च्वनाच्वंगु दु। लिपा बान्टु (Bantu) भाषी प्रजातितयेगु आगमन जुल सुनां कृषि व धातु प्रविधिया प्रसार यात। सन् १६५२य् डच इष्ट इन्डिया कम्पनीं केप टाउनय् न्हापांगु युरोपीय बस्ती दयेकल, गुकिं डच (बोएर) नागरिकतयेगु आगमनयात न्ह्याकल। १९गु शताब्दीया न्हापांगु भागय् बेलायतं केप कोलोनीत कब्जा यात, गुकिया यानाः डच बोएर व बेलायती साम्राज्य दथुइ तःधँगु द्वन्द्व जुल। थ्व द्वन्द्व लिपांगु ईलय् बोएर युद्ध (Boer Wars)य् परिणत जुल, गुकिं बेलायत त्यात। सन् १९१०य् अटोनोमस युनियन अफ साउथ अफ्रिकाया पलिस्था जुल। सन् १९४८य् नेशनल पार्टीं सत्ता कायेधुंकाः रंगभेद (Apartheid)या संस्थागत नीति लागू यात, गुकिं गैर-श्वेत नागरिकतयेत अमानवीय भेदभाव यात। रंगभेद विरुद्ध अफ्रिकन नेशनल कंग्रेस (ANC) व [[नेल्सन मण्डेला]] थेंज्याःपिं नेतातयेसं ताःहाकःगु संघर्ष यात। सन् १९९४य् न्हापांगु प्रजातान्त्रिक निर्वाचन जुल व नेल्सन मण्डेला न्हापाम्ह हाकुम्ह राष्ट्रपति जुयाः रंगभेदया अन्त्य याःगु खः। ===नेल्सन मन्डेला=== {{मू पौ|नेल्सन मन्डेला}} नेल्सन रोलिहलाहला मण्डेला छम्ह दक्षिण अफ्रिकाया [[रंगभेद]] विरोधी कार्यकर्ता, राजनीतिज्ञ, व राजनेता ख गुम्हेस्यां सन् १९९४ निसें १९९९ तक्क दक्षिण अफ्रिकाया न्हापांम्ह राष्ट्रपतिया रुपय् ज्या यानादिल। वय्कः दक्षिण अफ्रिकाया राज्यया पूर्ण प्रतिनिधित्वात्मक लोकतान्त्रिक निर्वाचनय् निर्वाचित जुयादिम्ह न्हापांम्ह राष्ट्रपति ख। नापं, वय्कः दक्षिण अफ्रिकाया न्हापांम्ह हाकुम्ह राष्ट्रपति ख। वय्कःया सरकारं नश्लीय मेलमिलापयात बल्लाकाः रंगभेदया परम्परायात भंग यायेगुलिइ ध्यान केन्द्रित यात। वैचारिक रुपं अफ्रिकी राष्ट्रवादी व समाजवादी जुयादीम्ह वय्कलं सन् १९९१ निसें १९९७ तक अफ्रिकी नेशनल कांग्रेस (एएनसी) पार्टीया नायः जुयादीगु खः। झोसा (Xhosa) जातियाम्ह मण्डेलाया जन्म दक्षिण अफ्रिकाया म्वेजो(Mvezo)य् च्वंगु थेम्बु (Thembu) राजपरिवारय् जूगु खः । वय्कलं जोहानसबर्गय् वकिलया रुपय् ज्या याये न्ह्यः फोर्ट हेरे विश्वविद्यालय व विटवाटर्सरान्ड विश्वविद्यालयय् कानूनया अध्ययन यानादीगु खः। अन वय्कः उपनिवेश विरोधी व अफ्रिकी राष्ट्रवादी राजनीतिइ संलग्न जुयादिल, सन् १९४३य् अफ्रिकन न्यासनल कांग्रेस(एएनसि)य् दुथ्यानादिल व सन् १९४४य् युवा लीगया सह-संस्थापक जुयादिल। राष्ट्रिय पार्टीया भुयु-जक सरकारं रंगभेद स्थापित यायेधुंका नश्लीय विभाजनया व्यवस्था यात गुकिलिं भुयुतेत शक्ति बिल। मण्डेला व कांग्रेसं थुकियात क्वथलेगु कुतः यानादिल। वय्कःयात एएनसिया ट्रान्सवाल शाखाया नायः नियुक्त यात, सन् १९५२या डिफाइन्स अभियान व सन् १९५५या एएनसि अफ द पिपुलय् वय्कःया संलग्नताया कारणं वय्कःया नां अप्वल। वय्कःयात तःक्वःमछि विद्रोही गतिविधिया कारणं गिरफ्तार याःगु खःसा सन् १९५६ य् जूगु देशद्रोहया मुद्दाय् असफल मुद्दा चले जूगु खः। मार्क्सवादया प्रभावय् लानाः वय्कलं गोप्य रुपं प्रतिबन्धित दक्षिण अफ्रिकी कम्युनिष्ट पार्टी (एसएसीपी)या सदस्यता कयादिल। न्हापा अहिंसक विरोधया निंतिं प्रतिबद्ध जूसां एसएसीपीया ग्वाहालिइ वय्कलं सन् १९६१ य् शार्पभिल नरसंहार लिपा उग्रवादी uMkhonto we Sizwe या सह-संस्थापन यानादिल व रंगभेद सरकार विरुद्ध तोडफोड अभियानया नेतृत्व यानादिल। सन् १९६२इ वय्कःयात गिरफ्तार यानाः जेलय् तल, व रिभोनिया ट्रायल लिपा राज्ययात सत्ताच्युत यायेगु षडयन्त्र याःगु द्वपनय् जन्मकैदया सजायँ बिल। मण्डेला रोबेन आइल्याण्ड, पोल्समूर जेल व भिक्टर भर्स्टर जेलया दथुइ २७ दँतक कैदय् च्वनादिल। आन्तरिक व अन्तर्राष्ट्रिय दबाव अप्वयावंसें व नश्लीय गृहयुद्धया खतराया दथुइ सन् १९९०य् वय्कःयात कैदमुक्त यात। मण्डेला व डी क्लर्कं रंगभेदया अन्त्यया निंतिं वार्ता यायेगु कुतःया नेतृत्व यात, गुकिया लिच्वः कथं सन् १९९४य् बहुजातीय आम निर्वाचन जुल गुकिलि मण्डेलां एएनसियात त्याकाः राष्ट्रपति जुयादिल। न्हूगु संविधान जारी याःगु व्यापक गठबन्धन सरकारया नेतृत्व यानाः मण्डेलां देय्या नश्लीय पुचः दथुइ मेलमिलापयात बः बियाः विगतया मानव अधिकार उल्लंघनया अनुसन्धान यायेत सत्य व मेलमिलाप आयोग दयेकल। आर्थिक रुपं वय्कःया प्रशासनं थःगु हे समाजवादी विश्वासया बाबजुद नं थःगु पूर्ववर्तीया उदारवादी ढाँचायात कायम यानादिल, भूमि सुधारयात प्रोत्साहित यायेगु, गरिबी विरुद्ध ल्वायेगु व स्वास्थ्य सेवा विस्तार यायेगु उपाय नं न्ह्यब्वयादिल। अन्तर्राष्ट्रिय रुपं मण्डेलां पान एम फ्लाइट १०३ बम विस्फोटया मुद्दाय् मध्यस्थताया रुपय् ज्या यानादिल व सन् १९९८ निसें १९९९ तक गैर संलग्न आन्दोलनया महासचिवया रुपय् ज्या यानादिल। वय्कलं निक्वःगु राष्ट्रपति कार्यकाल अस्वीकार यानादिल व वय्कःया उत्तराधिकारी थाबो म्बेकी राष्ट्रपति जुल। मण्डेला छम्ह अग्रज राजनेता जुया दानशील नेल्सन मण्डेला फाउन्डेसनया माध्यमं गरिबी व एचआइभी एड्स विरुद्ध ल्वायेगु ज्याय् ध्यान केन्द्रित यात। मण्डेला थःगु जीवनया यक्व ई विवादास्पद व्यक्तित्व जुयादिल। दक्षिणपन्थी आलोचकतय्सं वय्कःयात कम्युनिष्ट आतंकवादी धकाः भर्त्सना याःसां सुदूर वामपन्थीतय्सं वय्कःयात रंगभेदया समर्थकतलिसे वार्ता व मेलमिलाप यायेत तसकं उत्सुक तायेकूम्ह धकाः आलोचना यात। अथेजुसां वय्कलं थःगु राजनैतिक सक्रियताया निंतिं अन्तर्राष्ट्रिय कथं प्रशंसा प्राप्त यानादिल। विश्वव्यापी रुपं वय्कःयात लोकतन्त्र व सामाजिक न्यायया नायःया रुपय् कायेगु या। वय्कलं नोबेल शान्ति सिरपाः लिसें २५० स्वयां अप्वः सम्मान प्राप्त यानादीगु दु। वय्कःयात दक्षिण अफ्रिका दुने तसकं सम्मान याइ, गन वय्कःयात प्रायः वय्कःया थेम्बु कुलया नां "मादिबा" वा "राष्ट्रया अबु"या नामं म्हसीकिगु याइ। == भूगोल == == अर्थतन्त्र == == राजनीति == {{देय् च्वसु|दक्षिण अफ्रिका}} {{दे}} {{Commonscat|South Africa}} [[पुचः:देय्]] n89nu6h9z0v8b37zv36rdgo3tqeai2u 0 1503 1124325 1115706 2026-09-10T05:18:23Z Eukesh 11 1124325 wikitext text/x-wiki {{नेपाललिपिपरिक्षण|छ्येलेमि:Eukesh/Auto/NepalScript/सुदान}} [[Image:Western Deffufa - Kerma.jpg|thumb|The large mud brick temple, known as the Western Deffufa, in the ancient city of [[Kerma]]]] [[Image:Happiness of libration.jpg|thumb]] {{Infobox country | conventional_long_name = गणतन्त्र सुदान | native_name = {{raise|0.1em|{{lang|ar|{{big|جمهورية السودان}}}}}}<br/>''Jumhūrīyat as-Sūdān'' | common_name = सुदान | image_flag = Flag of Sudan.svg | image_coat = Emblem of Sudan.svg | image_map = Location Sudan-N AU Africa.svg | map_caption = {{map caption |countryprefix= |location_color=dark blue |region=[[Africa]] |region_color=dark grey |subregion=the [[African Union]] |subregion_color=light blue}} | symbol_type = Emblem | national_motto = {{native phrase|ar|{{big|النصر لنا}}|italics=off}}<br/>"An-Naṣar li-nā"<br/>{{small|"Victory is ours"}} | national_anthem = {{unbulleted list |{{big|نحن جند الله جند الوطن}} |''[[Nahnu Jund Allah Jund Al-watan|Naḥnu Jund Allah, Jund Al-waṭan]]''{{nbsp|2}}{{small|([[transliteration]])}} |{{small|''We are the Soldiers of God, the Soldiers of the Motherland''}} |<center>[[File:Sudanese national anthem, performed by the U.S. Navy Band (instrumental).oga]]</center>}} | official_languages = {{unbulleted list |[[अरबी भाषा|अरबी]] |[[अंग्रेजी भाषा|अंग्रेजी]]}} | ethnic_groups = | ethnic_groups_year = | demonym = [[Sudanese Arabs|Sudanese]] | capital = [[खार्तुम]] | latd=15 |latm=38 |latNS=N |longd=032 |longm=32 |longEW=E | largest_city = [[Omdurman]]<ref>{{cite web |publisher=United Nations |title=Population of capital cities and cities of 100 000 or more inhabitants: latest available year, 1990–2009| work=Demographic Yearbook 2009 – 2010 |url=https://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/2000_round.htm |pages=288–289 |year=2011 |accessdate=12 May 2012}} ([https://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/dyb2009-2010/Table08.pdf Table 8])</ref><ref>{{cite web |title=Sudan: States, Major Cities, Towns & Agglomeration – Statistics & Maps on City Population |work=City Population |url=http://www.citypopulation.de/Sudan.html |year=2011 |accessdate=12 May 2012}}</ref> | government_type = [[Federal republic|Federal]] [[Presidential system|presidential]] [[republic]] | leader_title1 = [[List of Presidents of Sudan|President]] | leader_name1 = {{nowrap|[[Omar al-Bashir]] {{small|([[National Congress (Sudan)|NCP]])}}}} | leader_title2 = [[List of Vice Presidents of Sudan|Vice President]] | leader_name2 = {{unbulleted list |{{nowrap|[[Ali Osman Taha]] {{small|([[National Congress (Sudan)|NCP]])}}}} |{{nowrap|Adam Yousef {{small|([[National Congress (Sudan)|NCP]])}}}}}} | legislature = [[National Legislature (Sudan)|National Legislature]] | upper_house = [[Council of States (Sudan)|Council of States]] | lower_house = [[National Assembly (Sudan)|National Assembly]] | sovereignty_type = [[History of Sudan|Establishment]] | established_event1 = [[Nubia|Nubian kingdoms]] | established_date1 = 3500 BC | established_event2 = [[Sennar (sultanate)|Sennar dynasty]] | established_date2 = 1504<ref>{{cite book |last=Rayah |first=Mubarak B. |title=Sudan civilization |publisher=Democratic Republic of the Sudan, Ministry of Culture and Information |year=1978 |page=64}}</ref> | established_event3 = [[History of Sudan (1821–1885)|Unified with Egypt]] | established_date3 = 1821 | established_event4 = {{nowrap|[[Anglo-Egyptian Sudan]]}} | established_date4 = 1899 | established_event5 = Independence (from the United Kingdom and Egypt) | established_date5 = 1 January 1956 | established_event6 = [[Comprehensive Peace Agreement|Current constitution]] | established_date6 = 9 January 2005 | GDP_PPP_year = 2011 | GDP_PPP = $89.048 billion<ref name=imf2>{{cite web |url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2012/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=62&pr.y=8&sy=2009&ey=2012&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=732&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a= |title=Sudan |publisher=International Monetary Fund |accessdate=21 April 2012}}</ref> | GDP_PPP_rank = | GDP_PPP_per_capita = $2,860 | GDP_PPP_per_capita_rank = | GDP_nominal = $53.267 billion<ref name=imf2/> | GDP_nominal_rank = | GDP_nominal_year = 2012 | GDP_nominal_per_capita = $1,590<ref name=imf2/> | GDP_nominal_per_capita_rank = | area_km2 = 1886068 | area_sq_mi = 728215 | area_rank = 16th | area_magnitude = | percent_water = | population_census_year = 2008 | population_census = 30,894,000 ''(disputed)''&nbsp;<ref>{{cite news |url=http://www.news24.com/World/News/Discontent-over-Sudan-census-20090521 |agency=News24 |date=21 May 2009 |accessdate=8 July 2011 |title=Discontent over Sudan census}}</ref> | population_census_rank = 40th | population_density_km2 = 16.4 | population_density_sq_mi = 42.4 | population_density_rank = | Gini_year = | Gini_change = <!--increase/decrease/steady--> | Gini = <!--number only--> | Gini_ref = | Gini_rank = | HDI_year = 2011 | HDI_change = increase <!--increase/decrease/steady--> | HDI = 0.408 <!--number only--> | HDI_ref = <ref>{{cite web |url=http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2011_EN_Table1.pdf |title=Human Development Report 2011 |publisher=United Nations |accessdate=2 November 2011}}</ref> | HDI_rank = 169th | FSI = {{nowrap|113.7 {{increase}} 1.4}} | FSI_year = 2007 | FSI_rank = 1st | FSI_category = <span style="color:#f00;white-space:nowrap;">Alert</span> | currency = [[Sudanese pound]] | currency_code = SDG | time_zone = [[East Africa Time]] | utc_offset = +3 | time_zone_DST = not observed | utc_offset_DST = +3 | date_format = dd/mm/yyyy <!--numeric dates (dd-mm-yyyy, yyyy.mm.dd, etc.) plus era (AD, AH, etc.)--> | drives_on = right | calling_code = [[+249]] | cctld = [[.sd]] <!--- ORPHANED: | footnote_a = Mostly [[Fur people|Fur]], [[Beja people|Beja]], [[Nuba peoples|Nuba]] and [[Fula people|Fallata (Fula)]] peoples. ----> }} '''सुदान''' छगू उत्तर अफ्रिकी देय् ख। थ्व देय् अफ्रिकाया द्कले तःधंगु देशय् छगू ख। ==इतिहास== {{मू पौ|सुडानया इतिहास}} सुडानया इतिहास [[नाइल खुसि]]या स्वनिगलय् विकसित जुगु प्राचीन व समृद्ध इतिहास खः। सुडानया इतिहास प्राचीन मिस्रया सभ्यता नाप स्वानाच्वंगु दु। प्राचीन ईलय् थन कुश साम्राज्य (Kingdom of Kush) व मेरोए (Meroë) सभ्यता विकसित जुल, गुकिं थःगु पिरामिड व धातु प्रविधिया निंतिं नांजाः। न्हापांगु सहस्त्राब्दीय् थन इसाई राज्यतयेगु उदय जुल, गुकिं न्हेगु शताब्दी निसें इस्लामी संस्कृतिया प्रभावय् वल। लिपा १६गु शताब्दीय् फुन्ज सुल्तानत (Funj Sultanate) या पलिस्था जुल गुकिं सुडानयात इस्लामिक राज्यय् परिणत यात। १९गु शताब्दीया न्हापांगु भागय् मिस्र व बेलायतं संयुक्त रुपं सुडानय् शासन (Anglo-Egyptian Sudan) न्ह्याकल। १ जनवरी १९५६य् सुडानं स्वतन्त्रता प्राप्त यात। स्वतन्त्रता लिपा उत्तरी (अरब/मुस्लिम) व दक्षिणी (अफ्रिकन/इसाई व परम्परागत) जनता दथुइ जातीय व धार्मिक द्वन्द्व अप्वया वल। थुकिया लिच्वः कथं निगू तःधँगु गृहयुद्ध जुल, गुकिं दयेकूगु विनाश लिपा सन् २०११य् जनमत संग्रह मार्फत 'दक्षिण सुडान' छगू अलग स्वतन्त्र राष्ट्र जुल। सुडानय् ताःहाकःगु सैनिक शासन, राजनीतिक अस्थिरता व आन्तरिक द्वन्द्वया प्रभाव अझ नं खनेदु। ==लिधंसा== {{लिधंसा|}} ==स्वयादिसँ== * [[अफ्रिका]] {{देय्‌ च्वसु|{{PAGENAME}}}} {{अफ्रिका}} {{देय्}} {{Commonscat|Sudan}} [[पुचः:देय्]] lch8bwxdudzxdeem2w5ypvk7li89aq8 0 1522 1124361 1051119 2026-09-10T05:53:11Z Eukesh 11 /* प्रशासनिक विभाजन */ 1124361 wikitext text/x-wiki {{नेपाललिपिपरिक्षण|छ्येलेमि:Eukesh/Auto/NepalScript/इन्दोनेसिया}} [[Image:Indonesia Raya instrumental.ogg]] [[Image:Indonesia (orthographic projection).svg|frameless]] [[Image:Location Indonesia ASEAN.svg|upright=1.15|frameless]] {{Infobox_Country| native_name = ''Republik Indonesia'' | conventional_long_name = गणतन्त्र इण्डोनेसिया | common_name = इण्डोनेसिया | image_flag = Flag_of_Indonesia.svg | image_coat = National emblem of Indonesia Garuda Pancasila.svg| symbol_type = जङ्गी निशान | image_map = LocationIndonesia.png | national_motto = [[भिन्नेका तुंग्गल इका]]<br />([[पुलांगु जाभानिज भाषा]]: अनेकताय् एकता)<br /> [[ideology|National ideology]]: [[Pancasila Indonesia|Pancasila]]| national_anthem = [[Indonesia Raya]] | official_languages = [[भाषा इण्डोनेसिया]]| capital = [[जकार्ता]] |latd=6|latm=08|latNS=S|longd=106|longm=45|longEW=E| largest_city = [[जकार्ता]] | government_type = [[गणतन्त्र]] | leader_title1 = [[List of Presidents of Indonesia|President]] | leader_title2 = [[List of Vice Presidents of Indonesia|Vice President]] | leader_name1 = [[Susilo Bambang Yudhoyono]] | leader_name2 = [[Jusuf Kalla]] | area_rank = १६गु | area_magnitude = 1_E10 | area= 1,904,569 | areami²= 735,355 <!-- Do not remove per [[WP:MOSNUM]] -->| percent_water = 4.85% | population_estimate = 222,781,000 | population_estimate_year = 2005 | population_estimate_rank = 4th | population_census= 206,264,595 | population_census_year= 2000 | population_density = 117 | population_densitymi² =303 <!-- Do not remove per [[WP:MOSNUM]] --> | population_density_rank = 84th | GDP_PPP_year=2005 | GDP_PPP = $977.4 billion | GDP_PPP_rank = 15th | GDP_PPP_per_capita = $4,458<ref name="IMF">{{cite press release|publisher=International Monetary Fund|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2006/01/data/dbcoutm.cfm?SD=2005&ED=2005&R1=1&R2=1&CS=3&SS=2&OS=C&DD=0&OUT=1&C=536&S=PPPWGT-PPPPC&RequestTimeout=120&CMP=0&x=45&y=5 Estimate|accessdate=2006-10-05|title=World Economic Outlook Database|date=April 2006}}</ref> | GDP_PPP_per_capita_rank = 110th | HDI_year = 2003 | HDI = 0.697 | HDI_rank = 110th | HDI_category = <font color="#FFCC00">medium</font> | sovereignty_type = [[Independence]] | sovereignty_note = From the [[Netherlands]] | established_event1 = Declared | established_event2 = Recognised | established_date1 = [[17 August]] [[1945]] | established_date2 = [[27 December]] [[1949]] | currency = [[Rupiah]] | currency_code = IDR | time_zone= various | utc_offset= +7 to +9 | time_zone_DST= not observed | utc_offset_DST= +7 to +9| cctld= [[.id]] | calling_code = 62 | footnotes = }} '''इण्डोनेशिया गणराज्य''' दक्षिण पूर्व एशिया व ओशिनियाय् स्थित छगू देय्‌ ख। १७,५०८ द्वीपदूगु थ्व देय्‌या जनसंख्या लगभग २३ कोटी दु। थ्व हलिमया प्यंगु दक्ले अप्व जनसंख्या दूगु व दक्ले अप्व मुस्मां जनसंख्या दूगु देय्‌ ख। थ्व देय्‌या राजधानी [[जकार्ता]] ख। देय्‌या जमीनी सीमा [[पापुआ न्यू गिनी]], [[पूर्व तिमोर]] व [[मलेसिया|मलेशिया]]नाप स्वा धाःसा मेमेगु जःलाखःला देय्‌य् [[सिंगापोर]], [[फिलिपिन्स]], [[अस्त्रेलिया|अस्ट्रेलिया]] व [[भारत]]या [[अंडमान व निकोबार]] द्वीपपुचःला। == इतिहास == ७गु शताब्दी निसें हे इण्डोनेशिया द्वीपसमूह छगू महत्वपूर्ण बनेज्या क्षेत्र दयाच्वंगु इतिहास दु। व ईले श्रीविजय अधिराज्यया शासनय् [[चीन]] व [[भारत]]नाप थ्व देय्‌या व्यापारिक स्वापू दयाच्वन। स्थानीय शासकतयेसं शनै-शनै भारतीय सांस्कृतिक, धार्मिक व राजनीतिक प्रारुपयात ग्रहण यात व कालान्तरय् [[हिंदू]] व [[बौद्ध]] राज्यतयेगु उत्कर्ष जूवन। इण्डोनेशियाया इतिहासय् विदेशीतयेगु यक्व प्रभाव दु। थ्व थाय्‌या प्राकृतिक स्रोतया कारणं थ्व थासय् विशेषकथं बनेज्यामित यक्व वःगु खने दु। मुस्मां बनेज्यामितयेसं थः नाप [[मुस्मां धर्म]] थन हल व युरोपीय शक्तितयेसं थ्व टापूपुचले मसलाया बनेज्याया एकाधिकारया निंतिं थः-थः नाप यक्व ल्वाःगु खने दु। साढे स्वसः दँ तक्क डच उपनिवेश जुइ धुंका थ्व देशं [[तःहताः २|लिउ हलिम हताः]] धुंका स्वतन्त्रता कायेफल। ===शैलेन्द्र राजवंश=== शैलेन्द्र राजवंश इन्दोनेसियाया छगू प्राचीन राजवंश ख। थ्व राजवंशया उदय जावाय् ८गु सदीइ जुल। शैलेन्द्र राज्य बुद्ध धर्मया महायान संघया सक्रिय प्रवर्तक व विश्व प्रसिद्ध बोरोबुदुर चैत्य सहित मध्य जावाया केंदु समतल क्षेत्रय् शासन याःगु राजवंश ख। थ्व राजवंशया जुजुतेगु राजकाल थ्व कथं दु- * भानु शैलेन्द्र (भानु) (७५२-७७५) * विष्णु शैलेन्द्र (विष्णु) (७७५-७८२) * इन्द्र शैलेन्द्र (इन्द्र) (७८२-८१२) * समरतुंग (८१२-८३३) * प्रमोदवर्धिनी (८३३-८५६) * बलपुत्रदेव (८३३-८५०) ===मजापहित राजवंश=== मजापहित साम्राज्यं इन्दोनेसियाय् १२९३-१५०० तक्क शासन यात। थ्व हिन्दू साम्राज्यय् थ्व देय् सुथां लातः व थ्व युगयात थ्व देय्‌या स्वर्ण युगया रुपय् कायेगु या। हयाम वुरुक थ्व साम्रज्यया दकलय् शक्तिशाली व सफल सम्राट ख। थ्व साम्राज्यया राजवंश थ्व कथं दु- * रादेन विजय, कीर्तिराजस जयवर्धन (१२९४ - १३०९) * कालगमेत जयनागर (१३०९ - १३२८) * श्री गीतार्ज त्रिभुवन विजयतुंगदेवी (१३२८ - १३५०) * हयाम वुरुक श्री राजसनगर (१३५० - १३८९) * विक्रमवर्धन (१३८९ - १४२९) * सुहित (१४२९ - १४४७) * कीर्तिविजय ब्रविजय (१४४७ - १४५१) * राजसवर्धन ब्रविजय २ (१४५१ - १४५३) * सम्राट मदूगु(१४५३-१४५६) * पूर्वविशेष गिरिवर्धन ब्रविजय ३ (१४५६ - १४६६) * सिंहविक्रमवर्धन सुरप्रभाव ब्रविजय ४ (१४६६ - १४६८ or १४७८) * कीर्तिभूमि ब्रविजय ५ (१४६८ - १४७८) * गिरीन्द्रवर्धन ब्रविजय ६ (१४७८ - १४९८) == नामाकरण == थ्व टापू व थ्व नापंया मेमेगु टापू देय्‌तयेगु नां भारतया पुराणय् ''दीपान्तर'' भारत (वा सागर पुला वनेमाःगु भारत) धका च्वयातःगु दु। [[युरोप]]या च्वमितयेसं १५० दँ न्ह्यः थ्व टापूपुचःयात ''इण्डोनेशिया'' (''इंद''= भारत + ''नेसोस'' = ''द्वीप'' या नामं) नां बिल। [[की हजर देवान्तर‎]] न्हापाम्ह थन्याम्ह इण्डोनेशियामि ख सुनां थःगु देय्‌या निंतिं इण्डोनेशिया नां छ्येल। [[कावी]] भाषाय् च्वयातःगु [[भिन्नेक तुंग्गल इक]] (''अनेकताय् एकता'') थ्व देय्‌या आदर्श वाक्य ख। == भाषा == थ्व देय्‌या मू भाषा [[बाहासा इंडोनेशिया]] ख। मेमेगु भाषाय् बाहासा जावा, बाहासा बाली, बाहासा सुण्डा, बाहासा मदुरा आदि ला। थ्व देय्‌या प्राचीन भाषाया का नां [[कावी]] ख गुकिलि देय्‌या मू साहित्यिक ग्रन्थत च्वयातःगु दु। ==राजनीति== थ्व देय्‌या राष्ट्रपतित थ्व कथं दु- * [[सुकार्नो]] (''Sukarno'') [[१८ अगस्त]], [[१९४५]] निसें [[१२ मार्च]], [[१९६७]]। इण्डोनेशियन राष्ट्रीय दल * [[सुहार्तो]] (''Suharto'') [[१२ मार्च]], [[१९६७]] निसें [[२१ मई]], १९९८। गोल्कर * [[यूसुफ हबीबी]] (''Jusuf Habibie'') [[२१ मई]], [[१९९८]] निसें [[२० अक्टूबर]], [[सन् १९९९|१९९९]]। गोल्कर * [[अब्दुर्रहमान वाहिद]] (''Abdurrahman Wahid'') [[२० अक्टूबर]], [[सन् १९९९|१९९९]] निसें [[२३ जुलाई]], [[सन् २००१|२००१]]। राष्ट्रीय जनसागरण दल * [[मेघावती सुकार्नोपुत्री]] (''Megawati Sukarnoputri'') [[२३ जुलाई]], [[सन् २००१|२००१]] निसें [[२० अक्टूबर]], [[सन् २००४|२००४]]। इण्डोनेशियाई लोक्तान्त्रिक दल-संघर्ष * [[सुशीलो बम्बंग युधोयोनो]] (''Susilo Bambang Yudhoyono'') [[२० अक्टूबर]], [[सन् २००४|२००४]] निसें वर्तमान। ==प्रशासनिक विभाजन== {| {{table}} !द्विप!!प्रान्त |- | [[सुमात्रा]]||आचे |- | ||बाङ्का–बेलितुङ्ग टापू |- | ||बेङ्कुलु |- | ||जाम्बि |- | ||लाम्पुङ्ग |- | ||उत्तर सुमात्रा |- | ||रियाउ |- | ||रियाउ टापू प्रान्त |- | ||दक्षिण सुमात्रा |- | ||पश्चिम सुमात्रा |- | || |- | [[जावा]]||बान्तेन |- | ||केन्द्रिय जावा |- | ||पूर्व जावा |- | ||जकार्ता |- | ||पश्चिम जावा |- | ||योग्यकर्ता |- | || |- | [[कालिमान्तान]]||केन्द्रिय कालिमान्तान |- | ||पूर्व कालिमान्तान |- | ||उत्तर कालिमान्तान |- | ||दक्षिण कालिमान्तान |- | ||पश्चिम कालिमान्तान |- | || |- | [[म्हो सुन्दा न्हसिभु]]||बालि |- | ||पूर्व नुसा तेङ्गारा |- | ||पश्चिम नुसा तेङ्गारा |- | || |- | [[सुलावेसी]]||केन्द्रिय सुलावेसी |- | ||गोरोन्तालो |- | ||उत्तर सुलावेसी |- | ||दक्षिण पूर्व सुलावेसी |- | ||दक्षिण सुलावेसी |- | ||पश्चिम सुलावेसी |- | || |- | [[मलुकु न्हसिभु]]||मलुकु |- | ||उत्तर मलुकु |- | || |- | [[पश्चिम पपुआ क्षेत्र]]||पपुआ |- | ||पश्चिम पपुआ प्रान्त |- | |} {{Indonesia provinces labelled map}} == किपा == <center><gallery caption="Indonesia" widths="180px" heights="120px" perrow="3"> File:Museum Nasional Indonesia.jpg|[[मध्य जकार्ता]]य् राष्ट्रिय संग्रहालय]] File:Jakarta Skyline Part 2.jpg|[[Wisma 46]], Indonesia's tallest office building, located in the middle of Jakarta skyscraper. File:Central Jakarta.JPG|Jalan Thamrin, the main avenue in Central Jakarta File:Gambir Station Platform.jpg|A train at [[Gambir]] station in [[Central Jakarta]] File:BungKarno-indonoob.JPG|The [[Bung Karno Stadium]] is capable of hosting 100,000 spectators File:Indonesia 2002 CIA map.png|Map of Indonesia File:Indonesia provinces english.png|Provinces of Indonesia File:Jalan malioboro - Jogjakarta.JPG|Malioboro, the most famous street in Yogyakarta city Image:transjogja.jpg|Trans Jogja Bus. A bus rapid transit system in Yogyakarta city File:SOTO FOOD.jpg|A selection of [[Indonesian cuisine|Indonesian food]], including ''Soto Ayam'' (chicken soup), ''sate kerang'' ([[satay|shellfish kebabs]]), ''telor pindang'' (preserved eggs), ''perkedel'' (fritter), and ''es teh manis'' (sweet iced tea) File:Indonesian Army infantryman participating in the GPOI.jpg|An Indonesian Army infantryman participating in the U.N.'s Global Peacekeeping Operation Initiative Image:Panser side left.JPG|Pindad Panser "Anoa" shown during Indo Defense and Aerospace Expo 2008 |Indonesian Naval vessels Image:AURI B-25.jpg|B-25 Mitchell bombers of the AURI in the 1950s Image:Jmnei.jpg|A [[Javanese people|Javanese]] engineer closes one of the gun bay doors on a Dutch [[Brewster Buffalo|Buffalo]], January 1942. |[[Mazda6]] used by the Jakarta Metro Highway Patrol (''Ditlantas Polda Metro Jaya'') as a patrol car |[[Mitsubishi Lancer]] used by Vital Object Protection of Indonesian National Police File:ID_diesel_loco_CC_201-05_060327_4217_kta.jpg|GE U20C in [[Indonesia]], #CC201-05 File:Diesel locomotive CC 203 22 at Gambir Station.jpg|GE U20C "Full-Width Cabin" in Indonesia, #CC203-22 File:ID_diesel_loco_CC_204-06_060403_2512_mri.jpg|GE U20C full computer control locomotive in Indonesia, #CC204-06 [...] </gallery></center> == लिधंसा == {{लिधंसा}} {{देय् च्वसु|इण्डोनेसिया}} {{इन्दोनेसियाया प्रान्त}} {{एसिया}} {{Commonscat|Indonesia}} [[पुचः:देय्]] frasz7wr1dm47vh40o0phrrjbge2c2k 0 1598 1124338 1061853 2026-09-10T05:30:14Z Eukesh 11 /* इतिहास */ 1124338 wikitext text/x-wiki {{नेपाललिपिपरिक्षण|छ्येलेमि:Eukesh/Auto/NepalScript/क्यानादा}} [[Image:"O Canada"-«Ô Canada», performed by the National Band of the Naval Reserve.oga]] [[Image:Royal anthem Canada.ogg]] [[Image:Indigenous population by census division.svg|upright=1.3|thumb|A map of Canada showing the percent of [[Population of Canada#Indigenous peoples|self-reported indigenous identity]]]] {{Infobox Country |native_name = Canada |common_name = क्यानादा |image_flag = Flag_of_Canada.svg |image_coat = Royal Coat of arms of Canada.svg |symbol_type = Coat of arms |national_motto = [[ल्याटिन भाषा|लातिन]]: ''A Mari Usque Ad Mare''<br>([[नेपालभाषा]]: "समुद्रं समुद्र तक्क") |national_anthem = "[[O Canada]]"<br>[[Royal anthem]]: "[[God Save the King]]" |image_map = CanadaWorldMap.png |capital = [[Ottawa]] |latd=45|latm=24|latNS=N|longd=75|longm=40|longEW=W |name = क्यानादा |largest_city = [[तोरन्तो]] |official_languages = [[कनेदियन अंग्रेजी]], [[फ्रेञ्च भाषा]] |government_type = [[संघीय संवैधानिक राजतन्त्र]] |leader_title1 = [[Monarchy in Canada|Monarch]] |leader_title2 = [[Governor General of Canada|Governor General]] |leader_title3 = [[Prime Minister of Canada|Prime Minister]]<br> |leader_name1 = [[चार्ल्स तृतीय]] |leader_name2 = [[मेरी साइमन]] (Mary Simon) |leader_name3 = [[मार्क कार्नी]] (Mark Carney) |sovereignty_type = [[History of Canada|Independence]] |sovereignty_note = From&nbsp;the&nbsp;[[बेलायत|UK]] |established_event1 = [[British North America Acts|BNA Act]] |established_event2 = [[Statute of Westminster 1931|Statute of Westminster]] |established_event3 = [[Canada Act 1982|Canada Act]] |established_date1 = [[July 1]] [[1867]] |established_date2 = [[December 11]] [[1931]] |established_date3 = [[April 17]] [[1982]] |area = 9,984,670 |areami²= 3,854,085 <!-- Do not remove per [[WP:MOSNUM]] --> |area_rank = 2nd |area_magnitude = 1 E12 |percent_water = 8.92 (891,163 km²) |population_estimate = 32,623,490 <!--2006 postcensal esimtates (http://www.statcan.ca/Daily/English/060927/d060927a.htm)--> |population_estimate_year = 2006 |population_estimate_rank = 36th |population_census = 30,007,094 |population_census_year = 2001 |population_density = 3.2 |population_densitymi² = 8.3 <!-- Do not remove per [[WP:MOSNUM]] --> |population_density_rank = 219th |GDP_PPP_year = 2005 |GDP_PPP = $1.105 trillion <!--IMF--> |GDP_PPP_rank = 11th |GDP_PPP_per_capita = $34,273 |GDP_PPP_per_capita_rank = 7th |HDI_year = 2005 |HDI = 0.949 |HDI_rank = 5th |HDI_category = <font color="#009900">high</font> |currency = [[Canadian dollar]] ($) |currency_code = CAD |time_zone = |utc_offset = -3.5 to -8 |time_zone_DST = |utc_offset_DST = -2.5 to -7 |cctld = [[.ca]] |calling_code = 1 |ISO_3166-1_alpha2 = CA |ISO_3166-1_alpha3 = CAN |ISO_3166-1_numeric = |sport_code = CAN |vehicle_code = CDN |footnotes = }} '''क्यानाडा''' उत्तर अमेरिकाय् स्थित छगू सार्वभौम राज्य खः। थ्व देय्या राजधानी ओतावा व दकलय् तःधंगु नगर तोरन्तो ख। थ्व देसय् १०गू प्रान्त व ३गू क्षेत्र दु। थ्व देय् एत्लान्तिक महासागरं प्रशान्त महासागर तक्क थ्यं। थ्व देय्‌या उत्तरय् आर्तिक महासागर ला। थ्व देय्‌या क्षेत्रफल ९.९८ मिलियन वर्ग किमि (३.८५ मिलियन वर्ग माइल) दु। थ्व क्षेत्रफल नापं थ्व देय् हलिंया दकलय् तधं (कूल क्षेत्रफल) देय्‌या धलखय् निगु थासय् ला। [[संयुक्त राज्य अमेरिका]] नाप् थ्व देय्‌या ८,८९१ किलोमिटर (५,५२५ माइल) हाकःगु दक्षिणी व पश्चिमी सीमा स्वा। थ्व सीमाना हलिंया दकलय् ताःहाकःगु द्विराष्ट्रीय भूमि सीमा ख। ==नां== क्यानाडा खँग्वः व्युत्पत्तिया निंतिं थी-थी बिचाः दु। वर्तमानय् थ्व नां सेन्ट लरेन्स इरोक्वाइन खँग्वः kanata गुकिया अर्थ "गां" वा "बस्ती" नं वःगु धागु मान्यता दु।<ref>{{Cite book |last1=Olson |first1=James Stuart |url=https://books.google.com/books?id=uyqepNdgUWkC&pg=PA109 |title=Historical Dictionary of European Imperialism |last2=Shadle |first2=Robert |publisher=Greenwood Publishing Group |year=1991 |isbn=978-0-313-26257-9 |page=109}}</ref> सन् १५३५इ थौंकन्हय्या क्वेबेक सिटी क्षेत्रया आदिवासी बासिन्दातेसं थ्व खँग्वः छ्येला फ्रान्सेली अन्वेषक ज्याक्स कार्टियरयात स्तादाकोना गामय् यंकल। <ref name="Rayburn2001">{{Cite book |last=Rayburn |first=Alan |url=https://books.google.com/books?id=aiUZMOypNB4C&pg=PA14 |title=Naming Canada: Stories about Canadian Place Names |publisher=[[University of Toronto Press]] |year=2001 |isbn=978-0-8020-8293-0 |pages=14–22}}</ref>कार्टियरं लिपा क्यानाडा खँग्वः उगु विशेष गामय् जक्क मजुसें दोनाकोना (स्टाडाकोनाया प्रमुख)या अधीनय् लाःगु मुक्कं क्षेत्रया निंति यात। सन् १५४५ तक्क युरोपेपियन सफू व मानकिपाय् सेन्ट लरेन्स खुसिया सिथय् च्वंगु थ्व चिधंगु क्षेत्रयात क्यानाडा धकाः धायेगु शुरु जुल। १६गु शताब्दी निसें १८गु शताब्दीया सुरुइ क्यानाडा खँग्वः सेन्ट लरेन्स खुसिया सिथय् लाःगु न्हुगु फ्रान्सया भागयात म्हसीकेगु खँग्वः जुल।<ref>{{Cite book |last=Magocsi |first=Paul R. |url=https://archive.org/details/encyclopediaofca0000unse_q5r1 |title=Encyclopedia of Canada's Peoples |publisher=University of Toronto Press |year=1999 |isbn=978-0-8020-2938-6 |page=1048 |url-access=registration}}</ref> न्यू फ्रान्सय् बेलायतीतेसं त्याकेधुंका थ्व थाय् यात सन् १७६३ निसें १७९१ तक्क बेलायती प्रान्त क्वेबेकया नामं म्हसीकल।<ref name="f014">{{cite web | title=Province of Quebec 1763-91 | website=The Canadian Encyclopedia | date=May 14, 2020 | url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/province-of-quebec-1763-91 | access-date=October 1, 2024}}</ref> सन् १७९१इ थ्व थाय् अपर क्यानाडा व लोअर क्यानाडा नांया निगु ब्रिटिश उपनिवेश जुल। थ्व निगु उपनिवेशयात सन् १८४१इ क्यानाडा प्रान्तया रुपय् एकीकरण मजुतले सामूहिक रुपय् क्यानाडाया रुपय् कायेगु या।<ref>{{cite web |year=1841 |title=An Act to Re-write the Provinces of Upper and Lower Canada, and for the Government of Canada |url=https://books.google.com/books?id=BCQtAAAAYAAJ&pg=PA20 |publisher=J.C. Fisher & W. Kimble |page=20}}</ref> सन् १८६७इ कन्फेडेरेसन जुइधुंका लन्दन सम्मेलनय् क्यानाडायात न्हुगु देय्या कानूनी नांया रुपय् नालाकाल व देय्यात डोमिनियन उपाधि प्रदान यात।<ref>{{Cite book |last=O'Toole |first=Roger |chapter-url=https://books.google.com/books?id=OGHgLlxfh7wC&pg=PA137 |title=Holy Nations and Global Identities: Civil Religion, Nationalism, and Globalisation |publisher=Brill |year=2009 |isbn=978-90-04-17828-1 |editor-last=Hvithamar |editor-first=Annika |page=137 |chapter=Dominion of the Gods: Religious continuity and change in a Canadian context |editor-last2=Warburg |editor-first2=Margit |editor-last3=Jacobsen |editor-first3=Brian Arly}}</ref> सन् १९५०या दशकय् बेलायतं क्यानाडायात डोमिनियन मधाःसें क्यानाडायात "राष्ट्रमंडलया क्षेत्र"या रुपय् कायेगु यात।<ref>{{multiref2 | {{Cite book |last=Morra |first=Irene |url=https://books.google.com/books?id=b9OLDwAAQBAJ&pg=PT49 |title=The New Elizabethan Age: Culture, Society and National Identity after World War II |publisher=I.B.Tauris |year=2016 |isbn=978-0-85772-867-8 |page=49}} | {{cite book | last=McIntyre | first=D. | title=British Decolonization, 1946–1997: When, Why and How did the British Empire Fall? | publisher=Bloomsbury Publishing | series=British History in Perspective | year=1998 | isbn=978-1-349-26922-8 | url=https://books.google.com/books?id=h5FKEAAAQBAJ&pg=PA108 | page=108}} }}</ref> क्यानाडाया संविधानयात पूर्ण रुपं क्यानाडाया नियन्त्रणय् हःगु क्यानाडा ऐन १९८२य् "क्यानाडा" जक उल्लेख यानातःगु खः। व दँया लिपांगु इलय् राष्ट्रिय बिदाया नां डोमिनियन डें हिलाः क्यानाडा डे जूवन।<ref name="buckner">{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=KmXnLGX7FvEC&pg=PA37 |title=Canada and the British Empire |publisher=[[Oxford University Press]] |year=2008 |isbn=978-0-19-927164-1 |editor-last=Buckner |editor-first=Philip |pages=37–40, 56–59, 114, 124–125}}</ref> ==इतिहास== {{मू पौ|क्यानादाया इतिहास}} द्वलंद्व दँ तक आः क्यानादा दूगु भूमिइ आदिवासी क्यानेदियनतेगु बस्ती दयाच्वन। १६गू शताब्दीया शुरुआतय् ब्रिटिश व फ्रेञ्च अन्वेषणकर्तातेसं एटलांटिक तटय् थःगु बस्ती बिस्तार यात। विभिन्न सशस्त्र संघर्षतेगु लिच्वया कथं फ्रान्सं सन् १७६३स उत्तर अमेरिकाय् थःगु लगभग दक्वं उपनिवेश त्वतल। थ्व इतिहास [[उत्तर अमेरिका]] महाद्वीपया उत्तरी भागया विशाल राष्ट्रया इतिहास खः। युरोपीय आगमन स्वया द्वलंद्वः दँ न्ह्यः निसें थन प्रथम राष्ट्र (First Nations) व इनुइत (Inuit) थेंज्याःगु स्वदेशी मूलवासीत च्वनाच्वंगु खः। १०गु शताब्दीइ भाइकिङतयेसं पूर्वी भागय् वयाः छुं ई बस्ती दयेकाः वँगु इतिहास दु, तर औपचारिक युरोपीय मालेज्या १५गु व १६गु शताब्दीइ फ्रान्स व बेलायतं न्ह्याकल। जाक कार्तिए (Jacques Cartier) व स्यामुएल द चाम्प्लेन (Samuel de Champlain) या नेतृत्वय् फ्रान्सं थःगु न्हुगु बस्ती (New France) दयेकल। १७६३या पेरिस सन्धि अनुसार सेभेन यर्स वार लिपा ब्रिटेनं फ्रान्सया ल्हातं मुक्कं क्यानेदियन क्षेत्र थःगु कब्जा दुने लाकल। १ जुलाई १८६७य् ब्रिटिस नर्थ अमेरिका एक्ट अनुसार क्यानादाया डोमिनियन (Dominion of Canada) या रुपय् एकीकृत राज्य दयेकल। क्यानादां निगुलिं विश्वयुद्धय् बेलायत व मित्रराष्ट्रतयेगु पक्षं तःधँगु योगदान बिल। सन् १९३१या वेष्टमिन्स्टर प्रणाली अनुसार क्यानादायात स्वयत्तता प्राप्त जुल व सन् १९८२या क्यानादा एक्ट अनुसार क्यानाडां ब्रिटेन निसें पूर्ण संवैधानिक स्वतन्त्रता काःगु खः। क्यानाडा थौंकन्हे छगू शान्त, बहुसांस्कृतिक, द्वैभाषी (अंग्रेजी व फ्रेन्च) व उच्च विकसित लोकतान्त्रिक राष्ट्र खः। ==अर्थतन्त्र== थ्व देय्या दकलय् चकंगु नगर तोरन्तो ख। थ्व देय्या मेमेगु मू नगरय् अःतावा, भ्यान्कुभर, मोन्त्रियल, एद्मन्तन, क्याल्गेरी आदि ला। ==राजनीति== ==लिधंसा== {{लिधंसा|}} ==स्वयादिसँ== * [[उत्तर अमेरिका]] {{देय्}} {{Commonscat|Canada}} [[पुचः:देय्]] qy2jt6glxq1wlcajs9wekbrys73mmf6 0 1599 1124359 1123224 2026-09-10T05:48:37Z Eukesh 11 /* इतिहास */ 1124359 wikitext text/x-wiki {{नेपाललिपि|𑐳𑑄𑐫𑐸𑐎𑑂𑐟 𑐬𑐵𑐖𑑂𑐫 𑐀𑐩𑐾𑐬𑐶𑐎𑐵}} [[Image:Star Spangled Banner instrumental.ogg]] [[Image:"The Star-Spangled Banner" - Choral with band accompaniment - United States Army Field Band.oga]] {{Infobox Country or territory |name=युनायटेड स्टेट्स ऑफ अमेरिका |native_name = United States of America |common_name = अमेरिका |image_flag = Flag of the United States.svg |image_coat = US-GreatSeal-Obverse.svg|20px | symbol_type = चिन्ह <!