Wikipedia
niawiki
https://nia.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Olayama
MediaWiki 1.47.0-wmf.23
first-letter
Media
Spesial
Huhuo
Sangoguna
Huhuo zangoguna
Wikipedia
Huhuo Wikipedia
Berkas
Huhuo berkas
MediaWiki
Huhuo MediaWiki
Templat
Huhuo templat
Fanolo
Huhuo wanolo
Kategori
Huhuo kategori
Portal
Huhuo portal
TimedText
TimedText talk
Modul
Pembicaraan Modul
Acara
Huhuo Acara
Templat:Dati2
10
629
29939
14762
2026-10-11T07:24:40Z
Minorax
82
29939
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
|name = {{if empty|{{{name|}}}|{{{official_name|{{{töi|}}}}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}
|other_name = {{{töi_bö'ö|{{{töi bö'ö|}}}}}}
|native_name = {{{native_name|}}}
|native_name_lang = {{{native_name_lang|}}}
|image_seal = {{{lambang|{{{logo|}}}}}}
|image_flag = {{{bendera|{{{flag|}}}}}}
|motto = {{{motto|}}}
|semboyan = {{{semboyan|}}}
|nickname_link = Daftar julukan kota di Indonesia
|nickname = {{{julukan|}}}
|image_skyline = {{{foto|{{{image_skyline|}}}}}}
|image_size = {{{size|}}}
|image_caption = <div class="center">{{{caption|}}}</div>
|image_map = {{{image_map|{{{peta|}}}}}}
|map_caption = {{{map_caption|}}}
|subheader = {{<includeonly>safesubst:</includeonly>#switch: {{{provinsi|{{{propinsi|}}}}}}
|Aceh|Sumatra Utara|Sumatra Barat|Riau|Kepulauan Riau|Kepulauan Bangka Belitung|Jambi|Bengkulu|Sumatra Selatan|Lampung
|[[Aceh]]|[[Sumatra Utara]]|[[Sumatra Barat]]|[[Riau]]|[[Kepulauan Riau]]|[[Kepulauan Bangka Belitung]]|[[Jambi]]|[[Bengkulu]]|[[Sumatra Selatan]]|[[Lampung]] = [[Sumatra]]
|Banten|Daerah Khusus Ibukota Jakarta|Jawa Barat|Jawa Tengah|Daerah Istimewa Yogyakarta|Jawa Timur
|[[Banten]]|[[Daerah Khusus Ibukota Jakarta]]|[[Jawa Barat]]|[[Jawa Tengah]]|[[Daerah Istimewa Yogyakarta]]|[[Jawa Timur]] = [[Jawa]]
|Kalimantan Barat|Kalimantan Tengah|Kalimantan Selatan|Kalimantan Timur|Kalimantan Utara
|[[Kalimantan Barat]]|[[Kalimantan Tengah]]|[[Kalimantan Selatan]]|[[Kalimantan Timur]]|[[Kalimantan Utara]] = [[Kalimantan]]
|Bali|[[Bali]]|Nusa Tenggara Barat|Nusa Tenggara Timur|[[Nusa Tenggara Barat]]|[[Nusa Tenggara Timur]] = [[Kepulauan Nusa Tenggara|Nusa Tenggara]]
|Sulawesi Utara|Gorontalo|Sulawesi Tengah|Sulawesi Barat|Sulawesi Selatan|Sulawesi Tenggara|[[Sulawesi Utara]]|[[Gorontalo]]|[[Sulawesi Tengah]]|[[Sulawesi Barat]]|[[Sulawesi Selatan]]|[[Sulawesi Tenggara]] = [[Sulawesi]]
|Maluku|Maluku Utara|[[Maluku]]|[[Maluku Utara]]= [[Kepulauan Maluku|Maluku]]
|Papua|Papua Barat|[[Papua]]|[[Papua Barat]] = [[Pulau Papua|Papua]]
|#default = [[{{{pulau|}}}]]
}} [[Berkas:Nuvola single chevron right.svg|16px|link=]] [[{{Trim brackets|{{{propinsi|{{{provinsi}}}}}}}}]]
|pushpin_map = {{{pushpin_map|Indonesia {{<includeonly>safesubst:</includeonly>#switch: {{{provinsi|{{{propinsi|}}}}}}
|Aceh|Sumatra Utara|Sumatra Barat|Riau|Kepulauan Riau|Kepulauan Bangka Belitung|Jambi|Bengkulu|Sumatra Selatan|Lampung
|[[Aceh]]|[[Sumatra Utara]]|[[Sumatra Barat]]|[[Riau]]|[[Kepulauan Riau]]|[[Kepulauan Bangka Belitung]]|[[Jambi]]|[[Bengkulu]]|[[Sumatra Selatan]]|[[Lampung]] = Sumatra
|Banten|Daerah Khusus Ibukota Jakarta|Jawa Barat|Jawa Tengah|Daerah Istimewa Yogyakarta|Jawa Timur
|[[Banten]]|[[Daerah Khusus Ibukota Jakarta]]|[[Jawa Barat]]|[[Jawa Tengah]]|[[Daerah Istimewa Yogyakarta]]|[[Jawa Timur]] = Java
|Kalimantan Barat|Kalimantan Tengah|Kalimantan Selatan|Kalimantan Timur|Kalimantan Utara
|[[Kalimantan Barat]]|[[Kalimantan Tengah]]|[[Kalimantan Selatan]]|[[Kalimantan Timur]]|[[Kalimantan Utara]] = Kalimantan
|Bali|[[Bali]]|Nusa Tenggara Barat|Nusa Tenggara Timur|[[Nusa Tenggara Barat]]|[[Nusa Tenggara Timur]] = Lesser Sunda Islands
|Sulawesi Utara|Gorontalo|Sulawesi Tengah|Sulawesi Barat|Sulawesi Selatan|Sulawesi Tenggara|[[Sulawesi Utara]]|[[Gorontalo]]|[[Sulawesi Tengah]]|[[Sulawesi Barat]]|[[Sulawesi Selatan]]|[[Sulawesi Tenggara]] = Sulawesi
|Maluku|Maluku Utara|Papua|Papua Barat|[[Maluku]]|[[Maluku Utara]]|[[Papua]]|[[Papua Barat]] = Maluku and Western New Guinea
|#default = }}#Indonesia}}}
|pushpin_label_position = {{{pushpin_label_position|}}}
|pushpin_label = {{{pushpin_label|}}}
|pushpin_map_alt = {{{pushpin_map_alt|}}}
|pushpin_mapsize = {{{pushpin_mapsize|}}}
|pushpin_map_caption = {{{pushpin_map_caption|}}}
|pushpin_map1 = {{{pushpin_map1|}}}
|pushpin_label_position1 = {{{pushpin_label_position1|}}}
|pushpin_label1 = {{{pushpin_label1|}}}
|pushpin_map_alt1 = {{{pushpin_map_alt1|}}}
|pushpin_mapsize1 = {{{pushpin_mapsize1|}}}
|pushpin_map_caption1 = {{{pushpin_map_caption1|}}}
|coor_pinpoint = {{{coor_pinpoint|}}}
|coordinates_region = {{{coordinates_region|}}}
|coordinates_type = {{{coordinates_type|}}}
|coordinates_footnotes = {{{coordinates_footnotes|}}}
|coordinates = {{#if:{{{latd}}}|{{coord|{{{latd|}}}|{{{latm|}}}|{{{lats|}}}|{{{latNS|}}}|{{{longd|}}}|{{{longm|}}}|{{{longs|}}}|{{{longEW|}}}}}|{{{coordinates|{{{koordinat}}}}}}}}
|subdivision_type = Negara
|subdivision_name = {{flagcountry|Indonesia}}
|subdivision_type1 = [[Provinsi di Indonesia|Provinsi]]
|subdivision_name1 = [[{{Trim brackets|{{{propinsi|{{{provinsi}}}}}}}}]]
|established_title = Tanggal peresmian
|established_date = {{{tanggal|{{{berdiri|}}}}}}
|established_title1 = Dasar hukum
|established_date1 = {{{dasar hukum|}}}
|established_title2 = Hari jadi
|established_date2 = {{{hari jadi|}}}
|seat_type = [[Ibu kota kabupaten|Ibu kota]]
|seat = {{{ibukota|}}}
|leader_title = {{#if:{{{nama walikota|}}}|[[{{Trim brackets|{{{kepala daerah|{{{jenis pemimpin|Wali Kota}}}}}}}}]]|[[{{Trim brackets|{{{töi fogaoni|{{{jenis pemimpin|Bupati}}}}}}}}]]}}
|leader_name = {{{töi bupati/wali kota|{{{pemimpin|{{{nama walikota|}}}}}}}}}
|leader_title1 = {{#if:{{{nama wakil walikota|}}}|[[{{Trim brackets|{{{wakil kepala daerah|{{{kepala daerah2|{{{jenis pemimpin2|Fangali Wali Kota}}}}}}}}}}}]]|[[{{Trim brackets|{{{wakil kepala daerah|{{{kepala daerah2|{{{jenis pemimpin2|Fangali Bupati}}}}}}}}}}}]]}}
|leader_name1 = {{{töi wangali|{{{nama kepala daerah2|{{{pemimpin2|{{{nama wakil walikota|}}}}}}}}}}}}
|leader_title2 = {{#if: {{{sekretaris daerah|{{{nama sekretaris daerah|}}}}}}|Sekretaris Daerah}}
|leader_name2 = {{{sekretaris daerah|{{{nama sekretaris daerah|}}}}}}
|leader_title3 = {{#if: {{{ketua DPRD|}}}|Ketua DPRD}}
|leader_name3 = {{{ketua DPRD|{{{nama ketua DPRD|}}}}}}
|government_blank1_title = • Ketua Pengadilan Negeri
|government_blank1 = {{{ketua pengadilan negeri|}}}
|government_blank2_title = • Kepala Kejaksaan Negeri
|government_blank2 = {{{kepala kejaksaan negeri|}}}
|government_blank3_title = • Komandan Distrik Militer
|government_blank3 = {{{dandim|}}}
|government_blank4_title = • Kepala Kepolisian Resor
|government_blank4 = {{{kapolres|}}}
|area_footnotes = {{{fa'ebolo umbu|{{{wilayahref|}}}}}}
|area_total_km2 = {{{wilayah|{{{fa'ebolo|}}}}}}
|area_total_sq_mi = {{{area_total_sq_mi|}}}
|area_land_km2 = {{{luasdaratan|}}}
|area_water_km2 = {{{luasperairan|}}}
|area_urban_sq_mi = {{{area_urban_sq_mi|}}}
|area_water_percent = {{{persenperairan|}}}
|area_note = {{{luascat|}}}
|area_rank = {{#if:{{{area_rank|}}}|[[Angolita kota ba Indonesia molo'ö fa'ebolo gölanania|{{{area_rank|}}}]]}}
|elevation_ft = {{{elevation_ft|}}}
|elevation_m = {{{elevation_m|}}}
|elevation_point = {{{elevation_point|}}}
|elevation_footnotes = {{{elevation_footnotes|}}}
|population_footnotes = {{{niha mbanua umbu|}}}
|population_total = {{#if:{{{niha mbanua|}}}|{{{niha mbanua|}}} jiwa}}
|population_as_of = {{{niha mbanua döfi|}}}
|population_density_km2 = {{#iferror:{{#expr:{{{niha mbanua}}}/{{{fa'ebolo}}}}}|{{{fa'afasösö}}}|{{formatnum:{{#expr:{{{niha mbanua}}}/{{{fa'ebolo}}} round 2}}}} niha/km<small><sup>2</sup></small>}}{{{population_density_km2|}}}
|population_density_rank = {{#if:{{{population_density_rank|}}}|[[Angolita kota ba Indonesia molo'ö wa'afasösö niha|{{{population_density_rank|}}}]]}}
|population_rank = {{#if:{{{population_rank|}}}|[[Angolita kota ba Indonesia molo'ö wa'oya zowanua khönia|{{{population_rank|}}}]]}}
|demographics_type1 = {{#if:{{{suku|{{{suku bangsa|{{{agama|{{{bahasa|}}}}}}}}}}}}|Demografi|}}
<!--|demographics1_title1 = {{#if:{{{suku bangsa|}}}|[[Suku]]|}}
|demographics1_info1 = {{{suku bangsa|}}}-->
|demographics1_title1 = {{#if:{{{agama|}}}|[[Agama]]|}}
|demographics1_info1 = {{{agama|}}}
|demographics1_title2 = {{#if:{{{bahasa|}}}|[[Bahasa]]|}}
|demographics1_info2 = {{{bahasa|}}}
|timezone1 = {{<includeonly>safesubst:</includeonly>#switch: {{{provinsi|{{{propinsi|}}}}}}
|Aceh|Sumatra Utara|Sumatra Barat|Riau|Kepulauan Riau|Kepulauan Bangka Belitung|Jambi|Bengkulu|Sumatra Selatan|Lampung|Banten|Daerah Khusus Ibukota Jakarta|Jawa Barat|Jawa Tengah|Daerah Istimewa Yogyakarta|Jawa Timur|Kalimantan Barat|Kalimantan Tengah|[[Aceh]]|[[Sumatra Utara]]|[[Sumatra Barat]]|[[Riau]]|[[Kepulauan Riau]]|[[Kepulauan Bangka Belitung]]|[[Jambi]]|[[Bengkulu]]|[[Sumatra Selatan]]|[[Lampung]]|[[Banten]]|[[Daerah Khusus Ibukota Jakarta]]|[[Jawa Barat]]|[[Jawa Tengah]]|[[Daerah Istimewa Yogyakarta]]|[[Jawa Timur]]|[[Kalimantan Barat]]|[[Kalimantan Tengah]] = [[Waktu Indonesia Barat|WIB]] ([[UTC+07:00]])
|Bali|Nusa Tenggara Barat|Nusa Tenggara Timur|Kalimantan Selatan|Kalimantan Timur|Kalimantan Utara|Sulawesi Utara|Gorontalo|Sulawesi Tengah|Sulawesi Barat|Sulawesi Selatan|Sulawesi Tenggara|[[Bali]]|[[Nusa Tenggara Barat]]|[[Nusa Tenggara Timur]]|[[Kalimantan Selatan]]|[[Kalimantan Timur]]|[[Kalimantan Utara]]|[[Sulawesi Utara]]|[[Gorontalo]]|[[Sulawesi Tengah]]|[[Sulawesi Barat]]|[[Sulawesi Selatan]]|[[Sulawesi Tenggara]] = [[Waktu Indonesia Tengah|WITA]] ([[UTC+08:00]])
|Maluku|Maluku Utara|Papua|Papua Barat|[[Maluku]]|[[Maluku Utara]]|[[Papua]]|[[Papua Barat]] = [[Waktu Indonesia Timur|WIT]] ([[UTC+09:00]])
|#default = {{{zona waktu|{{{zona|}}}}}}[[Kategori:Pages using infobox dati2 with unknown parameters]] }}
|postal_code_type = Kode pos
|postal_code = {{{kodepos|{{{kode pos|{{{postal_code|{{{postalcode|}}}}}}}}}}}}
|area_code_type = {{#if:{{{kode|{{{kode telepon|}}}}}}|[[Kode telepon]]|}}
|area_code = {{#if:{{{kode|{{{kode telepon|{{{area_code|}}}}}}}}}|[[Daftar kode telepon di Indonesia|{{{kode|{{{kode telepon|{{{area_code|}}}}}}}}}]]|}}
|code1_name = Kode Kemendagri
|code1_info = {{#invoke:Wikidata | claim | property=P2588 | value={{{kodedagri|}}} | list=false }}
|code2_name = Kode BPS
|code2_info = {{{BPS_code|}}}
|code3_name = Kode SNI
|code3_info = {{{SNI|}}}
<!----- Pembagian Administrasi ----->
|blank_name_sec1 = {{#if:{{{kecamatan|}}}|Fa'oya [[kecamatan]]|}}
|blank_info_sec1 = {{{kecamatan|}}}
|blank1_name_sec1 = {{#if:{{{kelurahan|}}}|Fa'oya [[kelurahan]]|}}
|blank1_info_sec1 = {{{kelurahan|}}}
|blank2_name_sec1 = {{#if:{{{desa|}}}|Fa'oya [[desa]]|}}
|blank2_info_sec1 = {{{desa|}}}
<!----- DAU, PAD, APBD, IPM ----->
|blank_name_sec2 = {{#if: {{{dau|{{{DAU|{{{Dau|}}}}}}}}}|[[Dana Alokasi Umum|DAU]]}}
|blank_info_sec2 = {{#if: {{{dau|{{{DAU|{{{Dau|}}}}}}}}}|{{{dau|{{{DAU|{{{Dau|}}}}}}}}} }}{{#if: {{{dau umbu|}}}|{{{dauref|}}} }}
|blank1_name_sec2 = {{#if: {{{pad|}}}|[[Pendapatan Asli Daerah|PAD]]}}
|blank1_info_sec2 = {{#if: {{{pad|}}}|{{{pad|}}} }}
|blank2_name_sec2 = {{#if: {{{apbd|}}}|[[Anggaran Pendapatan dan Belanja Daerah|APBD]]}}
|blank2_info_sec2 = {{#if: {{{apbd|}}}|{{{apbd|}}} }}
|blank3_name_sec2 = {{#if: {{{IPM|}}}|[[Indeks Pembangunan Manusia|IPM]]}}
|blank3_info_sec2 = {{#if: {{{IPM|}}}|{{{IPM|}}} }}
<!----- Bandar Udara ----->
|blank_name_sec3 = {{#if:{{{bandar udara|{{{bandara|}}}}}}|[[Bandar udara]]|}}
|blank_info_sec3 = {{{bandar udara|{{{bandara|}}}}}}
|blank1_name_sec3 = {{#if:{{{Pelabuhan|{{{pelabuhan|}}}}}}|[[Pelabuhan]]|}}
|blank1_info_sec3 = {{{Pelabuhan|{{{pelabuhan|}}}}}}
|blank2_name_sec3 = {{#if:{{{flora|}}}|[[Flora|Flora resmi]]|}}
|blank2_info_sec3 = {{{flora|}}}
|blank3_name_sec3 = {{#if:{{{fauna|}}}|[[Fauna|Fauna resmi]]|}}
|blank3_info_sec3 = {{{fauna|}}}
|registration_plate = {{{registration_plate|{{{nomor_polisi|}}}}}}
|elevation_max_m = {{{elevation_max_m|}}}
