Wikikamus
niawiktionary
https://nia.wiktionary.org/wiki/Wikikamus:Olayama
MediaWiki 1.47.0-wmf.4
case-sensitive
Media
Spesial
Huhuo
Sangoguna
Huhuo zangoguna
Wikikamus
Huhuo wikikamus
Berkas
Huhuo berkas
MediaWiki
Huhuo MediaWiki
Templat
Huhuo templat
Fanolo
Huhuo wanolo
Kategori
Huhuo kategori
TimedText
TimedText talk
Modul
Pembicaraan Modul
Acara
Huhuo Acara
Wikikamus:Sulu/09
4
10353
58225
58110
2026-05-31T07:00:04Z
Slaia
14
monönö faza ba ayati
58225
wikitext
text/x-wiki
<templatestyles src="Wikikamus:Sulu/styles.css"/>
<div class="lesson-title">
== Wa'omasigu wa'omasimö ==
</div>
<div class="lesson-content"><blockquote>
Abu dödögu ndra'ugö, ya'ugö ga'agu Yonata;<br>
no omasiö ndra'ugö khögu!<br>
Wa'omasigu mege wa'omasimö ndra'odo,<br>
moroi ba wa'omasi ndra'alawe ndramatua! ({{SN|SamII|1|26}})
</blockquote>
I'ali Zura Ni'amoni'ö ba li Niha amada Heinrich Sundermann töra otu fakhe silalö. Ba ta'ila wa itugu ara itugu to'ese li niha ba danö. Alua ia gofu heza, tenga ha ba Danö Niha. Duma-duma fondrege faoro khöda ya'ia li Indonesia samösa.
Molewiö li Indonesia moroi ba li Melayu. Bahiza no fondrege aröu to'ese li Indonesia moroi ba li Melayu, irege ambö oroma khöda sa'ae wa mangumbu ia moroi ba li Melayu.
Mendruamanö itugu lö ta'ila sa'ae fahuhuo ba li Melayu, börö me no aröu ia khöda sa'ae.
Tola ta'oguna'ö da'a tobali sambua khili-khili ma ba wehede ndra satua-tua tobali sambua '''analogia'''. Li Niha si so bakha ba Zura Ni'amoni'ö no atua sa'ae, irege itugu ara itugu ambö aboto ba dödöda na tabaso ia.
Simanö göi zalua khö ayati da'ö yaŵa. Da tahatö'ö ita wamaigi ya'ia. Da tazara-zara:
''abu dödögu ndra'ugö ya'ugö ga'agu Yonata'': Na tarongo so niha sanguma'ö khöda fehede simane, silötolalö tamane ba dödöda, wa si fatahi niha da'ö. Simanö göi terongo wehede Dawido andre hulö na aföli ia ba gamuata Yonata. Bahiza tenga sa da'ö geluaha nisura ba mbuku Zamueli. Ba lida ma'ökhö te tola taŵaö ia simane mea'ö, ''"Abu dödögu ba wa'amatemö, talifusögu Yonata"'' ma zui abölö fagöna, ''"U'e'esi wa'amatemö, talifusögu Yonata."'' Ba li Inggris atöla sibai ia ba dödöda, ''"I grieve for you, Jonathan my brother."''
''"no omasiö ndra'ugö khögu"'': Aboto ba dödöda da'a. Lö moguna wamotokhi ya'ia.
''"Wa'omasigu mege wa'omasimö ndra'odo, moroi ba wa'omasi ndra'alawe ndra matua!"'': Fakhili da'a ba ndroto wehede si föföna andrö yaŵa. Hulö lö i'anema'ö aboto ba dödöda hadia geluahania, heŵa'ae li Niha ia! Ba li Indonesia lamane wangumaö ya'ia, ''"Kasihmu kepadaku sungguh luar biasa, lebih mesra daripada cinta wanita."'' ma ba li Inggris, ''"Your love for me was wonderful, more wonderful than that of women."''
