Wikibooks nlwikibooks https://nl.wikibooks.org/wiki/Hoofdpagina MediaWiki 1.47.0-wmf.12 first-letter Media Speciaal Overleg Gebruiker Overleg gebruiker Wikibooks Overleg Wikibooks Bestand Overleg bestand MediaWiki Overleg MediaWiki Sjabloon Overleg sjabloon Help Overleg help Categorie Overleg categorie Transwiki Overleg transwiki Wikijunior Overleg Wikijunior TimedText TimedText talk Module Overleg module Event Event talk 0 46422 429108 422900 2026-07-28T13:08:59Z JopkeB 18060 Belangrijke woorden vetgedrukt 429108 wikitext text/x-wiki {{Index Schrijven}}Het schrijfproces bestaat in de regel uit de volgende stappen: # Bepaal het '''onderwerp'''. Je kunt bijvoorbeeld inspiratie hebben, iets hebben gehoord of gelezen dat je aan het nadenken brengt of een opdracht krijgen van een opdrachtgever. # Vul de onderdelen uit het hoofdstuk [[Schrijven/Teksten|Teksten in het algemeen]] aan: met welk '''doel''' en voor welke '''doelgroep''' ga je schrijven? Welke boodschap wil je overbrengen, welk punt wil je maken, wat wil je bereiken? # Bepaal het '''medium''' voor de tekst. Wordt het een tijdschrift-, kranten- of Wikipedia-artikel, een boek, een blog op internet, een recept voor het [[Kookboek]], een nota, toespraak of iets anders? ## Zijn er beperkingen of verplichtingen aan het medium verbonden? Bijvoorbeeld maximale lengte, bepaald format? Houd daar rekening mee bij het schrijven. # '''Afbakening''': Concretiseer het onderwerp en baken het goed af. Waar zal de tekst precies over gaan? Wat wel en wat niet? Je kunt nooit "alles" over een onderwerp behandelen, dus je moet keuzes maken. Ga je het onderwerp in de breedte behandelen, en ga je dan niet te diep? Of juist andersom? Waar liggen de grenzen? ## Als je voor een opdrachtgever schrijft: koppel wat je tot nu toe hebt bedacht terug naar de opdrachtgever en stel vragen over wat nog niet duidelijk is. Is dit inderdaad een goede invulling van de opdracht? Is dit wat de opdrachtgever bedoelde? Zo niet, dan kun je dat nu nog gemakkelijk aanpassen. Pauzeer daarom het schrijfproces totdat je antwoord hebt. # Bedenk een toepasselijke '''titel''', die in één oogopslag laat zien waar de tekst over gaat. # Bedenk welke '''sub-onderwerpen''' aan bod komen. Wat zijn hoofdzaken en wat zijn bijzaken? Concentreer je op de hoofdzaken. Zet die in een logische volgorde. Hieruit ontstaat uiteindelijk je frame en indeling van de tekst, je houvast tijdens het schrijven. Voor een (Wiki-)boek kan dit een eerste aanzet voor de hoofdstuk-indeling zijn. Voeg ook de onderdelen ''Inleiding'' en ''Slot'' uit [[Schrijven/Teksten|Teksten in het algemeen]] en de ''[[Schrijven/Literatuurgebruik|Literatuurlijst]]'' toe aan het frame. Voeg voor een boek ook toe: ## Inhoudsopgave. ## Voorwoord (optioneel): een persoonlijke noot, bijvoorbeeld waarom je de tekst schrijft. ## Nawoord/Epiloog (optioneel): een rechtstreeks woord van de auteur tot de lezer, bijvoorbeeld hoe de tekst tot stand is gekomen, of over een onderwerp dat niet in de hoofdtekst past maar wel genoemd moet worden. ## Index: lijst met trefwoorden met paginanummers of links naar het trefwoord. Niet voor fictie. ## Dankwoord (optioneel; kan ook in het Voorwoord). ## Over de schrijver(s). Per schrijver een korte tekst (één alinea) met achtergronden, zoals geboortedatum of -jaar, opleiding, werkzaamheden, interesses, belangrijkste andere publicaties, alleen wat van belang is voor de tekst. # Vaak is eerst nog '''onderzoek''' nodig voordat je kunt beginnen met schrijven. Stel voor jezelf vragen op waarop je nog geen antwoord hebt, maar die wel voor de tekst van belang zijn. Welke gegevens en informatie mis je nog? Zie daarvoor de paragraaf [[Informatievoorziening/Informatieverzoeken_behandelen#Literatuuronderzoek|Literatuuronderzoek]] in het Wikibook [[Informatievoorziening]] en beschouw jezelf als "de vragensteller" en "baliemedewerker" tegelijkertijd. Verwerk geraadpleegde bronnen in de tekst conform de aanwijzingen in het hoofdstuk [[Schrijven/Literatuurgebruik|Literatuurgebruik]]. # Het '''schrijven''' van de tekst. Dat hoeft niet in dezelfde volgorde als in je frame staat