|elevation_min_m = {{{elevation_min_m|}}}
|website = {{{bolokha gu'ö|{{{situs|{{{website|}}}}}}}}}
|footnotes = {{{ref|}}}
}}{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox dati2 with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Templat:Dati2]] with unknown parameter "_VALUE_"|ignoreblank=y
|nama|official_name|nama lain|nama_lain|lambang|motto|julukan|foto|image_skyline|caption|image_map|peta|pushpin_map|pushpin_label_position|pushpin_label|pushpin_map_alt
|pushpin_mapsize|pushpin_map_caption|map_caption|pushpin_map1|pushpin_label_position1|pushpin_label1|pushpin_map_alt1|pushpin_mapsize1|pushpin_map_caption1|coor_pinpoint|coordinates_region|coordinates_type|coordinates_footnotes|coordinates|koordinat|propinsi|provinsi|tanggal|dasar hukum|hari jadi|ibukota|kepala daerah|nama kepala daerah|pemimpin|wakil kepala daerah|nama wakil kepala daerah|sekretaris daerah|nama sekretaris daerah|sekretaris daerah|ketua DPRD|ketua pengadilan negeri|kepala kejaksaan negeri|dandim|kapolres|luasref|wilayahref|wilayah|luas|luasdaratan|luasperairan|persenperairan |luascat|pendudukref|penduduk|penduduktahun|penduduk|luas|kepadatan|suku|suku bangsa|agama|bahasa|zona waktu|zona |kodepos|kode pos|kode|kodearea|kodedagri|kecamatan|kelurahan|desa|dau|DAU|Dau|dauref|pad|apbd|IPM|bandar udara |bandara|Pelabuhan|pelabuhan|flora|fauna|web|situs|ref|semboyan|website|SNI|nama ketua DPRD|elevation_ft|elevation_m|elevation_point|elevation_footnotes
|native_name_lang|native_name|kepala daerah2|nama kepala daerah2|logo|berdiri|pulau|jenis pemimpin|pemimpin2|jenis pemimpin2|area_urban_sq_mi|size|zona_utc|bendera|flag|area_rank|postal_code|postalcode|nama walikota|nama wakil walikota|area_code|area_code_type|postal_code_type|population_density_rank|population_rank|registration_plate|nomor_polisi|population_density_km2|elevation_min_m|elevation_max_m|BPS_code
|latd|latm|lats|latNS|longd|longm|longs|longEW|area_total_sq_mi}}<noinclude>{{dokumentasi}}</noinclude>
c45g08z9t7pgzfx4ew3rox5gyubksai
Templat:Infobox spesies
10
1968
29935
11694
2026-10-11T07:23:24Z
Minorax
82
29935
wikitext
text/x-wiki
{{OpenDivRTL|lang={{{lang|}}}}}{{Infobox spesies/core
| wikidata = {{{wikidata|}}}
| item = {{{item|}}}
| lang = {{{lang|}}}
| name = Infobox spesies
| bodystyle = font-size: 100%; width:15em;
| abovestyle = font-size: 100%; background-color: {{{color|{{taxobox colour2|{{textnet|{{#invoke:Wikidata | getParentValues | property=P171 | label=P105<!--
-->| upto={{#invoke:Wikidata|getLabel|Q22666877|lang={{{lang|}}}}}<!--
-->| labelshow={{#invoke:Wikidata|getLabel|Q36732|lang={{{lang|}}}}} | item={{{item|}}} | rowformat=$1|editicon=false }}}}
}}}}}; vertical-align:middle;;
| subheaderstyle = font-size: 100%; background-color: {{{color|{{taxobox colour2|{{textnet|{{#invoke:Wikidata | getParentValues | property=P171 | label=P105<!--
-->| upto={{#invoke:Wikidata|getLabel|Q22666877|lang={{{lang|}}}}}<!--
-->| labelshow={{#invoke:Wikidata|getLabel|Q36732|lang={{{lang|}}}}} | item={{{item|}}} | rowformat=$1|editicon=false }}}}
}}}}}; font-weight: bold;
| headerstyle = font-size: 100%; background-color: {{{color|{{taxobox colour2|{{textnet|{{#invoke:Wikidata | getParentValues | property=P171 | label=P105<!--
-->| upto={{#invoke:Wikidata|getLabel|Q22666877|lang={{{lang|}}}}}<!--
-->| labelshow={{#invoke:Wikidata|getLabel|Q36732|lang={{{lang|}}}}} | item={{{item|}}} | rowformat=$1|editicon=false }}}}
}}}}};
| captionstyle = font-size: 88%;
| labelstyle = font-size: 90%; padding-right:1.2em;<!--jarak antara label dengan data-->text-align:start; width:40%;
| datastyle = font-size: 90%; text-align:start
| above = {{if then show|{{Infobox spesies/Nama umum
| nom={{{nom|{{{name|}}}}}} | nom_binomial={{{nom_binomial|}}}
| item={{{item|}}} | lang={{{lang|}}} }}
| {{Infobox spesies/Nama ilmiah| nom_binomial={{{nom_binomial|}}}
| item={{{item|}}}| lang={{{lang|}}} }}
}}
<br/><div style="font-size: 85%;">{{align|center|<!--
-->{{#if:{{{periode|{{{fossil_range|}}}}}}
{{#property:P2348| from={{{item|}}} }}
{{#property:P523 | from={{{item|}}} }}
{{#property:P524 | from={{{item|}}} }}
| {{GetLabelFix|P2348|lang={{{lang|}}}}}}} {{#if:{{{periode|{{{fossil_range|}}}}}}{{#property:P2348| from={{{item|}}} }}
|{{#invoke:Wikidata | claim | property=P2348 | value={{{periode|{{{fossil_range|}}}}}} }}
|{{#if:{{{inici|}}}{{#property:P523| from={{{item|}}} }}
{{{fi|}}} {{#property:P524| from={{{item|}}} }}
|{{#invoke:Wikidata | claim | property=P523 | value={{{inici|}}} }} — <!--
-->{{#invoke:Wikidata | claim | property=P524 | value={{{fi|}}}}}
}}
}}
}}</div>
| subheader = {{#if:{{Infobox spesies/Nama umum| nom={{{nom|{{{name|}}}}}} | nom_binomial={{{nom_binomial|}}}
| item={{{item|}}} | lang={{{lang|}}} }}
| {{Infobox spesies/Nama ilmiah| nom_binomial={{{nom_binomial|}}}
| item={{{item|}}}| lang={{{lang|}}} }}
}}
|image = <div style="font-size: 88%;">{{#if:{{{image|}}} |{{#invoke:InfoboxImage |InfoboxImage |image={{{image|}}} |size={{{image_width|}}} |sizedefault=frameless|upright={{{upright|1}}}
|alt={{{alt|}}} }}{{#if: {{{image_caption|}}} |<br />{{{image_caption|}}}</div> }}
| {{#invoke:Wikidata | claim | property=P2716 OR P18 |qualifier= P2096 OR P180
| formatting = table | list = false
| rowformat= [[Berkas:$0|{{{image_width|250px}}}|upright={{{upright|1}}}]]<br />$1 }}
}}
| image2 = {{#invoke:InfoboxImage |InfoboxImage |image={{{image2|}}} | size={{{image2_width|}}} |sizedefault=frameless|upright={{#if:{{{upright2|}}}|{{{upright2}}}|{{{upright|1}}}}} | alt={{{alt2|}}} }}
| caption2 = <div style="font-size: 88%;">{{{image2_caption|}}}</div>
| header2 = {{#if:{{{obsolet|}}}|Takson usang}}
<!-- MEDIA -->
| header4 = {{#if:{{{audio|}}}{{#property:P51 | from={{{item|}}} }}
{{{video|}}}{{#property:P10 | from={{{item|}}} }}
| {{GetLabelFix|Q13557414|lang={{{lang|}}}}}}}
| data5 = {{#if: {{{audio|{{#property:P51 | from={{{item|}}} }} }}}
| <div class="center">{{#invoke:Wikidata | claim | property=P51 |qualifier=P2096 | value={{{audio|}}} | formatting=table
|rowformat = $0 $1 | colformat0=[[Berkas:$1]] |rowsubformat2=<p font-size=90%>$1</p> | separator=<br> }}</div>
}}
| data6 = {{#if:{{#invoke:Wikidata | claim | property=P10 | value={{{video|}}} }} | <div class="center">{{#invoke:Wikidata | claim | property=P10 | value={{{video|}}} |formatting=[[Berkas:$1|250px]] }}</div> }}
<!-- DATA UMUM -->
| header8 = {{#if:{{{locomocio|}}}{{#property:P3512| from={{{item|}}} }}
{{{gestacio|}}}{{#property:P3063| from={{{item|}}} }}
{{{organism_color|}}}{{#property:P462| from={{{item|}}} }}
{{{font_alimentacio|}}}{{#property:P1034| from={{{item|}}} }}
{{{font_de|}}}{{#property:P1672| from={{{item|}}} }}
{{{esperanca_vida|}}}{{#property:P2250| from={{{item|}}} }}
{{{habitat|}}}{{#property:P2974| from={{{item|}}} }}
{{{hoste|}}}{{#property:P2975| from={{{item|}}} }}
{{{temps_generacio|}}}{{#property:P3337| from={{{item|}}} }}
{{{longitud|}}}{{#property:P2043| from={{{item|}}} }}
{{{alcada|}}}{{#property:P2048| from={{{item|}}} }}
{{{massa|}}}{{#property:P2067| from={{{item|}}} }}
{{{envergadura|}}}{{#property:P2050| from={{{item|}}} }}
{{{grup_viric|}}}
{{{descobridor|{{#property:P61| from={{{item|}}}}}}}}
{{{malaltia|{{#property:P1542| from={{{item|}}}}}}}}
{{{gram|{{#property:P2597| from={{{item|}}}}}}}}
{{{soca_tipus|}}}
{{{ploidia|}}}{{#property:P1349| from={{{item|}}} }}
{{{mida_genoma|}}}{{#property:P2143| from={{{item|}}} }}
| {{GetLabelFix|Q494756|lang={{{lang|}}}}} }}
| label9 = {{GetLabelFix|P3512|lang={{{lang|}}}}}
| data9 = {{#invoke:Wikidata | claim | property=P3512 |value={{{locomocio|}}} }}
| label10 = {{GetLabelFix|P3063|lang={{{lang|}}}}}
| data10 = {{#invoke:Wikidata | claim | property=P3063 |value={{{gestacio|}}} | formatting=unit }}
| label12 = {{GetLabelFix|P1034|lang={{{lang|}}}}}
| data12 = {{#invoke:Wikidata | claim | property=P1034 |value={{{font_alimentacio|}}} }}
| label13 = {{GetLabelFix|P1672|lang={{{lang|}}}}}
| data13 = {{#invoke:Wikidata | claim | property=P1672 |value={{{font_de|}}} }}
| label14 = {{GetLabelFix|P2250|lang={{{lang|}}}}}
| data14 = {{#if:{{{esperanca_vida|}}} | {{{esperanca_vida|}}}
|{{circa2|P2250|item={{{item|}}}|lang={{{lang|}}}|list=false|formatting=unit}}}}
| label15 = {{GetLabelFix|P2974|lang={{{lang|}}}}}
| data15 = {{#invoke:Wikidata | claim | property=P2974 |value={{{habitat|}}} }}
| label16 = {{GetLabelFix|P2975|lang={{{lang|}}}}}
| data16 = {{#invoke:Wikidata | claim | property=P2975 |value={{{hoste|}}} }}
| label22 = {{GetLabelFix|P3337|lang={{{lang|}}}}}
| data22 = {{#invoke:Wikidata | claim | property=P3337 |value={{{temps_generacio|}}} | formatting=unit }}
| label23 = {{GetLabelFix|P2043|lang={{{lang|}}}}}
| data23 = {{#invoke:Wikidata | claim | property=P2043 |value={{{longitud|}}} | formatting=unitcode }}
| label24 = {{GetLabelFix|P2048|lang={{{lang|}}}}}
| data24 = {{#invoke:Wikidata | claim | property=P2048 |value={{{alcada|}}} | formatting=unitcode }}
| label25 = {{GetLabelFix|P2067|lang={{{lang|}}}}}
| data25 = {{#invoke:Wikidata | claim | property=P2067 | qualifier=P642 | value={{{massa|}}} | formatting=table
| rowformat=$0 $1 | rowsubformat2=($1) | colformat0=unitcode }}
| label26 = {{GetLabelFix|P2050|lang={{{lang|}}}}}
| data26 = {{#invoke:Wikidata | claim | property=P2050 |value={{{envergadura|}}} | formatting=unitcode }}
<!-- MIKROORGANISME -->
| label37 = {{GetLabelFix|P4628|lang={{{lang|}}}}}
| data37 = {{#if:{{{grup_viric|}}} |
{{#switch:{{{grup_viric|}}}
| i|I = [[Virus ADN#Grup i – Virus dsDNA|Grup I]] <small>(dsDNA)</small>
| ii|II = [[Virus ADN#Grup II – Virus ssDNA|Grup II]] <small>(ssDNA)</small>
| iii|III = [[Virus ARN bicatenari|Grup III]] <small>(dsRNA)</small>
| iv|IV = [[Virus ARN#Grup IV|Grup IV]] <small>((+)ssRNA)</small>
| v|V = [[Virus ARN|Grup V]] <small>((-)ssRNA)</small>
| vi|VI = [[Virus de transcripció inversa|Grup VI]] <small>(ssRNA-RT)</small>
| vii|VII = [[Virus de transcripció inversa|Grup VII]] <small>(dsDNA-RT)</small>
}} | {{#invoke:Wikidata | claim | property=P4628 }} }}
| label38 = {{GetLabelFix|P61|lang={{{lang|}}}}}
| data38 = {{#invoke:Wikidata | claim | property=P61 |value={{{descobridor|}}} }}
| label39 = {{GetLabelFix|Q12136|lang={{{lang|}}}}}
| data39 = {{#if:{{{malaltia|}}}| {{{malaltia|}}}
|{{#ifeq:{{#invoke:Wikidata | claim | property=P1542| formatting=raw }} |Q16686448|<!-- objecte artificial,
no mostrar -->|{{#invoke:Wikidata | claim | property=P1542 }} }}
}}
| label40 = {{GetLabelFix|P2597|lang={{{lang|}}}}}
| data40 = {{#invoke:Wikidata | claim | property=P2597 |value={{{gram|}}} }}
| label41 = {{GetLabelFix|Q855769|lang={{{lang|}}}}}
| data41 = {{{soca_tipus|}}}
<!-- GENETIKA -->
| label46 = {{GetLabelFix|P1349|lang={{{lang|}}}}}
| data46 = {{#invoke:Wikidata | claim | property=P1349 |value={{{ploidia|}}} }}
| label47 = {{GetLabelFix|P2143|lang={{{lang|}}}}}
| data47 = {{#invoke:Wikidata | claim | property=P2143 |value={{{mida_genoma|}}} }}
<!-- JAMUR (FUNGI) -->
| header51 = {{#if:{{{capell|{{#property:P784| from={{{item|}}}}}}}}
{{{himeni|{{#property:P783| from={{{item|}}}}}}}}
{{{accessori|{{#property:P785| from={{{item|}}}}}}}}
{{{comestibilitat|{{#property:P789| from={{{item|}}}}}}}}
{{{estipit|{{#property:P786| from={{{item|}}}}}}}}
{{{color_espores|{{#property:P787| from={{{item|}}}}}}}}
{{{tipus_bolet|{{#property:P788| from={{{item|}}}}}}}}
| {{GetLabelFix|Q83093|lang={{{lang|}}}}} }}
| data52 = {{#if:{{{capell|{{#property:P784| from={{{item|}}}}}}}}
{{{himeni|{{#property:P783| from={{{item|}}}}}}}}
{{{accessori|{{#property:P785| from={{{item|}}}}}}}}
{{{comestibilitat|{{#property:P789| from={{{item|}}}}}}}}
{{{estipit|{{#property:P786| from={{{item|}}}}}}}}
{{{color_espores|{{#property:P787| from={{{item|}}}}}}}}
{{{tipus_bolet|{{#property:P788| from={{{item|}}}}}}}}
| <table align="center" bgcolor=ffffff>{{Infotaula d'ésser viu/Bolet
| capell = {{{capell|{{#invoke:Wikidata|claim|property=P784
| item={{{item|}}}|list=false|formatting=raw}}}}}
| himeni = {{{himeni|{{#invoke:Wikidata|claim|property=P783