[[Berkas:I m gay and I ♥ love it.jpg|jmpl]]
Oroma khöda wa sindruhu i'omasi'ö Dawido andrö Yonata, irege i'osiwawöi goroisa namania Saulo, razo ndraono Gizeraeli. Iada'a to'ölö latötöi wa'omasi simane ba li Inggris ''gay love'' ma ba Indonesia asese laŵaö manö ''homo''. Heŵa'ae lö mutehegö wa'omasi simane bakha ba Zura Ni'amoni'ö, bahiza ato niha situmbu ba gulidanö sangomasi'ö niha sifagölö khöra, me no simanö iwöwöi ira Sokhö ya'ita. Alua da'a ba gotalua zauri fefu, he niha, he aurifö saliŵa-liŵa ba danö ba he sinumbua. Tumbu khöra wa'omasi ba zi fagölö khöra, iramatua khö ndramatua ba ira'alawe khö ndra'alawe.
Tafuli ita ba li Niha no mege: wa'omasigu wa'omasimö ndra'odo. Föfö wehede ''wa'' ba da'a no te'oguna'ö ba wanguma'ö sindruhu maulu, sindruhu töra, sindruhu ebua. Ba li Indonesia tola la'ali ia faoma ''betapa'' ma zui ''sungguh''. Na laŵaö niha "wa'alaŵa ae niha da'ö" eluahania alaŵa sibai niha, töra moroi ba niha si fagölö; "wa'ebua mböli laedurunia andrö" eluahania töra ebua mböli laeduru da'ö moroi ba laeduru bö'ö, "wa'asökhi lagunia khögu" eluahania lö ola wa'asökhi niha da'ö.
Na tahaogö tahörögö mangawuli ndroto wehede andre, faoro khöda wa fabö'ö geluaha wa'omasi ba wehede "wa'omasigu mege" moroi ba geluaha wa'omasi ba wehede "wa'omasi ndra'alawe". Föfö wehede '''wa''' si föföna eluahania simane si no mubotokhi andrö yaŵa. Bahiza '''wa''' safuria ha fangulu wehede fa'omasi tobali wa'omasi bakha ba ngaroro wehede. Eluahania tenga ba wanguma'ö ha wa'ebua ma ha wa'asökhi, btn.
Simanö ua kese-keseda sanandrösa ba li Niha ba mbaŵa andre.
Talifusömi '''[[User:Slaia|Sirus Laia]]''', 27 Mei 2026</div>
[[Kategori:Famahaö li Niha]]
__NOEDITSECTION__
5j72uakivpwck0mim92wahurqayqryl
maradika
0
10364
58230
58197
2026-05-31T09:09:50Z
Slaia
14
monönö foto
58230
wikitext
text/x-wiki
{{nia}}
{{famoligö}}
:{{IPA|ipa=|audio=}}
{{definisi}}
:1. {{nom}} (moroi ba ''mahardhika'', merdeka) [[fa'aefa]] sambua [[soi]] moroi ba [[fangosawuyu|wangosawuyu]] ma zui [[famatörö]] soi bö'ö
{{duma-duma}}
:1. ''La'owasaini '''maradika''' Indonesia ero luo 27 Auguso 1945. Oi ladöni yaŵa [[mandrera]] soyo-afusi niha.''
{{gambara}}
[[Berkas:Karnaval 17 Agustus 2025 Desa Alamendah 10.jpg|jmpl|Mondröni loyo ba gowasa wanörötödö maradika Indonesa]]
{{eluaha}}
* {{-id-}}: merdeka
* {{-en-}}: independence
* {{-de-}}: {{f}} Unabhängigkeit
{{sinonim}}
:Lö hadöi
{{antonim}}
:Lö hadöi
{{etimologi}}
:Moroi ba li Sansekerta ''mahardhika''
{{nitöngöni}}
:Lö hadöi
{{fakhili}}
:Lö hadöi
{{daha}}
:Lö hadöi
{{fakhai}}
:Lö hadöi
{{baero}}
*Lö hadöi
{{umbu}}
*Lö hadöi
[[Kategori:Nias]]
[[Kategori:Nomina]]
[[Kategori:Revisi2]]
[[Kategori:Ambukha wehede]]
__NOEDITSECTION__
tqpblgv67lriiemaoj5kmu8n11750t5
Wikikamus:Sulu/10
4
10368
58226
2026-05-31T07:36:11Z
Slaia
14
famahaö li niha ba mbaŵa si fulu
58226
wikitext
text/x-wiki
<templatestyles src="Wikikamus:Sulu/styles.css"/>
<div class="lesson-title">
== Na lö öfo'ono ndra'o ba matedo ==
</div>
<div class="lesson-content"><blockquote>
Ba me i'ila Rakhela lö mo'ono ia, lö ononia khö Yakobo, ba afökhö dödönia khö ga'ania Lea, ba imane khö Yakobo: Fo'ono ndra'o — ba na lö'ö, ba matedo!2 Ba mofönu Yakobo khö Rakhela, imane: Hadia, salahi Lowalangi ndra'o? Ya'ia zi lö mamo'ono ya'ugö! ({{SN|MozI|30|1|2}})
</blockquote>
Ba mbaŵa si lalö no tafatunö hewisa wa'omasi Yonata khö Dawido, si töra moroi ba wa'omasi ndra'alawe khö ndramatua. Ba mbaŵa andre datafaigi gamuata bö'ö li Niha.
