HTML/Overzicht tags/code

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="nl">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikibooks</sitename>
    <dbname>nlwikibooks</dbname>
    <base>https://nl.wikibooks.org/wiki/Hoofdpagina</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.16</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Speciaal</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Overleg</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Gebruiker</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Overleg gebruiker</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikibooks</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Overleg Wikibooks</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Bestand</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Overleg bestand</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Overleg MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Sjabloon</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Overleg sjabloon</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Help</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Overleg help</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Categorie</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Overleg categorie</namespace>
      <namespace key="102" case="first-letter">Transwiki</namespace>
      <namespace key="103" case="first-letter">Overleg transwiki</namespace>
      <namespace key="104" case="first-letter">Wikijunior</namespace>
      <namespace key="105" case="first-letter">Overleg Wikijunior</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Overleg module</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>HTML/Overzicht tags/code</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13373</id>
    <revision>
      <id>429168</id>
      <parentid>425397</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T14:29:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuddekop</username>
        <id>28509</id>
      </contributor>
      <origin>429168</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="845" sha1="iw3x83b64uj2189p680052uxwxly13w" xml:space="preserve">{{Index HTML|Deel=Appendices|sjabloonuit={{{sjabloonuit}}} }}
==Functie==
Met dit element geef je aan dat een bepaald stukje tekst computercode is. Vaak wordt er een niet-proportioneel lettertype (monospace) gebruikt, zoals ''Courier New''.

==Voorbeeld==
{{Code
| Taal=HTML
| Titel=Een voorbeeld van het gebruik van de ''code''-tag
| Code=
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;HTML&quot;&gt;
&lt;code&gt;Sytem.out.println(&quot;Hallo wereld!&quot;);&lt;/code&gt;
&lt;/syntaxhighlight&gt;
}}
&lt;code&gt;Sytem.out.println(&quot;Hallo wereld!&quot;);&lt;/code&gt;

==Standaardattributen==
{{HTML standaardattributen}}

== Status ==
Opgenomen in HTML 4.01 transitional, frameset en strict.

== Meer informatie ==
* [https://www.handleidinghtml.nl/html/elementen/code.html Handleiding HTML] (Nederlands)
* [https://www.w3schools.com/tags/tag_phrase_elements.asp w3cschools] (Engels)

{{Navigatie HTML elementen}}
{{Sub}}</text>
      <sha1>iw3x83b64uj2189p680052uxwxly13w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Schrijven</title>
    <ns>0</ns>
    <id>27531</id>
    <revision>
      <id>429171</id>
      <parentid>429159</parentid>
      <timestamp>2026-08-20T03:42:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JopkeB</username>
        <id>18060</id>
      </contributor>
      <comment>aparte pagina's voor opinie-artikel, column, essay</comment>
      <origin>429171</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2299" sha1="ivgkkae043fs9cv1fhg470zdlgtgfvw" xml:space="preserve">{{Bi}}
===Inleiding===
[[Afbeelding:Hilde Kaehler-Timm, 2014, ©Kaehler-Timm.JPG|border|right|120px|Schrijfster aan het werk]]
Brieven, instructies, wetenschappelijke artikelen, betogen, recensies, nieuws&amp;shy;berichten, advertenties, verslagen, boeken. Allemaal worden ze geschreven. Het is niet altijd even gemakkelijk om de juiste opbouw van een tekst te maken, de juiste woorden te kiezen of subtiel een onderwerp aan te snijden. Maar het is wel erg handig om een tekst te kunnen schrijven zonder daar uren over te moeten denken. Denk maar aan een sollicitatiebrief, een kookinstructie voor uw zoon of dochter als u pas laat thuis komt, of schrijven als beroep. In dit boek wordt de structuur van een aantal tekstsoorten uitgelegd. Er wordt verteld waar een tekst mee moet beginnen, hoe je makkelijk naar het onderwerp toe kunt werken, hoe je een pakkende afsluiting verzint, enzovoorts.

In dit Wikibook worden de volgende onderwerpen behandeld:
#[[Schrijven/Teksten|Teksten in het algemeen]] - 5 schrijfdoelen, doelgroep en opbouw
#[[Schrijven/Schrijfproces|Schrijfproces]] - Van begin tot eind
#[[Schrijven/Literatuurgebruik|Literatuurgebruik]] - Citeren, referenties, literatuurlijst
#[[Schrijven/Informatieve teksten|Informatieve teksten]] - Informeren of instrueren
##[[Schrijven/Instructies|Instructies]] - Een handleiding schrijven die voor iedereen duidelijk is
##[[Schrijven/Nieuwsberichten|Nieuwsberichten]] - Zo kort en krachtig mogelijk vertellen waar het om gaat
## '''Wetenschappelijke teksten''' - zie het Wikibook [[Van Idee tot Publicatie]]
# [[Schrijven/Argumenteren|Argumenteren]] - Een opinie onderbouwen en/of aanzetten tot actie
##[[Schrijven/Recensies|Recensies]] - Hoe een duidelijke, gedetailleerde recensie te schrijven
##[[Schrijven/Betogen|Betogen]] - Stellingen, argumenten, tegenargumenten en ontkrachtingen
###[[Schrijven/Opinie-artikel|Opinie-artikel]]
###[[Schrijven/Column|Column]]
###[[Schrijven/Essay|Essay]]
##[[Schrijven/Advertenties|Advertenties]] - Iedereen van je mening overtuigen
#[[Schrijven/Brieven|Brieven]] - Persoonlijke en zakelijke brieven, incl. [[E-mailen|e-mail]]
#[[Schrijven/Toespraken|Toespraken]] - Van feestredes tot presentaties
#[[Schrijven/Fictie|Fictie]] - Het boeiend opschrijven van verhalen

{{Fase|1}}
{{Boek}}
[[Categorie:Taal]]</text>
      <sha1>ivgkkae043fs9cv1fhg470zdlgtgfvw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>429174</id>
      <parentid>429171</parentid>
      <timestamp>2026-08-20T04:39:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JopkeB</username>
        <id>18060</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>429174</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2297" sha1="pp1l7m66lfrza8bi6avw6p1z8q99wlc" xml:space="preserve">{{Bi}}
===Inleiding===
[[Afbeelding:Hilde Kaehler-Timm, 2014, ©Kaehler-Timm.JPG|border|right|120px|Schrijfster aan het werk]]
Brieven, instructies, wetenschappelijke artikelen, betogen, recensies, nieuws&amp;shy;berichten, advertenties, verslagen, boeken. Allemaal worden ze geschreven. Het is niet altijd even gemakkelijk om de juiste opbouw van een tekst te maken, de juiste woorden te kiezen of subtiel een onderwerp aan te snijden. Maar het is wel erg handig om een tekst te kunnen schrijven zonder daar uren over te moeten denken. Denk maar aan een sollicitatiebrief, een kookinstructie voor uw zoon of dochter als u pas laat thuis komt, of schrijven als beroep. In dit boek wordt de structuur van een aantal tekstsoorten uitgelegd. Er wordt verteld waar een tekst mee moet beginnen, hoe je makkelijk naar het onderwerp toe kunt werken, hoe je een pakkende afsluiting verzint, enzovoorts.

In dit Wikibook worden de volgende onderwerpen behandeld:
#[[Schrijven/Teksten|Teksten in het algemeen]] - 5 schrijfdoelen, doelgroep en opbouw
#[[Schrijven/Schrijfproces|Schrijfproces]] - Van begin tot eind
#[[Schrijven/Literatuurgebruik|Literatuurgebruik]] - Citeren, referenties, literatuurlijst
#[[Schrijven/Informatieve teksten|Informatieve teksten]] - Informeren of instrueren
##[[Schrijven/Instructies|Instructies]] - Een handleiding schrijven die voor iedereen duidelijk is
##[[Schrijven/Nieuwsberichten|Nieuwsberichten]] - Zo kort en krachtig mogelijk vertellen waar het om gaat
## '''Wetenschappelijke teksten''' - zie het Wikibook [[Van Idee tot Publicatie]]
# [[Schrijven/Argumenteren|Argumenteren]] - Een opinie onderbouwen en/of aanzetten tot actie
##[[Schrijven/Recensies|Recensies]] - Hoe een duidelijke, gedetailleerde recensie te schrijven
##[[Schrijven/Betogen|Betogen]] - Stellingen, argumenten, tegenargumenten en ontkrachtingen
###[[Schrijven/Opinieartikel|Opinieartikel]]
###[[Schrijven/Column|Column]]
###[[Schrijven/Essay|Essay]]
##[[Schrijven/Advertenties|Advertenties]] - Iedereen van je mening overtuigen
#[[Schrijven/Brieven|Brieven]] - Persoonlijke en zakelijke brieven, incl. [[E-mailen|e-mail]]
#[[Schrijven/Toespraken|Toespraken]] - Van feestredes tot presentaties
#[[Schrijven/Fictie|Fictie]] - Het boeiend opschrijven van verhalen

{{Fase|1}}
{{Boek}}
[[Categorie:Taal]]</text>
      <sha1>pp1l7m66lfrza8bi6avw6p1z8q99wlc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Schrijven/Betogen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>27630</id>
    <revision>
      <id>429166</id>
      <parentid>429165</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T13:26:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JopkeB</username>
        <id>18060</id>
      </contributor>
      <comment>/* Column */ Deel 2</comment>
      <origin>429166</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10661" sha1="m9wjhgo9jvhmn6jhq1xdf7kmd2lxmd7" xml:space="preserve">{{Index Schrijven}}
Een {{Wp|Betoog|betoog}} gaat uit van een stelling waarvoor bewijs wordt aangevoerd. Het doel kan zijn om de lezer aan het denken te zetten. 

==Vorm==
Een betoog bestaat bijna altijd uit de volgende onderdelen:
* Een inleiding. In de inleiding staat meestal letterlijk de besproken stelling, maar eerst wordt het onderwerp aangehaald door middel van:
** Een actualiteit, bijvoorbeeld als het onderwerp pas nog in het nieuws was
** Een stukje geschiedenis over het onderwerp
** Het belang van de lezer (&quot;heeft u ook altijd zo'n last van ...?&quot;)
** Een voorbeeld
** Of een anekdote.
* Een middenstuk. Dit is het grootste gedeelte van je artikel. Hierin neem je een aantal argumenten door die je stelling verdedigen, en probeer je de lezer van je stelling te overtuigen. Ook kun je een of meerdere tegenargumenten ter sprake brengen om die vervolgens te ontkrachten.
* Een slot. In het slot wordt het verhaal eventueel kort samengevat, de stelling wordt herhaald en het is belangrijk om af te sluiten met een leuke oneliner of een mooie woordspeling. Te vaak gebruikte uitdrukkingen als &quot;de toekomst zal het leren&quot; zijn flauw en daarom af te raden.

== Voorbeelden ==

=== Opinieartikel ===
Een {{Wp|Opiniestuk|opinieartikel}} is een tekst waarin een standpunt wordt verdedigd. Het wordt meestal in een krant of  {{Wp|Opinieblad|opinietijdschrift}} gepubliceerd.

=== Column ===
Een {{Wp|Column|column}} is een regelmatig verschijnend, kort stukje proza van een bepaalde auteur, de columnist. Een column verschijnt met een vaste frequentie (bijvoorbeeld wekelijks, dagelijks of maandelijks) als geschreven tekst in een krant, tijdschrift of op internet (bijvoorbeeld als blog), of als gesproken tekst tijdens een tv- of radio-uitzending of in een podcast. Een column heeft een vaste omvang.  

==== Kenmerken ====
* Kort en krachtig. 
* Verrassend: bijvoorbeeld met een twist in een gedachtengang die de lezer niet verwacht, een nieuw inzicht, een opmerkelijke oplossing voor een nijpend maatschappelijk probleem, een vergezicht of een zorgwekkende of juist optimistische stemmende ontwikkeling bij een bepaalde groep. 
* Biedt prikkels tot nadenken, of het toetsen van de mening van de lezer. 
* Licht en luchtig, met humor en spot. 

==== Vrijheid van meningsuiting ====
Een column mag over van alles gaan, van huiselijke voorvallen tot de wereldpolitiek, steeds geheel naar keuze van de columnist. De aanleiding kan van alles zijn, van een actuele gebeurtenis tot een eigen of andermans ervaring, of ga bewust op zoek naar een inkijkje in een vreemde wereld (zoals een niet voor de hand liggende hobby, een postzegelveiling of een huisdierenshow). Een redactie mag niet een onderwerp voorschrijven waarover een columnist schrijft. Wel is het mogelijk dat columns onder een bepaald thema verschijnen, bijvoorbeeld ''Het Spel en de Knikkers'' (over economie) van 
Frank Kalshoven in ''de Volkskrant'' en de Midden-Oosten columns van Carolien Roelants in ''NRC''. 

Een columnist heeft het volledige recht van vrije meningsuiting die de wet toestaat. Een redactie zal zelden ingrijpen, maar wel als een tekst tegen grondrechten indruist (zoals discriminatie) of strafbaar is (zoals oproepen tot haat of moord). Ook spot, iets belachelijk maken, en zelfs godslastering zijn in Nederland juridisch toegestaan (zie bijvoorbeeld het {{wp|Ezel(s)proces}} over smalende godslastering). Beledigingen zijn in beperkte mate toegestaan (zie {{Wp|Belediging}}). Overigens is het bekritiseren of belachelijk maken van de islam niet zonder risico, zie bijvoorbeeld de film {{Wp|Submission}} uit 2004 (die {{Wp|Theo van Gogh (regisseur)|Theo van Gogh}} het leven kostte) en de wereldwijde gevolgen van {{Wp|Cartoons over Mohammed in Jyllands-Posten}}. Veel schrijvers en artiesten leggen zich daarom in dit opzicht zelf-censuur op of komen onder strenge beveiliging te staan als ze dat niet doen (vanwege bedreigingen die het gevolg zijn).

==== Benodigde kwalificaties ====
Voor het schrijven van een column moet je heel wat in huis hebben:
* Zie de paragraaf [[Schrijven/Teksten#Gewenste kwalificaties|Gewenste kwalificaties]] in het eerste hoofdstuk. Bovendien:
* Een vlotte pen. Hiervoor is geen recept te geven wel enkele tips:
** Bouw ruime ervaring op met het schrijven van columns, vóórdat je aan het echte werk begint. En bewijs dat je daar goed in bent/wordt. Veel oefenen alléén is echter niet voldoende, laat ze ook beoordelen door bijvoorbeeld docenten of coaches en laat hen aanwijzingen geven. Bouw een {{Wp|portfolio}} op met je beste columns.
*** Wellicht kun je columns schrijven voor een clubblad, de buurtkrant of een plaatselijke huis-aan-huiskrant. Meestal is dat vrijwilligerswerk (maar je doet het voorlopig niet om het geld, maar om ervaring op te doen en te leren). Vraag redactieleden steeds serieus om feedback op je ingeleverde columns, het gaat je niet om complimenten maar om verbeterpunten.
** Lees en/of beluister veel columns van veel verschillende columnisten en analyseer hen: wat maakt ze goed, wat is hun opbouw, schrijfstijl, welke trucs passen ze toe? Sommige columns zijn te vinden op internet, maar meestal zitten ze daar achter een betaalmuur vanwege auteursrechten. Soms worden columns gebundeld; die kun je vinden via [https://search.worldcat.org/nl/ Worldcat] (gebruik gewoon zoekwoord &quot;columns&quot; en stel de taal desgewenst in op Nederlands).
* Inspiratie om elke week (dag, maand, afhankelijk van de frequentie van de column) een nieuw onderwerp aan te snijden en daar steeds wat zinnigs over te melden.
* Onder tijdsdruk kunnen werken: een columnist heeft immers te maken met een deadline (vanwege de vaste frequentie).