--Please read the talk page before editing these mottos:--> | national_motto = {{lang|la|''[[E pluribus unum|E Pluribus Unum]]''}} <small>("Out Of Many, One")&nbsp;(traditional)</small><br/>''[[In God We Trust]]''&nbsp;<small>(1956 to date)</small> | image_map = LocationUSA.png | national_anthem = ''द स्टार-स्प्यांगल्द बॅनर'' | official_languages = [[Languages of the United States|None at federal level]]<br/>([[अमेरिकन अंग्रेजी]] ''[[de facto]]'') | capital = वॉशिंग्टन DC | latd=38 |latm=53 |latNS=N |longd=77 |longm=02 |longEW=W | government_type = [[federal republic|Federal]] [[constitutional republic]] | leader_title1 = [[President of the United States|President]] | leader_name1 = [[Joe Biden]] ([[Democratic Party (United States)|D]]) | leader_title2 = [[Vice President of the United States|Vice President]] | leader_name2 = [[Kamala Harris]] ([[Democratic Party (United States)|D]]) | largest_city = न्यू यॉर्क सिटी | area = 9,631,420 | areami² = 3,718,695 | area_rank = 3rd¹ | area_magnitude = 1 E12 | percent_water = 4.87 | population_estimate = {{uspop commas}}<ref>Extrapolation from [http://www.census.gov/population/www/popclockus.html U.S. POPClock]</ref><!--automatically updated extrapolation--> | population_estimate_year = 2006 | population_estimate_rank = 3rd | population_census = 281,421,906 | population_census_year = 2000 | population_density = 31 | population_densitymi² = 80 | population_density_rank = 172nd | GDP_PPP_year = 2006 | GDP = $13.049 [[trillion]] | GDP_PPP = $13.049 [[trillion]] | GDP_PPP_rank = 1st | GDP_PPP_per_capita = $43,555 | GDP_PPP_per_capita_rank = 3rd | GDP_nominal = $12.485 [[trillion]] | GDP_nominal_rank = 1st | GDP_nominal_year = 2005 | GDP_nominal_per_capita = $42,000 | GDP_nominal_per_capita_rank = 8th | HDI_year = 2004 | HDI = [[Image:Green_Arrow_Up.svg|8px]] 0.948 | HDI_rank = 8th | HDI_category = <font color="#009900">high</font> | sovereignty_type = [[American Revolutionary War|Independence]] | sovereignty_note = from [[Kingdom of Great Britain|Great Britain]] | established_event1 = [[United States Declaration of Independence|Declared]] | established_event2 = [[Treaty of Paris (1783)|Recognized]] | established_date1 = [[July 4]] [[1776]] | established_date2 = [[September 3]], [[1783]] | currency = [[United States dollar]] ($) | currency_code = USD | country_code = USA | time_zone = | utc_offset = -5 to -10 | time_zone_DST = | utc_offset_DST = -4 to -10 | cctld = [[.us]] [[.gov]] [[.edu]] [[.mil]] [[.um]] | calling_code = 1 | ISO_3166-1_alpha2 = US | ISO_3166-1_alpha3 = USA | ISO_3166-1_numeric = | sport_code = USA | vehicle_code = USA | footnotes = ¹ Sometimes listed as 4th; the rank is [[List of countries and outlying territories by total area|disputed]] with China. }} '''संयुक्त राज्य अमेरिका''' (वा '''संयुक्त राज्य''', '''युएस''', '''युएसए''', वा '''[[अमेरिका]]''') ५०गु राज्य व छगू [[संघीय जिल्ला]] दूगु छगू [[संघीयता|संघीय]] [[संवैधानिक गणतन्त्र]] ख। थ्व देय्या मू भूभाग उत्तर अमेरिकाय् ला धाःसा हवाइ राज्य प्रशान्त महासागरय् ला। थ्व देय्या मू भूभागया उत्तरय् कॅनडा, दक्षिणय् मेक्सिको, पूर्वय् अटलांटिक महासागर व पश्चिमय् प्रशान्त महासागर ला। थ्व देय्या अलास्का राज्य धाःसा उत्तर अमेरिकाया उत्तरी लागाय् ला। अलास्काया पूर्वय् कॅनडा, पश्चिमय् बेरिंग स्ट्रेट धुंका रुस ला। हवाइ राज्य धाःसा छगू आर्किपेगालो ख। थ्व राज्य मध्य प्रशान्तय् ला। ३.७९ मिलियन वर्ग माइल वा ९.८३ वर्ग किमि क्षेत्रफल दूगु व ३१०मिलियन जनसंख्या दूगु थ्व देय् क्षेत्रफल व जनसंख्या निगुलिं कथं हलिमया दक्ले तःधंगु देय्य् छ्गू देय् जुवः। थ्व राष्ट्रय् हलिमया यक्व थासं जुइगु इमिग्रेसनया कारणं थ्व राष्ट्र हलिमया दक्ले बहुजातीय व बहु सांस्कृतिक राष्ट्रय् छगूया रुपय् पलिस्था जूगु दु। <ref name="DD">Adams, J. Q., and Pearlie Strother-Adams (2001). ''Dealing with Diversity''. Chicago: Kendall/Hunt. ISBN 0-7872-8145-X.</ref> संयुक्त राष्ट्र अमेरिकाया अर्थतन्त्र हलिमया दक्ले तःधंगु राष्ट्रिय अर्थतन्त्र ख। सन् २०१०या एस्टिमेसन कथं थ्व देय्या कूल जिदिपि $१४.७८० त्रिलियन (नोमिनल जिदिपिया २३% व पर्चेजिङ पावर प्यारिटी कथं हलिमया २०% ) दु। <ref name="IMF GDP">{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2009/02/weodata/weorept.aspx?sy=2006&ey=2009&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=111&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a=&pr.x=64&pr.y=8|publisher=International Monetary Fund|title=World Economic Outlook Database|month=October|year=2009|accessdate=2010-04-27}}</ref><ref>The [[European Union]] has a larger collective economy, but is not a single nation.</ref> अमेरिकाया आदिवासी एसिया जुया आःया संयुक्त राज्य अमेरिकाय् द्वलंद्व दं न्ह्य थ्यन। थ्व आदिवासी जनसंख्या युरोपेली मनुतयेसं हःगु ल्वेया कारणं सिक्क म्हो जुवन। संयुक्त राष्ट्र अमेरिका देय्या रुपय् आःया अमेरिकाया पूर्वी तटीय लागाया १३गु उपनिवेषं पलिस्था जूगु ख। जुलाई १७७६इ संयुक्त राज्य अमेरिकाया स्वतन्त्रताया घोषणां अमेरिकायात आत्मनिर्णयया अधिकार व सहकारी संघया अधिकार बिल। थ्व क्रान्तिकारी राज्यतयेसं [[बेलायती साम्राज्य]]यात अमेरिकी क्रान्तिकारी हताय् परास्त याना इतिहासय् दक्ले न्हापांगु सफल स्वतन्त्र उपनिवेषं दयावःगु राष्ट्र जुवन।<ref>Dull, Jonathan R. (2003). "Diplomacy of the Revolution, to 1783", p. 352, chap. in ''A Companion to the American Revolution'', ed. Jack P. Greene and J. R. Pole. Maiden, Mass.: Blackwell, pp. 352–361. ISBN 1-4051-1674-9.</ref> वर्तमान संयुक्त राज्य संविधान सेप्तेम्बर १७, १७८७य् अवधारित जूगु ख। दच्छि धुंका थुकिया पालनां राज्यतयेत संघीय गणतन्त्रया अंग व छगू बल्लागु केन्द्रिय सरकारया पलिस्था यात। युनाइटेड स्टेट्स बिल ऑफ राइट्स व थुकिया १०गु अमेन्द्मेन्ट्सं यक्व नागरिक अधिकार सुनिष्चित यात। थ्व सन् १७९१य् र्याटिफाइड जुल। १९गु शताब्दीइ संयुक्त राष्ट्र अमेरिकां आदिवासीतयेगु ट्राइबयात उठिबास याना, फ्रान्सनाप लुइजियाना न्याना, स्पेननाप फ्लोरिडा न्याना, ओरेगन काउन्टीया छुं भूभाग संयुक्त अधिराज्यनाप न्याना, एल्टाक्यालिफोर्निया व न्यु मेक्सिको मेक्सिकोनाप न्याना, अलास्का रुसनाप न्याना व टेक्सास गणतन्त्र व हवाई गणतन्त्रयात परास्त याना थःगु क्षेत्रफल बिस्तार यात। बुंज्याय् आधारित दक्षिणी व उद्योगय् आधारित उत्तरी राज्यतयेगु दासप्रथाय् जूगु असहमतिं व राज्यया अधिकारया असहमतिं अमेरिकी गृह हता सन् १८६०या दशकय् न्ह्यथन। उत्तरया विजयं थ्व राष्ट्रया विभाजन पन व संविधानया १३गु संशोधनं दासप्रथा क्वचाल। १८७०या दशकं थ्व राष्ट्रया अर्थतन्त्र हलिमया हे दक्ले तधंगु जुवन।<ref>{{cite web|author=Maddison, Angus|url=http://www.ggdc.net/maddison/Historical_Statistics/horizontal-file_09-2008.xls|title=Historical Statistics for the World Economy|publisher=The Groningen Growth and Development Centre, Economics Department of the University of Groningen|year=2006|accessdate=2008-11-06}}</ref> स्पेनी-अमेरिकी हता व न्हापांगु हलिम हतां थ्व राष्ट्रयात छगू सामरिक शक्तिया रुपय् पलिस्था यात। लिउ हलिम हताया लिच्वया कथं थ्व देय् हलिमया न्हापांगु आणविक शक्ति दूगु देय् व संयुक्त राष्ट्र संघया स्थायी सदस्य जुवन। शीत हता व सोभियत संघया विखण्डनं थ्व देय्यात हलिमया छगू जक्क सुपरपावरया रुपय् पलिस्था यात। हलिमया कूल सैन्य खर्चया ४३% थ्व देशं थःगु सेनाय् जक्क याइ। नापं थ्व देशं हलिमया अर्थ, राजनीति व संस्कृतिया नेतृत्त्वदायी भूमिका नं म्हिताच्वंगु दु। <ref>{{cite web|author=Cohen, Eliot A.|url=http://www.foreignaffairs.com/articles/59919/eliot-a-cohen/history-and-the-hyperpower|title=History and the Hyperpower|work=Foreign Affairs|date=July/August 2004|accessdate=2006-07-14}} {{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/country_profiles/1217752.stm|title=Country Profile: United States of America|publisher=BBC News|date=2008-04-22|accessdate=2008-05-18}}</ref> ==इतिहास== {{मू पौ|संयुक्त राज्य अमेरिकाया इतिहास}} संयुक्त राज्य अमेरिकायागु इतिहास द्वलंद्व दँ न्ह्यः उत्तर अमेरिकाय् न्हापांम्ह मनुखं पलाः तःगु इलंनिसें सुरु जूगु ख। न्हापा थन आदिवासी जनजातितय्गु तःधंगु बस्ती दुगु ख, गुपिं थःथःगु हे संस्कृति, भाषा व परम्पराय् म्वाःनाच्वंगु ख। सन् १४९२य् क्रिस्टोफर कोलम्बसं थ्व महाद्वीपय् थ्यनेधुंका युरोपियन शक्तिपिं विशेष यानाः बेलायत, फ्रान्स व स्पेनं थन थःगु उपनिवेश पलिस्था यायेगु ज्या सुरु याःगु ख। सन् १६०७य् भर्जिनियाया जेम्सटाउनय् न्हापांगु स्थायी अंग्रेजी बस्ती स्थापना जूगु ख, गुकिं अमेरिकी इतिहासय् छगू न्हूगु अध्यायया सुरुवात यात। थ्वया लिपा म्यासाचुसेट्स, न्युयोर्क व मेमेगु थासय् नं बस्तीत दयावल। झिंच्यागु शताब्दीया मध्यतक थ्यंबलय् अमेरिकाया पूर्वी तटय् झिस्वंगु बेलायती उपनिवेशत पूर्ण रुपं पलिस्था जुइधुंकूगु ख। थ्व इलय् उपनिवेशतय्गु अर्थतन्त्र बुँज्या, व्यापार व दासप्रथाय् आधारित जुयाच्वंगु ख। बेलायती साम्राज्यं थःगु ऋण पुलेत उपनिवेशतय्‌त तःधंगु कर कयाच्वन गुकिं यानाः उपनिवेशवासीतय्गु दथुय् असन्तोष ब्वलं बिल। 'प्रतिनिधित्व विनाया कर मज्यु' (No taxation without representation) धइगु नारा थ्वहे इलय् लोकंह्वल। थ्वहे असन्तोषं लिपा अमेरिकी क्रान्तिया आधार तयार यात। सन् १७७५य् लेक्सिंगटन व कनकर्डया ल्वापू निसें थ्व स्वतन्त्रता संग्राम सुरु जूगु ख। थ्व संग्रामय् जर्ज वाशिंगटनं अमेरिकी सेनाया नेतृत्व यानादिल। <ref>Bancroft, G. (1834). History of the United States from the Discovery of the American Continent.</ref> सन् १७७६ जुलाई ४ खुन्हु फिलाडेल्फियाय् थ्व झिस्वंगु उपनिवेशतय्सं थःत 'संयुक्त राज्य अमेरिका' धकाः स्वतन्त्र राष्ट्र घोषणा यात। थोमस जेफरसनं च्वयादीगु 'स्वतन्त्रताया घोषणापत्र' (Declaration of Independence) थ्व देय्‌या छगु ऐतिहासिक दस्तावेज जुल। थ्व दस्ताबेजं दक्वं मनुत समान ख व इमिगु छुं आधारभूत अधिकारत दु धकाः च्वयातल। अमेरिकी स्वतन्त्रता संग्राम सन् १७८३य् पेरिस सन्धि नापं क्वचाल, गुकिं अमेरिकायात छगू सार्वभौम राष्ट्रया मान्यता बिल। थ्वया लिपा न्हूगु संविधान दयेकेगु ज्या सुरु जुल, गुगु सन् १७८९य् लागू जुल। संविधानं छगू संघीय सरकारया व्यवस्था यात गुगु कार्यपालिका, व्यवस्थापिका व न्यायपालिकाय् विभाजित दु। जर्ज वाशिंगटन अमेरिकाया न्हापांम्ह राष्ट्रपति निर्वाचित जुयादिल। १९गू शताब्दीया सुरुवातय् अमेरिकां थःगु भूभाग विस्तार यायेगु नीति काल। सन् १८०३य् फ्रान्सपाखें लुइजियाना न्यानाज्या(Louisiana Purchase) यानाः अमेरिकाया क्षेत्रफल निब्वति हे अप्वल। थ्व इलय् पश्चिमपाखेया विस्तार (Westward Expansion) तसकं तीव्र गतिं न्ह्याःवन। अथे जुसां, थ्व विस्तारया झ्वलय् अनया आदिवासी जनजातितय्त तसकं अन्याय जुल व इमित थःगु भूमिपाखें विस्थापित यायेगु ज्या जुल। थ्वहे इलय् दासप्रथाया विषययात कयाः उत्तर व दक्षिण राज्यतय्गु दथुय् तःधंगु मतभेद उत्पन्न जुल। <ref>Zinn, H. (1980). A People's History of the United States.</ref> सन् १८६१य् सुरु जूगु अमेरिकी गृहयुद्ध (American Civil War) अमेरिकी इतिहासया छगू दकलय् घातक व निर्णायक मोड ख। अब्राहम लिंकनं थ्व इलय् राष्ट्रया नेतृत्व यानादिल व दासप्रथा अन्त यायेगु संकल्प कयादिल। थ्व युद्ध उत्तरया 'युनियन' व दक्षिणया 'कन्फेडेरेसी' दथुय् प्यदँतक न्ह्याःगु ख।<ref>McPherson, J. M. (1988). Battle Cry of Freedom: The Civil War Era.</ref> गृहयुद्धय् युनियनया विजय जुइधुंकाः दासप्रथा पूर्ण रुपं खारेज जुल व देय्या एकता दयाच्वन। युद्ध लिपाया 'पुनर्निर्माण' (Reconstruction) कालय् दक्षिणया अर्थतन्त्रयात हाकनं दयेकेगु व मुक्त जूगु दासतय्त नागरिक अधिकार बीमाःगु खँय् तःधंगु बहस जुल। झिंगुंगु शताब्दीया अन्तपाखे अमेरिका छगू औद्योगिक शक्तिया रुपय् विकास जुयावल। रेलमार्गया संजालं सकल देय्यात स्वायेगु ज्या यात व उद्योगधन्दातय्सं तीव्र गतिं प्रगति यात। थ्व इलय् युरोपं द्वलंद्व आप्रवासीत अमेरिका वःगु ख, गुकिं थनया जनसांख्यिकीय रुप हे हिलेबिल। थ्व कालखण्डयात 'गिल्डेड एज' (Gilded Age) धकाः नं म्हसीकेगु याइ, छाय्‌धाःसा थ्व इलय् तःधंगु आर्थिक उन्नति नापं भ्रष्टाचार व असमानता नं ब्वलंल। सन् १८९८या स्पेनी-अमेरिकी युद्धं अमेरिकायात छगू विश्व शक्तिया रुपय् स्थापित यात। नीगु शताब्दीया सुरुइ अमेरिकां विश्व राजनीति व अर्थतन्त्रय् थःगु उपस्थिति झन बल्लाकाः यंकल। निक्वःगु विश्वयुद्धय् अमेरिकाया प्रवेशं मित्रराष्ट्रतय्त विजय हासिल यायेत तःधंगु ग्वाहालि यात। सन् १९२९या 'ग्रेट डिप्रेसन' (Great Depression) वा तःधंगु आर्थिक मन्दीं अमेरिकाया जनजीवन तसकं कष्टकर दयेकल। राष्ट्रपति फ्र्याङ्कलिन डी. रुजवेल्टं 'न्यू डिल' (New Deal) ज्याझ्वः नापं अर्थतन्त्रयात हाकनं थकायेगु कुतः यानादिल। निगूगु विश्वयुद्धय् जापानी हमला लिपा अमेरिकां युद्धय् भाग कयाः ताःलायेगु ज्या यात। युद्ध लिपा अमेरिका व सोभियत संघ दथुइ 'शीतयुद्ध' (Cold War) सुरु जुल, गुगु दशकौंसम्म न्ह्याःवन। सन् १९५० व १९६०या दशकय् नागरिक अधिकार आन्दोलन (Civil Rights Movement) जुयाः अश्वेत नागरिकतय्सं समानताया अधिकार प्राप्त यात। मार्टिन लुथर किंग जुनियर थ्व आन्दोलनया मू नेता ख, गुम्हसें अहिंसात्मक मार्गं परिवर्तन हयादिल। थ्वहे इलय् अमेरिकां अन्तरिक्ष विज्ञानय् तःधंगु विकास यात व सन् १९६९य् तिमिलाय् मनु छ्वयेत सफल जुल। भियतनाम युद्ध व मेमेगु अन्तर्राष्ट्रिय द्वन्द्वं अमेरिकी समाजयात विभाजित नं यात। २१गू शताब्दीया सुरुइ सेप्टेम्बर ११ या आक्रमणं अमेरिकी सुरक्षा व विदेश नीतिइ तःधंगु परिवर्तन हल। थौंकन्हय् अमेरिका प्रविधि, अर्थतन्त्र व सामरिक दृष्टिं हलिमया छगू शक्ति राष्ट्रया रुपय् कायम हे दु। अमेरिकाया इतिहास धइगु निरन्तर संघर्ष, परिवर्तन व प्रगतिया छगू मंकाः लिच्वः ख। अमेरिकी समाज झन झन विविधतापूर्ण जुया वयाच्वंगु दु व न्हूगु चुनौतितय्गु सामना यायेत न्ह्याः वनाच्वंगु दु।<ref>Kennedy, D. M. (1999). Freedom from Fear: The American People in Depression and War, 1929–1945.</ref> ==भूगोल== संयुक्त राज्य अमेरिकाया भूगोल उत्तर अमेरिका महाद्वीपया तःधँगु भूभागया भौगोलिक संरचना खः।<ref>U.S. Geological Survey (2020). ''The Geography of North America''. USGS Publications.</ref> थ्व देय्या पूर्वय् एत्लान्तिक महासागर व पश्चिमय् प्रशान्त महासागर ला। थ्व देशया उत्तरय् क्यानादा व दक्षिणय् मेक्सिको दु। संयुक्त राज्य अमेरिकाय् मुक्कं ५० गू राज्यत दु।<ref>National Geographic Society (2018). ''Physical Geography of the United States''. National Geographic Press.</ref> अलास्का व हवाइ राज्य मुख्य भूभागस्वया तापाक ला। थ्व देय्या दकले तःजाःगु च्वका अलास्काय् दुगु देनाली (Denali) खः। रकी च्वकाझ्वः (Rocky Mountains) थ्व देय्या पश्चिमी भागय् लाःगु तःधँगु च्वापुगुं झ्वः खः।<ref>World Atlas (2021). ''Geography of the United States''. World Atlas Media.</ref> पूर्वी भागय् अपालाचियन गुंझ्वः दु। मिसिसिपी खुसि थ्व देय्या दकले तःधँगु खुसि खः धाःसा मिजौरी खुसि थ्व देय्या दकले ताःहाकःगु खुसि खः। थ्व देशया दथुइ तःधं ख्यः (Great Plains) भूभाग दु। थ्व देशया थाय्-थासय् जलवायुया तःधंगु विविधता दु। भौगोलिक विविधतां यानाः थ्वनया अर्थतन्त्र व समाजय् तःधँगु प्रभाव लाकूगु दु। ==अर्थतन्त्र== {| class="infobox" style="font-size: 90%; border: 1px solid #999; float: right; margin-left: 1em; width: 310px;" |- style="background:#f5f5f5;" ! colspan="3" | आर्थिक सूचक |- | [[बेरोजगारी]] || 7.8% <small>(सेप्टेम्बर २०१२)</small> || style="text-align: right;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bls.gov/news.release/empsit.nr0.htm|title=Employment Situation Summary|publisher=U.S. Dept. of Labor|date=2012-10-05|accessdate=2012-10-05}}</ref> |- | कुल ग्राहस्थ उत्पादन वृद्धि || 1.3% <small>(2Q 2012)</small>, 1.7% <small>(2011)</small>|| style="text-align: right;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bea.gov/newsreleases/national/gdp/gdpnewsrelease.htm|title=National Income and Product Accounts Gross Domestic Product, 1st Quarter 2012 (Advance Estimate)|publisher=Bureau of Economic Analysis|date=2012-04-27 |accessdate=2012-05-08}} Change is based on [[chained dollars|chained 2005 dollars]]. Quarterly growth is expressed as an annualized rate.</ref> |- | [[कन्ज्युमर प्राइस इण्डेक्स|CPI]] इन्फ्लेसन || 1.7% <small>(May 2011&nbsp;– May 2012)</small> || style="text-align: right;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bls.gov/news.release/cpi.nr0.htm|title=Consumer Price Index: May 2012|publisher=Bureau of Labor Statistics|date=2012-06-14|accessdate=2012-06-27}}</ref> |- | [[गरिबी]] || 15.1% <small>(2010)</small> || style="text-align: right;" |<ref name=CBPR10>{{cite web|url=http://www.census.gov/prod/2011pubs/p60-239.pdf|title=Income, Poverty, and Health Insurance Coverage in the United States: 2010|publisher=U.S. Census Bureau|date=2010-09-14|accessdate=2011-09-16}}</ref> |- | [[पब्लिक डेब्ट]] || $15.78 trillion <small>(June 25, 2012)</small> || style="text-align: right;" |<ref>{{cite web|url=http://www.treasurydirect.gov/NP/BPDLogin?application=np|title=Debt Statistics|publisher=U.S. Dept. of the Treasury|accessdate=2012-06-27}}</ref> |- | [[Wealth in the United States|Household net worth]] || $58.5 trillion <small>(4Q 2011)</small> || style="text-align: right;" |<ref>{{cite web|url=http://www.federalreserve.gov/releases/Z1/Current/z1r-1.pdf|title=Flow of Funds Accounts of the United States: Flows and Outstandings Fourth Quarter 2011|publisher=U.S. Federal Reserve|date=2012-03-08|accessdate=2012-04-17}}</ref> |} संयुक्त राज्यय् पूंजीवादी मिश्रित अर्थतन्त्र व्यवस्था दु। थ्व व्यवस्थायात प्रचुर प्राकृतिक स्रोत, उच्च कोटीया भौतिक पूर्वाधार, व उच्च उत्पादकत्त्वं ग्वहालि याःगु दु। <ref>Wright, Gavin, and Jesse Czelusta, "Resource-Based Growth Past and Present", in ''Natural Resources: Neither Curse Nor Destiny'', ed. Daniel Lederman and William Maloney (World Bank, 2007), p. 185. ISBN 0-8213-6545-2.</ref> अन्तराष्ट्रिय मौद्रिक कोषया कथं संराया $१५.१ ट्रिलियनया कुल ग्राहस्थ उत्पादन सकल हलिम उत्पादनया बजाः एक्स्चेञ्ज दरय् २२% जुवं व पर्चेज पावर प्यारिटी अनुसार १९% थ्यं। <ref name="IMF GDP"/> मेमेगु देय् स्वया तःधंगु अर्थतन्त्र जुसां युरोपेली संघया तुलनाय् संरा अमेरिकाया राष्ट्रिय जिडिपि (पिपिपि) ५% कम दु। <ref>{{cite web|url=http://epp.eurostat.ec.europa.eu/cache/ITY_PUBLIC/3-28072011-AP/EN/3-28072011-AP-EN.PDF |title=EU27 Population 502.5 Million at 1 January 2011|publisher=Eurostat Press Office |format=PDF |date=2011-07-28 |accessdate=2012-06-19}}</ref> थ्व देय् जिडिपि पर क्यापिटा (नोमिनल) कथं ९गु थासय् व जिडिपि पर क्यापिटा कथं ६गु थासय् ला। <ref name="IMF GDP"/> संरा डालर हलिंया प्राथमिक रिजर्भ करेन्सी ख। <ref>{{cite web|url=http://www.imf.org/external/np/sta/cofer/eng/cofer.pdf |title=Currency Composition of Official Foreign Exchange Reserves |publisher=International Monetary Fund|format=PDF |date= |accessdate=2012-04-09}}</ref> ==राजनीति== थ्व देय् निगु तधंगु पार्टी दु- डेमोक्र्याटिक व रिपब्लिकन। ==नसा== ===फास्ट फुड=== '''फास्ट फूड''' ([[अङ्ग्रेजी भाय्|अङ्ग्रेजी]]: Fast food) अमेरिकाया छगू कथंया नसा ख धयागु अज्याःगु नसा खः गुगु तसकं याकनं दयेके फइ व याकनं इने (Serve) फइ। थ्व नसा प्रायः दंगु जुइ व "टेक-अवे" (Take-away) वा "ड्राइभ-थ्रु" (Drive-through) या निंतिं डिजाइन यानातःगु दइ। फास्ट फूडया अवधारणा आधुनिक युगया व्यस्त जीवनशैली नाप स्वानाच्वंगु दु, गन मनूतय्के नसा दयेकेगु वा ताःई तक च्वनाः नयेगु ई दैमखु। फास्ट फूडया इतिहास १९गु शताब्दीया "फिश एण्ड चिप्स" (Fish and chips) पसं निसें सुरु जूगु खःसां, २०गु शताब्दीइ [[अमेरिका]]य् म्याकडोनल्ड्स (McDonald's), केएफसी (KFC), व बर्गर किंग थें न्याःगु चेन (Chains) वयेवं थ्व हलिम न्यंकं विस्तार जुल। फास्ट फूडया मू विशेषता "प्रमाणीकरण" (Standardization) खः, अर्थात् हलिमया छुं नं थासय् नसाया सवाः व मात्रा छगू हे जुइ। थ्व नसा प्रायः कारखानाय् प्रशोधित (Processed) जुइ व रेस्टुरेन्टय् क्वाकाः वा दायेकाः जक बिइ। फास्ट फूडय् चि (Salt), चिनी (Sugar), व दाः (Fat) या मात्रा अप्व दइ, गुकिं यानाः थनया नसाया सवाः बांलाइ तर उसाँय् (Health) या निंतिं बांलाः जुइ मखु। तःग्वाराचिनिगु (Obesity) व मधुमेह (Diabetes) थें न्याःगु ल्वय्या प्रकोपय् थन्याःगु नसाया तःधंगु ल्हा दु। यद्यपि, आःया ईलय् यक्व फास्ट फूड चेन्टय्सं "सलाद" (Salad) व "ग्रिल्ड" (Grilled) नसा थें न्याःगु उसाँय् अनुकूल विकल्पत नं हःगु दु। फास्ट फूड पश्चिमी नसा (बर्गर, पिज्जा) य् जक सीमित मजुसें, एसियाली (नुडल्स, सुशी) व मध्य-पूर्वी (कबाब) नसा तक नं न्यनाच्वंगु दु। नेपालय् नं "मःम", "चाउमिन", व "पकोडा" यात स्थानीय फास्ट फूडया रुपय् काये छिं। फास्ट फूड उद्योगं हलिं अर्थतन्त्रय् तःधंगु योगदान बियाच्वंगु दु व द्वलंद्व मनूतय्त लजगा ब्युगु दु। फास्ट फूडया विज्ञापन व बजारीकरण तसकं आक्रामक जुइ, गुकिं मचातय्त आकर्षित याइ। "जंक फूड" (Junk food) धयागु खँग्वः फास्ट फूडया निंतिं प्रायः छ्यली। फास्ट फूडया सुविधायुक्त प्याकेजिङं यानाः थ्व नयेत अःपु। ==== मू नसात ==== * '''बर्गर व स्यान्डविच:''' ह्याम्बर्गर (Hamburger), चिजबर्गर (Cheeseburger), चिकेन स्यान्डविच, हट डग (Hot dog), सबवे स्यान्डविच (Subway)। * '''फ्राइड:''' फ्रेन्च फ्राइज (French fries), फ्राइड चिकेन (Fried chicken), अनियन रिङ्स (Onion rings), चिकेन नगेट्स (Chicken nuggets)। * '''पिज्जा व इटालियन:''' पेपरोनी पिज्जा, चीज पिज्जा, पास्ता। * '''मेक्सिकन:''' ताको (Taco), बुरितो (Burrito), नाचोज (Nachos), केसादिया (Quesadilla)। * '''एसियामि/स्थानीय:''' मःम, चाउमिन, स्प्रिङ रोल, सुशी। * '''त्वँसा व डेजर्ट:''' सोडा, मिल्कशेक, आइसक्रिम, डोनट, मफिन। ==भाय्== थ्व देय्या मू भाय् अंग्रेजी ख। अमेरिकाया अंग्रेजीइ यक्व भाषिकात दु। थुकिया मू कचा थथे दु: * '''सांस्कृतिक व जातीय अमेरिकी अंग्रेजी''' ** अफ्रिकन अमेरिकन अंग्रेजी *** अफ्रिकन-अमेरिकन भर्नाकुलर अंग्रेजी ** केजुन भर्नाकुलर अंग्रेजी ** सामान्य अमेरिकन : अमेरिकन अंग्रेजिया "मानक" बाय् "मूलधार" झ्वः ** लातिनो (हिस्प्यानिक) भर्नाकुलर अंग्रेजी *** चिकानो अंग्रेजी (मेक्सिकन-अमेरिकन अंग्रेजी) *** मायामी अंग्रेजी *** न्यूयोर्क लाटिनो अंग्रेजी ** पेन्सिलभेनिया डच अंग्रेजी ** येशिवा अंग्रेजी ** अमेरिकन आदिवासी अंग्रेजी *** लुम्बी अंग्रेजी * '''क्षेत्रीय व स्थानीय अमेरिकन अंग्रेजी''' ** उत्तरी अमेरिकी अंग्रेजी *** इनल्यान्द उत्तरी अंग्रेजी : [[शिकागो]], क्लिभल्यान्द, दित्रोइत, मिल्वाकी, पश्चिमी न्यूयोर्क, मिशिगनया क्वय् प्रायद्वीप, व अमेरिकाया अधिकांश ग्रेट लेक्स क्षेत्र *** न्यु इंग्ल्यान्द अंग्रेजी **** पूर्वी न्यु इंग्ल्यान्द अंग्रेजी ( बोस्टन व मेन अंग्रेजी नापं) ***** रोद आइल्यान्द अंग्रेजी **** पश्चिमी न्यू इंग्ल्यान्द अंग्रेजी : कनेक्टिकट, हडसन भ्याली, पश्चिमी म्यासाचुसेट्स, व भर्मोन्ट *** उत्तर-मध्य (उपरी मध्यपश्चिमी) अंग्रेजी : उत्तरी विस्कन्सिन, उत्तरी मिनेसोटा, नर्थ डकोटा, मोन्टाना ** मेट्रोपोलिटन न्यूयोर्क अंग्रेजी ** दक्षिणपूर्व सुपर-क्षेत्रीय अंग्रेजी *** मिदल्यान्द अमेरिकन अंग्रेजी **** नर्थ मिदल्यान्द अंग्रेजी: आयोवा सिटी, ओमाहा, लिंकन, कोलम्बिया, स्प्रिंगफील्ड, मुन्सी, कोलम्बस, आदि। **** साउथ मिदल्यान्द अंग्रेजी: ओक्लाहोमा सिटी, तुलसा, तोपेका, विचिता, क्यान्सास सिटी, सेन्ट लुइस, दिकेतर, इंदियानापोलिस, सिनसिनाटी, देडटन आदि। *** हाई टाइडर अंग्रेजी: चेसापीक खाडी, तेन्जियर, ओक्राकोक, द आउटर ब्याङ्क्स, भर्जिनिया ब्यारियर द्वीप आदिया परम्परागत भाषिका। *** न्यू ओर्लियन्स अंग्रेजी *** फिलाडेल्फिया अंग्रेजी **** बाल्टिमोर अंग्रेजी *** दक्षिणी अमेरिकन अंग्रेजी **** दक्षिणी एप्पलचियन अंग्रेजी : लिन्डेन, बर्मिंघम, चात्तानूगा, नक्सभिल, एशभिल, व ग्रीनभिल **** टेक्सन अंग्रेजी : लबक, ओडेसा, व द्यालास **** टेनेसियन अंग्रेजी: नाशविले, मर्फ्रीजबोरो, मेम्फिस ** पश्चिमी अमेरिकी अंग्रेजी *** क्यालिफोर्निया अंग्रेजी *** प्यासिफिक नर्थवेस्ट अंग्रेजी ** पश्चिमी पेन्सिलवेनिया (पिट्सबर्ग) अंग्रेजी * '''विलुप्त जुइधुंकूगु बाय् विलुप्त जुइत्यंगु अमेरिकी अंग्रेजी''' ** बुन्टलिङ्ग ** " गुद अमेरिकन स्पिच " : मध्य-एटलान्टिक बाय् ट्रान्सएटलान्टिक अंग्रेजी ** इलित उत्तरपूर्वी अमेरिकी अंग्रेजी ** पुलांगु दक्षिणी अमेरिकी अंग्रेजी * '''अमेरिकन अंग्रेजीइ आधारित हाइब्रिड भाय् (क्रिओल बाय् पिजिन )''' ** अफ्रो-सेमिनोल क्रियोल ** गुल्लाह भाषा /सी आइल्याण्ड क्रियोल अंग्रेजी, दक्षिण-पूर्वी संयुक्त राज्य अमेरिका सम्बन्धित बहामियन क्रियोल ** हवाईयन पिजिन ==स्वयादिसँ== *[[संयुक्त राज्य अमेरिकाया काउन्टीतयेगु धलः]] ==लिधंसा== {{लिधंसा|}} {{अमेरिका}} {{देय् च्वसु|संयुक्त राज्य अमेरिका}} [[Category:देय्]] rf6mpyoir1keyxap62662jjjodmtq0m 0 1600 1124347 1099785 2026-09-10T05:37:40Z Eukesh 11 /* तजिलजि */ 1124347 wikitext text/x-wiki {{नेपाललिपिपरिक्षण|छ्येलेमि:Eukesh/Auto/NepalScript/मेक्सिको}} [[Image:Himno Nacional Mexicano instrumental.ogg]] [[Image:Mexico (orthographic projection).svg|frameless]] [[Image:Mexico states map w names.png|frameless]] {{Infobox country |native_name = मेक्सिको |conventional_long_name = ''Estados Unidos Mexicanos'' <br />United Mexican States |common_name = |image_flag = Flag_of_Mexico.svg |image_coat = Coat of arms of Mexico.svg |map_width = 220px |image_map = Mexico (orthographic projection).svg |national_anthem = मेक्सिकोया राष्ट्रगान |national_motto = |other_symbol_type = [[Seal (device)|National seal]]: |other_symbol = [[Seal of the United Mexican States]] [[चित्र:Seal of the Government of Mexico.svg|18px]] |official_languages = None at federal level.<br /> [[Spanish language|Spanish]] (''de facto'') |languages_type = राष्ट्रीय भाषा |languages = स्पेनी व ६२मेक्सिकोमि भाषा<ref name="ofc_lang">There is no official language stipulated in the constitution. However, the General Law of Linguistic Rights for the Indigenous Peoples recognizes all Amerindian minority languages, along with Spanish, as national languages and equally valid in territories where spoken. The government recognizes 62 indigenous languages, and more variants which are mutually unintelligible.[http://www.cdi.gob.mx/index.php?id_seccion=90 Comision Nacional para el Desarrollo de los Pueblos Indigenas. CDI. México]</ref> |demonym = मेक्सिकन |capital = [[मेक्सिको नगर]] |latd=19 |latm=03 |latNS=N |longd=99 |longm=22 |longEW=W |government_type = संघीय अध्यक्षीय गणराज्य |leader_title1 = राष्ट्रपति |leader_name1 = फेलिप काल्ड्रान |legislature = कंग्रेस |upper_house = सीनेट |lower_house = चेम्बर अफ डिप्यूटीस |largest_city = [[मेक्सिको नगर]] |area = 1,972,550 <!-- see http://worldatlas.com/webimage/countrys/namerica/mx.htm --> |areami² = 761,606 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |area_rank = 15 गु |area_magnitude = 1 E12 |percent_water = 2.5 |population_estimate = 111,211,789 (जुलाई 2009) |population_estimate_year = मध्य 2008 |population_estimate_rank = 11 गु |population_census = 103,263,388 |population_census_year = 2005 |population_density = 55 |population_densitymi² = 142 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |population_density_rank = 142 गु |GDP_PPP_year = 2008 |GDP_PPP = $1.559 ट्रिलियन |GDP_PPP_rank = 11 |GDP_PPP_per_capita = $14,560 |GDP_PPP_per_capita_rank = - |HDI_year = 2008 |HDI = {{increase}} 0.842 |HDI_rank = 51st |HDI_category = <font color="#009900">उच्च</font> |sovereignty_type = [[मेक्सिकोया स्वतन्त्रताया हताः|स्वतंत्रता]] |sovereignty_note = [[स्पेन]]नाप |established_event1 = घोषणा |established_event2 = मान्यता |established_date1 = 15 सेप्टेम्बर, 1810 |established_date2 = 27 सेप्टेम्बर, 1821 |currency = [[मेक्सिकन पेसो|पेसो]] |currency_code = MXN |time_zone = [[मेक्सिकोया ई|आधिकारिक मेक्सिकन समय मंडल]] |utc_offset = -8 निसें -6 |time_zone_DST = भिन्न |utc_offset_DST = -7 निसें -5 |drives_on = right |cctld = [[.mx]] |calling_code = 52 }} '''संयुक्त मेक्सिकन राज्य ''' <ref>The alternative translation ''Mexican United States'' has also been used. {{citation | publisher = HA | url = http://historical.ha.com/common/view_item.php?Sale_No=661&Lot_No=56012&src=pr | title = The Federal Constitution of the Mexican United States}}</ref> वा साधारण रुपय् '''मेक्सिको''' <ref>[wEr\ Ar\ ju: fr6m] {{citation | title = Place names in IPA | accessdate = June 5, 2011 | publisher = IO | url = http://www.io.com/~hmiller/lang/places.html}}{{dead link|date=August 2011}}</ref> छगू उत्तर अमेरिकी संघीय संवैधानिक गणतन्त्र ख। थ्व देय्या उत्तरय् [[संयुक्त राज्य अमेरिका]], दक्षिणय् व पश्चिमय् प्रशान्त महासागर, दक्षिणपूर्वय् ग्वाटेमाला, बेलिज व क्यारिबियन सागर व पूर्वय् मेक्सिकोया खाडी ला। <ref>Merriam-Webster's Geographical Dictionary, 3rd ed. Springfield, MA: Merriam-Webster, Inc.; p. 733</ref> करिब २० लखः वर्ग किमि (७ लख ६०द्व माइल) क्षेत्रफल दूगु <ref name="cia.gov">{{CIA World Factbook link|mx|Mexico}}</ref> थ्व देय् सकल अमेरिकाया न्यागु दकले तःधंगु देय् ख। नापं, थ्व देय् हलिमया १३गु दकले तःधंगु देय् नं ख। करिब ११ कोटी २० लखः जनसंख्या नापं थ्व देय् हलिमया ११गु दकले अप्व जनसंख्या दूगु देय् नं ख। <ref name="INEGI 2010 Census Statistics"/> थ्व देय् हलिमया दकले अप्व स्पेनीभाषी जनसंख्या दूगु देय् ख। थ्व देय् ३१गु राज्य व संघीय नगर मेक्सिको जाना दयाच्वंगु छगू संघ देय् ख। कोलम्बस-पूर्वया मेसोअमेरिकाय् यक्व थी-थी लहनाया विकास जुयाच्वन। थ्व लहनाय् मू लहना अल्मेक, तन्तेक, तिओतिहुआकान, जापोतेक, [[माया लहना]], [[एज्तेक लहना]] आदि ला। सन् १५२१इ स्पेनीतयेसं थ्व देय्या तेनोचितितानय् थःगु औपनिवेशिक जग पलिस्था याना थनया लहनातयेत थःगु कब्जाय् काल। थ्व कथं कब्जाय् काःगु थाय्यात न्हु स्पेनया भाइसरोयल्तीया रुपय् प्रशासन यात। थ्व भूभाग लिपा वना मेक्सिकोया स्वतन्त्रता संग्रामलि सन् १८२१इ मेक्सिको राष्ट्र जुवन। स्वतन्त्रता धुंकाया ईले आर्थिक अस्थिरता, मेक्सिकन-अमेरिकन हताः, संरा अमेरिकानाप भूभाग द्यायेगु, जनयुद्ध, निगु राजतन्त्र व आन्तरिक सामन्त शासन जु-जुं सन् १९१०या मेक्सिकन क्रान्ति धुंका सन् १९१७य् थ्व देय्या संविधान दयेकेधुंका वर्तमान राजनैतिक व्यवस्थाया विकास जुल। सन् २०००या निर्वाचनय् दकले न्हापा विपक्षी खलःया पार्टीं सरकार दयेकल। ==इतिहास== {{मू पौ|मेक्सिकोया इतिहास}} मेक्सिकोया इतिहास उत्तर अमेरिकाया दक्षिणी भागय् विकसित जुगु जटिल व प्राचीन सभ्यतातयेगु इतिहास खः। युरोपीय आगमन स्वया न्ह्यः थन [[ओल्मेक]], [[माया]], तोल्तेक, व एज्टेक (Aztec) थेंज्याःगु महान मेसोअमेरिकन सभ्यतात विकसित जुगु खः। सन् १५१९ निसें १५२१ या दथुइ स्पेनिश कन्किस्तादोर एरनान कोर्तेस (Hernán Cortés) या नेतृत्वय् [[एज्टेक साम्राज्य]]यात त्याकाः स्पेनं थुकियात 'न्यू स्पेन' (New Spain) या रुपय् ३०० दँ तक औपनिवेशिक शासन यात। १६ सेप्टेम्बर १८१०य् मिगेल हिदाल्गो (Miguel Hidalgo) या आह्वानं मेक्सिकन स्वतन्त्रता संग्राम न्ह्याःगु खः व सन् १८२१य् मेक्सिको स्पेन निसें स्वतन्त्र जुल। स्वतन्त्रता लिपा मेक्सिकोय् राजनीतिक अस्थिरता व युद्धया ई वल; सन् १८४६-१८४८ या मेक्सिकन-अमेरिकन युद्धय् मेक्सिकों थःगु तःधँगु उत्तरी भूभाग अमेरिकायात त्वःतेमाल। १९गु शताब्दीया लिपांगु भागय् पोर्फिरियो दिआजया तानाशाही शासन लिपा सन् १९१० निसें १९२० तक मेक्सिकोया क्रान्ति (Mexican Revolution) जुल, गुकिं आधुनिक मेक्सिकोया सामाजिक व राजनीतिक संरचना दयेकल। थौंकन्हे मेक्सिको छगू समृद्ध सांस्कृतिक सम्पदा दुगु व उत्तर अमेरिकाया छगू मू आर्थिक राष्ट्र खः। ==तजिलजि== ===नसा=== '''मेक्सिकन नसा''' (स्पेनी भासय् Gastronomía de México) [[मेक्सिको]]या नसा-त्वँसा खः, गुगु प्राचीन मेसोअमेरिकन (Mesoamerican - [[माया]] व [[एज्टेक]]) व स्पेनी नसाया मिश्रण खः। सन् २०१०य् युनेस्को (UNESCO) नं परम्परागत मेक्सिकन नसायात विश्व सम्पदा धलखय् सूचीकृत यात। मेक्सिकन नसाया मू आधार [[कःनि]], [[सिमी]] (Beans), व [[मल्ता]] (Chili peppers) खः। "तोर्तिया" (Tortilla) - कःनि वा छ्वचुंमरी, मेक्सिकन नसाया मू भाग खः। "ताको" (Taco) मेक्सिकोया राष्ट्रिय नसा खः, गन तोर्तियाया दुने ला, सिमी, व तरकारी तइ। मेक्सिकन नसा थःगु "पालुगु" (Spicy) व "तच्वःगु सवाः" (Bold flavors) या निंतिं नांजाः। "साल्सा" (Salsa) व "ग्वाकामोले" (Guacamole) नसा नाप नइ। "मोले" (Mole) छगू जटिल सस खः, गुकिलि चकलेट व मल्ता ल्वाकःछ्याइ। स्पेनिश उपनिवेशकालया ईलय् मेक्सिकोय् ला, चीज, व मसलात दुहाँ वल। "बुरितो" (Burrito), "एन्चिलादा" (Enchilada), व "क्वेसादिया" (Quesadilla) हलिम न्यंकं लोकंह्वाः। मेक्सिकन स्ट्रीट फूडय् "तमालेस" (Tamales) - कःनिया हलय् भुनातःगु नसा, तसकं नांजाः। "तकिला" (Tequila) व "मेज्काल" (Mezcal) मेक्सिकोया नांजाःगु अय्लाः खः, गुगु "अगाभे" (Agave) मा पाखें दयेकी। मेक्सिकन नसाय् कागती (Lime), धनिया (Cilantro), व जी (Cumin) अप्व छ्यली। "दिया दे लोस मुएर्तोस" ( Día de los Muertos) थें न्याःगु जात्राय् विशेष नसा "पान दे मुएर्तो" (Pan de Muerto) दयेकी। "तेक्स-मेक्स" (Tex-Mex) धयागु अमेरिकाया तेक्सास व मेक्सिकन नसाया मिश्रण खः, गुगु हलिमय् मेक्सिकन नसा धकाः लोकंह्वाः (दसु: नाचोज)। ==== मू नसात ==== * '''तोर्तिया आधारित:''' ताको (Taco), बुरितो (Burrito), एन्चिलाडा (Enchilada), केसादिया (Quesadilla), तोस्तादा (Tostada), नाचोज (Nachos)। * '''डिप व सस:''' ग्वाकामोले (Guacamole), साल्सा (Salsa), पिको दे गायो (Pico de Gallo), मोले (Mole)। * '''परम्परागत:''' तमालेस (Tamales), चिली कोन कार्ने (Chili con Carne), पोजोले (Pozole - Soup), चिलेस रेयोनोस (Chiles Rellenos)। * '''चाकूगु:''' चुर्रोस (Churros), फ्लान (Flan), त्रेस लेचेस केक (Tres Leches Cake)। * '''त्वँसा:''' मार्गारिता (Margarita), तकिला (Tequila), होर्चाता (Horchata - Rice drink), मेक्सिकन कोक (Mexican Coke)। == लिधंसा == {{लिधंसा|}} {{देय्}} {{Commonscat|Mexico}} [[पुचः:देय्]] 9qlgwd33521cdxxo8bf2jhwj4ndnvpi 0 1621 1124331 1122312 2026-09-10T05:22:38Z Eukesh 11 /* इतिहास */ 1124331 wikitext text/x-wiki {{नेपाललिपिपरिक्षण|छ्येलेमि:Eukesh/Auto/NepalScript/अर्जेन्तिना}} [[Image:Sol de Mayo-Bandera de Argentina.svg|100px|link=Sol de Mayo]] [[Image:Himno Nacional Argentino instrumental.ogg]] [[Image:Argentina (including claimed territories, orthographic projection).svg|frameless]] {{Infobox_Country| native_name = ''República Argentina'' | conventional_long_name = गणतन्त्र अर्जेन्टिना | common_name = अर्जेन्टिना | image_flag = Flag of Argentina.svg | image_coat =Coat_of_arms_of_Argentina.svg | symbol_type=Coat of arms | image_map = Argentina_orthographic.svg | national_motto = [[स्पेनी भाषा]]: ''En Unión y Libertad''<br>([[नेपालभाषा]]: "संयुक्त व स्वतन्त्र")| national_anthem = ''[[Argentine National Anthem|Himno Nacional Argentino]]'' | official_languages = [[स्पेनी भाषा]]| capital = [[बुएनोस आइरेस]] | latd=34|latm=20|latNS=S|longd=58|longm=30|longEW=W| largest_city = [[Buenos Aires]] | government_type= [[संघीय गणतन्त्र]] | leader_title1 = [[President of Argentina|President]]| leader_name1 = [[Néstor Kirchner]] (Vice President [[Daniel Scioli]])| area_rank = 8th | area_magnitude = 1_E12 | area=2,780,400¤| areami² = 1,073,514¤| <!-- Do not remove --> percent_water = 1.1 | population_estimate = 39,921,833| population_estimate_year = 2006 | population_estimate_rank = 32nd | population_census= 36,260,130| population_census_year= 2001| population_density = 14 | population_densitymi² = 36 | <!-- Do not remove --> population_density_rank= 195th| GDP_PPP_year=2006| GDP_PPP = US $548.754 billion<!