Bahiza fatua lö tarugi da'ö, hewisa ba dödömi niŵa'ö Yakobo andrö me imane "Lowalangi zi lö mamo'ono ya'ugö"? No fa'aila sebua khö ndra'alawe meföna na lö mo'ono ba tumbu khönia nono, tenga ha ba Danö Niha bahiza ba soi bö'ö göi simane ba gotaluasoi ndra Ono Gizeraeli. Mendruamanö laböbögö khö ndra'alawe walö mo'ono, hulö na horönia da'ö. Ma simane niŵaö Yakobo, hulö na fangelifi Lowalangi samösa zame'e irege lö mo'ono Lea.
Lö irai tumbu ba dödö niha meföna, wa tola so ösa mbörö walö mo'ono andre. Tola börö wökhö ondröita, tola börö me adudu-dudu nono ba dalu, tola göi börö me "lö nasa inötönia". Duma-dumania lö tumbu-tumbu nono khö Lea andrö, bahiza me no ara manö tumbu khönia nono fondrege omasi'ö khö Yakobo, ya'ia Yosefo.
Bahiza tola göi iramatua mbörö wa lö mo'ono. Molo'ö fangosili ndra sangi'ila iada'a wa tola iramatua zahakhö, eluahania ha adaya zi so bakha ba [[ula|gulania]] (li Indonesia: ''sperma''). Tola musöndra da'a na möi niha ba laboratoria ba lafareso gula ndramatua andrö. Bahiza meföna lö lala khö niha wangila wa börö walö mo'ono tola manö iramatua. Ahakhö dödöda me lafobahulu manö ndra'alawe. Lö ta'ila hawa'abua zafökhö nitöröra börö wamebahulu andre.
Mendruamanö ba Danö Niha, silötolalö'ö lasöndra nono niha. Na lö'ö ba lö lasöndra mbosi bakha ba mbanua ngambatö andrö, lö tola fahuhuo ba gotalua zato samösa ndramatua si lö ono. Lö aetu lakaoni khönia döinia me iraono. Aila niha ba Danö Niha na latötöi döinia ba wa'iraono föna zato. Meföna me ide-ide ndra'o, falelesa same'e mofönu sibai niha, ya'ia na latötöi döi namara ba wa'iraono. Tebai latötöi da'ö. Andrö wa silötolalö'ö lasöndra ndraono, irege tola lakaoni khöra Ama... simane Ama Zökhi, Ama Zadisa, Ama Hatima, btn.
Börö da'ö la'odödögö sibai ena'ö tola tumbu khöra ndraono. Duma-dumania ba gotalua niha raya meföna, to'ölö ifahowu'ö zawena mangowalu ere, ena'ö tumbu khöra '''siŵa''' nonomatua ba '''siŵa''' nono'alawe. Mendruamanö ono sia'a khöra no ''ono wangali mbörö sisi'' wa ''ono wamatohu nga'ötö'', heŵa'ae lafotöi nono'alawe khöra ''ono famakhai sitenga bö'ö''.
Na lö tumbu-tumbu khöra ndraono, ba lala nitörö ya'ia
* lasekhegö hadia no oi latörö fefu gamakhoita zatua ba na so zi lö faudu moguna la'ohe wasömbata khö nadu zatua.
* Lasekhegö hadia so hadia ia zi lö faudu khö ''si'o'', ya'ia da'ö niha si so ba huhuo ba wangowalura, si no tobali tobali ''tahi''. Na so ''dahi'' ba silötolalö'ö lafemanga ''zi'o'' ba la'andrö wanefe idanö moroi khönia; ba na lö mowua fefu da'a ba
* lafarou ndramatua ena'ö ihalö khönia ndronga bö'ö (mamakaerua).