| item={{{item|}}}|list=false|formatting=raw}}}}}
| làmina = {{{accessori|{{#invoke:Wikidata|claim|property=P785
| item={{{item|}}}|list=false|formatting=raw}}}}}
| comestibilitat = {{{comestibilitat|{{#invoke:Wikidata|claim|property=P789
| item={{{item|}}}|list=false|formatting=raw}}}}}
| estipit = {{{estipit|{{#invoke:Wikidata|claim|property=P786
| item={{{item|}}}|list=false|formatting=raw}}}}}
| espora = {{{color_espores|{{#invoke:Wikidata|claim|property=P787
| item={{{item|}}}|list=false|formatting=raw}}}}}
| ecologia = {{{tipus_bolet|{{#invoke:Wikidata|claim|property=P788
| item={{{item|}}}|list=false|formatting=raw}}}}}
| item = {{{item|}}} | lang = {{{lang|}}}
}}
}}
<!-- TUMBUHAN -->
| header56 = {{#if:{{{pollinacio|{{#property:P1703| from={{{item|}}} }} }}}
{{{pollinitzador|{{#property:P1704| from={{{item|}}} }} }}}
{{{color_flors|{{#property:P2827| from={{{item|}}} }} }}}
{{{tipus_fruit|{{#property:P4000| from={{{item|}}} }} }}}
| {{GetLabelFix|Q756|lang={{{lang|}}}}}}}
| label57 = {{GetLabelFix|P1703|lang={{{lang|}}}}}
| data57 = {{#invoke:Wikidata | claim | property=P1703 |value={{{pollinacio|}}} }}
| label58 = {{GetLabelFix|P1704|lang={{{lang|}}}}}
| data58 = {{#invoke:Wikidata | claim | property=P1704 |value={{{pollinitzador|}}} }}
| label59 = {{GetLabelFix|P2827|lang={{{lang|}}}}}
| data59 = {{#invoke:Wikidata | claim | property=P2827 |value={{{color_flors|}}} }}
| label60 = {{GetLabelFix|P4000|lang={{{lang|}}}}}
| data60 = {{#invoke:Wikidata | claim | property=P4000 |value={{{tipus_fruit|}}} }}
<!-- STATUS KONSERVASI -->
| header66 = {{#if:{{{estat|{{{status|}}}}}}{{{extint|}}}{{#invoke:Wikidata | claim | property=P141}}
| {{GetLabelFix|Q82673|lang={{{lang|}}} }} }}
| data67 = {{if empty
<!-- manual -->| {{#if: {{{estat|{{{status|}}}}}}<!-- Pemeliharaan manual: status, diterjemahkan ke dalam kode Q oleh IUCN + data kepunahan + tautan ke referensi -->
| {{Infotaula d'ésser viu/Conservació|{{#switch:{{lc:{{{estat|{{{status|}}}}}}}}
|lc=Q211005 |dd=Q3245245 |vu=Q278113 |cd=Q158862 |en=Q11394
|nt=Q719675 |cr=Q219127 |ew=Q239509 |ex=Q237350
|gx=Q55713995 |gh=Q55714026 |g2=Q55714070 |g3=Q55714084
|g4=Q55714094 |g5=Q55714106 |g6=Q55707349 |{{{estat|}}} }}
|{{{extint|}}} |{{{ref_estat|}}} | item={{{item|}}} |lang={{{lang|}}} }} }}
<!-- fossil -->| {{#ifeq:{{#invoke:Wikidata|claim |property=P31}}|Q23038290| {{Infotaula d'ésser viu/Conservació|fo}} }}<!-- fòssil -->
<!-- extint -->| {{#if: {{{extint|}}}<!-- Tractament per extinguits sense estat oficial: estat=ex + data_extinció + enllaç a web referència-->
| {{Infotaula d'ésser viu/Conservació|ex|{{{extint|}}} |{{{ref_estat|}}} | item={{{item|}}} |lang={{{lang|}}} }} }}
<!-- WD -->| {{#invoke:Wikidata|claim |list=false |formatting=table |property=P141 |qualifier=P746
| colformat0=raw | colformat2=Y | item={{{item|}}} |lang={{{lang|}}} |editicon=false
| rowformat={{((}}Infotaula d'ésser viu/Conservació{{!}}$0{{!}}$1{{!}} item{{=}}{{{item|}}}{{!}}lang{{=}}{{{lang|}}} {{))}}
}}<!-- Fi crida subplantilla /Conservació
-->
}}<!-- Fi IF empty-->
<!-- TAKSONOMI -->
| header84 = {{#if:{{#property:P171| from={{{item|}}} }}
{{{genere_tipus|}}}{{{especie_tipus|}}}
{{{categoria_taxonomica|}}}{{#property:P105| from={{{item|}}} }}
{{{nom_binomial|}}}{{#property:P225| from={{{item|}}} }}
{{{autoritat|}}}
{{{tipus_taxonomic|}}}{{#property:P427| from={{{item|}}} }}
{{{sinonims|{{{synonyms|}}}}}}{{#property:P1420| from={{{item|}}} }}{{#property:P694| from={{{item|}}} }}
{{{categoria_subdivisio|}}}
{{{subdivisio|}}}
| {{GetLabelFix|Q7211|lang={{{lang|}}}}} }}
| data85 = {{Infobox spesies/Taksonomi
| animal = {{#ifeq:{{textnet|{{#invoke:Wikidata | getParentValues | property=P171 | label=P105<!--
-->| upto={{#invoke:Wikidata|getLabel|Q36732|lang={{{lang|}}}}}<!--
-->| labelshow={{#invoke:Wikidata|getLabel|Q36732|lang={{{lang|}}}}} | item={{{item|}}} | rowformat=$1 }} }}<!--
-->|{{textnet|{{#invoke:Wikidata|getLabel|Q729|lang={{{lang|}}}}}}}<!-- hewan -->|yes}}
| taxon = {{{taxon|}}}
| taxon2 = {{{taxon2|}}}
| categoria_taxonomica = {{#invoke:Wikidata |claim |property=P105 |value={{{categoria_taxonomica|}}}<!--
categoria_taxonomica manual atau dari Wikidata -->|formatting=label|list=false|editicon=no}}
| nom_binomial = {{{nom_binomial|}}}
| autoritat = {{{autoritat|}}}
| data_publicacio = {{{data_publicacio|}}}
| item = {{{item|}}} | lang = {{{lang|}}}
<!-- Kamus nilai rentang taksonomi menurut bahasa, diteruskan sebagai parameter -->
| superdomain = {{textnet|{{#invoke:Wikidata|getLabel|Q22666877|lang={{{lang|}}}}}}}
| domain = {{textnet|{{#invoke:Wikidata|getLabel|Q146481|lang={{{lang|}}}}}}}
| upadomain = {{textnet|{{#invoke:Wikidata|getLabel|Q3491996|lang={{{lang|}}}}}}}
| superkerajaan = {{textnet|{{#invoke:Wikidata|getLabel|Q19858692|lang={{{lang|}}}}}}}
| kerajaan = {{textnet|{{#invoke:Wikidata|getLabel|Q36732|lang={{{lang|}}}}}}}
| upakerajaan = {{textnet|{{#invoke:Wikidata|getLabel|Q2752679|lang={{{lang|}}}}}}}
| superfilum = {{textnet|{{#invoke:Wikidata|getLabel|Q3978005|lang={{{lang|}}}}}}}
| filum = {{textnet|{{#invoke:Wikidata|getLabel|Q38348|lang={{{lang|}}}}}}}
| upafilum = {{textnet|{{#invoke:Wikidata|getLabel|Q1153785|lang={{{lang|}}}}}}}
| superkelas = {{textnet|{{#invoke:Wikidata|getLabel|Q3504061|lang={{{lang|}}}}}}}
| kelas = {{textnet|{{#invoke:Wikidata|getLabel|Q37517|lang={{{lang|}}}}}}}
| superordo = {{textnet|{{#invoke:Wikidata|getLabel|Q5868144|lang={{{lang|}}}}}}}
| ordo = {{textnet|{{#invoke:Wikidata|getLabel|Q36602|lang={{{lang|}}}}}}}
| superfamili= {{textnet|{{#invoke:Wikidata|getLabel|Q2136103|lang={{{lang|}}}}}}}
| famili = {{textnet|{{#invoke:Wikidata|getLabel|Q35409|lang={{{lang|}}}}}}}
| upafamili = {{textnet|{{#invoke:Wikidata|getLabel|Q2455704|lang={{{lang|}}}}}}}
| tribus = {{textnet|{{#invoke:Wikidata|getLabel|Q227936|lang={{{lang|}}}}}}}
| genus = {{textnet|{{#invoke:Wikidata|getLabel|Q34740|lang={{{lang|}}}}}}}
| spesies = {{textnet|{{#invoke:Wikidata|getLabel|Q7432|lang={{{lang|}}}}}}}
| upaspesies = {{textnet|{{#invoke:Wikidata|getLabel|Q68947|lang={{{lang|}}}}}}}
}}
| label87 = {{GetLabelFix|P427|lang={{{lang|}}}}}
| data87 = {{#invoke:Wikidata | linkWithParentLabel | property=P427 | parent=P225 | value={{{genere_tipus|{{{especie_tipus|{{{tipus_taxonomic|}}} }}} }}} }}
<!-- DIVERSITAS -->
| header98 = {{#if:{{{diversitat|{{{diversity|}}}}}}
| {{GetLabelFix|Q1230584|lang={{{lang|}}}}} }}
| data99 = {{align|center| {{{diversitat|{{{diversity|}}}}}} }}
<!-- NOMENKLATUR -->
| header110 = {{#if:{{{estatus_nomenclatura|}}}{{#invoke:Wikidata | claim | property=P225 | qualifier=P1135 }}
{{{ortografia_original|}}}{{#invoke:Wikidata | claim | property=P225 | qualifier=P1353 }}
{{{eponim|}}}{{#property:P138 | from={{{item|}}} }}
{{{basionim|}}}{{#property:P566 | from={{{item|}}} }}
{{{nom_coordinat|}}}{{#property:P2743 | from={{{item|}}} }}
{{{sinonims|{{{synonyms|{{#property:P1420 | from={{{item|}}}}}}}}}}}
{{#property:P694 | from={{{item|}}} }}
{{#invoke:Wikidata | claim | property=P225 | qualifier=P697 | value={{{exautor|}}} }}
{{#invoke:Wikidata | claim | property=P225 | qualifier=P2433 | value={{{genere_taxon|}}} }}
{{{combinacio_original|}}}{{#property:P1403 | from={{{item|}}} }}
{{{significat_nom_cientific|}}}
| {{GetLabelFix|Q863247|lang={{{lang|}}}}} }}
| label111 = {{GetLabelFix|P1135|lang={{{lang|}}}}}
| data111 = {{#invoke:Wikidata | claim | property=P225 | qualifier=P1135 | value={{{estat_nomenclatura|}}} }}
| label112 = {{GetLabelFix|P1353|lang={{{lang|}}}}}
| data112 = {{#invoke:Wikidata | claim | property=P225 | qualifier=P1353 | value={{{ortografia_original|}}} }}
| label113 = {{GetLabelFix|P138|lang={{{lang|}}}}}
| data113 = {{#invoke:Wikidata | claim | property=P138 | value={{{eponim|}}} }}
| label114 = {{GetLabelFix|P566|lang={{{lang|}}}}}
| data114 = {{#invoke:Wikidata | claim | property=P566 |value={{{basionim|}}} }}
| label115 = {{GetLabelFix|P2743|lang={{{lang|}}}}}
| data115 = {{#invoke:Wikidata | linkWithParentLabel | property=P2743 | parent=P225 | value={{{nom_coordinat|}}} }}
| label117 = {{GetLabelFix|P1420|lang={{{lang|}}}}}
| data117 = {{if empty | {{#invoke:Wikidata | claim | property=P1420 | value={{{sinonims|{{{synonyms|}}}}}} | formatting=''$1'' | separator=<br> }}{{{ref_sinonims|{{{synonyms_ref|}}}}}}
| {{#invoke:Wikidata | claim | property=P694 | formatting=''$1'' | separator=<br> }} }}
| label118 = {{GetLabelFix|P697|lang={{{lang|}}}}}
| data118 = {{if empty | {{#invoke:Wikidata | linkWithParentLabel | property=P225 | qualifier=P697 | parent=P428 | value={{{exautor|}}} | case=smallcaps }}
| {{#invoke:Wikidata | linkWithParentLabel | property=P225 | qualifier=P697 | parent=P835 | value={{{exautor|}}} | case=smallcaps }}
}}
| label119 = {{GetLabelFix|P2433|lang={{{lang|}}}}}
| data119 = {{#invoke:Wikidata | claim | property=P225 | qualifier=P2433 | value={{{genere_taxon|}}} | case=infoboxdata }}
| label120 = {{GetLabelFix|P1403|lang={{{lang|}}}}}
| data120 = {{#invoke:Wikidata | claim | property=P1403 | qualifier=P1403/P225 | formatting=table | rowformat=''$1'' | value={{{combinacio_original|}}} }}
| label121 = {{GetLabelFix|Q183046|lang={{{lang|}}}}}
| data121 = {{{significat_nom_cientific|}}}
<!-- SUBDIVISIO -->
| header134 = {{{subdivision_ranks|}}}
| data135 = {{{subdivision|}}}
<!-- DISTRIBUSI -->
| header151 = {{#if:{{{mapa_distribucio|{{#property:P181| from={{{item|}}} }} }}}
{{{endemic|{{#property:P183| from={{{item|}}} }} }}}
| {{GetLabelFix|P181|lang={{{lang|}}}}} }}
| data152 = {{#if:{{{mapa_distribucio|{{{range_map|}}}}}}
|{{align|center|{{#invoke:InfoboxImage |InfoboxImage |image={{{mapa_distribucio|{{{range_map|}}}}}} | size=300x300px}}<br/><small>{{{peu_mapa_distribucio|{{{range_map_caption|}}}}}}</small>
}}
|{{if then show|{{#invoke:Wikidata |claim |property=P181 |qualifier=P2096 | formatting = table
| list = false| rowformat= <div class="center">[[Berkas:$0|250x250px]]<br /><small>$1</small></div> }}
}}
}}
| label153 = {{GetLabelFix|P183|lang={{{lang|}}}}}
| data153 = {{#invoke:Wikidata | claim | property=P183 |value={{{endemic|}}} }}
<!-- JUDUL ARTIKEL DALAM TEKS MIRING -->
{{#ifeq:{{#invoke:Wikidata | claim | property=P225 | value={{{nom|{{{name|}}}}}} | formatting=text | editicon=false }}
| {{Judul murni}}
| {{#switch:{{{categoria_taxonomica|{{#property:P105| from={{{item|}}}}}}}}
| genus = {{Judul miring}}
| subgenus = {{Judul miring}}
| spesies = {{Judul miring}}
| subspesies = {{Judul miring}}
| #default = {{void}}
}}
| {{void}}
}}
}}<!-- Pengecekan parameter:
-->{{#invoke:TemplatePar
|check
|template=Infobox spesies
|all=
|opt=
nom= name= image= image2= image_caption= image2_caption= image_width= image2_width= upright= upright2= item= alt= alt2= audio= video= obsolet= color=
capell= himeni= accessori= comestibilitat= estipit= color_espores= tipus_bolet= malaltia= gram= ploidia= mida_genoma= grup_viric= soca_tipus= organism_color=
periode= fossil_range= estat= status= criteri_estat= status_system= extint= text_estat= data_extincio= versio_estat= ref_estat=
taxon= taxon2= estat_nomenclatura= ortografia_original= eponim= basionim= nom_coordinat= codi_nomenclatura= exautor= genere_taxon= tipus_taxonomic= combinacio_original= endemic= genere_tipus= especie_tipus= autoritat= data_publicacio= autoritat_tipus= significat_nom_cientific= sinonims= synonyms= ref_sinonims= synonyms_ref= subdivision_ranks= subdivision= mapa_distribucio= range_map= peu_mapa_distribucio= range_map_caption= descobridor= diversitat= diversity=
locomocio= gestacio= font_de= esperanca_vida= habitat= hoste= temps_generacio= longitud= alcada= massa= envergadura= frequencia_cardiaca= frequencia_respiratoria= pollinacio= pollinitzador= color_flors= tipus_fruit=
|cat=Infobox yang menggunakan parameter tidak dikenal
|format=0|preview=1|errNS=0
}}<!--
-->{{CloseDivRTL|lang={{{lang|}}}}}<!--
pelacakan parameter sementara
-->{{#if:{{{soca_tipus|}}} | {{#invoke:utilitats|rastreig|esser/soca_tipus}}}}<!-- 0 ?