--IMF-->| GDP_PPP_rank = 22nd | GDP_PPP_per_capita = US $13,813 | GDP_PPP_per_capita_rank = 50th | HDI_year = 2003 | HDI = 0.863 | HDI_rank = 34th | HDI_category = <font color="#009900">high</font> | sovereignty_type = [[स्वतन्त्रता]]| sovereignty_note = From [[Spain]] | established_event1 = [[May Revolution]] | established_event2 = [[Argentine Declaration of Independence|Declared]] | established_event3 = Recognized | established_date1 = [[25 May]] [[1810]] | established_date2 = [[9 July]] [[1816]] | established_date3 = [[1821]] (by [[पोर्चुगल|Portugal]]) | currency = [[Argentine peso|Peso]] | currency_code = ARS | time_zone= [[Time in Argentina|ART]] | utc_offset= -3 | time_zone_DST= ARST | utc_offset_DST= -3 | cctld= [[.ar]] | calling_code = 54 | footnotes = ¤ Argentina also has a [[Sovereignty of the Falkland Islands|territorial dispute]] with the [[बेलायत|United Kingdom]] over an additional 1,000,000 km² of [[Antarctica]], the [[Falkland Islands]] and [[South Georgia and the South Sandwich Islands]], for a total of 3,761,274 km² (1,452,236&nbsp;sq&nbsp;mi). }} '''अर्जेन्टिना''' दक्षिण अमेरिकाया निगुगु दकले तःधंगु देय् ख। थ्व देय् २३गु प्रान्त व १गु नगर बुएनोस आइरेसया संघीय रुप ख। थ्व हलिमया ८गु दकले तःधंगु देय् ख, नापं थ्व हलिमया दकले तःधंगु स्पेनी भाषी देय् नं ख। थ्व देय्या महादेशीय क्षेत्र एन्डेज पर्वतमालाया पूर्वय् व एट्लाण्टिक सागरया पश्चिमय् ला। थ्व देय्या सीमानाय् उत्तरय् पाराग्वे व बोलिभिया, उत्तरपूर्वय् ब्राजिल व उरुग्वे धाःसा चिली दक्षिण व पश्चिमय् ला। अर्जेन्टिनाया एन्टार्टिकाय् अधिकारया दावी सन् १९६१या एन्टार्टिका सन्धिं क्वचाल। थ्व देशं फकल्यान्द व दक्षिण जर्जिया व सेन्दविच टापू थःगु जूगु दावा धाःसा त्वतुगु मदु। थ्व टापूइ आइले बेलायतया शासन दु। ==इतिहास== {{मू पौ|अर्जेन्तिनाया इतिहास}} अर्जेन्तिनाया इतिहास मनू लहनाया प्रारम्भिक काल निसें न्ह्यथन, गन द्वलंद्व दँ न्ह्यः निसें थीथी आदिवासी पुचःत च्वनाच्वंगु दु। स्पेनिश उपनिवेशवादीत थ्यने स्वया न्ह्यः थन थीथी बहुसांस्कृतिक आदिवासी जनजातित च्वनाच्वंगु ख। उत्तर-पश्चिम ख्यलय् इन्का साम्राज्यया प्रत्यक्ष प्रभाव दुगु खःसा दक्षिणया पम्पास व पाटागोनिया ख्यलय् शिकार याना म्वाःपिं फिरन्ते आदिवासी जातित च्वनाच्वन। थ्व क्षेत्रय् शिकार यायेगु ज्याय् अभ्यस्त पुचःतेगु थःगु हे सामाजिक पहः दुगु ख। झिंखुगु शताब्दीया सुरुवातय् युरोपेली अन्वेषकत थ्व भूभागय् थ्यनेगु क्रम सुरु जुल। सन् १५३६य् पेड्रो दे मेन्डोझां बुएनोस आयर्स नगरया न्हापांगु पलिस्था यानादीगु ख, यद्यपि स्थानीय आदिवासीतयेगु प्रतिरोधया कारणं थ्व नगर लिपा हाकनं पुनस्थापित यायेमाल। स्पेनिश साम्राज्यं थ्व विशाल क्षेत्रयात संगठित याना भाइसरोयल्टी अफ द रियो दे ला प्लाटा (Viceroyalty of the Río de la Plata) या रूपय् औपनिवेशिक शासन सञ्चालन यात। थ्व ईलय् बुएनोस आयर्स छगू मू व्यापारिक बन्दरगाहया रूपय् विकसित जुल। झिंच्यागु शताब्दीया अन्त्य व झिंगुगु शताब्दीया सुरुवातय् फ्रान्सया नेपोलियन बोनापार्टं स्पेनय् आक्रमण याये नापं औपनिवेशिक सत्ता कमजोर जुल। थुकिया प्रत्यक्ष प्रभावं दक्षिण अमेरिकाय् उपनिवेशवाद विरुद्ध स्वतन्त्रताया तीव्र भावना ब्वलन। सन् १८१० मे २५ खुनु बुएनोस आयर्सय् ऐतिहासिक मे क्रान्ति (May Revolution) जुल, गुकिं स्पेनिश भाइसरोययात सत्तां लिकाना छ्वल व स्वायत्त स्थानीय सरकार स्थापना यात। थ्व घटनां अर्जेन्तिनाया स्वतन्त्रता संग्रामया जग दयेकल। सन् १८१६ जुलाई ९ खुनु तुकुमान नगरय् मुंगु महाधिवेशनं औपचारिक रूपं अर्जेन्तिनाया स्वतन्त्रता घोषणा यात। स्वतन्त्रता प्राप्त जूगु छुं दशक तक देशय् आन्तरिक अस्थिरता, गृहयुद्ध, व राजनीतिक मतभेद दया हे च्वन। सङ्घीयतावादी (Federalists) व केन्द्रीकृतवादी (Unitarians) दथुइ राष्ट्रया भावी स्वरूपयात कयाः तःधंगु सैन्य व वैचारिक द्वन्द्व जुल। थ्व द्वन्द्वं देशया आर्थिक व सामाजिक विकासयात छुं ई तक प्रभावित यात। सन् १८८० निसें १९३० तकया ईयात अर्जेन्तिनाया इतिहासय् आर्थिक विकासया स्वर्ण युगया रूपय् काइ। थ्व ईलय् युरोप निसें, विशेषयाना इटाली व स्पेन निसें, लखौं लखः च्वनामि/प्रबासीत अर्जेन्तिनाय् च्वँ वल। आधुनिक कृषि, रेलमार्ग, व वैदेशिक व्यापारया तीव्र विकासं अर्जेन्तिनायात हलिमया दकलय् तःमि देय्तेगु दथुइ छगू दयेकल। थ्व ईलय् राष्ट्रिय संविधान व आधुनिक राज्य प्रणाली सुदृढ जुल। नीगु शताब्दीया मध्यय् हुआन डोमिन्गो पेरोन (Juan Domingo Perón) या राजनीतिक उदय जुल, गुकिं अर्जेन्तिनाया इतिहासयात छगू न्हुगु मोड बिल। पेरोनवाद (Peronism) नं श्रमिक वर्गया अधिकार, सामाजिक न्याय, व राष्ट्रिय उद्योगयात प्राथमिकता बिल। थ्व विचारधारां अर्जेन्तिनाया राजनीति व मजदूर आन्दोलनय् दकलय् तःधंगु छाप त्वतल। पेरोनया शासनकाल व लिपाया ईलय् राजनीतिक ध्रुवीकरण अप्वया वन। सन् १९७६ निसें १९८३ तक अर्जेन्तिनाय् क्रूर सैन्य तानाशाही (Military Junta) या शासन जुल। थ्व ईयात इतिहासय् "डर्टी वार" (Dirty War) धकाः म्हसीकिगु या, गन द्वलंद्वः राजनीतिक कार्यकर्ता, छात्र, व नागरिकत गायब जुल। सैन्य शासनं मानव अधिकारया गम्भीर उल्लङ्घन यात गुकिं अन्तर्राष्ट्रिय स्तरय् तःधंगु विरोध जुल। सन् १९८२य् अर्जेन्तिनाया सैन्य सरकारं संयुक्त अधिराज्य (UK) या नियन्त्रणय् च्वंगु फकल्याण्ड द्वीप युद्ध (Falklands War) यात। थ्व युद्धय् अर्जेन्तिनाया पराजय धुंका सैन्य शासन पूर्ण रूपं ध्वस्त जुल व लोकतन्त्र पुनर्स्थापित जुल। सन् १९८३ निसें अर्जेन्तिनाय् छझ्वः आवधिक निर्वाचन जुया लोकतान्त्रिक सरकार सञ्चालन जुयाच्वंगु दु। <ref>Lewis, Paul H. Guerrillas and Generals: The Dirty War in Argentina. Praeger, 2001.</ref> ==भूगोल== अर्जेन्तिनाया भूगोल अत्यधिक विविधतापूर्ण दु, गुकिं थ्व देय्यात प्राकृतिक, वातावरणीय, व भू-आकृतिक रूपं अद्वितीय दयेकी। थ्व देय्या कुल क्षेत्रफल २७,८०,४०० वर्ग किलोमीटर दु, गुकिं थुकियात दक्षिण महाद्वीपया दकले तःधंगु राष्ट्रत मध्ये छगू दयेकी। थुकिया पूर्वय् एटलान्टिक महासागरया विस्तृत समुद्री तट दु धाःसा पश्चिमय् एण्डिज च्वकाझ्वलं जाःगु च्वकात दु। थ्व भौगोलिक स्थितिं देय्यात थीथी वातावरणीय तंत्रय् विभाजित याइ। देय्या पश्चिम सीमाय् लाःगु एण्डिज च्वकाझ्वः (Andes Mountains) हलिमया दकलय् ताःहाकःगु च्वापुगुं झ्वः ख। थ्व च्वापुगुं झ्वलय् लाःगु एकोनकागुवा (Aconcagua) च्वका दक्षिण अमेरिका व पश्चिमी गोलार्धया दकलय् तःजाःगु च्वका ख। थुकिया जाः ६,९६१ मिटर दु व थ्व हलिंन्यंक च्वका गइपिंनिगु मू आकर्षण ख। थ्व च्वका लागाय् च्वापुखुसि, ख्वाउँगु स्वनिगः, व बहुमूल्य खनिज भण्डार दु। देय्या मध्य व पूर्वी भागय् "पम्पास" (Pampas) धइगु तःधंगु, चकंगु व उपजाऊ ख्यः दु। पम्पास ख्यः अर्जेन्तिनाया बुंज्या व पशु लहिनाया मू आर्थिक दुगःक्वँय् ख। थ्व उपजाऊ ख्यलय् छ्वः, कःनि, सोयाबिन, व मेमेगु नसा तःधंगु मात्राय् बुइगु या। नापं, थ्व ख्यः पेपांचू लहिना व ला उत्पादनया निंतिं हलिंन्यंक नांजाः। दक्षिण भागय् "पाटागोनिया" (Patagonia) ख्यः ला, गुगु गंगु/सुक्खा पठार, च्वापुखुसि, व विशाल तालतयेसं जाःगु छगू पठारी भूभाग ख। थ्व क्षेत्रय् च्वंगु पेरिटो मोरेनो च्वापुखुसि (Perito Moreno Glacier) हलिमया म्हो जक तःधं जुयाच्वंगु च्वापुखुसिइ छगू खः, गुगु छगू मू चाहिला थाय् ख। पाटागोनिया लागा थःगु तःच्वःगु फय् व विशिष्ट वन्यजन्तुया निंतिं नांजाः। उत्तरी भागय् "ग्रान चाको" (Gran Chaco) व "मिसिओनेस" (Misiones) या उष्णकटिबंधीय व उप-उष्णकटिबंधीय गुं दु। इगुआझु झ्वाला (Iguazu Falls) ब्राजिल व अर्जेन्तिनाया सीमाय् लाःगु छगू भव्य व विशाल प्राकृतिक झ्वाला ख, गुगु युनेस्को हलिं सम्पदा धलखय् सूचीकृत दु। थ्व क्षेत्रय् जैविक विविधता तःधंगु मात्राय् खनेदु। अर्जेन्तिनाया जलवायु उत्तरी क्षेत्रय् उपउष्णकटिबंधीय (subtropical) निसें कया दक्षिणय् ध्रुवीय (polar) जलवायु तक दयाच्वंगु दु। पम्पास ख्यलय् समशीतोष्ण जलवायु दु गन प्यंगु मौसमया स्पष्ट अनुभव जुइ, धाःसा पाटागोनियाय् ख्वाउँगु, सुखा, व फय् दूगु मौसम जुइ। थ्व भौगोलिक व जलवायु विविधताया कारणं थन थीथी कथंया दुर्लभ वनस्पति व जीवजन्तुत सुरक्षित रूपं दयाच्वंगु दु। <ref>Clapperton, Chalmers. Quaternary Geology and Geomorphology of South America. Elsevier, 1993.</ref> {| class="wikitable sortable" |+ अर्जेन्तिनाया मू प्रान्त व तथ्याङ्क |- ! प्रान्त !! राजधानी !! क्षेत्रफल (वर्ग किमी) !! मनूल्या (अनुमानित) !! मू आर्थिक ख्यः |- | बुएनोस आयर्स प्रान्त || ला प्लाता || ३,०७,५७१ || १,७५,००,००० || बुँज्या/कृषि, उद्योग, बन्दरगाह |- | कोर्दोबा || कोर्दोबा || १,६५,३२१ || ३९,००,००० || शिक्षा, प्रविधि, बुँज्या/कृषि |- | सान्ता फे || सान्ता फे || १,३३,००७ || ३५,००,००० || व्यापार, बुँज्या/कृषि, उद्योग |- | मेन्डोजा || मेन्डोजा || १,४८,८२७ || २०,००,००० || वाइन उत्पादन, पर्यटन |- | तुकुमान || सान मिगेल दे तुकुमान || २२,५२४ || १७,००,००० || चीनी, सिसाबुसा |- | रियो नेग्रो || विएद्मा || २,०३,०१३ || ७,५०,००० || पाटागोनिया चाहिला/पर्यटन |- | साल्ता || साल्ता || १,५५,४८८ || १४,००,००० || खानी, चाहिला/पर्यटन, बुँज्या/कृषि |- | मिसिओनेस || पोसादास || २९,८०१ || १२,५०,००० || वन, चाहिला/पर्यटन |- | सुबुत (Chubut) || रसन || २,२४,६८६ || ६,००,००० || ऊर्जा, चाहिला/पर्यटन, भ्याचा लहिना |- | तिएरा डेल फुएगो || उशुआइया || २१,२६३ || १,८०,००० || मत्स्यपालन, चाहिला/पर्यटन, उद्योग |} ==अर्थतन्त्र== ==राजनीति== {{Commons|Argentina}} [[पुचः:दे]] [[पुचः:देय्]] 3cg90dt1qdo08z7vsqamqptjuqff932 0 1623 1124334 1093257 2026-09-10T05:26:28Z Eukesh 11 /* इतिहास */ 1124334 wikitext text/x-wiki {{नेपाललिपिपरिक्षण|छ्येलेमि:Eukesh/Auto/NepalScript/ब्राजिल}} {{Infobox country |conventional_long_name = Federative Republic of Brazil |native_name = {{unbulleted list|li_style=font-size:88%; |{{native name|pt|República Federativa do Brasil}}}} |common_name = ब्राजिल |image_flag = Flag of Brazil.svg |alt_flag = |image_coat = Coat of arms of Brazil.svg |alt_coat = |symbol_type = Coat of arms |national_motto = {{vunblist |{{native phrase|pt|"Ordem e Progresso"|italics=off|nolink=on}} |{{small|"Order and Progress"}}}} |national_anthem = {{vunblist |''[[Brazilian National Anthem|Hino Nacional Brasileiro]]''|{{small|"Brazilian National Anthem"}} |<center>[[File:Hino-Nacional-Brasil-instrumental-mec.ogg|noicon|center]]</center>}} |other_symbol_type = [[Seal (emblem)|National seal]] |other_symbol = {{vunblist |''[[National Seal of Brazil|Selo Nacional do Brasil]]'' |{{small|''National Seal of Brazil''}} |[[File:National Seal of Brazil (color).svg|100px|link=National Seal of Brazil]]}} |image_map = BRA orthographic.svg |alt_map = |map_caption = |image_map2 = Brazil - Location Map (2013) - BRA - UNOCHA.svg |capital =[[File:Brasão do Distrito Federal (Brasil).svg|20px]] [[Brasília]] |latd=15 |latm=47 |latNS=S |longd=47 |longm=52 |longEW=W |largest_city = [[File:Brasão da cidade de São Paulo.svg|15px]] [[São Paulo]] |official_languages = [[Portuguese language|Portuguese]]<ref>{{en icon}} {{cite web |title=Demographics |publisher=Brazilian Government |year=2011 |url=http://www.brasil.gov.br/sobre/brazil/brazil-in-numbers/demographics |accessdate=8 October 2011}}{{dead link|date=June 2013}}</ref> |ethnic_groups = {{vunblist | 47.73% [[White Brazilian|White]] | {{nowrap|43.13% [[Pardo]]^a}} | 7.61% [[Black Brazilian|Black]] | 1.09% [[Asian Brazilian|Asian]] | 0.43% [[Indigenous peoples in Brazil|Amerindian]] }} |ethnic_groups_year = 2010<ref name="raca2010">{{cite web |url=http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/censo2010/caracteristicas_da_populacao/tabelas_pdf/tab3.pdf |title=Caracteristicas da População e dos Domicílios do Censo Demográfico 2010 — Cor ou raça |format=PDF |accessdate=7 April 2012}}</ref> |demonym = Brazilian |government_type = [[Federalism|Federal]] [[Presidential system|presidential]] [[constitutional republic]] |leader_title1 = [[President of Brazil|President]] |leader_name1 = [[Dilma Rousseff]] [[Workers' Party (Brazil)|(PT)]] |leader_title2 = [[Vice-President of Brazil|Vice President]] |leader_name2 = [[Michel Temer]] [[Brazilian Democratic Movement Party|(PMDB)]] |leader_title3 = {{nowrap|[[List of Presidents of the Chamber of Deputies of Brazil|President of the<br/>Chamber of Deputies]]}} |leader_name3 = {{nowrap|[[Henrique Eduardo Alves]]}} [[Brazilian Democratic Movement Party|(PMDB)]] |leader_title4 = [[President of the Senate of Brazil|President of the Senate]] |leader_name4 = {{nowrap|[[Renan Calheiros]]}} [[Brazilian Democratic Movement Party|(PMDB)]] |leader_title5 = [[Supreme Federal Court (Brazil)#President|President of the Supreme Federal Court]] |leader_name5 = [[Joaquim Barbosa]] |legislature = [[National Congress of Brazil|National Congress]] |upper_house = [[Senate of Brazil|Federal Senate]] |lower_house = [[Chamber of Deputies (Brazil)|Chamber of Deputies]] |sovereignty_type = [[Independence of Brazil|Independence]] |sovereignty_note = from [[United Kingdom of Portugal, Brazil and the Algarves]] (now [[Portugal]]) |established_event1 = [[Brazilian Independence|Declared]] |established_date1 = 7 September 1822 |established_event2 = [[Treaty of Rio de Janeiro (1825)|Recognized]] |established_date2 = 29 August 1825 |established_event3 = [[Proclamation of the Republic (Brazil)|Republic]] |established_date3 = 15 November 1889 |established_event4 = [[Constitution of Brazil|Current constitution]] |established_date4 = 5 October 1988 |area_rank = 5th |area_magnitude = 1 E12 |area_km2 = 8515767 |area_sq_mi = 3287597 |percent_water = 0.65 |area_label = Total |population_estimate = 201,032,714<ref>{{cite web|url=http://saladeimprensa.ibge.gov.br/en/noticias?view=noticia&id=1&busca=1&idnoticia=2204 |title=IBGE &#124; Sala de imprensa &#124; notícias &#124; IBGE releases the population estimates of the municipalities in 2012 |publisher=Saladeimprensa.ibge.gov.br |accessdate=4 June 2013}}</ref><ref name=popdata>[[Brazilian Institute of Geography and Statistics|IBGE]]. [http://www.ibge.gov.br/home/presidencia/noticias/noticia_impressao.php?id_noticia=1961 2011 Population Projection]</ref> |population_estimate_year = 2013 |population_estimate_rank = 5th |population_density_km2 = 23.7 |population_density_sq_mi = 61.5 |population_density_rank = 192nd |GDP_PPP = $2.505 trillion<ref name=imf/> |GDP_PPP_rank = 7th |GDP_PPP_year = 2014 |GDP_PPP_per_capita = $12,526<ref name=imf/> |GDP_PPP_per_capita_rank = 79th |GDP_nominal = $2.215 trillion<ref name=imf/> |GDP_nominal_rank = 7th |GDP_nominal_year = 2014 |GDP_nominal_per_capita = $11,080<ref name=imf/> |GDP_nominal_per_capita_rank = 63rd |Gini_year = 2012 |Gini_change = decrease <!--increase/decrease/steady--> |Gini = 51.9 <!--number only--> |Gini_ref = <ref name="2012ciagini">[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2172.html Country Comparison to the World: Gini Index – Brazil] [[The World Factbook]]. Retrieved on 2012-04-03.</ref> |Gini_rank = |HDI_year = 2012 |HDI_change = increase |HDI = 0.730 <!--number only--> |HDI_ref = <ref name=HDI11>{{cite web |title=Table 1: Human development index 2011 and its components |url=http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2011_EN_Table1.pdf |format=PDF |accessdate=4 December 2011 |publisher=UNDP |author=UNDP Human Development Report 2011}}</ref> |HDI_rank = 85th |currency = [[Brazilian real|Real]] (R$) |currency_code = BRL |time_zone = [[Time in Brazil|BRT]] |utc_offset = −2 to −5 |time_zone_DST = [[Daylight saving time in Brazil|BRST]] |utc_offset_DST = −2 to −5 |DST_note = |antipodes = |date_format = dd/mm/yyyy ([[Common Era|CE]]) |drives_on = right |calling_code = [[Telephone numbers in Brazil|+55]] |iso3166code = |cctld = [[.br]] |footnote_a = [[Multiracial#Brazil|Multiracial]]. }} '''ब्राजिल''' छगू दक्षिण अमेरिकी देय्‌ ख। थ्व देय्‌ दक्ले तःधंगु दक्षिण अमेरिकी देय्‌ ख। थ्व देय्‌या राजधानी ब्राजिलिया व दक्ले तःधंगु नगर रियो दि ज्यानेरियो ख। == इतिहास == {{मू पौ|ब्राजिलया इतिहास}} ब्राजिलया इतिहास धाःगु [[दक्षिण अमेरिका]] महाद्वीपया दकले तःधँगु राष्ट्रया इतिहास खः। युरोपीयत वये स्वया न्ह्यः थन द्वलंद्वः दँ निसें आदिवासी तुपी-गुआरानी थेंज्याःगु पुचःत च्वनाच्वंगु खः। सन् १५००य् पोर्चुगीज अन्वेषक पेद्रो आल्भारेस काब्राल (Pedro Álvares Cabral) थन थ्यनेधुंकाः ब्राजिल पोर्चुगलया उपनिवेश जुल। पोर्चुगीजतयेसं थनया ब्राजिलवुद (Brazilwood) व लिपा चिनी (sugar) या बुंज्या यायेत अफ्रिका निसें लखौं-लखः दासतयेत हल। सन् १८०८य् नेपोलियनया आक्रमणं यानाः पोर्चुगलया शाही परिवार लिसबन त्वःताः रिया दे जानेरोय् वयाः च्वन, गुकिं ब्राजिलयात साम्राज्यया केन्द्र दयेकल। सन् १८२२य् राजकुमार पेद्रो न्हापांम्ह (Dom Pedro I) ब्राजिलयात पोर्चुगल निसें स्वतन्त्र घोषणा यानाः ब्राजिल साम्राज्य (Empire of Brazil) दयेकल। सन् १८८८य् ब्राजिलय् दास प्रथाया पूर्ण अन्त्य जुल, व वया कन्ह्ये दँ १८८९य् राजतन्त्र सिधया गणतन्त्रया पलिस्था जुल। २०गु शताब्दीइ ब्राजिलय् आर्थिक विकास नापं ताःहाकःगु सैन्य तानाशाही (१९६४-१९८५) या सामना यायेमाल। सन् १९८५ निसें देशय् प्रजातन्त्र पुनःबहाली जुल व थौंकन्हे ब्राजिल हलिमया छगू मू आर्थिक व सांस्कृतिक शक्ति जूगु दु। == भूगोल == ब्राजिलया मू खुसि अमेजन खुसि ख। थ्व खुसिया सिथय् दूगु जंगल हलिमया दक्ले तःधंगु जंगलय् छगू ख। {|class=" wikitable sortable" !ध्वाँय् व नां !कोड !राजधानी !दकलय् वृहद नगर !क्षेत्रफल<br/>{{small|(km²)}}<ref>[https://www.ibge.gov.br/en/geosciences/territorial-organization/territorial-structure/18092-areas-of-the-municipalities.html Areas of the municipalities], [[Brazilian Institute of Geography and Statistics]], 2018.</ref> !मनूल्या<br/>{{small|(May 2023)}}<ref>[https://www.ibge.gov.br/en/statistics/social/population/18448-estimates-of-resident-population-for-municipalities-and-federation-units.html Population estimates], [[Brazilian Institute of Geography and Statistics]], 2022.</ref> !जनघनत्त्व{{small|(per<br/>km², 2022)}} !जिदिपि {{small|([[Brazilian real|R$]]<br/>millions, 2022)}}<ref>[https://www.ibge.gov.br/en/statistics/economic/national-accounts/19567-gross-domestic-product-of-municipalities.html Gross domestic product of municipalities], [[Brazilian Institute of Geography and Statistics]], 2016.</ref> !एचदिआइ<br/>{{small|(2022)}}<ref>{{Cite web |date=15 November 2021 |title=Ranking |url=http://www.atlasbrasil.org.br/ranking |website=Atlas of Human Development in Brazil}}</ref> |- |{{flag|Acre}} || AC || colspan="2" | [[रिओ ब्राङ्को, आक्रे]] || {{right|164,123}} || {{right|830,018}} || {{right|6.34}} || {{right|21,000}} || {{right|0.719}} |- |{{flag|Alagoas}} || AL || colspan="2" | [[Maceió]] || {{right|27,779}} || {{right|3,127,683}} || {{right|125.52}} || {{right|73,000}} || {{right|0.683}} |- |{{flag|Amapá}} || AP || colspan="2" | [[Macapá]] || {{right|142,829}} || {{right|733,759}} || {{right|2.63}} || {{right|9000}} || {{right|0.740}} |- |{{flag|Amazonas}} || AM || colspan="2" | [[Manaus]] || {{right|1,559,159}} || {{right|3,941,613}} || {{right|2.58}} || {{right|103,000}} || {{right|0.733}} |- |{{flag|Bahia}} || BA || colspan="2" | [[साल्भादोर, बाइया|साल्भादोर]] || {{right|564,733}} || {{right|14,141,626}} || {{right|30.52}} || {{right|257,000}} || {{right|0.714}} |- |{{flag|Ceará}} || CE || colspan="2" | [[Fortaleza]] || {{right|148,921}} || {{right|8,794,957}} || {{right|60.33}} || {{right|157,000}} || {{right|0.735}} |- |{{flag|Distrito Federal}} || DF || colspan="2" | [[ब्रासिलिया]] || {{right|5,780}} || {{right|2,817,381}} || {{right|493.00}} || {{right|249,000}} || {{right|0.850}} |- |{{flag|Espírito Santo}} || ES || [[भितोरिया, एस्पिरितो सान्तो|भितोरिया]] || [[सेर्रा, एस्पिरितो सान्तो|सेर्रा]] || {{right|46,096}} || {{right|3,833,712}} || {{right|80.63}} || {{right|125,000}} || {{right|0.772}} |- |{{flag|Goiás}} || GO || colspan="2" | [[Goiânia]] || {{right|340,112}} || {{right|7,056,495}} || {{right|18.46}} || {{right|202,000}} || {{right|0.769}} |- |{{flag|Maranhão}} || MA || colspan="2" | [[साओ लुइस, मारान्येओ|साओ लुइस]] || {{right|331,937}} || {{right|6,776,699}} || {{right|19.03}} || {{right|102,000}} || {{right|0.687}} |- |{{flag|Mato Grosso}} || MT || colspan="2" | [[Cuiabá]] || {{right|903,366}} || {{right|3,658,649}} || {{right|4.01}} || {{right|142,000}} || {{right|0.774}} |- |{{flag|Mato Grosso do Sul}} || MS || colspan="2" | [[काम्पो ग्रान्दे]] || {{right|357,146}} || {{right|2,880,308}} || {{right|7.83}} || {{right|107,000}} || {{right|0.766}} |- |{{flag|Minas Gerais}} || MG || colspan="2" | [[बेलो होरिजोन्ते]] || {{right|586,522}} || {{right|21,279,353}} || {{right|31.72}} || {{right|583,000}} || {{right|0.787}} |- |{{flag|Pará}} || PA || colspan="2" | [[बेलेम]] || {{right|1,247,955}} || {{right|8,639,532}} || {{right|7.02}} || {{right|156,000}} || {{right|0.698}} |- |{{flag|Paraíba}} || PB || colspan="2" | [[João Pessoa, Paraíba|João Pessoa]] || {{right|56,470}} || {{right|4,175,326}} || {{right|78.93}} || {{right|60,000}} || {{right|0.722}} |- |{{flag|Paraná}} || PR || colspan="2" | [[कुरितिबा]] || {{right|199,308}} || {{right|11,623,091}} || {{right|43.46}} || {{right|417,000}} || {{right|0.792}} |- |{{flag|Pernambuco}} || PE || colspan="2" | [[रेसिफे]] || {{right|98,148}} || {{right|9,645,321}} || {{right|103.83}} || {{right|201,000}} || {{right|0.727}} |- |{{flag|Piauí}} || PI || colspan="2" | [[तेरेसिना]] || {{right|251,578}} || {{right|3,341,352}} || {{right|9.73}} || {{right|26,000}} || {{right|0.697}} |- |{{flag|Rio de Janeiro}} || RJ || colspan="2" | [[रियो दे जानेरियो]] || {{right|43,780}} || {{right|16,055,174}} || {{right|387.46}} || {{right|693,000}} || {{right|0.796}} |- |{{nowrap|{{flag|Rio Grande do Norte}}}} || RN || colspan="2" | [[Natal, Rio Grande do Norte|Natal]] || {{right|52,811}} || {{right|3,619,619}} || {{right|62.74}} || {{right|76,000}} || {{right|0.731}} |- |{{flag|Rio Grande do Sul}} || RS || colspan="2" | [[पोर्तो आलेग्रे]] || {{right|281,730}} || {{right|10,882,965}} || {{right|36.84}} || {{right|444,000}} || {{right|0.787}} |- |{{flag|Rondônia}} || RO || colspan="2" | [[पोर्तो भेल्हो]] || {{right|237,591}} || {{right|1,837,905}} || {{right|7.34}} || {{right|19,000}} || {{right|0.725}} |- |{{flag|Roraima}} || RR || colspan="2" | [[बोआ भिस्ता, रोराइमा|बोआ भिस्ता]] || {{right|224,301}} || {{right|708,352}} || {{right|2.54}} || {{right|8000}} || {{right|0.752}} |- |{{flag|Santa Catarina}} || SC || [[फ्लोरियानोपोलिस]] || [[जोइनभिल]] || {{right|95,736}} || {{right|7,218,704}} || {{right|69.74}} || {{right|293,000}} || {{right|0.808}} |- |{{flag|São Paulo}} || SP || colspan="2" | [[साओ पाउलो]] || {{right|248,223}} || {{right|44,411,238}} || {{right|175.73}} || {{right|1,964,000}} || {{right|0.826}} |- |{{flag|Sergipe}} || SE || colspan="2" | [[Aracaju]] || {{right|21,915}} || {{right|2,403,563}} || {{right|97.64}} || {{right|38,000}} || {{right|0.702}} |- |{{flag|Tocantins}} || TO || colspan="2" | [[पाल्मास, तोकान्चिस|पाल्मास]] || {{right|277,721}} || {{right|1,692,452}} || {{right|5.74}} || {{right|21,000}} || {{right|0.743}} |} == अर्थतन्त्र == == राजनीति == == स्वयादिसँ == * [[दक्षिण अमेरिका]] ==लिधंसा== {{लिधंसा|}} {{देय्‌ च्वसु|ब्राजिल}} {{Commonscat|Brazil}} [[पुचः:देय्‌]] [[पुचः:देय्]] 5fqj2gxt9rdj0gaf4elggpkiy2cdpkm 0 1625 1124342 1061601 2026-09-10T05:33:36Z Eukesh 11 /* इतिहास */ 1124342 wikitext text/x-wiki {{नेपाललिपिपरिक्षण|छ्येलेमि:Eukesh/Auto/NepalScript/कोलोम्बिया}} [[Image:United States Navy Band - ¡Oh, gloria inmarcesible!.ogg]] [[Image:Culturas precolombinas de Colombia.png|thumb|left|Location map of the pre-Columbian cultures of Colombia]] [[Image:Retrato_de_Vasco_Nuñez_de_Balboa_(1475-1517)_-_Anónimo.jpg|upright|thumb|[[Vasco Núñez de Balboa]]]] {{Infobox_Country |native_name = República de Colombia |conventional_long_name = गणतन्त्र कोलम्बिया |common_name = कोलम्बिया |image_flag = Flag of Colombia.svg |image_coat = Coat of arms of Colombia.svg |symbol_type= Coat of arms |image_map = Colombia in its region.svg |national_motto = स्पेनी भाय् ''Libertad y Orden'' <br />[[English language|English:]] Liberty and Order |national_anthem = [[National Anthem of Colombia|Oh, Gloria Inmarcesible!]] |official_languages = स्पेनी भाय् |capital = [[बोगोता]] |latd=4|latm=39|latNS=N|longd=74|longm=3|longEW=W |largest_city = [[बोगोता]] |government_type = [[गणतन्त्र]] |leader_title1 = [[List of Presidents of Colombia|President]] |leader_name1 = [[Juan Manuel Santos|Juan Manuel Santos Calderón]] |area_rank = 26th |area_magnitude = 1 E12 |area= 1,141,748 |areami² = 440,839 <!-- Do not remove per [[WP:MOSNUM]] --> |percent_water = 8.8% |population_estimate = 45,600,000 <!-- UN WPP --> |population_estimate_rank = 28th |population_estimate_year = July 2005 |population_census = 41,468,384 |population_census_year = 2005 |population_density =40 |population_densitymi² = 104 <!-- Do not remove per [[WP:MOSNUM]] --> |population_density_rank = 161st |GNI_per_capita = $2,020 |GNI_per_capita = 123rd WorldBank List |GDP_PPP = $337.286 billion |GDP_PPP_rank = 29th |GDP_PPP_year= 2005 <!--IMF --> |GDP_PPP_per_capita = $7,565 |GDP_PPP_per_capita_rank = 81st |sovereignty_type = [[Independence]] |sovereignty_note = From [[Spain]] |established_event1 = Declared |established_date1 = [[July 20]], [[1810]] |established_event2 = Recognised |established_date2 = [[अगस्ट ७]], [[1819]] |HDI = 0.785 |HDI_rank = 69th |HDI_year = 2003 |HDI_category = <font color="#FFCC00">medium</font> |currency = [[Colombian peso|Peso]] |currency_code = COP |country_code = |time_zone = |utc_offset = -5 |time_zone_DST = |utc_offset_DST = |cctld = [[.co]] |calling_code = 57 |footnotes = }} '''कोलम्बिया''' छगु [[दक्षिण अमेरिका]]या उत्तर पश्चिमी देय् ख। थ्व देय्‌या पूर्वय् [[भेनेजुवेला]] व [[ब्राजिल]]; दक्षिणय् [[इक्वेडर]] व [[पेरु]]; उत्तरय् [[एट्लान्टिक महासागर]], व [[क्यारिबियन सागर]]; व पश्चिमय् [[पनामा]] व [[प्रशान्त महासागर]] ला। दक्षिण अमेरिकाया राष्ट्रत नापं, थ्व देय्‌या समुद्री सीमाय् क्यारिबियन क्षेत्रया जमाइका, हेइति, दोमिनिकन गणतन्त्र व मध्य अमेरिकाया होन्दुरस, निकारागुआ व कोस्तारिका नाप स्वा। <ref>{{es icon}} [https://web.archive.org/web/20070927002451/http://www.armada.mil.co/index.php?idcategoria=17895 Tratados Internacionales limítrofes de Colombia]</ref><ref>{{es icon}} [https://web.archive.org/web/20110707053318/http://pwp.supercabletv.net.co/garcru/colombia/Colombia/mapaAstronomica.html#seccion1 Colombia - Limites territoriales]</ref>. कोलम्बिया हलिमया २६गु दक्ले तधंगु देय् ख। थ्व दक्षिण अमेरिकाया ४गु तधंगु देय् ख। दक्षिण अमेरिकाय् थ्व देय् स्वया तधंगु देय् [[ब्राजिल]], [[अर्जेन्तिना|अर्जेन्टिना]] व [[पेरु]] ख। थ्व देय्‌या क्षेत्रफल [[फ्रान्स]]या स्वया निगु गुणा अप्व दु। == इतिहास == {{मू पौ|कोलम्बियाया इतिहास}} कोलम्बियाया इतिहास दक्षिण अमेरिकाया उत्तर-पश्चिमय् दुगु राष्ट्रया इतिहास खः। स्पेनिश आगमन स्वया न्ह्यः थन मुइस्का (Muisca), किम्बाया, व ताइरोना थेंज्याःगु उच्च स्तरया स्वदेशी सभ्यतात दुगु खः। १६गु शताब्दीया न्हापांगु भागय् स्पेनिश अन्वेषकतयेसं थन थ्यनाः थ्व क्षेत्रयात स्पेनिश साम्राज्यया 'न्यू ग्रानाडा' (New Granada) या रुपय् औपनिवेशीकरण यात। साइमन बोलिभार (Simón Bolívar) या नेतृत्वय् जूगु स्वतन्त्रता संग्राम लिपा सन् १८१९य् बोयाकाया युद्धय् स्पेनयात बुकाः 'ग्रान कोलम्बिया' (Gran Colombia) राज्यया पलिस्था जुल, गुकिं लिपाया [[भेनेजुएला]], [[इक्वेडोर]] व [[पानामा]]यात नं दुथ्याकातःगु खः। सन् १८३०य् ग्रान कोलम्बिया बायाः कोलम्बिया छगू पृथक राष्ट्र जुल। १९गु शताब्दी व २०गु शताब्दीइ कोलम्बियाय् रुढिवादी (Conservatives) व उदारवादी (Liberals) दलतयेगु दथुइ ताःहाकःगु राजनीतिक हिंसा व गृहयुद्ध (दसु Thousand Days' War व La Violencia) जुल। सन् १९६० या दशक निसें देसय् वामपन्थी छापामार पुचःत (FARC, ELN) व सरकार दथुइ ताःहाकःगु आन्तरिक द्वन्द्व जुल। सन् २०१६य् सरकार व FARC दथुइ शान्ति सम्झौता जुयाः देशय् शान्ति व आर्थिक विकासया न्हुगु ई न्ह्याःगु दु। === नां छुना === "कोलम्बिया" नां इटालियन नाविक [[क्रिस्टोफर कोलम्बस]] (लातिन भासय् Christophorus Columbus, इतालियन भासय् Cristoforo Colombo, स्पेनी भासय् Cristóbal Colón)या नामं वःगु ख। थ्व नांयात न्हूगु हलिंया सन्दर्भया रुपय् छूगु खः। थ्व नां लिपा सन् १८१९या गणतन्त्र कोलम्बियां नालाकाल, गुकिलि पुलांगु भाइसरोयल्टी अफ न्यू ग्रेनादाया भूभाग दुथ्याः (आधुनिक कोलम्बिया, पानामा, भेनेजुयला, इक्वेदोर, व उत्तरपश्चिम ब्राजिल)। भेनेजुएला, इक्वेडर व कुन्डिनामार्का स्वतन्त्र राज्यया रुपय् अस्तित्वय् वःगु इलय् कुन्डिनामार्काया पूर्व विभागं " गणतन्त्र न्हुगु ग्रानाडा " नां काल। न्हुगु ग्रानाडां आधिकारिक रुपं सन् १८५८इ थःगु नां हिला ग्रानादिन कन्फेडेरेसन नां नालाकालः। सन् १८६३इ थ्व नां हाकनं हिलाः संयुक्त राज्य कोलम्बिया जुसें अन्ततः थुकिया वर्तमान नां – गणतन्त्र कोलम्बिया जूवन। <ref name="LABLAA5">{{Cite web|author=Carlos Restrepo Piedrahita|url=http://www.lablaa.org/blaavirtual/revistas/credencial/febrero1992/febrero2.htm|title=El nombre "Colombia", El único país que lleva el nombre del Descubrimiento|work=Revista Credencial|date=February 1992|language=es}}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="" id="CITEREFCarlos_Restrepo_Piedrahita1992">Carlos Restrepo Piedrahita (February 1992). </cite></ref> थ्व देय् या कोलम्बिया सरकारं {{Lang|es|कोलम्बिया}} व {{Lang|es|República de Colombia}} खँग्वः छ्यलिगु याः। == भूगोल == == अर्थतन्त्र == == राजनीति == {{देय्}} {{Commonscat|Colombia}} [[पुचः:देय्]] ovex6dlcejmay6lpunw7rcftzuuovh1 0 1628 1124351 1086719 2026-09-10T05:40:49Z Eukesh 11 /* इतिहास */ 1124351 wikitext text/x-wiki {{नेपाललिपिपरिक्षण|छ्येलेमि:Eukesh/Auto/NepalScript/पेरु}} [[Image:Gran Sello de la República del Perú.svg|100px]] [[Image:United States Navy Band - Marcha Nacional del Perú.ogg]] [[Image:Marcha de banderas (José Sabas Libornio Ibarra, 1895).ogg]] {{Infobox Country or territory |native_name = ''República del Perú'' |conventional_long_name = गणतन्त्र पेरु |common_name = पेरु |image_coat = Escudo nacional del Perú.svg |image_flag = Flag of Peru.svg |image_map = Peru in its region.svg |national motto = ''Steady and happy for the union'' |national_anthem = ''[[Somos libres, seámoslo siempre]]''{{nbsp|2}}<small>([[Spanish language|Spanish]])<br />"We are free, let us remain so forever"</small> |official_languages = [[Spanish language|Spanish]], [[Quechua]], [[Aymara]]¹ |capital = [[Lima]] |latd=12 |latm=2.6 |latNS=S |longd=77 |longm=1.7 |longEW=W |largest_city = Lima |government_type = Constitutional republic |leader_title1 = [[List of Presidents of Peru|President]] |leader_title2 = [[List of Prime Ministers of Peru|Prime Minister]] |leader_name1 = [[Ollanta Humala]] |leader_name2 = [[Pedro Cateriano]] |area_rank = 20th |area_magnitude = 1 E11 |area = 1,285,216 |areami² = 496,222 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |percent_water = 8.80 |population_estimate = 27,968,000 <!--UN World Population Prospects mid-2005 estimate--> |population_estimate_rank = 41st |population_estimate_year = July 2005 |population_census = 27,219,266 |population_census_year = 2005 <!--(Peru 2005 Census)--> |population_density = 22 |population_densitymi² = 57 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |population_density_rank = 183rd |GDP_PPP = $167.21 billion <!--IMF 2005--> |GDP_PPP_rank = 50th |GDP_PPP_year = 2005 |GDP_PPP_per_capita = $5,983 |GDP_PPP_per_capita_rank = 97th |sovereignty_type = [[Independence]] |sovereignty_note = from [[Spain]] |established_event1 = Declared |established_date1 = [[28 July]] [[1821]] |HDI = 0.762 |HDI_rank = 79th |HDI_year = 2003 |HDI_category = <font color="#ffcc00">medium</font> |currency = [[Peruvian nuevo sol|Nuevo Sol]] |currency_code = PEN |country_code = |time_zone = |utc_offset = -5 |time_zone_DST = |utc_offset_DST = |cctld = [[.pe]] |calling_code = 51 |footnotes = ¹ [[Quechua language|Quechua]], [[Aymara language|Aymara]] and other regional languages are also official in the areas where they are predominant. }} '''पेरु''' छगू पश्चिमी दक्षिण अमेरिकी देय् ख। थ्व देय्या उत्तरय् इक्वेदर व कोलम्बिया, पूर्वय् ब्राजिल, दक्षिणपूर्वय् बोलिभिया व दक्षिणय् चिली ला। थ्व देय्या पश्चिमय् प्रशान्त महासागर ला। पेरुया आया भूभागय् न्हापा हलिमया दकले पुलांगु लहनाय् छगू नोर्ते चिको लहना दयाच्वन। लिपा वना कोलम्बसपूर्वया अमेरिकी साम्राज्यया दकले तःधंगु साम्राज्य, इङ्का साम्राज्य, नं थ्व हे देय् दूगु भूभागय् दयाच्वन। १६गु शताब्दीइ स्पेनमितयेसं थ्व थाय्यात थःगु अधीनय् लाकल व पेरुया भिसेरोइया पलिस्था यात। थुकिया अधीनय् दक्षिण अमेरिकाया यक्व उपनिवेशत लानाच्वन। सन् १८२१इ पेरुया स्वतन्त्रता धुंका थ्व देशं राजनैतिक अस्थीरता, आर्थिक अस्थीरता जुजुं आर्थिक समृद्धताया युगय् आःवया थ्यं वःगु दु। == इतिहास == {{मू पौ|पेरुया इतिहास}} पेरुया इतिहास [[दक्षिण अमेरिका]]या प्रशान्त तट व एन्डिज च्वकाझ्वलय् विकसित जुगु प्राचीन सभ्यतातयेगु इतिहास खः। थन हलिमया दकले पुलांगु सभ्यता मध्ये छगू 'काराल-सुपे' (Norte Chico) सभ्यता विकसित जुगु खः। थुकिया लिपा चाभिन, मोचे, नाज्का व तियाहुआनाको थेंज्याःगु समृद्ध संस्कृति व सभ्यतात उदय जुल। १५गु शताब्दीइ थन [[इन्का साम्राज्य]] (Inca Empire) या उदय जुल, गुकिं दक्षिण अमेरिकाया तःधँगु भूभागयात एकीकृत यानाः माचुपिचु थेंज्याःगु महान वास्तुकला दयेकल। सन् १५३२य् स्पेनिश अन्वेषक फ्रान्सिस्को पिजारो (Francisco Pizarro) या नेतृत्वय् इन्का साम्राज्ययात कब्जा यानाः थुकियात स्पेनिश साम्राज्यया 'भाइसरोय अफ पेरु' या रुपय् स्थापित यात। पेरु दक्षिण अमेरिकाय् स्पेनिश शक्ति व धनया मू केन्द्र जुल। सन् १८२१य् होसे दे सान मार्तिन व साइमन बोलिभारया सहयोगं पेरुं स्वतन्त्रताया घोषणा यात व सन् १८२४या आयाकुचोया युद्ध लिपा पेरु पूर्ण स्वतन्त्र जुल। १९गु व २०गु शताब्दीइ पेरुय् राजनीतिक अस्थिरता, आर्थिक उतार-चढाव व सैन्य शासनया काल वल। थौंकन्हे पेरु छगू बहुसांस्कृतिक राष्ट्र खः, गुकिया इतिहास थःगु प्राचीन वास्तुकला व स्वदेशी संस्कृतिया निंतिं नांजाः। == भूगोल == === दकलय् ताःहाकःगु खुसि === थ्व देय्या मू खुसित थथे दु {| class="wikitable sortable" ! ![[खुसि]] ! हाकः (कि.