Ba na no oi latörö yaŵa da'a ba lö manö manabina ndra'alawe, ba möi ndra sifaronga andrö ''mangaruwusi ba nadu''? Latefe nadu faoma ndro mbawi ba i'andrö khö nadu zatua ama ndramatua, ena'ö te'abölö'ö dalu ndra'alawe, irege mo'ono.
Ndrege da'ö ua, datafaigi gamuata li Niha ba ayati zura andrö yaŵa.
...
Simanö ua kese-keseda sanandrösa ba li Niha ba mbaŵa andre.
Talifusömi '''[[User:Slaia|Sirus Laia]]''', 31 Mei 2026</div>
[[Kategori:Famahaö li Niha]]
__NOEDITSECTION__
bwngxtkjndwnp0io9a88lpt3gwhqa9f
58227
58226
2026-05-31T07:57:51Z
Slaia
14
monönö gambara
58227
wikitext
text/x-wiki
<templatestyles src="Wikikamus:Sulu/styles.css"/>
<div class="lesson-title">
== Na lö öfo'ono ndra'o ba matedo ==
</div>
<div class="lesson-content"><blockquote>
Ba me i'ila Rakhela lö mo'ono ia, lö ononia khö Yakobo, ba afökhö dödönia khö ga'ania Lea, ba imane khö Yakobo: Fo'ono ndra'o — ba na lö'ö, ba matedo!2 Ba mofönu Yakobo khö Rakhela, imane: Hadia, salahi Lowalangi ndra'o? Ya'ia zi lö mamo'ono ya'ugö! ({{SN|MozI|30|1|2}})
</blockquote>
Ba mbaŵa si lalö no tafatunö hewisa wa'omasi Yonata khö Dawido, si töra moroi ba wa'omasi ndra'alawe khö ndramatua. Ba mbaŵa andre datafaigi gamuata bö'ö li Niha.
Bahiza fatua lö tarugi da'ö, hewisa ba dödömi niŵa'ö Yakobo andrö me imane "Lowalangi zi lö mamo'ono ya'ugö"? No fa'aila sebua khö ndra'alawe meföna na lö mo'ono ba tumbu khönia nono, tenga ha ba Danö Niha bahiza ba soi bö'ö göi simane ba gotaluasoi ndra Ono Gizeraeli. Mendruamanö laböbögö khö ndra'alawe walö mo'ono, hulö na horönia da'ö. Ma simane niŵaö Yakobo, hulö na fangelifi Lowalangi samösa zame'e irege lö mo'ono Lea.
[[Berkas:Illustration of Jacob meeting Rachel and Leah at the well, 1873 Holy Bible (Eyre and Spottiswoode). After Raphael, adapted by Robert Dudley 01.jpg|jmpl|Falukha Yakobo khö Rakhela ba Lea ba mba'a]]
Lö irai tumbu ba dödö niha meföna, wa tola so ösa mbörö walö mo'ono andre. Tola börö wökhö ondröita, tola börö me adudu-dudu nono ba dalu, tola göi börö me "lö nasa inötönia". Duma-dumania lö tumbu-tumbu nono khö Lea andrö, bahiza me no ara manö tumbu khönia nono fondrege omasi'ö khö Yakobo, ya'ia Yosefo.
Bahiza tola göi iramatua mbörö wa lö mo'ono. Molo'ö fangosili ndra sangi'ila iada'a wa tola iramatua zahakhö, eluahania ha adaya zi so bakha ba [[ula|gulania]] (li Indonesia: ''sperma''). Tola musöndra da'a na möi niha ba laboratoria ba lafareso gula ndramatua andrö. Bahiza meföna lö lala khö niha wangila wa börö walö mo'ono tola manö iramatua. Ahakhö dödöda me lafobahulu manö ndra'alawe. Lö ta'ila hawa'abua zafökhö nitöröra börö wamebahulu andre.