==== Aandachtspunten ====
Waar let je op bij het schrijven van een column?
* Vanuit welk '''perspectief''' schrijf je? Dat kan vanuit jezelf, maar ook vanuit iemand anders zijn. Doe eens alsof je iemand uit het nieuws bent: beschrijf zijn/haar kronkelijke gedachtengang om tot die rare actie te komen en geef daar een humoristische draai aan. Dat hoeft helemaal niet waarheidsgetrouw te zijn! Youp van 't Hek is er een meester in in zijn zaterdagse column op de NRC-achterpagina.
* Een column is '''kort'''. Dat heeft consequenties:
** Kies één heldere betoogtrant en volg die lijn strak. Een column is te kort om allerlei zijwegen te bewandelen. 
** Je hoeft niet compleet te zijn. Je hoeft bijvoorbeeld niet alle mogelijke standpunten af te werken en van voor tot achter te belichten. Eén standpunt -je eigen- is voldoende.
* Maak gebruik van de vrijheden die een column je biedt.
** Je mag overdrijven, zolang het voor weldenkende lezers maar herkenbaar blijft als overdrijving. 
** Maar die vrijheid is niet grenzeloos: Als je iets beweert, moet je het wel bewijzen. Dat kan met voorbeelden of een logische redenering. 
* Laat het '''plezier''' dat je hebt om over een onderwerp te schrijven ervan afspatten. Houd de column licht, luchtig en vol humor. Wees als een nar aan het hof van een bullebak van een koning, de enige die de waarheid mag zeggen zonder een kopje kleiner te worden gemaakt. Als je dat plezier niet hebt: begin er niet aan, kies een ander onderwerp (of hang je lier aan de wilgen). 
* Zorg voor '''structuur'''.
** De beginzin maakt direct duidelijk wat het onderwerp van de column is èn hij moet nieuwsgierig maken naar de rest.
** In de eerste alinea staat ook de aanleiding voor de column. Sluit aan bij de context die de lezer al kent: een column in een krant hoeft geen uitgebreide toelichting te geven op gebeurtenissen die prominent in het nieuws zijn geweest. Dan kan men gerust met de deur in huis vallen. 
** Het slot dient een verrassing in petto te hebben.

=== Essay ===
Een {{Wp|essay}} is een subjectieve tekst over een wetenschappelijk, cultureel of filosofisch onderwerp. De schrijver geeft een persoonlijke visie op het onderwerp en levert daarbij een overtuigend betoog. De schrijver hoeft geen specialist op het onderwerp te zijn. Het taalgebruik is zeer verzorgd. Een essay is meestal langer dan een column, het kan gaan van een krantenpagina tot de omvang van een (dun) boek.

==== Kenmerken ====
* Een essay is een schriftelijk betoog, een beschouwing over een zelfgekozen onderwerp. 
* Het onderwerp is wetenschappelijk, cultureel of filosofisch en is naar buiten gericht, op de maatschappij en/of de wereld. Waar ergert de schrijver zich aan? Wat wil hij/zij veranderen?
* Er is één centraal thema: een idee of een briljante gedachte. 
* De schrijver heeft iets te zeggen, stelt een kwestie aan de orde en geeft daarover zijn/haar mening, neemt een standpunt in. De tekst is dus subjectief. Het kan bijvoorbeeld gaan om een pleidooi met een stelling of om een visie op feiten of gebeurtenissen. Het doel is de lezer aan het denken zetten.
* Daarbij maakt de schrijver duidelijk waarom dit onderwerp of deze kwestie is gekozen en wat het onderwerp voor de schrijver betekent, daarbij deelt de schrijver persoonlijke ervaringen. 
* De formulering is zo precies mogelijk (niet vaag, niet algemeen). Het taalgebruik is beeldend. Er worden concrete gebeurtenissen en voorbeelden beschreven, ontleend aan de dagelijkse werkelijkheid. 
* De compositie is helder en duidelijk. 
* De taal is zeer verzorgd en stijlvol. De tekst is prettig leesbaar, zonder uitweidingen die niet tot de conclusie leiden. 
* Het betoog hoeft niet in een keurige rechte lijn te verlopen.

==== Opbouw ====
Het doel is een coherent betoog. 
# Opening en inleiding. Dat kan bijvoorbeeld met een actuele kwestie, een anekdote of de aankondiging van het thema. 
# Scherpe probleemstelling, bijvoorbeeld een dilemma, geschil of andere kwestie. Gevolgd door de doelstelling, het standpunt van de schrijver en/of een stelling. 
# De hoofdtekst bevat argumenten waarmee de stelling of het standpunt wordt onderbouwd, een bewijsvoering met feiten en dwarsverbanden, oplossingen, bekeken vanuit diverse invalshoeken.
# Conclusie en slot.

==== Voorbeelden van essays ====
* ''Essais'' door de Franse schrijver Michel de Montaigne, de schepper van dit literaire genre, gepubliceerd in 1580. Deel 1 (57 essays) zijn in het Nederlands te lezen op [https://www.montaigne-essays.nl/ Montaigne-essays]&lt;ref&gt;Vertaald door &quot;onze eigen&quot; [[Gebruiker:J.Grandgagnage|Jules Grandgagnage]]&lt;/ref&gt;, of natuurlijk in boeken met dezelfde titel uit de bibliotheek of boekwinkel. Voor een toelichting: zie [[Michel de Montaigne/Samenvatting van de Essais: Livre I|Samenvatting van de Essais: Livre I]]. 
* Zie {{Wp|Essay#Essayisten|Essayisten}}. NB De hier genoemde schrijvers hebben niet uitsluitend essays geschreven, maar ook andere soorten teksten.

== Bronnen en referenties ==

{{Sub}}</text>
      <sha1>m9wjhgo9jvhmn6jhq1xdf7kmd2lxmd7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>429167</id>
      <parentid>429166</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T13:35:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JopkeB</username>
        <id>18060</id>
      </contributor>
      <comment>/* Benodigde kwalificaties */</comment>
      <origin>429167</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10760" sha1="ew6vsewy7yt69lh9ixc8qgy4bkaung8" xml:space="preserve">{{Index Schrijven}}
Een {{Wp|Betoog|betoog}} gaat uit van een stelling waarvoor bewijs wordt aangevoerd. Het doel kan zijn om de lezer aan het denken te zetten. 

==Vorm==
Een betoog bestaat bijna altijd uit de volgende onderdelen:
* Een inleiding. In de inleiding staat meestal letterlijk de besproken stelling, maar eerst wordt het onderwerp aangehaald door middel van:
** Een actualiteit, bijvoorbeeld als het onderwerp pas nog in het nieuws was
** Een stukje geschiedenis over het onderwerp
** Het belang van de lezer (&quot;heeft u ook altijd zo'n last van ...?&quot;)
** Een voorbeeld
** Of een anekdote.
* Een middenstuk. Dit is het grootste gedeelte van je artikel. Hierin neem je een aantal argumenten door die je stelling verdedigen, en probeer je de lezer van je stelling te overtuigen. Ook kun je een of meerdere tegenargumenten ter sprake brengen om die vervolgens te ontkrachten.
* Een slot. In het slot wordt het verhaal eventueel kort samengevat, de stelling wordt herhaald en het is belangrijk om af te sluiten met een leuke oneliner of een mooie woordspeling. Te vaak gebruikte uitdrukkingen als &quot;de toekomst zal het leren&quot; zijn flauw en daarom af te raden.

== Voorbeelden ==

=== Opinieartikel ===
Een {{Wp|Opiniestuk|opinieartikel}} is een tekst waarin een standpunt wordt verdedigd. Het wordt meestal in een krant of  {{Wp|Opinieblad|opinietijdschrift}} gepubliceerd.

=== Column ===
Een {{Wp|Column|column}} is een regelmatig verschijnend, kort stukje proza van een bepaalde auteur, de columnist. Een column verschijnt met een vaste frequentie (bijvoorbeeld wekelijks, dagelijks of maandelijks) als geschreven tekst in een krant, tijdschrift of op internet (bijvoorbeeld als blog), of als gesproken tekst tijdens een tv- of radio-uitzending of in een podcast. Een column heeft een vaste omvang.  

==== Kenmerken ====
* Kort en krachtig. 
* Verrassend: bijvoorbeeld met een twist in een gedachtengang die de lezer niet verwacht, een nieuw inzicht, een opmerkelijke oplossing voor een nijpend maatschappelijk probleem, een vergezicht of een zorgwekkende of juist optimistische stemmende ontwikkeling bij een bepaalde groep. 
* Biedt prikkels tot nadenken, of het toetsen van de mening van de lezer. 
* Licht en luchtig, met humor en spot. 

==== Vrijheid van meningsuiting ====
Een column mag over van alles gaan, van huiselijke voorvallen tot de wereldpolitiek, steeds geheel naar keuze van de columnist. De aanleiding kan van alles zijn, van een actuele gebeurtenis tot een eigen of andermans ervaring, of ga bewust op zoek naar een inkijkje in een vreemde wereld (zoals een niet voor de hand liggende hobby, een postzegelveiling of een huisdierenshow). Een redactie mag niet een onderwerp voorschrijven waarover een columnist schrijft. Wel is het mogelijk dat columns onder een bepaald thema verschijnen, bijvoorbeeld ''Het Spel en de Knikkers'' (over economie) van 
Frank Kalshoven in ''de Volkskrant'' en de Midden-Oosten columns van Carolien Roelants in ''NRC''. 

Een columnist heeft het volledige recht van vrije meningsuiting die de wet toestaat. Een redactie zal zelden ingrijpen, maar wel als een tekst tegen grondrechten indruist (zoals discriminatie) of strafbaar is (zoals oproepen tot haat of moord). Ook spot, iets belachelijk maken, en zelfs godslastering zijn in Nederland juridisch toegestaan (zie bijvoorbeeld het {{wp|Ezel(s)proces}} over smalende godslastering). Beledigingen zijn in beperkte mate toegestaan (zie {{Wp|Belediging}}). Overigens is het bekritiseren of belachelijk maken van de islam niet zonder risico, zie bijvoorbeeld de film {{Wp|Submission}} uit 2004 (die {{Wp|Theo van Gogh (regisseur)|Theo van Gogh}} het leven kostte) en de wereldwijde gevolgen van {{Wp|Cartoons over Mohammed in Jyllands-Posten}}. Veel schrijvers en artiesten leggen zich daarom in dit opzicht zelf-censuur op of komen onder strenge beveiliging te staan als ze dat niet doen (vanwege bedreigingen die het gevolg zijn).

==== Benodigde kwalificaties ====
Voor het schrijven van een column moet je heel wat in huis hebben:
* Zie de paragraaf [[Schrijven/Teksten#Gewenste kwalificaties|Gewenste kwalificaties]] in het eerste hoofdstuk. Bovendien:
* Een vlotte pen. Hiervoor is geen recept te geven, wel enkele tips:
** Bouw ruime ervaring op met het schrijven van columns, vóórdat je aan het echte werk begint. En bewijs dat je daar goed in bent/wordt. Veel oefenen alléén is echter niet voldoende, laat ze ook beoordelen door bijvoorbeeld docenten of coaches en laat hen aanwijzingen geven. Bouw een {{Wp|portfolio}} op met je beste columns.
*** Wellicht kun je columns schrijven voor een clubblad, de buurtkrant of een plaatselijke huis-aan-huiskrant. Meestal is dat vrijwilligerswerk (maar je doet het voorlopig niet om het geld, maar om ervaring op te doen en te leren). Vraag redactieleden steeds serieus om feedback op je ingeleverde columns, het gaat je niet om complimenten maar om verbeterpunten.
** Lees en/of beluister veel columns van veel verschillende columnisten en analyseer die: wat maakt de columns goed, hoe is hun opbouw en schrijfstijl, welke trucs passen ze toe? Sommige columns zijn te vinden op internet, maar meestal zitten ze daar achter een betaalmuur vanwege auteursrechten. In de openbare bibliotheek kun je de columns in recente kranten en tijdschriften lezen. Soms worden columns gebundeld; die kun je vinden via [https://search.worldcat.org/nl/ Worldcat] (gebruik gewoon zoekwoord &quot;columns&quot; en stel de taal desgewenst in op Nederlands).
* Inspiratie om elke week (dag, maand, afhankelijk van de frequentie van de column) een nieuw onderwerp aan te snijden en daar steeds wat zinnigs over te melden.
* Onder tijdsdruk kunnen werken: een columnist heeft immers te maken met een deadline (vanwege de vaste frequentie).

==== Aandachtspunten ====
Waar let je op bij het schrijven van een column?
* Vanuit welk '''perspectief''' schrijf je? Dat kan vanuit jezelf, maar ook vanuit iemand anders zijn. Doe eens alsof je iemand uit het nieuws bent: beschrijf zijn/haar kronkelijke gedachtengang om tot die rare actie te komen en geef daar een humoristische draai aan. Dat hoeft helemaal niet waarheidsgetrouw te zijn! Youp van 't Hek is er een meester in in zijn zaterdagse column op de NRC-achterpagina.
* Een column is '''kort'''. Dat heeft consequenties:
** Kies één heldere betoogtrant en volg die lijn strak. Een column is te kort om allerlei zijwegen te bewandelen. 
** Je hoeft niet compleet te zijn. Je hoeft bijvoorbeeld niet alle mogelijke standpunten af te werken en van voor tot achter te belichten. Eén standpunt -je eigen- is voldoende.
* Maak gebruik van de vrijheden die een column je biedt.
** Je mag overdrijven, zolang het voor weldenkende lezers maar herkenbaar blijft als overdrijving. 
** Maar die vrijheid is niet grenzeloos: Als je iets beweert, moet je het wel bewijzen. Dat kan met voorbeelden of een logische redenering. 
* Laat het '''plezier''' dat je hebt om over een onderwerp te schrijven ervan afspatten. Houd de column licht, luchtig en vol humor. Wees als een nar aan het hof van een bullebak van een koning, de enige die de waarheid mag zeggen zonder een kopje kleiner te worden gemaakt. Als je dat plezier niet hebt: begin er niet aan, kies een ander onderwerp (of hang je lier aan de wilgen). 
* Zorg voor '''structuur'''.
** De beginzin maakt direct duidelijk wat het onderwerp van de column is èn hij moet nieuwsgierig maken naar de rest.
** In de eerste alinea staat ook de aanleiding voor de column. Sluit aan bij de context die de lezer al kent: een column in een krant hoeft geen uitgebreide toelichting te geven op gebeurtenissen die prominent in het nieuws zijn geweest. Dan kan men gerust met de deur in huis vallen. 
** Het slot dient een verrassing in petto te hebben.