मि) ! हाकः (माइल) ! क्वचाइगु |- | १. | [[उकायालि खुसि]] | १,७७१ | ११०० | अमेजन |- | २. | [[मारानोन खुसि]] | १,४१४ | ८७९ | अमेजन |- | ३. | [[पुतुमायो खुसि]] बाय् इका | १,३८० | ८५८ | अमेजन |- | ४. | [[यवारि खुसि]] | १,१८४ | ७३६ | अमेजन |- | ५. | [[हुअल्लाग]] | १,१३८ | ७०७ | मारानोन |- | ६. | [[उरुबाम्बा खुसि]] | ८६२ | ५३६ | उकायालि |- | ७. | [[मन्तारो खुसि]] | ७२४ | ४५० | अपुरिमाक |- | ८. | [[अमेजन खुसि|अमेजन]] | ७१३ | ४४३ | [[एट्लान्टिक महासागर|एटलान्टिक महासागर]] |- | ९. | [[अपुरिमाक खुसि]] | ६९० | ४२९ | उकायालि |- | १०. | [[नापो खुसि]] | ६६७ | ४१४ | अमेजन |- | ११. | [[माद्रे दे दियोस खुसि]] | ६५५ | ४०७ | अमेजन |- |} ==अर्थतन्त्र== == राजनीति == {{देय् च्वसु|पेरु}} {{Commonscat|Peru}} [[पुचः:देय्]] mdulvjocjd4benlvrb1f9c9pnat3dna 0 2048 1124282 1116730 2026-09-10T02:27:29Z Eukesh 11 1124282 wikitext text/x-wiki {{नेपाललिपिपरिक्षण|छ्येलेमि:Eukesh/Auto/NepalScript/सोँस}} [[Image:Ichthyosaur vs dolphin.svg|thumb|Dolphins display [[convergent evolution]]]] [[Image:Dolphin Anatomy.svg|thumb|upright=1.35|The anatomy of a dolphin showing its skeleton, major organs, tail and body shape.]] [[Image:Bottlenose dolphin - kanagawa - 2025 March 21.webm|thumb|[[Bottlenose dolphin]]]] {{Taxobox | name = सोँस | image = Tursiops truncatus 01.jpg | fossil_range = {{Fossil range|10|0}}<small>[[Miocene]]&nbsp;– [[Recent]]</small> | image_width = 250px | image_alt = | image_caption = A [[bottlenose dolphin]] breaching in the bow wave of a boat | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | classis = [[Mammalia]] | ordo = [[Cetacea]] | familia = [[Delphinidae]] }} सोँस छगु प्रकारया लखे च्वनिगु स्तनधारी प्राणी ख। ==स्वयादिसँ== * [[प्राणी]] [[Category:विज्ञान]] cmpcxd98ai226rp09mjuaqmuwnzuy2j 1124283 1124282 2026-09-10T02:32:33Z Eukesh 11 1124283 wikitext text/x-wiki {{नेपाललिपिपरिक्षण|छ्येलेमि:Eukesh/Auto/NepalScript/सोँस}} [[Image:Ichthyosaur vs dolphin.svg|thumb|Dolphins display [[convergent evolution]]]] [[Image:Dolphin Anatomy.svg|thumb|upright=1.35|The anatomy of a dolphin showing its skeleton, major organs, tail and body shape.]] [[Image:Bottlenose dolphin - kanagawa - 2025 March 21.webm|thumb|[[Bottlenose dolphin]]]] {{Taxobox | name = सोँस | image = Tursiops truncatus 01.jpg | fossil_range = {{Fossil range|10|0}}<small>[[Miocene]]&nbsp;– [[Recent]]</small> | image_width = 250px | image_alt = | image_caption = A [[bottlenose dolphin]] breaching in the bow wave of a boat | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | classis = [[Mammalia]] | ordo = [[Cetacea]] | familia = [[Delphinidae]] }} '''सोँस''' बाय् '''दल्फिन''' ( Dolphin ) धाःगु लखय् च्वनिम्ह उच्च बौद्धिक क्षमता दुम्ह [[सेटासियन]] पुचःया जलचर स्तनधारी प्राणी खः। थ्व हलिंन्यंक महासागर व छुं तःधँगु खुसिइ खनेदु। दल्फिनया म्ह सिउसे च्वंगु व याकनं लः दुने वनेफुगु आकारया जुइ। थुकिया छ्योंया च्वय् 'ब्लोहोल' (न्ह्याय् प्वाः) दइ गुकिं सासः ल्हायेगु ज्या याइ। दल्फिनत सामाजिक प्राणी खः व इमिसं तःधँगु पुचः (pod) दयेकाः च्वनेगु व शिकार यायेगु याइ। [[इकोलोकेसन]] (echolocation) यागु माध्यमं इमिसं लः दुने वस्तुया थाय् व शिकारया आकार म्हसीकी। दल्फिनत थःगु चंचल स्वभाव, लखय् थाहा-क्वाहाः जुयाः तिन्हुइगु व मनूत नाप स्वापू तयेगु क्षमताया निंतिं नां जाः। इमिसं न्या, स्क्विड व मेगु चिधँपिं जलचर जीवत शिकार याइ। दल्फिनया आपालं प्रजातित समुद्रय् च्वनि धाःसा छुं विशिष्ट प्रजातित खुसिइ च्वइ (गथे कि गंगा खुसिया दल्फिन)। ताःहाकः व तधँगु म्ह दुगु दल्फिनयात अर्का (Orca) नं धायेगु या। समुद्री प्रदूषण, जालय् क्यनिगु, व प्राकृतिक वासस्थान विनाशं यानाः थौंकन्हे दल्फिनया छुं प्रजातित संकटय् लाःगु दु। [[Category:दोल्फिन]] ==स्वयादिसँ== * [[प्राणी]] [[Category:दल्फिन]] 50ypa3gea11n5zrn72tk8f8dg8usub0 0 2055 1124278 1109228 2026-09-10T02:21:28Z Eukesh 11 1124278 wikitext text/x-wiki {{नेपाललिपिपरिक्षण|छ्येलेमि:Eukesh/Auto/NepalScript/व्हेल}} [[Image:Crocuta crocuta sideview.jpg|60 px]] [[Image:Hartmann zebra hobatere S.jpg|60 px]] [[Image:07. Camel Profile, near Silverton, NSW, 07.07.2007.jpg|45 px]] {{Taxobox | name = व्हेल | fossil_range = {{Fossil range|50|0}}<small>[[Eocene]]&nbsp;– [[Recent]]</small> | image = Eubalaena glacialis with calf.jpg | image_size = 300px | image_caption = [[North Atlantic right whale]]s, mother and calf | regnum = [[Animal]]ia | phylum = [[Chordate|Chordata]] | classis = [[Mammal]]ia | subclassis = [[Eutheria]] | ordo = [[Cetacea]] }} '''व्हेल''' [[लः|लखय्]] च्वनिम्ह छता स्तनधारी प्राणी ख। थ्व लखय् च्वनिम्ह तःधँगु आकारया [[सेटासियन]] पुचःया प्राणी खः। थ्व हलिमया दकले तःधँगु प्राणीय् छता ख। व्हेल न्या मखु, छाय्‌धाःसा थुकिया सासः ल्हाइगु सोँ (lungs) दइ, व थुकिनं लः स्वया च्वय् वयाः सासः ल्हाइ नापं मामेसियां मचायात दुरु त्वंकी। थुकिया म्हय् म्हुतु वा छ्योंया च्वय् 'ब्लोहोल' (blowhole) धइगु न्ह्याय् प्वाः दइ गुकिं सासः ल्हायेगु ज्या याइ। व्हेलया मू कथं निताजि दइ: बालीन व्हेल (Baleen whales) व वा दुगु (Toothed whales)। बालीन व्हेलं लः दुने च्वंगु प्ल्याङ्क्टन व चिधँपिं न्या नया म्वाइ। वा दुगु व्हेलं धाःसा तःधँपिं न्या व स्क्विड थेंज्याःगु प्राणी शिकार यानाः नया म्वाइ। थ्व प्राणीतयेगु म्हय् दाः (blubber)या भः दइ, गुकिं समुद्रया चिकुगु लखय् म्ह यात लुमुकातइ। व्हेलं तःधँगु सः (whale song) पिकयाः महासागर दुने तापाक्क छम्ह-मेम्ह नाप खँल्हायेफु। थ्व प्राणीतय्सं समुद्री पारिस्थितिक प्रणालीइ कार्बन चक्रयात सन्तुलनय् तयेत तःधँगु भूमिका म्हिती। वाणिज्यिक शिकार (commercial whaling) व वातावरण प्रदूषणं यानाः थौंकन्हे व्हेलया आपालं प्रजातित लोप जुयेगु खतराय् लाःगु दु। थुकिया संरक्षण यायेत हलिंन्यंक थीथी कानून लागू यानातःगु दु। ==स्वयादिसँ== * [[प्राणी]] [[पुचः:प्राणी]] [[en:Whale]] h8pw6gql8w6iensqsfvtlpo4yrk3rxq 0 189475 1124383 661681 2026-09-10T09:25:05Z EmausBot 5299 बोट: बोट: दोहोरो अनुप्रेषणलाई [[हेइलोङजियाङ प्रान्त]]मा ठिक गर्दै 1124383 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[हेइलोङजियाङ प्रान्त]] 0breg4n6cl7qrdc8b74sjlqycuo1hck 0 193675 1124288 1122709 2026-09-10T02:43:33Z Ziv 29226 ([[c:GR|GR]]) [[File:Bharrison.gif]] → [[File:Eastman Johnson - Benjamin Harrison - Google Art Project.jpg]] File replacement. 1124288 wikitext text/x-wiki {{नेपाललिपिपरिक्षण|छ्येलेमि:Eukesh/Auto/NepalScript/संयुक्त राज्य अमेरिकाया राष्ट्रपतितेगु धलः}} संयुक्त राज्य अमेरिकाया राष्ट्रपतितेगु धलः {{legend2|#E6E6AA|[[फेदेरलिस्त पार्ति (संयुक्त राज्य अमेरिका)|फेदेरलिस्त]]|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#AACC99|[[देमोक्र्यातिक-रिपब्लिकन पार्ति (संयुक्त राज्य अमेरिका)|देमोक्र्यातिक-रिपब्लिकन]]|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#CCEEFF|[[देमोक्र्यातिक पार्ति|देमोक्र्यातिक]]|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#FFFFCC|[[व्हिग पार्ति (संयुक्त राज्य अमेरिका)|व्हिग]]|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#FFB6B6|[[रिपब्लिकन पार्ति|रिपब्लिकन]]|border=1px solid #AAAAAA}} <onlyinclude> {| class="wikitable" style="text-align:center" |- style="background:#cccccc" ! #{{ref label|Note00|*|*}} ! colspan=2 | राष्ट्रपति ! पदासीन ! पद सिधःगु ! पार्ति ! उप-राष्ट्रपति ! कार्यकाल{{ref label|Note00|*|*}} |- {{party shading/No party}} | rowspan=2 | '''[[Presidency of George Washington|1]]''' | rowspan=2 | [[किपा:Washington (3).jpg|100px]] | rowspan=2 | [[जर्ज वाशिङ्गतन]] | rowspan=2 | April 30, 1789 | rowspan=2 | March 4, 1797 | rowspan=2 | पार्टी मदूगु | rowspan=2 | [[जन एदम्स]] | align=center | 1 |- {{party shading/No party}} | align=center | 2 |- {{party shading/Federalist}} | '''2''' | [[किपा:Adamstrumbull.jpg|100px]] | [[जन एदम्स]] | March 4, 1797 | March 4, 1801 | [[Federalist Party (United States)|Federalist]] | {{party shading/Democratic-Republican}} | [[थमस जेफरसन]] | align=center | 3 |- {{party shading/Democratic-Republican}} |- {{party shading/Democratic-Republican}} | rowspan=2 | '''[[Presidency of Thomas Jefferson|3]]''' | rowspan=2 | [[किपा:Thomas Jefferson by Rembrandt Peale, 1800.jpg|100px]] | rowspan=2 | [[थमस जेफरसन]] | rowspan=2 | March 4, 1801 | rowspan=2 | March 4, 1809 | rowspan=2 | [[Democratic-Republican Party (United States)|Democratic-Republican]] | [[Aaron Burr]] | align=center | 4 |- {{party shading/Democratic-Republican}} | [[George Clinton (vice president)|George Clinton]] | align=center | 5<includeonly> |}</includeonly></onlyinclude> |- {{party shading/Democratic-Republican}} | rowspan=4 | '''4''' | rowspan=4 | [[किपा:James Madison (cropped 3x4 close).jpg|100px]] | rowspan=4 | [[जेम्स म्यादिसन]] | rowspan=4 | March 4, 1809 | rowspan=4 | March 4, 1817 | rowspan=4 | [[Democratic-Republican Party (United States)|Democratic-Republican]] | [[George Clinton (vice president)|George Clinton]]{{ref label|Note01|D|D}} | rowspan=2 align=center | 6 |- {{party shading/Democratic-Republican}} | ''vacant'' |- {{party shading/Democratic-Republican}} |[[Elbridge Gerry]]{{ref label|Note01|D|D}} | rowspan=2 align=center | 7 |- {{party shading/Democratic-Republican}} |''vacant'' |- {{party shading/Democratic-Republican}} | rowspan=2 | '''5''' | rowspan=2 | [[किपा:jm5.gif|100px]] | rowspan=2 | [[जेम्स मनरो]] | rowspan=2 | March 4, 1817 | rowspan=2 | March 4, 1825 | rowspan=2 | [[Democratic-Republican Party (United States)|Democratic-Republican]] | rowspan=2 | [[Daniel D. Tompkins]] | align=center | 8 |- {{party shading/Democratic-Republican}} | align=center | 9 |- {{party shading/Democratic-Republican}} | '''6''' | [[किपा:John Quincy Adams by GPA Healy, 1858.jpg|100px]] | [[जन क्विन्सी एदम्स]] | March 4, 1825 | March 4, 1829 | [[Democratic-Republican Party (United States)|Democratic-Republican]]<br />[[National Republican Party (United States)|National Republican]] | [[John C. Calhoun]] | align=center | 10 |- {{party shading/Democratic}} | rowspan=3 | '''7''' | rowspan=3 | [[किपा:Andrew jackson head.jpg|100px]] | rowspan=3 | [[एन्द्र्यु ज्याक्सन]] | rowspan=3 | March 4, 1829 | rowspan=3 | March 4, 1837 | rowspan=3 | [[देमोक्र्यातिक पार्ति|देमोक्र्यातिक]] | [[John C. Calhoun]]{{ref label|Note02|R|R}} | rowspan=2 align=center | 11 |- {{party shading/Democratic}} | ''vacant'' |- {{party shading/Democratic}} | [[मार्टन भ्यान ब्युरेन]] | align=center | 12 |- {{party shading/Democratic}} | '''8''' | [[किपा:mb8.gif|100px]] | [[मार्टन भ्यान ब्युरेन]] | March 4, 1837 | March 4, 1841 | [[देमोक्र्यातिक पार्ति|देमोक्र्यातिक]] | [[Richard Mentor Johnson]] | align=center | 13 |- {{party shading/Whig}} | '''9''' | [[किपा:William Henry Harrison by James Reid Lambdin, 1835.jpg|100px]] | [[विलियम हेनरी ह्यारिसन]] | March 4, 1841 | April 4, 1841{{ref label|Note01|D|D}} | [[Whig Party (United States)|Whig]] | [[जह्न तेलर]] | rowspan=2 align=center | 14 |- {{party shading/Whig}} | '''10''' | [[किपा:WHOportTyler.jpg|100px]] | [[जन तेलर]] | April 4, 1841 | March 4, 1845 | [[Whig Party (United States)|Whig]]<br />[[John Tyler#Policies|No party]]{{ref label|Note04|N|N}} |''vacant'' |- {{party shading/Democratic}} | '''11''' | [[किपा:James Knox Polk by GPA Healy, 1858.jpg|100px]] | [[जेम्स पोल्क]] | March 4, 1845 | March 4, 1849 | [[देमोक्र्यातिक पार्ति|देमोक्र्यातिक]] | [[George M. Dallas]] | align=center | 15 |- {{party shading/Whig}} | '''12''' | [[किपा:Zachary Taylor by Joseph Henry Bush, c1848.jpg|100px]] | [[जेकरी तेलर]] | March 4, 1849 | July 9, 1850{{ref label|Note01|D|D}} | [[Whig Party (United States)|Whig]] | [[मिलरद फिलमोर]] | rowspan=2 align=center | 16 |- {{party shading/Whig}} | '''13''' | [[किपा:Millard Fillmore White House portrait.png|100px]] | [[मिलरद फिलमोर]] | July 9, 1850 | March 4, 1853 | [[Whig Party (United States)|Whig]] | ''vacant'' |- {{party shading/Democratic}} | rowspan=2 | '''14''' | rowspan=2 | [[किपा:Franklin Pierce by GPA Healy, 1858.jpg|100px]] | rowspan=2 | [[फ्र्याङ्कलिन पियर्स]] | rowspan=2 | March 4, 1853 | rowspan=2 | March 4, 1857 | rowspan=2 | [[देमोक्र्यातिक पार्ति|देमोक्र्यातिक]] | [[William R. King]]{{ref label|Note01|D|D}} | rowspan=2 align=center | 17 |- {{party shading/Democratic}} | ''vacant'' |- {{party shading/Democratic}} | '''15''' | [[किपा:Jb15.gif|100px]] | [[जेम्स ब्युकेनन]] | March 4, 1857 | March 4, 1861 | [[देमोक्र्यातिक पार्ति|देमोक्र्यातिक]] | [[John C. Breckinridge]] | align=center | 18 |- {{party shading/Republican}} | rowspan=2 | '''16''' | rowspan=2 | [[किपा:Abraham Lincoln by George Peter Alexander Healy.jpg|100px]] | rowspan=2 | [[अब्राहम लिंकन]] | rowspan=2 | March 4, 1861 | rowspan=2 | April 15, 1865{{ref label|Note03|A|A}} | rowspan=2 | [[रिपब्लिकन पार्ति|रिपब्लिकन]]<br />[[National Union Party (United States)|National Union]]{{ref label|Note05|U|U}} | [[Hannibal Hamlin]] | align=center | 19 |- {{party shading/Democratic}} | [[एन्द्र्यु जनसन]] | rowspan=2 align=center | 20 |- {{party shading/Democratic}} | '''17''' | [[किपा:Andrew Johnson portrait.jpg|100px]] | [[एन्द्र्यु जनसन]] | April 15, 1865 | March 4, 1869 | [[देमोक्र्यातिक पार्ति|देमोक्र्यातिक]]<br />[[National Union Party (United States)|National Union]]{{ref label|Note05|U|U}} | ''vacant'' |- {{party shading/Republican}} | rowspan=3 | '''18''' | rowspan=3 | [[किपा:Ugrant.jpeg|100px]] | rowspan=3 | [[युलिसिस ग्रान्त]] | rowspan=3 | March 4, 1869 | rowspan=3 | March 4, 1877 | rowspan=3 | [[रिपब्लिकन पार्ति|रिपब्लिकन]] | [[Schuyler Colfax]] | align=center | 21 |- {{party shading/Republican}} | [[Henry Wilson]]{{ref label|Note01|D|D}} | rowspan=2 align=center | 22 |- {{party shading/Republican}} | ''vacant'' |- {{party shading/Republican}} | '''19''' | [[किपा:Rhayes.png|100px]] | [[रदरफोर्ड हेस]] | March 4, 1877 | March 4, 1881 | [[रिपब्लिकन पार्ति|रिपब्लिकन]] | [[William A. Wheeler]] | align=center | 23 |- {{party shading/Republican}} | '''20''' | [[किपा:James Garfield portrait.jpg|100px]] | [[जेम्स गार्फिल्द]] | March 4, 1881 | September 19, 1881{{ref label|Note03|A|A}} | [[रिपब्लिकन पार्ति|रिपब्लिकन]] | [[चेस्तर आर्थर]] | rowspan=2 align=center | 24 |- {{party shading/Republican}} | '''21''' | [[किपा:Chester A Arthur by Daniel Huntington.jpeg|100px]] | [[चेस्तर आर्थर]] | September 19, 1881 | March 4, 1885 | [[रिपब्लिकन पार्ति|रिपब्लिकन]] | ''vacant'' |- {{party shading/Democratic}} | rowspan=2 | '''22''' | rowspan=2 | [[किपा:Grover Cleveland portrait2.jpg|100px]] | rowspan=2 | [[ग्रोवर क्लिवल्यान्द]] | rowspan=2 | March 4, 1885 | rowspan=2 | March 4, 1889 | rowspan=2 | [[देमोक्र्यातिक पार्ति|देमोक्र्यातिक]] | [[Thomas A. Hendricks]]{{ref label|Note01|D|D}} | rowspan=2 align=center | 25 |- {{party shading/Democratic}} |''vacant'' |- {{party shading/Republican}} | '''23''' | [[किपा:Eastman Johnson - Benjamin Harrison - Google Art Project.jpg|100px]] | [[बेन्जामिन ह्यारिसन]] | March 4, 1889 | March 4, 1893 | [[रिपब्लिकन पार्ति|रिपब्लिकन]] | [[Levi P. Morton]] | align=center | 26 |- {{party shading/Democratic}} | '''24''' | [[किपा:Grover Cleveland, painting by Anders Zorn.jpg|100px]] | [[ग्रोवर क्लिवल्यान्द]]<br /><small>''(2nd term)''</small> | March 4, 1893 | March 4, 1897 | [[देमोक्र्यातिक पार्ति|देमोक्र्यातिक]] | [[Adlai E. Stevenson I]] | align=center | 27 |- {{party shading/Republican}} | rowspan=3 | '''25''' | rowspan=3 | [[किपा:Official White House portrait of William McKinley.jpg|100px]] | rowspan=3 | [[विलियम मिकिन्ली]] | rowspan=3 | March 4, 1897 | rowspan=3 | September 14, 1901{{ref label|Note03|A|A}} | rowspan=3 | [[रिपब्लिकन पार्ति|रिपब्लिकन]] | [[Garret Hobart]]{{ref label|Note01|D|D}} | rowspan=2 align=center | 28 |- {{party shading/Republican}} | ''vacant'' |- {{party shading/Republican}} | [[थियोदर रुजबेल्त]] | rowspan=2 align=center | 29 |- style="background:#ffc2e1" |- {{party shading/Republican}} | rowspan=2 | '''[[Presidency of Theodore Roosevelt|26]]''' | rowspan=2 | [[किपा:John Singer Sargent - Theodore Roosevelt - Google Art Project.jpg|100px]] | rowspan=2 | [[थियोडोर रोज़वेल्ट]] | rowspan=2 | September 14, 1901 | rowspan=2 | March 4, 1909 | rowspan=2 | [[रिपब्लिकन पार्ति|रिपब्लिकन]] | ''vacant'' |- {{party shading/Republican}} | [[Charles W. Fairbanks]] | align=center | 30 |- {{party shading/Republican}} | rowspan=2 | '''27''' | rowspan=2 | [[किपा:Anders Zorn - Portrait of William Howard Taft (1911).jpg|100px]] | rowspan=2 | [[विलियम ताफ्त]] | rowspan=2 | March 4, 1909 | rowspan=2 | March 4, 1913 | rowspan=2 | [[रिपब्लिकन पार्ति|रिपब्लिकन]] | [[James S. Sherman]]{{ref label|Note01|D|D}} | rowspan=2 align=center | 31 |- {{party shading/Republican}} | ''vacant'' |- {{party shading/Democratic}} | rowspan=2 | '''28''' | rowspan=2 | [[किपा:Ww28.jpg|100px]] | rowspan=2 | [[वुद्रो विल्सन]] | rowspan=2 | March 4, 1913 | rowspan=2 | March 4, 1921 | rowspan=2 | [[देमोक्र्यातिक पार्ति|देमोक्र्यातिक]] | rowspan=2 | [[Thomas R. Marshall]] | align=center | 32 |- {{party shading/Democratic}} | align=center | 33 |- {{party shading/Republican}} | '''29''' | [[किपा:wh29.gif|100px]] | [[वारेन हार्दिङ्ग]] | March 4, 1921 | August 2, 1923{{ref label|Note01|D|D}} | [[रिपब्लिकन पार्ति|रिपब्लिकन]] | [[क्यालविन कूलिज]] | rowspan=2 align=center | 34 |- {{party shading/Republican}} | rowspan=2 | '''30''' | rowspan=2 | [[किपा:Calvin Coolidge.jpg|100px]] | rowspan=2 | [[क्यालविन कूलिज]] | rowspan=2 | August 2, 1923 | rowspan=2 | March 4, 1929 | rowspan=2 | [[रिपब्लिकन पार्ति|रिपब्लिकन]] | ''vacant'' |- {{party shading/Republican}} | [[Charles G. Dawes]] | align=center | 35 |- {{party shading/Republican}} | '''31''' | [[किपा:Herbert Clark Hoover by Greene, 1956.jpg|100px]] | [[हर्बर्ट हूवर]] | March 4, 1929 | March 4, 1933 | [[रिपब्लिकन पार्ति|रिपब्लिकन]] | [[Charles Curtis]] | align=center | 36 |- {{party shading/Democratic}} | rowspan=4 | '''32''' | rowspan=4 | | rowspan=4 | [[फ्र्याङ्कलिन दिलानो रुजवेल्त]] | rowspan=4 | March 4, 1933 | rowspan=4 | April 12, 1945{{ref label|Note01|D|D}} | rowspan=4 | [[देमोक्र्यातिक पार्ति|देमोक्र्यातिक]] | rowspan=2 | [[John Nance Garner]] | align=center | 37 |- {{party shading/Democratic}} | align=center | 38 |- {{party shading/Democratic}} | [[Henry A. Wallace]] | align=center |39 |- {{party shading/Democratic}} | [[ह्यारी त्रुम्यान]] | rowspan=2 align=center | 40 |- {{party shading/Democratic}} | rowspan=2 | '''33''' | rowspan=2 | [[किपा:HarryTruman.jpg|100px]] | rowspan=2 | [[ह्यारी त्रुम्यान]] | rowspan=2 | April 12, 1945 | rowspan=2 | January 20, 1953 | rowspan=2 | [[देमोक्र्यातिक पार्ति|देमोक्र्यातिक]] | ''vacant'' |- {{party shading/Democratic}} | [[Alben W. Barkley]] | align=center | 41 |- {{party shading/Republican}} | rowspan=2 | '''[[Presidency of Dwight D. Eisenhower|34]]''' | rowspan=2 | [[किपा:Dwight D. Eisenhower, official Presidential portrait.jpg|100px]] | rowspan=2 | [[द्वाइत आइजनहावर]] | rowspan=2 | January 20, 1953 | rowspan=2 | January 20, 1961 | rowspan=2 | [[रिपब्लिकन पार्ति|रिपब्लिकन]] | rowspan=2 | [[रिचर्द निक्सन]] | align=center | 42 |- {{party shading/Republican}} | align=center | 43 |- {{party shading/Democratic}} | '''35''' | [[किपा:John F Kennedy Official Portrait.jpg|100px]] | [[जन फ्रित्जगेरान्द केनेदी]] | January 20, 1961 | November 22, 1963{{ref label|Note03|A|A}} | [[देमोक्र्यातिक पार्ति|देमोक्र्यातिक]] | [[लिन्दन बि जन्सन]] | rowspan=2 align=center | 44 |- {{party shading/Democratic}} | rowspan=2 | '''36''' | rowspan=2 | [[किपा:Lyndon B. Johnson - portrait.png|100px]] | rowspan=2 | [[लिन्दन बि जन्सन]] | rowspan=2 | November 22, 1963 | rowspan=2 | January 20, 1969 | rowspan=2 | [[देमोक्र्यातिक पार्ति|देमोक्र्यातिक]] | ''vacant'' |- {{party shading/Democratic}} | [[हबर्त हम्फ्री]] | align=center | 45 |- {{party shading/Republican}} | rowspan=4 | '''37''' | rowspan=4 | [[किपा:rn37.gif|100px]] | rowspan=4 | [[रिचार्द निक्सन]] | rowspan=4 | January 20, 1969 | rowspan=4 | August 9, 1974{{ref label|Note02|R|R}} | rowspan=4 | [[रिपब्लिकन पार्ति|रिपब्लिकन]] | rowspan=2 | [[Spiro Agnew]]{{ref label|Note02|R|R}} | align=center | 46 |- {{party shading/Republican}} | rowspan=5 align=center | 47 |- {{party shading/Republican}} | ''vacant'' |- {{party shading/Republican}} | [[जेराल्द फोर्द]] |- {{party shading/Republican}} | rowspan=2 | '''[[Presidency of Gerald Ford|38]]''' | rowspan=2 | [[किपा:Gerald R. Ford - portrait.jpg|100px]] | rowspan=2 | [[जेराल्द फर्द]] | rowspan=2 | August 9, 1974 | rowspan=2 | January 20, 1977 | rowspan=2 | [[रिपब्लिकन पार्ति|रिपब्लिकन]] | ''vacant'' |- {{party shading/Republican}} |[[Nelson Rockefeller]] |- {{party shading/Democratic}} | '''39''' | [[किपा:James E. Carter - portrait.gif|100px]] | [[जिमि कार्तर]] | January 20, 1977 | January 20, 1981 | [[देमोक्र्यातिक पार्ति|देमोक्र्यातिक]] | [[Walter Mondale]] | align=center | 48 |- {{party shading/Republican}} | rowspan=2 | '''[[Reagan Administration|40]]''' | rowspan=2 | [[किपा:REAGANWH.jpg|100px]] | rowspan=2 | [[रोनाल्द रेगन]] | rowspan=2 | January 20, 1981 | rowspan=2 | January 20, 1989 | rowspan=2 | [[रिपब्लिकन पार्ति|रिपब्लिकन]] | rowspan=2 | [[जर्ज हर्बर्त वाकर बुश]] | align=center | [[Ronald Reagan#First term, 1981–1985|49]] |- {{party shading/Republican}} | align=center | [[Ronald Reagan#Second term, 1985–1989|50]] |- {{party shading/Republican}} | '''41''' | [[किपा:George H. W. Bush - portrait by Herbert Abrams (1994).jpg|100px]] | [[जर्ज हर्बर्त वाकर बुश]] | January 20, 1989 | January 20, 1993 | [[रिपब्लिकन पार्ति|रिपब्लिकन]] | [[Dan Quayle]] | align=center | [[George H. W. Bush#Presidency (1989–1993)|51]] |- {{party shading/Democratic}} | rowspan=2 | '''[[Presidency of Bill Clinton|42]]''' | rowspan=2 | [[किपा:Bill Clinton.jpg|100px]] | rowspan=2 | [[बिल क्लिन्तन]] | rowspan=2 | January 20, 1993 | rowspan=2 | January 20, 2001 | rowspan=2 | [[देमोक्र्यातिक पार्ति|देमोक्र्यातिक]] | rowspan=2 | [[अल गोर]] | align=center | [[Bill Clinton#First term, 1993–1997|52]] |- {{party shading/Democratic}} | align=center | [[Bill Clinton#Second term, 1997–2001|53]] |- {{party shading/Republican}} | rowspan=2 | '''[[Presidency of George W. Bush|43]]''' | rowspan=2 | [[किपा:George-W-Bush.jpeg|100px]] | rowspan=2 | [[जर्ज बुश]] | rowspan=2 | January 20, 2001 | rowspan=2 | January 20, 2009 | rowspan=2 | [[रिपब्लिकन पार्ति|रिपब्लिकन]] | rowspan=2 | [[दिक चेनी]] | align=center | [[George W. Bush's first term as President of the United States|54]] |- {{party shading/Republican}} | align=center | [[George W. Bush's second term as President of the United States|55]] |- {{party shading/Democratic}} | rowspan=2 | '''[[Presidency of Barack Obama|44]]''' | rowspan=2 | [[किपा:BarackObama2005portrait.jpg|100px]] | rowspan=2 | [[बाराक ओबामा]] | rowspan=2 | January 20, 2009 | rowspan=2 | January 20, 2017 | rowspan=2 | [[देमोक्र्यातिक पार्ति|देमोक्र्यातिक]] | rowspan=2 | [[जो बाइदेन]] | align=center | [[बाराक ओबामा|56]] |} ==स्वयादिसँ== * [[संयुक्त राज्य अमेरिका]] [[पुचः:अमेरिकाया राष्ट्रपति]] [[he:נשיא ארצות הברית#רשימת הנשיאים]] ld0ehcepiwhgt6bk0hj39adgke4py87 0 194199 1124384 800906 2026-09-10T09:25:15Z EmausBot 5299 बोट: बोट: दोहोरो अनुप्रेषणलाई [[हुनान प्रान्त]]मा ठिक गर्दै 1124384 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[हुनान प्रान्त]] g2hw9r1if67zdnmggef3glrgkosh83l 0 198413 1124362 1070882 2026-09-10T05:54:39Z Eukesh 11 /* स्वयादिसँ */ 1124362 wikitext text/x-wiki {{नेपाललिपिपरिक्षण|छ्येलेमि:Eukesh/Auto/NepalScript/जावा}} [[Image:Bromo yang menakjubkan.jpg|thumb|[[Mount Bromo]]]] [[Image:COLLECTIE TROPENMUSEUM De weg van Buitenzorg naar de Preanger Regentschappen TMnr 3728-429c.jpg|thumb|[[Parahyangan]]]] [[Image:Cymbidium dayanum Orchi 04.jpg|thumb|left|200px|''[[Cymbidium dayanum]]]] {{Infobox islands |name = जावा |image name = Java Topography.png |image caption = जावाया बँ-किपा |locator map = Java_Locator.svg |native name = Jawa-<span style="font-weight:normal;">{{jav|ꦗꦮ}}</span> |native name link = जावामि भाय् |location = [[दक्षिण पूर्व एसिया]] |coordinates = {{Coord|7|29|30|S|110|00|16|E|type:isle_region:ID_scale:5000000|display=inline,title}} |archipelago = [[वृहद सुन्दा द्विपपुचः]] |area km2 = 138794 |rank = १३ |highest mount = [[सेमेरु]] |elevation m = 3676 |country = [[इन्दोनेसिया]] |country admin divisions title = प्रान्त |country admin divisions = [[Banten]],<br />[[Jakarta|Special&nbsp;Capital&nbsp;Region&nbsp;of&nbsp;Jakarta]],<br />[[West Java]],<br />[[Central Java]],<br />[[East Java]],<br />[[Yogyakarta|Yogyakarta Special Region]] |country largest city = [[जकार्ता]] |country largest city area = 661.52&nbsp;km² |population = १कोटि, ४३ लखः |population as of = 2014 |density km2 = 1117 |ethnic groups = [[जावामि]] <br />(inc. [[Cirebonese]], [[Tenggerese]], <br />[[Osing people|Osing]], [[Banyumasan people|Banyumasan]]),<br /> [[सुन्दामि]] (inc. [[Bantenese]], [[Baduy]]), <br />[[बेतावि मनू]], <br />[[मदुरिज मनू]] }} '''जावा''' (इन्दोनेसियन भासय् Jawa; जावा भासय्: ꦗꦮ) [[इन्दोनेसिया]]या छगू मू द्विप ख। १ कोटि ४३ लखः जनसंख्या नापं थ्व टापू हलिंया दकलय् अप्व जनसंख्या दूगु उप-राष्ट्रिय स्तरया टापू ख। नापं थ्व टापू हलिंया दकलय् अप्व जनघनत्त्व दूगु थासय् छगू ख। जावाद्विपय् इन्दोनेसियाया ५७% जनसंख्या च्वनिगु या। इन्दोनेसियाया राजधानी जकार्ता पश्चिमी जावाय् ला। इन्दोनेसियाया इतिहासया आपालं झका थ्व हे टापूइ जूगु दु। ऐतिहासिक रुपय् थ्व टापू शक्तिशाली हिन्दू-बौद्ध साम्राज्यतेगु केन्द्र, मुस्मां सल्तनत, साम्राज्यवादी डच इस्त इन्दिजया केन्द्र जुसें वर्तमानय् इन्दोनेसियाया छगू मू भूभाग जूगु दु। सन् १९३० व सन् १९४०या दशकया इन्दोनेसियामि स्वतन्त्रता संग्रामया केन्द्र नं जावा हे ख। अथे जूगुलिं, जावां इन्दोनेसियाया राजनीति, अर्थतन्त्र व तजिलजिइ यक्व प्रभाव दयेकूगु दु। ज्वालामुखी पर्वतया विष्फोटन जुया दयावःगु थ्व द्विप हलिंया १३गु दकलय् तःधंगु द्विप खः धाःसा इन्दोनेसियाया ५गु दकलय् तःधंगु टापू ख। थ्व टापूइ पूर्वं-पश्चिमय् छझ्वः पर्वः दयाच्वंगु दु। थ्व द्विपया मू भाय् जावानिज भाय् ख। जावायात प्यंगु प्रान्तय् बायातःगु दु- पश्चिम जावा, केन्द्रिय जावा, पूर्व जावा व बान्तेन। नापं, थ्व टापूइ निगु विशेष प्रशासनिक क्षेत्र दु- जकार्ता व योग्यकर्ता। ==प्रशासनिक विभाजन== {| {{table}} !न्हसिभु!!प्रान्त |- | [[जावा]]||बान्तेन |- | ||केन्द्रिय जावा |- | ||पूर्व जावा |- | ||जकार्ता |- | ||पश्चिम जावा |- | ||योग्यकर्ता |- | || |} ==स्वयादिसँ== * [[इन्दोनेसिया]] [[पुचः:इन्दोनेसिया]] cx8hs2yuze80ab4zdwq9j2uyqwfue7e 0 234813 1124305 1098851 2026-09-10T04:57:28Z Eukesh 11 /* स्वयादिसँ */ 1124305 wikitext text/x-wiki {{नेपाललिपिपरिक्षण|छ्येलेमि:Eukesh/Auto/NepalScript/मिस्रया इतिहास}} मिस्र बाय् इजिप्तया ताःहाकःगु इतिहास दु। मिस्र दूगु थासय् [[ल्वहँ युग|पेलियोलिथिक]] कालया उत्तरार्ध तक उत्तर अफ्रीकाया जलवायु याकनं हिलावन। थुकिलिं थ्व लागाया जनसंख्यायात नाइल खुसि स्वनिगःया सिथय् बसोबास याकल। करीब १२० द्व दं न्ह्यः [[मध्य प्लीस्टोसीन]]या अन्तय् [[आधुनिक मानव शिकारी]]तयेसं थ्व थासय् स्थायी कथं च्वनिगु व्यवस्थाया पलिस्था यात। व अबिले निसें नाइल खुसिइ मिस्रया निर्भरता पलिस्था जुल। <ref> शः (2002) पृ. 17</ref> नाइल खुसिया उबजाऊ खुसिबाहा ख्यलय् मनुतेसं बुँज्या, अर्थव्यवस्था व अधिक परिष्कृत, केन्द्रीकृत समाजया विकास यात। थ्व मानव सभ्यताया इतिहासया छगू आधार जूवन।<ref> शः (2002) पृ. 17, 67-69</ref> ==प्राचीनकाल== थ्व तजिलजिया प्राचीनकालीन इतिहासयात थ्व कथं बायेछिं- ==='''पूर्व-राजवंशीय अवधि'''=== पूर्व-राजवंशीय व प्रारम्भिक राजवंशीय काल बिले मिस्रया जलवायु थौंया तुलनाय् कम सुक्खा जुयाच्वन। मिस्रया यक्व क्षेत्र सिमा व घाँय् ख्यलं भुनातल। थन्याःगु वातावरणय् थीथी स्तनधारी [[पेपांचू]]त म्वानाच्वन। सकल जलवायुइ स्वाँमा प्रचुर मात्राय् दयाच्वन व नाइल क्षेत्रया लखं झंगःतेगु यक्व जनसंख्या समर्थन यानातल। मिस्रवासितेसं शिकार यायेगु नापं थःगु ज्याया निंतिं पशुतेगु जवाःज्या शुरु यात। ५५०० दँ न्हापा तक, नाइल स्वनिगः क्षेत्रय् च्वंपिं जनजातितेसं झ्वलंकः तजिलजिया विकास यात। इमिसं [[बुँज्या]] व ओअशु जवाज्या विकसित यात। नापं, चाया थलः दयेकिगु व व्यक्तिगत वस्तु दसु तिसा, व बहुमुल्य वस्तुतेत (दसु: मोति) म्हसीकलः। बदरी, थः-मिस्रया दकलय् प्रारम्भिक लहनाय् छगू वृहत्तम थासय् चाःया थलः, ल्वहंया ज्याभः, व तामाया छ्यलाया दसू लूगु दु। उत्तरी मिस्रया बदरी धुंका अमरेशियन व गुर्जियन तजिलजिया विकास जुल। थ्व तजिलजितेसं यक्व प्राविधिक आविष्कार यात। क्यानान व बायब्लोस समुद्री सिथय् न्हापांगु स्वापू गुर्जियन युगय् खनेदु। दक्षिणी मिस्रय् करिब ४००० दँ न्ह्यः नाइल खुसिया सिथय् बदरी थें न्याःगु लहनाया विकास जुल, गुकियात नकादा धकाः म्हसीकिगु या। नकादा-१ कालया पूर्व-वंशीय कालय् मिस्रवासीतेसं इथियोपियां [[अब्सिदियन]] आयात यात। थुकियात छ्येला शार्पनर व अन्य वस्तु दयेकीगु ज्याया विकास थ्व कालखण्डय् खनेदत। लगभग १,००० दँया अवधिइ नकादा लहना छुं बुंज्यामि पुचलं विकसित जुया छगू शक्तिशाली लहना जूवन। थ्व लहनाया नेतातेसं नाइल स्वनिगः क्षेत्रया मनू व संसाधनय् पूर्ण नियन्त्रण यात। नकादा-३ तजिलजिया नेतातेसं नाइल खुसिया उत्तरय् मिस्रया नियन्त्रण विस्तारित यातः। न्हापा, हायरकोनोपोलिस व लिपा एबिडोसय् सत्ताया केन्द्र स्थापित यात। इमिसं नूबियाया दक्षिण तक व पश्चिमी मरुभूमिया उबजाऊ क्षेत्रया पश्चिम तक व पूर्वी भूमध्य क्षेत्रं पश्चिम तकया लहना नाप व्यापार यात। नकादा लहनां थीथी प्रकारया सामान उत्पादन यात। थुकिलिं थ्व समाजय् विशेष समुदायया शक्ति व धन दूगु खँ क्यनि। थ्व लहनां चाया थलय् किपा च्वयेगु, ल्वहँया भिंगु स्वां-थलः, लुं, माणिक व किसि-वां दयेकूगु [[तिसा]] व आभूषण दयेकीगु ज्या यात। इमिसं छगू सेरामिक खाया विकास नं यातः गुकियात फाइनेस धकाः म्हसीकिगु या। थुकिया छ्येला रोमन कालय् कप, व मूर्ति ब्वयेत जुल। पूर्व-वंशीय कालया उत्तरार्धय् नकादा लहनां च्वयेगु लिपि दयेकाहलः। थ्व लिपा वनाः प्राचीन मिस्रया च्वखँया निंतिं छ्येलीगु [[किपा आखः]] प्रणालीइ विकसित जुलः। * प्रारम्भिक राजवंशीय काल * प्राचीन साम्राज्य * प्रथम मध्यवर्ती काल * मध्य साम्राज्य * निक्वगु मध्यवर्ती काल व हिक्सोस * न्हूगु साम्राज्य * स्वक्वगु मध्यवर्ती काल * उत्तरार्ध काल * तलेमाइक राजवंश * रोमन प्रभुत्व ===प्रारम्भिक राजवंशीय काल=== प्रारम्भिक राजवंश काल मेसोपोटामियाया प्रारम्भिक सुमेरियन-अक्कादियन लहना व प्राचीन एलामया समकालीन काल खः। स्वंगू शताब्दी ईसा पूर्वया मिस्रया पुजारी मनेथो नं जुजु मेनेसया शासन काल निसें थःगु समय तकया जुजुतेगु ताःहाकःगु झ्वःयात ३०गू राजवंशय् बायातःगु दु। राजवंशकाल विभाजनया थ्व प्रणाली थौं तक छ्येलिगु या। वय्कलं थःगु आधिकारिक इतिहास "मेनी" (वा ग्रीक में मेनेस) नां याम्ह जुजुं शुरू यानादिल। थ्व जुजुं थःने व क्वःने मिस्रया निता राज्यतेत छधी यासें छगू राजवंशया अधीनय् लाकादिल। [[File:Narmer Palette.jpg|thumb|नार्मर प्यालेत, गुकिलि निता देय्या एकिकरण क्यनातःगु दु।