Mendruamanö ba Danö Niha, silötolalö'ö lasöndra nono niha. Na lö'ö ba lö lasöndra mbosi bakha ba mbanua ngambatö andrö, lö tola fahuhuo ba gotalua zato samösa ndramatua si lö ono. Lö aetu lakaoni khönia döinia me iraono. Aila niha ba Danö Niha na latötöi döinia ba wa'iraono föna zato. Meföna me ide-ide ndra'o, falelesa same'e mofönu sibai niha, ya'ia na latötöi döi namara ba wa'iraono. Tebai latötöi da'ö. Andrö wa silötolalö'ö lasöndra ndraono, irege tola lakaoni khöra Ama... simane Ama Zökhi, Ama Zadisa, Ama Hatima, btn.
Börö da'ö la'odödögö sibai ena'ö tola tumbu khöra ndraono. Duma-dumania ba gotalua niha raya meföna, to'ölö ifahowu'ö zawena mangowalu ere, ena'ö tumbu khöra '''siŵa''' nonomatua ba '''siŵa''' nono'alawe. Mendruamanö ono sia'a khöra no ''ono wangali mbörö sisi'' wa ''ono wamatohu nga'ötö'', heŵa'ae lafotöi nono'alawe khöra ''ono famakhai sitenga bö'ö''.
Na lö tumbu-tumbu khöra ndraono, ba lala nitörö ya'ia
* lasekhegö hadia no oi latörö fefu gamakhoita zatua ba na so zi lö faudu moguna la'ohe wasömbata khö nadu zatua.
* Lasekhegö hadia so hadia ia zi lö faudu khö ''si'o'', ya'ia da'ö niha si so ba huhuo ba wangowalura, si no tobali tobali ''tahi''. Na so ''dahi'' ba silötolalö'ö lafemanga ''zi'o'' ba la'andrö wanefe idanö moroi khönia; ba na lö mowua fefu da'a ba
* lafarou ndramatua ena'ö ihalö khönia ndronga bö'ö (mamakaerua).
Ba na no oi latörö yaŵa da'a ba lö manö manabina ndra'alawe, ba möi ndra sifaronga andrö ''mangaruwusi ba nadu''? Latefe nadu faoma ndro mbawi ba i'andrö khö nadu zatua ama ndramatua, ena'ö te'abölö'ö dalu ndra'alawe, irege mo'ono. Tola öbaso oi zanandrösa ba da'a ba mbuku Uwe Hummel, Tuhoni Telaumbanua, ''Cross and Adu'' (nga'örö 31-32).
Ndrege da'ö ua, datafaigi gamuata li Niha ba ayati zura andrö yaŵa.
Ngawua wehede si no mendrauli tarongo moroi yaŵa ya'ia "mo'ono" ba "mamo'ono". Ŵa'a wehede andre ya'ia ono. Molo'ö wamaosatö wehede (li Indonesia: ''kelas kata'') tefaböbö "ono" andre ba nomina (li Indonesia: ''kata benda''). Ba li Niha, tola tawöwöi verba (li Indonesia: ''kata kerja'') moroi ba nomina na tanönö wöfö wehede '''ma''' ma zui '''mo'''. Ono no samösa niha sawuyu nasa. Mo'ono eluahania mame'e ena'ö tumbu nono sawuyu. Fehede ni'oguna'ö ba da'ö ya'ia manabina. Mamo'ono eluahnia mame'e ena'ö mo'ono niha. Wwwuhhhh... verba nibali'ö zui verba!
Simanö ua kese-keseda sanandrösa ba li Niha ba mbaŵa andre.
Talifusömi '''[[User:Slaia|Sirus Laia]]''', 31 Mei 2026</div>
[[Kategori:Famahaö li Niha]]
__NOEDITSECTION__
2agvec62650x6ko0kxihdglojl2n909
58228
58227
2026-05-31T08:00:08Z
Slaia
14
58228
wikitext
text/x-wiki
<templatestyles src="Wikikamus:Sulu/styles.css"/>
<div class="lesson-title">
== Na lö öfo'ono ndra'o ba matedo ==
</div>
<div class="lesson-content"><blockquote>
Ba me i'ila Rakhela lö mo'ono ia, lö ononia khö Yakobo, ba afökhö dödönia khö ga'ania Lea, ba imane khö Yakobo: Fo'ono ndra'o — ba na lö'ö, ba matedo! Ba mofönu Yakobo khö Rakhela, imane: Hadia, salahi Lowalangi ndra'o? Ya'ia zi lö mamo'ono ya'ugö! ({{SN|MozI|30|1|2}})
</blockquote>
Ba mbaŵa si lalö no tafatunö hewisa wa'omasi Yonata khö Dawido, si töra moroi ba wa'omasi ndra'alawe khö ndramatua. Ba mbaŵa andre datafaigi gamuata bö'ö li Niha.