=== Essay ===
Een {{Wp|essay}} is een subjectieve tekst over een wetenschappelijk, cultureel of filosofisch onderwerp. De schrijver geeft een persoonlijke visie op het onderwerp en levert daarbij een overtuigend betoog. De schrijver hoeft geen specialist op het onderwerp te zijn. Het taalgebruik is zeer verzorgd. Een essay is meestal langer dan een column, het kan gaan van een krantenpagina tot de omvang van een (dun) boek.

==== Kenmerken ====
* Een essay is een schriftelijk betoog, een beschouwing over een zelfgekozen onderwerp. 
* Het onderwerp is wetenschappelijk, cultureel of filosofisch en is naar buiten gericht, op de maatschappij en/of de wereld. Waar ergert de schrijver zich aan? Wat wil hij/zij veranderen?
* Er is één centraal thema: een idee of een briljante gedachte. 
* De schrijver heeft iets te zeggen, stelt een kwestie aan de orde en geeft daarover zijn/haar mening, neemt een standpunt in. De tekst is dus subjectief. Het kan bijvoorbeeld gaan om een pleidooi met een stelling of om een visie op feiten of gebeurtenissen. Het doel is de lezer aan het denken zetten.
* Daarbij maakt de schrijver duidelijk waarom dit onderwerp of deze kwestie is gekozen en wat het onderwerp voor de schrijver betekent, daarbij deelt de schrijver persoonlijke ervaringen. 
* De formulering is zo precies mogelijk (niet vaag, niet algemeen). Het taalgebruik is beeldend. Er worden concrete gebeurtenissen en voorbeelden beschreven, ontleend aan de dagelijkse werkelijkheid. 
* De compositie is helder en duidelijk. 
* De taal is zeer verzorgd en stijlvol. De tekst is prettig leesbaar, zonder uitweidingen die niet tot de conclusie leiden. 
* Het betoog hoeft niet in een keurige rechte lijn te verlopen.

==== Opbouw ====
Het doel is een coherent betoog. 
# Opening en inleiding. Dat kan bijvoorbeeld met een actuele kwestie, een anekdote of de aankondiging van het thema. 
# Scherpe probleemstelling, bijvoorbeeld een dilemma, geschil of andere kwestie. Gevolgd door de doelstelling, het standpunt van de schrijver en/of een stelling. 
# De hoofdtekst bevat argumenten waarmee de stelling of het standpunt wordt onderbouwd, een bewijsvoering met feiten en dwarsverbanden, oplossingen, bekeken vanuit diverse invalshoeken.
# Conclusie en slot.

==== Voorbeelden van essays ====
* ''Essais'' door de Franse schrijver Michel de Montaigne, de schepper van dit literaire genre, gepubliceerd in 1580. Deel 1 (57 essays) zijn in het Nederlands te lezen op [https://www.montaigne-essays.nl/ Montaigne-essays]&lt;ref&gt;Vertaald door &quot;onze eigen&quot; [[Gebruiker:J.Grandgagnage|Jules Grandgagnage]]&lt;/ref&gt;, of natuurlijk in boeken met dezelfde titel uit de bibliotheek of boekwinkel. Voor een toelichting: zie [[Michel de Montaigne/Samenvatting van de Essais: Livre I|Samenvatting van de Essais: Livre I]]. 
* Zie {{Wp|Essay#Essayisten|Essayisten}}. NB De hier genoemde schrijvers hebben niet uitsluitend essays geschreven, maar ook andere soorten teksten.

== Bronnen en referenties ==

{{Sub}}</text>
      <sha1>ew6vsewy7yt69lh9ixc8qgy4bkaung8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>429173</id>
      <parentid>429167</parentid>
      <timestamp>2026-08-20T03:55:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JopkeB</username>
        <id>18060</id>
      </contributor>
      <comment>Column en Essay overgeheveld naar eigen pagina's</comment>
      <origin>429173</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1601" sha1="qaxjn92xz8wd0li2l4qxzqoyiii8xwq" xml:space="preserve">{{Index Schrijven}}
Een {{Wp|Betoog|betoog}} gaat uit van een stelling waarvoor bewijs wordt aangevoerd. Het doel kan zijn om de lezer aan het denken te zetten. 

==Vorm==
Een betoog bestaat bijna altijd uit de volgende onderdelen:
* Een inleiding. In de inleiding staat meestal letterlijk de besproken stelling, maar eerst wordt het onderwerp aangehaald door middel van:
** Een actualiteit, bijvoorbeeld als het onderwerp pas nog in het nieuws was
** Een stukje geschiedenis over het onderwerp
** Het belang van de lezer (&quot;heeft u ook altijd zo'n last van ...?&quot;)
** Een voorbeeld
** Of een anekdote.
* Een middenstuk. Dit is het grootste gedeelte van je artikel. Hierin neem je een aantal argumenten door die je stelling verdedigen, en probeer je de lezer van je stelling te overtuigen. Ook kun je een of meerdere tegenargumenten ter sprake brengen om die vervolgens te ontkrachten.
* Een slot. In het slot wordt het verhaal eventueel kort samengevat, de stelling wordt herhaald en het is belangrijk om af te sluiten met een leuke oneliner of een mooie woordspeling. Te vaak gebruikte uitdrukkingen als &quot;de toekomst zal het leren&quot; zijn flauw en daarom af te raden.

== Voorbeelden ==
* [[Schrijven/Opinieartikel|Opinieartikel]]: artikel waarin een standpunt wordt verdedigd. Het wordt meestal in een krant of  {{Wp|Opinieblad|opinietijdschrift}} gepubliceerd.
* [[Schrijven/Column|Column]]: een regelmatig verschijnend, kort stukje proza van een bepaalde auteur, de columnist.
* [[Schrijven/Essay|Essay]]: een subjectieve tekst over een wetenschappelijk, cultureel of filosofisch onderwerp. 

{{Sub}}</text>
      <sha1>qaxjn92xz8wd0li2l4qxzqoyiii8xwq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Handboek Wikimedia Commons/Index</title>
    <ns>0</ns>
    <id>40752</id>
    <revision>
      <id>429169</id>
      <parentid>429016</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T14:47:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JopkeB</username>
        <id>18060</id>
      </contributor>
      <comment>/* I */ wn</comment>
      <origin>429169</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33125" sha1="8n947todnqdt4k10db7oaqw66h5odde" xml:space="preserve">{{Handboek Wikimedia Commons}}{{Alfabet met ankers}}
Dit is een overzicht met termen die in dit Wikibook worden gebruikt:
* De link onder het indexwoord verwijst naar uitleg erover in dit wikiboek, bij afwezigheid daarvan soms naar een Wikipedia-pagina. 
* (Tussen haakjes) staat de Engelse term met een link naar de handleiding in Commons indien van toepassing.
* Onder de index-term staat een korte beschrijving.
* Na &quot;-&quot; staat een ''code in cursief'' als die van toepassing is (alléén voor gevorderde gebruikers); zo'n code SVP alléén gebruiken als u ermee vertrouwd bent, anders eerst op de link ervóór klikken voor meer informatie.

Voor meer termen, zie [[c:Commons:Editor's index to Commons|Editor's index to Commons]] (Engelstalig)&lt;br&gt;
Voor een overzicht van de belangrijkste onderdelen van Commons: zie [[c:Commons:Community portal|Commons:Community portal]].

==A==
; [[Handboek Wikimedia Commons/Deel I Basis#Accounts|Account]] ([[c:Commons:First_steps/Account/nl|Commons:Eerste stappen/Account]]) : Gebruikersaccount, virtueel profiel, met een gebruikersnaam, toegangscodes en andere faciliteiten, om toegang te krijgen tot en gebruik te kunnen maken van in dit geval Wikimedia-platforms

; [[Handboek Wikimedia Commons/Deel II Voor gevorderden#Accounts voor gevorderden|Account - gebruik uploads]] : 
:Statistische gegevens over het gebruik van afbeeldingen in Commons: [https://tools.wmflabs.org/glamtools/glamorous/ Commons image usage on Wikimedia projects]

; [[Handboek Wikimedia Commons/Deel II Voor gevorderden#Accounts voor gevorderden|Account - statistische gegevens]] : Aantal edits per Wiki-onderdeel: [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:CentralAuth/ Global account information] 

; [[Handboek Wikimedia Commons/Deel II Voor gevorderden#Accounts voor gevorderden|Account - subpagina']]s : Overzicht van de subpagina's van iemands account
:- ''&lt;nowiki&gt;{{Special:Prefixindex/User:Username/}}&lt;/nowiki&gt;''

; [[Handboek Wikimedia Commons/Deel II Voor gevorderden#Soorten vrijwilligers|Administrator]] ([[c:Commons:Administrators|Administrators]]) : Ervaren en betrouwbare vrijwilliger die extra onderhoudswerkzaamheden uitvoert en daarvoor ook extra technische mogelijkheden heeft

; [[Handboek Wikimedia Commons/Bewerken van bestanden#Beschrijvingen aanpassen - voor gevorderden|Afgeleide werken]]/&quot;Andere versies/other versions&quot;  ([[C:Commons:Derivative works|Commons:Derivative works]]) : 
:Bestanden die zijn afgeleid van iets anders, van andere bestanden of voorwerpen, een uitsnede of een compilatie van foto's.
:- ''&lt;nowiki&gt;{{Image extracted|1=Titel bestand1.jpg - zonder &quot;File&quot;}}&lt;/nowiki&gt;'' in de originele bestandspagina 
:- ''&lt;nowiki&gt;{{Extracted from|Titel bestand2.jpg - zonder &quot;File&quot;}}&lt;/nowiki&gt;'' in de bestandspagina van het afgeleide bestand
:- ''&lt;nowiki&gt;{{Other versions |1=Titel bestand1.jpg andere bestand|Titel bestand2.jpg|Titel bestand3.jpg}}&lt;/nowiki&gt;'' - algemene verwijzing naar andere versie(s)

; [[c:Template:CategoryTOC|Alfabet-reeks]] : Mogelijkheid om in een grote categorie snel naar de gewenste beginletter van ondercategorieën en/of bestanden te springen
:- ''&lt;nowiki&gt;{{CategoryTOC}}&lt;/nowiki&gt;'' of	''&lt;nowiki&gt;{{LargeCategoryTOC}}&lt;/nowiki&gt;''

; [[w:nl:Kunstmatige intelligentie|Artificial intelligence (AI)]] ([[c:Commons:AI-generated media|Commons:AI-generated media]])

; Auteursrecht
:- [[c:Commons:Copyright rules by territory|Commons:Copyright rules by territory]] voor een overzicht van de auteursrechten per land (incl. FOP)
:- [[c:Commons:Freedom of panorama|Commons:Freedom of panorama]] voor FOP per land/werelddeel

==B==
; [[:Handboek Wikimedia Commons/Deel II Voor gevorderden#Beleid en richtlijnen|Beleid en richtlijnen]] ([[c:Commons:Policies and guidelines|Commons:Policies and guidelines]] en [[c:Commons:Editor's index to Commons|Commons:Editor's index to Commons]]) : Regels die binnen Commons gelden

; [[Handboek Wikimedia Commons/Deel II Voor gevorderden#Beschrijvingen|Beschrijvingen]] : 
:- ''&lt;nowiki&gt;{{Nl|1=tekst}}&lt;/nowiki&gt;''

; [[Handboek Wikimedia Commons/Deel I Basis#In een bestandspagina|Bestandsgebruik]] : (In een bestandspagina:) links naar Wikimedia-pagina's waarin dit bestand wordt gebruikt

; [[Handboek Wikimedia Commons/Deel I Basis#Terminologie|Bestandspagina]] ([[c:Commons:Guide to layout#File description pages|File description pages]])  : Pagina in Commons met één medium en alle gegevens die daarover bekend zijn

; [[:Handboek Wikimedia Commons/Bewerken van bestanden|Bestandspagina's bewerken]]

; Bewerken (tab) : Pagina waarmee men de hoofdpagina kan bewerken, zoals beschrijvingen aanpassen; de inrichting is afhankelijk van het soort hoofdpagina (Bestand, Categorie, Galerij, overleg of discussiepagina)

; [[Handboek Wikimedia Commons/Deel I Basis#Accounts|Blokkeerbeleid]] ([[c:Commons:Blocking policy/nl|Commons:Blocking policy]]) : Beleid voor het blokkeren van accounts

; '''Boodschappen''', overzicht: [[c:Commons:Message templates|Commons:Message templates]] 

; Bovenliggende categorie (parent category) : (Categorie-structuur) Ouder-categorie van een of meer ondercategorieën.