vermeld. Een inleiding wordt bijvoorbeeld meestal pas aan het eind geschreven. ## Bied echte informatie, iets dat de moeite van het lezen waard is. Denk vanuit de lezer: op welke vragen wil die antwoord krijgen? Behandel vragen die beginnen met: Waar? Hoe? Wanneer? Waarom? etc. ## Schrijf in korte zinnen. Afhankelijk van de doelgroep: vermijd moeilijke woorden zoveel mogelijk, leg ze anders eerst uit als je niet mag veronderstellen dat de doelgroep ze al kent. Maar vaktermen mogen gerust gebruikt worden in een artikel voor vakgenoten. ## Zorg dat de tekst voor één uitleg vatbaar is, zodat de lezer precies begrijpt wat je bedoelt. ## Gebruik toepasselijke voorbeelden om iets uit te leggen. ## Gebruik illustraties die de tekst ondersteunen, vooral die iets uitleggen wat in woorden lastig te vertellen is. Zie [[Handboek Wikimedia Commons/Uploaden#Stap 3: Zorg dat de auteursrechten in orde zijn|Zorg dat de auteursrechten in orde zijn]] in het Wikibook [[Handboek Wikimedia Commons]] voor wat wel en niet mag. ## Overdaad schaadt! Wees kritisch: wat moet per se wel in de tekst en wat is overbodig, wat draagt niet bij aan het punt dat je wilt maken? De meeste bijvoeglijke naamwoorden kunnen bijvoorbeeld weggelaten worden. # Na het schrijven: leg de tekst enige tijd weg. Lees dan de tekst nog minimaal één keer '''kritisch''' helemaal door, van A tot Z, en neem daar de tijd voor. Verplaats je daarbij in de lezer/doelgroep. Let in het bijzonder op: ## Loopt het verhaal lekker? Waar stokt het nog en zijn aanpassingen nodig? ## Is alles direct duidelijk? Worden er geen begrippen genoemd terwijl die pas later in de tekst of helemaal niet worden uitgelegd? ## Zijn de spelling en {{Wp|interpunctie}} correct? ## Staan er geen overbodige zaken, woorden en alinea's in de tekst? Worden geen zaken herhaald? Is de taal helder, direct, compact en to-the-point, en juist niet wollig (veel woorden, weinig wol)? Is het stuk boeiend en goed leesbaar voor anderen? Schrijven is schrappen en weggooien! Houd alleen de essentie over, die rechtstreeks leidt naar de conclusie en/of het punt dat je wil maken. ## Heb je je punt gemaakt? Wordt voldaan aan het doel dat je hebt gesteld voor het schrijven van de tekst? ## Kloppen ook voorwoord, inleiding, slot, index, e.d.? # Als je vindt dat de tekst klaar is: pas nog eenmaal de automatische '''spellingscontrole''' toe. # Laat eventueel iemand anders de tekst nog onbevangen en kritisch lezen en becommentariseren. Neem kritiek ter harte en pas de tekst aan als dat je goed lijkt. Nu is de tekst klaar voor publicatie of gebruik! {{Sub}} oolqe6jh6i5anc827kppes8ehke5alt 0 46741 429106 429105 2026-07-28T12:34:54Z JopkeB 18060 /* Voorbeelden */ Link 429106 wikitext text/x-wiki {{Index Schrijven}} Informatieve teksten hebben als hoofddoel informatie te bieden, om de lezer te informeren of te instrueren. De onderwerpen waarover informatieve teksten gaan, zijn schier eindeloos. ==Voorbeelden== * Alle geschreven teksten in Wikimediaprojecten, zoals in [[b:nl:Hoofdpagina|Wikibooks]], {{Wp|Hoofdpagina|Wikipedia}} en [[Wikivoyage:nl:Hoofdpagina|Wikivoyage]]. * {{Wp|Studieboek|Studieboeken}}, waaronder {{Wp|handboek|handboeken}} en {{Wp|schoolboek|schoolboeken}}. Naast teksten met illustraties bevatten deze boeken vaak vragen en opdrachten om te testen of een scholier of student de tekst heeft begrepen. * {{Wp|Artikel (redactioneel)|Artikelen}} in kranten, tijdschriften en bundels (boeken met artikelen, elk geschreven door een of meer verschillende auteurs). In kranten en tijdschriften kan het bijvoorbeeld gaan om nieuwsberichten, verslagen, achtergrondartikelen, onderzoeksartikelen en reportages. [[Bestand:Amsterdamse Poort plaque 2011 BS Amsterdam Netherlands.jpg|thumb|ANWB-informatiebord]] * {{Wp|Handleiding|Handleidingen}} en {{Wp|Instructie|instructies}}, zoals in het [[Kookboek]] – uitleg over hoe je iets doet. * {{Wp|Encyclopedie}} - bevat korte artikelen met feitelijke informatie over uiteenlopende onderwerpen, om een eerste indruk te bieden over de inhoud van die onderwerpen. * {{Wp|Reisgids|Reisgidsen}} – bieden een mix van informatie over