Bahiza fatua lö tarugi da'ö, hewisa ba dödömi niŵa'ö Yakobo andrö me imane "Lowalangi zi lö mamo'ono ya'ugö"? No fa'aila sebua khö ndra'alawe meföna na lö mo'ono ba tumbu khönia nono, tenga ha ba Danö Niha bahiza ba soi bö'ö göi simane ba gotaluasoi ndra Ono Gizeraeli. Mendruamanö laböbögö khö ndra'alawe walö mo'ono, hulö na horönia da'ö. Ma simane niŵaö Yakobo, hulö na fangelifi Lowalangi samösa zame'e irege lö mo'ono Lea.
[[Berkas:Illustration of Jacob meeting Rachel and Leah at the well, 1873 Holy Bible (Eyre and Spottiswoode). After Raphael, adapted by Robert Dudley 01.jpg|jmpl|Falukha Yakobo khö Rakhela ba Lea ba mba'a]]
Lö irai tumbu ba dödö niha meföna, wa tola so ösa mbörö walö mo'ono andre. Tola börö wökhö ondröita, tola börö me adudu-dudu nono ba dalu, tola göi börö me "lö nasa inötönia". Duma-dumania lö tumbu-tumbu nono khö Lea andrö, bahiza me no ara manö tumbu khönia nono fondrege omasi'ö khö Yakobo, ya'ia Yosefo.
Bahiza tola göi iramatua mbörö wa lö mo'ono. Molo'ö fangosili ndra sangi'ila iada'a wa tola iramatua zahakhö, eluahania ha adaya zi so bakha ba [[ula|gulania]] (li Indonesia: ''sperma''). Tola musöndra da'a na möi niha ba laboratoria ba lafareso gula ndramatua andrö. Bahiza meföna lö lala khö niha wangila wa börö walö mo'ono tola manö iramatua. Ahakhö dödöda me lafobahulu manö ndra'alawe. Lö ta'ila hawa'abua zafökhö nitöröra börö wamebahulu andre.
Mendruamanö ba Danö Niha, silötolalö'ö lasöndra nono niha. Na lö'ö ba lö lasöndra mbosi bakha ba mbanua ngambatö andrö, lö tola fahuhuo ba gotalua zato samösa ndramatua si lö ono. Lö aetu lakaoni khönia döinia me iraono. Aila niha ba Danö Niha na latötöi döinia ba wa'iraono föna zato. Meföna me ide-ide ndra'o, falelesa same'e mofönu sibai niha, ya'ia na latötöi döi namara ba wa'iraono. Tebai latötöi da'ö. Andrö wa silötolalö'ö lasöndra ndraono, irege tola lakaoni khöra Ama... simane Ama Zökhi, Ama Zadisa, Ama Hatima, btn.
Börö da'ö la'odödögö sibai ena'ö tola tumbu khöra ndraono. Duma-dumania ba gotalua niha raya meföna, to'ölö ifahowu'ö zawena mangowalu ere, ena'ö tumbu khöra '''siŵa''' nonomatua ba '''siŵa''' nono'alawe. Mendruamanö ono sia'a khöra no ''ono wangali mbörö sisi'' wa ''ono wamatohu nga'ötö'', heŵa'ae lafotöi nono'alawe khöra ''ono famakhai sitenga bö'ö''.
Na lö tumbu-tumbu khöra ndraono, ba lala nitörö ya'ia
* lasekhegö hadia no oi latörö fefu gamakhoita zatua ba na so zi lö faudu moguna la'ohe wasömbata khö nadu zatua.
* Lasekhegö hadia so hadia ia zi lö faudu khö ''si'o'', ya'ia da'ö niha si so ba huhuo ba wangowalura, si no tobali tobali ''tahi''. Na so ''dahi'' ba silötolalö'ö lafemanga ''zi'o'' ba la'andrö wanefe idanö moroi khönia; ba na lö mowua fefu da'a ba
* lafarou ndramatua ena'ö ihalö khönia ndronga bö'ö (mamakaerua).