==C==
; [[:Handboek Wikimedia Commons/Categorieën|Categorie]] ([[c:Commons:Categories|Commons:Categories]]) : 
: Soort trefwoord waardoor alle media over één onderwerp bij elkaar staan in één groep
: Commons-hoofdcategorie: [[c:Category:Topics|Category:Topics]]
: [[:Handboek Wikimedia Commons/Categorieën#Categorieën toekennen - vervolg|Categorieën toekennen]] - minimaal voor de aspecten '''wie, wat, waar, wanneer''' (indien van toepassing)
:- format op Bewerkingspagina: ''&lt;nowiki&gt;[[Category:Category name|sorteersleutel]]&lt;/nowiki&gt;'' (sorteersleutel is facultatief)
* Maintenance category: bedoeld voor onderhoud, meestal verborgen voor eindgebruikers, zie [[c:Category:Commons maintenance|Category:Commons maintenance]] voor voorbeelden
* Meta-category: categorie voor het groeperen van categorieën volgens een bepaald criterium (de &quot;by&quot; categorieën, bijvoorbeeld datum, locatie), die alleen andere categorieën behoort te bevatten en geen bestanden; zie [[c:Commons:List of meta category criteria|Commons:List of meta category criteria]] voor een overzicht
* Topical category: thematische categorie, met een inhoudelijk onderwerp, waarvan de top-categorie [[c:Category:Topics|Category:Topics]] is
* User category: gebruikerscategorie, met de naam van een gebruiker erin, bijvoorbeeld ''Category:Photos by User:XYZ''; top-categorie: [[c:Category:User categories|Category:User categories]]

; Categorieën van kunstenaars die nog geen 70 jaar geleden zijn overleden :
:plaats ''&lt;nowiki&gt;{{NoUploads}}&lt;/nowiki&gt;'' bovenaan de categorie-pagina (zie [[:Handboek Wikimedia Commons/Categorieën#Vervolg-handelingen: meer informatie toevoegen|Categorieën#Vervolg-handelingen: meer informatie toevoegen]] punt 5)

; Check categories : &lt;nowiki&gt;{{Subst:chc}}&lt;/nowiki&gt;

; [[Handboek Wikimedia Commons/Inleiding|Commons]] ([[c:Commons:Welkom|Website Commons]]) : Afkorting voor Wikimedia Commons, platform voor het delen van afbeeldingen, geluidsfragmenten, video's en andere media

; [[:Handboek Wikimedia Commons/Deel I Basis#Help|Contact opnemen]] ([[c:Commons:Contact_us/nl|Contactacteer ons]])
: Contactgegevens voor vragen of problemen, met de Wikimedia-organisatie en/of andere Commons-vrijwilligers

==D==
; [[Handboek Wikimedia Commons/Bewerken van bestanden#Bestanden beter vindbaar maken|Datum toevoegen aan bestandspagina]] : -''|Date=&lt;nowiki&gt;{{Taken on|jjjj-mm-dd|location=Country X}}&lt;/nowiki&gt;'' (in het Beschrijving-blok)

; [[Handboek Wikimedia Commons/Deel I Basis#In een bestandspagina|Diashow]] (Slideshow) : Mogelijkheid om alle bestanden in een categorie of galerij achter elkaar op volledig scherm te zien, via de groene knop &quot;Slideshow&quot;

; [[Handboek Wikimedia Commons/Deel II Voor gevorderden#Discussies en overleg|Discussies en overleg]] : 
:Communicatie over Commons-kwesties tussen Commons-vrijwilligers
:Zie ook: [[Handboek Wikimedia Commons/Categorieën#Een categorie nomineren voor verwijdering|Categorie nomineren voor verwijdering]] voor het sluiten van een discussie over een categorie

; [[Handboek Wikimedia Commons/Inleiding|Doel]] (Scope) van Wikimedia Commons : - [[c:Commons:Project scope|Commons:Project scope]] en [[c:Commons:What Commons is not|Commons:What Commons is not]]

; [[Handboek Wikimedia Commons/Categorieën#Een doorverwijspagina maken|Doorverwijspagina]] :
:Overzicht van categorieën met (nagenoeg) dezelfde term/naam in verschillende betekenissen. Zet ''(disambiguation)'' in de categorienaam om misverstanden te voorkomen.
: -''&lt;nowiki&gt;{{Disambig}}&lt;/nowiki&gt;''

; [[Handboek Wikimedia Commons/Bewerken van bestanden#Redenen voor verwijdering|Dubbel bestand]] (Duplicate file) : -''&lt;nowiki&gt;{{Duplicate|File: te behouden file.jpg}}&lt;/nowiki&gt;''

==E==
; [https://meta.wikimedia.org/wiki/Edit_war Edit war] : oorlog tussen twee of meer gebruikers die telkens opnieuw een versie van een bestand of categorie terugdraaien. Oplossing: bediscussieer de gewenste wijziging met de &quot;tegenstander&quot; en probeer er samen uit te komen. Als dat niet lukt, meld het bij de Helpdesk of de Village pump/Kroeg.

==F==
; [[w:nl:Fanart|Fanart]] ([[c:Commons:Fan art|Commons:Fan art]])

; [[Handboek Wikimedia Commons/Deel I Basis#Terminologie|FOP]] ([[c:Commons:Freedom of panorama|Commons:Freedom of panorama]]) : Freedom of Panorama, uitzondering op de algemene regel dat er op kunstwerken en architectuur auteursrecht rust zolang de maker ervan nog geen 70 jaar geleden is overleden en er daarvan dus geen afbeeldingen in Commons mogen worden opgenomen. Deze uitzondering geldt in de regel voor kunstwerken en gebouwen in de openbare ruimte. De wettelijke invulling van FOP is voor elk land anders.
:- plaats ''&lt;nowiki&gt;{{FoP-Nederland}}&lt;/nowiki&gt;'' of ''&lt;nowiki&gt;{{FoP-Belgium}}&lt;/nowiki&gt;'' op een bestandspagina waarvoor FOP geldt

==G==
; [[Handboek Wikimedia Commons/Galerijen|Galerij]] (Gallery ; [[C:Commons:Galleries|Commons:Galleries]]) : 
:Overzicht met afbeeldingen en/of andere media over een bepaald onderwerp
:- ''&lt;nowiki&gt;&lt;gallery&gt;&lt;/nowiki&gt; ... &lt;nowiki&gt;&lt;/gallery&gt;&lt;/nowiki&gt;'' (standaard)
:- ''&lt;nowiki&gt;&lt;gallery widths=250 heights=180&gt;&lt;/nowiki&gt;... &lt;nowiki&gt;&lt;/gallery&gt;&lt;/nowiki&gt;'' (zelf hoogte/breedte bepalen) 
:- ''&lt;nowiki&gt;&lt;gallery class=&quot;center&quot;&gt;&lt;/nowiki&gt;... &lt;nowiki&gt;&lt;/gallery&gt;&lt;/nowiki&gt;'' (centreren)
:- ''&lt;nowiki&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;&lt;/nowiki&gt;... &lt;nowiki&gt;&lt;/gallery&gt;&lt;/nowiki&gt;'' (samengepakt, zonder frames) 
:- ''&lt;nowiki&gt;&lt;gallery perrow=&quot;7&quot;&gt;&lt;/nowiki&gt; ... &lt;nowiki&gt;&lt;/gallery&gt;&lt;/nowiki&gt;'' (beperken aantal afbeeldingen op een rij)

; Inhoudsopgave forceren in een galerij : &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;__FORCETOC__&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; OF &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;__TOC__&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; [[:Handboek_Wikimedia Commons/Deel I Basis#Gebruiken|Gebruiken van afbeeldingen en andere media]] ([[c:Commons:First steps/Reuse|Commons:First steps/Reuse]], [[w:nl:Help:Gebruik van bestanden|Help:Gebruik van bestanden]] en [[c:Commons:Reusing content outside Wikimedia/nl|Commons:Hergebruik van inhoud buiten Wikimedia]]) : Voorwaarden en manieren voor hergebruik van Commons-materiaal

; [[Handboek Wikimedia Commons/Deel I Basis#Accounts|Gebruikerspagina]], voorpagina ([[c:Commons:User-specific galleries, templates and categories|Commons:User-specific pages]]) : Eerste pagina van een account, visitekaartje van een gebruiker
:- ''&lt;nowiki&gt;[[User:Gebruikersnaam|User:Gebruikersnaam]]&lt;/nowiki&gt;''

; [[Handboek Wikimedia Commons/Uploaden#Stap 8: Nazorg|Geografische codes]] : 
: * in tab Bestandsinformatie geografische codes toevoegen:
::- ''&lt;nowiki&gt;{{Object location dec|51.8504809|4.3251025}}&lt;/nowiki&gt;''
::- ''&lt;nowiki&gt;{{Location|37°50'34.6&quot;N|25°45'48.1&quot;E}}&lt;/nowiki&gt;'' voor camera-lokatie
: * in tab Gestructureerde data geografische codes toevoegen:
::- coördinaten van afgebeelde plaats ([[d:Property:P9149|P9149]])
::- geografische locatie van gezichtspunt ([[d:Property:P1259|P1259]] )
: * zoeken naar bestanden die wel of juist geen geografische codes hebben, via het zoekvenster in de module SpecialSearch:
::- (met) zoekterm ''hastemplate:&quot;Module:Coordinates&quot;''
::- (zonder) zoekterm ''-hastemplate:&quot;Module:Coordinates&quot;''

; [[Handboek Wikimedia Commons/Deel I Basis#Via de balken bovenaan|Geschiedenis weergeven]] (tab) : Omgekeerd chronologisch overzicht van bewerkingen van de betreffende Commons-pagina, de jongste bewerking staat bovenaan

==H==
; [[Handboek Wikimedia Commons/Deel I Basis#Help|Help]] ([[c:Help:Contents/nl|Help]]) : Help-pagina's, vragen stellen en meer informatie

; Hergebruik van Commons-materiaal: zie [[Handboek Wikimedia Commons/Index#G|Gebruiken]]

; Hoofdcategorie : Categorie die geen bestanden mag bevatten, alleen ondercategorieën en galerij-pagina's; eventuele bestanden moeten worden ondergebracht in één of meer ondercategorieën
:- ''&lt;nowiki&gt;{{Categorise}}&lt;/nowiki&gt;''

; HotCat ('''[[c:Help:Gadget-HotCat|Help:Gadget-HotCat]]''') : Tool om snel en gemakkelijk categorieën toe te voegen aan bestanden en categorieën ; zie [[:Handboek Wikimedia Commons/Categorieën#Categorieën achteraf muteren|Categorieën achteraf muteren]] of [[c:File:HotCat.png|voorbeeld]].

; Hulpmiddelen/Tools/Gereedschap [[c:Commons:Tools|Tools]] :  Programmaatjes die werkzaamheden op Commons vergemakkelijken ; zie [[:Handboek Wikimedia Commons/Index#T|T]]

==I==
; [[Handboek Wikimedia Commons/Bewerken van bestanden#Overige mutaties in bestandspagina's|Incomplete foto]] : Foto met een grijze balk onderaan of aan de zijkant. Voeg toe: ''Category:Incomplete JPG files (5 MB interruption)''

; Infobox : zie [[Handboek Wikimedia Commons/Index#W|Wikidata-Infobox]]

; Inhoudsopgave forceren in een galerij : &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;__FORCETOC__&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; OF &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;__TOC__&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; Interwiki-linking : Rechtstreekse verwijzing naar een bepaalde pagina in een ander Wikimedia-project
:- ''&lt;nowiki&gt;[[x:YYYY|Yyyyy]]&lt;/nowiki&gt;'' x=projectcode, YYYY=pagina; standaard wordt verwezen naar de Engelstalige versie (bijvoorbeeld voor Wikipedia)
:- ''&lt;nowiki&gt;{{Wn |1=Yyyyy|2=yyyys}}&lt;/nowiki&gt;'' voor verwijzing naar de Nederlandstalige Wikipedia; vul achter 1= de titel uit Wikipedia in, en achter 2= de titel zoals je die wilt laten zien; zie [[c:Template:W|Template:W]] voor andere talen, of gebruik:
:- ''&lt;nowiki&gt;{{W|Naam Wikipediapagina||zz}}&lt;/nowiki&gt;'' voor een verwijzing naar een anderstalige Wikipedia-pagina, zz = taalcode
: [[c:Help:Interwiki linking|Help:Interwiki linking]] voor project-codes

; {{ISBN|}}- correcte notatie: 
:- ''&lt;nowiki&gt;{{ISBN|nnn-nn-nnnnnn-n-n}}&lt;/nowiki&gt;'', bijvoorbeeld ''&lt;nowiki&gt;{{ISBN|978-90-803743-4-8}}&lt;/nowiki&gt;'' of ''&lt;nowiki&gt;{{ISBN|3-540-96331-6}}&lt;/nowiki&gt;''.

==J==

==K==
; [[Handboek Wikimedia Commons/Deel I Basis#Zoeken via interactieve kaarten|Interactieve kaarten]] :
:- ''[https://wikimap.toolforge.org/ Wikimap]'': gebruikt geo-coördinatoren uit bestandsinformatie, biedt links naar Commons-bestanden en Engelstalige Wikipedia; meer informatie: [[w:de:Benutzer:DB111/Tools#WikiMap|Wikimap]] (Duits/Engels)
:- ''[https://wikishootme.toolforge.org/ WikiShootMe]'': gebruikt geo-coördinatoren uit gestructureerde data, biedt links naar Commons, Wikipedia en Wikidata; meer informatie: [https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiShootMe/nl meta:WikiShootMe]

; Kaart die niet de correcte situatie aangeeft: ''&lt;nowiki&gt;{{Inaccurate-map-disputed |Reden}}&lt;/nowiki&gt;''

; Kleur : zie [[:Handboek Wikimedia Commons/Deel II Voor gevorderden#Handmatig|Tekstopmaak]]

; [[c:Commons:De Kroeg|De Kroeg]] : Nederlandstalige overleg- en discussiepagina in Commons

; [[w:nl:Kunstmatige intelligentie|Kunstmatige intelligentie]] ([[c:Commons:AI-generated media|Commons:AI-generated media]])

==L==
; [[:Handboek Wikimedia Commons/Deel I Basis#Licenties|Licenties]] ([[c:Commons:Licensing/nl|Licensing]]) : Regelingen en voorwaarden waaronder Commons-bestanden beschikbaar worden gesteld voor hergebruik
: [[c:Commons:Copyright tags|Licentie-tags]]

==M==
; Massa-acties :
:[[Handboek Wikimedia Commons/Categorieën#Massa-actie: Cat-a-lot|Cat-a-lot]] voor het wijzigen van een categorie in meerdere bestandspagina's en/of subcategorieën tegelijk
:[[Handboek Wikimedia Commons/Bewerken van bestanden#Meerdere bestanden tegelijk nomineren voor verwijdering|VisualFileChange]]; rechtstreeks: [[c:Help:VisualFileChange.js|VisualFileChanger]] 
:* voor het nomineren voor verwijdering van meerdere bestanden in één handeling (default)
:* voor het muteren van meerdere files die allemaal dezelfde mutatie moeten krijgen, bijvoorbeeld een template of veel spaties uit een beschrijving verwijderen. Zie [[Handboek Wikimedia Commons/Bewerken van bestanden#Overige mutaties in bestandspagina's]] voor een instructie
:[[c:Commons:Bots/Work requests|Commons:Bots/Work requests]] voor verzoeken met zeer grote aantallen.