{{sfnp|Robins|2008|p=32}}]] एकीकृत राज्यय् हिलावःगु प्रकृया धाःसा प्राचीन मिस्रया च्वमितेसं धयातःगु समय स्वया यक्व बिस्तारं जूगु खः। नापं, मेनेसया समकालीन मेमेगु आलेख वा दसु लूगु मदु। वर्तमानया छुं विद्वानतेगु मत कथं पौराणिक मेनेस जुजु ऐतिहासिक नार्मर जुइफूगु मत दु। जुजु नार्मरया औपचारिक नार्मर प्यालेतय् शाही राजसी वसः फिनातःम्ह जुजु क्यनातःगु दु। थ्व किपालय् थ्व जुजुं एकीकरणया छगू प्रतीकात्मक ज्या यानाच्वंगु खनेदु। प्रारम्भिक राजवंश काल करिब ३००० ईसा पूर्व शुरू जुल। थ्व कालय् राजवंशीय जुजुतेसं न्हापा मेम्फिस नगरय् छगू राजधानी स्थापित यासें क्वःने मिस्रय् नियन्त्रण दयेकल। थनं थ्व राजवंशं क्वःने मिस्रया बुं क्षेत्रया श्रम शक्ति व बुंज्यायात नियन्त्रित यात। नापं, लेभान्तया निंतिं आकर्षक व महत्वपूर्ण व्यापार मार्ग नं थनं हे नियन्त्रित याये फूगु जुलः। प्रारम्भिक राजवंश काल बिले जुजुतेगु तःच्वना वंगु शक्ति व धनया अनुमान इमिगु विस्तृत मस्तबा समाधि व एबिडोसया सिथं संरचनां यायेछिं। थ्व संरचनातेगु छ्येला मदयेधुंकुम्ह जुजुया दैवीकरणया निंतिं याःगु खनेदु। जुजुतेसं विकसित याःगु राजसंस्थां छगू बल्लाःगु संस्थाया कथं भूमि, श्रम व संसाधनय् राज्यया नियन्त्रणयात वैधता बीगु ज्या यात। थुकिलिं प्राचीन मिस्रया लहनाया अस्तित्व व विकासय् ग्वहालि यातः। ==मध्यकाल== ===मम्लुक=== [[Image:Ottoman Mamluk horseman circa 1550.jpg|thumb|upright|[[Mail and plate armour]]]] '''मम्लुक''' (अरबी: مملوك) ९गु निसें १६गु शताब्दीइ युद्धय् बुया इस्लाम धर्म धारण याना मुस्लिम खल़िफ़ा व [[अय्यूबी सल़्तनत|अय्यूबी सुल्तान]]या निंतिं ल्वाइपिं मुस्मां दास सेना ख। थ्व सेनायात मेमेगु दासतेत थें न्याइगु व मीगु यासां मम्लुकतेत सेना जुगुलिं शस्त्र-अस्त्र धारण यायेगु अधिकार धाःसा बियातल। ख्रिस्टीनाप मुस्मांतेगु जूगु धार्मिक युद्ध क्रुसेड्सय् माम्लुकतेसं मुस्मांतेगु पक्षं ल्वाना ख्रिस्टीतेत बुकेयात ग्वहालि यात। समयनाप मम्लुकतेगु शक्ति नं अप्वया वन व लिपा मम्लुकतेसं राज्य शासन नं याःगु इतिहास दु गुकिलि मिस्रयात सन् १२५० निसें १५१७ तक्क [[मम्लूक सल्तनत]] छगू मुख्य दसु ख। ==स्वयादिसँ== * [[मिस्र]] ==लिधंसा== {{लिधंसा|}} [[पुचः:मिस्र]] e8v0a7va35k8wjv0dixu4y0knpbfg4d 0 253078 1124274 983590 2026-09-09T23:56:03Z Xqbot 1967 बोट: दोहोरो अनुप्रेषणलाई [[अनहुइ प्रान्त]]मा ठिक गर्दै 1124274 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[अनहुइ प्रान्त]] 2w0xoeu84p4o1f8n428k1819bt1lel5 0 253083 1124275 983596 2026-09-09T23:56:08Z Xqbot 1967 बोट: दोहोरो अनुप्रेषणलाई [[अनहुइ प्रान्त]]मा ठिक गर्दै 1124275 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[अनहुइ प्रान्त]] 2w0xoeu84p4o1f8n428k1819bt1lel5 0 253088 1124276 983602 2026-09-09T23:56:13Z Xqbot 1967 बोट: दोहोरो अनुप्रेषणलाई [[अनहुइ प्रान्त]]मा ठिक गर्दै 1124276 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[अनहुइ प्रान्त]] 2w0xoeu84p4o1f8n428k1819bt1lel5 0 286678 1124371 1093012 2026-09-10T06:09:07Z Eukesh 11 1124371 wikitext text/x-wiki {{नेपाललिपिपरिक्षण|छ्येलेमि:Eukesh/Auto/NepalScript/बोर्नियो}} [[File:Regional map of SE Asia with Borneo Highlighted.svg|thumb|upright 1.2|left|दक्षिण एसियाय् बोर्नियो]] '''बोर्नियो''' हलिमया स्वंगूगु दकलय् तःधंगु न्हसिभु खः। थ्व एसियाया दकलय् तःधंगु न्हसिभु खः। थ्व न्हसिभु स्वंगू देशय् ब्वथलातःगु दु: # '''[[इन्डोनेसिया]]''' (७३%): थुकियात "कालिमान्तान" (Kalimantan) धाइ। थ्व बोर्नियोया इन्दोनेसियन भूभागयात म्हसीकेगु नां खः। थ्व क्षेत्र बोर्नियो न्हसिभुया ७३ प्रतिशत भूभाग ख। कालिमान्तानयात मू कथं न्यागू प्रान्तय् बायातःगु दु: पश्चिम, मध्य, दक्षिण, पूर्व व उत्तर कालिमान्तान। थ्व क्षेत्र थःगु पुलांगु उष्णकटिबंधीय गुँ (rainforests) व विशाल खुसितयेगु निंतिं नांजाः। कालिमान्तानय् कपुआस (Kapuas) खुसि थेंज्याःगु ताःहाकःगु खुसित दु, गुकिं थनया यातायात व व्यापारय् मू भूमिका म्हिती। थ्व थासय् दयाक (Dayak) मूलवासी पुचःत च्वनि, सुनां थःगु समृद्ध संस्कृति व परम्परा म्वाका तय्‌फूगु दु। थन ओराङ्गुतान, ताःहाकःगु न्हाय् दुम्ह माकः (proboscis monkey) व थीथी प्रकारया दुर्लभ वनस्पति व प्राणीत खनेदु। कालिमान्तान प्राकृतिक स्रोत साधनं तःमि दु, गन हेंग्वाः, खनिज, पाम आयल व सिसा उत्पादन जुइ। इन्दोनेसिया सरकारं थःगु न्हुगु राजधानी 'नुसान्तारा' (Nusantara) पूर्व कालिमान्तानय् दयेकेगु ज्या न्ह्याकाच्वंगु दु। थुकिं यानाः कालिमान्तानया महत्त्व झन् अप्वया वःगु दु। वातावरणीय संरक्षण व जैविक विविधता रक्षा यायेगु खँय् कालिमान्तान हलिमया निंतिं अतिकं महत्त्वपूर्ण थाय् खः। # '''[[मलेसिया]]''' (२६%): साभा (Sabah) व सारावाक (Sarawak) राज्य। # '''[[ब्रुनाई]]''' (१%): छगू चिधंगु धनी देश। '''वातावरण:''' बोर्नियोया वर्षा वन (Rainforest) हलिमया दकलय् पुलांगु वन मध्ये छगू खः (करिब १४ कोटी दँ पुलांगु)। थन [[ओरङ्उटान]] (Orangutan) नांयागु लोपोन्मुख जनावर दु। ==स्वयादिसँ== * [[न्हसिभु]] [[पुचः:न्हसिभु]] g5ywxeya55cdt5bao7gncfui3nxmk0o 0 286699 1124377 1025884 2026-09-10T09:24:05Z EmausBot 5299 बोट: बोट: दोहोरो अनुप्रेषणलाई [[हुनान प्रान्त]]मा ठिक गर्दै 1124377 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[हुनान प्रान्त]] g2hw9r1if67zdnmggef3glrgkosh83l 0 307189 1124385 1121507 2026-09-10T09:25:25Z EmausBot 5299 बोट: बोट: दोहोरो अनुप्रेषणलाई [[हेबेइ प्रान्त]]मा ठिक गर्दै 1124385 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[हेबेइ प्रान्त]] hzmxlqnznt712sxrdaa9wtficy46zbj 0 307191 1124376 1121509 2026-09-10T09:23:55Z EmausBot 5299 बोट: बोट: दोहोरो अनुप्रेषणलाई [[हेबेइ प्रान्त]]मा ठिक गर्दै 1124376 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[हेबेइ प्रान्त]] hzmxlqnznt712sxrdaa9wtficy46zbj 0 307193 1124378 1121512 2026-09-10T09:24:15Z EmausBot 5299 बोट: बोट: दोहोरो अनुप्रेषणलाई [[दुनेया मंगोलिया प्रान्त]]मा ठिक गर्दै 1124378 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[दुनेया मंगोलिया प्रान्त]] 4wc7um1xppat6h8ro5tyvw7bh6qhgzu 0 307194 1124382 1121513 2026-09-10T09:24:55Z EmausBot 5299 बोट: बोट: दोहोरो अनुप्रेषणलाई [[दुनेया मंगोलिया प्रान्त]]मा ठिक गर्दै 1124382 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[दुनेया मंगोलिया प्रान्त]] 4wc7um1xppat6h8ro5tyvw7bh6qhgzu 0 307196 1124379 1121516 2026-09-10T09:24:25Z EmausBot 5299 बोट: बोट: दोहोरो अनुप्रेषणलाई [[जियाङ्सु प्रान्त]]मा ठिक गर्दै 1124379 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[जियाङ्सु प्रान्त]] aum3ls5xpg0e6d6q92mu3q5smje3yf0 0 307197 1124381 1121517 2026-09-10T09:24:45Z EmausBot 5299 बोट: बोट: दोहोरो अनुप्रेषणलाई [[जियाङ्सु प्रान्त]]मा ठिक गर्दै 1124381 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[जियाङ्सु प्रान्त]] aum3ls5xpg0e6d6q92mu3q5smje3yf0 0 307204 1124375 1121527 2026-09-10T09:23:45Z EmausBot 5299 बोट: बोट: दोहोरो अनुप्रेषणलाई [[हाइनान प्रान्त]]मा ठिक गर्दै 1124375 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[हाइनान प्रान्त]] ldt4816vsfo457b9wlesnatcjcyrwuy 0 308257 1124380 1124118 2026-09-10T09:24:35Z EmausBot 5299 बोट: बोट: दोहोरो अनुप्रेषणलाई [[सुझोउ, जियाङ्सु प्रान्त]]मा ठिक गर्दै 1124380 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[सुझोउ, जियाङ्सु प्रान्त]] ppllgny4mrvh7raa5mrcn1d11dya6rf 0 308266 1124273 1124134 2026-09-09T23:55:58Z Xqbot 1967 बोट: दोहोरो अनुप्रेषणलाई [[हेनान प्रान्त]]मा ठिक गर्दै 1124273 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[हेनान प्रान्त]] 6ij8fl15ue38mzwt9vmf92u6jt0hgy4 0 308297 1124277 1124183 2026-09-09T23:56:19Z Xqbot 1967 बोट: दोहोरो अनुप्रेषणलाई [[गुआङझोउ]]मा ठिक गर्दै 1124277 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[गुआङझोउ]] d96fhfsqak1crg7k4zues8zgulvtciq 0 308350 1124279 2026-09-10T02:26:55Z Eukesh 11 न्हुगु पौ: '''वचुगु व्हेल''' वा '''ब्लू व्हेल''' ( Blue whale ) धाःगु हलिमया इतिहासय् आः तकया दकले तःधँगु म्वानाच्वंपिं प्राणी खः। थ्व बालीन व्हेल पुचःया छगू समुद्री स्तनधारी प्राणी खः। थुकिया म्हया वजन... 1124279 wikitext text/x-wiki '''वचुगु व्हेल''' वा '''ब्लू व्हेल''' ( Blue whale ) धाःगु हलिमया इतिहासय् आः तकया दकले तःधँगु म्वानाच्वंपिं प्राणी खः। थ्व बालीन व्हेल पुचःया छगू समुद्री स्तनधारी प्राणी खः। थुकिया म्हया वजन साधारणतया १५० निसें १९० टन तक जुइफु व हाकः ३० मिटर (१०० फिट) तक जुयेफु। थुकिया म्हया आकार तःधः जुसां थुकिया मू नसा 'क्रिल' (krill) धइगु चिधँपिं की थेंज्याःगु जीवत खः। छगू वचुगु व्हेल छन्हूइ ४ टन तक क्रिल नयेफु। थुकिया म्हया रंग समुद्री लखय् वचुसे च्वंगु खनेदइ। थुकिया नुगः छगू चिधँगु कार आकारया जुइ व थुकिया सः हलिमय् फुक्क प्राणी स्वया तःजाः जुइ। थुकिया सः समुद्र दुने माइलौं माइल तक थ्यनेफु। १९गु व २०गु शताब्दीइ व्यापक रुपं जुगु वाणिज्यिक शिकारं यानाः थुकिया जनसंख्या अतिकं म्हो जुल। आःया ईलय् वचुगु व्हेलयात लोपोन्मुख (Endangered) प्रजाति कथं सूचीकृत यानातःगु दु व थुकियात संरक्षण बीगु ज्या जुयाच्वंगु दु। थुकिया संरक्षणं महासागरया समग्र उसाँय् भिंकेत ग्वहालि याइ। ==स्वयादिसँ== * [[व्हेल]] [[Category:व्हेल]] [[en:Blue whale]] 2wraufhbe6tmsvvsijik522nax6y1rp 1124280 1124279 2026-09-10T02:27:06Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Blue whale]] to [[वचुगु व्हेल]] 1124279 wikitext text/x-wiki '''वचुगु व्हेल''' वा '''ब्लू व्हेल''' ( Blue whale ) धाःगु हलिमया इतिहासय् आः तकया दकले तःधँगु म्वानाच्वंपिं प्राणी खः। थ्व बालीन व्हेल पुचःया छगू समुद्री स्तनधारी प्राणी खः। थुकिया म्हया वजन साधारणतया १५० निसें १९० टन तक जुइफु व हाकः ३० मिटर (१०० फिट) तक जुयेफु। थुकिया म्हया आकार तःधः जुसां थुकिया मू नसा 'क्रिल' (krill) धइगु चिधँपिं की थेंज्याःगु जीवत खः। छगू वचुगु व्हेल छन्हूइ ४ टन तक क्रिल नयेफु। थुकिया म्हया रंग समुद्री लखय् वचुसे च्वंगु खनेदइ। थुकिया नुगः छगू चिधँगु कार आकारया जुइ व थुकिया सः हलिमय् फुक्क प्राणी स्वया तःजाः जुइ। थुकिया सः समुद्र दुने माइलौं माइल तक थ्यनेफु। १९गु व २०गु शताब्दीइ व्यापक रुपं जुगु वाणिज्यिक शिकारं यानाः थुकिया जनसंख्या अतिकं म्हो जुल। आःया ईलय् वचुगु व्हेलयात लोपोन्मुख (Endangered) प्रजाति कथं सूचीकृत यानातःगु दु व थुकियात संरक्षण बीगु ज्या जुयाच्वंगु दु। थुकिया संरक्षणं महासागरया समग्र उसाँय् भिंकेत ग्वहालि याइ। ==स्वयादिसँ== * [[व्हेल]] [[Category:व्हेल]] [[en:Blue whale]] 2wraufhbe6tmsvvsijik522nax6y1rp 0 308351 1124281 2026-09-10T02:27:06Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Blue whale]] to [[वचुगु व्हेल]] 1124281 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[वचुगु व्हेल]] 1g237tdcfw30m1x00z0xr84lkqi0l45 0 308352 1124284 2026-09-10T02:32:48Z Eukesh 11 Redirected page to [[सेटासियन]] 1124284 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[सेटासियन]] pr0ny7bamlaigvrlo71c7ovdhh2cw61 0 308353 1124285 2026-09-10T02:40:24Z Eukesh 11 न्हुगु पौ: '''हम्पब्याक व्हेल''' ( Humpback whale ) धाःगु बालीन व्हेल पुचःया छगू तःधँगु प्रजाति खः। थुकिया वैज्ञानिक नां ''Megaptera novaeangliae'' खः। थ्व व्हेलया मू म्हसीका थुकिया ताःहाकःगु ल्हाः थेंज्याःगु फिन (pectoral fi... 1124285 wikitext text/x-wiki '''हम्पब्याक व्हेल''' ( Humpback whale ) धाःगु बालीन व्हेल पुचःया छगू तःधँगु प्रजाति खः। थुकिया वैज्ञानिक नां ''Megaptera novaeangliae'' खः। थ्व व्हेलया मू म्हसीका थुकिया ताःहाकःगु ल्हाः थेंज्याःगु फिन (pectoral fins) व थुर/हम्प (hump) खः। थुकिया म्हया हाकः साधारणतया १२ निसें १६ मिटर तक जुइ व तौल ३६,००० किलोग्राम तक जुयेफु। हम्पब्याक व्हेल लः स्वया च्वय् थाहा वयाः लखय् तिन्हुइगु (breaching) या निंतिं नां जाः। थुकिया मेगु विशेष गुण थुकिया सः (whale song) खः; मिजं हम्पब्याक व्हेलं लः दुने ताःहाकःगु व जटिल सः पिकाइ गुकिं मेगु व्हेलयात आकर्षित याइ। थ्व प्राणीत दँय्‌दँच्छि नसा दैगु थाय् कथं म्हो नसा दुगु चिकुगु क्षेत्र निसें लुमूगु क्षेत्र तक द्वलंद्वः माइल प्रवास (migration) याइ। इमिसं 'बबल नेट फिडिंग' (bubble net feeding) धइगु सामूहिक शिकार विधि छ्येलि, गुकिं लः दुने न्यातयेत छथासय् मुंकी। अति-शिकारया कारणं थुकिया जनसंख्या म्हो जुया वःगु खःसां आःया संरक्षण प्रयास लिपा थुकिया जनसंख्याय् भचा सुधार वःगु दु। ==स्वयादिसँ== * [[व्हेल]] [[Category:व्हेल]] [[en:Humpback whale]] rdeuvjeblbrq0kqye0h0h2c9zqenv7y 1124286 1124285 2026-09-10T02:40:32Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Humpback whale]] to [[हम्पब्याक व्हेल]] 1124285 wikitext text/x-wiki '''हम्पब्याक व्हेल''' ( Humpback whale ) धाःगु बालीन व्हेल पुचःया छगू तःधँगु प्रजाति खः। थुकिया वैज्ञानिक नां ''Megaptera novaeangliae'' खः। थ्व व्हेलया मू म्हसीका थुकिया ताःहाकःगु ल्हाः थेंज्याःगु फिन (pectoral fins) व थुर/हम्प (hump) खः। थुकिया म्हया हाकः साधारणतया १२ निसें १६ मिटर तक जुइ व तौल ३६,००० किलोग्राम तक जुयेफु। हम्पब्याक व्हेल लः स्वया च्वय् थाहा वयाः लखय् तिन्हुइगु (breaching) या निंतिं नां जाः। थुकिया मेगु विशेष गुण थुकिया सः (whale song) खः; मिजं हम्पब्याक व्हेलं लः दुने ताःहाकःगु व जटिल सः पिकाइ गुकिं मेगु व्हेलयात आकर्षित याइ। थ्व प्राणीत दँय्‌दँच्छि नसा दैगु थाय् कथं म्हो नसा दुगु चिकुगु क्षेत्र निसें लुमूगु क्षेत्र तक द्वलंद्वः माइल प्रवास (migration) याइ। इमिसं 'बबल नेट फिडिंग' (bubble net feeding) धइगु सामूहिक शिकार विधि छ्येलि, गुकिं लः दुने न्यातयेत छथासय् मुंकी। अति-शिकारया कारणं थुकिया जनसंख्या म्हो जुया वःगु खःसां आःया संरक्षण प्रयास लिपा थुकिया जनसंख्याय् भचा सुधार वःगु दु। ==स्वयादिसँ== * [[व्हेल]] [[Category:व्हेल]] [[en:Humpback whale]] rdeuvjeblbrq0kqye0h0h2c9zqenv7y 0 308354 1124287 2026-09-10T02:40:32Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Humpback whale]] to [[हम्पब्याक व्हेल]] 1124287 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[हम्पब्याक व्हेल]] stb55z4mpf6n05yx0pc0vguywzgll36 0 308355 1124289 2026-09-10T02:45:28Z Eukesh 11 न्हुगु पौ: '''ओर्का''' वा '''किलर व्हेल''' (Orca) धाःगु दल्फिन परिवारया दकले तःधँगु प्रजाति खः। थुकियात वैज्ञानिक भाषाय् ''Orcinus orca'' धाइ। थ्व प्राणी थःगु हाकुगु व तुयुगु म्हया रङ्ग व ताःहाकःगु फिन (dorsal fin) या... 1124289 wikitext text/x-wiki '''ओर्का''' वा '''किलर व्हेल''' (Orca) धाःगु दल्फिन परिवारया दकले तःधँगु प्रजाति खः। थुकियात वैज्ञानिक भाषाय् ''Orcinus orca'' धाइ। थ्व प्राणी थःगु हाकुगु व तुयुगु म्हया रङ्ग व ताःहाकःगु फिन (dorsal fin) या निंतिं म्हसीकी। ओर्का समुद्री पारिस्थितिक प्रणालीइ शीर्ष शिकारी (apex predator) खः, गुकियात शिकार याइम्ह मेगु छुं नं प्राणी मदु। इमिसं न्या, सील, वालरस, व मेगु तःधँपिं व्हेल (whales) यागु तकं शिकार याइ। थ्व प्राणीत अत्यन्त सामाजिक जुइ व थःगु पारिवारिक पुचः (pod) दुने च्वनेगु याइ। सकल पुचःया थःगु हे ब्यागः-ब्यागः सञ्चार सः व शिकार यायेगु पहः दइ, गुकियात छगू सांस्कृतिक हस्तान्तरण कथं कायेगु या। इकोलोकेसनया छ्येलेज्या यानाः इमिसं लः दुने शिकार याइ। ओर्का हलिमया दक्वं महासागरय् खनेदु, चिकुगु पोलार क्षेत्र निसें उष्णकटिबंधीय समुद्र तक। इमिसं साधारणतया प्राकृतिक वातावरणय् मनूतयेत आक्रमण याइमखु। थौंकन्हे समुद्री प्रदूषण, नसाया कमी, व जहाज नाप स्वापू जुयाः थुकिया अस्तित्वय् खतरा वःगु दु। ==स्वयादिसँ== * [[दल्फिन]] [[Category:दल्फिन]] [[en:Orca]] be1gz5ovvbfn1d8yp4qy76l19ob4rhy 1124290 1124289 2026-09-10T02:45:36Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Orca]] to [[ओर्का]] 1124289 wikitext text/x-wiki '''ओर्का''' वा '''किलर व्हेल''' (Orca) धाःगु दल्फिन परिवारया दकले तःधँगु प्रजाति खः। थुकियात वैज्ञानिक भाषाय् ''Orcinus orca'' धाइ। थ्व प्राणी थःगु हाकुगु व तुयुगु म्हया रङ्ग व ताःहाकःगु फिन (dorsal fin) या निंतिं म्हसीकी। ओर्का समुद्री पारिस्थितिक प्रणालीइ शीर्ष शिकारी (apex predator) खः, गुकियात शिकार याइम्ह मेगु छुं नं प्राणी मदु। इमिसं न्या, सील, वालरस, व मेगु तःधँपिं व्हेल (whales) यागु तकं शिकार याइ। थ्व प्राणीत अत्यन्त सामाजिक जुइ व थःगु पारिवारिक पुचः (pod) दुने च्वनेगु याइ। सकल पुचःया थःगु हे ब्यागः-ब्यागः सञ्चार सः व शिकार यायेगु पहः दइ, गुकियात छगू सांस्कृतिक हस्तान्तरण कथं कायेगु या। इकोलोकेसनया छ्येलेज्या यानाः इमिसं लः दुने शिकार याइ। ओर्का हलिमया दक्वं महासागरय् खनेदु, चिकुगु पोलार क्षेत्र निसें उष्णकटिबंधीय समुद्र तक। इमिसं साधारणतया प्राकृतिक वातावरणय् मनूतयेत आक्रमण याइमखु। थौंकन्हे समुद्री प्रदूषण, नसाया कमी, व जहाज नाप स्वापू जुयाः थुकिया अस्तित्वय् खतरा वःगु दु। ==स्वयादिसँ== * [[दल्फिन]] [[Category:दल्फिन]] [[en:Orca]] be1gz5ovvbfn1d8yp4qy76l19ob4rhy 0 308356 1124291 2026-09-10T02:45:36Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Orca]] to [[ओर्का]] 1124291 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ओर्का]] j6shoemhff7u31vq8gtd3vstykip61p 0 308357 1124292 2026-09-10T02:46:00Z Eukesh 11 Redirected page to [[सोँस]] 1124292 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[सोँस]] jr7e6l6qzuam9f0kn91ni2syzvt8kk2 0 308358 1124293 2026-09-10T02:51:16Z Eukesh 11 न्हुगु पौ: '''पोर्पोइज''' ( Porpoise ) धाःगु [[दल्फिन]] ज्वःगु चिधँगु [[सेटासियन]] पुचःया जलचर स्तनधारी प्राणी खः। थ्व फोकोएनिडे (Phocoenidae) परिवारय् ला। दल्फिन स्वया थ्व आकारय् चिधं जुइ, थुकिया म्हुतु म्हो ता... 1124293 wikitext text/x-wiki '''पोर्पोइज''' ( Porpoise ) धाःगु [[दल्फिन]] ज्वःगु चिधँगु [[सेटासियन]] पुचःया जलचर स्तनधारी प्राणी खः। थ्व फोकोएनिडे (Phocoenidae) परिवारय् ला। दल्फिन स्वया थ्व आकारय् चिधं जुइ, थुकिया म्हुतु म्हो ताहाकः जुइ व चिर आकारया (spade-shaped) जुइ। पोर्पोइजया म्ह साधारणतया १.५ निसें २ मिटर तक ताःहाकः जुइ। थ्व प्राणीत तःधँगु महासागर स्वया अप्वः यानाः तटवर्ती लः (coastal waters), खुसिया म्हुतु, व चिजाःगु लखय् च्वनेगु याः। इमिसं इकोलोकेसनया छ्येलाः चिधँपिं न्या व स्क्विड शिकार याइ। दल्फिन स्वया पोर्पोइज अप्वः शान्त स्वभावया जुइ, व लः स्वया च्वय् थाहां वयाः तिन्हुइगु व्यवहार म्हो जक क्यनि। पोर्पोइजत चिधँगु पुचलय् वा याकः च्वनेगु याइ। थौंकन्हे न्या लायेगु जाल (bycatch), तटीय वातावरण विनाश व समुद्री प्रदूषणं यानाः थुकिया छुं प्रजातित (गथे कि भक्विटा - Vaquita) अत्यन्त संकटय् लाःगु दु। थुकिया संरक्षणया निंतिं तटीय क्षेत्रय् सुरक्षात्मक कदम कायेगु ज्या जुयाच्वंगु दु। ==स्वयादिसँ== * [[सेटासियन]] [[Category:सेटासियन]] [[en:Porpoise]] 3xk831h8a48g9kk1efq22b3iq2dqcgd 1124294 1124293 2026-09-10T02:51:24Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Porpoise]] to [[पोर्पोइज]] 1124293 wikitext text/x-wiki '''पोर्पोइज''' ( Porpoise ) धाःगु [[दल्फिन]] ज्वःगु चिधँगु [[सेटासियन]] पुचःया जलचर स्तनधारी प्राणी खः। थ्व फोकोएनिडे (Phocoenidae) परिवारय् ला। दल्फिन स्वया थ्व आकारय् चिधं जुइ, थुकिया म्हुतु म्हो ताहाकः जुइ व चिर आकारया (spade-shaped) जुइ। पोर्पोइजया म्ह साधारणतया १.५ निसें २ मिटर तक ताःहाकः जुइ। थ्व प्राणीत तःधँगु महासागर स्वया अप्वः यानाः तटवर्ती लः (coastal waters), खुसिया म्हुतु, व चिजाःगु लखय् च्वनेगु याः। इमिसं इकोलोकेसनया छ्येलाः चिधँपिं न्या व स्क्विड शिकार याइ। दल्फिन स्वया पोर्पोइज अप्वः शान्त स्वभावया जुइ, व लः स्वया च्वय् थाहां वयाः तिन्हुइगु व्यवहार म्हो जक क्यनि। पोर्पोइजत चिधँगु पुचलय् वा याकः च्वनेगु याइ। थौंकन्हे न्या लायेगु जाल (bycatch), तटीय वातावरण विनाश व समुद्री प्रदूषणं यानाः थुकिया छुं प्रजातित (गथे कि भक्विटा - Vaquita) अत्यन्त संकटय् लाःगु दु। थुकिया संरक्षणया निंतिं तटीय क्षेत्रय् सुरक्षात्मक कदम कायेगु ज्या जुयाच्वंगु दु। ==स्वयादिसँ== * [[सेटासियन]] [[Category:सेटासियन]] [[en:Porpoise]] 3xk831h8a48g9kk1efq22b3iq2dqcgd 0 308359 1124295 2026-09-10T02:51:25Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Porpoise]] to [[पोर्पोइज]] 1124295 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[पोर्पोइज]] quvv66o1vtj2wspr9vnt2misx5kt7xc 0 308360 1124296 2026-09-10T04:38:57Z Eukesh 11 न्हुगु पौ: '''स्पर्म व्हेल''' (Sperm whale) धाःगु वा दुगु व्हेल (Toothed whale) पुचःया दकले तःधँगु प्रजाति खः। थुकिया वैज्ञानिक नां ''Physeter macrocephalus'' खः। थ्व प्राणी थःगु तःधँगु छ्योंया निंतिं नां जाः, गुकिं थुकिया म्ह... 1124296 wikitext text/x-wiki '''स्पर्म व्हेल''' (Sperm whale) धाःगु वा दुगु व्हेल (Toothed whale) पुचःया दकले तःधँगु प्रजाति खः। थुकिया वैज्ञानिक नां ''Physeter macrocephalus'' खः। थ्व प्राणी थःगु तःधँगु छ्योंया निंतिं नां जाः, गुकिं थुकिया म्हया स्वंगु ब्वय् छगू ब्व दयेकी। थुकिया छ्यँ दुने 'स्पर्मासेटी' (spermaceti) धइगु विशेष चिकं थेंज्याःगु लः दइ, गुकिं थुकियात गावंगु लखय् दुहाँ वनेत व इकोलोकेसनय् ग्वहालि याइ। स्पर्म व्हेल हलिंया दकले गाःवंगु लखय् (२,००० मिटर स्वया क्वय्) वनाः शिकार यायेफुगु प्राणीतयेगु पुचलय् ला। थुकिया मू नसा महासागरया गावंगु लखय् च्वंगु विशाल स्क्विड (giant squid) खः। मिजं स्पर्म व्हेल १६ निसें २० मिटर तक ताःहाकः जुयेफु धाःसा मिसा व्हेल छुं चिधं जुइ। थुकिया म्हया रंग हाकुसे च्वनि व थुकिया छ्योंया खवः पाखे छगू जक ब्लोहोल दइ। प्राचीन ई निसें स्पर्मासेटी चिकं व एम्बरग्रिस (ambergris) या निंतिं थुकिया तःधँगु स्तरय् शिकार याःगु खः। थौंकन्हे अन्तर्राष्ट्रिय कानूनं थुकिया शिकारय् प्रतिबन्ध तयातःगु दु व थुकियात संवेदनशील (Vulnerable) प्रजाति कथं कायेगु या। ==स्वयादिसँ== * [[व्हेल]] [[Category:व्हेल]] [[en:Sperm whale]] 2uvcd0ovkhfj9q2lqw8t5zvbmt6v8r3 1124297 1124296 2026-09-10T04:39:14Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Sperm whale]] to [[स्पर्म व्हेल]] 1124296 wikitext text/x-wiki '''स्पर्म व्हेल''' (Sperm whale) धाःगु वा दुगु व्हेल (Toothed whale) पुचःया दकले तःधँगु प्रजाति खः। थुकिया वैज्ञानिक नां ''Physeter macrocephalus'' खः। थ्व प्राणी थःगु तःधँगु छ्योंया निंतिं नां जाः, गुकिं थुकिया म्हया स्वंगु ब्वय् छगू ब्व दयेकी। थुकिया छ्यँ दुने 'स्पर्मासेटी' (spermaceti) धइगु विशेष चिकं थेंज्याःगु लः दइ, गुकिं थुकियात गावंगु लखय् दुहाँ वनेत व इकोलोकेसनय् ग्वहालि याइ। स्पर्म व्हेल हलिंया दकले गाःवंगु लखय् (२,००० मिटर स्वया क्वय्) वनाः शिकार यायेफुगु प्राणीतयेगु पुचलय् ला। थुकिया मू नसा महासागरया गावंगु लखय् च्वंगु विशाल स्क्विड (giant squid) खः। मिजं स्पर्म व्हेल १६ निसें २० मिटर तक ताःहाकः जुयेफु धाःसा मिसा व्हेल छुं चिधं जुइ। थुकिया म्हया रंग हाकुसे च्वनि व थुकिया छ्योंया खवः पाखे छगू जक ब्लोहोल दइ। प्राचीन ई निसें स्पर्मासेटी चिकं व एम्बरग्रिस (ambergris) या निंतिं थुकिया तःधँगु स्तरय् शिकार याःगु खः। थौंकन्हे अन्तर्राष्ट्रिय कानूनं थुकिया शिकारय् प्रतिबन्ध तयातःगु दु व थुकियात संवेदनशील (Vulnerable) प्रजाति कथं कायेगु या। ==स्वयादिसँ== * [[व्हेल]] [[Category:व्हेल]] [[en:Sperm whale]] 2uvcd0ovkhfj9q2lqw8t5zvbmt6v8r3 0 308361 1124298 2026-09-10T04:39:14Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Sperm whale]] to [[स्पर्म व्हेल]] 1124298 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[स्पर्म व्हेल]] fabct5hxqfdkbhdtwzmavc02jkgj8n5 0 308362 1124299 2026-09-10T04:49:23Z Eukesh 11 न्हुगु पौ: '''नाहा बाय् लःघाँय्''' {{नेशको}} (Algae) धाःगु लः, थचाःगु /प्याःगु थासय् म्वायेफुगु फोतोसिन्थेसिस (photosynthesis) याइगु छगू तःधँगु वनस्पति-थेंज्याःगु जीवतयेगु पुचः खः। थ्व जीवतय्‌गु दुने स्वांम... 1124299 wikitext text/x-wiki '''नाहा बाय् लःघाँय्''' {{नेशको}} (Algae) धाःगु लः, थचाःगु /प्याःगु थासय् म्वायेफुगु फोतोसिन्थेसिस (photosynthesis) याइगु छगू तःधँगु वनस्पति-थेंज्याःगु जीवतयेगु पुचः खः। थ्व जीवतय्‌गु दुने स्वांमाय् थें स्वां, हा, हः वा म्हसीकेफुगु ब्वः दइमखु। नाहा छगू कोषीय (unicellular) चिधँगु जीव निसें केल्प (kelp) थेंज्याःगु तःधँगु व ताःहाकःगु बहुकोषीय (multicellular) जीव तकया रुपय् खनेदु। थ्व जीवतयेसं सुर्यया जः व कार्बन डाइअक्साइड छ्येलाः अक्सिजन व जैविक पदार्थ दयेकी। हलिंया पारिस्थितिक प्रणालीइ (ecosystem) नाहाया तःधँगु भूमिका दइ, छाय्‌धाःसा थुकिसं यक्व अक्सिजन पिकाइ। समुद्र, पुखू व खुसि थेंज्याःगु लया ख्यलय् च्वंगु नसाचक्र (food chain) दुने थ्व न्हापांगु दयेकामि (primary producer) या कथं च्वनि। नाहाया थीथी रङ्ग दइ, गथे कि वाउँगु (green), ह्याउँगु (red), व भुयु/सियुगु (brown) नाहा। थुकिया थ्व रङ्ग दुने च्वंगु रञ्जक पदार्थ (pigments) या आधारय् दयेगु या। छुं नाहा मनूतयेसं नसात्वसा कथं नं नयेगु या, गुकिं प्रोटिन, भाइतामिन व खनिज नसा बी। नाहा निसें बायोफ्युल (biofuel), वासः व रासायनिक वस्तुत दयेकेगु ख्यलय् नं न्हुगु अनुसन्धान जुयाच्वंगु दु। ल प्रदूषण अप्वः जुइबले लखय् नाहा तःधँगु मात्राय् अप्वयाः 'अल्गल ब्लूम' (algal bloom) जुयेफु, गुकिं लया प्राणीतयेगु निंतिं अक्सिजन म्हो यानाः नोक्सान यायेफु। अथे जुसां नाहा हलिंया वातावरण सन्तुलनय् तयेत अति आवश्यक जुगु जीव खः। थ्व जीवतयेगु वैज्ञानिक अध्ययनयात फाइकोलोजी (phycology) वा एल्गोलोजी (algology) धाइ। ==स्वयादिसँ== * [[वनस्पति]] [[Category:वनस्पति]] [[en:Algae]] 7ty98p7zsclzo34d5faugda6c1q6rbt 1124300 1124299 2026-09-10T04:49:33Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Algae]] to [[नाहा]] 1124299 wikitext text/x-wiki '''नाहा बाय् लःघाँय्''' {{नेशको}} (Algae) धाःगु लः, थचाःगु /प्याःगु थासय् म्वायेफुगु फोतोसिन्थेसिस (photosynthesis) याइगु छगू तःधँगु वनस्पति-थेंज्याःगु जीवतयेगु पुचः खः। थ्व जीवतय्‌गु दुने स्वांमाय् थें स्वां, हा, हः वा म्हसीकेफुगु ब्वः दइमखु। नाहा छगू कोषीय (unicellular) चिधँगु जीव निसें केल्प (kelp) थेंज्याःगु तःधँगु व ताःहाकःगु बहुकोषीय (multicellular) जीव तकया रुपय् खनेदु। थ्व जीवतयेसं सुर्यया जः व कार्बन डाइअक्साइड छ्येलाः अक्सिजन व जैविक पदार्थ दयेकी। हलिंया पारिस्थितिक प्रणालीइ (ecosystem) नाहाया तःधँगु भूमिका दइ, छाय्‌धाःसा थुकिसं यक्व अक्सिजन पिकाइ। समुद्र, पुखू व खुसि थेंज्याःगु लया ख्यलय् च्वंगु नसाचक्र (food chain) दुने थ्व न्हापांगु दयेकामि (primary producer) या कथं च्वनि। नाहाया थीथी रङ्ग दइ, गथे कि वाउँगु (green), ह्याउँगु (red), व भुयु/सियुगु (brown) नाहा। थुकिया थ्व रङ्ग दुने च्वंगु रञ्जक पदार्थ (pigments) या आधारय् दयेगु या। छुं नाहा मनूतयेसं नसात्वसा कथं नं नयेगु या, गुकिं प्रोटिन, भाइतामिन व खनिज नसा बी। नाहा निसें बायोफ्युल (biofuel), वासः व रासायनिक वस्तुत दयेकेगु ख्यलय् नं न्हुगु अनुसन्धान जुयाच्वंगु दु। ल प्रदूषण अप्वः जुइबले लखय् नाहा तःधँगु मात्राय् अप्वयाः 'अल्गल ब्लूम' (algal bloom) जुयेफु, गुकिं लया प्राणीतयेगु निंतिं अक्सिजन म्हो यानाः नोक्सान यायेफु। अथे जुसां नाहा हलिंया वातावरण सन्तुलनय् तयेत अति आवश्यक जुगु जीव खः। थ्व जीवतयेगु वैज्ञानिक अध्ययनयात फाइकोलोजी (phycology) वा एल्गोलोजी (algology) धाइ। ==स्वयादिसँ== * [[वनस्पति]] [[Category:वनस्पति]] [[en:Algae]] 7ty98p7zsclzo34d5faugda6c1q6rbt 0 308363 1124301 2026-09-10T04:49:33Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Algae]] to [[नाहा]] 1124301 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[नाहा]] pxoxqkiiprqj2eryekeh8c7kg7geox0 0 308364 1124302 2026-09-10T04:54:10Z Eukesh 11 न्हुगु पौ: '''युकेरियोत''' (Eukaryote) धाःगु थःगु कोष दुने स्पष्ट रुपं परिभाषित जुयाच्वंगु कोषकेन्द्र (nucleus) व मेमेगु झिल्ली भलं भुनातःगु ब्वःत (membrane-bound organelles) दइगु जीवतयेगु छगू तःधँगु डोमेन (domain) खः। थ्व जी... 1124302 wikitext text/x-wiki '''युकेरियोत''' (Eukaryote) धाःगु थःगु कोष दुने स्पष्ट रुपं परिभाषित जुयाच्वंगु कोषकेन्द्र (nucleus) व मेमेगु झिल्ली भलं भुनातःगु ब्वःत (membrane-bound organelles) दइगु जीवतयेगु छगू तःधँगु डोमेन (domain) खः। थ्व जीवतयेगु [[डिएनए]] (DNA) अनुवंशिक पदार्थ छगू बांलाक दयेकातःगु कोषकेन्द्र दुने सुरक्षित जुयाच्वनि। थुकिया वैज्ञानिक नां ग्रीक भाषाया खँग्वः 'यु' (तत्व/सत्य) व 'क्यारियोन' (केन्द्र) निसें वःगु खः, गुकिया अर्थ 'सत्य/बांलाःगु कोषकेन्द्र दुगु' खः। युकेरियोत कोषत प्रोकेरियोत (Prokaryote) कोषत स्वया आकारय् तःधः व संरचनाय् जटिल जुइ। थ्व डोमेन दुने मुक्कं बहुकोषीय जीवत दसु पशु (animals), वनस्पति (plants), व फंगस (fungi) दुथ्याइ नापं छगू कोषीय प्रोटिस्ट (protists) जीवत नं ला। युकेरियोतिक कोष दुने माइतोकोन्द्रिया (mitochondria) थेंज्याःगु ब्व दइ, गुकिं कोषयात आवश्यक जुइगु ऊर्जा (ATP) दयेकेगु ज्या याइ। वनस्पति व नाहा कोषय् धाःसा प्रकाशसंश्लेषण यायेत क्लोरोप्लास्ट (chloroplast) नं दइ। थ्व कोषतयेगु दुने च्वंगु 'साइतोस्केलेतन' (cytoskeletal network) नं कोषयात निश्चित आकार बीगु व दुनेया ज्वलंनाप संकेत यायेत ग्वहालि याइ। युकेरियोतिक जीवतयेगु प्रजनन प्रक्रियाय् माइतोसिस (mitosis) व मायोसिस ब्वथला (meiosis) जुइ। हलिमय् खनेदुगु फुक्क जटिल व म्हसीकेफुपिं तःधँपिं प्राणी व वनस्पतित थ्व हे यूक्यारियोट डोमेनय् ला। पृथ्वीइ जटिल जीवनया विकास जुयेत युकेरियोतिक कोषतयेगु उत्पति छगू महत्त्वपूर्ण ऐतिहासिक मोड खः। थुकिया अध्ययनं जीवनया उत्पत्ति, अनुवंशिकी, व चिकित्सा विज्ञानया ख्यलय् तःधँगु तिबः बी। ==स्वयादिसँ== * [[प्राणी]] [[Category:युकेरियोत]] [[en:Eukaryote]] qmahm6es93paqkc3hvohzsj67r4y3oi 1124303 1124302 2026-09-10T04:54:18Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Eukaryote]] to [[युकेरियोत]] 1124302 wikitext text/x-wiki '''युकेरियोत''' (Eukaryote) धाःगु थःगु कोष दुने स्पष्ट रुपं परिभाषित जुयाच्वंगु कोषकेन्द्र (nucleus) व मेमेगु झिल्ली भलं भुनातःगु ब्वःत (membrane-bound organelles) दइगु जीवतयेगु छगू तःधँगु डोमेन (domain) खः। थ्व जीवतयेगु [[डिएनए]] (DNA) अनुवंशिक पदार्थ छगू बांलाक दयेकातःगु कोषकेन्द्र दुने सुरक्षित जुयाच्वनि। थुकिया वैज्ञानिक नां ग्रीक भाषाया खँग्वः 'यु' (तत्व/सत्य) व 'क्यारियोन' (केन्द्र) निसें वःगु खः, गुकिया अर्थ 'सत्य/बांलाःगु कोषकेन्द्र दुगु' खः। युकेरियोत कोषत प्रोकेरियोत (Prokaryote) कोषत स्वया आकारय् तःधः व संरचनाय् जटिल जुइ। थ्व डोमेन दुने मुक्कं बहुकोषीय जीवत दसु पशु (animals), वनस्पति (plants), व फंगस (fungi) दुथ्याइ नापं छगू कोषीय प्रोटिस्ट (protists) जीवत नं ला। युकेरियोतिक कोष दुने माइतोकोन्द्रिया (mitochondria) थेंज्याःगु ब्व दइ, गुकिं कोषयात आवश्यक जुइगु ऊर्जा (ATP) दयेकेगु ज्या याइ। वनस्पति व नाहा कोषय् धाःसा प्रकाशसंश्लेषण यायेत क्लोरोप्लास्ट (chloroplast) नं दइ। थ्व कोषतयेगु दुने च्वंगु 'साइतोस्केलेतन' (cytoskeletal network) नं कोषयात निश्चित आकार बीगु व दुनेया ज्वलंनाप संकेत यायेत ग्वहालि याइ। युकेरियोतिक जीवतयेगु प्रजनन प्रक्रियाय् माइतोसिस (mitosis) व मायोसिस ब्वथला (meiosis) जुइ। हलिमय् खनेदुगु फुक्क जटिल व म्हसीकेफुपिं तःधँपिं प्राणी व वनस्पतित थ्व हे यूक्यारियोट डोमेनय् ला। पृथ्वीइ जटिल जीवनया विकास जुयेत युकेरियोतिक कोषतयेगु उत्पति छगू महत्त्वपूर्ण ऐतिहासिक मोड खः। थुकिया अध्ययनं जीवनया उत्पत्ति, अनुवंशिकी, व चिकित्सा विज्ञानया ख्यलय् तःधँगु तिबः बी। ==स्वयादिसँ== * [[प्राणी]] [[Category:युकेरियोत]] [[en:Eukaryote]] qmahm6es93paqkc3hvohzsj67r4y3oi 0 308365 1124304 2026-09-10T04:54:19Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[Eukaryote]] to [[युकेरियोत]] 1124304 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[युकेरियोत]] coudwqbzzp0cflzz1dg931ywg17dvdv 0 308366 1124306 2026-09-10T05:00:01Z Eukesh 11 न्हुगु पौ: '''इथियोपियाया इतिहास''' धाःगु [[अफ्रिका]] महाद्वीपया छगू अद्भूत व पुलांगु इतिहास खः। थ्व देय्यात प्राचीन ईलय् 'अबिसिनिया' (Abyssinia) धकाः नं म्हसीकीगु खः। इथियोपियायात मानव सभ्यताया प्र... 1124306 wikitext text/x-wiki '''इथियोपियाया इतिहास''' धाःगु [[अफ्रिका]] महाद्वीपया छगू अद्भूत व पुलांगु इतिहास खः। थ्व देय्यात प्राचीन ईलय् 'अबिसिनिया' (Abyssinia) धकाः नं म्हसीकीगु खः। इथियोपियायात मानव सभ्यताया प्रारम्भिक थाय् मध्ये छगूया रुपय् कायेगु या, छाय्‌धाःसा थन ३२ लाख दँ पुलांगु होमिनीड 'लुसी' (Lucy) या अवशेष लुयावःगु दु। प्राचीन ईलय् थन [[अक्सुम साम्राज्य]] (Aksumite Empire) विकसित जुल, गुकिं व्यापार, वास्तुकला व नौवाहनया ख्यलय् तःधँगु प्रगति यात। अक्सुम साम्राज्यं न्हापांगु शताब्दीइ क्रिश्चियन धर्मयात आधिकारिक धर्मया रुपय् स्वीकार याःगु खः। युरोपीय शक्तितयेसं अफ्रिकायात थःगु औपनिवेशिक कब्जा दुने लाकूगु ईलय् नं इथियोपिया थःगु स्वतन्त्रता रक्षा यायेत सफल जुल। सन् १८९६य् जुगु अदवाया युद्धय् (Battle of Adwa) इथियोपियाया सेनां इटलीया सेनायात बुकाः थःगु सार्वभौमसत्ता रक्षा याःगु खः। निक्वःगु विश्वयुद्धया ईलय् इटलीं छुं ई थुकियात कब्जा याःसां लिपा हाकनं स्वतन्त्र जुल। सम्राट हैल सेलासी (Haile Selassie) थ्व देशया छम्ह प्रभावशाली व प्रसिद्ध शासक खः, सुनां देय्यात आधुनिकता पाखे यंकल। लिपा सन् १९७४य् कम्युनिष्ट शासन (Derg) या पलिस्था जुल व राजतन्त्रया अन्त्य जुल। सन् १९९१य् कम्युनिष्ट शासन क्वचाल व संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रया पलिस्था जुल। थौंकन्हे इथियोपिया अफ्रिकन युनियन (African Union) या मुख्यालय दूगु महत्त्वपूर्ण राष्ट्र खः। ==स्वयादिसँ== * [[इथियोपिया]] [[Category:इथियोपियाया इतिहास]] [[en:History of Ethiopia]] jhnqaetr3055awmptnsogai2m53409l 1124308 1124306 2026-09-10T05:01:23Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[History of Ethiopia]] to [[इथियोपियाया इतिहास]] 1124306 wikitext text/x-wiki '''इथियोपियाया इतिहास''' धाःगु [[अफ्रिका]] महाद्वीपया छगू अद्भूत व पुलांगु इतिहास खः। थ्व देय्यात प्राचीन ईलय् 'अबिसिनिया' (Abyssinia) धकाः नं म्हसीकीगु खः। इथियोपियायात मानव सभ्यताया प्रारम्भिक थाय् मध्ये छगूया रुपय् कायेगु या, छाय्‌धाःसा थन ३२ लाख दँ पुलांगु होमिनीड 'लुसी' (Lucy) या अवशेष लुयावःगु दु। प्राचीन ईलय् थन [[अक्सुम साम्राज्य]] (Aksumite Empire) विकसित जुल, गुकिं व्यापार, वास्तुकला व नौवाहनया ख्यलय् तःधँगु प्रगति यात। अक्सुम साम्राज्यं न्हापांगु शताब्दीइ क्रिश्चियन धर्मयात आधिकारिक धर्मया रुपय् स्वीकार याःगु खः। युरोपीय शक्तितयेसं अफ्रिकायात थःगु औपनिवेशिक कब्जा दुने लाकूगु ईलय् नं इथियोपिया थःगु स्वतन्त्रता रक्षा यायेत सफल जुल। सन् १८९६य् जुगु अदवाया युद्धय् (Battle of Adwa) इथियोपियाया सेनां इटलीया सेनायात बुकाः थःगु सार्वभौमसत्ता रक्षा याःगु खः। निक्वःगु विश्वयुद्धया ईलय् इटलीं छुं ई थुकियात कब्जा याःसां लिपा हाकनं स्वतन्त्र जुल। सम्राट हैल सेलासी (Haile Selassie) थ्व देशया छम्ह प्रभावशाली व प्रसिद्ध शासक खः, सुनां देय्यात आधुनिकता पाखे यंकल। लिपा सन् १९७४य् कम्युनिष्ट शासन (Derg) या पलिस्था जुल व राजतन्त्रया अन्त्य जुल। सन् १९९१य् कम्युनिष्ट शासन क्वचाल व संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रया पलिस्था जुल। थौंकन्हे इथियोपिया अफ्रिकन युनियन (African Union) या मुख्यालय दूगु महत्त्वपूर्ण राष्ट्र खः। ==स्वयादिसँ== * [[इथियोपिया]] [[Category:इथियोपियाया इतिहास]] [[en:History of Ethiopia]] jhnqaetr3055awmptnsogai2m53409l 0 308367 1124309 2026-09-10T05:01:23Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[History of Ethiopia]] to [[इथियोपियाया इतिहास]] 1124309 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[इथियोपियाया इतिहास]] rqzvtblyy5i6aohsejfhs8gbof5caxu 0 308368 1124310 2026-09-10T05:04:56Z Eukesh 11 न्हुगु पौ: '''मोरोक्कोया इतिहास''' ( History of Morocco ) धाःगु उत्तर अफ्रिकाया 'मगरिब' (Maghreb) क्षेत्रय् च्वंगु प्राचीन व समृद्ध इतिहास खः। प्राचीन ईलय् थन बर्बर (Berber) मूलवासीत च्वनाच्वंगु खः, सुनां थःगु स्वाय... 1124310 wikitext text/x-wiki '''मोरोक्कोया इतिहास''' ( History of Morocco ) धाःगु उत्तर अफ्रिकाया 'मगरिब' (Maghreb) क्षेत्रय् च्वंगु प्राचीन व समृद्ध इतिहास खः। प्राचीन ईलय् थन बर्बर (Berber) मूलवासीत च्वनाच्वंगु खः, सुनां थःगु स्वायत्त संस्कृति व सभ्यता दयेकल। लिपा फेनेसियन, रोमान व भान्डालतयेसं थ्व क्षेत्रय् प्रभाव स्थापित यात। न्हेगु शताब्दीइ अरब मुस्लिम साम्राज्यया प्रवेश नापं मोरोक्कोय् इस्लाम धर्म व अरबी भाषाया व्यापक प्रसार जुल। इद्रिसिद राजवंश (Idrisid dynasty) या पलिस्था नापं मोरोक्को छगू एकीकृत व स्वतन्त्र इस्लामिक राज्यया रुपय् दन। थुकिया लिपा अलमोराभिद, अलमोहाद, व सादी राजवंशतयेसं थन शासन यात, गुकिं मोरोक्कोया साम्राज्ययात स्पेन व सहारा क्षेत्र तक विस्तार यात। १९गु शताब्दीया लिपांगु भागय् युरोपीय शक्तितयेगु प्रभाव अप्वया वल व सन् १९१२य् फेसया सन्धि (Treaty of Fez) अनुसार मोरोक्को फ्रान्स व स्पेनया संरक्षण (Protectorate) दुने लाःवन। मोरोक्कोया जनतां थःगु स्वतन्त्रताया निंतिं कडा संघर्ष यात, गुकिया लिच्वः कथं सन् १९५६य् फ्रान्स निसें देय् स्वतन्त्र जुल। स्वतन्त्रता लिपा मोहम्मद पंचम व हसन द्वितीय थेंज्याःपिं जुजुतयेसं देशयात आधुनिक राष्ट्रय् परिणत यायेत ग्वहालि यात। थौंकन्हे मोरोक्को छगू संवैधानिक राजतन्त्र दुगु स्थिर व सांस्कृतिक रुपं तःमि राष्ट्र खः। ==स्वयादिसँ== * [[मोरक्को]] [[Category:मोरोक्को]] [[Category:मोरोक्कोया इतिहास]] [[en:History of Morocco]] 6iwma8z89gtshjg9hdlc9qj5efqooxo 1124311 1124310 2026-09-10T05:05:08Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[History of Morocco]] to [[मोरक्कोया इतिहास]] 1124310 wikitext text/x-wiki '''मोरोक्कोया इतिहास''' ( History of Morocco ) धाःगु उत्तर अफ्रिकाया 'मगरिब' (Maghreb) क्षेत्रय् च्वंगु प्राचीन व समृद्ध इतिहास खः। प्राचीन ईलय् थन बर्बर (Berber) मूलवासीत च्वनाच्वंगु खः, सुनां थःगु स्वायत्त संस्कृति व सभ्यता दयेकल। लिपा फेनेसियन, रोमान व भान्डालतयेसं थ्व क्षेत्रय् प्रभाव स्थापित यात। न्हेगु शताब्दीइ अरब मुस्लिम साम्राज्यया प्रवेश नापं मोरोक्कोय् इस्लाम धर्म व अरबी भाषाया व्यापक प्रसार जुल। इद्रिसिद राजवंश (Idrisid dynasty) या पलिस्था नापं मोरोक्को छगू एकीकृत व स्वतन्त्र इस्लामिक राज्यया रुपय् दन। थुकिया लिपा अलमोराभिद, अलमोहाद, व सादी राजवंशतयेसं थन शासन यात, गुकिं मोरोक्कोया साम्राज्ययात स्पेन व सहारा क्षेत्र तक विस्तार यात। १९गु शताब्दीया लिपांगु भागय् युरोपीय शक्तितयेगु प्रभाव अप्वया वल व सन् १९१२य् फेसया सन्धि (Treaty of Fez) अनुसार मोरोक्को फ्रान्स व स्पेनया संरक्षण (Protectorate) दुने लाःवन। मोरोक्कोया जनतां थःगु स्वतन्त्रताया निंतिं कडा संघर्ष यात, गुकिया लिच्वः कथं सन् १९५६य् फ्रान्स निसें देय् स्वतन्त्र जुल। स्वतन्त्रता लिपा मोहम्मद पंचम व हसन द्वितीय थेंज्याःपिं जुजुतयेसं देशयात आधुनिक राष्ट्रय् परिणत यायेत ग्वहालि यात। थौंकन्हे मोरोक्को छगू संवैधानिक राजतन्त्र दुगु स्थिर व सांस्कृतिक रुपं तःमि राष्ट्र खः। ==स्वयादिसँ== * [[मोरक्को]] [[Category:मोरोक्को]] [[Category:मोरोक्कोया इतिहास]] [[en:History of Morocco]] 6iwma8z89gtshjg9hdlc9qj5efqooxo 0 308369 1124312 2026-09-10T05:05:08Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[History of Morocco]] to [[मोरक्कोया इतिहास]] 1124312 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[मोरक्कोया इतिहास]] cjj36hgjsrpw9jq5om4744ae94qqfkv 0 308370 1124314 2026-09-10T05:08:19Z Eukesh 11 न्हुगु पौ: '''नाइजेरियाया इतिहास''' धाःगु पश्चिम अफ्रिकाया दकले अप्वः जनसंख्या दुगु राष्ट्रया प्राचीन निसें आधुनिक ई तकया इतिहास खः। ईसापूर्व १५०० निसें थन नोक संस्कृति (Nok culture) या विकास जुल, ग... 1124314 wikitext text/x-wiki '''नाइजेरियाया इतिहास''' धाःगु पश्चिम अफ्रिकाया दकले अप्वः जनसंख्या दुगु राष्ट्रया प्राचीन निसें आधुनिक ई तकया इतिहास खः। ईसापूर्व १५०० निसें थन नोक संस्कृति (Nok culture) या विकास जुल, गुकिं थःगु धातु कला व चाया मुर्तिया निंतिं नांजाः। मध्यकालय् थन कानेम-बोर्नु साम्राज्य, हौसा राज्यत, योरुबा साम्राज्य (ओयो व बेनिन), व सोकोतो खलिफत थेंज्याःगु शक्तिशाली राज्यतयेगु विकास जुल। थ्व क्षेत्रय् ट्रान्स-सहारा व्यापार व लिपा ट्रान्स-एत्लान्टिक दास व्यापारया तःधँगु प्रभाव लाःगु खः। १९गु शताब्दीया लिपांगु भागय् बेलायतं थ्व क्षेत्रयात थःगु औपनिवेशिक कब्जा दुने यात व सन् १९१४य् उत्तरी व दक्षिणी नाइजेरियायात