Ba na no oi latörö yaŵa da'a ba lö manö manabina ndra'alawe, ba möi ndra sifaronga andrö ''mangaruwusi ba nadu''? Latefe nadu faoma ndro mbawi ba i'andrö khö nadu zatua ama ndramatua, ena'ö te'abölö'ö dalu ndra'alawe, irege mo'ono. Tola öbaso oi zanandrösa ba da'a ba mbuku Uwe Hummel, Tuhoni Telaumbanua, ''Cross and Adu'' (nga'örö 31-32).
Ndrege da'ö ua, datafaigi gamuata li Niha ba ayati zura andrö yaŵa.
Ngawua wehede si no mendrauli tarongo moroi yaŵa ya'ia "mo'ono" ba "mamo'ono". Ŵa'a wehede andre ya'ia ono. Molo'ö wamaosatö wehede (li Indonesia: ''kelas kata'') tefaböbö "ono" andre ba nomina (li Indonesia: ''kata benda''). Ba li Niha, tola tawöwöi verba (li Indonesia: ''kata kerja'') moroi ba nomina na tanönö wöfö wehede '''ma''' ma zui '''mo'''. Ono no samösa niha sawuyu nasa. Mo'ono eluahania mame'e ena'ö tumbu nono sawuyu. Fehede ni'oguna'ö ba da'ö ya'ia manabina. Mamo'ono eluahnia mame'e ena'ö mo'ono niha. Wwwuhhhh... verba nibali'ö zui verba!
Simanö ua kese-keseda sanandrösa ba li Niha ba mbaŵa andre.
Talifusömi '''[[User:Slaia|Sirus Laia]]''', 31 Mei 2026</div>
[[Kategori:Famahaö li Niha]]
__NOEDITSECTION__
m5jqov3d28t48wgw6gnurayjhv4jtnw
58229
58228
2026-05-31T08:19:02Z
Slaia
14
proof reading
58229
wikitext
text/x-wiki
<templatestyles src="Wikikamus:Sulu/styles.css"/>
<div class="lesson-title">
== Na lö öfo'ono ndra'o ba matedo ==
</div>
<div class="lesson-content"><blockquote>
Ba me i'ila Rakhela lö mo'ono ia, lö ononia khö Yakobo, ba afökhö dödönia khö ga'ania Lea, ba imane khö Yakobo: Fo'ono ndra'o — ba na lö'ö, ba matedo! Ba mofönu Yakobo khö Rakhela, imane: Hadia, salahi Lowalangi ndra'o? Ya'ia zi lö mamo'ono ya'ugö! ({{SN|MozI|30|1|2}})
</blockquote>
Ba mbaŵa si lalö no tafatunö hewisa wa'omasi Yonata khö Dawido, si töra moroi ba wa'omasi ndra'alawe khö ndramatua. Ba mbaŵa andre datafaigi gamuata bö'ö li Niha.
Bahiza fatua lö tarugi da'ö, hewisa ba dödömi niŵa'ö Yakobo andrö me imane "Lowalangi zi lö mamo'ono ya'ugö"? No fa'aila sebua khö ndra'alawe meföna na lö mo'ono ba tumbu khönia nono, tenga ha ba Danö Niha bahiza ba soi bö'ö göi simane ba gotalua soi ndra Ono Gizeraeli. Mendruamanö laböbögö khö ndra'alawe walö mo'ono, hulö na horöra da'ö. Ma simane niŵaö Yakobo, hulö na fangelifi Lowalangi samösa zame'e irege lö mo'ono Rakhela.
[[Berkas:Illustration of Jacob meeting Rachel and Leah at the well, 1873 Holy Bible (Eyre and Spottiswoode). After Raphael, adapted by Robert Dudley 01.jpg|jmpl|Falukha Yakobo khö Rakhela ba Lea ba mba'a]]
Lö irai tumbu ba dödö niha meföna, wa tola so ösa mbörö walö mo'ono andre. Tola börö wökhö ondröita, tola börö me adudu-dudu nono ba dalu, tola göi börö me "lö nasa inötönia". Duma-dumania lö tumbu-tumbu nono khö Rakhela andrö, bahiza me no ara manö tumbu khönia nono fondrege omasi'ö khö Yakobo, ya'ia Yosefo ba Beniami.