; [[Handboek Wikimedia Commons/Uploaden#Stap 4: Zorg voor een digitaal bestand op uw harde schijf in het juiste format|Media, medium]] ([[c:Commons:File types|Commons:File types]]) : Afbeelding, geluidsfragment, videoclip, diagram, document, animatie of ander digitaal item dat in Commons mag worden opgenomen

; Melding : Mededelingen over verstuurde en ontvangen (ver)meldingen over berichten op Overleg- en discussiepagina's; helemaal bovenaan een Commons-pagina staat een bel-icoon met het aantal meldingen

==N==
; Naamruimte ([[c:Help:Namespaces|Help:Namespaces]]) : Woord met een dubbele punt erachter in de titel van een pagina, bijvoorbeeld: Category:, File: en User:

; [[Handboek  Wikimedia  Commons/Deel  I  Basis#Epiloog:  Regel  uw  nalatenschap!|Nalatenschap met eigengemaakte foto's, films, kunstwerken]] 

; [[:Handboek Wikimedia Commons/Deel I Basis#Navigatie|Navigatie]] : Manieren om vanaf een bepaalde Commons-pagina naar verwante en andere Commons-pagina's te gaan

; [[Handboek Wikimedia Commons/Categorieën#Vervolg-handelingen: meer informatie toevoegen|Navigatiebox]] : (bovenaan een categorie) Overzicht met links naar soortgelijke categorieën voor andere landen, provincies of steden 
:- ''&lt;nowiki&gt;{{Name |prefix= |suffix= }}&lt;/nowiki&gt;''

; Not in category : - klik op tab &quot;Meer&quot;, ''Search not in category'' + pas zoekvraag aan; OF (rechtstreeks:)
:- ''-incategory:&quot;Naam_category&quot;'' (in zoekveld, in combinatie met andere zoekwoorden)

; Notificaties : Helemaal bovenaan een Commons-pagina staat een vierkant icoontje (links van &quot;Overleg&quot;) met het aantal notificaties dat u heeft ontvangen

; Null edit : Edit zonder dat er wijzigingen worden uitgevoerd, om bugs op te lossen. Ga in een categorie naar de tab &quot;Bewerken&quot; en klik direct daarna op &quot;Wijzigingen publiceren&quot;. Wordt o.a. gebruikt bij het [[:Handboek_Wikimedia_Commons/Categorieën#Een_categorie_hernoemen|hernoemen van categorieën]] en na het verwijderen van alle subcategorieën en/of bestanden uit [[:Handboek_Wikimedia_Commons/Categorieën#Een_doorverwijspagina_maken|disambigious categorieën]].

==O==
; Ondercategorie (subcategory): (Categorie-structuur) Dochter-categorie van een of meer bovenliggende categorieën

; Onderhanden werk / Mee bezig / Werk in uitvoering ([[c:Template:Work in progress|Template Work in progress]]) : - ''&lt;nowiki&gt;{{Work in progress}}&lt;/nowiki&gt;'' - bijvoorbeeld te gebruiken in een galerij-pagina waarmee je bent begonnen maar die nog niet af is

; [[Handboek Wikimedia Commons/Categorieën#Vervolg-handelingen: categorieën toevoegen|Overcategorisatie]] ([[c:Commons:Categories#Over-categorization|Overcategorization]]) : Naast een gewone categorie is ook diens parent-categorie (de grootouder-categorie) toegevoegd als bovenliggende categorie; dit is overbodig en ongewenst

; Overlegpagina ([[c:Commons:Talk page guidelines|Commons:Talk page guidelines]]) : Pagina om te overleggen over de Commons-pagina waar de overlegpagina bijhoort (die van een bestands-, categorie- of galerij-pagina), of met een andere gebruiker op zijn/haar gebruikersoverlegpagina. Zie steeds de tab &quot;Overleg&quot;.

; OTRS : Verouderde term voor [[C:Commons:Volunteer Response Team|Volunteer Response Team]] (VRT)

==P==
; [[Handboek Wikimedia Commons/Deel II Voor gevorderden#Conventies tijdens discussies en overleggen|Ping, pingen]] : Iemand attenderen op een discussie, ìn die discussie
:- ''&lt;nowiki&gt;{{Ping|Username}}&lt;/nowiki&gt;''
:- ''&lt;nowiki&gt;{{Ping|Naam1|Naam2|Naamx}}&lt;/nowiki&gt;'' - om meerdere users tegelijk te pingen
:- ''&lt;nowiki&gt;[[User:Username]]&lt;/nowiki&gt;''
:- ''&lt;nowiki&gt;{{Reply|Username}}&lt;/nowiki&gt;'' - om in een lange discussie duidelijk te maken op welke reactie je reageert

; Publieke domein : Een creatief werk is in het publieke domein als er geen auteursrecht meer op rust. In Nederland en veel andere landen is dat 70 jaar na het overlijden van de (laatste) maker van een werk (voor andere landen kunnen andere termijnen gelden, zie [[c:Commons:Copyright rules by territory|Commons:Copyright rules by territory]]).

==Q==

==R==
; [[Handboek Wikimedia Commons/Deel II Voor gevorderden#Mogelijke werkzaamheden|RCE-categorie]] ([[c:Category:RCE suggested categories|Category:RCE suggested categories]]): Verwijzing naar een schaduw-categoriestructuur, opgezet voor het uploaden van afbeeldingen afkomstig van het Nederlandse Rijksinstituut voor het Culturele Erfgoed

; [[Handboek Wikimedia Commons/Categorieën#Een redirect maken|Redirect]] ([[c:Commons:Redirect|Commons:Redirect]]) : Verwijzing van een categorie, bestand of galerijpagina met een verkeerde naam naar die met de juiste naam
:- ''&lt;nowiki&gt;{{Category redirect|1=naam target page zonder &quot;Category:&quot;|reason= }}&lt;/nowiki&gt;'' voor een categorie die echt heeft bestaan en hernoemd is
:- ''&lt;nowiki&gt;#Redirect[[Category:Naam juiste categorie]]&lt;/nowiki&gt;'' voor een categorie die niet heeft bestaan, maar waarvan de naam wel veel wordt gebruikt

; Rijksmonumenten (Nederland) : Voeg aan categorieën over Rijksmonumenten ''&lt;nowiki&gt;{{Rijksmonument|nnnnnn}}&lt;/nowiki&gt;'' in de beschrijving toe, waarbij nnnnnn = Rijksmonument-nummer van RCE, zie [https://www.cultureelerfgoed.nl/onderwerpen/rijksmonumentenregister Rijksmonumentenregister]

==S==
; [[Handboek Wikimedia Commons/Categorieën#Vervolg-handelingen: categorieëntoevoegen|Sorteersleutel]] : Handmatig toegevoegde term om de sortering van ondercategorieën en bestanden te beïnvloeden

; Sortering ([https://www.mediawiki.org/wiki/Help:Sorting#Sort_order Sorteervolgorde])

; [[Handboek Wikimedia Commons/Bewerken van bestanden#Redenen voor verwijdering|Speedy deletion]] ([[c:Commons:Criteria for speedy deletion|Commons:Criteria for speedy deletion]]) 
: - Voor bestanden:
:: - Als het om het schenden van auteursrechten gaat: ''&lt;nowiki&gt;{{Copyvio|1=Reden, met link(s) naar website(s) waarop de afbeelding eerder werd geplaatst dan in Commons}}&lt;/nowiki&gt;''
:: - Als het om een leeg bestand gaat, zonder afbeelding, video- of geluidsfragment: gebruik ''&lt;nowiki&gt;{{SD|G1}}&lt;/nowiki&gt;'' 
: - Voor categorieën:
:: - ''&lt;nowiki&gt;{{SD |C1|correcte categorienaam}}&lt;/nowiki&gt;'' [als het om een foute categorienaam gaat, die niet opnieuw gebruikt mag worden]
:: - ''&lt;nowiki&gt;{{SD|C2}}&lt;/nowiki&gt;'' [als het om een lege categorie gaat, die in de toekomst opnieuw gemaakt kan worden als er geschikte content voor beschikbaar komt]
:: - ''&lt;nowiki&gt;{{Speedydelete|reason}}&lt;/nowiki&gt;'' [in andere gevallen], bijvoorbeeld: ''&lt;nowiki&gt;{{Speedydelete|Empty category; files have been moved to correct categories}}&lt;/nowiki&gt;''; voor RCE-categorieën: ''&lt;nowiki&gt;{{Speedydelete|C1; Empty category; files have been moved to correct categories; see also [[:Category talk:RCE suggested categories]]}}&lt;/nowiki&gt;''
: - Voor galerijen met geen of één afbeelding: ''&lt;nowiki&gt;{{SD|GA1}}&lt;/nowiki&gt;''
: - Meer codes: [[c:Commons:Criteria for speedy deletion|Criteria for speedy deletion]]

; Statistieken :
* Edits per account per wiki: [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:CentralAuth/ Global account information] (activiteiten voor één account, per wiki)
* Gebruik van de uploads per user: [https://popcompics.renek.cc/ PopComPics] (Popular Commons Pics)
* Gebruik van Commons-bestanden in zuster-projecten: [https://tools.wmflabs.org/glamtools/glamorous/ Commons image usage on Wikimedia projects] - per category
* Gebruik van één bestand: [[c:Special:GlobalUsage|Special:GlobalUsage]]
* Page views van een pagina: klik onder ''Hulpmiddelen'' op &quot;Paginagegevens&quot;, scroll helemaal naar beneden en klik op &quot;Pageviews Analysis on Toolforge&quot;. Pas vervolgens in de linkerkolom de gewenste Data type en periode aan. 
* Statistieken over Commons: helemaal onderaan de pagina
* Uploads per bestandstype: [[c:Special:MediaStatistics|MediaStatistics]]

==T==
; Taalcodes : 
:* [[C:Commons:Babel|Commons:Babel]] (voor gebruikerspagina's)
:* [[C:Commons:Language templates|Commons:Language templates]] (voor beschrijvingen)
:* [[w:en:List of ISO 639-1 codes|Officiële ISO-lijst met talen]]

; [[Handboek Wikimedia Commons/Deel I Basis#Accounts|Taalvaardigheid]] : Mate waarin een gebruiker talen beheerst, te vermelden op de Gebruikerspagina
:- ''&lt;nowiki&gt;{{#babel:nl-N|en-2|de-1|fr-1}}&lt;/nowiki&gt;'' 
:- [[C:Commons:Babel|Taal- en vaardigheidscodes]]

; Tag : Label dat leesbaar is voor een programma, o.a. [[c:Commons:Copyright tags|licentie-tags]]

; Technische fouten 
:- Bekende bug: de boodschap &quot;you are already uploading this file&quot; tijdens het uploaden; oplossing: boodschap wegklikken en doorgaan
:- Meld andere via [[:mw:How to report a bug|How to report a bug]]

; [[Handboek Wikimedia Commons/Deel II Voor gevorderden#Tekstopmaak|Tekstopmaak]]
:* Zie de (Uitgebreide) balk
:* [[w:en:Help:Wikitext|Help:Wikitext]]
:* Doorhalen/doorstrepen: ''&lt;nowiki&gt;&lt;s&gt;door te strepen tekst&lt;/s&gt;&lt;/nowiki&gt;'' geeft: &lt;s&gt;door te strepen tekst&lt;/s&gt;
:* Achtergrondkleur: ''&lt;nowiki&gt;&lt;span style=&quot;background-color:yellow; color: black;&quot;&gt; en erna &lt;/span&gt;&lt;/nowiki&gt;'' geeft: &lt;span style=&quot;background-color:yellow; color: black;&quot;&gt; en erna &lt;/span&gt;
:* Gekleurde tekst: ''&lt;nowiki&gt;{{Color|green|groene tekst}}&lt;/nowiki&gt;'' geeft &lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;groene tekst&lt;/span&gt;
:* Meer kleuren: [[w:en:Category:Shades of color templates]]: kies een hoofdkleur en klik op de link; onthoud de naam van de gewenste tint en klik op &quot;Edit source&quot;. Kopieer de code voor die tint naar de beoogde plaats. 

; [[:Handboek Wikimedia Commons/Deel II Voor gevorderden#Templates|Templates]] ([[c:Commons:Templates|Commons:Templates]]) : Sjabloon dat een veelgebruikte boodschap bevat, of ter vervanging dient van een reeks van codes of categorieën.
:- ''&lt;nowiki&gt;{{XXX}}&lt;/nowiki&gt;''
:- Boodschappen, overzicht: [[c:Commons:Message templates|Commons:Message templates]] 

; Tools 
:* [[c:Commons:Tools|Commons:Tools]]: Overzicht van tools voor het vereenvoudigen en efficiënter maken van het werken met Commons 
:* [[:meta:Toolhub|Toolhub]]: Catalogus van software-tools (voor alle Wikimedia-projecten, incl. Commons)

==U==
; [[:Handboek Wikimedia Commons/Uploaden|Uploaden]] ([[c:Commons:First steps/Uploading files|Uploading files]] en [[c:Commons:Upload|Commons:Upload]])
:- [[c:Commons:Upload tools|Commons:Upload tools]] voor een uitgebreider overzicht van mogelijkheden (voor vergevorderden)&lt;br&gt;
; [[:Handboek_Wikimedia_Commons/Deel_II_Voor_gevorderden#Discussies_en_overleg|Undelete]]
: - [[c:Commons:Undeletion requests|Commons:Undeletion requests]]

==V==
; Vandalismebestrijding ([[c:Commons:Vandalism|Vandalism]])
: Aanwijzingen voor het bestrijden van vandalisme op Commons

; Verborgen categorieën
: Plaats ''{{Tl|Hiddencat}}'' bovenin categorieën die alleen &quot;onder water&quot; zichtbaar moeten zijn

; Verwijderen, aanvragen voor :
* [[Handboek Wikimedia Commons/Bewerken van bestanden#Bestanden nomineren voor verwijdering|Bestanden]] ([[c:Commons:Deletion policy|Commons:Deletion policy]]): 
** via de link naar ''&quot;Voor verwijdering nomineren&quot;''
** ''&lt;nowiki&gt;{{Copyvio|1=Reden|source=URL}}&lt;/nowiki&gt;'' voor overduidelijke auteursrechtenschendingen, met vermelding van URL van oorspronkelijk bestand
* [[Handboek Wikimedia Commons/Categorieën#Een categorie nomineren voor verwijdering|Categorieën]] ([[c:Commons:Deletion policy|Commons:Deletion policy]]): 
** via de link naar ''&quot;Categorie bediscussiëren&quot;''
** [[Handboek Wikimedia Commons/Bewerken van bestanden#Redenen voor verwijdering|Speedy deletion]] ([[c:Commons:Criteria for speedy deletion|Commons:Criteria for speedy deletion]]) - ''&lt;nowiki&gt;{{Speedydelete|reason}}&lt;/nowiki&gt;''
** [[Handboek Wikimedia Commons/Bewerken van bestanden#Redenen voor verwijdering|Deletion]] (alleen na discussie) - ''&lt;nowiki&gt;{{Delete
 |reason  = Reden voor verwijdering (verwijs naar de discussie-pagina)
 |day     = dd (dag van vandaag)
 |month   = mm (maand van vandaag)
 |year    = jjjj (jaar van vandaag)}}&lt;/nowiki&gt;''

; Verwijzingen naar Wikipedia en andere zusterprojecten : zie [[Handboek Wikimedia Commons/Index#I|Interwiki-linking]]

; [[c:Commons:Village pump|Village pump]] : Set met Engelstalige discussie- en overlegpagina's in Commons

; Volgen van pagina's : Sterretje rechts van &quot;Geschiedenis weergeven&quot;, blauw = volgen, blanko = niet volgen. Schonen via Volglijst.