-->{{#if:{{{periode|}}} | {{#invoke:utilitats|rastreig|esser/periode}}}}<!-- apx 1000
-->{{#if:{{{data_extincio|}}} | {{#invoke:utilitats|rastreig|esser/data_extincio}}}}<!-- 2
-->{{#if:{{{estat|}}} |{{#switch:{{lc:{{{estat|}}}}}
|ne|dd|lc|nt|vu|en|cr|ew|ex= {{#invoke:utilitats|rastreig|esser/estat_IUCN}}
|cd|lr|lr/lc|lr/nt|lr/cd = {{#invoke:utilitats|rastreig|esser/estat_IUCN_2.3}}
|pe|pew= {{#invoke:utilitats|rastreig|esser/estat_possible_extint}}
|se|secure|segur|dom|domesticated|domesticat= {{#invoke:utilitats|rastreig|esser/estat_extra}}
|fo|fossil|pre = {{#invoke:utilitats|rastreig|esser/estat_pre}}
|gx|gh|g1|g2|g3|g4|g5|gu={{#invoke:utilitats|rastreig|esser/estat_TNC}}
|cites_a1|cites_a2|cites_a4 ={{#invoke:utilitats|rastreig|esser/estat_CITES}}
|le|lt ={{#invoke:utilitats|rastreig|esser/estat_ESA}}
|dl|delisted={{#invoke:utilitats|rastreig|esser/estat_EPCB}}
|{{#invoke:utilitats|rastreig|esser/estat_altres}}
}} }}<!-- 1436
-->{{#if:{{{versio_estat|}}} | {{#invoke:utilitats|rastreig|esser/versio_estat}}}}<!-- 0
-->{{#if:{{{extint|}}} | {{#invoke:utilitats|rastreig|esser/extint}}}}<!--
-->{{#if:{{{text_estat|}}} | {{#invoke:utilitats|rastreig|esser/text_estat}}}}<!-- 0
-->{{#if:{{{ref_estat|}}} | {{#invoke:utilitats|rastreig|esser/ref_estat}}}}<!--
-->{{#ifeq:{{ifeqany|{{{capell|}}}|umbonat agut|esfèric globular|semiesfèric|cònic obús}}|1|{{#invoke:utilitats|rastreig|esser/capells}}}}{{Taxonbar/candidate}}<!--
--><noinclude>{{dokumentasi}}[[Kategori:Templat taksonomi]]</noinclude>
kfcmt9sc81aeiiyxdug8b9q7acfytuy
Toru
0
2752
29938
25933
2026-10-11T07:24:20Z
Minorax
82
29938
wikitext
text/x-wiki
{{Toru taxobox}}
'''Toru''' (ba li Indonesia ''bentuk tidak baku: '''terong''''')<ref name="KBBID">(({{-id-}}))
Pusat Bahasa Departemen Pendidikan [[Republik Indonesia]]
{{cite web
|url=http://bahasa.kemdiknas.go.id/kbbi/index.php
|title=Kamus Besar Bahasa Indonesia dalam jaringan
|accessdate=2013-01-27
|archive-date=2014-05-27
|archive-url=https://web.archive.org/web/20140527102944/http://bahasa.kemdiknas.go.id/kbbi/index.php
|dead-url=yes
}}</ref> (''Solanum melongena'') ya'ia da'ö sinumbua sanga'asogö bua nibali'ö diwo simane bulugeu ma ''sayur-sayuran''. Börötania moroi ba danö [[India]] faoma [[Sri Lanka]].<ref>Tsao dan Lo dalam "Vegetables: Types and Biology". ''Handbook of Food Science, Technology, and Engineering'' oleh Yiu H. Hui (2006). CRC Press. ISBN 1-57444-551-0.</ref><ref>Doijode, S. D. (2001). ''Seed storage of horticultural crops'' (m.s. 157). Haworth Press: ISBN 1-56022-901-2</ref> Toru andre göi ahatö ia ba zinanö simane [[Gowi Balandra]] ma ''kentang'' ba li Indonesia faoma ''leunca'', ba aröu ma'ifu ba zinanö ''tomat''.
Toru ya'ia da'ö sambua zinumbua sauri ba [[Tanö Niha|Danö Niha]] salio auri ba tola fataha ba ndröfi wa'aurinia. Sinumbua da'a auri fa'alaŵania so ba zi 40–150 cm (16-57 inci). Bulunia ebolo, ba mbulunia mogumogumo lö alösö. Fa'anau mbulubia ba zi 10–20 ''cm'' (4-8 ''inci)'' irugi 5–10 ''cm'' (2-4 ''inci'') wa'ebolo. Ngawalö doru sitenga nitanö niha, abölö ebolo mbulunia ba alaŵa irugi ba zi 225 cm (7 ''kaki''), bulu so ba zi 30 cm (12 inci) faoma 15 cm (6 inci) wa'anaunia. Tölania sito'ölönia na tenga nitanö, modoi. La'a-la'a mbowonia so zafusi, ba so zolehe mbaruzö (Li Indonesia ''ungu'') faoma abökhala mbungania so lima nga'örö. Mbenenia (Li Indonesia ''Benang sari'') mola'a-la'a a'usö. Bua hamo so khönia, ba zi 3 cm ba zi tenga nitanö, ba abölö ebua nasa na nitanö.
Lala wananö sinanö toru andre, hunönia lafazaewe ma lahayaigö ba naha danömö tambu si sökhi. Na no irugi, 4 nga'örö mbulunia, awena la fawu'a ba naha si no lahenagö. Faneu buania tola ba zi 70-80 ngaluo aefa latanö aefa da'ö, ero lima hari no so zui mbuania sitola muteu.
Moroi ba wamahaö ''botani'', bua ni fenaeta (yang dikelaskan) sitobali bua ''beri'' oya khönia hunö hiza'i i gide-ide ma'ifu hunönia. Hunö da'ö tola la'a rasonia afeto, börö me so khönia ba hunönia ''nikotin'', sifagölö ''alkaloid'' simane si so ba mbago.
== Waö-Waö (Sejarah) ==
Toru ya'ia da'ö sinumbua nitanö si tola la'a mbuania. Böröta wangoya'ö toru andre, moroi raya faoma gatumbukha mbanua Asia i'otarai ginötö ''prasejarah'', hiza'i awena la'ila ba mbenua Gaekhula ma ba ''dunia Barat'' barö ngahönö si 1500. Buania oya la'a-la'a, soya sibai sowuge'e (Li Indronesia ''hijau''), molehe mbaruzö ( Li Indonesia ungu), faoma safusi (Li Indonesia ungu). Sinura sino tesura si'oföna sibai tesöndra ba ''Qí mín yào shù'', sambua nifa'aso moroi ba zananö sinanö ''Tiongkok kuno'' nisura me döfi 544.<ref>{{cite |author=Fuchsia Dunlop |title=Revolutionary Chinese Cookbook: Recipes from Hunan Province |publisher=Ebury Press |date=2006 |pages=202}}</ref> Fa'oya döi ba li bahasa Arab faoma Afrika Utara niwa'ö ba doru faoma ambö döi moroi ba Yunani simanö göi ba li Romawi mame'e fangombakha wa sinumbua da'a ni'ohe ba mbanua Gaekhula ma ''dunia Barat'' sanörö bolo mbenua Laut Tengah ya'ira si'onarai ba ''bangsa Arab'' ba mböröta ''Abad Pertengahan''. Töi ilmiah doru andre ya'ia da'ö, ''Solanum melongena'', moroi ba wogaoni ba li Arab ba abad ke-16 ba ngawalö zinumbua doru.
Börö me Toru andre fao ba gangolifa ''Solanaceae'', bua doru no irai lawai so khönia misa langu, simane si so ba ngawalö zinanö simane ''varietas leunca'' faoma ''kentang'' ma ba li niha laŵa'ö [[Gowi Balandra]]. Ba hiza mbua doru andre, la'a niha ba löhadöi hadia ia ni'a'asogönia fökhö ba zimanga ya'ia, ba ba danö bö'ö misa, ato niha zimanga toru, hulö simane femanga tomat, kentang, faoma ''merica hijau'' mazui ''lada'' sitola mame'e fa'aukhu ba wa'owaöri mboto niha. Ba gotalua ngawalö zinumbua doru, so zafeto mbuania ba tola möi ''gastritis'' ba mbetu'a niha. Börö da'ö, moroi ba gumbu nifaduhusi tödö niha lamane, tola möi mame'e fökhö ba ''artritis'' moroi ba da'ö moguna la a'aröu'ö niha salio göna fökhö ba ngawalö zedöna la'a.<ref>Childers, N.F. (PhD) & Margoles, M.S. (MD). (1993). An apparent relation of nightshades (Solanaceae) to arthritis. Journal of Neurological and Orthopedic Medical Surgery. 12: 227-231.</ref>
== Ngawalö Doru (Toru) ==
* Toru adulo
* Toru Magi
* Toru Meme
* Toru Bayo
== Lala Wondrino Doru ==
Ba da'a tou so lala wondrino doru (toru) si no irai la tandraigö ba Danö Niha.<ref>Femina,Gaya Hidup Masa Kini (26 september 2017). ''https://www.femina.co.id/ikan-seafood/resep-doru-ba-guro-nigore-udang-dan-terung-balado-khas-nias-selatan-/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250419034352/https://femina.co.id/ikan-seafood/resep-doru-ba-guro-nigore-udang-dan-terung-balado-khas-nias-selatan-/ |date=2025-04-19 }} "Resep Doru Ba Guro Nigore (Udang dan Terung Balado Khas Nias Selatan)"]''. Femina.Co.Id, mufaigi 2 Pebruari 2023</ref>
Sinangea lahenagö ''(Bahan)'':
* Fanikha Sami,
* 600 gram [[Uro|guro]]
* 300 gram Doru
* 2 rozi [[Farira|warira]], sihoi, ba tola ö tataba ia
Faramasa ''(Bumbu)'', ohamai'ö ''(haluskan)'':
* 300 gram lada soyo, tibo'ö hunö
* 8 ngawua baŵa soyo
* 4 ngawua baŵa safusi
* 1 sendro [[Asio|nasio]]
Lala wangahaogö ''(Cara Membuat)'':
* Fakoe ''(goreng)'' guro, farira, faoma toru. Böi ha samuza, föfögö, eluahania uro, awena farira, ba simanö göi dori. Na no aefa ö fakoe ba wanikha, ha ua möi tou khönia wanikha
* Na no aefa ö fasafi fefu zi no ö fakoe no mege, fuli ukhugö wanikha sami ma to 3 sendro manga. Be'e bakha khönia fefu faramasa si no ö'ohamai'ö ofeta asoso, na no ö'ila asoso ia, ba fefu zi no asoso nomege, faruka fefu, ba ö falökha irege asoso fefu, ba iada'a no tola ö kaoni nösi nomo, tola talau manga.
== Gambara (Galeri) ==
<gallery class=center>
Eggplant (Flower).jpg|Bowo Doru
Eggplant.JPG|Sinumbua Toru
Eggplant.jpg|Sinumbua Toru
Aubergines.jpg|Bua Doru Solehe mbaruzö ''(Ungu)''
Aubergine.jpg|Bua Doru
Eggplant flower.JPG|Bowo
Auberginej.jpg|Toru Sanau
Eggplant White.jpg|Toru Safusi
</gallery>
{{Khai-khai baero}}
{{wikispecies|Solanum melongena}}
* [http://agrolink.moa.my/jph/kelantan/terung.htm Terung] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050101085703/http://agrolink.moa.my/jph/kelantan/terung.htm |date=2005-01-01 }}
{{Taxonbar|from=Q7540}}
{{Umbu}}
{{reflist|2}}
[[Kategori:Solanaceae]]
[[Kategori:Sinumbua]]
[[Kategori:Sinanö]]
3heqlsohcyqz5fydgmp2qmynzb0o784
Matematika
0
3694
29940
27572
2026-10-11T07:25:03Z
Minorax
82
29940
wikitext
text/x-wiki
[[Berkas:Euclid.jpg|jmpl|272px|[[Euklides]], matematikawan Yunani, abad si-3 SM, simane si no ihaogö wamatunö ma igambaraini ba wamatunö Raffaello Sanzio moroi ba da'a izaraini ya'ia da'ö moroi ba ''Sekolah Athena''.<ref>Tidak ada perupaan atau penjelasan tentang wujud fisik Euklides yang dibuat selama masa hidupnya yang masih bertahan sebagai kekunoan. Oleh karena itu, penggambaran Euklides di dalam karya seni bergantung pada daya khayal seorang seniman (''lihat [[Euklides]]'').</ref>]]
'''Matematika''' moroi ba [[bahasa Yunani]]: ''μαθημα'' - ''mathēma, "pengetahuan, pemikiran,'' pembelajaran") ma fatua lö lafo'eluaha ia simane da'ö lamane wanguma'ö '''ilmu hisab''' ya'ia da'ö sambua wamahaö ; hawa'ebua, hewisa wenaeta, hewisa wangerai nahia si lö ösi, ba tanöbö'önia. Ya'ira si no manöndra famahaö ba Matematika andre ma töira laŵa'ö ia '''''para matematikawan''''' no lafatohu ba wangoguna'ö ngawalö wenaeta ma lala,<ref>[[Lynn Steen]] (29 April 1988). ''[[:en:The Science of Patterns|The Science of Patterns]]'' [[:en:Science (journal)|''Science'']], 240: 611–616. dan diikhtisarkan di [http://www.ascd.org/portal/site/ascd/template.chapter/menuitem.1889bf0176da7573127855b3e3108a0c/?chapterMgmtId=f97433df69abb010VgnVCM1000003d01a8c0RCRD Association for Supervision and Curriculum Development.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929010703/http://www.ascd.org/portal/site/ascd/template.chapter/menuitem.1889bf0176da7573127855b3e3108a0c/?chapterMgmtId=f97433df69abb010VgnVCM1000003d01a8c0RCRD |date=2007-09-29 }}, ascd.org</ref><ref>[[:en:Keith Devlin|Keith Devlin]], ''Mathematics: The Science of Patterns: The Search for Order in Life, Mind and the Universe'' (Scientific American Paperback Library) 1996, ISBN 978-0-7167-5047-5</ref> aefa da'ö la'oguna'ö ba wo ''rumus'' kö ''konjektur'' sibohou, ba lafangamöi hezo zatulö molo'ö ''metode deduksi'' si no mondrege wa'abua ma ''ketat'' nifadege moroi ba ''aksioma'' faoma eluaha-eluaha sifahatö.<ref>Jourdain.</ref>
Alua wabu'asa lamane hadia fefu zifakhai ba matematika simane numero ma ''bilangan'' ba niti ma ''titik'' (geometri) no so ba gulidanö andre, ma zui nisöndra ma nihaogö niha. Famahaö sangoguna'ö fangera-ngera sifakhai ba ngawalö zi so wetaro simane, owulo-wulo, ebolo-bolo, öfa sagi, btn, simanö göi zifakhai ba ha wa'ebua, ba ngawalö zifakhai khönia. Matematika andre, asese sibai la goligö ba zi tölu fenaeta : '''''aijabar, analisis, ba geometri.''''' Hewa'ae simanö, tebai sibai tobali gohe-gohe saro ba wogoligö ngawalö wamahaö ba matematika andre, me fefu wenaeta wamahaö ba matematika andre, arakhagö no oi faruka. Si no to'ölö simane '''aijabar''' no mangahatö ia sifakhai ba ngawalö numero ba si tebai la fatunö föna niha, nibabaya tanga ma ba li Indonesia lamane ''melibatkan bilangan dan pengabstrakannya.'' Ba wo'angeragö fa'atarö ngawalö zifakhai ba nifatohu ba si no tetatugöi ndregenia, ba na tafaigi hewisa '''geometri''' ya'ia da'ö sambua goli-goli moroi ba matematika sifakhai ba '''''sains''''' nifodane-dane moroi ba '''''postulat''''' si tola mame'e furugö ba zi sambua ni'erai ma ba wame'e sambua wamaedo si tola labali'ö dane-dane ba wame'e zinöndra.