छथासय् स्वानाः नाइजेरिया दयेकल। १ अक्टोबर १९६०य् नाइजेरिया बेलायती शासन निसें पूर्ण स्वतन्त्र जुल। स्वतन्त्रता लिपा देशय् जातीय तनाव व राजनीतिक अस्थिरता अप्वया वल, गुकिया लिच्वः कथं सन् १९६७ निसें १९७० तक नाइजेरियन गृहयुद्ध (Biafran War) जुल। गृहयुद्ध लिपा सैनिक शासन व ताःहाकःगु राजनीतिक संक्रमणया ई वल। सन् १९९९य् प्रजातन्त्र पुनःबहाली जुल व थौंकन्हे नाइजेरिया अफ्रिका महाद्वीपया छगू मू आर्थिक व राजनीतिक शक्ति जूगु दु। ==स्वयादिसँ== * [[नाइजेरिया]] [[Category:नाइजेरियाया इतिहास]] [[en:History of Nigeria]] lzdof6n8k8cejqwkvxpdqnx1rjt2ggo 1124315 1124314 2026-09-10T05:08:27Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[History of Nigeria]] to [[नाइजेरियाया इतिहास]] 1124314 wikitext text/x-wiki '''नाइजेरियाया इतिहास''' धाःगु पश्चिम अफ्रिकाया दकले अप्वः जनसंख्या दुगु राष्ट्रया प्राचीन निसें आधुनिक ई तकया इतिहास खः। ईसापूर्व १५०० निसें थन नोक संस्कृति (Nok culture) या विकास जुल, गुकिं थःगु धातु कला व चाया मुर्तिया निंतिं नांजाः। मध्यकालय् थन कानेम-बोर्नु साम्राज्य, हौसा राज्यत, योरुबा साम्राज्य (ओयो व बेनिन), व सोकोतो खलिफत थेंज्याःगु शक्तिशाली राज्यतयेगु विकास जुल। थ्व क्षेत्रय् ट्रान्स-सहारा व्यापार व लिपा ट्रान्स-एत्लान्टिक दास व्यापारया तःधँगु प्रभाव लाःगु खः। १९गु शताब्दीया लिपांगु भागय् बेलायतं थ्व क्षेत्रयात थःगु औपनिवेशिक कब्जा दुने यात व सन् १९१४य् उत्तरी व दक्षिणी नाइजेरियायात छथासय् स्वानाः नाइजेरिया दयेकल। १ अक्टोबर १९६०य् नाइजेरिया बेलायती शासन निसें पूर्ण स्वतन्त्र जुल। स्वतन्त्रता लिपा देशय् जातीय तनाव व राजनीतिक अस्थिरता अप्वया वल, गुकिया लिच्वः कथं सन् १९६७ निसें १९७० तक नाइजेरियन गृहयुद्ध (Biafran War) जुल। गृहयुद्ध लिपा सैनिक शासन व ताःहाकःगु राजनीतिक संक्रमणया ई वल। सन् १९९९य् प्रजातन्त्र पुनःबहाली जुल व थौंकन्हे नाइजेरिया अफ्रिका महाद्वीपया छगू मू आर्थिक व राजनीतिक शक्ति जूगु दु। ==स्वयादिसँ== * [[नाइजेरिया]] [[Category:नाइजेरियाया इतिहास]] [[en:History of Nigeria]] lzdof6n8k8cejqwkvxpdqnx1rjt2ggo 0 308371 1124316 2026-09-10T05:08:27Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[History of Nigeria]] to [[नाइजेरियाया इतिहास]] 1124316 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[नाइजेरियाया इतिहास]] cxt260u2625b46zuive0nov59rezaj7 0 308372 1124318 2026-09-10T05:11:56Z Eukesh 11 न्हुगु पौ: '''दक्षिण अफ्रिकाया इतिहास''' धाःगु अफ्रिका महाद्वीपया दक्षिणी भागया विविध व जटिल इतिहास खः। थ्व क्षेत्रय् द्वलंद्वः दँ न्ह्यः निसें खोइसा (Khoisan) मूलवासीत च्वनाच्वंगु दु। लिपा बान... 1124318 wikitext text/x-wiki '''दक्षिण अफ्रिकाया इतिहास''' धाःगु अफ्रिका महाद्वीपया दक्षिणी भागया विविध व जटिल इतिहास खः। थ्व क्षेत्रय् द्वलंद्वः दँ न्ह्यः निसें खोइसा (Khoisan) मूलवासीत च्वनाच्वंगु दु। लिपा बान्टु (Bantu) भाषी प्रजातितयेगु आगमन जुल सुनां कृषि व धातु प्रविधिया प्रसार यात। सन् १६५२य् डच इष्ट इन्डिया कम्पनीं केप टाउनय् न्हापांगु युरोपीय बस्ती दयेकल, गुकिं डच (बोएर) नागरिकतयेगु आगमनयात न्ह्याकल। १९गु शताब्दीया न्हापांगु भागय् बेलायतं केप कोलोनीत कब्जा यात, गुकिया यानाः डच बोएर व बेलायती साम्राज्य दथुइ तःधँगु द्वन्द्व जुल। थ्व द्वन्द्व लिपांगु ईलय् बोएर युद्ध (Boer Wars)य् परिणत जुल, गुकिं बेलायत त्यात। सन् १९१०य् अटोनोमस युनियन अफ साउथ अफ्रिकाया पलिस्था जुल। सन् १९४८य् नेशनल पार्टीं सत्ता कायेधुंकाः रंगभेद (Apartheid)या संस्थागत नीति लागू यात, गुकिं गैर-श्वेत नागरिकतयेत अमानवीय भेदभाव यात। रंगभेद विरुद्ध अफ्रिकन नेशनल कंग्रेस (ANC) व [[नेल्सन मण्डेला]] थेंज्याःपिं नेतातयेसं ताःहाकःगु संघर्ष यात। सन् १९९४य् न्हापांगु प्रजातान्त्रिक निर्वाचन जुल व नेल्सन मण्डेला न्हापाम्ह हाकुम्ह राष्ट्रपति जुयाः रंगभेदया अन्त्य याःगु खः। ==स्वयादिसँ== * [[दक्षिण अफ्रिका]] [[Category:दक्षिण अफ्रिकाया इतिहास]] [[en:History of South Africa]] memovwka8wh7726butzp52zmvczifnd 1124320 1124318 2026-09-10T05:12:37Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[History of South Africa]] to [[दक्षिण अफ्रिकाया इतिहास]] 1124318 wikitext text/x-wiki '''दक्षिण अफ्रिकाया इतिहास''' धाःगु अफ्रिका महाद्वीपया दक्षिणी भागया विविध व जटिल इतिहास खः। थ्व क्षेत्रय् द्वलंद्वः दँ न्ह्यः निसें खोइसा (Khoisan) मूलवासीत च्वनाच्वंगु दु। लिपा बान्टु (Bantu) भाषी प्रजातितयेगु आगमन जुल सुनां कृषि व धातु प्रविधिया प्रसार यात। सन् १६५२य् डच इष्ट इन्डिया कम्पनीं केप टाउनय् न्हापांगु युरोपीय बस्ती दयेकल, गुकिं डच (बोएर) नागरिकतयेगु आगमनयात न्ह्याकल। १९गु शताब्दीया न्हापांगु भागय् बेलायतं केप कोलोनीत कब्जा यात, गुकिया यानाः डच बोएर व बेलायती साम्राज्य दथुइ तःधँगु द्वन्द्व जुल। थ्व द्वन्द्व लिपांगु ईलय् बोएर युद्ध (Boer Wars)य् परिणत जुल, गुकिं बेलायत त्यात। सन् १९१०य् अटोनोमस युनियन अफ साउथ अफ्रिकाया पलिस्था जुल। सन् १९४८य् नेशनल पार्टीं सत्ता कायेधुंकाः रंगभेद (Apartheid)या संस्थागत नीति लागू यात, गुकिं गैर-श्वेत नागरिकतयेत अमानवीय भेदभाव यात। रंगभेद विरुद्ध अफ्रिकन नेशनल कंग्रेस (ANC) व [[नेल्सन मण्डेला]] थेंज्याःपिं नेतातयेसं ताःहाकःगु संघर्ष यात। सन् १९९४य् न्हापांगु प्रजातान्त्रिक निर्वाचन जुल व नेल्सन मण्डेला न्हापाम्ह हाकुम्ह राष्ट्रपति जुयाः रंगभेदया अन्त्य याःगु खः। ==स्वयादिसँ== * [[दक्षिण अफ्रिका]] [[Category:दक्षिण अफ्रिकाया इतिहास]] [[en:History of South Africa]] memovwka8wh7726butzp52zmvczifnd 0 308373 1124321 2026-09-10T05:12:37Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[History of South Africa]] to [[दक्षिण अफ्रिकाया इतिहास]] 1124321 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[दक्षिण अफ्रिकाया इतिहास]] ivxryi4bmzlwaag5pqynzfycqoxg250 0 308374 1124322 2026-09-10T05:12:58Z Eukesh 11 Redirected page to [[नेल्सन मन्डेला]] 1124322 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[नेल्सन मन्डेला]] 3qh2o4ea0j391iowfiwindstsq05vm8 0 308375 1124324 2026-09-10T05:17:42Z Eukesh 11 न्हुगु पौ: '''सुडानया इतिहास''' धाःगु [[नाइल खुसि]]या स्वनिगलय् विकसित जुगु प्राचीन व समृद्ध इतिहास खः। सुडानया इतिहास प्राचीन मिस्रया सभ्यता नाप स्वानाच्वंगु दु। प्राचीन ईलय् थन कुश साम्राज... 1124324 wikitext text/x-wiki '''सुडानया इतिहास''' धाःगु [[नाइल खुसि]]या स्वनिगलय् विकसित जुगु प्राचीन व समृद्ध इतिहास खः। सुडानया इतिहास प्राचीन मिस्रया सभ्यता नाप स्वानाच्वंगु दु। प्राचीन ईलय् थन कुश साम्राज्य (Kingdom of Kush) व मेरोए (Meroë) सभ्यता विकसित जुल, गुकिं थःगु पिरामिड व धातु प्रविधिया निंतिं नांजाः। न्हापांगु सहस्त्राब्दीय् थन इसाई राज्यतयेगु उदय जुल, गुकिं न्हेगु शताब्दी निसें इस्लामी संस्कृतिया प्रभावय् वल। लिपा १६गु शताब्दीय् फुन्ज सुल्तानत (Funj Sultanate) या पलिस्था जुल गुकिं सुडानयात इस्लामिक राज्यय् परिणत यात। १९गु शताब्दीया न्हापांगु भागय् मिस्र व बेलायतं संयुक्त रुपं सुडानय् शासन (Anglo-Egyptian Sudan) न्ह्याकल। १ जनवरी १९५६य् सुडानं स्वतन्त्रता प्राप्त यात। स्वतन्त्रता लिपा उत्तरी (अरब/मुस्लिम) व दक्षिणी (अफ्रिकन/इसाई व परम्परागत) जनता दथुइ जातीय व धार्मिक द्वन्द्व अप्वया वल। थुकिया लिच्वः कथं निगू तःधँगु गृहयुद्ध जुल, गुकिं दयेकूगु विनाश लिपा सन् २०११य् जनमत संग्रह मार्फत 'दक्षिण सुडान' छगू अलग स्वतन्त्र राष्ट्र जुल। सुडानय् ताःहाकःगु सैनिक शासन, राजनीतिक अस्थिरता व आन्तरिक द्वन्द्वया प्रभाव अझ नं खनेदु। ==स्वयादिसँ== * [[सुडान]] [[Category:सुडानया इतिहास]] [[en:History of Sudan]] kp9fi28htn0o0xxpcju2mba9bpknt3n 1124326 1124324 2026-09-10T05:18:40Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[History of Sudan]] to [[सुडानया इतिहास]] 1124324 wikitext text/x-wiki '''सुडानया इतिहास''' धाःगु [[नाइल खुसि]]या स्वनिगलय् विकसित जुगु प्राचीन व समृद्ध इतिहास खः। सुडानया इतिहास प्राचीन मिस्रया सभ्यता नाप स्वानाच्वंगु दु। प्राचीन ईलय् थन कुश साम्राज्य (Kingdom of Kush) व मेरोए (Meroë) सभ्यता विकसित जुल, गुकिं थःगु पिरामिड व धातु प्रविधिया निंतिं नांजाः। न्हापांगु सहस्त्राब्दीय् थन इसाई राज्यतयेगु उदय जुल, गुकिं न्हेगु शताब्दी निसें इस्लामी संस्कृतिया प्रभावय् वल। लिपा १६गु शताब्दीय् फुन्ज सुल्तानत (Funj Sultanate) या पलिस्था जुल गुकिं सुडानयात इस्लामिक राज्यय् परिणत यात। १९गु शताब्दीया न्हापांगु भागय् मिस्र व बेलायतं संयुक्त रुपं सुडानय् शासन (Anglo-Egyptian Sudan) न्ह्याकल। १ जनवरी १९५६य् सुडानं स्वतन्त्रता प्राप्त यात। स्वतन्त्रता लिपा उत्तरी (अरब/मुस्लिम) व दक्षिणी (अफ्रिकन/इसाई व परम्परागत) जनता दथुइ जातीय व धार्मिक द्वन्द्व अप्वया वल। थुकिया लिच्वः कथं निगू तःधँगु गृहयुद्ध जुल, गुकिं दयेकूगु विनाश लिपा सन् २०११य् जनमत संग्रह मार्फत 'दक्षिण सुडान' छगू अलग स्वतन्त्र राष्ट्र जुल। सुडानय् ताःहाकःगु सैनिक शासन, राजनीतिक अस्थिरता व आन्तरिक द्वन्द्वया प्रभाव अझ नं खनेदु। ==स्वयादिसँ== * [[सुडान]] [[Category:सुडानया इतिहास]] [[en:History of Sudan]] kp9fi28htn0o0xxpcju2mba9bpknt3n 0 308376 1124327 2026-09-10T05:18:40Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[History of Sudan]] to [[सुडानया इतिहास]] 1124327 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[सुडानया इतिहास]] 77a9l0mo53zp0pau3iph8s3bmpdvv9z 0 308377 1124328 2026-09-10T05:21:28Z Eukesh 11 न्हुगु पौ: '''अर्जेन्टिनाया इतिहास''' धाःगु दक्षिण अमेरिकाया दक्षिणी भागय् दुगु राष्ट्रया समृद्ध इतिहास खः। स्पेनिश औपनिवेशिक ई स्वया न्ह्यः थ्व थासय् थीथी स्वदेशी आदिवासी पुचःत (गथे कि दा... 1124328 wikitext text/x-wiki '''अर्जेन्टिनाया इतिहास''' धाःगु दक्षिण अमेरिकाया दक्षिणी भागय् दुगु राष्ट्रया समृद्ध इतिहास खः। स्पेनिश औपनिवेशिक ई स्वया न्ह्यः थ्व थासय् थीथी स्वदेशी आदिवासी पुचःत (गथे कि दायागुइतास Diaguitas, मापुचे) च्वनाच्वंगु खः। १६गु शताब्दीइ स्पेनिश अन्वेषकतयेगु आगमन जुल व थ्व क्षेत्र स्पेनिश साम्राज्यया 'भाइसरोय अफ द रियो दे ला प्लाटा' या दुने लाःवन। सन् १८१०य् मे क्रान्ति (May Revolution) जुयाः स्पेन निसें स्वतन्त्र जुयेगु न्ह्याःगु अभियान सन् १८१६य् होसे दे सान मार्तिन (José de San Martín)या नेतृत्वय् स्वतन्त्रताया घोषणा नापं पूर्ण जुल। १९गु शताब्दीया लिपांगु भागय् युरोप निसें तःधँगु मात्राय् आप्रवासीत वयेधुंकाः अर्जेन्टिनाया आर्थिक व सामाजिक ढाँचा परिमार्जित जुल व थ्व राष्ट्र हलिमया छगू तःमि राष्ट्रय् परिणत जुल। २०गु शताब्दीइ राष्ट्रिय राजनीतिइ परोनवाद (Peronism) या उदय जुल, गुकिया नेतृत्व हुआन परोन व वया कलाः इभा परोनं याःगु खः। थुकिया लिपा देशय् राजनीतिक अस्थिरता, सैनिक कूप, व ताःहाकःगु तानाशाही शासन (सैन्य जुन्ता) या काल वल। सन् १९८२या फल्कल्याण्ड युद्धय् (Falklands War) ब्रिटेन नाप बुयेधुंकाः सैन्य शासनया अन्त्य जुल। सन् १९८३ निसें अर्जेन्टिनाय् प्रजातन्त्र पुनःबहाली जुयाः निरन्तर लोकतान्त्रिक व्यवस्था चलेजुयाच्वंगु दु। ==स्वयादिसँ== * [[अर्जेन्टिना]] [[Category:अर्जेन्टिनाया इतिहास]] [[en:History of Argentina]] bo1qzhlozxfxxfqlyut14grbsn9utci 1124329 1124328 2026-09-10T05:22:21Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[History of Argentina]] to [[अर्जेन्तिनाया इतिहास]] 1124328 wikitext text/x-wiki '''अर्जेन्टिनाया इतिहास''' धाःगु दक्षिण अमेरिकाया दक्षिणी भागय् दुगु राष्ट्रया समृद्ध इतिहास खः। स्पेनिश औपनिवेशिक ई स्वया न्ह्यः थ्व थासय् थीथी स्वदेशी आदिवासी पुचःत (गथे कि दायागुइतास Diaguitas, मापुचे) च्वनाच्वंगु खः। १६गु शताब्दीइ स्पेनिश अन्वेषकतयेगु आगमन जुल व थ्व क्षेत्र स्पेनिश साम्राज्यया 'भाइसरोय अफ द रियो दे ला प्लाटा' या दुने लाःवन। सन् १८१०य् मे क्रान्ति (May Revolution) जुयाः स्पेन निसें स्वतन्त्र जुयेगु न्ह्याःगु अभियान सन् १८१६य् होसे दे सान मार्तिन (José de San Martín)या नेतृत्वय् स्वतन्त्रताया घोषणा नापं पूर्ण जुल। १९गु शताब्दीया लिपांगु भागय् युरोप निसें तःधँगु मात्राय् आप्रवासीत वयेधुंकाः अर्जेन्टिनाया आर्थिक व सामाजिक ढाँचा परिमार्जित जुल व थ्व राष्ट्र हलिमया छगू तःमि राष्ट्रय् परिणत जुल। २०गु शताब्दीइ राष्ट्रिय राजनीतिइ परोनवाद (Peronism) या उदय जुल, गुकिया नेतृत्व हुआन परोन व वया कलाः इभा परोनं याःगु खः। थुकिया लिपा देशय् राजनीतिक अस्थिरता, सैनिक कूप, व ताःहाकःगु तानाशाही शासन (सैन्य जुन्ता) या काल वल। सन् १९८२या फल्कल्याण्ड युद्धय् (Falklands War) ब्रिटेन नाप बुयेधुंकाः सैन्य शासनया अन्त्य जुल। सन् १९८३ निसें अर्जेन्टिनाय् प्रजातन्त्र पुनःबहाली जुयाः निरन्तर लोकतान्त्रिक व्यवस्था चलेजुयाच्वंगु दु। ==स्वयादिसँ== * [[अर्जेन्टिना]] [[Category:अर्जेन्टिनाया इतिहास]] [[en:History of Argentina]] bo1qzhlozxfxxfqlyut14grbsn9utci 1124332 1124329 2026-09-10T05:23:05Z Eukesh 11 1124332 wikitext text/x-wiki '''अर्जेन्टिनाया इतिहास''' धाःगु दक्षिण अमेरिकाया दक्षिणी भागय् दुगु राष्ट्रया समृद्ध इतिहास खः। स्पेनिश औपनिवेशिक ई स्वया न्ह्यः थ्व थासय् थीथी स्वदेशी आदिवासी पुचःत (गथे कि दायागुइतास Diaguitas, मापुचे) च्वनाच्वंगु खः। १६गु शताब्दीइ स्पेनिश अन्वेषकतयेगु आगमन जुल व थ्व क्षेत्र स्पेनिश साम्राज्यया 'भाइसरोय अफ द रियो दे ला प्लाटा' या दुने लाःवन। सन् १८१०य् मे क्रान्ति (May Revolution) जुयाः स्पेन निसें स्वतन्त्र जुयेगु न्ह्याःगु अभियान सन् १८१६य् होसे दे सान मार्तिन (José de San Martín)या नेतृत्वय् स्वतन्त्रताया घोषणा नापं पूर्ण जुल। १९गु शताब्दीया लिपांगु भागय् युरोप निसें तःधँगु मात्राय् आप्रवासीत वयेधुंकाः अर्जेन्टिनाया आर्थिक व सामाजिक ढाँचा परिमार्जित जुल व थ्व राष्ट्र हलिमया छगू तःमि राष्ट्रय् परिणत जुल। २०गु शताब्दीइ राष्ट्रिय राजनीतिइ परोनवाद (Peronism) या उदय जुल, गुकिया नेतृत्व हुआन परोन व वया कलाः इभा परोनं याःगु खः। थुकिया लिपा देशय् राजनीतिक अस्थिरता, सैनिक कूप, व ताःहाकःगु तानाशाही शासन (सैन्य जुन्ता) या काल वल। सन् १९८२या फल्कल्याण्ड युद्धय् (Falklands War) ब्रिटेन नाप बुयेधुंकाः सैन्य शासनया अन्त्य जुल। सन् १९८३ निसें अर्जेन्टिनाय् प्रजातन्त्र पुनःबहाली जुयाः निरन्तर लोकतान्त्रिक व्यवस्था चलेजुयाच्वंगु दु। ==कालखण्ड== अर्जेन्तिनाया इतिहास मनू लहनाया प्रारम्भिक काल निसें न्ह्यथन, गन द्वलंद्व दँ न्ह्यः निसें थीथी आदिवासी पुचःत च्वनाच्वंगु दु। स्पेनिश उपनिवेशवादीत थ्यने स्वया न्ह्यः थन थीथी बहुसांस्कृतिक आदिवासी जनजातित च्वनाच्वंगु ख। उत्तर-पश्चिम ख्यलय् इन्का साम्राज्यया प्रत्यक्ष प्रभाव दुगु खःसा दक्षिणया पम्पास व पाटागोनिया ख्यलय् शिकार याना म्वाःपिं फिरन्ते आदिवासी जातित च्वनाच्वन। थ्व क्षेत्रय् शिकार यायेगु ज्याय् अभ्यस्त पुचःतेगु थःगु हे सामाजिक पहः दुगु ख। झिंखुगु शताब्दीया सुरुवातय् युरोपेली अन्वेषकत थ्व भूभागय् थ्यनेगु क्रम सुरु जुल। सन् १५३६य् पेड्रो दे मेन्डोझां बुएनोस आयर्स नगरया न्हापांगु पलिस्था यानादीगु ख, यद्यपि स्थानीय आदिवासीतयेगु प्रतिरोधया कारणं थ्व नगर लिपा हाकनं पुनस्थापित यायेमाल। स्पेनिश साम्राज्यं थ्व विशाल क्षेत्रयात संगठित याना भाइसरोयल्टी अफ द रियो दे ला प्लाटा (Viceroyalty of the Río de la Plata) या रूपय् औपनिवेशिक शासन सञ्चालन यात। थ्व ईलय् बुएनोस आयर्स छगू मू व्यापारिक बन्दरगाहया रूपय् विकसित जुल। झिंच्यागु शताब्दीया अन्त्य व झिंगुगु शताब्दीया सुरुवातय् फ्रान्सया नेपोलियन बोनापार्टं स्पेनय् आक्रमण याये नापं औपनिवेशिक सत्ता कमजोर जुल। थुकिया प्रत्यक्ष प्रभावं दक्षिण अमेरिकाय् उपनिवेशवाद विरुद्ध स्वतन्त्रताया तीव्र भावना ब्वलन। सन् १८१० मे २५ खुनु बुएनोस आयर्सय् ऐतिहासिक मे क्रान्ति (May Revolution) जुल, गुकिं स्पेनिश भाइसरोययात सत्तां लिकाना छ्वल व स्वायत्त स्थानीय सरकार स्थापना यात। थ्व घटनां अर्जेन्तिनाया स्वतन्त्रता संग्रामया जग दयेकल। सन् १८१६ जुलाई ९ खुनु तुकुमान नगरय् मुंगु महाधिवेशनं औपचारिक रूपं अर्जेन्तिनाया स्वतन्त्रता घोषणा यात। स्वतन्त्रता प्राप्त जूगु छुं दशक तक देशय् आन्तरिक अस्थिरता, गृहयुद्ध, व राजनीतिक मतभेद दया हे च्वन। सङ्घीयतावादी (Federalists) व केन्द्रीकृतवादी (Unitarians) दथुइ राष्ट्रया भावी स्वरूपयात कयाः तःधंगु सैन्य व वैचारिक द्वन्द्व जुल। थ्व द्वन्द्वं देशया आर्थिक व सामाजिक विकासयात छुं ई तक प्रभावित यात। सन् १८८० निसें १९३० तकया ईयात अर्जेन्तिनाया इतिहासय् आर्थिक विकासया स्वर्ण युगया रूपय् काइ। थ्व ईलय् युरोप निसें, विशेषयाना इटाली व स्पेन निसें, लखौं लखः च्वनामि/प्रबासीत अर्जेन्तिनाय् च्वँ वल। आधुनिक कृषि, रेलमार्ग, व वैदेशिक व्यापारया तीव्र विकासं अर्जेन्तिनायात हलिमया दकलय् तःमि देय्तेगु दथुइ छगू दयेकल। थ्व ईलय् राष्ट्रिय संविधान व आधुनिक राज्य प्रणाली सुदृढ जुल। नीगु शताब्दीया मध्यय् हुआन डोमिन्गो पेरोन (Juan Domingo Perón) या राजनीतिक उदय जुल, गुकिं अर्जेन्तिनाया इतिहासयात छगू न्हुगु मोड बिल। पेरोनवाद (Peronism) नं श्रमिक वर्गया अधिकार, सामाजिक न्याय, व राष्ट्रिय उद्योगयात प्राथमिकता बिल। थ्व विचारधारां अर्जेन्तिनाया राजनीति व मजदूर आन्दोलनय् दकलय् तःधंगु छाप त्वतल। पेरोनया शासनकाल व लिपाया ईलय् राजनीतिक ध्रुवीकरण अप्वया वन। सन् १९७६ निसें १९८३ तक अर्जेन्तिनाय् क्रूर सैन्य तानाशाही (Military Junta) या शासन जुल। थ्व ईयात इतिहासय् "डर्टी वार" (Dirty War) धकाः म्हसीकिगु या, गन द्वलंद्वः राजनीतिक कार्यकर्ता, छात्र, व नागरिकत गायब जुल। सैन्य शासनं मानव अधिकारया गम्भीर उल्लङ्घन यात गुकिं अन्तर्राष्ट्रिय स्तरय् तःधंगु विरोध जुल। सन् १९८२य् अर्जेन्तिनाया सैन्य सरकारं संयुक्त अधिराज्य (UK) या नियन्त्रणय् च्वंगु फकल्याण्ड द्वीप युद्ध (Falklands War) यात। थ्व युद्धय् अर्जेन्तिनाया पराजय धुंका सैन्य शासन पूर्ण रूपं ध्वस्त जुल व लोकतन्त्र पुनर्स्थापित जुल। सन् १९८३ निसें अर्जेन्तिनाय् छझ्वः आवधिक निर्वाचन जुया लोकतान्त्रिक सरकार सञ्चालन जुयाच्वंगु दु। <ref>Lewis, Paul H. Guerrillas and Generals: The Dirty War in Argentina. Praeger, 2001.</ref> ==स्वयादिसँ== * [[अर्जेन्टिना]] ==लिधंसा== {{लिधंसा|}} [[Category:अर्जेन्टिनाया इतिहास]] [[en:History of Argentina]] ek9dj9xslkakvon4umotjq9es2g0cct 0 308378 1124330 2026-09-10T05:22:21Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[History of Argentina]] to [[अर्जेन्तिनाया इतिहास]] 1124330 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[अर्जेन्तिनाया इतिहास]] ssgvbgo720cbl8fe7bvqzu1wtpsyrxh 0 308379 1124333 2026-09-10T05:25:59Z Eukesh 11 न्हुगु पौ: '''ब्राजिलया इतिहास''' धाःगु [[दक्षिण अमेरिका]] महाद्वीपया दकले तःधँगु राष्ट्रया इतिहास खः। युरोपीयत वये स्वया न्ह्यः थन द्वलंद्वः दँ निसें आदिवासी तुपी-गुआरानी थेंज्याःगु पुचःत... 1124333 wikitext text/x-wiki '''ब्राजिलया इतिहास''' धाःगु [[दक्षिण अमेरिका]] महाद्वीपया दकले तःधँगु राष्ट्रया इतिहास खः। युरोपीयत वये स्वया न्ह्यः थन द्वलंद्वः दँ निसें आदिवासी तुपी-गुआरानी थेंज्याःगु पुचःत च्वनाच्वंगु खः। सन् १५००य् पोर्चुगीज अन्वेषक पेद्रो आल्भारेस काब्राल (Pedro Álvares Cabral) थन थ्यनेधुंकाः ब्राजिल पोर्चुगलया उपनिवेश जुल। पोर्चुगीजतयेसं थनया ब्राजिलवुद (Brazilwood) व लिपा चिनी (sugar) या बुंज्या यायेत अफ्रिका निसें लखौं-लखः दासतयेत हल। सन् १८०८य् नेपोलियनया आक्रमणं यानाः पोर्चुगलया शाही परिवार लिसबन त्वःताः रिया दे जानेरोय् वयाः च्वन, गुकिं ब्राजिलयात साम्राज्यया केन्द्र दयेकल। सन् १८२२य् राजकुमार पेद्रो न्हापांम्ह (Dom Pedro I) ब्राजिलयात पोर्चुगल निसें स्वतन्त्र घोषणा यानाः ब्राजिल साम्राज्य (Empire of Brazil) दयेकल। सन् १८८८य् ब्राजिलय् दास प्रथाया पूर्ण अन्त्य जुल, व वया कन्ह्ये दँ १८८९य् राजतन्त्र सिधया गणतन्त्रया पलिस्था जुल। २०गु शताब्दीइ ब्राजिलय् आर्थिक विकास नापं ताःहाकःगु सैन्य तानाशाही (१९६४-१९८५) या सामना यायेमाल। सन् १९८५ निसें देशय् प्रजातन्त्र पुनःबहाली जुल व थौंकन्हे ब्राजिल हलिमया छगू मू आर्थिक व सांस्कृतिक शक्ति जूगु दु। ==स्वयादिसँ== * [[ब्राजिल]] [[Category:ब्राजिलया इतिहास]] [[en:History of Brazil]] hmbvbefvjdqv0ueeoxnndk3hmmga0ww 1124335 1124333 2026-09-10T05:26:36Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[History of Brazil]] to [[ब्राजिलया इतिहास]] 1124333 wikitext text/x-wiki '''ब्राजिलया इतिहास''' धाःगु [[दक्षिण अमेरिका]] महाद्वीपया दकले तःधँगु राष्ट्रया इतिहास खः। युरोपीयत वये स्वया न्ह्यः थन द्वलंद्वः दँ निसें आदिवासी तुपी-गुआरानी थेंज्याःगु पुचःत च्वनाच्वंगु खः। सन् १५००य् पोर्चुगीज अन्वेषक पेद्रो आल्भारेस काब्राल (Pedro Álvares Cabral) थन थ्यनेधुंकाः ब्राजिल पोर्चुगलया उपनिवेश जुल। पोर्चुगीजतयेसं थनया ब्राजिलवुद (Brazilwood) व लिपा चिनी (sugar) या बुंज्या यायेत अफ्रिका निसें लखौं-लखः दासतयेत हल। सन् १८०८य् नेपोलियनया आक्रमणं यानाः पोर्चुगलया शाही परिवार लिसबन त्वःताः रिया दे जानेरोय् वयाः च्वन, गुकिं ब्राजिलयात साम्राज्यया केन्द्र दयेकल। सन् १८२२य् राजकुमार पेद्रो न्हापांम्ह (Dom Pedro I) ब्राजिलयात पोर्चुगल निसें स्वतन्त्र घोषणा यानाः ब्राजिल साम्राज्य (Empire of Brazil) दयेकल। सन् १८८८य् ब्राजिलय् दास प्रथाया पूर्ण अन्त्य जुल, व वया कन्ह्ये दँ १८८९य् राजतन्त्र सिधया गणतन्त्रया पलिस्था जुल। २०गु शताब्दीइ ब्राजिलय् आर्थिक विकास नापं ताःहाकःगु सैन्य तानाशाही (१९६४-१९८५) या सामना यायेमाल। सन् १९८५ निसें देशय् प्रजातन्त्र पुनःबहाली जुल व थौंकन्हे ब्राजिल हलिमया छगू मू आर्थिक व सांस्कृतिक शक्ति जूगु दु। ==स्वयादिसँ== * [[ब्राजिल]] [[Category:ब्राजिलया इतिहास]] [[en:History of Brazil]] hmbvbefvjdqv0ueeoxnndk3hmmga0ww 0 308380 1124336 2026-09-10T05:26:36Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[History of Brazil]] to [[ब्राजिलया इतिहास]] 1124336 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ब्राजिलया इतिहास]] b5c64fsb9a1urzlz7tbubrov0sfzmkx 0 308381 1124337 2026-09-10T05:29:40Z Eukesh 11 न्हुगु पौ: '''क्यानादाया इतिहास''' धाःगु [[उत्तर अमेरिका]] महाद्वीपया उत्तरी भागया विशाल राष्ट्रया इतिहास खः। युरोपीय आगमन स्वया द्वलंद्वः दँ न्ह्यः निसें थन प्रथम राष्ट्र (First Nations) व इनुइत (Inuit) थ... 1124337 wikitext text/x-wiki '''क्यानादाया इतिहास''' धाःगु [[उत्तर अमेरिका]] महाद्वीपया उत्तरी भागया विशाल राष्ट्रया इतिहास खः। युरोपीय आगमन स्वया द्वलंद्वः दँ न्ह्यः निसें थन प्रथम राष्ट्र (First Nations) व इनुइत (Inuit) थेंज्याःगु स्वदेशी मूलवासीत च्वनाच्वंगु खः। १०गु शताब्दीइ भाइकिङतयेसं पूर्वी भागय् वयाः छुं ई बस्ती दयेकाः वँगु इतिहास दु, तर औपचारिक युरोपीय मालेज्या १५गु व १६गु शताब्दीइ फ्रान्स व बेलायतं न्ह्याकल। जाक कार्तिए (Jacques Cartier) व स्यामुएल द चाम्प्लेन (Samuel de Champlain) या नेतृत्वय् फ्रान्सं थःगु न्हुगु बस्ती (New France) दयेकल। १७६३या पेरिस सन्धि अनुसार सेभेन यर्स वार लिपा ब्रिटेनं फ्रान्सया ल्हातं मुक्कं क्यानेदियन क्षेत्र थःगु कब्जा दुने लाकल। १ जुलाई १८६७य् ब्रिटिस नर्थ अमेरिका एक्ट अनुसार क्यानादाया डोमिनियन (Dominion of Canada) या रुपय् एकीकृत राज्य दयेकल। क्यानादां निगुलिं विश्वयुद्धय् बेलायत व मित्रराष्ट्रतयेगु पक्षं तःधँगु योगदान बिल। सन् १९३१या वेष्टमिन्स्टर प्रणाली अनुसार क्यानादायात स्वयत्तता प्राप्त जुल व सन् १९८२या क्यानादा एक्ट अनुसार क्यानाडां ब्रिटेन निसें पूर्ण संवैधानिक स्वतन्त्रता काःगु खः। क्यानाडा थौंकन्हे छगू शान्त, बहुसांस्कृतिक, द्वैभाषी (अंग्रेजी व फ्रेन्च) व उच्च विकसित लोकतान्त्रिक राष्ट्र खः। ==स्वयादिसँ== * [[क्यानादा]] [[Category:क्यानाडाया इतिहास]] [[en:History of Canada]] l5q0ukihh747subu57stqidcsfcueyl 1124339 1124337 2026-09-10T05:30:29Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[History of Canada]] to [[क्यानादाया इतिहास]] 1124337 wikitext text/x-wiki '''क्यानादाया इतिहास''' धाःगु [[उत्तर अमेरिका]] महाद्वीपया उत्तरी भागया विशाल राष्ट्रया इतिहास खः। युरोपीय आगमन स्वया द्वलंद्वः दँ न्ह्यः निसें थन प्रथम राष्ट्र (First Nations) व इनुइत (Inuit) थेंज्याःगु स्वदेशी मूलवासीत च्वनाच्वंगु खः। १०गु शताब्दीइ भाइकिङतयेसं पूर्वी भागय् वयाः छुं ई बस्ती दयेकाः वँगु इतिहास दु, तर औपचारिक युरोपीय मालेज्या १५गु व १६गु शताब्दीइ फ्रान्स व बेलायतं न्ह्याकल। जाक कार्तिए (Jacques Cartier) व स्यामुएल द चाम्प्लेन (Samuel de Champlain) या नेतृत्वय् फ्रान्सं थःगु न्हुगु बस्ती (New France) दयेकल। १७६३या पेरिस सन्धि अनुसार सेभेन यर्स वार लिपा ब्रिटेनं फ्रान्सया ल्हातं मुक्कं क्यानेदियन क्षेत्र थःगु कब्जा दुने लाकल। १ जुलाई १८६७य् ब्रिटिस नर्थ अमेरिका एक्ट अनुसार क्यानादाया डोमिनियन (Dominion of Canada) या रुपय् एकीकृत राज्य दयेकल। क्यानादां निगुलिं विश्वयुद्धय् बेलायत व मित्रराष्ट्रतयेगु पक्षं तःधँगु योगदान बिल। सन् १९३१या वेष्टमिन्स्टर प्रणाली अनुसार क्यानादायात स्वयत्तता प्राप्त जुल व सन् १९८२या क्यानादा एक्ट अनुसार क्यानाडां ब्रिटेन निसें पूर्ण संवैधानिक स्वतन्त्रता काःगु खः। क्यानाडा थौंकन्हे छगू शान्त, बहुसांस्कृतिक, द्वैभाषी (अंग्रेजी व फ्रेन्च) व उच्च विकसित लोकतान्त्रिक राष्ट्र खः। ==स्वयादिसँ== * [[क्यानादा]] [[Category:क्यानाडाया इतिहास]] [[en:History of Canada]] l5q0ukihh747subu57stqidcsfcueyl 0 308382 1124340 2026-09-10T05:30:29Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[History of Canada]] to [[क्यानादाया इतिहास]] 1124340 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[क्यानादाया इतिहास]] o0dpwqfiq3jv81vuybdx0shgozjn6as 0 308383 1124341 2026-09-10T05:32:40Z Eukesh 11 न्हुगु पौ: '''कोलम्बियाया इतिहास''' धाःगु दक्षिण अमेरिकाया उत्तर-पश्चिमय् दुगु राष्ट्रया इतिहास खः। स्पेनिश आगमन स्वया न्ह्यः थन मुइस्का (Muisca), किम्बाया, व ताइरोना थेंज्याःगु उच्च स्तरया स्व... 1124341 wikitext text/x-wiki '''कोलम्बियाया इतिहास''' धाःगु दक्षिण अमेरिकाया उत्तर-पश्चिमय् दुगु राष्ट्रया इतिहास खः। स्पेनिश आगमन स्वया न्ह्यः थन मुइस्का (Muisca), किम्बाया, व ताइरोना थेंज्याःगु उच्च स्तरया स्वदेशी सभ्यतात दुगु खः। १६गु शताब्दीया न्हापांगु भागय् स्पेनिश अन्वेषकतयेसं थन थ्यनाः थ्व क्षेत्रयात स्पेनिश साम्राज्यया 'न्यू ग्रानाडा' (New Granada) या रुपय् औपनिवेशीकरण यात। साइमन बोलिभार (Simón Bolívar) या नेतृत्वय् जूगु स्वतन्त्रता संग्राम लिपा सन् १८१९य् बोयाकाया युद्धय् स्पेनयात बुकाः 'ग्रान कोलम्बिया' (Gran Colombia) राज्यया पलिस्था जुल, गुकिं लिपाया [[भेनेजुएला]], [[इक्वेडोर]] व [[पानामा]]यात नं दुथ्याकातःगु खः। सन् १८३०य् ग्रान कोलम्बिया बायाः कोलम्बिया छगू पृथक राष्ट्र जुल। १९गु शताब्दी व २०गु शताब्दीइ कोलम्बियाय् रुढिवादी (Conservatives) व उदारवादी (Liberals) दलतयेगु दथुइ ताःहाकःगु राजनीतिक हिंसा व गृहयुद्ध (दसु Thousand Days' War व La Violencia) जुल। सन् १९६० या दशक निसें देसय् वामपन्थी छापामार पुचःत (FARC, ELN) व सरकार दथुइ ताःहाकःगु आन्तरिक द्वन्द्व जुल। सन् २०१६य् सरकार व FARC दथुइ शान्ति सम्झौता जुयाः देशय् शान्ति व आर्थिक विकासया न्हुगु ई न्ह्याःगु दु। ==स्वयादिसँ== * [[कोलम्बिया]] [[Category:कोलम्बियाया इतिहास]] [[en:History of Colombia]] 576gpif1guj2fc0bro0cfsjsud7a84u 1124343 1124341 2026-09-10T05:33:58Z Eukesh 11 1124343 wikitext text/x-wiki '''कोलम्बियाया इतिहास''' धाःगु दक्षिण अमेरिकाया उत्तर-पश्चिमय् दुगु राष्ट्रया इतिहास खः। स्पेनिश आगमन स्वया न्ह्यः थन मुइस्का (Muisca), किम्बाया, व ताइरोना थेंज्याःगु उच्च स्तरया स्वदेशी सभ्यतात दुगु खः। १६गु शताब्दीया न्हापांगु भागय् स्पेनिश अन्वेषकतयेसं थन थ्यनाः थ्व क्षेत्रयात स्पेनिश साम्राज्यया 'न्यू ग्रानाडा' (New Granada) या रुपय् औपनिवेशीकरण यात। साइमन बोलिभार (Simón Bolívar) या नेतृत्वय् जूगु स्वतन्त्रता संग्राम लिपा सन् १८१९य् बोयाकाया युद्धय् स्पेनयात बुकाः 'ग्रान कोलम्बिया' (Gran Colombia) राज्यया पलिस्था जुल, गुकिं लिपाया [[भेनेजुएला]], [[इक्वेडोर]] व [[पानामा]]यात नं दुथ्याकातःगु खः। सन् १८३०य् ग्रान कोलम्बिया बायाः कोलम्बिया छगू पृथक राष्ट्र जुल। १९गु शताब्दी व २०गु शताब्दीइ कोलम्बियाय् रुढिवादी (Conservatives) व उदारवादी (Liberals) दलतयेगु दथुइ ताःहाकःगु राजनीतिक हिंसा व गृहयुद्ध (दसु Thousand Days' War व La Violencia) जुल। सन् १९६० या दशक निसें देसय् वामपन्थी छापामार पुचःत (FARC, ELN) व सरकार दथुइ ताःहाकःगु आन्तरिक द्वन्द्व जुल। सन् २०१६य् सरकार व FARC दथुइ शान्ति सम्झौता जुयाः देशय् शान्ति व आर्थिक विकासया न्हुगु ई न्ह्याःगु दु। == नां छुना == "कोलम्बिया" नां इटालियन नाविक [[क्रिस्टोफर कोलम्बस]] (लातिन भासय् Christophorus Columbus, इतालियन भासय् Cristoforo Colombo, स्पेनी भासय् Cristóbal Colón)या नामं वःगु ख। थ्व नांयात न्हूगु हलिंया सन्दर्भया रुपय् छूगु खः। थ्व नां लिपा सन् १८१९या गणतन्त्र कोलम्बियां नालाकाल, गुकिलि पुलांगु भाइसरोयल्टी अफ न्यू ग्रेनादाया भूभाग दुथ्याः (आधुनिक कोलम्बिया, पानामा, भेनेजुयला, इक्वेदोर, व उत्तरपश्चिम ब्राजिल)। भेनेजुएला, इक्वेडर व कुन्डिनामार्का स्वतन्त्र राज्यया रुपय् अस्तित्वय् वःगु इलय् कुन्डिनामार्काया पूर्व विभागं " गणतन्त्र न्हुगु ग्रानाडा " नां काल। न्हुगु ग्रानाडां आधिकारिक रुपं सन् १८५८इ थःगु नां हिला ग्रानादिन कन्फेडेरेसन नां नालाकालः। सन् १८६३इ थ्व नां हाकनं हिलाः संयुक्त राज्य कोलम्बिया जुसें अन्ततः थुकिया वर्तमान नां – गणतन्त्र कोलम्बिया जूवन। <ref name="LABLAA5">{{Cite web|author=Carlos Restrepo Piedrahita|url=http://www.lablaa.org/blaavirtual/revistas/credencial/febrero1992/febrero2.htm|title=El nombre "Colombia", El único país que lleva el nombre del Descubrimiento|work=Revista Credencial|date=February 1992|language=es}}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="" id="CITEREFCarlos_Restrepo_Piedrahita1992">Carlos Restrepo Piedrahita (February 1992). </cite></ref> थ्व देय् या कोलम्बिया सरकारं {{Lang|es|कोलम्बिया}} व {{Lang|es|República de Colombia}} खँग्वः छ्यलिगु याः। ==स्वयादिसँ== * [[कोलम्बिया]] [[Category:कोलम्बियाया इतिहास]] [[en:History of Colombia]] g85glt4e5xeme9gftrtm7zwp0ruf6if 1124344 1124343 2026-09-10T05:34:04Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[History of Colombia]] to [[कोलम्बियाया इतिहास]] 1124343 wikitext text/x-wiki '''कोलम्बियाया इतिहास''' धाःगु दक्षिण अमेरिकाया उत्तर-पश्चिमय् दुगु राष्ट्रया इतिहास खः। स्पेनिश आगमन स्वया न्ह्यः थन मुइस्का (Muisca), किम्बाया, व ताइरोना थेंज्याःगु उच्च स्तरया स्वदेशी सभ्यतात दुगु खः। १६गु शताब्दीया न्हापांगु भागय् स्पेनिश अन्वेषकतयेसं थन थ्यनाः थ्व क्षेत्रयात स्पेनिश साम्राज्यया 'न्यू ग्रानाडा' (New Granada) या रुपय् औपनिवेशीकरण यात। साइमन बोलिभार (Simón Bolívar) या नेतृत्वय् जूगु स्वतन्त्रता संग्राम लिपा सन् १८१९य् बोयाकाया युद्धय् स्पेनयात बुकाः 'ग्रान कोलम्बिया' (Gran Colombia) राज्यया पलिस्था जुल, गुकिं लिपाया [[भेनेजुएला]], [[इक्वेडोर]] व [[पानामा]]यात नं दुथ्याकातःगु खः। सन् १८३०य् ग्रान कोलम्बिया बायाः कोलम्बिया छगू पृथक राष्ट्र जुल। १९गु शताब्दी व २०गु शताब्दीइ कोलम्बियाय् रुढिवादी (Conservatives) व उदारवादी (Liberals) दलतयेगु दथुइ ताःहाकःगु राजनीतिक हिंसा व गृहयुद्ध (दसु Thousand Days' War व La Violencia) जुल। सन् १९६० या दशक निसें देसय् वामपन्थी छापामार पुचःत (FARC, ELN) व सरकार दथुइ ताःहाकःगु आन्तरिक द्वन्द्व जुल। सन् २०१६य् सरकार व FARC दथुइ शान्ति सम्झौता जुयाः देशय् शान्ति व आर्थिक विकासया न्हुगु ई न्ह्याःगु दु। == नां छुना == "कोलम्बिया" नां इटालियन नाविक [[क्रिस्टोफर कोलम्बस]] (लातिन भासय् Christophorus Columbus, इतालियन भासय् Cristoforo Colombo, स्पेनी भासय् Cristóbal Colón)या नामं वःगु ख। थ्व नांयात न्हूगु हलिंया सन्दर्भया रुपय् छूगु खः। थ्व नां लिपा सन् १८१९या गणतन्त्र कोलम्बियां नालाकाल, गुकिलि पुलांगु भाइसरोयल्टी अफ न्यू ग्रेनादाया भूभाग दुथ्याः (आधुनिक कोलम्बिया, पानामा, भेनेजुयला, इक्वेदोर, व उत्तरपश्चिम ब्राजिल)। भेनेजुएला, इक्वेडर व कुन्डिनामार्का स्वतन्त्र राज्यया रुपय् अस्तित्वय् वःगु इलय् कुन्डिनामार्काया पूर्व विभागं " गणतन्त्र न्हुगु ग्रानाडा " नां काल। न्हुगु ग्रानाडां आधिकारिक रुपं सन् १८५८इ थःगु नां हिला ग्रानादिन कन्फेडेरेसन नां नालाकालः। सन् १८६३इ थ्व नां हाकनं हिलाः संयुक्त राज्य कोलम्बिया जुसें अन्ततः थुकिया वर्तमान नां – गणतन्त्र कोलम्बिया जूवन। <ref name="LABLAA5">{{Cite web|author=Carlos Restrepo Piedrahita|url=http://www.lablaa.org/blaavirtual/revistas/credencial/febrero1992/febrero2.htm|title=El nombre "Colombia", El único país que lleva el nombre del Descubrimiento|work=Revista Credencial|date=February 1992|language=es}}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="" id="CITEREFCarlos_Restrepo_Piedrahita1992">Carlos Restrepo Piedrahita (February 1992). </cite></ref> थ्व देय् या कोलम्बिया सरकारं {{Lang|es|कोलम्बिया}} व {{Lang|es|República de Colombia}} खँग्वः छ्यलिगु याः। ==स्वयादिसँ== * [[कोलम्बिया]] [[Category:कोलम्बियाया इतिहास]] [[en:History of Colombia]] g85glt4e5xeme9gftrtm7zwp0ruf6if 0 308384 1124345 2026-09-10T05:34:04Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[History of Colombia]] to [[कोलम्बियाया इतिहास]] 1124345 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[कोलम्बियाया इतिहास]] 8r2hcllnyxk9gsd42o186p3gko4t03x 0 308385 1124346 2026-09-10T05:36:44Z Eukesh 11 न्हुगु पौ: '''मेक्सिकोया इतिहास''' धाःगु उत्तर अमेरिकाया दक्षिणी भागय् विकसित जुगु जटिल व प्राचीन सभ्यतातयेगु इतिहास खः। युरोपीय आगमन स्वया न्ह्यः थन [[ओल्मेक]], [[माया]], तोल्तेक, व एज्टेक (Aztec) थे... 1124346 wikitext text/x-wiki '''मेक्सिकोया इतिहास''' धाःगु उत्तर अमेरिकाया दक्षिणी भागय् विकसित जुगु जटिल व प्राचीन सभ्यतातयेगु इतिहास खः। युरोपीय आगमन स्वया न्ह्यः थन [[ओल्मेक]], [[माया]], तोल्तेक, व एज्टेक (Aztec) थेंज्याःगु महान मेसोअमेरिकन सभ्यतात विकसित जुगु खः। सन् १५१९ निसें १५२१ या दथुइ स्पेनिश कन्किस्तादोर एरनान कोर्तेस (Hernán Cortés) या नेतृत्वय् [[एज्टेक साम्राज्य]]यात त्याकाः स्पेनं थुकियात 'न्यू स्पेन' (New Spain) या रुपय् ३०० दँ तक औपनिवेशिक शासन यात। १६ सेप्टेम्बर १८१०य् मिगेल हिदाल्गो (Miguel Hidalgo) या आह्वानं मेक्सिकन स्वतन्त्रता संग्राम न्ह्याःगु खः व सन् १८२१य् मेक्सिको स्पेन निसें स्वतन्त्र जुल। स्वतन्त्रता लिपा मेक्सिकोय् राजनीतिक अस्थिरता व युद्धया ई वल; सन् १८४६-१८४८ या मेक्सिकन-अमेरिकन युद्धय् मेक्सिकों थःगु तःधँगु उत्तरी भूभाग अमेरिकायात त्वःतेमाल। १९गु शताब्दीया लिपांगु भागय् पोर्फिरियो दिआजया तानाशाही शासन लिपा सन् १९१० निसें १९२० तक मेक्सिकोया क्रान्ति (Mexican Revolution) जुल, गुकिं आधुनिक मेक्सिकोया सामाजिक व राजनीतिक संरचना दयेकल। थौंकन्हे मेक्सिको छगू समृद्ध सांस्कृतिक सम्पदा दुगु व उत्तर अमेरिकाया छगू मू आर्थिक राष्ट्र खः। ==स्वयादिसँ== * [[मेक्सिको]] [[Category:मेक्सिकोया इतिहास]] [[en:History of Mexico]] 1px4zchrjoog87s902nl5m2cpnwr0l7 1124348 1124346 2026-09-10T05:37:51Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[History of Mexico]] to [[मेक्सिकोया इतिहास]] 1124346 wikitext text/x-wiki '''मेक्सिकोया इतिहास''' धाःगु उत्तर अमेरिकाया दक्षिणी भागय् विकसित जुगु जटिल व प्राचीन सभ्यतातयेगु इतिहास खः। युरोपीय आगमन स्वया न्ह्यः थन [[ओल्मेक]], [[माया]], तोल्तेक, व एज्टेक (Aztec) थेंज्याःगु महान मेसोअमेरिकन सभ्यतात विकसित जुगु खः। सन् १५१९ निसें १५२१ या दथुइ स्पेनिश कन्किस्तादोर एरनान कोर्तेस (Hernán Cortés) या नेतृत्वय् [[एज्टेक साम्राज्य]]यात त्याकाः स्पेनं थुकियात 'न्यू स्पेन' (New Spain) या रुपय् ३०० दँ तक औपनिवेशिक शासन यात। १६ सेप्टेम्बर १८१०य् मिगेल हिदाल्गो (Miguel Hidalgo) या आह्वानं मेक्सिकन स्वतन्त्रता संग्राम न्ह्याःगु खः व सन् १८२१य् मेक्सिको स्पेन निसें स्वतन्त्र जुल। स्वतन्त्रता लिपा मेक्सिकोय् राजनीतिक अस्थिरता व युद्धया ई वल; सन् १८४६-१८४८ या मेक्सिकन-अमेरिकन युद्धय् मेक्सिकों थःगु तःधँगु उत्तरी भूभाग अमेरिकायात त्वःतेमाल। १९गु शताब्दीया लिपांगु भागय् पोर्फिरियो दिआजया तानाशाही शासन लिपा सन् १९१० निसें १९२० तक मेक्सिकोया क्रान्ति (Mexican Revolution) जुल, गुकिं आधुनिक मेक्सिकोया सामाजिक व राजनीतिक संरचना दयेकल। थौंकन्हे मेक्सिको छगू समृद्ध सांस्कृतिक सम्पदा दुगु व उत्तर अमेरिकाया छगू मू आर्थिक राष्ट्र खः। ==स्वयादिसँ== * [[मेक्सिको]] [[Category:मेक्सिकोया इतिहास]] [[en:History of Mexico]] 1px4zchrjoog87s902nl5m2cpnwr0l7 0 308386 1124349 2026-09-10T05:37:51Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[History of Mexico]] to [[मेक्सिकोया इतिहास]] 1124349 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[मेक्सिकोया इतिहास]] 4ov18kw9zdplfjq5jjai69d1wvs5u4b 0 308387 1124350 2026-09-10T05:40:20Z Eukesh 11 न्हुगु पौ: '''पेरुया इतिहास''' धाःगु [[दक्षिण अमेरिका]]या प्रशान्त तट व एन्डिज च्वकाझ्वलय् विकसित जुगु प्राचीन सभ्यतातयेगु इतिहास खः। थन हलिमया दकले पुलांगु सभ्यता मध्ये छगू 'काराल-सुपे' (Norte Chico)... 