; [[Handboek Wikimedia Commons/Deel II Voor gevorderden#Accounts voor gevorderden|Volglijst]] : Overzicht van bestanden, categorieën, galerijpagina's en andere pagina's die een gebruiker volgt 

; [[Handboek Wikimedia Commons/Uploaden#Stap 9: Verklaring met toestemming versturen|Volunteer Response Team]] (VRT) ([[c:Commons:Volunteer Response Team|Volunteer Response Team]]) : Team dat mails behandelt met toestemming voor plaatsing van afbeeldingen en andere bestnanden op Commons

; Voorkeuren (Preferences) : Mogelijkheid om instellingen van een account naar eigen voorkeur in te richten. De link staat rechts bovenaan op elke Commons-pagina, mits de gebruiker is ingelogd. Dit Wikiboek gaat ervan uit dat de taal is ingesteld op Nederlands.

; [[Handboek Wikimedia Commons/Deel II Voor gevorderden#Je inzetten als vrijwilliger|Vrijwilliger bij Commons]] : Iemand die op vrijwillige basis een bijdrage levert aan de verbetering van de Commons-content

==W==
; [[Handboek Wikimedia Commons/Bewerken van bestanden#Overige mutaties in bestandspagina's|Watermerk]] : 
:- ''&lt;nowiki&gt;{{Watermark}}&lt;/nowiki&gt;''

; [[Handboek Wikimedia Commons/Deel II Voor gevorderden#Over Wikidata|Wikidata]] ([[d:Wikidata:Main Page|Wikidata]]) : Kennisbank van Wikimedia en verbinder tussen Wikimedia-projecten

; [[Handboek Wikimedia Commons/Deel II Voor gevorderden#Wikidata en Commons|Wikidata-infobox]] : Kader rechts bovenin op een categorie- of galerij-pagina, met informatie over, een foto en eventueel een kaartje van het onderwerp van de categorie, opgehaald uit Wikidata; Q-nr onderaan: link naar Wikidata-item 
:- ''&lt;nowiki&gt;{{Wikidata Infobox}}&lt;/nowiki&gt;'' of
:- ''&lt;nowiki&gt;{{Wikidata Infobox|qid= }}&lt;/nowiki&gt;'' 

; Wikimedia-projecten : Zuster-projecten van Commons en Wikibooks, zoals Wikipedia en Wikivoyage, alle beheerd door de [https://wikimediafoundation.org/ Wikimedia Foundation] 
:* [https://www.wikipedia.org Wikimedia-projecten overzicht]
:* [[c:Help:Interwiki linking|Help:Interwiki linking]] voor project-codes

==X==

==Y==

==Z==
; [[Handboek Wikimedia Commons/Categorieën#Vervolg-handelingen: meer informatie toevoegen|&quot;Zie ook&quot;]] : Verwijzing naar verwante categorie
:- ''&lt;nowiki&gt;{{Cat see also|category-naam zonder &quot;Category&quot;}}&lt;/nowiki&gt;''
:- ''&lt;nowiki&gt;{{Catseealso|Coloring books|Printable coloring books|Scans of coloring books}}&lt;/nowiki&gt;'' (voorbeeld voor verwijzing naar meerdere categorieën)
:- ''&lt;nowiki&gt;{{Catseealso|Categorie-naam|for=Toelichting}}&lt;/nowiki&gt;'' (NB: Zonder punt aan het eind, want die wordt al automatisch toegevoegd.)

; [[Handboek Wikimedia Commons/Deel I Basis#Via de balken bovenaan|Zijbalk]] : Kolom aan de rechterkant (nieuwe layout) of linkerkant (oude layout) met snelkoppelingen naar algemene, speciale en gerelateerde pagina's, in Commons zelf en in zuster-projecten

; [[:Handboek Wikimedia Commons/Deel I Basis#Zoeken|Zoeken]] ([[C:Help:Searching|Help:Searching]]) : Tips om bestanden, categorieën, galerijen en andere Commons-pagina's te vinden
:- ''Category:XXX'' voor zoeken naar categorieën
:- ''Commons:XXX'' voor zoeken naar beleid
:- ''Help:XXX'' voor zoeken naar Help-pagina's
:- ''Template:XXX'' voor zoeken naar templates/tags
:- ''[https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ASearch&amp;profile=advanced&amp;search=&amp;fulltext=Search&amp;ns0=1&amp;redirs=1&amp;profile=advanced Gallery search]'' voor zoeken naar galerij-pagina's
:- Via [[c:Special:SpecialPages#Paginalijsten|Special:SpecialPages#Paginalijsten]]
:- Via [[c:Special:MediaSearch|Special:MediaSearch]] - mogelijkheden voor sortering en selectie/verfijning; uitleg: [[:mw:Help:MediaSearch|Help:MediaSearch]] (Engelstalig)
:- Via [[meta:PetScan|PetScan]] - geavanceerd zoeken (voor vergevorderden)

; [[:Handboek Wikimedia Commons/Deel I Basis#Zoekresultaten|Zoekresultaten]] : Overzicht met resultaten die aan de opgegeven zoekcriteria voldoen. Voor overschakeling van een galerij naar een lijst: klik op ''Overschakelen naar Special:Search''; weer terug: klik op ''Switch to MediaSearch'' (dit laatste is alleen mogelijk als in uw Voorkeuren onder de tab Zoeken niet &quot;Toon zoekresultaten in de Special:Search-interface&quot; is aangevinkt of als u niet bent ingelogd))
{{Sub}}</text>
      <sha1>8n947todnqdt4k10db7oaqw66h5odde</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Schrijven/Column</title>
    <ns>0</ns>
    <id>46748</id>
    <revision>
      <id>429170</id>
      <timestamp>2026-08-20T03:40:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JopkeB</username>
        <id>18060</id>
      </contributor>
      <comment>Overgeheveld uit [[Schrijven/Betogen]]</comment>
      <origin>429170</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6351" sha1="2woejja1hcx02ppegwswrlj6o9pyey9" xml:space="preserve">Een '''{{Wp|Column|column}}''' is een regelmatig verschijnend, kort stukje proza van een bepaalde auteur, de columnist. Een column verschijnt met een vaste frequentie (bijvoorbeeld wekelijks, dagelijks of maandelijks) als geschreven tekst in een krant, tijdschrift of op internet (bijvoorbeeld als blog), of als gesproken tekst tijdens een tv- of radio-uitzending of in een podcast. Een column heeft een vaste omvang.  

== Kenmerken ==
* Kort en krachtig. 
* Verrassend: bijvoorbeeld met een twist in een gedachtengang die de lezer niet verwacht, een nieuw inzicht, een opmerkelijke oplossing voor een nijpend maatschappelijk probleem, een vergezicht of een zorgwekkende of juist optimistische stemmende ontwikkeling bij een bepaalde groep. 
* Biedt prikkels tot nadenken, of het toetsen van de mening van de lezer. 
* Licht en luchtig, met humor en spot. 

== Vrijheid van meningsuiting ==
Een column mag over van alles gaan, van huiselijke voorvallen tot de wereldpolitiek, steeds geheel naar keuze van de columnist. De aanleiding kan van alles zijn, van een actuele gebeurtenis tot een eigen ervaring, of ga bewust op zoek naar een inkijkje in een vreemde wereld (zoals een niet voor de hand liggende hobby, een postzegelveiling of een huisdierenshow). Een redactie mag niet een onderwerp voorschrijven waarover een columnist schrijft. Wel is het mogelijk dat columns onder een bepaald thema verschijnen, bijvoorbeeld ''Het Spel en de Knikkers'' (over economie) van 
Frank Kalshoven in ''de Volkskrant'' en de Midden-Oosten columns van Carolien Roelants in ''NRC''. 

Een columnist heeft het volledige recht van vrije meningsuiting die de wet toestaat. Een redactie zal zelden ingrijpen, maar wel als een tekst tegen grondrechten indruist (zoals discriminatie) of strafbaar is (zoals oproepen tot haat of moord). Ook spot, iets belachelijk maken, en zelfs godslastering zijn in Nederland juridisch toegestaan (zie bijvoorbeeld het {{wp|Ezel(s)proces}} over smalende godslastering). Beledigingen zijn in beperkte mate toegestaan (zie {{Wp|Belediging}}). Overigens is het bekritiseren of belachelijk maken van de islam niet zonder risico, zie bijvoorbeeld de film {{Wp|Submission}} uit 2004 (die {{Wp|Theo van Gogh (regisseur)|Theo van Gogh}} het leven kostte) en de wereldwijde gevolgen van {{Wp|Cartoons over Mohammed in Jyllands-Posten}}. Veel schrijvers en artiesten leggen zich daarom in dit opzicht zelf-censuur op of komen onder strenge beveiliging te staan als ze dat niet doen (vanwege bedreigingen die het gevolg zijn).

== Benodigde kwalificaties ==
Voor het schrijven van een column moet je heel wat in huis hebben:
* Zie de paragraaf [[Schrijven/Teksten#Gewenste kwalificaties|Gewenste kwalificaties]] in het eerste hoofdstuk. Bovendien:
* Een vlotte pen. Hiervoor is geen recept te geven, wel enkele tips:
** Bouw ruime ervaring op met het schrijven van columns, vóórdat je aan het echte werk begint. En bewijs dat je daar goed in bent/wordt. Veel oefenen alléén is echter niet voldoende, laat ze ook beoordelen door bijvoorbeeld docenten of coaches en laat hen aanwijzingen geven. Bouw een {{Wp|portfolio}} op met je beste columns.
*** Wellicht kun je columns schrijven voor een clubblad, de buurtkrant of een plaatselijke huis-aan-huiskrant. Meestal is dat vrijwilligerswerk (maar je doet het voorlopig niet om het geld, maar om ervaring op te doen en te leren). Vraag redactieleden steeds serieus om feedback op je ingeleverde columns, het gaat je niet om complimenten maar om verbeterpunten.
** Lees en/of beluister veel columns van veel verschillende columnisten en analyseer die: wat maakt de columns goed, hoe is hun opbouw en schrijfstijl, welke trucs passen ze toe? Sommige columns zijn te vinden op internet, maar meestal zitten ze daar achter een betaalmuur vanwege auteursrechten. In de openbare bibliotheek kun je de columns in recente kranten en tijdschriften lezen. Soms worden columns gebundeld; die kun je vinden via [https://search.worldcat.org/nl/ Worldcat] (gebruik gewoon zoekwoord &quot;columns&quot; en stel de taal desgewenst in op Nederlands).
* Inspiratie om elke week (dag, maand, afhankelijk van de frequentie van de column) een nieuw onderwerp aan te snijden en daar steeds wat zinnigs over te melden.
* Onder tijdsdruk kunnen werken: een columnist heeft immers te maken met een deadline (vanwege de vaste frequentie).

== Aandachtspunten ==
Waar let je op bij het schrijven van een column?
* Vanuit welk '''perspectief''' schrijf je? Dat kan vanuit jezelf, maar ook vanuit iemand anders zijn. Doe eens alsof je iemand uit het nieuws bent: beschrijf zijn/haar kronkelijke gedachtengang om tot die rare actie te komen en geef daar een humoristische draai aan. Dat hoeft helemaal niet waarheidsgetrouw te zijn! Youp van 't Hek is er een meester in in zijn zaterdagse column op de NRC-achterpagina.
* Een column is '''kort'''. Dat heeft consequenties:
** Kies één heldere betoogtrant en volg die lijn strak. Een column is te kort om allerlei zijwegen te bewandelen. 
** Je hoeft niet compleet te zijn. Je hoeft bijvoorbeeld niet alle mogelijke standpunten af te werken en van voor tot achter te belichten. Eén standpunt -je eigen- is voldoende.
* Maak gebruik van de vrijheden die een column je biedt.
** Je mag overdrijven, zolang het voor weldenkende lezers maar herkenbaar blijft als overdrijving. 
** Maar die vrijheid is niet grenzeloos: Als je iets beweert, moet je het wel bewijzen. Dat kan met voorbeelden of een logische redenering. 
* Laat het '''plezier''' dat je hebt om over een onderwerp te schrijven ervan afspatten. Houd de column licht, luchtig en vol humor. Wees als een nar aan het hof van een bullebak van een koning, de enige die de waarheid mag zeggen zonder een kopje kleiner te worden gemaakt. Als je dat plezier niet hebt: begin er niet aan, kies een ander onderwerp (of hang je lier aan de wilgen). 
* Zorg voor '''structuur'''.
** De beginzin maakt direct duidelijk wat het onderwerp van de column is èn hij moet nieuwsgierig maken naar de rest.
** In de eerste alinea staat ook de aanleiding voor de column. Sluit aan bij de context die de lezer al kent: een column in een krant hoeft geen uitgebreide toelichting te geven op gebeurtenissen die prominent in het nieuws zijn geweest. Dan kan men gerust met de deur in huis vallen. 
** Het slot dient een verrassing in petto te hebben.</text>
      <sha1>2woejja1hcx02ppegwswrlj6o9pyey9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>429175</id>
      <parentid>429170</parentid>
      <timestamp>2026-08-20T04:44:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JopkeB</username>
        <id>18060</id>
      </contributor>
      <comment>/* Aandachtspunten */ Aanvullingen</comment>
      <origin>429175</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6493" sha1="3m1r181m3pwv5wqfhyymwqdme1ptw4p" xml:space="preserve">Een '''{{Wp|Column|column}}''' is een regelmatig verschijnend, kort stukje proza van een bepaalde auteur, de columnist. Een column verschijnt met een vaste frequentie (bijvoorbeeld wekelijks, dagelijks of maandelijks) als geschreven tekst in een krant, tijdschrift of op internet (bijvoorbeeld als blog), of als gesproken tekst tijdens een tv- of radio-uitzending of in een podcast. Een column heeft een vaste omvang.  

== Kenmerken ==
* Kort en krachtig. 
* Verrassend: bijvoorbeeld met een twist in een gedachtengang die de lezer niet verwacht, een nieuw inzicht, een opmerkelijke oplossing voor een nijpend maatschappelijk probleem, een vergezicht of een zorgwekkende of juist optimistische stemmende ontwikkeling bij een bepaalde groep. 
* Biedt prikkels tot nadenken, of het toetsen van de mening van de lezer. 
* Licht en luchtig, met humor en spot. 

== Vrijheid van meningsuiting ==
Een column mag over van alles gaan, van huiselijke voorvallen tot de wereldpolitiek, steeds geheel naar keuze van de columnist. De aanleiding kan van alles zijn, van een actuele gebeurtenis tot een eigen ervaring, of ga bewust op zoek naar een inkijkje in een vreemde wereld (zoals een niet voor de hand liggende hobby, een postzegelveiling of een huisdierenshow). Een redactie mag niet een onderwerp voorschrijven waarover een columnist schrijft. Wel is het mogelijk dat columns onder een bepaald thema verschijnen, bijvoorbeeld ''Het Spel en de Knikkers'' (over economie) van 
Frank Kalshoven in ''de Volkskrant'' en de Midden-Oosten columns van Carolien Roelants in ''NRC''. 