Samösa matematikawan [[Benjamin Peirce]] manötöi matematika sitobali "famahaö same'e furugö-furugö soguna".<ref> Peirce, p.97 Hewa'ae matematika moguna sibai ba wa'auri niha, fa'atedou ba wamahaö ''sains'' ba ''teknologi'', ofeta ba wangehaogö ulidanö andre, matematika auri ia ba fandrafe si'onarai ba wangera-ngera, tenga ba wa'auri soroma hörö. [[Albert Einstein]] manguma'ö no fagöna sibai wa ofeta mane ma'ökhö huku si no ifatumbu'ö matematika, na ahatö ba wa'auri niha si'ero ma'ökhö, hewa'ae matematika tenga ni'ila hörö ba ibabaya tanga."</ref>
Molo'ö [[Max Tegmark]], fangoguna'ö "Matematika lö tobali gohe-gohe ba ni'ila hörö" iŵa'ö wa nifa'ema matematika andre ba niha lö möi moroi ba nifatörö niha. Sitobali fa'afaehu moroi ba wamahaö tanöbö'ö, fa'efania ba ni'ila hörö ena'ö böi irege imane niha gulidanö, wa fe'aso gulidanö andre no moroi ba wenaeta matematika, möi fa'afasala wanema'ö ya'ia na irugi simanö da'ö.
Molo'ö fangoguna'ö fangera-ngera ma lamane mangoguna'ö uto, ''logika'' ba ''abstraksi matematika'', matematika tefazaewe moroi ba ''pencacahan'', fangerai ma ''perhitungan'', fanu'a ma ''pengukuran'', ba famareso molo'ö fenaeta ma ''pengkajian sistematis'' sifakhai ba ''bangun geometri'' faoma fa'atewu'a ngawalö mbotoŵa sifakhai ba wamahaö fisika. Matematika salio, tefaehagö ba ngawalö halöŵö niha i'otarai me no so waö-waö matematika andre. Fabu'asa ba matematika andre si'oföna sibai ba ''Matematika Yunani'', si'oföna sibai ba ''karya Euklides''.
Matematika sidugu tedou, simane ba Tiongkok ba ndröfi si 300 SM ma ''fatua lö masehi'', ba India ba ndröfi si 100 M, ba ba danö Arab ba ndröfi si 800 M, ofeta ginötö '''''Renaisans''''', me inötö tesöndra wamahaö sibohou ba matematika no tola fakhai ba ngawalö wangalui fa'atua-tua tanöbö'ö, ba hiza tenga ha meluo da'ö, ofeta ma'ökhö, matematika andre no oya ma me'e fanolo ba wamahaö tanöbö'ö.<ref>Eves</ref>
Iada'a, matematika no la'oguna'ö niha ba zi sagörö ulidanö sitobali fakake ba wanolo famahaö sifakhai ba wamahaö ulidanö ma '''''ilmu alam''''', ''teknik, kedokteran/medis,'' faoma '''''ilmu sosial''''' simane; ''ekonomi'', faoma ''psikologi''. Na '''''Matematika terapan''''', no fenaeta moroi ba matematika si fakhai ba wamahaö tanöbö'ö , da'a zo lulugö fangalui ngawalö wamahaö sibohou ba matematika andre, simane '''[[statistika]]''' faoma '''''teori permainan'''''.
Ya'ira niha sangodödögö halöŵö ba matematika andre oi mangalui hewisa nifotöi '''matematika murni''', ma sambua wamahaö ba matematika ba wodou'ö ngawalö zifakhai ba matematika andrö. Lö la tehegö so wanofu ba högöra si tebai mufosinöndra, la'odödögö ba wangalui ngawalö hadia lala ba wamosinöndra fanofu andrö. Da'ö zi tobali fondrou wanga'asogö ba fangoguna'ö nifotöi ''matematika murni''.<ref>Peterson</ref>
== Böröta Wehede ''(Etimologi)'' ==
Ngawua wehede "matematika" tefa'aso moroi ba wehede ma ''bahasa Yunani Kuno'' ya'ia da'ö μάθημα (''máthēma''), si tola la fo'eluaha ''pengkajian'', ''pembelajaran'', ''ilmu'' ma famahaö si so ba mbate'e si lö ebua sibai ma bate'e side-ide, ba eluaha molo'ö ''teknis'' tobali "pengkajian matematika", da'a tenga ha alua ba ginötö iada'a no moroi ba ginötö ''zaman kuno.'' Fehede na molo'ö ''kata sifat'' ya'ia da'ö μαθηματικός (''mathēmatikós''), ''berkaitan dengan pengkajian'', ma ''tekun belajar'', na lafo'eluaha sibai wa no tola lamane ''matematis''. Na molo'ö famahaö si tefaudu ba matematika, ya'ia da'ö ''mathēmatikḗ tékhnē'', ba wehede ''bahasa Latin'' ya'ia da'ö ''ars mathematica'', nifo'eluaha ya'ia da'ö ''seni matematika''.
Na molo'ö fehede si töra moroi ba zi sambua ma ''bentuk jamak'' asese la'oguna'ö ba ''bahasa Inggris'', simanö göi ba wehede ''bahasa Prancis'' latötöi; '''''les mathématiques''''' da'a lö asese la'oguna'ö ba wanguma'ö zi ha sambua ma ''bentuk tunggal'', ya'ia da'ö lamane ; ''la mathématique'', sanandrösa ba ''bentuk jamak bahasa Latin'' ngawua sitola lö abua dambai geluahania la'oguna'ö wehede ''mathematica Cicero'', na ba wehede ''bentuk jamak bahasa Yunani'' lamane; τα μαθηματικά (''ta mathēmatiká''), da'a wehede ni'oguna'ö [[Aristoteles]], ma na lafo'eluaha ia ba wehede salio manö ya'ia da'ö ; ''fefu zifakhai ba wangerai'' ma ba wehede Indonesia tola laŵa'ö ia; ''"segala hal yang matematis"''.<ref name=oxforddict>''[[:en:The Oxford Dictionary of English Etymology|The Oxford Dictionary of English Etymology]]'', ''[[Oxford English Dictionary]]''</ref> Hiza, ba ''bahasa Inggris'', fehede sifakhai ba mbotoŵa ma ''kata benda'' ya'ia da'ö; ''mathematics'' manga'i ''bentuk tunggal'' na la'oguna'ö ba wehede halöŵöa ma ''kata kerja.'' Ba ngawalö wamatunö ma wahuhuosa sifakhai ba matematika, asese la'adogo-dogo'ö wanötöi lamane; ''math'' da'a ba ''[[Amerika Utara]]'' na ba nahia tanöbö'ö misa lamane; ''maths''.
== Waö-waö ''(Sejarah)'' ==
[[Berkas:Quipu MKL Bd. 13 1890 (128905524).jpg|jmpl|kiri|Sebuah [[quipu]], ni'oguna'ö ba [[Kekaisaran Inca|Inca]] ba wanura ngawalö numero ma ''bilangan.'']]
[[Evolusi]] matematika tola la faigi salere ''abstraksi matematika'' sidugu monönö. ''Abstraksi'' ba mböröta, da'a alua oya ba gurifö,<ref>S. Dehaene, G. Dehaene-Lambertz and L. Cohen, Abstract representations of numbers in the animal and human brain, ''Trends in Neuroscience'', Vol. 21 (8), Aug 1998, 355-361. http://dx.doi.org/10.1016/S0166-2236(98)01263-6.</ref> ya'ia da'ö sofakhai ba ''bilangan'': famatunö ma fangerai dombua ''apel'' faoma dombua ndrima (ha duma-duma, da'a), fa'oya nia no fagölö, ma ba wehede matematika lamane; ''pernyataan bahwa dua apel dan dua jeruk (sebagai contoh) memiliki jumlah yang sama.''
[[Berkas:Kapitolinischer Pythagoras adjusted.jpg|jmpl|kiri|lurus|Matematikawan Yunani [[Pythagoras]] ({{nowrap|c. 570 BC –}} {{nowrap|c. 495 BC}}), da'a no la'ila sambua ni söndra Pythagoras irege laŵa'ö ia ya'ia da'ö [[Teorema Pythagoras]]]]
Baero da'ö meno sa'ae mozawili wamahaö matematika andre ba no oi la'ila lala ''pencacahan'' zifakhai ba ''fisika'', niha ''prasejarah'' no göi la'ila lala ba wo ''cacah'' ha wa'ebua ngawalö mbotoŵa si lö oroma ma ''abstrak'', simane [[Inötö]] — [[Ngaluo]], ''[[Musim]]'', [[Döfi]]. ''[[Aritmetika|Aritmetika dasar]]'' ([[Famonönö]], [[Fangeheta]], [[Fokalikö]], faoma [[Fombagi]]) alua hulö sito'ölö.
Lala amatohula, moguna so wanura ma lala hewisa ba wanura numero, hulö sinali ma dawai nifelu ni tötöi faoma '''''quipu''''' ni oguna'ö soi '''bangsa Inca''' ba wangirö'ö hadia zifakhai ba numero. [[Numero]] oya ngawalö, numero sitesura siföföna sibai ya'ia da'ö si so ba '''''naskah warisan [[Mesir Kuno]]''''' ba ''Kerajaan Pertengahan Mesir'', [[Papirus Rhind|Lembaran Matematika Rhind]].
[[Berkas:maya.svg|jmpl|lala numero ba Maya, ma ''Sistem bilangan Maya'']]
Fangoguna'ö fondrege sara matematika andre ya'ia da'ö ba halöŵö '''''famawa''''', '''''fanu'a tanö''''', ba '''''wogambaraini''''', ba wangahaogö nukha, ba simanö göi ba '''''wangerai inötö''''' ba hiza lö irai tefazawili ba niha sato irugi döfi si 3000 SM ofeta miföna ba ginötö niha [[Babilonia]] faoma ''Mesir Kuno'' tebörögö mangoguna'ö [[Aritmetika]], [[Aljabar]], faoma [[Geometri]] ba wangerai [[Pajak]] ba sifakhai ba wangerai kefe tanöbö'ö simane ba wangahaogö ngawalö nahia, ma fatukasa faoma ba [[Astronomi]].<ref>Kline 1990, Chapter 1.</ref> Famahaö matematika si tefa'anö molo'ö fenaetanua tebörögö moroi ba zaman Yunani Kuno ba gotalua ndröfi si 600 faoma döfi si 300 SM.
[[Berkas:Persian Khwarazmi.jpg|jmpl|lurus|Matematikawan Persia [[Muḥammad bin Mūsā al-Khawārizmī|Al-Khwarizmi]] ({{nowrap|780 M – 850 M}}), sanöndra ma samörötaigö goli-goli matematika ya'ia da'ö [[aljabar]].]]
Ba ginötö ''keemasan Islam'', ya'ia da'ö ba abad si-9 faoma abad si-10, matematika no oya ni'ehaogö samodane-dane moroi ba matematika Yunani: da'a oya moroi ba matematikawan Persia simane [[Muḥammad bin Mūsā al-Khawārizmī|Al-Khwarizmi]], [[Omar Khayyam]] dan [[Sharaf al-Dīn al-Ṭūsī]].
Matematika i'otarai ba ginötö andrö, ba no so khönia wa'atedou, mozawili ba zi sagörö ulidanö, no so wa'ahatöra matematika faoma [[Sains]], si mohare faoma fatambai. Fanöndra ma ''penemuan-penemuan matematika'' tefalua ba zi sagötö waö-waö ba tefatohu ofeta mane ma'ökhö. Molo'ö '''Mikhail B. Sevryuk,''' ba mbaŵa Januari 2006 ni fatumbu'ö ma ''terbitan'' [[:en:Bulletin of the American Mathematical Society|Bulletin of the American Mathematical Society]], "Oya sibai zinura ''makalah''' faoma buku ni fakhai ba ''basis data'' ma ''Mathematical Reviews'' i'otarai döfi si 1940 ma böröta te'oguna'ö MR ''(tahun pertama beroperasinya MR)'' iada'a no töra moroi ba zi 1,9 juta, ba töra moroi ba zi 75 ribu artikel ma sinura ba ''basis data'' andrö ero döfi. Sabölö oya ''karya'' ba ''samudera'' da'a tefa'anö faoma ''teorema'' matematika sibohou faoma ''Pembuktian Matematika''."<ref>Sevryuk</ref>
.<ref name=oxforddict/>
== Ilham, matematika murni, terapan, faoma estetika ==
[[Berkas:GodfreyKneller-IsaacNewton-1689.jpg|kiri|jmpl|Sir [[Isaac Newton]] (1643-1727), samösa ''penemu'' kalkulus infinitesimal.]]
Matematika tefatumbu'ö ba ginötö so ngawalö zalua si tebai te'asiwai sifakhai ba ha wa'oya ma ''kuantitas, struktur, ruang,'' faoma ''perubahan.'' Ba mböröta da'a tesöndra ba ginötö alua halöŵö wamawa ma ''perdagangan'', fosu'a tanö ma ''pengukuran tanah'', ba aefa da'ö ba [[Astronomi]]; iada'a, arakhagö fefu wamahaö ma ''ilmu pengetahuan'' ena'ö te fangamöi ba wangosisi'ö ndra matematikawan, ba wangalui lala wamosinöndra na so zi tebai lafosinöndra. Hulö simane, samösa ''fisikawan'' sotöi [[Richard Feynman]] manöndra [[:en:Path integral formulation|rumus integral lintasan]] ''mekanika kuantum'' mangoguna'ö fangi'ila ba matematika faoma ''wawasan fisika'', faoma ''teori dawai'' iada'a, ''teori ilmiah'' si hino wa'atedou mangodödögö hewisa wa tola tefurugö ngawalö wangi'ila andrö, ''Interaksi dasar'', ba tetohugö ba wanöndra fangil'ila sibohou ba matematika.<ref>{{cite book|title = The Feynman Integral and Feynman's Operational Calculus|author = Johnson, Gerald W.; Lapidus, Michel L.|publisher = [[Oxford University Press]]|year = 2002}}</ref>
Ba so göi matematika ifaogö ia ba wo'angeragö ya'ia, ba labali'ö sitobali lala ba wame'e söndra ba ngawalö daha-taha. Ba hiza asese sibai matematika andre tefangamöi ma moguna ba lala wamahaö tanöbö'ö. Si no tehöngö wa matematika fondrege sara ma "paling murni" asese tobali famahaö ''terapan praktis'' ya'ia simane ni fa'ema [[Eugene Wigner]] ya'ia da'ö " [[:en:The Unreasonable Effectiveness of Mathematics in the Natural Sciences|Fa'amoguna si no sökhi sibai moroi ba matematika andre, ofeta ba zi lö ikhamö aka niha sito'ölö ba wamahaö Ilmu Pengetahuan Alam moguna monönö wamatunö.]]".<ref>[[Eugene Wigner]], 1960, "[http://www.dartmouth.edu/~matc/MathDrama/reading/Wigner.html The Unreasonable Effectiveness of Mathematics in the Natural Sciences,] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110228152633/http://www.dartmouth.edu/~matc/MathDrama/reading/Wigner.html |date=2011-02-28 }}" ''Famahuhuosi ma ''Komunikasi'' ba Matematika Murni faoma Terapan'' '''13'''(1): 1–14.</ref>
Ba nahia samalua ''pengkajian,'' fangi'ila andre no la faolo ira ba wamahaö matematika. Sambua wa'afabö'ö moroi ba [[Matematika murni]] faoma [[Matematika terapan]]: ato ndra matematikawan la'odödögö wamareso fangi'ila ba gotalua zi dombua wenaeta andrö, ba asese da'a tobali sambua famahaö ba ''program studi'' ba wanöndra ''gelar sarjana'' . Matematika terapan no oya la'osambuai'ö faoma ''tradisi-tradisi'' baero matematika ba tobali sambua lala wamahaö simane [[Statistika]], [[Riset operasi]], ba [[Ilmu komputer]].