en handleiding voor toeristische bestemmingen. * {{Wp|Biografie|Biografieën}}, levensbeschrijvingen van bekende of anderszins interessante personen. * {{Wp|Informatiepaneel}} of informatiebord(je) - met informatie over bijvoorbeeld een bezienswaardigheid of een tentoonstelling. * {{Wp|Almanak|Almanak}} - jaarlijkse publicatie met informatie op een bepaalde gebied, bijvoorbeeld voor studenten of verengingsleden, overheidsinformatie, getijden, astronomische gegevens en kalenders voor de landbouw. * {{Wp|Zwartboek (publicatie)|Zwartboek}} - bevat beschrijvingen van misstanden. Naast teksten bevatten deze boeken vaak ook afbeeldingen, zoals foto’s, illustraties, tekeningen, grafieken en diagrammen, met als doel de tekst te verduidelijken en aan te vullen. Een afbeelding zegt soms meer dan duizend woorden. == Inhoud == Elke soort informatietekst heeft zijn eigen kenmerken en bijzonderheden. #[[Schrijven/Instructies|Instructies]] - Een handleiding schrijven die voor iedereen duidelijk is #[[Schrijven/Nieuwsberichten|Nieuwsberichten]] - Zo kort en krachtig mogelijk vertellen waar het om gaat # '''Wetenschappelijke teksten''' - zie het Wikibook [[Van Idee tot Publicatie]] {{Sub}} im9ndrhut0lk14n82y10bp07w57xmws 429107 429106 2026-07-28T12:57:36Z JopkeB 18060 /* Inhoud */ Hoofdstukken Artikelen en Studieboeken 429107 wikitext text/x-wiki {{Index Schrijven}} Informatieve teksten hebben als hoofddoel informatie te bieden, om de lezer te informeren of te instrueren. De onderwerpen waarover informatieve teksten gaan, zijn schier eindeloos. ==Voorbeelden== * Alle geschreven teksten in Wikimediaprojecten, zoals in [[b:nl:Hoofdpagina|Wikibooks]], {{Wp|Hoofdpagina|Wikipedia}} en [[Wikivoyage:nl:Hoofdpagina|Wikivoyage]]. * {{Wp|Studieboek|Studieboeken}}, waaronder {{Wp|handboek|handboeken}} en {{Wp|schoolboek|schoolboeken}}. Naast teksten met illustraties bevatten deze boeken vaak vragen en opdrachten om te testen of een scholier of student de tekst heeft begrepen. * {{Wp|Artikel (redactioneel)|Artikelen}} in kranten, tijdschriften en bundels (boeken met artikelen, elk geschreven door een of meer verschillende auteurs). In kranten en tijdschriften kan het bijvoorbeeld gaan om nieuwsberichten, verslagen, achtergrondartikelen, onderzoeksartikelen en reportages. [[Bestand:Amsterdamse Poort plaque 2011 BS Amsterdam Netherlands.jpg|thumb|ANWB-informatiebord]] * {{Wp|Handleiding|Handleidingen}} en {{Wp|Instructie|instructies}}, zoals in het [[Kookboek]] – uitleg over hoe je iets doet. * {{Wp|Encyclopedie}} - bevat korte artikelen met feitelijke informatie over uiteenlopende onderwerpen, om een eerste indruk te bieden over de inhoud van die onderwerpen. * {{Wp|Reisgids|Reisgidsen}} – bieden een mix van informatie over en handleiding voor toeristische bestemmingen. * {{Wp|Biografie|Biografieën}}, levensbeschrijvingen van bekende of anderszins interessante personen. * {{Wp|Informatiepaneel}} of informatiebord(je) - met informatie over bijvoorbeeld een bezienswaardigheid of een tentoonstelling. * {{Wp|Almanak|Almanak}} - jaarlijkse publicatie met informatie op een bepaalde gebied, bijvoorbeeld voor studenten of verengingsleden, overheidsinformatie, getijden, astronomische gegevens en kalenders voor de landbouw. * {{Wp|Zwartboek (publicatie)|Zwartboek}} - bevat beschrijvingen van misstanden. Naast teksten bevatten deze boeken vaak ook afbeeldingen, zoals foto’s, illustraties, tekeningen, grafieken en diagrammen, met als doel de tekst te verduidelijken en aan te vullen. Een afbeelding zegt soms meer dan duizend woorden. == Inhoud == Elke soort informatietekst heeft zijn eigen kenmerken en bijzonderheden. #[[Schrijven/Artikelen|Artikelen]] - zie om te beginnen {{Wp|Help:Tips voor het schrijven van een goed artikel}} ##[[Schrijven/Nieuwsberichten|Nieuwsberichten]] - Zo kort en krachtig mogelijk vertellen waar het om gaat #[[Schrijven/Instructies|Instructies]] - Een handleiding schrijven die voor iedereen duidelijk is #[[Schrijven/Studieboeken|Studieboeken]] # '''Wetenschappelijke teksten''' - zie het Wikibook [[Van Idee tot Publicatie]] {{Sub}} 5lhlacghpocey5cjph6j8bl3zv2g58b