Een columnist heeft het volledige recht van vrije meningsuiting die de wet toestaat. Een redactie zal zelden ingrijpen, maar wel als een tekst tegen grondrechten indruist (zoals discriminatie) of strafbaar is (zoals oproepen tot haat of moord). Ook spot, iets belachelijk maken, en zelfs godslastering zijn in Nederland juridisch toegestaan (zie bijvoorbeeld het {{wp|Ezel(s)proces}} over smalende godslastering). Beledigingen zijn in beperkte mate toegestaan (zie {{Wp|Belediging}}). Overigens is het bekritiseren of belachelijk maken van de islam niet zonder risico, zie bijvoorbeeld de film {{Wp|Submission}} uit 2004 (die {{Wp|Theo van Gogh (regisseur)|Theo van Gogh}} het leven kostte) en de wereldwijde gevolgen van {{Wp|Cartoons over Mohammed in Jyllands-Posten}}. Veel schrijvers en artiesten leggen zich daarom in dit opzicht zelf-censuur op of komen onder strenge beveiliging te staan als ze dat niet doen (vanwege bedreigingen die het gevolg zijn).

== Benodigde kwalificaties ==
Voor het schrijven van een column moet je heel wat in huis hebben:
* Zie de paragraaf [[Schrijven/Teksten#Gewenste kwalificaties|Gewenste kwalificaties]] in het eerste hoofdstuk. Bovendien:
* Een vlotte pen. Hiervoor is geen recept te geven, wel enkele tips:
** Bouw ruime ervaring op met het schrijven van columns, vóórdat je aan het echte werk begint. En bewijs dat je daar goed in bent/wordt. Veel oefenen alléén is echter niet voldoende, laat ze ook beoordelen door bijvoorbeeld docenten of coaches en laat hen aanwijzingen geven. Bouw een {{Wp|portfolio}} op met je beste columns.
*** Wellicht kun je columns schrijven voor een clubblad, de buurtkrant of een plaatselijke huis-aan-huiskrant. Meestal is dat vrijwilligerswerk (maar je doet het voorlopig niet om het geld, maar om ervaring op te doen en te leren). Vraag redactieleden steeds serieus om feedback op je ingeleverde columns, het gaat je niet om complimenten maar om verbeterpunten.
** Lees en/of beluister veel columns van veel verschillende columnisten en analyseer die: wat maakt de columns goed, hoe is hun opbouw en schrijfstijl, welke trucs passen ze toe? Sommige columns zijn te vinden op internet, maar meestal zitten ze daar achter een betaalmuur vanwege auteursrechten. In de openbare bibliotheek kun je de columns in recente kranten en tijdschriften lezen. Soms worden columns gebundeld; die kun je vinden via [https://search.worldcat.org/nl/ Worldcat] (gebruik gewoon zoekwoord &quot;columns&quot; en stel de taal desgewenst in op Nederlands).
* Inspiratie om elke week (dag, maand, afhankelijk van de frequentie van de column) een nieuw onderwerp aan te snijden en daar steeds wat zinnigs over te melden.
* Onder tijdsdruk kunnen werken: een columnist heeft immers te maken met een deadline (vanwege de vaste frequentie).

== Aandachtspunten ==
Waar let je op bij het schrijven van een column?
* Zie [[Schrijven/Schrijfproces|Schrijfproces]] voor de algemene aandachtspunten. Bovendien:
* Vanuit welk '''perspectief''' schrijf je? Dat kan vanuit jezelf, maar ook vanuit iemand anders zijn. Doe eens alsof je iemand uit het nieuws bent: beschrijf zijn/haar kronkelige gedachtengang om tot die rare actie te komen en geef daar een humoristische draai aan. Dat hoeft helemaal niet waarheidsgetrouw te zijn! Youp van 't Hek is er een meester in in zijn zaterdagse column op de NRC-achterpagina.
* Een column is '''kort'''. Dat heeft consequenties:
** Kies één heldere betoogtrant en volg die lijn strak. Een column is te kort om allerlei zijwegen te bewandelen. 
** Je hoeft niet compleet te zijn. Je hoeft bijvoorbeeld niet alle mogelijke standpunten af te werken en van voor tot achter te belichten. Eén standpunt -je eigen- is voldoende.
* Maak gebruik van de vrijheden die een column je biedt.
** Je mag overdrijven, zolang het voor weldenkende lezers maar herkenbaar blijft als overdrijving. 
** Maar die vrijheid is niet grenzeloos: Als je iets beweert, moet je het wel bewijzen. Dat kan met voorbeelden of een logische redenering. 
* Laat het '''plezier''' dat je hebt om over een onderwerp te schrijven ervan afspatten. Houd de column licht, luchtig en vol humor. Wees als een nar aan het hof van een bullebak van een koning, de nar is daar de enige die de waarheid mag zeggen zonder een kopje kleiner te worden gemaakt, als hij het maar met humor brengt. Als je dat plezier niet hebt: begin er niet aan, kies een ander onderwerp (of hang je lier aan de wilgen). 
* Zorg voor '''structuur'''.
** De beginzin maakt direct duidelijk wat het onderwerp van de column is èn hij moet nieuwsgierig maken naar de rest.
** In de eerste alinea staat ook de aanleiding voor de column. Sluit aan bij de context die de lezer al kent: een column in een krant hoeft geen uitgebreide toelichting te geven op gebeurtenissen die prominent in het nieuws zijn geweest. Dan kan men gerust met de deur in huis vallen. 
** Het slot dient een verrassing in petto te hebben.</text>
      <sha1>3m1r181m3pwv5wqfhyymwqdme1ptw4p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>429176</id>
      <parentid>429175</parentid>
      <timestamp>2026-08-20T04:54:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JopkeB</username>
        <id>18060</id>
      </contributor>
      <comment>Bronnen &amp; referenties</comment>
      <origin>429176</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7101" sha1="tqaaelkqgp879n02jr4f8i0wipg7rzr" xml:space="preserve">Een '''{{Wp|Column|column}}''' is een regelmatig verschijnend, kort stukje proza van een bepaalde auteur, de columnist. Een column verschijnt met een vaste frequentie (bijvoorbeeld wekelijks, dagelijks of maandelijks) als geschreven tekst in een krant, tijdschrift of op internet (bijvoorbeeld als blog), of als gesproken tekst tijdens een tv- of radio-uitzending of in een podcast. Een column heeft een vaste omvang.  

== Kenmerken ==
* Kort en krachtig. 
* Verrassend: bijvoorbeeld met een twist in een gedachtengang die de lezer niet verwacht, een nieuw inzicht, een opmerkelijke oplossing voor een nijpend maatschappelijk probleem, een vergezicht of een zorgwekkende of juist optimistische stemmende ontwikkeling bij een bepaalde groep. 
* Biedt prikkels tot nadenken, of het toetsen van de mening van de lezer. 
* Licht en luchtig, met humor en spot. 

== Vrijheid van meningsuiting ==
Een column mag over van alles gaan, van huiselijke voorvallen tot de wereldpolitiek, steeds geheel naar keuze van de columnist. De aanleiding kan van alles zijn, van een actuele gebeurtenis tot een eigen ervaring, of ga bewust op zoek naar een inkijkje in een vreemde wereld (zoals een niet voor de hand liggende hobby, een postzegelveiling of een huisdierenshow). Een redactie mag niet een onderwerp voorschrijven waarover een columnist schrijft. Wel is het mogelijk dat columns onder een bepaald thema verschijnen, bijvoorbeeld ''Het Spel en de Knikkers'' (over economie) van 
Frank Kalshoven in ''de Volkskrant'' en de Midden-Oosten columns van Carolien Roelants in ''NRC''. 

Een columnist heeft het volledige recht van vrije meningsuiting die de wet toestaat. Een redactie zal zelden ingrijpen, maar wel als een tekst tegen grondrechten indruist (zoals discriminatie) of strafbaar is (zoals oproepen tot haat of moord). Ook spot, iets belachelijk maken, en zelfs godslastering zijn in Nederland juridisch toegestaan (zie bijvoorbeeld het {{wp|Ezel(s)proces}} over smalende godslastering). Beledigingen zijn in beperkte mate toegestaan (zie {{Wp|Belediging}}). Overigens is het bekritiseren of belachelijk maken van de islam niet zonder risico, zie bijvoorbeeld de film {{Wp|Submission}} uit 2004 (die {{Wp|Theo van Gogh (regisseur)|Theo van Gogh}} het leven kostte) en de wereldwijde gevolgen van {{Wp|Cartoons over Mohammed in Jyllands-Posten}}. Veel schrijvers en artiesten leggen zich daarom in dit opzicht zelf-censuur op of komen onder strenge beveiliging te staan als ze dat niet doen (vanwege bedreigingen die het gevolg zijn).

== Benodigde kwalificaties ==
Voor het schrijven van een column moet je heel wat in huis hebben:
* Zie de paragraaf [[Schrijven/Teksten#Gewenste kwalificaties|Gewenste kwalificaties]] in het eerste hoofdstuk. Bovendien:
* Een vlotte pen. Hiervoor is geen recept te geven, wel enkele tips:
** Bouw ruime ervaring op met het schrijven van columns, vóórdat je aan het echte werk begint. En bewijs dat je daar goed in bent/wordt. Veel oefenen alléén is echter niet voldoende, laat ze ook beoordelen door bijvoorbeeld docenten of coaches en laat hen aanwijzingen geven. Bouw een {{Wp|portfolio}} op met je beste columns.
*** Wellicht kun je columns schrijven voor een clubblad, de buurtkrant of een plaatselijke huis-aan-huiskrant. Meestal is dat vrijwilligerswerk (maar je doet het voorlopig niet om het geld, maar om ervaring op te doen en te leren). Vraag redactieleden steeds serieus om feedback op je ingeleverde columns, het gaat je niet om complimenten maar om verbeterpunten.
** Lees en/of beluister veel columns van veel verschillende columnisten en analyseer die: wat maakt de columns goed, hoe is hun opbouw en schrijfstijl, welke trucs passen ze toe? Sommige columns zijn te vinden op internet, maar meestal zitten ze daar achter een betaalmuur vanwege auteursrechten. In de openbare bibliotheek kun je de columns in recente kranten en tijdschriften lezen. Soms worden columns gebundeld; die kun je vinden via [https://search.worldcat.org/nl/ Worldcat] (gebruik gewoon zoekwoord &quot;columns&quot; en stel de taal desgewenst in op Nederlands).
* Inspiratie om elke week (dag, maand, afhankelijk van de frequentie van de column) een nieuw onderwerp aan te snijden en daar steeds wat zinnigs over te melden.
* Onder tijdsdruk kunnen werken: een columnist heeft immers te maken met een deadline (vanwege de vaste frequentie).

== Aandachtspunten ==
Waar let je op bij het schrijven van een column?
* Zie [[Schrijven/Schrijfproces|Schrijfproces]] voor de algemene aandachtspunten. Bovendien:
* Vanuit welk '''perspectief''' schrijf je? Dat kan vanuit jezelf, maar ook vanuit iemand anders zijn. Doe eens alsof je iemand uit het nieuws bent: beschrijf zijn/haar kronkelige gedachtengang om tot die rare actie te komen en geef daar een humoristische draai aan. Dat hoeft helemaal niet waarheidsgetrouw te zijn! Youp van 't Hek is er een meester in in zijn zaterdagse column op de NRC-achterpagina.
* Een column is '''kort'''. Dat heeft consequenties:
** Kies één heldere betoogtrant en volg die lijn strak. Een column is te kort om allerlei zijwegen te bewandelen. 
** Je hoeft niet compleet te zijn. Je hoeft bijvoorbeeld niet alle mogelijke standpunten af te werken en van voor tot achter te belichten. Eén standpunt -je eigen- is voldoende.
* Maak gebruik van de vrijheden die een column je biedt.
** Je mag overdrijven, zolang het voor weldenkende lezers maar herkenbaar blijft als overdrijving. 
** Maar die vrijheid is niet grenzeloos: Als je iets beweert, moet je het wel bewijzen. Dat kan met voorbeelden of een logische redenering. 
* Laat het '''plezier''' dat je hebt om over een onderwerp te schrijven ervan afspatten. Houd de column licht, luchtig en vol humor. Wees als een nar aan het hof van een bullebak van een koning, de nar is daar de enige die de waarheid mag zeggen zonder een kopje kleiner te worden gemaakt, als hij het maar met humor brengt. Als je dat plezier niet hebt: begin er niet aan, kies een ander onderwerp (of hang je lier aan de wilgen). 
* Zorg voor '''structuur'''.
** De beginzin maakt direct duidelijk wat het onderwerp van de column is èn hij moet nieuwsgierig maken naar de rest.
** In de eerste alinea staat ook de aanleiding voor de column. Sluit aan bij de context die de lezer al kent: een column in een krant hoeft geen uitgebreide toelichting te geven op gebeurtenissen die prominent in het nieuws zijn geweest. Dan kan men gerust met de deur in huis vallen. 
** Het slot dient een verrassing in petto te hebben.

== Bronnen en referenties ==
Dit artikel is geïnspireerd door:
* Workshop ''Column'' door Pim Wieringa in november 2003
* Kan alleen een ramp ons redden? [boekbespreking van ''Thank you for being late : an optimist's guide to thriving in the age fo accelerations'' / Thomas Friedman. - Penguin Books] / Floor Rusman. - In: ''NRC Handelsblad'' d.d. 11 november 2016, p. C12
* Schrijf zelf maar eens een knikker / Frank Kalshoven. - In: De Volkskrant, 17 september 2016, p. 25
* [https://www.trouw.nl/voorpagina/hee-ha-nou-zeg~b34e5c8b/ Hee ha nou zeg] / Selma Vrooland. In: Trouw, d.d. 9 januari 1993, p. 2</text>
      <sha1>tqaaelkqgp879n02jr4f8i0wipg7rzr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>429177</id>
      <parentid>429176</parentid>
      <timestamp>2026-08-20T05:11:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JopkeB</username>
        <id>18060</id>
      </contributor>
      <comment>Sub + index</comment>
      <origin>429177</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7130" sha1="8fw71t129mh2brg3vo4u7emuwwpueyc" xml:space="preserve">{{Index Schrijven}}
Een '''{{Wp|Column|column}}''' is een regelmatig verschijnend, kort stukje proza van een bepaalde auteur, de columnist. Een column verschijnt met een vaste frequentie (bijvoorbeeld wekelijks, dagelijks of maandelijks) als geschreven tekst in een krant, tijdschrift of op internet (bijvoorbeeld als blog), of als gesproken tekst tijdens een tv- of radio-uitzending of in een podcast. Een column heeft een vaste omvang.  

== Kenmerken ==
* Kort en krachtig. 
* Verrassend: bijvoorbeeld met een twist in een gedachtengang die de lezer niet verwacht, een nieuw inzicht, een opmerkelijke oplossing voor een nijpend maatschappelijk probleem, een vergezicht of een zorgwekkende of juist optimistische stemmende ontwikkeling bij een bepaalde groep. 
* Biedt prikkels tot nadenken, of het toetsen van de mening van de lezer. 
* Licht en luchtig, met humor en spot. 