Dozi ya'ira si terou tödö ba matematika asese sibai la söndra zifakhai ba ''estetika'' ba wamahaö matematika. Ato matematikawan zanguma'ö wa fa'asökhi ma ''keanggunan'' matematika, ''estetika'' si teforoma'ö, faoma fa'asökhi ma ''keindahan'' moroi ba matematika da'ö samösa. Ba matematika andre, fangaröu ba dödö ma fangide-ngide'ö teharagoi. Tesöndra wa'asökhi ba wangide-ngide'ö [[:en:proof (mathematics)|sitobali lohe-lohe]] nibe'e, sitobali dane-dane ma ''bukti Euclid'' wa tesöndra zi tebai mu'erai ha wa'oya ''bilangan prima'', ba hiza bakha ba wangerai numero ma ''metode numerik'' si sökhi fangerai fa'abölö-bölö ya'ia da'ö ba ''transformasi Fourier cepat.'' [[G. H. Hardy]] bakha ba ''[[A Mathematician's Apology]]'' manguma'ö wa fa'afaduhu dödö ba wa'asökhi andre, khönia samösa, no tobönö ba wanuheni ''pengkajian matematika murni''.<ref>{{cite book|title = A Mathematician's Apology|author = Hardy, G. H.|publisher = Cambridge University Press|year = 1940}}</ref>
Ya'ira sangodödögö famahaö matematika andre ma asese lakaoni ira ya'ia da'ö ''matematikawan'' asese erege dödö ba wangalui dane-dane ma ''bukti teorema'' nifaudugö si sökhi, fangalui [[Paul Erdős]] asese tefuta ba wangalui wa'a moroi ba zoera ni'amoni'ö ma "[[Alkitab]]" wa no isura [[Lowalangi]] ngawalö hadia ia zi so ba gulidanö andre.<ref>{{cite book|title = Proof and Other Dilemmas: Mathematics and Philosophy|author = Gold, Bonnie; Simons, Rogers A.|publisher = MAA|year = 2008}}</ref><ref>{{cite book|title = Proofs from the Book|author = Aigner, Martin; Ziegler, Gunter M.|publisher = Springer|year = 2001}}</ref> Fa'amohöngö matematika andre ma ''matematika rekreasi'' ya'ia da'ö wa no oi oya wa'omuso dödö na inötö te fosinöndra ngawalö wanofu ba matematika.
== Notasi, bahasa, dan kekakuan ==
[[Berkas:Leonhard Euler 2.jpg|ka|jmpl|Leonhard Euler. Amada da'a samösa matematikawan soya manöndra ngawalö fa'atua-tua ba zi sandrohu inötö]]
No oya ''notasi matematika'' ni'oguna'ö ba ginötö iada'a lö sa'ae tesöndra ofeta ''abad'' si-16.<ref>[http://jeff560.tripod.com/mathsym.html Penggunaan Aneka Lambang Matematika Terdini] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160220073955/http://jeff560.tripod.com/mathsym.html |date=2016-02-20 }} (memuat banyak referensi yang lebih jauh)</ref> Ba ''abad'' si-18, [[Leonhard Euler|Euler]] mo noro dödö ba wa'oya ''notasi'' ni'oguna'ö iada'a. ''Notasi modern'' no möi ''matematika'' aoha ba khö ndra sangodödögö ma ''para profesional'', ba hiza ba zawena so wa'omasi ba wamahaö matematika asese so wa'ata'u ba wanohugö ngawalö wamahaö matematika. Alua wo hösö ngawalö wangi'ila ba wame'e fa'akayo ngawalö hadia ia zifakhai ba matematika. Simane ''Notasi musik'', ''notasi matematika modern'' so khö lala wehede ma ''tata kalimat' si ''kaku'' ba ifa'ema ngawalö ''informasi'' no lala sabua sibai na lasura faoma famahaö tanöbö'ö.
'''''Bahasa matematika''''' tola göi möi börö walö omasi ba zawena fao ba wamahaö matematika andrö. Ngawalö wehede simane; ''atau'' faoma ''hanya'' so khönia geluaha tenga simane fahuhuosa niha ba zi'ero ma'ökhö. Baero da'ö, fehede simane; ''himpunan terbuka'' ba ''lapangan matematika'' mo'eluaha ba matematika. ''Jargon matematika'' fao ngawalö wogaoni ma ''istilah-istilah teknis'' simane ''homeomorfisma'' faoma ''integral''. Ba hiza so mbörö ba ''notasi khusus'' faoma ''jargon teknis'' da'a: matematika mangoguna'ö ''presisi'' töra moroi ba wahuhuosa ero ma'ökhö. ya'ira ira matematikawan manötöi ''presisi bahasa'' faoma ''logika'' da'a ya'ia da'ö faoma fehede; "ketat" ma "kaku" (''rigor''). Ba hiza, na no so wehede si no labe'e khönia geluaha, ba bawangoguna'ö ya'ia la fo'eluaha simane si no la be'e eluaha khönia, tebai la fawu'a geluahania. Andrö wa laŵa'ö khönia "ketat" da'a sambua gamaehuta ba ''bahasa matematika.''
[[Berkas:Infinity symbol.svg|jmpl|ka|Famaedo ma '''Lambang''' [[ananta|ketakhinggaan]] '''∞''' ba zi ha'uga wamaehagö hadia ia ma ba li Indonesia lamane; ''di dalam beberapa gaya sajian.'']]
Fangoguna'ö ''bahasa ketat'' modane-dane si no amaedola sifania ba wo oroma ''pembuktian matematika''. Ya'ira matematikawan so wa'omasi ena'ö fefu ''teorema'' si no lahaogö tefaogö ba ''aksioma-aksioma'' sitobali khamötö ''penalaran sistematik'' ma fangera-ngera si tefa'oli. Da'a ena'ö möi ba wanaha ''"teorema"'' sifasala fanga'i, nifodane-dane ba wanahö si lö alua ma ''praduga kegagalan'', hiza no oya duma-dumania zalua simane da'a.<ref>Lihatlah ''bukti palsu'' untuk contoh sederhana dari hal-hal yang bisa salah di dalam bukti formal. [[:en:Four color theorem|sejarah Teorema Empat Warna]] berisi contoh-contoh bukti-bukti salah yang tanpa sengaja diterima oleh para matematikawan lainnya pada saat itu.</ref> Fenaeta wa lö tebulö ma ''kekakuan'' mutötöna ba matematika andre ena'ö so wa'atebulö ba zisagötö inötö: [[bangsa Yunani]] manötöna ''dalil'' si no tefa'oli, hiza meluo da'ö lala ni'oguna'ö ya'ia da'ö [[Isaac Newton]] no ambö möi nibulö'ö. Salua sifao ba wamo'eluaha ni'oguna'ö Newton möi fo fareso ma fo ''analisis'' sindruhu-ndruhu dödö ba sitobali dane-dane ''formal'' ba abad si-19. Iada'a, ya'ira matematikawan lö'aetu wabu'asara sifakhai ba [[:en:Computer-assisted proof|bukti berbantuan-komputer]]. Börö me fangerai sebua abua ma'ifu wamareso, dane-dane da'ö tola manö ambö möi nibulö'ö.<ref>Ivars Peterson, ''Wisatawan Matematika'', Freeman, 1988, ISBN 0-7167-1953-3. p. 4 "Sedikit keluhan akan ketidakmampuan program komputer memeriksa secara wajar," (merujuk kepada bukti Haken-Apple terhadap Teorema Empat Warna).</ref>
''Aksioma'' molo'ö fangera-ngera ''tradisional'' ya'ia da'ö; "fa'atulö sitobali dane-dane" ma ba wehede Indonesia lamane; ''"kebenaran yang menjadi bukti dengan sendirinya"'', ba hiza fangera-ngera da'a nomöi börö wabu'asa. Ba wenaeta ''formal'', sambua ''aksioma'' ha sara bu ma ''seutas dawai'' ma laŵa'ö '' lambang logika simbolik'', si so eluaha ba ''rumus'' si no so nifetaro ba ''sistem aksioma''. Da'a khamötö ''program Hilbert'' ba wametaro fefu matematika ba zisambua ''basis aksioma'' sabölö, ba hiza molo'ö ''Teorema ketaklengkapan Gödel'' ero-ero ''sistem aksioma (yang cukup kuat)'' mangokhögö ''rumus-rumus'' si [[:en:Independence (mathematical logic)|tidak dapat ditentukan]]; ba börö da'ö sambua ''sistem aksioma'' ma ''aksiomatisasi'' safuria ba matematika lö möi ni'angeragö ma ''mustahil''. Heŵa'ae no simanö, matematika asese la angeraigö ''(di dalam konteks formal)'' lö baero moroi ba ''teori himpunan'' ba zi ha'uga ''aksiomatisasi'', ma nalafo'eluaha ya'ia da'ö wa ero-ero sambua wangombakha ma dane-dane matematika tola famaedonia ba ''rumus-rumus teori himpunan''.<ref>Patrick Suppes, ''Axiomatic Set Theory'', Dover, 1972, ISBN 0-486-61630-4. p. 1, "Ba gotalua wa'oya nga'oli matematika ''modern'', ''teori himpunan'' no tefedadao ba nahia si sökhi ma naha si ''unik'': so ma'ifu wo'ositengö ma ''pengecualian'', ''entitas-entitas'' ni fareso ma ni'angeragö ba ngawalö wanofu ba matematika tola lafaigi ia sitobali sambua ''himpunan khusus'' ma ba ''kelas-kelas objek tertentu.''' "</ref>
== Matematika sambua famahaö ''(ilmu pengetahuan)'' ==
[[Berkas:Carl Friedrich Gauss.jpg|ka|jmpl|[[Carl Friedrich Gauss]], no ibali'ö ia samösa razo ma ''"pangerannya para matematikawan"'', ba hiza imane wa matematika sitobali "Ratunya Ilmu Pengetahuan".]]
[[Carl Friedrich Gauss]] no iŵa'ö wa matematika sitobali "Ratunya Ilmu Pengetahuan".<ref>Waltershausen</ref> Ba wehede sindruhunia ya'ia da'ö, ba li Latin ''Regina Scientiarum'', ba li [[Jerman]] ''Königin der Wissenschaften'', sifagölö eluaha ba ''ilmu pengetahuan'' so'eluaha tanölafa ma ''(lapangan)'' ba wamahaö. Atulö sibai, ba geluaha ba li [[Inggris]], lö fanendre dödö wa matematika ba da'a no sambua famahaö. Ni odödögö ba wamo'eluaha ya'ia ba ''ilmu pengetahuan alam'' alua ba ginötö aefa da'ö. Na so atö zamaigi ''ilmu pengetahuan'' ha ba [[Fisika]], hiza matematika, tenga sambua famahaö.
Imane [[Albert Einstein]] wa ''"ha wa'aröu huku sifakhai matematika no ahatö ba ni'ila hörö ni babaya danga, ba hiza tebai ni etu'ö wa da'a zatulö sibai, ba hiza no tefaudu atö ba no da'ö zahatö ba ni'ila hörö.''"<ref name=certain>Einstein, p. 28. Kutipan ini adalah jawaban Einstein terhadap pertanyaan: "betapa mungkin bahwa matematika, di samping yang lain tentunya, menjadi ciptaan pemikiran manusia yang terbebas dari pengalaman, begitu luar biasa bersesuaian dengan objek-objek kenyataan?" Dia juga memperhatikan ''Keefektifan tak ternalar Matematika di dalam Ilmu Pengetahuan Alam''.</ref>
Ato zi no alaŵa fangi'ila ma laŵa'ö ia ''filosofo'' no farisayo sibai wa matematika tebai la tenaŵa moroi ba wo tandraigö ya'ia, andrö börö da'ö tenga famahaö ma fangi'ila ni fo'eluaha [[Karl Popper]].<ref>{{cite book|title = Out of Their Minds: The Lives and Discoveries of 15 Great Computer Scientists|author = Shasha, Dennis Elliot; Lazere, Cathy A.|publisher = Springer|year = 1998|page = 228}}</ref> Ba hiza, bakha ba zi no tefa'elegö ba zi no la söndra me döfi si 1930 sifakhai ba ''logika matematika'' no teforoma'ö wa matematika tebai la ''reduksi'' tobali ''logika'', ba hiza Karl Popper mamurugö imane, wa "no oya ''teori matematika'', simane [[fisika]] faoma [[biologi]], ya'ia da'ö ''hipotetis-deduktif'': andrö börö da'ö, matematika ahatö ba wamahaö ''ilmu pengetahuan alam'' si no la'ila niha wa ''hipotesis-hipotesis''nia ya'ia da'ö ''konjektur (dugaan)'', ba hiza töra moroi ba zawena la söndra niha sibohou."<ref>Popper 1995, p. 56</ref> Ya'ira niha si ''bijak bestari'' tanöbö'ö, tötöi manö simane [[Imre Lakatos]], no lafatötö sambua wenaeta galimosa ma ''pemalsuan'' ba matematika da'ö samösa.
Sambua wamaigi moroi ba wamahaö simane ''fisika teoretis'' ya'ia da'ö matematika sifao ''aksioma-aksioma'' ni faedogö sahatö ba ni'ila hörö. Saluania, samösa ''fisikawan teoretis'', sotöi [[J. M. Ziman]], mame'e söndra wa famahaö sifagölötö ma ''pengetahuan umum'' nofao khönia bakha wamahaö matematika.<ref>Ziman</ref> Ba zi ha'uga zi no alua, matematika no oya faoma mame'e fanuheni ba wamahaö tanöbö'ö ma famahaö fisika, simane fangalui hadia zalua ba zi no la börötaigö wamareso salua andrö, simanö göi ba ''Intuisi'' ma fanandraigö ba ''perumusan-konjektur'', ba matematika, he göi ba wamahaö tanöbö'ö.