1124350 wikitext text/x-wiki '''पेरुया इतिहास''' धाःगु [[दक्षिण अमेरिका]]या प्रशान्त तट व एन्डिज च्वकाझ्वलय् विकसित जुगु प्राचीन सभ्यतातयेगु इतिहास खः। थन हलिमया दकले पुलांगु सभ्यता मध्ये छगू 'काराल-सुपे' (Norte Chico) सभ्यता विकसित जुगु खः। थुकिया लिपा चाभिन, मोचे, नाज्का व तियाहुआनाको थेंज्याःगु समृद्ध संस्कृति व सभ्यतात उदय जुल। १५गु शताब्दीइ थन [[इन्का साम्राज्य]] (Inca Empire) या उदय जुल, गुकिं दक्षिण अमेरिकाया तःधँगु भूभागयात एकीकृत यानाः माचुपिचु थेंज्याःगु महान वास्तुकला दयेकल। सन् १५३२य् स्पेनिश अन्वेषक फ्रान्सिस्को पिजारो (Francisco Pizarro) या नेतृत्वय् इन्का साम्राज्ययात कब्जा यानाः थुकियात स्पेनिश साम्राज्यया 'भाइसरोय अफ पेरु' या रुपय् स्थापित यात। पेरु दक्षिण अमेरिकाय् स्पेनिश शक्ति व धनया मू केन्द्र जुल। सन् १८२१य् होसे दे सान मार्तिन व साइमन बोलिभारया सहयोगं पेरुं स्वतन्त्रताया घोषणा यात व सन् १८२४या आयाकुचोया युद्ध लिपा पेरु पूर्ण स्वतन्त्र जुल। १९गु व २०गु शताब्दीइ पेरुय् राजनीतिक अस्थिरता, आर्थिक उतार-चढाव व सैन्य शासनया काल वल। थौंकन्हे पेरु छगू बहुसांस्कृतिक राष्ट्र खः, गुकिया इतिहास थःगु प्राचीन वास्तुकला व स्वदेशी संस्कृतिया निंतिं नांजाः। ==स्वयादिसँ== * [[पेरु]] [[Category:पेरुया इतिहास]] [[en:History of Peru]] tn3cmtctwdeoplh824cejtq22jcad9p 1124352 1124350 2026-09-10T05:41:02Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[History of Peru]] to [[पेरुया इतिहास]] 1124350 wikitext text/x-wiki '''पेरुया इतिहास''' धाःगु [[दक्षिण अमेरिका]]या प्रशान्त तट व एन्डिज च्वकाझ्वलय् विकसित जुगु प्राचीन सभ्यतातयेगु इतिहास खः। थन हलिमया दकले पुलांगु सभ्यता मध्ये छगू 'काराल-सुपे' (Norte Chico) सभ्यता विकसित जुगु खः। थुकिया लिपा चाभिन, मोचे, नाज्का व तियाहुआनाको थेंज्याःगु समृद्ध संस्कृति व सभ्यतात उदय जुल। १५गु शताब्दीइ थन [[इन्का साम्राज्य]] (Inca Empire) या उदय जुल, गुकिं दक्षिण अमेरिकाया तःधँगु भूभागयात एकीकृत यानाः माचुपिचु थेंज्याःगु महान वास्तुकला दयेकल। सन् १५३२य् स्पेनिश अन्वेषक फ्रान्सिस्को पिजारो (Francisco Pizarro) या नेतृत्वय् इन्का साम्राज्ययात कब्जा यानाः थुकियात स्पेनिश साम्राज्यया 'भाइसरोय अफ पेरु' या रुपय् स्थापित यात। पेरु दक्षिण अमेरिकाय् स्पेनिश शक्ति व धनया मू केन्द्र जुल। सन् १८२१य् होसे दे सान मार्तिन व साइमन बोलिभारया सहयोगं पेरुं स्वतन्त्रताया घोषणा यात व सन् १८२४या आयाकुचोया युद्ध लिपा पेरु पूर्ण स्वतन्त्र जुल। १९गु व २०गु शताब्दीइ पेरुय् राजनीतिक अस्थिरता, आर्थिक उतार-चढाव व सैन्य शासनया काल वल। थौंकन्हे पेरु छगू बहुसांस्कृतिक राष्ट्र खः, गुकिया इतिहास थःगु प्राचीन वास्तुकला व स्वदेशी संस्कृतिया निंतिं नांजाः। ==स्वयादिसँ== * [[पेरु]] [[Category:पेरुया इतिहास]] [[en:History of Peru]] tn3cmtctwdeoplh824cejtq22jcad9p 1124354 1124352 2026-09-10T05:42:44Z Eukesh 11 1124354 wikitext text/x-wiki '''पेरुया इतिहास''' धाःगु [[दक्षिण अमेरिका]]या प्रशान्त तट व एन्डिज च्वकाझ्वलय् विकसित जुगु प्राचीन सभ्यतातयेगु इतिहास खः। थन हलिमया दकले पुलांगु सभ्यता मध्ये छगू 'काराल-सुपे' (Norte Chico) सभ्यता विकसित जुगु खः। थुकिया लिपा चाभिन, मोचे, नाज्का व तियाहुआनाको थेंज्याःगु समृद्ध संस्कृति व सभ्यतात उदय जुल। १५गु शताब्दीइ थन [[इन्का साम्राज्य]] (Inca Empire) या उदय जुल, गुकिं दक्षिण अमेरिकाया तःधँगु भूभागयात एकीकृत यानाः माचुपिचु थेंज्याःगु महान वास्तुकला दयेकल। सन् १५३२य् स्पेनिश अन्वेषक फ्रान्सिस्को पिजारो (Francisco Pizarro) या नेतृत्वय् इन्का साम्राज्ययात कब्जा यानाः थुकियात स्पेनिश साम्राज्यया 'भाइसरोय अफ पेरु' या रुपय् स्थापित यात। पेरु दक्षिण अमेरिकाय् स्पेनिश शक्ति व धनया मू केन्द्र जुल। सन् १८२१य् होसे दे सान मार्तिन व साइमन बोलिभारया सहयोगं पेरुं स्वतन्त्रताया घोषणा यात व सन् १८२४या आयाकुचोया युद्ध लिपा पेरु पूर्ण स्वतन्त्र जुल। १९गु व २०गु शताब्दीइ पेरुय् राजनीतिक अस्थिरता, आर्थिक उतार-चढाव व सैन्य शासनया काल वल। थौंकन्हे पेरु छगू बहुसांस्कृतिक राष्ट्र खः, गुकिया इतिहास थःगु प्राचीन वास्तुकला व स्वदेशी संस्कृतिया निंतिं नांजाः। ==इङ्का साम्राज्य== इङ्का साम्राज्य<ref>See [[Quechuan and Aymaran spelling shift]] for more information regarding this spelling difference</ref> ([[क्वेशा भाषा|क्वेशा]]: ''Tawantinsuyu'' तावान्तिसुयु) प्रि-कोलम्बियन अमेरिकाया दकले तःधंगु साम्राज्य ख। <ref>Terence D'Altroy, ''The Incas'', pp. 2–3.</ref> थ्व साम्राज्यया प्रशासनिक, राजनैतिक, व सामरिक केन्द्र आधुनिक [[पेरु]]या कस्को ख। इङ्का सभ्यता धाःसा पर्वः पेरुं करिब १३गु शताब्दीइ न्ह्यथंगु ख। सन् १४३८ निसें सन् १५३३ तक्क इङ्कातयेसं ल्वापू निसें शान्तितक्कया थीथी पद्धति छ्यला दक्षिणी अमेरिकाया पश्चिमी तटया एन्देज पर्वतमालाया विभिन्न थासय् च्वनाच्वंपिं मनुतयेत थःगु अधीनय् हल। थ्व साम्राज्यया भूभाग पेरु स्वया पिने आधुनिक इक्वेदोर, पश्चिमी व मध्य बोलिभिया, उत्तरपश्चिमी अर्जेन्टिना, उत्तरी व पश्चिमी चिली, दक्षिणी कोलम्बिया आदि थासय् तक्क थ्यं। थ्व साम्राज्यया आधिकारिक भाषा क्वेशा भाषा ख। तर थ्व भाषाया यक्व भाषिका व स्थानीय रुप साम्राज्य दछि हे ल्हाइगु खनेदु। इङ्कातयेसं थःगु साम्राज्ययात तावान्तिन्सुयु (''Tawantinsuyu'') धाइगु या। <ref name = "fn_1"> तावान्तिन सुयु ('''Tawantin suyu''') क्वेशा भाषाया तावा "tawa" (''प्य'')य् सफिक्स "-ntin" (''नापं'' वा ''मंका'') तना, "सुयु" (''क्षेत्र'' वा ''प्रान्त'') तना बुयावःगु खँग्वः ख, गुकिया अर्थ प्यंगु क्षेत्र नापं ख।थ्व प्यंगु क्षेत्र वा सुयो '''suyo'''त चिन्चाय् सुयो (Chinchay Suyo)उत्तरय्, आन्ति सुयो (Anti Suyo) (पूर्वय् अमेजन जंगल), कोल्ला सुयो (Colla Suyo) दक्षिणय् व कोन्ति सुयो (Conti Suyo) पश्चिमय् ख।</ref> गुकिया अर्थ प्यंगु क्षेत्र वा प्यंगु मंका प्रान्त ख। थ्व साम्राज्यय् थी-थी कथंया पुजा यायेगु चलन दयाच्वन गुकिलि स्थानीय पवित्र हुआका (Huaca) मू ख। तर, इङ्का नेतृत्त्वं इन्ति (सूर्द्यः) यात हनेत प्रोत्साहन बियातल। नापं, इमिसं मेमेगु सम्प्रदाय, दसु पाचामामा (Pachamama)यात थःगु अधीनय् तयातल।.<ref>[https://web.archive.org/web/20120120164828/http://www.allempires.com/article/index.php?q=inca The Inca – All Empires]</ref> इङ्कातयेसं जुजुयात सापा इङ्का वा सूर्द्यया मचाया रुपय् हनिगु यानाच्वन।<ref>[https://web.archive.org/web/20091110041802/http://www.nflc.org/Reach/7ca/enCAInca.htm ]</ref> ==स्वयादिसँ== * [[पेरु]] ==लिधंसा== {{लिधंसा|}} [[Category:पेरुया इतिहास]] [[en:History of Peru]] lpqb64tl4ooasi7k3frr5dqayb2i9x8 0 308388 1124353 2026-09-10T05:41:02Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[History of Peru]] to [[पेरुया इतिहास]] 1124353 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[पेरुया इतिहास]] itnavryowq6dd173pavkpkukuayvpwu 0 308389 1124355 2026-09-10T05:47:02Z Eukesh 11 न्हुगु पौ: '''संयुक्त राज्य अमेरिकाया इतिहास''' धाःगु [[उत्तर अमेरिका]] महाद्वीपय् दुगु हलिमया मू शक्तिशाली राष्ट्रया इतिहास खः। युरोपीय आगमन स्वया द्वलंद्वः दँ न्ह्यः निसें थन स्वदेशी अमेर... 1124355 wikitext text/x-wiki '''संयुक्त राज्य अमेरिकाया इतिहास''' धाःगु [[उत्तर अमेरिका]] महाद्वीपय् दुगु हलिमया मू शक्तिशाली राष्ट्रया इतिहास खः। युरोपीय आगमन स्वया द्वलंद्वः दँ न्ह्यः निसें थन स्वदेशी अमेरिकन (Native Americans) आपालं पुचः व सभ्यताय् च्वनाच्वंगु खः। १६गु व १७गु शताब्दीइ बेलायत, फ्रान्स, व स्पेनं थन थःगु औपनिवेशिक बस्तीत दियेकल। ब्रिटेनं एटलान्टिक तटय् १३गु उपनिवेश दयेकल, गुकिं कर व प्रतिनिधित्वया द्वन्द्वं यानाः बेलायत विरुद्ध [[अमेरिकन क्रान्ति]] (American Revolution) न्ह्याकल। ४ जुलाई १७७६य् स्वतन्त्रताया घोषणा नापं [[संयुक्त राज्य अमेरिका]]या जन्म जुल व थमस जेफरसन, कमाण्डर जोर्ज वाशिंगटन थेंज्याःपिं नेतातयेगु योगदानं स्वतन्त्रता प्राप्त जुल। १९गु शताब्दीइ 'मेनिफेस्ट डेस्टिनी' अवधारणा अनुसार पश्चिम पाखे भूभाग विस्तार जुल, तर दासप्रथाया मुद्दां यानाः १८६१ निसें १८६५ तक [[अमेरिकन गृहयुद्ध]] (American Civil War) जुल, गुकिं अब्राहम लिंकनया नेतृत्वय् दासप्रथाया अन्त्य यात। औद्योगिक क्रान्ति नापं अमेरिका हलिमया मू आर्थिक शक्ति जुल। प्रथम व द्वितीय विश्वयुद्ध लिपा अमेरिका हलिमया सुपर पावर (super-power)या रुपय् स्थापित जुल। सोभियत संघ नापया '[[शीत युद्ध]]' (Cold War) व लिपा १९६० या दशकया [[नागरिक अधिकार आन्दोलन]] (Civil Rights Movement) थुकिया इतिहासया महत्त्वपूर्ण मोड खः। थौंकन्हे अमेरिका हलिमया आर्थिक, सैन्य व प्राविधिक ख्यलय् छगू अग्रणी राष्ट्र खः। ==इतिहास== संयुक्त राज्य अमेरिकायागु इतिहास द्वलंद्व दँ न्ह्यः उत्तर अमेरिकाय् न्हापांम्ह मनुखं पलाः तःगु इलंनिसें सुरु जूगु ख। न्हापा थन आदिवासी जनजातितय्गु तःधंगु बस्ती दुगु ख, गुपिं थःथःगु हे संस्कृति, भाषा व परम्पराय् म्वाःनाच्वंगु ख। सन् १४९२य् क्रिस्टोफर कोलम्बसं थ्व महाद्वीपय् थ्यनेधुंका युरोपियन शक्तिपिं विशेष यानाः बेलायत, फ्रान्स व स्पेनं थन थःगु उपनिवेश पलिस्था यायेगु ज्या सुरु याःगु ख। सन् १६०७य् भर्जिनियाया जेम्सटाउनय् न्हापांगु स्थायी अंग्रेजी बस्ती स्थापना जूगु ख, गुकिं अमेरिकी इतिहासय् छगू न्हूगु अध्यायया सुरुवात यात। थ्वया लिपा म्यासाचुसेट्स, न्युयोर्क व मेमेगु थासय् नं बस्तीत दयावल। झिंच्यागु शताब्दीया मध्यतक थ्यंबलय् अमेरिकाया पूर्वी तटय् झिस्वंगु बेलायती उपनिवेशत पूर्ण रुपं पलिस्था जुइधुंकूगु ख। थ्व इलय् उपनिवेशतय्गु अर्थतन्त्र बुँज्या, व्यापार व दासप्रथाय् आधारित जुयाच्वंगु ख। बेलायती साम्राज्यं थःगु ऋण पुलेत उपनिवेशतय्‌त तःधंगु कर कयाच्वन गुकिं यानाः उपनिवेशवासीतय्गु दथुय् असन्तोष ब्वलं बिल। 'प्रतिनिधित्व विनाया कर मज्यु' (No taxation without representation) धइगु नारा थ्वहे इलय् लोकंह्वल। थ्वहे असन्तोषं लिपा अमेरिकी क्रान्तिया आधार तयार यात। सन् १७७५य् लेक्सिंगटन व कनकर्डया ल्वापू निसें थ्व स्वतन्त्रता संग्राम सुरु जूगु ख। थ्व संग्रामय् जर्ज वाशिंगटनं अमेरिकी सेनाया नेतृत्व यानादिल। <ref>Bancroft, G. (1834). History of the United States from the Discovery of the American Continent.</ref> सन् १७७६ जुलाई ४ खुन्हु फिलाडेल्फियाय् थ्व झिस्वंगु उपनिवेशतय्सं थःत 'संयुक्त राज्य अमेरिका' धकाः स्वतन्त्र राष्ट्र घोषणा यात। थोमस जेफरसनं च्वयादीगु 'स्वतन्त्रताया घोषणापत्र' (Declaration of Independence) थ्व देय्‌या छगु ऐतिहासिक दस्तावेज जुल। थ्व दस्ताबेजं दक्वं मनुत समान ख व इमिगु छुं आधारभूत अधिकारत दु धकाः च्वयातल। अमेरिकी स्वतन्त्रता संग्राम सन् १७८३य् पेरिस सन्धि नापं क्वचाल, गुकिं अमेरिकायात छगू सार्वभौम राष्ट्रया मान्यता बिल। थ्वया लिपा न्हूगु संविधान दयेकेगु ज्या सुरु जुल, गुगु सन् १७८९य् लागू जुल। संविधानं छगू संघीय सरकारया व्यवस्था यात गुगु कार्यपालिका, व्यवस्थापिका व न्यायपालिकाय् विभाजित दु। जर्ज वाशिंगटन अमेरिकाया न्हापांम्ह राष्ट्रपति निर्वाचित जुयादिल। १९गू शताब्दीया सुरुवातय् अमेरिकां थःगु भूभाग विस्तार यायेगु नीति काल। सन् १८०३य् फ्रान्सपाखें लुइजियाना न्यानाज्या(Louisiana Purchase) यानाः अमेरिकाया क्षेत्रफल निब्वति हे अप्वल। थ्व इलय् पश्चिमपाखेया विस्तार (Westward Expansion) तसकं तीव्र गतिं न्ह्याःवन। अथे जुसां, थ्व विस्तारया झ्वलय् अनया आदिवासी जनजातितय्त तसकं अन्याय जुल व इमित थःगु भूमिपाखें विस्थापित यायेगु ज्या जुल। थ्वहे इलय् दासप्रथाया विषययात कयाः उत्तर व दक्षिण राज्यतय्गु दथुय् तःधंगु मतभेद उत्पन्न जुल। <ref>Zinn, H. (1980). A People's History of the United States.</ref> सन् १८६१य् सुरु जूगु अमेरिकी गृहयुद्ध (American Civil War) अमेरिकी इतिहासया छगू दकलय् घातक व निर्णायक मोड ख। अब्राहम लिंकनं थ्व इलय् राष्ट्रया नेतृत्व यानादिल व दासप्रथा अन्त यायेगु संकल्प कयादिल। थ्व युद्ध उत्तरया 'युनियन' व दक्षिणया 'कन्फेडेरेसी' दथुय् प्यदँतक न्ह्याःगु ख।<ref>McPherson, J. M. (1988). Battle Cry of Freedom: The Civil War Era.</ref> गृहयुद्धय् युनियनया विजय जुइधुंकाः दासप्रथा पूर्ण रुपं खारेज जुल व देय्या एकता दयाच्वन। युद्ध लिपाया 'पुनर्निर्माण' (Reconstruction) कालय् दक्षिणया अर्थतन्त्रयात हाकनं दयेकेगु व मुक्त जूगु दासतय्त नागरिक अधिकार बीमाःगु खँय् तःधंगु बहस जुल। झिंगुंगु शताब्दीया अन्तपाखे अमेरिका छगू औद्योगिक शक्तिया रुपय् विकास जुयावल। रेलमार्गया संजालं सकल देय्यात स्वायेगु ज्या यात व उद्योगधन्दातय्सं तीव्र गतिं प्रगति यात। थ्व इलय् युरोपं द्वलंद्व आप्रवासीत अमेरिका वःगु ख, गुकिं थनया जनसांख्यिकीय रुप हे हिलेबिल। थ्व कालखण्डयात 'गिल्डेड एज' (Gilded Age) धकाः नं म्हसीकेगु याइ, छाय्‌धाःसा थ्व इलय् तःधंगु आर्थिक उन्नति नापं भ्रष्टाचार व असमानता नं ब्वलंल। सन् १८९८या स्पेनी-अमेरिकी युद्धं अमेरिकायात छगू विश्व शक्तिया रुपय् स्थापित यात। नीगु शताब्दीया सुरुइ अमेरिकां विश्व राजनीति व अर्थतन्त्रय् थःगु उपस्थिति झन बल्लाकाः यंकल। निक्वःगु विश्वयुद्धय् अमेरिकाया प्रवेशं मित्रराष्ट्रतय्त विजय हासिल यायेत तःधंगु ग्वाहालि यात। सन् १९२९या 'ग्रेट डिप्रेसन' (Great Depression) वा तःधंगु आर्थिक मन्दीं अमेरिकाया जनजीवन तसकं कष्टकर दयेकल। राष्ट्रपति फ्र्याङ्कलिन डी. रुजवेल्टं 'न्यू डिल' (New Deal) ज्याझ्वः नापं अर्थतन्त्रयात हाकनं थकायेगु कुतः यानादिल। निगूगु विश्वयुद्धय् जापानी हमला लिपा अमेरिकां युद्धय् भाग कयाः ताःलायेगु ज्या यात। युद्ध लिपा अमेरिका व सोभियत संघ दथुइ 'शीतयुद्ध' (Cold War) सुरु जुल, गुगु दशकौंसम्म न्ह्याःवन। सन् १९५० व १९६०या दशकय् नागरिक अधिकार आन्दोलन (Civil Rights Movement) जुयाः अश्वेत नागरिकतय्सं समानताया अधिकार प्राप्त यात। मार्टिन लुथर किंग जुनियर थ्व आन्दोलनया मू नेता ख, गुम्हसें अहिंसात्मक मार्गं परिवर्तन हयादिल। थ्वहे इलय् अमेरिकां अन्तरिक्ष विज्ञानय् तःधंगु विकास यात व सन् १९६९य् तिमिलाय् मनु छ्वयेत सफल जुल। भियतनाम युद्ध व मेमेगु अन्तर्राष्ट्रिय द्वन्द्वं अमेरिकी समाजयात विभाजित नं यात। २१गू शताब्दीया सुरुइ सेप्टेम्बर ११ या आक्रमणं अमेरिकी सुरक्षा व विदेश नीतिइ तःधंगु परिवर्तन हल। थौंकन्हय् अमेरिका प्रविधि, अर्थतन्त्र व सामरिक दृष्टिं हलिमया छगू शक्ति राष्ट्रया रुपय् कायम हे दु। अमेरिकाया इतिहास धइगु निरन्तर संघर्ष, परिवर्तन व प्रगतिया छगू मंकाः लिच्वः ख। अमेरिकी समाज झन झन विविधतापूर्ण जुया वयाच्वंगु दु व न्हूगु चुनौतितय्गु सामना यायेत न्ह्याः वनाच्वंगु दु।<ref>Kennedy, D. M. (1999). Freedom from Fear: The American People in Depression and War, 1929–1945.</ref> ==स्वयादिसँ== * [[संयुक्त राज्य अमेरिका]] ==लिधंसा== {{लिधंसा|}} [[पुचः:संयुक्त राज्य अमेरिका]] [[Category:संयुक्त राज्य अमेरिकाया इतिहास]] [[en:History of the United States]] focazsfbz38v6jep0dftsstevlob6l2 1124356 1124355 2026-09-10T05:47:53Z Eukesh 11 /* स्वयादिसँ */ 1124356 wikitext text/x-wiki '''संयुक्त राज्य अमेरिकाया इतिहास''' धाःगु [[उत्तर अमेरिका]] महाद्वीपय् दुगु हलिमया मू शक्तिशाली राष्ट्रया इतिहास खः। युरोपीय आगमन स्वया द्वलंद्वः दँ न्ह्यः निसें थन स्वदेशी अमेरिकन (Native Americans) आपालं पुचः व सभ्यताय् च्वनाच्वंगु खः। १६गु व १७गु शताब्दीइ बेलायत, फ्रान्स, व स्पेनं थन थःगु औपनिवेशिक बस्तीत दियेकल। ब्रिटेनं एटलान्टिक तटय् १३गु उपनिवेश दयेकल, गुकिं कर व प्रतिनिधित्वया द्वन्द्वं यानाः बेलायत विरुद्ध [[अमेरिकन क्रान्ति]] (American Revolution) न्ह्याकल। ४ जुलाई १७७६य् स्वतन्त्रताया घोषणा नापं [[संयुक्त राज्य अमेरिका]]या जन्म जुल व थमस जेफरसन, कमाण्डर जोर्ज वाशिंगटन थेंज्याःपिं नेतातयेगु योगदानं स्वतन्त्रता प्राप्त जुल। १९गु शताब्दीइ 'मेनिफेस्ट डेस्टिनी' अवधारणा अनुसार पश्चिम पाखे भूभाग विस्तार जुल, तर दासप्रथाया मुद्दां यानाः १८६१ निसें १८६५ तक [[अमेरिकन गृहयुद्ध]] (American Civil War) जुल, गुकिं अब्राहम लिंकनया नेतृत्वय् दासप्रथाया अन्त्य यात। औद्योगिक क्रान्ति नापं अमेरिका हलिमया मू आर्थिक शक्ति जुल। प्रथम व द्वितीय विश्वयुद्ध लिपा अमेरिका हलिमया सुपर पावर (super-power)या रुपय् स्थापित जुल। सोभियत संघ नापया '[[शीत युद्ध]]' (Cold War) व लिपा १९६० या दशकया [[नागरिक अधिकार आन्दोलन]] (Civil Rights Movement) थुकिया इतिहासया महत्त्वपूर्ण मोड खः। थौंकन्हे अमेरिका हलिमया आर्थिक, सैन्य व प्राविधिक ख्यलय् छगू अग्रणी राष्ट्र खः। ==इतिहास== संयुक्त राज्य अमेरिकायागु इतिहास द्वलंद्व दँ न्ह्यः उत्तर अमेरिकाय् न्हापांम्ह मनुखं पलाः तःगु इलंनिसें सुरु जूगु ख। न्हापा थन आदिवासी जनजातितय्गु तःधंगु बस्ती दुगु ख, गुपिं थःथःगु हे संस्कृति, भाषा व परम्पराय् म्वाःनाच्वंगु ख। सन् १४९२य् क्रिस्टोफर कोलम्बसं थ्व महाद्वीपय् थ्यनेधुंका युरोपियन शक्तिपिं विशेष यानाः बेलायत, फ्रान्स व स्पेनं थन थःगु उपनिवेश पलिस्था यायेगु ज्या सुरु याःगु ख। सन् १६०७य् भर्जिनियाया जेम्सटाउनय् न्हापांगु स्थायी अंग्रेजी बस्ती स्थापना जूगु ख, गुकिं अमेरिकी इतिहासय् छगू न्हूगु अध्यायया सुरुवात यात। थ्वया लिपा म्यासाचुसेट्स, न्युयोर्क व मेमेगु थासय् नं बस्तीत दयावल। झिंच्यागु शताब्दीया मध्यतक थ्यंबलय् अमेरिकाया पूर्वी तटय् झिस्वंगु बेलायती उपनिवेशत पूर्ण रुपं पलिस्था जुइधुंकूगु ख। थ्व इलय् उपनिवेशतय्गु अर्थतन्त्र बुँज्या, व्यापार व दासप्रथाय् आधारित जुयाच्वंगु ख। बेलायती साम्राज्यं थःगु ऋण पुलेत उपनिवेशतय्‌त तःधंगु कर कयाच्वन गुकिं यानाः उपनिवेशवासीतय्गु दथुय् असन्तोष ब्वलं बिल। 'प्रतिनिधित्व विनाया कर मज्यु' (No taxation without representation) धइगु नारा थ्वहे इलय् लोकंह्वल। थ्वहे असन्तोषं लिपा अमेरिकी क्रान्तिया आधार तयार यात। सन् १७७५य् लेक्सिंगटन व कनकर्डया ल्वापू निसें थ्व स्वतन्त्रता संग्राम सुरु जूगु ख। थ्व संग्रामय् जर्ज वाशिंगटनं अमेरिकी सेनाया नेतृत्व यानादिल। <ref>Bancroft, G. (1834). History of the United States from the Discovery of the American Continent.</ref> सन् १७७६ जुलाई ४ खुन्हु फिलाडेल्फियाय् थ्व झिस्वंगु उपनिवेशतय्सं थःत 'संयुक्त राज्य अमेरिका' धकाः स्वतन्त्र राष्ट्र घोषणा यात। थोमस जेफरसनं च्वयादीगु 'स्वतन्त्रताया घोषणापत्र' (Declaration of Independence) थ्व देय्‌या छगु ऐतिहासिक दस्तावेज जुल। थ्व दस्ताबेजं दक्वं मनुत समान ख व इमिगु छुं आधारभूत अधिकारत दु धकाः च्वयातल। अमेरिकी स्वतन्त्रता संग्राम सन् १७८३य् पेरिस सन्धि नापं क्वचाल, गुकिं अमेरिकायात छगू सार्वभौम राष्ट्रया मान्यता बिल। थ्वया लिपा न्हूगु संविधान दयेकेगु ज्या सुरु जुल, गुगु सन् १७८९य् लागू जुल। संविधानं छगू संघीय सरकारया व्यवस्था यात गुगु कार्यपालिका, व्यवस्थापिका व न्यायपालिकाय् विभाजित दु। जर्ज वाशिंगटन अमेरिकाया न्हापांम्ह राष्ट्रपति निर्वाचित जुयादिल। १९गू शताब्दीया सुरुवातय् अमेरिकां थःगु भूभाग विस्तार यायेगु नीति काल। सन् १८०३य् फ्रान्सपाखें लुइजियाना न्यानाज्या(Louisiana Purchase) यानाः अमेरिकाया क्षेत्रफल निब्वति हे अप्वल। थ्व इलय् पश्चिमपाखेया विस्तार (Westward Expansion) तसकं तीव्र गतिं न्ह्याःवन। अथे जुसां, थ्व विस्तारया झ्वलय् अनया आदिवासी जनजातितय्त तसकं अन्याय जुल व इमित थःगु भूमिपाखें विस्थापित यायेगु ज्या जुल। थ्वहे इलय् दासप्रथाया विषययात कयाः उत्तर व दक्षिण राज्यतय्गु दथुय् तःधंगु मतभेद उत्पन्न जुल। <ref>Zinn, H. (1980). A People's History of the United States.</ref> सन् १८६१य् सुरु जूगु अमेरिकी गृहयुद्ध (American Civil War) अमेरिकी इतिहासया छगू दकलय् घातक व निर्णायक मोड ख। अब्राहम लिंकनं थ्व इलय् राष्ट्रया नेतृत्व यानादिल व दासप्रथा अन्त यायेगु संकल्प कयादिल। थ्व युद्ध उत्तरया 'युनियन' व दक्षिणया 'कन्फेडेरेसी' दथुय् प्यदँतक न्ह्याःगु ख।<ref>McPherson, J. M. (1988). Battle Cry of Freedom: The Civil War Era.</ref> गृहयुद्धय् युनियनया विजय जुइधुंकाः दासप्रथा पूर्ण रुपं खारेज जुल व देय्या एकता दयाच्वन। युद्ध लिपाया 'पुनर्निर्माण' (Reconstruction) कालय् दक्षिणया अर्थतन्त्रयात हाकनं दयेकेगु व मुक्त जूगु दासतय्त नागरिक अधिकार बीमाःगु खँय् तःधंगु बहस जुल। झिंगुंगु शताब्दीया अन्तपाखे अमेरिका छगू औद्योगिक शक्तिया रुपय् विकास जुयावल। रेलमार्गया संजालं सकल देय्यात स्वायेगु ज्या यात व उद्योगधन्दातय्सं तीव्र गतिं प्रगति यात। थ्व इलय् युरोपं द्वलंद्व आप्रवासीत अमेरिका वःगु ख, गुकिं थनया जनसांख्यिकीय रुप हे हिलेबिल। थ्व कालखण्डयात 'गिल्डेड एज' (Gilded Age) धकाः नं म्हसीकेगु याइ, छाय्‌धाःसा थ्व इलय् तःधंगु आर्थिक उन्नति नापं भ्रष्टाचार व असमानता नं ब्वलंल। सन् १८९८या स्पेनी-अमेरिकी युद्धं अमेरिकायात छगू विश्व शक्तिया रुपय् स्थापित यात। नीगु शताब्दीया सुरुइ अमेरिकां विश्व राजनीति व अर्थतन्त्रय् थःगु उपस्थिति झन बल्लाकाः यंकल। निक्वःगु विश्वयुद्धय् अमेरिकाया प्रवेशं मित्रराष्ट्रतय्त विजय हासिल यायेत तःधंगु ग्वाहालि यात। सन् १९२९या 'ग्रेट डिप्रेसन' (Great Depression) वा तःधंगु आर्थिक मन्दीं अमेरिकाया जनजीवन तसकं कष्टकर दयेकल। राष्ट्रपति फ्र्याङ्कलिन डी. रुजवेल्टं 'न्यू डिल' (New Deal) ज्याझ्वः नापं अर्थतन्त्रयात हाकनं थकायेगु कुतः यानादिल। निगूगु विश्वयुद्धय् जापानी हमला लिपा अमेरिकां युद्धय् भाग कयाः ताःलायेगु ज्या यात। युद्ध लिपा अमेरिका व सोभियत संघ दथुइ 'शीतयुद्ध' (Cold War) सुरु जुल, गुगु दशकौंसम्म न्ह्याःवन। सन् १९५० व १९६०या दशकय् नागरिक अधिकार आन्दोलन (Civil Rights Movement) जुयाः अश्वेत नागरिकतय्सं समानताया अधिकार प्राप्त यात। मार्टिन लुथर किंग जुनियर थ्व आन्दोलनया मू नेता ख, गुम्हसें अहिंसात्मक मार्गं परिवर्तन हयादिल। थ्वहे इलय् अमेरिकां अन्तरिक्ष विज्ञानय् तःधंगु विकास यात व सन् १९६९य् तिमिलाय् मनु छ्वयेत सफल जुल। भियतनाम युद्ध व मेमेगु अन्तर्राष्ट्रिय द्वन्द्वं अमेरिकी समाजयात विभाजित नं यात। २१गू शताब्दीया सुरुइ सेप्टेम्बर ११ या आक्रमणं अमेरिकी सुरक्षा व विदेश नीतिइ तःधंगु परिवर्तन हल। थौंकन्हय् अमेरिका प्रविधि, अर्थतन्त्र व सामरिक दृष्टिं हलिमया छगू शक्ति राष्ट्रया रुपय् कायम हे दु। अमेरिकाया इतिहास धइगु निरन्तर संघर्ष, परिवर्तन व प्रगतिया छगू मंकाः लिच्वः ख। अमेरिकी समाज झन झन विविधतापूर्ण जुया वयाच्वंगु दु व न्हूगु चुनौतितय्गु सामना यायेत न्ह्याः वनाच्वंगु दु।<ref>Kennedy, D. M. (1999). Freedom from Fear: The American People in Depression and War, 1929–1945.</ref> ==अमेरिकन क्रान्ति== [[Image:Map_of_territorial_growth_1775.svg|thumb|A 1775 map of Eastern North America, including the [[Province of Quebec (1763–1791)|Province of Quebec]]]] [[Image:Parliament_Stamp_Act1765.jpg|thumb|Notice of the [[Stamp Act 1765]]]] [[File:Declaration of Independence (1819), by John Trumbull.jpg|thumb|स्वतन्त्रताको घोषणा]] '''अमेरिकन क्रान्ति''' सन् १७६५ व सन् १७८३स दथुइ जूगु छगू औपनिवेशिक विद्रोह खः। थ्व विद्रोहया लिच्वःया कथं १३गू उपनिवेशया अमेरिकी राष्ट्रवादीतेसं बेलायतं स्वतन्त्र जूसें संयुक्त राज्य अमेरिका पलिस्था यात। अमेरिकी राष्ट्रवादीतेसं फ्रान्स व मेमेगु शक्ति नाप छपं जुया बेलायतयात [[अमेरिकी क्रान्तिकारी युद्ध]]य् पराजित यात। अमेरिकन औपनिवेशिक पुचलं सन् १७६५स स्त्याम्प एक्त कंग्रेस (Stamp Act Congress)नापम् प्रतिनिधिहीन करया विरोध("no taxation without representation") यात। थ्व पुचलं बेलायती संसदं, अमेरिकी प्रतिनिधित्त्व मदयेकः, थःपिन्त कर निर्धारण यायेगु अधिकारयात अस्वीकार यात। थ्व विरोधया गति बिस्कं तच्वया वन। सन् १७७२स रोद आइल्यान्दय् ग्यास्पि [[लःख]]या दहन जुल। थ्व धुंका सन् १७७३स बोस्तन ति पार्तिइ(Boston Tea Party) अमेरिकी राष्ट्रवादीतेसं बोस्तन बन्दरगाहय् करभारदूगु च्या नष्ट यानाबिल। थुकिया विरोधय् बेलायतीतेसं बोस्तन बन्दरगाह बन्द यासें म्यासेच्युसेत्स् बे कोलोनीया स्वशासनया अधिकार व्यवस्थापिक रुपय् अन्त यात। बेलायती संसदया थ्व ज्याया विरोधय् सकल १३गू उपनिवेश छधी जुल व सन १७७४स अमेरिकी राष्ट्रवादीतेसं थःगु वैकल्पिक सरकार दयेकल। सन् १७६३य् "फ्रेञ्च एन्द इन्दियन वार" युद्धय् फ्रान्स पराजित जुइधुंकाः छुं ई लिपा हे बेलायती उपनिवेशवादी शासनप्रति असन्तोष शुरु जुल। अमेरिकाया उपनिवेशतेसं युद्धय् ल्वाःगु व समर्थन याःगु जूसां बेलायती संसदं युद्धकालीन खर्चया क्षतिपूर्तिया निंतिं न्हूगु कर पारित यात व उपनिवेशया पश्चिमी भूमिया नियन्त्रणयात मोन्ट्रियलय् च्वंपिं बेलायती अधिकारीत बिल। छुं उपनिवेशया प्रतिनिधितय्सं स्टाम्प एक्ट कांग्रेस सःताः प्रतिक्रिया स्पष्ट याःगु खः। थुकिया "अधिकार व मछिंया घोषणा"("Declaration of Rights and Grievances")य् प्रतिनिधित्व मदयेक कर लागू यायेगु ज्यां अमेरिकाया उपनिवेशय् दयाच्वंपिं अंग्रेज जनताया अधिकारया उल्लंघन याःगु तर्क बिल। सन् १७६७इ बेलायती संसदं टाउनशेन्ड एक्ट पारित यायेधुंका हाकनं तनाव ब्वलन। थ्व न्हुगु कर व नियमया छगू पुचः ख गुकियात झिंस्वंगू उपनिवेशय् लागू याःगु ख। उपनिवेशय् अप्वयाच्वंगु विद्रोहयात क्वत्यलेगु कुतःया झ्वलय्, गुगु विशेष यानाः म्यासाचुसेट्स बे कोलोनीइ गम्भीर जुल, जुजु जर्ज तृतीयं बोस्टनय् सेना परिचालन यात। छगू स्थानीय ल्वापूया लिच्वः कथं सैनिकतसें मार्च ५, १७७० खुन्हु [[बोस्टन नरसंहार]]य् प्रदर्शनकारीतय्त स्यानाबिल। झिंस्वंगू उपनिवेशं दृढतापूर्वक लिसः बिल। सन् १७७२ य् रोड आइल्याण्डय् कर विरोधी प्रदर्शनकारीतय्सं रोयल नेभीया भन्सार लःखःयात स्यंकाबिल। सन् १७७३ डिसेम्बर १६ खुन्हु बोस्टन टि पार्टीइ कार्यकर्तातय्सं आदिवासी अमेरिकनतेगु वसः पुनाः बेलायती ईस्ट इन्डिया कम्पनीया स्वामित्वय् दूगु ३४० चेस्ट चिया बोस्टन हार्बरया लखय् वांछ्वया बिल। थुकिया लिच्वः कथं लन्दनं निर्णायक प्रतिक्रिया बिल: बोस्टन हार्बर बन्द यासें छझ्वः दण्डात्मक कानून लागू यात। थुकिं प्रभावकारी रुपं म्यासाचुसेट्सय् स्वशासनया अन्त्य यात। सन् १७७४या अन्तय्, झिन्स्वंगु उपनिवेशय् १२ (जर्जिया १७७५य् दुथ्याःगु) प्रतिनिधित [[न्हापांगु कन्तिनेन्तल कांग्रेस]]य् छ्वल। थ्व कांग्रेस [[फिलाडेल्फिया]]या [[कार्पेन्टर्स हल]]य् मुनः। थुकिलि देशभक्त प्रतिरोधया समन्वय यायेगु ज्या न्ह्याकल। थ्व ज्या दकले न्हापा उपनिवेशया स्थानीय मिलिसियातेसं यात। स्थानीय मिलिसियाय् फ्रेञ्च व आदिवासीया युद्धय् सैन्य अनुभव प्राप्त दूपिं मनूत दयाच्वन व इमिसं स्वशासन व रक्षाया अधिकारया दावी यायेगु ज्या न्ह्याकल। सन् १७७५इ जुजुं म्यासाचुसेट्स बे कोलोनीयात खुल्ला अवज्ञा व विद्रोहया अवस्थाय् दूगु घोषणा यात। थुकिया लिच्वः कथं सन् १७७५ जुन १४ खुनु फिलाडेल्फियाया थौंकन्हय्या [[इन्दिपेन्देन्स हल]]य् मुनाः निक्वःगु कन्तिनेन्तल कांग्रेसं महाद्वीपीय सेना गठन यायेगु स्वीकृति बिल। नापं, थ्व सेनाय् जर्ज वाशिंगटनयात प्रमुख सेनापति नियुक्त यात। थ्व स्वया निला न्ह्यः हे ल्वापु न्ह्यथंगु ख। सन् १७७५या अप्रिलय् न्ह्याःगु खः। अबिले बेलायतीतय्सं मिलिसियाया हतियार कब्जा यायेगु कुतः यात तर लेक्सिंगटन व कन्कर्डया युद्धय् इमिसं तःच्वःगु प्रतिरोध खन। नापं, महाद्वीपीय सेनां बोस्टनं बेलायतीतेत पितिना छ्वल, गुकिलिं सकल उपनिवेशय् देशभक्ततेगु नियन्त्रण दयेकल। सन् १७७६ जुलाईइ निक्वःगु महाद्वीपीय कांग्रेसं न्हुगु देय्या शासन यायेगु ज्या न्ह्यथन। थुकिया झ्वलय् जुजु जर्ज तृतीययात उपनिवेशया मनूतेगु अंग्रेजया अधिकारयात हनन याम्ह छम्ह अत्याचारीया रुपय् निन्दा यातः। नापं, जुलाई २य् राष्ट्रिय स्वतन्त्रताया निंतिं ली प्रस्ताव पारित यात व जुलाई ४, १७७६य् स्वतन्त्रताया घोषणापत्र पारित यात। थुकिलिं उदारवाद व गणतन्त्रवादया राजनीतिक दर्शनयात मूर्त रुप बिल। राजतन्त्र व कुलीन अभिजात वर्गयात अस्वीकार यात व हलिमय् नांजाःगु घोषणा यात कि "सकल मनुत समान सृष्टि जुल" (All men are created equal)। थ्व ल्वापु न्यादँ तक्क न्ह्यात, गुकियात आः क्रान्तिकारी युद्धया नामं म्हसीकिगु या। उगु इलय् फ्रान्स व स्पेनया राज्य संयुक्त राज्य अमेरिकाया सहयोगीया रुपय् पलिस्था जुल। युद्धया निर्णायक विजय सन् १७८१या शरद ऋतुइ वल। थ्व ईलय् संयुक्त अमेरिकी व फ्रान्सेली सेनां यर्कटाउनया घेराबन्दीइ छगू मुक्कं बेलायती सेनायात कब्जा यात। थ्व पराजयया कारणं जुजु जर्जया संसदया नियन्त्रण स्यन, आः अमेरिकी शर्तय् युद्ध क्वचायेकेगु पक्षय् बहुमत दयावल। सन् १७८३या सेप्टेम्बर ३ खुनु बेलायतीतेसं पेरिस सन्धिइ हस्ताक्षर यात गुकिलिं संयुक्त राज्य अमेरिकायात मिसिसिपी खुसिया पूर्व व ग्रेट लेकया दक्षिणय् च्वंगु लगभग फुक्क भूभाग बिल। करिब ६०,००० बेलायती वफादारत क्यानाडा व मेमेगु थासय् दूगु बेलायती भूभागय् बिसं वंसा इमिगु तःधंगु ल्या संयुक्त राज्य अमेरिकाय् हे च्वनाच्वन। अमेरिकी क्रान्तिइ थःगु विजयलिसें संयुक्त राज्य अमेरिका शासिततेगु सहमतिं विधिया शासनय् पलिस्था जूगु हलिंया इतिहासय् न्हापांगु संवैधानिक गणतन्त्र जुल। ==स्वयादिसँ== * [[संयुक्त राज्य अमेरिका]] ==लिधंसा== {{लिधंसा|}} [[पुचः:संयुक्त राज्य अमेरिका]] [[Category:संयुक्त राज्य अमेरिकाया इतिहास]] [[en:History of the United States]] 1ftmndnmqncqykpmgx4a9yk4mwmnfzx 1124357 1124356 2026-09-10T05:48:23Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[History of the United States]] to [[संयुक्त राज्य अमेरिकाया इतिहास]] 1124356 wikitext text/x-wiki '''संयुक्त राज्य अमेरिकाया इतिहास''' धाःगु [[उत्तर अमेरिका]] महाद्वीपय् दुगु हलिमया मू शक्तिशाली राष्ट्रया इतिहास खः। युरोपीय आगमन स्वया द्वलंद्वः दँ न्ह्यः निसें थन स्वदेशी अमेरिकन (Native Americans) आपालं पुचः व सभ्यताय् च्वनाच्वंगु खः। १६गु व १७गु शताब्दीइ बेलायत, फ्रान्स, व स्पेनं थन थःगु औपनिवेशिक बस्तीत दियेकल। ब्रिटेनं एटलान्टिक तटय् १३गु उपनिवेश दयेकल, गुकिं कर व प्रतिनिधित्वया द्वन्द्वं यानाः बेलायत विरुद्ध [[अमेरिकन क्रान्ति]] (American Revolution) न्ह्याकल। ४ जुलाई १७७६य् स्वतन्त्रताया घोषणा नापं [[संयुक्त राज्य अमेरिका]]या जन्म जुल व थमस जेफरसन, कमाण्डर जोर्ज वाशिंगटन थेंज्याःपिं नेतातयेगु योगदानं स्वतन्त्रता प्राप्त जुल। १९गु शताब्दीइ 'मेनिफेस्ट डेस्टिनी' अवधारणा अनुसार पश्चिम पाखे भूभाग विस्तार जुल, तर दासप्रथाया मुद्दां यानाः १८६१ निसें १८६५ तक [[अमेरिकन गृहयुद्ध]] (American Civil War) जुल, गुकिं अब्राहम लिंकनया नेतृत्वय् दासप्रथाया अन्त्य यात। औद्योगिक क्रान्ति नापं अमेरिका हलिमया मू आर्थिक शक्ति जुल। प्रथम व द्वितीय विश्वयुद्ध लिपा अमेरिका हलिमया सुपर पावर (super-power)या रुपय् स्थापित जुल। सोभियत संघ नापया '[[शीत युद्ध]]' (Cold War) व लिपा १९६० या दशकया [[नागरिक अधिकार आन्दोलन]] (Civil Rights Movement) थुकिया इतिहासया महत्त्वपूर्ण मोड खः। थौंकन्हे अमेरिका हलिमया आर्थिक, सैन्य व प्राविधिक ख्यलय् छगू अग्रणी राष्ट्र खः। ==इतिहास== संयुक्त राज्य अमेरिकायागु इतिहास द्वलंद्व दँ न्ह्यः उत्तर अमेरिकाय् न्हापांम्ह मनुखं पलाः तःगु इलंनिसें सुरु जूगु ख। न्हापा थन आदिवासी जनजातितय्गु तःधंगु बस्ती दुगु ख, गुपिं थःथःगु हे संस्कृति, भाषा व परम्पराय् म्वाःनाच्वंगु ख। सन् १४९२य् क्रिस्टोफर कोलम्बसं थ्व महाद्वीपय् थ्यनेधुंका युरोपियन शक्तिपिं विशेष यानाः बेलायत, फ्रान्स व स्पेनं थन थःगु उपनिवेश पलिस्था यायेगु ज्या सुरु याःगु ख। सन् १६०७य् भर्जिनियाया जेम्सटाउनय् न्हापांगु स्थायी अंग्रेजी बस्ती स्थापना जूगु ख, गुकिं अमेरिकी इतिहासय् छगू न्हूगु अध्यायया सुरुवात यात। थ्वया लिपा म्यासाचुसेट्स, न्युयोर्क व मेमेगु थासय् नं बस्तीत दयावल। झिंच्यागु शताब्दीया मध्यतक थ्यंबलय् अमेरिकाया पूर्वी तटय् झिस्वंगु बेलायती उपनिवेशत पूर्ण रुपं पलिस्था जुइधुंकूगु ख। थ्व इलय् उपनिवेशतय्गु अर्थतन्त्र बुँज्या, व्यापार व दासप्रथाय् आधारित जुयाच्वंगु ख। बेलायती साम्राज्यं थःगु ऋण पुलेत उपनिवेशतय्‌त तःधंगु कर कयाच्वन गुकिं यानाः उपनिवेशवासीतय्गु दथुय् असन्तोष ब्वलं बिल। 'प्रतिनिधित्व विनाया कर मज्यु' (No taxation without representation) धइगु नारा थ्वहे इलय् लोकंह्वल। थ्वहे असन्तोषं लिपा अमेरिकी क्रान्तिया आधार तयार यात। सन् १७७५य् लेक्सिंगटन व कनकर्डया ल्वापू निसें थ्व स्वतन्त्रता संग्राम सुरु जूगु ख। थ्व संग्रामय् जर्ज वाशिंगटनं अमेरिकी सेनाया नेतृत्व यानादिल। <ref>Bancroft, G. (1834). History of the United States from the Discovery of the American Continent.</ref> सन् १७७६ जुलाई ४ खुन्हु फिलाडेल्फियाय् थ्व झिस्वंगु उपनिवेशतय्सं थःत 'संयुक्त राज्य अमेरिका' धकाः स्वतन्त्र राष्ट्र घोषणा यात। थोमस जेफरसनं च्वयादीगु 'स्वतन्त्रताया घोषणापत्र' (Declaration of Independence) थ्व देय्‌या छगु ऐतिहासिक दस्तावेज जुल। थ्व दस्ताबेजं दक्वं मनुत समान ख व इमिगु छुं आधारभूत अधिकारत दु धकाः च्वयातल। अमेरिकी स्वतन्त्रता संग्राम सन् १७८३य् पेरिस सन्धि नापं क्वचाल, गुकिं अमेरिकायात छगू सार्वभौम राष्ट्रया मान्यता बिल। थ्वया लिपा न्हूगु संविधान दयेकेगु ज्या सुरु जुल, गुगु सन् १७८९य् लागू जुल। संविधानं छगू संघीय सरकारया व्यवस्था यात गुगु कार्यपालिका, व्यवस्थापिका व न्यायपालिकाय् विभाजित दु। जर्ज वाशिंगटन अमेरिकाया न्हापांम्ह राष्ट्रपति निर्वाचित जुयादिल। १९गू शताब्दीया सुरुवातय् अमेरिकां थःगु भूभाग विस्तार यायेगु नीति काल। सन् १८०३य् फ्रान्सपाखें लुइजियाना न्यानाज्या(Louisiana Purchase) यानाः अमेरिकाया क्षेत्रफल निब्वति हे अप्वल। थ्व इलय् पश्चिमपाखेया विस्तार (Westward Expansion) तसकं तीव्र गतिं न्ह्याःवन। अथे जुसां, थ्व विस्तारया झ्वलय् अनया आदिवासी जनजातितय्त तसकं अन्याय जुल व इमित थःगु भूमिपाखें विस्थापित यायेगु ज्या जुल। थ्वहे इलय् दासप्रथाया विषययात कयाः उत्तर व दक्षिण राज्यतय्गु दथुय् तःधंगु मतभेद उत्पन्न जुल। <ref>Zinn, H. (1980). A People's History of the United States.</ref> सन् १८६१य् सुरु जूगु अमेरिकी गृहयुद्ध (American Civil War) अमेरिकी इतिहासया छगू दकलय् घातक व निर्णायक मोड ख। अब्राहम लिंकनं थ्व इलय् राष्ट्रया नेतृत्व यानादिल व दासप्रथा अन्त यायेगु संकल्प कयादिल। थ्व युद्ध उत्तरया 'युनियन' व दक्षिणया 'कन्फेडेरेसी' दथुय् प्यदँतक न्ह्याःगु ख।<ref>McPherson, J. M. (1988). Battle Cry of Freedom: The Civil War Era.</ref> गृहयुद्धय् युनियनया विजय जुइधुंकाः दासप्रथा पूर्ण रुपं खारेज जुल व देय्या एकता दयाच्वन। युद्ध लिपाया 'पुनर्निर्माण' (Reconstruction) कालय् दक्षिणया अर्थतन्त्रयात हाकनं दयेकेगु व मुक्त जूगु दासतय्त नागरिक अधिकार बीमाःगु खँय् तःधंगु बहस जुल। झिंगुंगु शताब्दीया अन्तपाखे अमेरिका छगू औद्योगिक शक्तिया रुपय् विकास जुयावल। रेलमार्गया संजालं सकल देय्यात स्वायेगु ज्या यात व उद्योगधन्दातय्सं तीव्र गतिं प्रगति यात। थ्व इलय् युरोपं द्वलंद्व आप्रवासीत अमेरिका वःगु ख, गुकिं थनया जनसांख्यिकीय रुप हे हिलेबिल। थ्व कालखण्डयात 'गिल्डेड एज' (Gilded Age) धकाः नं म्हसीकेगु याइ, छाय्‌धाःसा थ्व इलय् तःधंगु आर्थिक उन्नति नापं भ्रष्टाचार व असमानता नं ब्वलंल। सन् १८९८या स्पेनी-अमेरिकी युद्धं अमेरिकायात छगू विश्व शक्तिया रुपय् स्थापित यात। नीगु शताब्दीया सुरुइ अमेरिकां विश्व राजनीति व अर्थतन्त्रय् थःगु उपस्थिति झन बल्लाकाः यंकल। निक्वःगु विश्वयुद्धय् अमेरिकाया प्रवेशं मित्रराष्ट्रतय्त विजय हासिल यायेत तःधंगु ग्वाहालि यात। सन् १९२९या 'ग्रेट डिप्रेसन' (Great Depression) वा तःधंगु आर्थिक मन्दीं अमेरिकाया जनजीवन तसकं कष्टकर दयेकल। राष्ट्रपति फ्र्याङ्कलिन डी. रुजवेल्टं 'न्यू डिल' (New Deal) ज्याझ्वः नापं अर्थतन्त्रयात हाकनं थकायेगु कुतः यानादिल। निगूगु विश्वयुद्धय् जापानी हमला लिपा अमेरिकां युद्धय् भाग कयाः ताःलायेगु ज्या यात। युद्ध लिपा अमेरिका व सोभियत संघ दथुइ 'शीतयुद्ध' (Cold War) सुरु जुल, गुगु दशकौंसम्म न्ह्याःवन। सन् १९५० व १९६०या दशकय् नागरिक अधिकार आन्दोलन (Civil Rights Movement) जुयाः अश्वेत नागरिकतय्सं समानताया अधिकार प्राप्त यात। मार्टिन लुथर किंग जुनियर थ्व आन्दोलनया मू नेता ख, गुम्हसें अहिंसात्मक मार्गं परिवर्तन हयादिल। थ्वहे इलय् अमेरिकां अन्तरिक्ष विज्ञानय् तःधंगु विकास यात व सन् १९६९य् तिमिलाय् मनु छ्वयेत सफल जुल। भियतनाम युद्ध व मेमेगु अन्तर्राष्ट्रिय द्वन्द्वं अमेरिकी समाजयात विभाजित नं यात। २१गू शताब्दीया सुरुइ सेप्टेम्बर ११ या आक्रमणं अमेरिकी सुरक्षा व विदेश नीतिइ तःधंगु परिवर्तन हल। थौंकन्हय् अमेरिका प्रविधि, अर्थतन्त्र व सामरिक दृष्टिं हलिमया छगू शक्ति राष्ट्रया रुपय् कायम हे दु। अमेरिकाया इतिहास धइगु निरन्तर संघर्ष, परिवर्तन व प्रगतिया छगू मंकाः लिच्वः ख। अमेरिकी समाज झन झन विविधतापूर्ण जुया वयाच्वंगु दु व न्हूगु चुनौतितय्गु सामना यायेत न्ह्याः वनाच्वंगु दु।<ref>Kennedy, D. M. (1999). Freedom from Fear: The American People in Depression and War, 1929–1945.