== Vrijheid van meningsuiting ==
Een column mag over van alles gaan, van huiselijke voorvallen tot de wereldpolitiek, steeds geheel naar keuze van de columnist. De aanleiding kan van alles zijn, van een actuele gebeurtenis tot een eigen ervaring, of ga bewust op zoek naar een inkijkje in een vreemde wereld (zoals een niet voor de hand liggende hobby, een postzegelveiling of een huisdierenshow). Een redactie mag niet een onderwerp voorschrijven waarover een columnist schrijft. Wel is het mogelijk dat columns onder een bepaald thema verschijnen, bijvoorbeeld ''Het Spel en de Knikkers'' (over economie) van 
Frank Kalshoven in ''de Volkskrant'' en de Midden-Oosten columns van Carolien Roelants in ''NRC''. 

Een columnist heeft het volledige recht van vrije meningsuiting die de wet toestaat. Een redactie zal zelden ingrijpen, maar wel als een tekst tegen grondrechten indruist (zoals discriminatie) of strafbaar is (zoals oproepen tot haat of moord). Ook spot, iets belachelijk maken, en zelfs godslastering zijn in Nederland juridisch toegestaan (zie bijvoorbeeld het {{wp|Ezel(s)proces}} over smalende godslastering). Beledigingen zijn in beperkte mate toegestaan (zie {{Wp|Belediging}}). Overigens is het bekritiseren of belachelijk maken van de islam niet zonder risico, zie bijvoorbeeld de film {{Wp|Submission}} uit 2004 (die {{Wp|Theo van Gogh (regisseur)|Theo van Gogh}} het leven kostte) en de wereldwijde gevolgen van {{Wp|Cartoons over Mohammed in Jyllands-Posten}}. Veel schrijvers en artiesten leggen zich daarom in dit opzicht zelf-censuur op of komen onder strenge beveiliging te staan als ze dat niet doen (vanwege bedreigingen die het gevolg zijn).

== Benodigde kwalificaties ==
Voor het schrijven van een column moet je heel wat in huis hebben:
* Zie de paragraaf [[Schrijven/Teksten#Gewenste kwalificaties|Gewenste kwalificaties]] in het eerste hoofdstuk. Bovendien:
* Een vlotte pen. Hiervoor is geen recept te geven, wel enkele tips:
** Bouw ruime ervaring op met het schrijven van columns, vóórdat je aan het echte werk begint. En bewijs dat je daar goed in bent/wordt. Veel oefenen alléén is echter niet voldoende, laat ze ook beoordelen door bijvoorbeeld docenten of coaches en laat hen aanwijzingen geven. Bouw een {{Wp|portfolio}} op met je beste columns.
*** Wellicht kun je columns schrijven voor een clubblad, de buurtkrant of een plaatselijke huis-aan-huiskrant. Meestal is dat vrijwilligerswerk (maar je doet het voorlopig niet om het geld, maar om ervaring op te doen en te leren). Vraag redactieleden steeds serieus om feedback op je ingeleverde columns, het gaat je niet om complimenten maar om verbeterpunten.
** Lees en/of beluister veel columns van veel verschillende columnisten en analyseer die: wat maakt de columns goed, hoe is hun opbouw en schrijfstijl, welke trucs passen ze toe? Sommige columns zijn te vinden op internet, maar meestal zitten ze daar achter een betaalmuur vanwege auteursrechten. In de openbare bibliotheek kun je de columns in recente kranten en tijdschriften lezen. Soms worden columns gebundeld; die kun je vinden via [https://search.worldcat.org/nl/ Worldcat] (gebruik gewoon zoekwoord &quot;columns&quot; en stel de taal desgewenst in op Nederlands).
* Inspiratie om elke week (dag, maand, afhankelijk van de frequentie van de column) een nieuw onderwerp aan te snijden en daar steeds wat zinnigs over te melden.
* Onder tijdsdruk kunnen werken: een columnist heeft immers te maken met een deadline (vanwege de vaste frequentie).

== Aandachtspunten ==
Waar let je op bij het schrijven van een column?
* Zie [[Schrijven/Schrijfproces|Schrijfproces]] voor de algemene aandachtspunten. Bovendien:
* Vanuit welk '''perspectief''' schrijf je? Dat kan vanuit jezelf, maar ook vanuit iemand anders zijn. Doe eens alsof je iemand uit het nieuws bent: beschrijf zijn/haar kronkelige gedachtengang om tot die rare actie te komen en geef daar een humoristische draai aan. Dat hoeft helemaal niet waarheidsgetrouw te zijn! Youp van 't Hek is er een meester in in zijn zaterdagse column op de NRC-achterpagina.
* Een column is '''kort'''. Dat heeft consequenties:
** Kies één heldere betoogtrant en volg die lijn strak. Een column is te kort om allerlei zijwegen te bewandelen. 
** Je hoeft niet compleet te zijn. Je hoeft bijvoorbeeld niet alle mogelijke standpunten af te werken en van voor tot achter te belichten. Eén standpunt -je eigen- is voldoende.
* Maak gebruik van de vrijheden die een column je biedt.
** Je mag overdrijven, zolang het voor weldenkende lezers maar herkenbaar blijft als overdrijving. 
** Maar die vrijheid is niet grenzeloos: Als je iets beweert, moet je het wel bewijzen. Dat kan met voorbeelden of een logische redenering. 
* Laat het '''plezier''' dat je hebt om over een onderwerp te schrijven ervan afspatten. Houd de column licht, luchtig en vol humor. Wees als een nar aan het hof van een bullebak van een koning, de nar is daar de enige die de waarheid mag zeggen zonder een kopje kleiner te worden gemaakt, als hij het maar met humor brengt. Als je dat plezier niet hebt: begin er niet aan, kies een ander onderwerp (of hang je lier aan de wilgen). 
* Zorg voor '''structuur'''.
** De beginzin maakt direct duidelijk wat het onderwerp van de column is èn hij moet nieuwsgierig maken naar de rest.
** In de eerste alinea staat ook de aanleiding voor de column. Sluit aan bij de context die de lezer al kent: een column in een krant hoeft geen uitgebreide toelichting te geven op gebeurtenissen die prominent in het nieuws zijn geweest. Dan kan men gerust met de deur in huis vallen. 
** Het slot dient een verrassing in petto te hebben.

== Bronnen en referenties ==
Dit artikel is geïnspireerd door:
* Workshop ''Column'' door Pim Wieringa in november 2003
* Kan alleen een ramp ons redden? [boekbespreking van ''Thank you for being late : an optimist's guide to thriving in the age fo accelerations'' / Thomas Friedman. - Penguin Books] / Floor Rusman. - In: ''NRC Handelsblad'' d.d. 11 november 2016, p. C12
* Schrijf zelf maar eens een knikker / Frank Kalshoven. - In: De Volkskrant, 17 september 2016, p. 25
* [https://www.trouw.nl/voorpagina/hee-ha-nou-zeg~b34e5c8b/ Hee ha nou zeg] / Selma Vrooland. In: Trouw, d.d. 9 januari 1993, p. 2

{{Sub}}</text>
      <sha1>8fw71t129mh2brg3vo4u7emuwwpueyc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Schrijven/Essay</title>
    <ns>0</ns>
    <id>46749</id>
    <revision>
      <id>429172</id>
      <timestamp>2026-08-20T03:53:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JopkeB</username>
        <id>18060</id>
      </contributor>
      <comment>Overgeheveld uit [[Schrijven/Betogen]]</comment>
      <origin>429172</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2929" sha1="ef98vcxkojtis6qs28h292m6sadc9mw" xml:space="preserve">Een '''{{Wp|essay}}''' is een subjectieve tekst over een wetenschappelijk, cultureel of filosofisch onderwerp. De schrijver geeft een persoonlijke visie op het onderwerp en levert daarbij een overtuigend betoog. De schrijver hoeft geen specialist op het onderwerp te zijn. Het taalgebruik is zeer verzorgd. Een essay is meestal langer dan een column, het kan gaan van een krantenpagina tot de omvang van een (dun) boek.

== Kenmerken ==
* Een essay is een schriftelijk betoog, een beschouwing over een zelfgekozen onderwerp. 
* Het onderwerp is wetenschappelijk, cultureel of filosofisch en is naar buiten gericht, op de maatschappij en/of de wereld. Waar ergert de schrijver zich aan? Wat wil hij/zij veranderen?
* Er is één centraal thema: een idee of een briljante gedachte. 
* De schrijver heeft iets te zeggen, stelt een kwestie aan de orde en geeft daarover zijn/haar mening, neemt een standpunt in. De tekst is dus subjectief. Het kan bijvoorbeeld gaan om een pleidooi met een stelling of om een visie op feiten of gebeurtenissen. Het doel is de lezer aan het denken zetten.
* Daarbij maakt de schrijver duidelijk waarom dit onderwerp of deze kwestie is gekozen en wat het onderwerp voor de schrijver betekent, daarbij deelt de schrijver persoonlijke ervaringen. 
* De formulering is zo precies mogelijk (niet vaag, niet algemeen). Het taalgebruik is beeldend. Er worden concrete gebeurtenissen en voorbeelden beschreven, ontleend aan de dagelijkse werkelijkheid. 
* De compositie is helder en duidelijk. 
* De taal is zeer verzorgd en stijlvol. De tekst is prettig leesbaar, zonder uitweidingen die niet tot de conclusie leiden. 
* Het betoog hoeft niet in een keurige rechte lijn te verlopen.

== Opbouw ==
Het doel is een coherent betoog. 
# Opening en inleiding. Dat kan bijvoorbeeld met een actuele kwestie, een anekdote of de aankondiging van het thema. 
# Scherpe probleemstelling, bijvoorbeeld een dilemma, geschil of andere kwestie. Gevolgd door de doelstelling, het standpunt van de schrijver en/of een stelling. 
# De hoofdtekst bevat argumenten waarmee de stelling of het standpunt wordt onderbouwd, een bewijsvoering met feiten en dwarsverbanden, oplossingen, bekeken vanuit diverse invalshoeken.
# Conclusie en slot.

== Voorbeelden van essays ==
* ''Essais'' door de Franse schrijver Michel de Montaigne, de schepper van dit literaire genre, gepubliceerd in 1580. Deel 1 (57 essays) zijn in het Nederlands te lezen op [https://www.montaigne-essays.nl/ Montaigne-essays]&lt;ref&gt;Vertaald door &quot;onze eigen&quot; [[Gebruiker:J.Grandgagnage|Jules Grandgagnage]]&lt;/ref&gt;, of natuurlijk in boeken met dezelfde titel uit de bibliotheek of boekwinkel. Voor een toelichting: zie [[Michel de Montaigne/Samenvatting van de Essais: Livre I|Samenvatting van de Essais: Livre I]]. 
* Zie {{Wp|Essay#Essayisten|Essayisten}}. NB De hier genoemde schrijvers hebben niet uitsluitend essays geschreven, maar ook andere soorten teksten.</text>
      <sha1>ef98vcxkojtis6qs28h292m6sadc9mw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>429178</id>
      <parentid>429172</parentid>
      <timestamp>2026-08-20T05:12:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JopkeB</username>
        <id>18060</id>
      </contributor>
      <comment>Sub + index</comment>
      <origin>429178</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2958" sha1="6pw6nzkc4lclevb3ntva2863zb7fwn0" xml:space="preserve">{{Index Schrijven}}
Een '''{{Wp|essay}}''' is een subjectieve tekst over een wetenschappelijk, cultureel of filosofisch onderwerp. De schrijver geeft een persoonlijke visie op het onderwerp en levert daarbij een overtuigend betoog. De schrijver hoeft geen specialist op het onderwerp te zijn. Het taalgebruik is zeer verzorgd. Een essay is meestal langer dan een column, het kan gaan van een krantenpagina tot de omvang van een (dun) boek.

== Kenmerken ==
* Een essay is een schriftelijk betoog, een beschouwing over een zelfgekozen onderwerp. 
* Het onderwerp is wetenschappelijk, cultureel of filosofisch en is naar buiten gericht, op de maatschappij en/of de wereld. Waar ergert de schrijver zich aan? Wat wil hij/zij veranderen?
* Er is één centraal thema: een idee of een briljante gedachte. 
* De schrijver heeft iets te zeggen, stelt een kwestie aan de orde en geeft daarover zijn/haar mening, neemt een standpunt in. De tekst is dus subjectief. Het kan bijvoorbeeld gaan om een pleidooi met een stelling of om een visie op feiten of gebeurtenissen. Het doel is de lezer aan het denken zetten.
* Daarbij maakt de schrijver duidelijk waarom dit onderwerp of deze kwestie is gekozen en wat het onderwerp voor de schrijver betekent, daarbij deelt de schrijver persoonlijke ervaringen. 
* De formulering is zo precies mogelijk (niet vaag, niet algemeen). Het taalgebruik is beeldend. Er worden concrete gebeurtenissen en voorbeelden beschreven, ontleend aan de dagelijkse werkelijkheid. 
* De compositie is helder en duidelijk. 
* De taal is zeer verzorgd en stijlvol. De tekst is prettig leesbaar, zonder uitweidingen die niet tot de conclusie leiden. 
* Het betoog hoeft niet in een keurige rechte lijn te verlopen.

== Opbouw ==
Het doel is een coherent betoog. 
# Opening en inleiding. Dat kan bijvoorbeeld met een actuele kwestie, een anekdote of de aankondiging van het thema. 
# Scherpe probleemstelling, bijvoorbeeld een dilemma, geschil of andere kwestie. Gevolgd door de doelstelling, het standpunt van de schrijver en/of een stelling. 
# De hoofdtekst bevat argumenten waarmee de stelling of het standpunt wordt onderbouwd, een bewijsvoering met feiten en dwarsverbanden, oplossingen, bekeken vanuit diverse invalshoeken.
# Conclusie en slot.

== Voorbeelden van essays ==
* ''Essais'' door de Franse schrijver Michel de Montaigne, de schepper van dit literaire genre, gepubliceerd in 1580. Deel 1 (57 essays) zijn in het Nederlands te lezen op [https://www.montaigne-essays.nl/ Montaigne-essays]&lt;ref&gt;Vertaald door &quot;onze eigen&quot; [[Gebruiker:J.Grandgagnage|Jules Grandgagnage]]&lt;/ref&gt;, of natuurlijk in boeken met dezelfde titel uit de bibliotheek of boekwinkel. Voor een toelichting: zie [[Michel de Montaigne/Samenvatting van de Essais: Livre I|Samenvatting van de Essais: Livre I]]. 
* Zie {{Wp|Essay#Essayisten|Essayisten}}. NB De hier genoemde schrijvers hebben niet uitsluitend essays geschreven, maar ook andere soorten teksten.

{{Sub}}</text>
      <sha1>6pw6nzkc4lclevb3ntva2863zb7fwn0</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>