== Umbu ==
<references />
[[Kategori:Matematika| ]]
[[Kategori:Nias]]
[[Kategori:Bohou tesura]]
ju9nlnurmhqhu5r4a2ylbvc4neahly2
Kota Bandung
0
4539
29934
25461
2026-10-11T07:23:17Z
Minorax
82
29934
wikitext
text/x-wiki
{{Dati2
|settlement_type = Ibu kota
|nama = Kota Bandung
|translit_lang1_type1 = [[Aksara Sunda]]
|translit_lang1_info1 = {{sund|ᮊᮧᮒ ᮘᮔ᮪ᮓᮥᮀ}}
|provinsi = Jawa Barat
|kecamatan = 30
|kelurahan = 151
|motto = ''Gemah ripah wibawa mukti''<br>{{small|{{su icon}} Tenteram, makmur, berlimpah, menyenangkan}}
|semboyan = Bermartabat<br>(Bersih, makmur, taat, dan bersahabat)
|foto = {{multiple image|border= infobox|total_width= 300|image_style= border:1;
|perrow = 1/2
|image1=Bandung city centre, July 2014.jpg
|caption1=<div class="center"> Pemandangan Kota Bandung</div>
|image2=Gedung Sate Bandung Jawa Barat.jpg
|caption2=<div class="center"> [[Gedung Sate]]</div>
|image3=
|caption3=<div class="center">[[Masjid Al-Jabbar]]</div>
}}
|bendera = Municipal Flag of Bandung, Indonesia.svg
|lambang = Lambang Kota Bandung.svg
|peta = Map of West Java highlighting Bandung City.svg<!--alt: Locator kota bandung.png-->
|koordinat = {{coord|-6.9021856|107.6187558|display=title,inline}}
|pushpin_map = Indonesia West Java#Indonesia Java#Indonesia
|pushpin_label = Kota Bandung
|pushpin_label_position = bottom
|nama_walikota = [[Bambang Tirtoyuliono]] ([[Penjabat|Pj.]])
|nama_wakil_walikota = ''Lowong''
|sekretaris daerah = Hikmat Ginanjar (Plh.)
|nama ketua DPRD = Tedy Rusmawan
|tanggal = {{start date and age|1810|9|25}}
|julukan = {{Hlist|''[[Paris|Parijs]] van Java''|''Kota Kembang''|''City of Heritage''|''Kota Lautan Api''}}
|wilayah = 167,31
|penduduk = 2569107
|penduduktahun = 31 Desember [[2023]]
|pendudukref = <ref name="DUKCAPIL"/>
|kepadatan = auto
|zona = [[Waktu Indonesia Barat|WIB]]
|agama = {{ublist |item_style=white-space;
|92,17% [[Islam]]
|{{Tree list}}
* 7,31% [[Kekristenan|Kristen]]
** 5,17% [[Protestan]]
** 2,14% [[Katolik]]
{{Tree list/end}}
|0,44% [[Agama Buddha|Buddha]] |0,06% [[Hindu]] |0,01% [[Konghucu]] |0,01% Kepercayaan<ref name="AGAMA"/>}}
|bahasa = [[Bahasa Indonesia|Indonesia]], [[Bahasa Sunda|Sunda]]
|IPM = {{increase}} 83,29 ([[2023]])<br> {{fontcolor|003135|sangat tinggi}}<ref name="IPM">{{cite web|url=https://jabar.bps.go.id/indicator/26/876/1/indeks-pembangunan-manusia-umur-harapan-hidup-hasil-long-form-sp2020-.html|title=Indeks Pembangunan Manusia (Umur Harapan Hidup Hasil Long Form SP2020) 2021-2023|website=www.jabar.bps.go.id|accessdate=23 Maret 2024}}</ref>
|kode = +62 22
|kodepos = [[Daftar kodepos di Indonesia|40100 – 40200]]
|nomor_polisi = D ''xxxx''
|SNI = BDG
|area_rank = 48
|elevation_m = 768
|flora = [[Anggrek bulan]]
|fauna = [[Owa Jawa|''Hylobates moloch'']]
|dau = Rp 1.776.235.910.000,- ([[2020]])
|dauref = <ref>{{cite web|url=http://www.djpk.kemenkeu.go.id/wp-content/uploads/2019/09/2.-DAU.pdf |title=Rincian Alokasi Dana Alokasi Umum Provinsi/Kabupaten Kota Dalam APBN T.A 2020|website=www.djpk.kemenkeu.go.id|date=(2020)|accessdate=31 Oktober 2021|format=pdf}}</ref>
|situs = {{url|bandung.go.id}}
}}
'''Kota Bandung''' andre ya'ia da'ö sambua mbanua sebua ba Indonesia si no tobali ''ibu kota provinsi'' ba [[Provinsi Jawa Barat]], [[Indonesia]]. Kota Bandung sambua kota ma banua ba Indonesia numero öfa, aefa [[Daerah Khusus Ibukota Jakarta|Jakarta]], [[Surabaya]], [[Medan]]. Fa'afasösö mbanua andre so ba zi 15.051 jiwa/km<sup>2</sup>. Bandung so ia ba 141 km fetaro ''tenggara'' Jakarta, 363 km fetaro ba gaekhula [[Kota Semarang]], 400 km faoma ba [[Kota Yogyakarta]], 675 km (sanörö Kota Semarang) & 765 km (sanörö Kota Yogyakarta) simanö göi, na fetaro gaekhula ia ba Kota Surabaya. Kota Bandung sambua kota sebua tanö raya ba [[Pulau Jawa]]. Ba gafuriata ndröfi si 2023, fa'ato niha mbanua ba Kota Bandung andre, no ikhamö sa'ae ba zi 2.569.107 niha.<ref name="DUKCAPIL">{{cite web|url=https://gis.dukcapil.kemendagri.go.id/peta/|title=Visualisasi Data Kependudukan - Kementerian Dalam Negeri 2023|website=www.dukcapil.kemendagri.go.id|accessdate=23 Maret 2024|format=visual|archive-date=2022-07-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20220705211227/http://gis.dukcapil.kemendagri.go.id/peta/|dead-url=yes}}</ref><ref name="AGAMA">{{cite web|url=https://bandungkota.bps.go.id/indicator/108/253/1/administrasi-penduduk-menurut-kecamatan-dan-agama.html|title=Administrasi Penduduk Menurut Kecamatan dan Agama Kota Bandung 2021|website=www.bandungkota.bps.go.id|accessdate=31 Oktober 2021|archive-date=2023-01-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20230119175816/https://bandungkota.bps.go.id/indicator/108/253/1/administrasi-penduduk-menurut-kecamatan-dan-agama.html|dead-url=no}}</ref>
Kota Bandung no angolifa moroi ba ''Cekungan Bandung''(Bandung Raya), banua metropolitan sebua numero tölu ba Indonesia aefa mbanua [[Jabodetabek]] faoma [[Gerbangkertosusila]]. Kota Bandung göi no faola sibai ia ba [[Kota Cimahi]] faoma [[Kabupaten Bandung Barat]] ba gaekhula faoma gatumbukha, faoma [[Kabupaten Bandung]] ba gatumbukha faoma tanöyöu.
Kota da'a no tesura ba zoya ngawalö waö-waö ma ''sejarah penting'' si no irai alua ba Indonesia, ba gotalua zoya ya'ia da'ö nahia tefasindro sambua [[perguruan tinggi]] teknik si'oföna ba Indonesia (''[[Technische Hoogeschool te Bandoeng]]''–[[TH Bandung]], ma ia'ada no la'ila sa'ae niha ba zi sagörö Indonesia ya'ia da'ö sotöi [[Institut Teknologi Bandung]]–[[ITB]]),<ref>Yat, H.Y., (1973), ''Development of higher education in Southeast Asia: problems and issues'', Regional Institute of Higher Education and Development.</ref> hiza Bandung göi no sambua nahia wa'alua ngawalö wasuwöta ba ginötö ''kemerdekaan'',<ref>Toer, K.S., Kamil, E., (1999), ''Kronik revolusi Indonesia'', Vol. 1, Kepustakaan Populer Gramedia, ISBN 978-979-9023-27-8.</ref> ba hiza no irai tobali nahia wamalua [[Konferensi Asia-Afrika]] me döfi si 1955,<ref>Plummer, B.G., (2003), ''Window on freedom: race, civil rights, and foreign affairs, 1945-1988'', UNC Press, ISBN 978-0-8078-5428-0.</ref> sambua wa'owulosama'ema söndra ''anti kolonialisme'', mana'i ''Perdana Menteri'' [[India]] sotöi [[Jawaharlal Nehru]] ba pidato-nia ifa'ema wa Bandung andre ''ibu kota'' Asia-Afrika.<ref>See, S.T., Acharya, A., (2009), ''Bandung Revisited: The Legacy of the 1955 Asian-African Conference for International Order'', NUS Press, ISBN 978-9971-69-393-0.</ref>
Ba ndröfi si 1990, Kota Bandung tefili sambua moroi ba zoya ''kota paling aman di dunia'' molo'ö ''survei'' nifalua majalah ''Time''.<ref>Rafael V. L., Mrázek R., (1990), ''Figures of criminality in Indonesia, the Philippines, and colonial Vietnam'', SEAP Publications, ISBN 978-0-87727-724-8.</ref>
Kota Bandung no tehöngö döinia ya'ia da'ö ''kota kembang'', börö me ba ''zaman'' me mböröta kota da'ö no sambua mbanua si sökhi börö wa'oya geu-geu faoma so mbunga-bunga si baga-baga. Baero da'ö, Kota Bandung andre göi ba ginötö si no numalö asese sibai lakaoni ia faoma fogaoni: ''Paris van Java'' börö wa'asökhi mbanuania sifagölö ba [[Kota Paris]] ba [[Prancis]]. Börö wa'oya ''mall'' faoma ''factory outlet'' nomöi famanöi döi Kota Bandung andre nahia ''kota belanja'', ba hiza ba ginötö iada'a Kota Bandung no todege ma'ifu numalö ba ''kota wisata kuliner''. Ba ndröfi si 2007, konsorsium so ba ziha'uga ''Lembaga Swadaya Masyarakat'' ma na la'adogo-dogo'ö ia ''LSM'' internasional si no mombali'ö Kota Bandung sitobali ''pilot project'' kota fondrege kreatif se-[[Asia Timur]].<ref>Suherman, S.A., (2009), ''Made in Bandung'', DAR! Mizan, ISBN 978-979-752-872-0.</ref> Ba ginötö iada'a Kota Bandung no sambua mbanua khamötö dödö dozi niha somasi ba ''pariwisata'' faoma ''pendidikan''.
== Geografi ==
Kota Bandung no ifasui ia hili-hili, irege sikhala ''morfologi'' mbanuania hulö sambua mako sebua sibai ma ba ba li Indonesia lamane ''mangkuk raksasa'',<ref>{{cite book | last = Suganda | first = Her | year = 2007 | title = Jendela Bandung: pengalaman bersama Kompas | publisher = [[Kompas]] | location = [[Jakarta Barat]] | isbn = 9789797093358}}</ref> Na molo'ö ''geografis'' kota Bandung andre no so ia ba gotalua provinsi Jawa Barat, ba no so ba wa'alaŵa ±768 m moroi ba dete nasi,<ref name=":0">{{Cite web|last=Bandung|first=Website Resmi Kota|title=Website Resmi Kota Bandung - Tentang Kota Bandung|url=https://www.bandung.go.id/about|website=www.bandung.go.id|language=id|access-date=2023-02-14|archive-date=2023-02-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20230214030635/https://www.bandung.go.id/about|dead-url=no}}</ref> ba niti salaŵa no so ia tanö yöu ba wa alaŵa 1.050 meter <ref name=":0"/> moroi ba dete nasi ba tanö raya na sambua mbanua sadogo-dogo no so ia ba wa'alaŵa ba zi 675 meter moroi ba dete nasi.<ref name=":0"/>
Sikhala ''geologis'' faoma tanö si so ba kota Bandung ba sifasui ya'ia te'a'asogö moroi ba ''zaman kwartier'' ba so khönia wenaeta danö ''alluvial'' furugö moroi ba ''letusan'' [[Gunung Tangkuban Parahu]].<ref name=":0"/> Ngawalö ''material'' tanö yöu sito'ölönia ya'ia da'ö ngawalö ''andosol'' simanö göi ba zifasui ba gotalua mbanua faoma ba gaekhula, ba hiza na ba sifasui tanö yöu faoma ba wetaro ba gatumbukha tanönia fao ba ngawalö danö ''alluvial kelabu'' tanö sauri, la'undri.<ref name=":0"/>
Na lafaigi hewisa ''iklim'' kota Bandung andre, no so ia ba ''iklim pegunungan'' sokafu-kafu, ba sabasö-basö, so ia ba ''suhu'' rata-rata 23,5 °C, fa'alua deu ma ''curah hujan'' rata-rata 200,4mm faoma hawa'ara alua deu ba zi sarawaŵa so ba zi rata-rata 21,3 ngaluo ero waŵa.<ref>http://www.bandung.go.id {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050405205114/http://www.bandung.go.id/ |date=2005-04-05 }} [http://www.bandung.go.id/?fa=sekilas.detail&id=12 Iklim dan Wilayah] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230119175823/https://www.bandung.go.id/?fa=sekilas.detail&id=12 |date=2023-01-19 }} (diakses pada 14 Juli 2010)</ref>
Sinura moroi ba Kepala Dinas Tata Ruang Kota Bandung, ya'ia da'ö Bambang Suhari, no ifa'ema wa;, ba ndröfi si 2022, no so 153 ribu m² danö ma ''lahan'' nahia lewatö sozawili ba mbanua andrö si so ba zi 13 TPU ba kota Bandung.<ref name = "PR-31-OKT">{{cite news | first = Satria | last = Yudatama | title = Tersisa Lahan 2,2 Ha, Pemkot Buka TPU Baru di Cibiru | date = 31 Oktober 2022 | location = Kota Bandung | publisher = [[Pikiran Rakyat]] | pp = 2}}</ref> 130 ribu m² ba danö lewatö andrö no te'oguna'ö irege hatö 23 ribu m² zitoröi.<ref name = "PR-31-OKT"/> So dombua lewatö si tola nasa la'oguna'ö ya'ia da'ö ba ''Taman Pemakaman Umum'' Cikadut (Bandung) ma TPU Cikadut faoma ''Taman Pemakaman Umum Nagrog'' ma TPU Nagrog.<ref name = "PR-31-OKT"/>
== Waö-waö ma ''Sejarah'' ==
[[Berkas:COLLECTIE TROPENMUSEUM Straatgezicht Bandoeng TMnr 10014700.jpg|jmpl|220px|ki|sikhala Jalan Braga numalö tanö yöu ba ndröfi si 1908]]
Fehede ''Bandung'' andre tehalö moroi ba ngawua wehede ''bendung'' mazui ''bendungan'' me no irai möi nidanö yaŵa moroi ba nuo nidanö Citarum börö ''lava si'otarai Gunung Tangkuban Parahu sanga'asogö idanö sifaonö ma na ba li Indonesia lamane; ''telaga''. Turia ma hikaya ma sifagöna ya'ia ''Legenda'' nidunö-dunö ndra satua meföna ba Bandung wa töi kota ''Bandung'' andre tehalö moroi ba zolohe idanö ya'ia da'ö dua rozi dundraha no laböbö dua-duania nikaoni faoma töi ''perahu bandung'' ni'oguna'ö Bupati Bandung, [[R.A. Wiranatakusumah II]], ba wangosisi'ö uo nidanö Ci Tarum ba wangalui nahia wedadao ba kabupaten sibohou meluo da'ö ba wamalalini ibu kota si'oföna ba Dayeuhkolot, Bandung.<ref>{{Cite web |url=https://www.samsatkeliling.info/jadwal-samsat-keliling-bandung-2018.html |title=Salinan arsip |access-date=2022-05-26 |archive-date=2023-01-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230119175821/https://www.samsatkeliling.info/jadwal-samsat-keliling-bandung-2018.html |dead-url=no }}</ref>
Molo'ö filosofi Sunda, ngawua wehede ''Bandung'' no tehalö göi ia moroi ba wanatöi sambua fanguma'ö ya'ia da'ö; ''Nga-Bandung-an'' ''Banda Indung'', fehede si no labali'ö ia fehede ''sakral'' ba ''luhur'' me so khönia misa ''nilai ajaran Sunda''. ''Nga-Bandung-an'' eluahania no muifaigi, mu'ila ''menyaksikan'' mazui mamaduhu'ö ma ''bersaksi''. ''Banda'' ya'ia da'ö ngawalö si so ba danö si so fa'auri simane ba danö ba hegöi si so ba dalumbanua ma ''atmosfer'', he sauri saliŵa-liŵa ba danö simanö göi zi lö mohanu-hanu ma ''benda mati''. Fehede sifagölö eluaha moroi ba wehede ''banda'' ya'ia da'ö harato ma ''harta''. ''Indung'' eluahania Ina ma ''Ibu'' mazui numalö wamo'eluaha ya'ia zifakhai ba danö ma Bumi, ma nikaoni göi faoma ''Ibu Pertiwi'' nahia wetaro ''Banda''.