</ref> ==अमेरिकन क्रान्ति== [[Image:Map_of_territorial_growth_1775.svg|thumb|A 1775 map of Eastern North America, including the [[Province of Quebec (1763–1791)|Province of Quebec]]]] [[Image:Parliament_Stamp_Act1765.jpg|thumb|Notice of the [[Stamp Act 1765]]]] [[File:Declaration of Independence (1819), by John Trumbull.jpg|thumb|स्वतन्त्रताको घोषणा]] '''अमेरिकन क्रान्ति''' सन् १७६५ व सन् १७८३स दथुइ जूगु छगू औपनिवेशिक विद्रोह खः। थ्व विद्रोहया लिच्वःया कथं १३गू उपनिवेशया अमेरिकी राष्ट्रवादीतेसं बेलायतं स्वतन्त्र जूसें संयुक्त राज्य अमेरिका पलिस्था यात। अमेरिकी राष्ट्रवादीतेसं फ्रान्स व मेमेगु शक्ति नाप छपं जुया बेलायतयात [[अमेरिकी क्रान्तिकारी युद्ध]]य् पराजित यात। अमेरिकन औपनिवेशिक पुचलं सन् १७६५स स्त्याम्प एक्त कंग्रेस (Stamp Act Congress)नापम् प्रतिनिधिहीन करया विरोध("no taxation without representation") यात। थ्व पुचलं बेलायती संसदं, अमेरिकी प्रतिनिधित्त्व मदयेकः, थःपिन्त कर निर्धारण यायेगु अधिकारयात अस्वीकार यात। थ्व विरोधया गति बिस्कं तच्वया वन। सन् १७७२स रोद आइल्यान्दय् ग्यास्पि [[लःख]]या दहन जुल। थ्व धुंका सन् १७७३स बोस्तन ति पार्तिइ(Boston Tea Party) अमेरिकी राष्ट्रवादीतेसं बोस्तन बन्दरगाहय् करभारदूगु च्या नष्ट यानाबिल। थुकिया विरोधय् बेलायतीतेसं बोस्तन बन्दरगाह बन्द यासें म्यासेच्युसेत्स् बे कोलोनीया स्वशासनया अधिकार व्यवस्थापिक रुपय् अन्त यात। बेलायती संसदया थ्व ज्याया विरोधय् सकल १३गू उपनिवेश छधी जुल व सन १७७४स अमेरिकी राष्ट्रवादीतेसं थःगु वैकल्पिक सरकार दयेकल। सन् १७६३य् "फ्रेञ्च एन्द इन्दियन वार" युद्धय् फ्रान्स पराजित जुइधुंकाः छुं ई लिपा हे बेलायती उपनिवेशवादी शासनप्रति असन्तोष शुरु जुल। अमेरिकाया उपनिवेशतेसं युद्धय् ल्वाःगु व समर्थन याःगु जूसां बेलायती संसदं युद्धकालीन खर्चया क्षतिपूर्तिया निंतिं न्हूगु कर पारित यात व उपनिवेशया पश्चिमी भूमिया नियन्त्रणयात मोन्ट्रियलय् च्वंपिं बेलायती अधिकारीत बिल। छुं उपनिवेशया प्रतिनिधितय्सं स्टाम्प एक्ट कांग्रेस सःताः प्रतिक्रिया स्पष्ट याःगु खः। थुकिया "अधिकार व मछिंया घोषणा"("Declaration of Rights and Grievances")य् प्रतिनिधित्व मदयेक कर लागू यायेगु ज्यां अमेरिकाया उपनिवेशय् दयाच्वंपिं अंग्रेज जनताया अधिकारया उल्लंघन याःगु तर्क बिल। सन् १७६७इ बेलायती संसदं टाउनशेन्ड एक्ट पारित यायेधुंका हाकनं तनाव ब्वलन। थ्व न्हुगु कर व नियमया छगू पुचः ख गुकियात झिंस्वंगू उपनिवेशय् लागू याःगु ख। उपनिवेशय् अप्वयाच्वंगु विद्रोहयात क्वत्यलेगु कुतःया झ्वलय्, गुगु विशेष यानाः म्यासाचुसेट्स बे कोलोनीइ गम्भीर जुल, जुजु जर्ज तृतीयं बोस्टनय् सेना परिचालन यात। छगू स्थानीय ल्वापूया लिच्वः कथं सैनिकतसें मार्च ५, १७७० खुन्हु [[बोस्टन नरसंहार]]य् प्रदर्शनकारीतय्त स्यानाबिल। झिंस्वंगू उपनिवेशं दृढतापूर्वक लिसः बिल। सन् १७७२ य् रोड आइल्याण्डय् कर विरोधी प्रदर्शनकारीतय्सं रोयल नेभीया भन्सार लःखःयात स्यंकाबिल। सन् १७७३ डिसेम्बर १६ खुन्हु बोस्टन टि पार्टीइ कार्यकर्तातय्सं आदिवासी अमेरिकनतेगु वसः पुनाः बेलायती ईस्ट इन्डिया कम्पनीया स्वामित्वय् दूगु ३४० चेस्ट चिया बोस्टन हार्बरया लखय् वांछ्वया बिल। थुकिया लिच्वः कथं लन्दनं निर्णायक प्रतिक्रिया बिल: बोस्टन हार्बर बन्द यासें छझ्वः दण्डात्मक कानून लागू यात। थुकिं प्रभावकारी रुपं म्यासाचुसेट्सय् स्वशासनया अन्त्य यात। सन् १७७४या अन्तय्, झिन्स्वंगु उपनिवेशय् १२ (जर्जिया १७७५य् दुथ्याःगु) प्रतिनिधित [[न्हापांगु कन्तिनेन्तल कांग्रेस]]य् छ्वल। थ्व कांग्रेस [[फिलाडेल्फिया]]या [[कार्पेन्टर्स हल]]य् मुनः। थुकिलि देशभक्त प्रतिरोधया समन्वय यायेगु ज्या न्ह्याकल। थ्व ज्या दकले न्हापा उपनिवेशया स्थानीय मिलिसियातेसं यात। स्थानीय मिलिसियाय् फ्रेञ्च व आदिवासीया युद्धय् सैन्य अनुभव प्राप्त दूपिं मनूत दयाच्वन व इमिसं स्वशासन व रक्षाया अधिकारया दावी यायेगु ज्या न्ह्याकल। सन् १७७५इ जुजुं म्यासाचुसेट्स बे कोलोनीयात खुल्ला अवज्ञा व विद्रोहया अवस्थाय् दूगु घोषणा यात। थुकिया लिच्वः कथं सन् १७७५ जुन १४ खुनु फिलाडेल्फियाया थौंकन्हय्या [[इन्दिपेन्देन्स हल]]य् मुनाः निक्वःगु कन्तिनेन्तल कांग्रेसं महाद्वीपीय सेना गठन यायेगु स्वीकृति बिल। नापं, थ्व सेनाय् जर्ज वाशिंगटनयात प्रमुख सेनापति नियुक्त यात। थ्व स्वया निला न्ह्यः हे ल्वापु न्ह्यथंगु ख। सन् १७७५या अप्रिलय् न्ह्याःगु खः। अबिले बेलायतीतय्सं मिलिसियाया हतियार कब्जा यायेगु कुतः यात तर लेक्सिंगटन व कन्कर्डया युद्धय् इमिसं तःच्वःगु प्रतिरोध खन। नापं, महाद्वीपीय सेनां बोस्टनं बेलायतीतेत पितिना छ्वल, गुकिलिं सकल उपनिवेशय् देशभक्ततेगु नियन्त्रण दयेकल। सन् १७७६ जुलाईइ निक्वःगु महाद्वीपीय कांग्रेसं न्हुगु देय्या शासन यायेगु ज्या न्ह्यथन। थुकिया झ्वलय् जुजु जर्ज तृतीययात उपनिवेशया मनूतेगु अंग्रेजया अधिकारयात हनन याम्ह छम्ह अत्याचारीया रुपय् निन्दा यातः। नापं, जुलाई २य् राष्ट्रिय स्वतन्त्रताया निंतिं ली प्रस्ताव पारित यात व जुलाई ४, १७७६य् स्वतन्त्रताया घोषणापत्र पारित यात। थुकिलिं उदारवाद व गणतन्त्रवादया राजनीतिक दर्शनयात मूर्त रुप बिल। राजतन्त्र व कुलीन अभिजात वर्गयात अस्वीकार यात व हलिमय् नांजाःगु घोषणा यात कि "सकल मनुत समान सृष्टि जुल" (All men are created equal)। थ्व ल्वापु न्यादँ तक्क न्ह्यात, गुकियात आः क्रान्तिकारी युद्धया नामं म्हसीकिगु या। उगु इलय् फ्रान्स व स्पेनया राज्य संयुक्त राज्य अमेरिकाया सहयोगीया रुपय् पलिस्था जुल। युद्धया निर्णायक विजय सन् १७८१या शरद ऋतुइ वल। थ्व ईलय् संयुक्त अमेरिकी व फ्रान्सेली सेनां यर्कटाउनया घेराबन्दीइ छगू मुक्कं बेलायती सेनायात कब्जा यात। थ्व पराजयया कारणं जुजु जर्जया संसदया नियन्त्रण स्यन, आः अमेरिकी शर्तय् युद्ध क्वचायेकेगु पक्षय् बहुमत दयावल। सन् १७८३या सेप्टेम्बर ३ खुनु बेलायतीतेसं पेरिस सन्धिइ हस्ताक्षर यात गुकिलिं संयुक्त राज्य अमेरिकायात मिसिसिपी खुसिया पूर्व व ग्रेट लेकया दक्षिणय् च्वंगु लगभग फुक्क भूभाग बिल। करिब ६०,००० बेलायती वफादारत क्यानाडा व मेमेगु थासय् दूगु बेलायती भूभागय् बिसं वंसा इमिगु तःधंगु ल्या संयुक्त राज्य अमेरिकाय् हे च्वनाच्वन। अमेरिकी क्रान्तिइ थःगु विजयलिसें संयुक्त राज्य अमेरिका शासिततेगु सहमतिं विधिया शासनय् पलिस्था जूगु हलिंया इतिहासय् न्हापांगु संवैधानिक गणतन्त्र जुल। ==स्वयादिसँ== * [[संयुक्त राज्य अमेरिका]] ==लिधंसा== {{लिधंसा|}} [[पुचः:संयुक्त राज्य अमेरिका]] [[Category:संयुक्त राज्य अमेरिकाया इतिहास]] [[en:History of the United States]] 1ftmndnmqncqykpmgx4a9yk4mwmnfzx 1124360 1124357 2026-09-10T05:49:39Z Eukesh 11 /* स्वयादिसँ */ 1124360 wikitext text/x-wiki '''संयुक्त राज्य अमेरिकाया इतिहास''' धाःगु [[उत्तर अमेरिका]] महाद्वीपय् दुगु हलिमया मू शक्तिशाली राष्ट्रया इतिहास खः। युरोपीय आगमन स्वया द्वलंद्वः दँ न्ह्यः निसें थन स्वदेशी अमेरिकन (Native Americans) आपालं पुचः व सभ्यताय् च्वनाच्वंगु खः। १६गु व १७गु शताब्दीइ बेलायत, फ्रान्स, व स्पेनं थन थःगु औपनिवेशिक बस्तीत दियेकल। ब्रिटेनं एटलान्टिक तटय् १३गु उपनिवेश दयेकल, गुकिं कर व प्रतिनिधित्वया द्वन्द्वं यानाः बेलायत विरुद्ध [[अमेरिकन क्रान्ति]] (American Revolution) न्ह्याकल। ४ जुलाई १७७६य् स्वतन्त्रताया घोषणा नापं [[संयुक्त राज्य अमेरिका]]या जन्म जुल व थमस जेफरसन, कमाण्डर जोर्ज वाशिंगटन थेंज्याःपिं नेतातयेगु योगदानं स्वतन्त्रता प्राप्त जुल। १९गु शताब्दीइ 'मेनिफेस्ट डेस्टिनी' अवधारणा अनुसार पश्चिम पाखे भूभाग विस्तार जुल, तर दासप्रथाया मुद्दां यानाः १८६१ निसें १८६५ तक [[अमेरिकन गृहयुद्ध]] (American Civil War) जुल, गुकिं अब्राहम लिंकनया नेतृत्वय् दासप्रथाया अन्त्य यात। औद्योगिक क्रान्ति नापं अमेरिका हलिमया मू आर्थिक शक्ति जुल। प्रथम व द्वितीय विश्वयुद्ध लिपा अमेरिका हलिमया सुपर पावर (super-power)या रुपय् स्थापित जुल। सोभियत संघ नापया '[[शीत युद्ध]]' (Cold War) व लिपा १९६० या दशकया [[नागरिक अधिकार आन्दोलन]] (Civil Rights Movement) थुकिया इतिहासया महत्त्वपूर्ण मोड खः। थौंकन्हे अमेरिका हलिमया आर्थिक, सैन्य व प्राविधिक ख्यलय् छगू अग्रणी राष्ट्र खः। ==इतिहास== संयुक्त राज्य अमेरिकायागु इतिहास द्वलंद्व दँ न्ह्यः उत्तर अमेरिकाय् न्हापांम्ह मनुखं पलाः तःगु इलंनिसें सुरु जूगु ख। न्हापा थन आदिवासी जनजातितय्गु तःधंगु बस्ती दुगु ख, गुपिं थःथःगु हे संस्कृति, भाषा व परम्पराय् म्वाःनाच्वंगु ख। सन् १४९२य् क्रिस्टोफर कोलम्बसं थ्व महाद्वीपय् थ्यनेधुंका युरोपियन शक्तिपिं विशेष यानाः बेलायत, फ्रान्स व स्पेनं थन थःगु उपनिवेश पलिस्था यायेगु ज्या सुरु याःगु ख। सन् १६०७य् भर्जिनियाया जेम्सटाउनय् न्हापांगु स्थायी अंग्रेजी बस्ती स्थापना जूगु ख, गुकिं अमेरिकी इतिहासय् छगू न्हूगु अध्यायया सुरुवात यात। थ्वया लिपा म्यासाचुसेट्स, न्युयोर्क व मेमेगु थासय् नं बस्तीत दयावल। झिंच्यागु शताब्दीया मध्यतक थ्यंबलय् अमेरिकाया पूर्वी तटय् झिस्वंगु बेलायती उपनिवेशत पूर्ण रुपं पलिस्था जुइधुंकूगु ख। थ्व इलय् उपनिवेशतय्गु अर्थतन्त्र बुँज्या, व्यापार व दासप्रथाय् आधारित जुयाच्वंगु ख। बेलायती साम्राज्यं थःगु ऋण पुलेत उपनिवेशतय्‌त तःधंगु कर कयाच्वन गुकिं यानाः उपनिवेशवासीतय्गु दथुय् असन्तोष ब्वलं बिल। 'प्रतिनिधित्व विनाया कर मज्यु' (No taxation without representation) धइगु नारा थ्वहे इलय् लोकंह्वल। थ्वहे असन्तोषं लिपा अमेरिकी क्रान्तिया आधार तयार यात। सन् १७७५य् लेक्सिंगटन व कनकर्डया ल्वापू निसें थ्व स्वतन्त्रता संग्राम सुरु जूगु ख। थ्व संग्रामय् जर्ज वाशिंगटनं अमेरिकी सेनाया नेतृत्व यानादिल। <ref>Bancroft, G. (1834). History of the United States from the Discovery of the American Continent.</ref> सन् १७७६ जुलाई ४ खुन्हु फिलाडेल्फियाय् थ्व झिस्वंगु उपनिवेशतय्सं थःत 'संयुक्त राज्य अमेरिका' धकाः स्वतन्त्र राष्ट्र घोषणा यात। थोमस जेफरसनं च्वयादीगु 'स्वतन्त्रताया घोषणापत्र' (Declaration of Independence) थ्व देय्‌या छगु ऐतिहासिक दस्तावेज जुल। थ्व दस्ताबेजं दक्वं मनुत समान ख व इमिगु छुं आधारभूत अधिकारत दु धकाः च्वयातल। अमेरिकी स्वतन्त्रता संग्राम सन् १७८३य् पेरिस सन्धि नापं क्वचाल, गुकिं अमेरिकायात छगू सार्वभौम राष्ट्रया मान्यता बिल। थ्वया लिपा न्हूगु संविधान दयेकेगु ज्या सुरु जुल, गुगु सन् १७८९य् लागू जुल। संविधानं छगू संघीय सरकारया व्यवस्था यात गुगु कार्यपालिका, व्यवस्थापिका व न्यायपालिकाय् विभाजित दु। जर्ज वाशिंगटन अमेरिकाया न्हापांम्ह राष्ट्रपति निर्वाचित जुयादिल। १९गू शताब्दीया सुरुवातय् अमेरिकां थःगु भूभाग विस्तार यायेगु नीति काल। सन् १८०३य् फ्रान्सपाखें लुइजियाना न्यानाज्या(Louisiana Purchase) यानाः अमेरिकाया क्षेत्रफल निब्वति हे अप्वल। थ्व इलय् पश्चिमपाखेया विस्तार (Westward Expansion) तसकं तीव्र गतिं न्ह्याःवन। अथे जुसां, थ्व विस्तारया झ्वलय् अनया आदिवासी जनजातितय्त तसकं अन्याय जुल व इमित थःगु भूमिपाखें विस्थापित यायेगु ज्या जुल। थ्वहे इलय् दासप्रथाया विषययात कयाः उत्तर व दक्षिण राज्यतय्गु दथुय् तःधंगु मतभेद उत्पन्न जुल। <ref>Zinn, H. (1980). A People's History of the United States.</ref> सन् १८६१य् सुरु जूगु अमेरिकी गृहयुद्ध (American Civil War) अमेरिकी इतिहासया छगू दकलय् घातक व निर्णायक मोड ख। अब्राहम लिंकनं थ्व इलय् राष्ट्रया नेतृत्व यानादिल व दासप्रथा अन्त यायेगु संकल्प कयादिल। थ्व युद्ध उत्तरया 'युनियन' व दक्षिणया 'कन्फेडेरेसी' दथुय् प्यदँतक न्ह्याःगु ख।<ref>McPherson, J. M. (1988). Battle Cry of Freedom: The Civil War Era.</ref> गृहयुद्धय् युनियनया विजय जुइधुंकाः दासप्रथा पूर्ण रुपं खारेज जुल व देय्या एकता दयाच्वन। युद्ध लिपाया 'पुनर्निर्माण' (Reconstruction) कालय् दक्षिणया अर्थतन्त्रयात हाकनं दयेकेगु व मुक्त जूगु दासतय्त नागरिक अधिकार बीमाःगु खँय् तःधंगु बहस जुल। झिंगुंगु शताब्दीया अन्तपाखे अमेरिका छगू औद्योगिक शक्तिया रुपय् विकास जुयावल। रेलमार्गया संजालं सकल देय्यात स्वायेगु ज्या यात व उद्योगधन्दातय्सं तीव्र गतिं प्रगति यात। थ्व इलय् युरोपं द्वलंद्व आप्रवासीत अमेरिका वःगु ख, गुकिं थनया जनसांख्यिकीय रुप हे हिलेबिल। थ्व कालखण्डयात 'गिल्डेड एज' (Gilded Age) धकाः नं म्हसीकेगु याइ, छाय्‌धाःसा थ्व इलय् तःधंगु आर्थिक उन्नति नापं भ्रष्टाचार व असमानता नं ब्वलंल। सन् १८९८या स्पेनी-अमेरिकी युद्धं अमेरिकायात छगू विश्व शक्तिया रुपय् स्थापित यात। नीगु शताब्दीया सुरुइ अमेरिकां विश्व राजनीति व अर्थतन्त्रय् थःगु उपस्थिति झन बल्लाकाः यंकल। निक्वःगु विश्वयुद्धय् अमेरिकाया प्रवेशं मित्रराष्ट्रतय्त विजय हासिल यायेत तःधंगु ग्वाहालि यात। सन् १९२९या 'ग्रेट डिप्रेसन' (Great Depression) वा तःधंगु आर्थिक मन्दीं अमेरिकाया जनजीवन तसकं कष्टकर दयेकल। राष्ट्रपति फ्र्याङ्कलिन डी. रुजवेल्टं 'न्यू डिल' (New Deal) ज्याझ्वः नापं अर्थतन्त्रयात हाकनं थकायेगु कुतः यानादिल। निगूगु विश्वयुद्धय् जापानी हमला लिपा अमेरिकां युद्धय् भाग कयाः ताःलायेगु ज्या यात। युद्ध लिपा अमेरिका व सोभियत संघ दथुइ 'शीतयुद्ध' (Cold War) सुरु जुल, गुगु दशकौंसम्म न्ह्याःवन। सन् १९५० व १९६०या दशकय् नागरिक अधिकार आन्दोलन (Civil Rights Movement) जुयाः अश्वेत नागरिकतय्सं समानताया अधिकार प्राप्त यात। मार्टिन लुथर किंग जुनियर थ्व आन्दोलनया मू नेता ख, गुम्हसें अहिंसात्मक मार्गं परिवर्तन हयादिल। थ्वहे इलय् अमेरिकां अन्तरिक्ष विज्ञानय् तःधंगु विकास यात व सन् १९६९य् तिमिलाय् मनु छ्वयेत सफल जुल। भियतनाम युद्ध व मेमेगु अन्तर्राष्ट्रिय द्वन्द्वं अमेरिकी समाजयात विभाजित नं यात। २१गू शताब्दीया सुरुइ सेप्टेम्बर ११ या आक्रमणं अमेरिकी सुरक्षा व विदेश नीतिइ तःधंगु परिवर्तन हल। थौंकन्हय् अमेरिका प्रविधि, अर्थतन्त्र व सामरिक दृष्टिं हलिमया छगू शक्ति राष्ट्रया रुपय् कायम हे दु। अमेरिकाया इतिहास धइगु निरन्तर संघर्ष, परिवर्तन व प्रगतिया छगू मंकाः लिच्वः ख। अमेरिकी समाज झन झन विविधतापूर्ण जुया वयाच्वंगु दु व न्हूगु चुनौतितय्गु सामना यायेत न्ह्याः वनाच्वंगु दु।<ref>Kennedy, D. M. (1999). Freedom from Fear: The American People in Depression and War, 1929–1945.</ref> ==अमेरिकन क्रान्ति== [[Image:Map_of_territorial_growth_1775.svg|thumb|A 1775 map of Eastern North America, including the [[Province of Quebec (1763–1791)|Province of Quebec]]]] [[Image:Parliament_Stamp_Act1765.jpg|thumb|Notice of the [[Stamp Act 1765]]]] [[File:Declaration of Independence (1819), by John Trumbull.jpg|thumb|स्वतन्त्रताको घोषणा]] '''अमेरिकन क्रान्ति''' सन् १७६५ व सन् १७८३स दथुइ जूगु छगू औपनिवेशिक विद्रोह खः। थ्व विद्रोहया लिच्वःया कथं १३गू उपनिवेशया अमेरिकी राष्ट्रवादीतेसं बेलायतं स्वतन्त्र जूसें संयुक्त राज्य अमेरिका पलिस्था यात। अमेरिकी राष्ट्रवादीतेसं फ्रान्स व मेमेगु शक्ति नाप छपं जुया बेलायतयात [[अमेरिकी क्रान्तिकारी युद्ध]]य् पराजित यात। अमेरिकन औपनिवेशिक पुचलं सन् १७६५स स्त्याम्प एक्त कंग्रेस (Stamp Act Congress)नापम् प्रतिनिधिहीन करया विरोध("no taxation without representation") यात। थ्व पुचलं बेलायती संसदं, अमेरिकी प्रतिनिधित्त्व मदयेकः, थःपिन्त कर निर्धारण यायेगु अधिकारयात अस्वीकार यात। थ्व विरोधया गति बिस्कं तच्वया वन। सन् १७७२स रोद आइल्यान्दय् ग्यास्पि [[लःख]]या दहन जुल। थ्व धुंका सन् १७७३स बोस्तन ति पार्तिइ(Boston Tea Party) अमेरिकी राष्ट्रवादीतेसं बोस्तन बन्दरगाहय् करभारदूगु च्या नष्ट यानाबिल। थुकिया विरोधय् बेलायतीतेसं बोस्तन बन्दरगाह बन्द यासें म्यासेच्युसेत्स् बे कोलोनीया स्वशासनया अधिकार व्यवस्थापिक रुपय् अन्त यात। बेलायती संसदया थ्व ज्याया विरोधय् सकल १३गू उपनिवेश छधी जुल व सन १७७४स अमेरिकी राष्ट्रवादीतेसं थःगु वैकल्पिक सरकार दयेकल। सन् १७६३य् "फ्रेञ्च एन्द इन्दियन वार" युद्धय् फ्रान्स पराजित जुइधुंकाः छुं ई लिपा हे बेलायती उपनिवेशवादी शासनप्रति असन्तोष शुरु जुल। अमेरिकाया उपनिवेशतेसं युद्धय् ल्वाःगु व समर्थन याःगु जूसां बेलायती संसदं युद्धकालीन खर्चया क्षतिपूर्तिया निंतिं न्हूगु कर पारित यात व उपनिवेशया पश्चिमी भूमिया नियन्त्रणयात मोन्ट्रियलय् च्वंपिं बेलायती अधिकारीत बिल। छुं उपनिवेशया प्रतिनिधितय्सं स्टाम्प एक्ट कांग्रेस सःताः प्रतिक्रिया स्पष्ट याःगु खः। थुकिया "अधिकार व मछिंया घोषणा"("Declaration of Rights and Grievances")य् प्रतिनिधित्व मदयेक कर लागू यायेगु ज्यां अमेरिकाया उपनिवेशय् दयाच्वंपिं अंग्रेज जनताया अधिकारया उल्लंघन याःगु तर्क बिल। सन् १७६७इ बेलायती संसदं टाउनशेन्ड एक्ट पारित यायेधुंका हाकनं तनाव ब्वलन। थ्व न्हुगु कर व नियमया छगू पुचः ख गुकियात झिंस्वंगू उपनिवेशय् लागू याःगु ख। उपनिवेशय् अप्वयाच्वंगु विद्रोहयात क्वत्यलेगु कुतःया झ्वलय्, गुगु विशेष यानाः म्यासाचुसेट्स बे कोलोनीइ गम्भीर जुल, जुजु जर्ज तृतीयं बोस्टनय् सेना परिचालन यात। छगू स्थानीय ल्वापूया लिच्वः कथं सैनिकतसें मार्च ५, १७७० खुन्हु [[बोस्टन नरसंहार]]य् प्रदर्शनकारीतय्त स्यानाबिल। झिंस्वंगू उपनिवेशं दृढतापूर्वक लिसः बिल। सन् १७७२ य् रोड आइल्याण्डय् कर विरोधी प्रदर्शनकारीतय्सं रोयल नेभीया भन्सार लःखःयात स्यंकाबिल। सन् १७७३ डिसेम्बर १६ खुन्हु बोस्टन टि पार्टीइ कार्यकर्तातय्सं आदिवासी अमेरिकनतेगु वसः पुनाः बेलायती ईस्ट इन्डिया कम्पनीया स्वामित्वय् दूगु ३४० चेस्ट चिया बोस्टन हार्बरया लखय् वांछ्वया बिल। थुकिया लिच्वः कथं लन्दनं निर्णायक प्रतिक्रिया बिल: बोस्टन हार्बर बन्द यासें छझ्वः दण्डात्मक कानून लागू यात। थुकिं प्रभावकारी रुपं म्यासाचुसेट्सय् स्वशासनया अन्त्य यात। सन् १७७४या अन्तय्, झिन्स्वंगु उपनिवेशय् १२ (जर्जिया १७७५य् दुथ्याःगु) प्रतिनिधित [[न्हापांगु कन्तिनेन्तल कांग्रेस]]य् छ्वल। थ्व कांग्रेस [[फिलाडेल्फिया]]या [[कार्पेन्टर्स हल]]य् मुनः। थुकिलि देशभक्त प्रतिरोधया समन्वय यायेगु ज्या न्ह्याकल। थ्व ज्या दकले न्हापा उपनिवेशया स्थानीय मिलिसियातेसं यात। स्थानीय मिलिसियाय् फ्रेञ्च व आदिवासीया युद्धय् सैन्य अनुभव प्राप्त दूपिं मनूत दयाच्वन व इमिसं स्वशासन व रक्षाया अधिकारया दावी यायेगु ज्या न्ह्याकल। सन् १७७५इ जुजुं म्यासाचुसेट्स बे कोलोनीयात खुल्ला अवज्ञा व विद्रोहया अवस्थाय् दूगु घोषणा यात। थुकिया लिच्वः कथं सन् १७७५ जुन १४ खुनु फिलाडेल्फियाया थौंकन्हय्या [[इन्दिपेन्देन्स हल]]य् मुनाः निक्वःगु कन्तिनेन्तल कांग्रेसं महाद्वीपीय सेना गठन यायेगु स्वीकृति बिल। नापं, थ्व सेनाय् जर्ज वाशिंगटनयात प्रमुख सेनापति नियुक्त यात। थ्व स्वया निला न्ह्यः हे ल्वापु न्ह्यथंगु ख। सन् १७७५या अप्रिलय् न्ह्याःगु खः। अबिले बेलायतीतय्सं मिलिसियाया हतियार कब्जा यायेगु कुतः यात तर लेक्सिंगटन व कन्कर्डया युद्धय् इमिसं तःच्वःगु प्रतिरोध खन। नापं, महाद्वीपीय सेनां बोस्टनं बेलायतीतेत पितिना छ्वल, गुकिलिं सकल उपनिवेशय् देशभक्ततेगु नियन्त्रण दयेकल। सन् १७७६ जुलाईइ निक्वःगु महाद्वीपीय कांग्रेसं न्हुगु देय्या शासन यायेगु ज्या न्ह्यथन। थुकिया झ्वलय् जुजु जर्ज तृतीययात उपनिवेशया मनूतेगु अंग्रेजया अधिकारयात हनन याम्ह छम्ह अत्याचारीया रुपय् निन्दा यातः। नापं, जुलाई २य् राष्ट्रिय स्वतन्त्रताया निंतिं ली प्रस्ताव पारित यात व जुलाई ४, १७७६य् स्वतन्त्रताया घोषणापत्र पारित यात। थुकिलिं उदारवाद व गणतन्त्रवादया राजनीतिक दर्शनयात मूर्त रुप बिल। राजतन्त्र व कुलीन अभिजात वर्गयात अस्वीकार यात व हलिमय् नांजाःगु घोषणा यात कि "सकल मनुत समान सृष्टि जुल" (All men are created equal)। थ्व ल्वापु न्यादँ तक्क न्ह्यात, गुकियात आः क्रान्तिकारी युद्धया नामं म्हसीकिगु या। उगु इलय् फ्रान्स व स्पेनया राज्य संयुक्त राज्य अमेरिकाया सहयोगीया रुपय् पलिस्था जुल। युद्धया निर्णायक विजय सन् १७८१या शरद ऋतुइ वल। थ्व ईलय् संयुक्त अमेरिकी व फ्रान्सेली सेनां यर्कटाउनया घेराबन्दीइ छगू मुक्कं बेलायती सेनायात कब्जा यात। थ्व पराजयया कारणं जुजु जर्जया संसदया नियन्त्रण स्यन, आः अमेरिकी शर्तय् युद्ध क्वचायेकेगु पक्षय् बहुमत दयावल। सन् १७८३या सेप्टेम्बर ३ खुनु बेलायतीतेसं पेरिस सन्धिइ हस्ताक्षर यात गुकिलिं संयुक्त राज्य अमेरिकायात मिसिसिपी खुसिया पूर्व व ग्रेट लेकया दक्षिणय् च्वंगु लगभग फुक्क भूभाग बिल। करिब ६०,००० बेलायती वफादारत क्यानाडा व मेमेगु थासय् दूगु बेलायती भूभागय् बिसं वंसा इमिगु तःधंगु ल्या संयुक्त राज्य अमेरिकाय् हे च्वनाच्वन। अमेरिकी क्रान्तिइ थःगु विजयलिसें संयुक्त राज्य अमेरिका शासिततेगु सहमतिं विधिया शासनय् पलिस्था जूगु हलिंया इतिहासय् न्हापांगु संवैधानिक गणतन्त्र जुल। ==अमेरिकन गृहयुद्ध== '''अमेरिकी गृह हताः''' वा '''अमेरिकन गृहयुद्ध''' (अप्रिल १२, १८६१ - मे २६, १८६५; मेमेगु नामं नं म्हसीकिगु या) अमेरिकी संघ व संघ त्वता वंगु कन्फेदेरेत राज्यतयेगु दथुया हताः ख। थ्व हताःया यक्व कारणय् [[दासप्रथा]] मू कारण ख। अमेरिकन गृहयुद्ध संयुक्त राज्य अमेरिकाय् युनियन ("उत्तर") व कन्फेडेरेसी ("दक्षिण") दथुइ जूगु गृहयुद्ध ख। दक्षिणया राज्यतेसं सन् १८६१य् संघं अलग जूसें कन्फेडेरेट राज्य दयेकूगु ख। युद्धया निंतिं न्ह्यःने वःगु मू कारण दासतायात राष्ट्रया पश्चिमी क्षेत्रय् विस्तार यायेत अनुमति बीगु वा मबीगु विवाद ख। दासतायात कयाः दशकौं निसेंया राजनीतिक विवाद सन् १८६०य् जूगु अमेरिकी राष्ट्रपतिया चुनावय् दासताया विस्तारया विरोध याःम्ह अब्राहम लिंकनं त्याकूबलय् क्वचाल। लिंकनया विजयया प्रतिक्रियाय् ७गु दक्षिणी दास राज्यतेसं संयुक्त राज्य अमेरिकां अलग जुया कन्फेडेरेसी दयेकल। कन्फेडेरेसीं थःगु सीमा दुनेया अमेरिकी किल्ला व मेमेगु संघीय सम्पत्ति कब्जा यात। सन् १८६१ अप्रिल १२ खुनु कन्फेडेरेसीं दक्षिण क्यारोलिनाया फोर्ट समटरय् बम प्रहार याःबलय् थ्व युद्ध न्ह्यात। सैनिक भर्ना अप्वया वनेवं उत्तर व दक्षिण निगुलिं थासय् युद्धया उत्साहया लहर ब्वलन। युद्ध शुरु जुइधुंका मेगु च्यागु दक्षिणी राज्य अलग जुल व कन्फेडेरेटया राष्ट्रपति जेफरसन डेभिसया नेतृत्वय् कन्फेडेरेसीं ११ राज्यय् अमेरिकी जनसंख्याया करिब स्वब्वय् छब्वय् नियन्त्रण यात। च्यादँया तीव्र लडाइँ जुल, अप्वः यानाः दक्षिणय् । सन् १८६१–१८६२या दुने पश्चिमी रणभूमिया ख्यलय् युनियनं उल्लेखनीय स्थायी लाभ यात-यद्यपि पूर्वी रणभूमिइ द्वन्द्व निष्कर्षहीन जुल। दासताया उन्मूलन सन् १८६३ जनवरी १ खुनु युनियन युद्धया लक्ष्य जुल। थ्व दिं खुनु लिंकनं मुक्ति घोषणा (Emancipation Proclamation) जारी यानादिल। थ्व नापं, विद्रोही राज्यय् दूगु सकल दासतेत स्वतन्त्र घोषणा यात, गुकिलिं देय्या ४० लख दासय् ३५ लख स्वया अप्व मनुतेत लागू जुल। पश्चिमय्, युनियनं दकलय् न्हापां सन् १८६२या गृष्मय् कन्फेडेरेसीया खुसिया नौसेनायात स्यंकाबिल, अनंलि युनियनं कन्फेडरेसीया यक्व पश्चिमी सेनायात विग्रह यासें [[न्यू ओर्लियन्स]]यात कब्जा यात। सन् १८६३या [[भिक्सबर्ग]]या सफल युनियन घेराबन्दीं मिसिसिपी खुसिइ कन्फेडेरेसीयात निगु भागय् ब्वथलाबिल धाःसा कन्फेडेरेट जनरल रोबर्ट ई. लीया उत्तरय् आक्रमण [[गेटिसबर्गया युद्ध]]य् असफल जुल। पश्चिमी सफलतां सन् १८६४इ जनरल [[युलिसिस एस ग्रान्ट]]यात सकल युनियन सेनाया कमाण्डय् थ्यंकल। कन्फेडेरेट बन्दरगाहय् निरन्तर कडा नौसेना नाकाबन्दी याना युनियनं सकल दिशां कन्फेडेरेटयात आक्रमण यायेत संसाधन व जनशक्ति प्रयोग यात। थ्व कारणं सन् १८६४इ अटलान्टा युनियन जनरल विलियम टेकमसे शर्मनया ल्हातय् लात व वयां लिपा वयागु [[मार्च टु द सी]] सुथां लात। लिपांगु महत्वपूर्ण युद्धत रिचमण्डया कन्फेडेरेट राजधानीया प्रवेशद्वार पिटर्सबर्गया झि-लाया घेराबन्दीया आसपास जुल। कन्फेडेरेटतेसं एप्पोमेटक्स (Appomattox) कोर्ट हाउसया युद्ध धुंका रिचमन्द त्वःतल। अप्रिल ९, १८६५खुनु जनरल लीं जनरल ग्रान्टयात आत्मसमर्पण यात व युद्ध क्वचालः। लिंकन थ्व विजय स्वये खन तर अप्रिल १४ खुन्हु वय्कःयागु हत्या जुल। एप्पोमेटक्स प्रायः प्रतीकात्मक रुपं युद्धया अन्त्यया रुपय् संकेत याइ। यद्यपि तर्कसंगत रुपं युद्धया समापनया निंतिं यक्व थी-थी तिथि दु। लीं ग्रान्टयात आत्मसमर्पण यायेवं कन्फेडेरेटया आत्मसमर्पणया लहर न्ह्यात- कन्फेडेरेसीया लिपांगु सैन्य विभाग, ट्रान्स-मिसिसिपी विभाग मे २६ खुनु विघटन जुल। युद्धया अन्त्य तक्क दक्षिणया यक्व पूर्वाधार स्यनावन। कन्फेडेरेसी ध्वस्त जुल, दासता मदयेकल, अले ४० लख दास जुयाच्वंपिं अश्वेत मनूत मुक्त जुल। अनंलि युद्धं ग्रस्त राष्ट्रं देय् पुनःनिर्माण यायेगु, पूर्व कन्फेडेरेट राज्ययात अमेरिकाय् लित हयेगु व मुक्त दासयात नागरिक अधिकार बीगु कुतःया निंतिं अमेरिका पुनर्निर्माण युगय् प्रवेश यात। गृहयुद्ध अमेरिकी इतिहासय् दकलय् अप्वः अध्ययन व च्वयातःगु प्रकरणय् छगू खः। थ्व समकालीन अमेरिकाय् सांस्कृतिक व ऐतिहासिक बहसया विषय जुयाच्वंगु दु। अमेरिकी गृहयुद्ध औद्योगिक युद्धया संसाधन छ्यःगु न्हापांगु युद्धय् छगू खः। रेलमार्ग, इलेक्ट्रिक टेलिग्राफ, भापया जहाज, लोहंया युद्धपोत, व अप्व उत्पादन जूगु हतियार फुक्कं युद्धया इलय् व्यापक रुपं छ्येलातःगु खनेदु। मुक्कं, युद्धं ६२०,००० निसें ७५०,००० सैनिकत सीगु नापं अनिश्चित ल्याखय् नागरिक हताहतया झ्वलय् थ्व गृहयुद्ध अमेरिकी इतिहासया दकलय् घातक सैन्य द्वन्द्व जूवन। गृहयुद्धया प्रविधि व क्रूरतां लिपा वइगु विश्वयुद्धया पूर्वाभास बिल। ==स्वयादिसँ== * [[संयुक्त राज्य अमेरिका]] ==लिधंसा== {{लिधंसा|}} [[पुचः:संयुक्त राज्य अमेरिका]] [[Category:संयुक्त राज्य अमेरिकाया इतिहास]] [[en:History of the United States]] 6js9hdr6z7dsn4nut5n4t5olgqz8f6q 0 308390 1124358 2026-09-10T05:48:23Z Eukesh 11 Eukesh moved page [[History of the United States]] to [[संयुक्त राज्य अमेरिकाया इतिहास]] 1124358 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[संयुक्त राज्य अमेरिकाया इतिहास]] 6gpksam0n5tt61ksvyu99jgzeapdzyl 0 308391 1124363 2026-09-10T05:58:17Z Eukesh 11 न्हुगु पौ: '''कालिमान्तान''' ( Kalimantan ) धाःगु बोर्नियोया इन्दोनेसियन भूभागयात म्हसीकेगु नां खः। थ्व क्षेत्र [[बोर्नियो न्हसिभु]]या ७३ प्रतिशत भूभाग ख। कालिमान्तानयात मू कथं न्यागू प्रान्तय् बाय... 1124363 wikitext text/x-wiki '''कालिमान्तान''' ( Kalimantan ) धाःगु बोर्नियोया इन्दोनेसियन भूभागयात म्हसीकेगु नां खः। थ्व क्षेत्र [[बोर्नियो न्हसिभु]]या ७३ प्रतिशत भूभाग ख। कालिमान्तानयात मू कथं न्यागू प्रान्तय् बायातःगु दु: पश्चिम, मध्य, दक्षिण, पूर्व व उत्तर कालिमान्तान। थ्व क्षेत्र थःगु पुलांगु उष्णकटिबंधीय गुँ (rainforests) व विशाल खुसितयेगु निंतिं नांजाः। कालिमान्तानय् कपुआस (Kapuas) खुसि थेंज्याःगु ताःहाकःगु खुसित दु, गुकिं थनया यातायात व व्यापारय् मू भूमिका म्हिती। थ्व थासय् दयाक (Dayak) मूलवासी पुचःत च्वनि, सुनां थःगु समृद्ध संस्कृति व परम्परा म्वाका तय्‌फूगु दु। थन ओराङ्गुतान, ताःहाकःगु न्हाय् दुम्ह माकः (proboscis monkey) व थीथी प्रकारया दुर्लभ वनस्पति व प्राणीत खनेदु। कालिमान्तान प्राकृतिक स्रोत साधनं तःमि दु, गन हेंग्वाः, खनिज, पाम आयल व सिसा उत्पादन जुइ। इन्दोनेसिया सरकारं थःगु न्हुगु राजधानी 'नुसान्तारा' (Nusantara) पूर्व कालिमान्तानय् दयेकेगु ज्या न्ह्याकाच्वंगु दु। थुकिं यानाः कालिमान्तानया महत्त्व झन् अप्वया वःगु दु। वातावरणीय संरक्षण व जैविक विविधता रक्षा यायेगु खँय् कालिमान्तान हलिमया निंतिं अतिकं महत्त्वपूर्ण थाय् खः। ==स्वयादिसँ== * [[इन्दोनेसिया]] [[Category:कालिमान्तान]] [[en:Kalimantan]] jxffencgga6ysqa0gfcyqpb9gaq6kap 1124364 1124363 2026-09-10T05:58:53Z Eukesh 11 /* स्वयादिसँ */ 1124364 wikitext text/x-wiki '''कालिमान्तान''' ( Kalimantan ) धाःगु बोर्नियोया इन्दोनेसियन भूभागयात म्हसीकेगु नां खः। थ्व क्षेत्र [[बोर्नियो न्हसिभु]]या ७३ प्रतिशत भूभाग ख। कालिमान्तानयात मू कथं न्यागू प्रान्तय् बायातःगु दु: पश्चिम, मध्य, दक्षिण, पूर्व व उत्तर कालिमान्तान। थ्व क्षेत्र थःगु पुलांगु उष्णकटिबंधीय गुँ (rainforests) व विशाल खुसितयेगु निंतिं नांजाः। कालिमान्तानय् कपुआस (Kapuas) खुसि थेंज्याःगु ताःहाकःगु खुसित दु, गुकिं थनया यातायात व व्यापारय् मू भूमिका म्हिती। थ्व थासय् दयाक (Dayak) मूलवासी पुचःत च्वनि, सुनां थःगु समृद्ध संस्कृति व परम्परा म्वाका तय्‌फूगु दु। थन ओराङ्गुतान, ताःहाकःगु न्हाय् दुम्ह माकः (proboscis monkey) व थीथी प्रकारया दुर्लभ वनस्पति व प्राणीत खनेदु। कालिमान्तान प्राकृतिक स्रोत साधनं तःमि दु, गन हेंग्वाः, खनिज, पाम आयल व सिसा उत्पादन जुइ। इन्दोनेसिया सरकारं थःगु न्हुगु राजधानी 'नुसान्तारा' (Nusantara) पूर्व कालिमान्तानय् दयेकेगु ज्या न्ह्याकाच्वंगु दु। थुकिं यानाः कालिमान्तानया महत्त्व झन् अप्वया वःगु दु। वातावरणीय संरक्षण व जैविक विविधता रक्षा यायेगु खँय् कालिमान्तान हलिमया निंतिं अतिकं महत्त्वपूर्ण थाय् खः। ==ब्वथला== {| {{table}} !द्विप!!प्रान्त |- | [[कालिमान्तान]]||केन्द्रिय कालिमान्तान |- | ||पूर्व कालिमान्तान |- | ||उत्तर कालिमान्तान |- | ||दक्षिण कालिमान्तान |- | ||पश्चिम कालिमान्तान |} ==स्वयादिसँ== * [[इन्दोनेसिया]] [[Category:कालिमान्तान]] [[en:Kalimantan]] 5sfwnq7y5dcvt9jsuedz00scu85iyoh 0 308392 1124365 2026-09-10T06:02:32Z Eukesh 11 न्हुगु पौ: '''म्हो सुन्दा न्हसिभु''' वा '''लेसर सुन्दा टापू''' ( Lesser Sunda Islands ) धाःगु दक्षिण-पूर्व एसियाय् च्वंगु न्हसिभुतेगु छगू पुचः खः, गुगु [[जावा]] न्हसिभुया पूर्व पाखे ला। थ्व न्हसिभु पुचः मू कथं इन्... 1124365 wikitext text/x-wiki '''म्हो सुन्दा न्हसिभु''' वा '''लेसर सुन्दा टापू''' ( Lesser Sunda Islands ) धाःगु दक्षिण-पूर्व एसियाय् च्वंगु न्हसिभुतेगु छगू पुचः खः, गुगु [[जावा]] न्हसिभुया पूर्व पाखे ला। थ्व न्हसिभु पुचः मू कथं इन्दोनेसियाया दुने ला, तर थुकिया पूर्वी भागय् [[पूर्वी तिमोर]] (East Timor) धइगु स्वतन्त्र राष्ट्र नं दुथ्याः। थ्व टापूतयेगु दुने बाली, लोम्बोक, सुम्बावा, फ्लोरेस, सुम्बा, व तिमोर थेंज्याःगु मू टापूत ला। थ्व क्षेत्र [[हिन्द महासागर]] व [[प्रशान्त महासागर]]या दथुइ लाःगु स्वापू खः। थ्व टापूतयेगु प्रकृति व भूगोल जावा वा सुमात्रा स्वया भचा पाः, छाय्‌धाःसा थन शुष्क जलवायु व भचा म्हो गुँ दु। थ्व न्हसिभु पुचः ज्वालामुखी गतिविधिया निंतिं नं नां जाः; थन 'माउन्ट रिन्जानी' व 'माउन्ट आगुङ' थेंज्याःगु तःधँगु ज्वालामुखीत दु। फ्लोरेस नापं च्वंगु कोमोडो न्हसिभुइ 'कोमोडो ड्रेगन' (Komodo dragon) खनेदु। थ्व क्षेत्र थःगु प्राकृतिक सुन्दरता, समुद्र सिथ (beaches), व पर्यटकीय थाय्या निंतिं हलिंन्यंक नांजाह्। बाली टापू थुकिया मू सांस्कृतिक व पर्यटकीय केन्द्र खः। थनया मनूतयेगु संस्कृति, भाषा व धर्मय् नं विविधता खनेदु। ==स्वयादिसँ== * [[इन्दोनेसिया]] [[Category:म्हो सुन्दा टापू]] [[en:Lesser Sunda Islands]] 1zi8y7tu8mzsevaowvo00zjrnjq5pna 1124366 1124365 2026-09-10T06:03:25Z Eukesh 11 1124366 wikitext text/x-wiki '''म्हो सुन्दा न्हसिभु''' वा '''लेसर सुन्दा टापू''' ( Lesser Sunda Islands ) धाःगु दक्षिण-पूर्व एसियाय् च्वंगु न्हसिभुतेगु छगू पुचः खः, गुगु [[जावा]] न्हसिभुया पूर्व पाखे ला। थ्व न्हसिभु पुचः मू कथं इन्दोनेसियाया दुने ला, तर थुकिया पूर्वी भागय् [[पूर्वी तिमोर]] (East Timor) धइगु स्वतन्त्र राष्ट्र नं दुथ्याः। थ्व टापूतयेगु दुने बाली, लोम्बोक, सुम्बावा, फ्लोरेस, सुम्बा, व तिमोर थेंज्याःगु मू टापूत ला। थ्व क्षेत्र [[हिन्द महासागर]] व [[प्रशान्त महासागर]]या दथुइ लाःगु स्वापू खः। थ्व टापूतयेगु प्रकृति व भूगोल जावा वा सुमात्रा स्वया भचा पाः, छाय्‌धाःसा थन शुष्क जलवायु व भचा म्हो गुँ दु। थ्व न्हसिभु पुचः ज्वालामुखी गतिविधिया निंतिं नं नां जाः; थन 'माउन्ट रिन्जानी' व 'माउन्ट आगुङ' थेंज्याःगु तःधँगु ज्वालामुखीत दु। फ्लोरेस नापं च्वंगु कोमोडो न्हसिभुइ 'कोमोडो ड्रेगन' (Komodo dragon) खनेदु। थ्व क्षेत्र थःगु प्राकृतिक सुन्दरता, समुद्र सिथ (beaches), व पर्यटकीय थाय्या निंतिं हलिंन्यंक नांजाह्। बाली टापू थुकिया मू सांस्कृतिक व पर्यटकीय केन्द्र खः। थनया मनूतयेगु संस्कृति, भाषा व धर्मय् नं विविधता खनेदु। ==इन्दोनेसियाया प्रशासनिक क्षेत्र== {| {{table}} !न्हसिभु!!प्रान्त |- | [[म्हो सुन्दा न्हसिभु]]||बालि |- | ||पूर्व नुसा तेङ्गारा |- | ||पश्चिम नुसा तेङ्गारा |} ==स्वयादिसँ== * [[इन्दोनेसिया]] [[Category:म्हो सुन्दा टापू]] [[en:Lesser Sunda Islands]] gnpbe6sgn6g1uk31b9mhuk19h0jv8bg 0 308393 1124367 2026-09-10T06:07:14Z Eukesh 11 न्हुगु पौ: '''सुलावेसी''' धाःगु [[इन्दोनेसिया]]या अद्भूत आकार दुगु छगू तःधँगु न्हसिभु खः, गुकियात प्राचीन ईलय् 'सेलेबेस' (Celebes) धकाः नं म्हसीकीगु खः। थ्व न्हसिभु के-आकार (K-shaped) या प्यंगू तःधँगु प्राय... 1124367 wikitext text/x-wiki '''सुलावेसी''' धाःगु [[इन्दोनेसिया]]या अद्भूत आकार दुगु छगू तःधँगु न्हसिभु खः, गुकियात प्राचीन ईलय् 'सेलेबेस' (Celebes) धकाः नं म्हसीकीगु खः। थ्व न्हसिभु के-आकार (K-shaped) या प्यंगू तःधँगु प्रायद्वीपय् दयाच्वंगु दु। सुलावेसी न्हसिभु बोर्नियोया पूर्व व मलुकु न्हसिभुया पश्चिमय् ला। थ्व न्हसिभु थःगु ब्यागलं व आजूचाःगु प्राकृतिक भूगोलया निंतिं नां जाः, गनया यक्व प्रजातित हलिमया मेगु गनं नं खनेदमद्व (endemic species)। दसुया निंतिं एनोआ (Anoa - जंगली मेय्), बाबीरुसा (Babirusa), व तार्तियर (Tarsier - चिधँगु म्ये) थन जक खनेदु। सुलावेसी थःगु गावंगु समुद्र, कोरल रिफ व दाइभिङ्ग (diving) थाय्या निंतिं हलिंन्यंक नां जाः, दसु बुनाकेन (Bunaken) राष्ट्रिय निकुञ्ज। थन दूगु तोराजा (Toraja) जातीय पुचः थःगु आजूचाःगु सिथं यंकेगु संस्कार (funeral rites) व परम्परागत छेँ 'तोङ्कोनान' या निंतिं नांजाः। बुगिस (Bugis) व मकासार जातीय पुचःत थःगु पुलांगु समुद्री यात्रा व नाउचा प्रविधिया निंतिं नां जाः। सुलावेसी बुंज्या, खनिज (विशेष यानाः निकेल), व समुद्री स्रोतय् तःमि दु। थ्व न्हसिभु इन्दोनेसियाया सांस्कृतिक व प्राकृतिक विविधताया तःधँगु दसु खः। ==स्वयादिसँ== * [[इन्दोनेसिया]] [[Category:सुलावेसी]] [[en:Sulawesi]] 23pknxzhab9xgp6sxf5xitjyjp8h3ma 0 308394 1124368 2026-09-10T06:07:41Z Eukesh 11 Redirected page to [[सुलावेसी]] 1124368 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[सुलावेसी]] 36ldsyuzoxccxl7mfc66xtr9a9jlg6s 0 308395 1124369 2026-09-10T06:07:58Z Eukesh 11 Redirected page to [[म्हो सुन्दा न्हसिभु]] 1124369 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[म्हो सुन्दा न्हसिभु]] 2muv7c15bkaeuw956b0kvaepvey5iz8 0 308396 1124370 2026-09-10T06:08:17Z Eukesh 11 Redirected page to [[बोर्नियो]] 1124370 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[बोर्नियो]] aslg03e6v7onxhrb0st5jh0hxkcvdwf 0 308397 1124372 2026-09-10T06:13:43Z Eukesh 11 न्हुगु पौ: '''मलुकु न्हसिभु''' ( Maluku Islands ) धाःगु इन्दोनेसियाया पूर्वी भागय् दुगु न्हसिभुतयेगु छगू तःधँगु पुचः खः, गुकियात इतिहासय् 'मस्ला न्हसिभु' (Muluccas or Spice Islands) धकाः म्हसीकीगु खः। थ्व न्हसिभु पुचः ... 1124372 wikitext text/x-wiki '''मलुकु न्हसिभु''' ( Maluku Islands ) धाःगु इन्दोनेसियाया पूर्वी भागय् दुगु न्हसिभुतयेगु छगू तःधँगु पुचः खः, गुकियात इतिहासय् 'मस्ला न्हसिभु' (Muluccas or Spice Islands) धकाः म्हसीकीगु खः। थ्व न्हसिभु पुचः [[सुलावेसी]]या पूर्व व न्यू गिनीया पश्चिमय् ला। मलुकु न्हसिभु तःधँगु ऐतिहासिक महत्त्व दुगु थाय् खः, छाय्‌धाःसा प्राचीन व मध्यकालय् हलिमय् [[जिफ्वः]] (nutmeg), मेस (mace), व ल्वाङ (cloves) जक उत्पादन जुइगु छगू जक थाय् थ्व हे खः। थ्व मस्लातयेगु व्यापारया निंतिं युरोपीय शक्ति राष्ट्रत (स्पेन, पोर्चुगल, डच व ब्रिटेन) दथुइ ताःहाकःगु द्वन्द्व व युद्ध जुगु खः। डच ईस्ट इन्डिया कम्पनीं थ्व थासय् तःधँगु एकाधिकार स्थापित याःगु खः। थ्व न्हसिभु पुचलय् अम्बन (Ambon), सेराम (Seram), हाल्माहेरा (Halmahera), व बान्दा (Banda) न्हसिभु मू खः। थनया भूगोल पहाडी व ज्वालामुखीय जुइ, गुकिं यानाः थनया अम्लीय चा बुँज्याया निंतिं उपयुक्त जुइ। मलुकु न्हसिभुया समुद्र अतिकं चकंगु व कोरल रिफं परिपूर्ण दु, गुकिं समुद्री जीवनयात समृद्ध याइ। थौंकन्हे थ्व क्षेत्र बुंज्या, न्या लायेगु, व पर्यटन ख्यलय् नांजाः। थुकिया समृद्ध इतिहास व प्राकृतिक सौन्दर्यं थुकियात इन्दोनेसियाया छगू विशेष भाग दयेकातःगु दु। ==स्वयादिसँ== * [[इन्दोनेसिया]] [[Category:मलुकु न्हसिभु]] [[en:Maluku Islands]] hy7f0z0ffmvvwdbqd2pp1dig9td4ppn 0 308398 1124373 2026-09-10T06:14:52Z Eukesh 11 Redirected page to [[मलुकु न्हसिभु]] 1124373 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[मलुकु न्हसिभु]] c43sk7fl21qwtbkkr3e1wcouija0w4w 0 308399 1124374 2026-09-10T06:18:21Z Eukesh 11 न्हुगु पौ: '''पश्चिम पपुआ लागा''' ( West Papua region ) धाःगु न्यू गिनी (New Guinea) न्हसिभुया पश्चिम पाखेया भूभाग खः, गुगु इन्दोनेसियाया राष्ट्रिय सिमाना दुने ला। थ्व क्षेत्रयात 'इरियन जाया' (Irian Jaya) धकाः नं म्हसीकी... 1124374 wikitext text/x-wiki '''पश्चिम पपुआ लागा''' ( West Papua region ) धाःगु न्यू गिनी (New Guinea) न्हसिभुया पश्चिम पाखेया भूभाग खः, गुगु इन्दोनेसियाया राष्ट्रिय सिमाना दुने ला। थ्व क्षेत्रयात 'इरियन जाया' (Irian Jaya) धकाः नं म्हसीकीगु खः व थौंकन्हे थुकियात थीथी प्रान्तय् (पपुआ व पश्चिम पपुआ) बायातःगु दु। थ्व क्षेत्रया पूर्वय् [[पपुआ न्यु गिनी]] धइगु स्वतन्त्र राष्ट्र दु। पश्चिम पपुआ क्षेत्र थःगु विशाल व प्राचीन उष्णकटिबंधीय गुँ, तःधँगु च्वकाझ्वः, व समृद्ध जैविक विविधताया निंतिं नां जाः। थन हलिंया नांजाःगु 'ग्रासबर्ग खानी' (Grasberg mine) ला। थनया मूलवासी पपुअन (Papuan) तयेसं द्वलंद्वः दँ निसें थःगु पृथक संस्कृति, भाषा व जीवनशैली म्वाका तय्‌फूगु दु। थन पृथक भाषिक व जातीय पुचःत च्वनि। थ्व क्षेत्रय् च्वंगु 'राजा अम्पात' (Raja Ampat) न्हसिभु पुचः हलिमया दकले समृद्ध समुद्री कोरल व जैविक विविधता दुगु थाय् कथं कायेगु या। भौगोलिक व सांस्कृतिक रुपं थ्व क्षेत्र एसिया स्वया ओशिनिया (Oceania) महाद्वीप नाप अप्वः लिक्क ला। थौंकन्हे राजनीतिक, सामाजिक व वातावरणीय मुद्दां यानाः थ्व क्षेत्र इन्दोनेसियाया छगू महत्त्वपूर्ण व संवेदनशील क्षेत्र जूगु दु। ==स्वयादिसँ== * [[इन्दोनेसिया]] [[Category:पश्चिम पपुआ क्षेत्र]] [[en:Western New Guinea]] qhonsxesxp90fsyis8tu5nz1im8b0ff