Bahiza tola göi iramatua mbörö wa lö mo'ono. Molo'ö fangosili ndra sangi'ila iada'a wa tola iramatua zahakhö, eluahania ha adaya zi so bakha ba [[ula|gulania]] (li Indonesia: ''sperma''). Tola musöndra da'a na möi niha ba laboratoria ba lafareso gula ndramatua andrö. Bahiza meföna lö lala khö niha wangila wa börö walö mo'ono tola manö iramatua. Ahakhö dödöda me lafobahulu manö ndra'alawe. Lö ta'ila hawa'abua zafökhö nitöröra börö wamebahulu andre.
Mendruamanö niha ba Danö Niha, silötolalö'ö lasöndra nono. Na lö'ö, ba lö lasöndra mbosi bakha ba mbanua, lö tola fahuhuo ira ba gotalua zato. Lö aetu '''lakaoni dania khönia döinia ba wa'iraono'''. Aila niha ba Danö Niha meföna, na latötöi döinia ba wa'iraono föna zato. Falelesa same'e mofönu sibai niha ba Lölömatua, ya'ia na latötöi döi namara ba wa'iraono. Tebai latötöi da'ö. Andrö wa silötolalö'ö lasöndra ndraono, irege tola lakaoni dania khöra Ama... simane Ama Zökhi, Ama Zadisa, Ama Hatima, btn.
Börö da'ö la'odödögö sibai ena'ö tola tumbu khöra ndraono. Duma-dumania ba gotalua niha raya meföna, to'ölö ifahowu'ö zawena mangowalu ere, ena'ö tumbu khöra '''siŵa''' nonomatua ba '''siŵa''' nono'alawe. Mendruamanö ono sia'a khöra no ''ono wangali mbörö sisi'' ba ''ono wamatohu nga'ötö'', heŵa'ae lafotöi nono'alawe khöra ha ''ono famakhai sitenga bö'ö''.
Na lö manö tumbu-tumbu khöra ndraono, ba lala nitöröra ya'ia
* lasekhegö hadia no oi latörö fefu gamakhoita zatua; ba na lasöndra so zi lö faudu, moguna la'ohe mbuala khö nadu zatua.
* Lasekhegö hadia so hadia ia zi lö faudu khö ''si'o'', ya'ia da'ö niha si so ba huhuo ba wangowalura meföna, lasekhegö na so zi tobali ''tahi''. Na so ''dahi'' ba silötolalö'ö lafemanga ''zi'o'' ba la'andrö wanefe idanö moroi khönia; ba na lö mowua fefu da'a ba
* lafarou ndramatua ena'ö ihalö khönia ndronga bö'ö (mamakaerua).
Ba na no oi latörö da'ö yaŵa, ba lö manö nasa manabina ndra'alawe, ba möi ndra sifaronga andrö ''mangaruwusi ba nadu''. Latefe nadu faoma ndro mbawi ba i'andrö khö nadu zatua ama ndramatua, ena'ö te'abölö'ö dalu ndra'alawe, irege mo'ono. Tola öbaso oi zanandrösa ba da'a bakha ba mbuku Uwe Hummel, Tuhoni Telaumbanua, ''Cross and Adu'' (nga'örö 31-32).
Ndrege da'ö ua, datafaigi gamuata li Niha ba ayati zura andrö yaŵa.
Ngawua wehede si no me'auli tarongo moroi yaŵa ya'ia "mo'ono" ba "mamo'ono". Ŵa'a wehede andre ya'ia ono. Molo'ö famaosatö wehede (li Indonesia: ''kelas kata'') tefaböbö "ono" andre ba nomina (li Indonesia: ''kata benda''). Ba li Niha, tola tawöwöi verba (li Indonesia: ''kata kerja'') moroi ba nomina na tanönö wöfö wehede '''ma''' ma zui '''mo'''. Ono no samösa niha sawuyu nasa. Mo'ono eluahania mame'e ena'ö tumbu nono sawuyu. Fehede si to'ölö la'oguna'ö ba da'ö ya'ia manabina. Mamo'ono eluahania mame'e ena'ö mo'ono niha. Wwwuhhhh... verba nibali'ö zui verba!
Simanö ua kese-keseda sanandrösa ba li Niha ba mbaŵa andre.
Talifusömi '''[[User:Slaia|Sirus Laia]]''', 31 Mei 2026</div>
[[Kategori:Famahaö li Niha]]
__NOEDITSECTION__
0gu3f7b5d46cz5kd7uk70fjo7qxd3ny