{{Börö zura}}
{{umbu}}
[[Kategori:Nias]]
[[Kategori:Bohou tesura]]
iudnbfo6ro0w0u852k9k9gfozwksa8t
Kota Palembang
0
4575
29936
25464
2026-10-11T07:23:43Z
Minorax
82
29936
wikitext
text/x-wiki
{{Dati2
|settlement_type = Ibu kota
|nama = Kota Palembang
|translit_lang1_type2 = [[Abjad Jawi|Jawi]]
|translit_lang1_info2 = كوتا ڤاليمبڠ
|provinsi = [[Sumatera Selatan]]
|pushpin_map = Sumatera Selatan#Indonesia
|julukan = {{Hlist|Bumi Sriwijaya|Kota Pempek|Serambi Hadramaut|''Venice of the East''}}
|motto = Pelémbang Djaja<br/>{{small|Jayalah Kota Palembang}}
|foto = {{multiple image|perrow= 1/2/2/2/1|border= infobox|total_width= 280
|image1 = LRT Palembang Ampera Bridge.jpg
|caption1 = <div class="center">[[Jembatan Ampera]]</div>
|image2 = Sultan Mahmud Badaruddin II Museum, Palembang.jpg
|caption2 = <div class="center">[[Museum Sultan Mahmud Badaruddin II]]</div>
|image3 = Masjid Agung Palembang.jpg
|image3 = Palembang Al Islam Muhammad Cheng Ho Mosque Main Gate - Palembang, SS (15 Dec. 2021).jpg
|caption3 = <div class="center">[[Masjid Cheng Ho Palembang]]</div>
|image4 = Taman Purbakala Kerajaan Sriwijaya - Pendopo Utama.jpg
|caption4 = <div class="center">[[Taman Purbakala Kerajaan Sriwijaya]]</div>
|image5 = LRT Palembang Ampera.jpg
|caption5 = <div class="center">[[LRT Sumatera Selatan|LRT Palembang]]</div>
|image6 = Masjid Agung Palembang.jpg
|caption6 = <div class="center">[[Masjid Agung Palembang]]</div>
}}
|flag = flag of Palembang City.png
|logo = Palembang CoA.svg
|tanggal = {{start date and age|683|6|17}}
|peta =
|kecamatan = 18
|kelurahan = 107
|nama_walikota = [[Cheka Virgowansyah]] (Pj.)
|nama_wakil_walikota = ''lowong''
|nama sekretaris daerah = Aprizal Hasyim
|wilayah = 400,61
|wilayahref =
|penduduktahun = 30 Juni [[2024]]
|pendudukref = <ref name="DUKCAPIL"/>
|penduduk = 1781672
|kepadatan = auto
|agama = {{ublist |item_style=white-space;
|93,21% [[Islam]] |3,46% [[Buddhisme|Buddha]]
|{{Tree list}}
* 3,29% [[Kekristenan]]
** 2,02% [[Protestanisme|Protestan]]
** 1,27% [[Gereja Katolik Roma|Katolik]]
{{Tree list/end}}
|0,04% [[Agama Hindu|Hindu]]<ref name="AGAMA"/>}}
|bahasa = [[Bahasa Indonesia|Indonesia]], [[Bahasa Palembang|Palembang]], [[Rumpun bahasa Melayu Barisan Selatan|Melayu Tengah]], [[Bahasa Musi|Musi]], [[Bahasa Ogan|Ogan]], [[Bahasa Penesak|Penesak]], [[Bahasa Komering|Komering]], [[Bahasa Jawa|Jawa]], [[Bahasa Hokkien|Hokkien]], [[Bahasa Hakka|Khek]], [[Bahasa Sunda|Sunda]]
|IPM = {{increase}} 80,02 ([[2023]])<br> <span style="background:Yellow;color:#00726a"> sangat tinggi </span><ref name="IPM">{{cite web|url=https://sumsel.bps.go.id/indicator/26/209/1/-metode-baru-indeks-pembangunan-manusia-per-kabupaten-kota-se-sumatera-selatan.html|title=Indeks Pembangunan Manusia per kabupaten/kota se Sumatera Selatan 2021-2023|website=www.sumsel.bps.go.id|accessdate=15 April 2024}}</ref>
|zona = [[Waktu Indonesia Barat|WIB]]
|koordinat = {{Coord|-2.991732|104.763473}}
|elevation_m = 3
|postal_code =
|kodearea = +62 711
|kode pos = [[Daftar kode pos di Indonesia|30100-30200]]
|nomor_polisi = BG
|SNI = PLG
|dau = Rp 1.247.690.325.000 ([[2021]])
|dauref = <ref>{{cite web|url=https://djpk.kemenkeu.go.id/wp-content/uploads/2020/09/DAU_rotated.pdf|title=Rincian Alokasi Dana Alokasi Umum Provinsi/Kabupaten Kota Dalam APBN T.A 2021|website=www.djpk.kemenkeu.go.id|date=(2021)|accessdate=17 April 2023|archive-date=2022-02-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20220211121815/https://djpk.kemenkeu.go.id/wp-content/uploads/2020/09/DAU_rotated.pdf|dead-url=no}}</ref>
|situs = {{URL|http://www.palembang.go.id/}}
}}
'''Kota Palembang''' ma ([[Abjad Jawi|Jawi]]:''' كوتا ڤاليمبڠ''') ya'ia da'ö [[ibu kota]] Provinsi [[Sumatera Selatan]], [[Indonesia]]. Fa'ebolo Kota Palembang so ba zi 352,51 km²<ref>{{Cite web|last=BPS Kota Palembang|first=BPS Kota Palembang|date=2024-02-28|title=Kota Palembang Dalam Angka 2024|url=https://palembangkota.bps.go.id/publication/2024/02/28/702ae9d73820455339723f03/kota-palembang-dalam-angka-2024.html|website=BPS Kota Palembang|archive-url=https://web.archive.org/web/20240314062548/https://palembangkota.bps.go.id/publication/2024/02/28/702ae9d73820455339723f03/kota-palembang-dalam-angka-2024.html|archive-date=2024-03-14|dead-url=unfit|access-date=2024-03-14}}</ref> Ba dalu ndröfi si 2024 si lalö, kota Palembang andre fa'ato niha mbanuania no ikhamö 1.781.672 jiwa.<ref name="DUKCAPIL">{{cite web|url=https://gis.dukcapil.kemendagri.go.id/peta/|title=Visualisasi Data Kependudukan - Kementerian Dalam Negeri 2024|website=www.dukcapil.kemendagri.go.id|accessdate=25 November 2024|format=Visual|archive-date=5 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220705211227/http://gis.dukcapil.kemendagri.go.id/peta/|dead-url=yes}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://sumsel.bps.go.id/statictable/2018/10/29/108/proyeksi-penduduk-sumatera-selatan-2010-2020.html |title=Salinan arsip |access-date=2021-08-06 |archive-date=2021-08-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210806182348/https://sumsel.bps.go.id/statictable/2018/10/29/108/proyeksi-penduduk-sumatera-selatan-2010-2020.html |dead-url=yes }}</ref>
Kota Palembang andre no sa'ae sambua kota sifasösö niha ba sebua numero dua ba hulo Sumatra aefa [[Kota Medan]], molo'ö angolifa kota ba Indonesia na lafaigi ba wa'afasösö faoma fa'ebua kotania ya'ia da'ö ba numero lima sebua ba Indonesia aefa [[Jabodetabekjur]], [[Kota Surabaya|Surabaya]], [[Kota Bandung|Bandung]], [[Kota Medan|Medan]] ba kota sebua numero feleziŵa ba [[Asia Tenggara]]. Kota Palembang faoma so ha'uga kabupaten zahatö ba kota andre, simane ([[Kabupaten Banyuasin]], [[Kabupaten Ogan Ilir]], faoma [[Kabupaten Ogan Komering Ilir]]) no sa'ae tefanöi wangahaogö ya'ia moroi ba [[Pemerintah Indonesia|pemerintah pusat]] sifao ba gangolifa [[Daftar wilayah metropolitan di Indonesia|wilayah metropolitan]] ba Indonesia nifotöi kawasan [[Patungraya Agung]] ma Palembang Raya.<ref>{{Cite web|url=http://detak-palembang.com/kementerian-pupr-siapkan-pengembangan-metropolitan-baru-palembang-raya/|title=Kementerian PUPR Siapkan Pengembangan Metropolitan Baru Palembang Raya {{!}} Detak-Palembang.Com|website=Detak-Palembang.Com|language=id-ID|access-date=2018-05-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20180627202150/http://detak-palembang.com/kementerian-pupr-siapkan-pengembangan-metropolitan-baru-palembang-raya/|archive-date=27 June 2018|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://perkotaan.bpiw.pu.go.id/n/metropolitan/8|title=Metropolitan Palembang, Betung, Indralaya dan Kayuagung|website=PU-Net|language=id-ID|access-date=2020-06-22|archive-date=2021-02-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20210226072407/http://perkotaan.bpiw.pu.go.id/n/metropolitan/8|dead-url=no}}</ref>
Waö-waö kota Palembang andre si no irai tobali ibu kota kerajaan bahari [[Siddhartha Gautama|Buddha]] fondrege zebua ba Asia Tenggara, Kedatuan Sriwijaya, samatörö ba ''Nusantara'' faoma ba [[Semenanjung Malaya]] ba Abad si-1 ofeta abad si-9 simöi fa'amohöngö döinia si no la'ila niha ya'ia da'ö: "Bumi Sriwijaya". Molo'ö ''Prasasti Kedukan Bukit'' nisöndra ba hili Siguntang tanö ba gaekhula moroi ba Kota Palembang, tefaehagö ba da'ö hewisa wamasindro sambua ''wanua'' na lafo'eluaha ia ahatö ba geluaha sambua ''kota'' ba tanggal 16 Juni 683 Masehi, moroi ba dane-dane da'a, kota Palembang andre no sambua kota satua ba [[Indonesia]]. Ba ''dunia Barat'', kota Palembang tehöngö döinia nikaoni faoma fanötöi: ''Venice of the East'' ma ("Venesia moroi Yöu"/Venesia dari Timur) faoma Serambi Hadramaut, kota da'a tekaoni ia faoma Serambi Hadramaut börö me oya gelar Habib si so ba kota da'a si lö hadöi ba kota tanöbö'ö ba Indonesia. Kota Palembang sambua kota satua si so ba Indonesia.
{{Börö zura}}
{{umbu}}
[[Kategori:Bohou tesura]]
[[Kategori:Nias]]
b6jedsslgzz0x6z64fzue7ojuravk2b
Kota Bengkulu
0
4590
29937
25463
2026-10-11T07:23:55Z
Minorax
82
29937
wikitext
text/x-wiki
{{Dati2
|settlement_type = Ibu kota
|nama = Kota Bengkulu
|translit_lang1_type = [[Abjad Jawi]]
|translit_lang1_info = بڠكولو
|translit_lang1_type1 = [[Aksara Rejang]]
|translit_lang1_info1 = ꥏꤷꥍꤰꥈꤾꥈ
|nama lain = {{hlist|Bangkahulu|Bencoolen}}
|bendera = flag of Bengkulu City.png
|lambang = Kota Bengkulu.png
|julukan = {{Hlist|Kota Pantai Panjang|Bumi Merah Putih}}
|motto = Dari Bumi Merah Putih untuk Indonesia
|provinsi = Bengkulu
|foto = {{multiple image|border= infobox|total_width= 300|image_style= border:1;
|perrow = 1/2
|image1=Bengkulu City and Fort Marlborough.jpg
|caption1=<div class="center">Kawasan Kota Bengkulu</div>
|image2=Front gate of Fort Marlborough, Bengkulu 2015-04-19 02.jpg
|caption2=<div class="center">[[Benteng Marlborough]]</div>
|image3=Masjid Jamik - Bengkulu.jpg
|caption3=<div class="center">Masjid Jamik Bengkulu</div>
}}
|tanggal = {{start date and age|1719|3|17}}
|peta =
|kecamatan = 9<ref>{{Cite web |url=http://www.kemendagri.go.id/pages/profil-daerah/kabupaten/id/17/name/bengkulu/detail/1771/kota-bengkulu |title=Profil Kota Bengkulu |access-date=2013-09-17 |archive-date=2018-07-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180714101131/http://www.kemendagri.go.id/pages/profil-daerah/kabupaten/id/17/name/bengkulu/detail/1771/kota-bengkulu |dead-url=yes }}</ref>
|kelurahan = 67
|nama_walikota = [[Arif Gunadi]] (Pj.)
|nama_wakil_walikota = ''lowong''
|nama_sekretaris_daerah = Eko Agusrianto (Pj.)
|luas = 152
|penduduktahun = 30 Juni [[2024]]
|pendudukref = <ref name="DUKCAPIL"/>
|penduduk = 394192
|kepadatan = auto
|agama = {{ublist |item_style=white-space;
|96,19% [[Islam]]
|{{Tree list}}
* 3,45% [[Kekristenan]]
** 2,70% [[Protestan]]
** 0,75% [[Katolik]]
{{Tree list/end}}
|0,31% [[Agama Buddha|Buddha]] |0,05% [[Hindu]]<ref name="DUKCAPIL"/>}}
|bahasa = [[Bahasa Indonesia|Indonesia]] (resmi), [[Bahasa Melayu Bengkulu|Melayu Bengkulu]], [[Bahasa Rejang|Rejang]], [[Bahasa Enggano|Enggano]], [[Bahasa Mukomuko|Mukomuko]], [[Bahasa Pekal|Pekal]]
|IPM = {{increase}} 83,95 ([[2024]])<br> <span style="background:Yellow;color:#00726a"> sangat tinggi </span><ref name="IPM">{{cite web|url=https://www.bps.go.id/id/statistics-table/2/MjIwNSMy/-metode-baru--indeks-pembangunan-manusia--umur-harapan-hidup-hasil-long-form-sp2020-.html|title=Indeks Pembangunan Manusia (Umur Harapan Hidup Hasil Long Form SP2020), 2023-2024|website=www.bps.go.id|publisher=[[Badan Pusat Statistik]]|accessdate=25 Januari 2025}}</ref>
|zona = [[Waktu Indonesia Berat|WIB]]
|kodearea = +62 736
|kodepos = 38113 - 38266
|nomor_polisi = BD ''xxxx'' A*/C*/E*/I*/L*/U*/V*
|SNI = BGL
|DAU = Rp 714.915.957.000,00- ([[2020]])<ref>{{cite web|url=http://www.djpk.kemenkeu.go.id/wp-content/uploads/2019/09/2.-DAU.pdf |title=Rincian Alokasi Dana Alokasi Umum Provinsi/Kabupaten Kota Dalam APBN T.A 2020|website=www.djpk.kemenkeu.go.id|date=(2020)|accessdate=19 Februari 2021}}</ref>
|web = {{URL|http://www.bengkulukota.go.id/}}
}}
'''Kota Bengkulu''' ({{lang-en|Bencoolen}}; [[Aksara Rejang|Rejang]]: ꥏꤷꥍꤰꥈꤾꥈ, [[abjad Jawi]]: كوتا بڠكولو) sambua [[kota (Indonesia)|kota]] si no tobali [[ibu kota provinsi]] ba Provinsi [[Bengkulu]], Indonesia. Kota andre kota sebua numero dua ba pantai barat [[Pulau Sumatra]], fanete [[Kota Padang]]. Fatua lö tobali sambua banua sebua, kota andre orudu ma farahu ba Kesultanan Palembang Darussalam, aefa da'ö ikuasoi ia [[Inggris]] fatua lö la be'e barö wamatörö [[Belanda]]. Kota da'a göu tobali nahia wamasafi Bung Karno i'otarai ba ndröfi si 1939–1942 ba ginötö wamatörö [[Hindia Belanda]] ba sambua nahia ba Bengkulu naha wa'atumbu ndrongania sotöi Fatmawati.
Kota Bengkulu fa'ebolonia so ba zi 152,00 km²<ref>{{Cite web |url=http://bengkulukota.bps.go.id/?page_id=129 |title=Luas Wilayah Kota Bengkulu - BPS Kota Bengkulu |access-date=2014-04-18 |archive-date=2014-04-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140419013925/http://bengkulukota.bps.go.id/?page_id=129 |dead-url=no }}</ref> fa'ato niha ba kota andre me döfi si 2020 no ikhamö 371.828 niha wa'ato nibagi ba zi 187.655 niha ndra matua ba 184.173 niha ndra alawe, ba dalu ndröfi si 2024 no ikhamö 394.192 niha wa'ato niha ba kota andre.<ref name="DUKCAPIL">{{cite web|url=https://gis.dukcapil.kemendagri.go.id/peta/|title=Visualisasi Data Kependudukan - Kementerian Dalam Negeri 2024|website=www.dukcapil.kemendagri.go.id|accessdate=15 Oktober 2024|format=Visual|archive-date=2022-07-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20220705211227/http://gis.dukcapil.kemendagri.go.id/peta/|dead-url=yes}}</ref> Kota Bengkulu andre faola ia ba [[Kabupaten Seluma]] tanö raya, Samudra Hindia tanö ba gaekhula ba [[Kabupaten Bengkulu Tengah]] tanö yöu faoma tanö ba gatumbukha.<ref>{{Cite web |url=https://bengkulukota.bps.go.id/publication/2017/08/11/5915e7fc88938eaf6b1513b2/kota-bengkulu-dalam-angka-2017.html |title="Kota Bengkulu Dalam Angka Tahun 2017" (BPS) |access-date=2018-06-13 |archive-date=2020-07-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200711010558/https://bengkulukota.bps.go.id/publication/2017/08/11/5915e7fc88938eaf6b1513b2/kota-bengkulu-dalam-angka-2017.html |dead-url=no }}</ref>
{{Börö zura}}
[[Kategori:Nias]]
[[Kategori:Bohou tesura]]
tfzc1s58181f15nihzquuzbabkwntxi