Wikibooks nlwikibooks https://nl.wikibooks.org/wiki/Hoofdpagina MediaWiki 1.47.0-wmf.16 first-letter Media Speciaal Overleg Gebruiker Overleg gebruiker Wikibooks Overleg Wikibooks Bestand Overleg bestand MediaWiki Overleg MediaWiki Sjabloon Overleg sjabloon Help Overleg help Categorie Overleg categorie Transwiki Overleg transwiki Wikijunior Overleg Wikijunior TimedText TimedText talk Module Overleg module Event Event talk 0 27531 429182 429174 2026-08-22T04:21:23Z JopkeB 18060 Verwachtingsmanagement 429182 wikitext text/x-wiki {{Bi}} ===Inleiding=== [[Afbeelding:Hilde Kaehler-Timm, 2014, ©Kaehler-Timm.JPG|border|right|120px|Schrijfster aan het werk]] Brieven, instructies, wetenschappelijke artikelen, betogen, recensies, nieuws&shy;berichten, advertenties, verslagen, boeken. Allemaal worden ze geschreven. Het is niet altijd even gemakkelijk om de juiste opbouw van een tekst te maken, de juiste woorden te kiezen of subtiel een onderwerp aan te snijden. Maar het is wel erg handig om een tekst te kunnen schrijven zonder daar uren over te moeten denken. Denk maar aan een sollicitatiebrief, een kookinstructie voor uw zoon of dochter als u pas laat thuis komt, of schrijven als beroep. In dit boek wordt de structuur van een aantal tekstsoorten uitgelegd. Er wordt verteld waar een tekst mee moet beginnen, hoe je een onderwerp kunt uitwerken, waaraan een afsluiting moet voldoen, en meer. In dit Wikibook worden de volgende onderwerpen behandeld: #[[Schrijven/Teksten|Teksten in het algemeen]] - 5 schrijfdoelen, doelgroep en opbouw #[[Schrijven/Schrijfproces|Schrijfproces]] - Van begin tot eind #[[Schrijven/Literatuurgebruik|Literatuurgebruik]] - Citeren, referenties, literatuurlijst #[[Schrijven/Informatieve teksten|Informatieve teksten]] - Informeren of instrueren ##[[Schrijven/Instructies|Instructies]] - Een handleiding schrijven die voor iedereen duidelijk is ##[[Schrijven/Nieuwsberichten|Nieuwsberichten]] - Zo kort en krachtig mogelijk vertellen waar het om gaat ## '''Wetenschappelijke teksten''' - zie het Wikibook [[Van Idee tot Publicatie]] # [[Schrijven/Argumenteren|Argumenteren]] - Een opinie onderbouwen en/of aanzetten tot actie ##[[Schrijven/Recensies|Recensies]] - Hoe een duidelijke, gedetailleerde recensie te schrijven ##[[Schrijven/Betogen|Betogen]] - Stellingen, argumenten, tegenargumenten en ontkrachtingen ###[[Schrijven/Opinieartikel|Opinieartikel]] ###[[Schrijven/Column|Column]] ###[[Schrijven/Essay|Essay]] ##[[Schrijven/Advertenties|Advertenties]] - Iedereen van je mening overtuigen #[[Schrijven/Brieven|Brieven]] - Persoonlijke en zakelijke brieven, incl. [[E-mailen|e-mail]] #[[Schrijven/Toespraken|Toespraken]] - Van feestredes tot presentaties #[[Schrijven/Fictie|Fictie]] - Het boeiend opschrijven van verhalen {{Fase|1}} {{Boek}} [[Categorie:Taal]] eb364r4733zd2a0ib624xy7ky2q9yng 429183 429182 2026-08-22T04:45:48Z JopkeB 18060 429183 wikitext text/x-wiki {{Bi}} ===Inleiding=== [[Afbeelding:Hilde Kaehler-Timm, 2014, ©Kaehler-Timm.JPG|border|right|120px|Schrijfster aan het werk]] Brieven, instructies, wetenschappelijke artikelen, betogen, recensies, nieuws&shy;berichten, advertenties, verslagen, boeken. Allemaal worden ze geschreven. Het is niet altijd even gemakkelijk om de juiste opbouw van een tekst te maken, de juiste woorden te kiezen of subtiel een onderwerp aan te snijden. Maar het is wel erg handig om een tekst te kunnen schrijven zonder daar uren over te moeten denken. Denk maar aan een sollicitatiebrief, een kookinstructie voor uw zoon of dochter als u pas laat thuis komt, of schrijven als beroep. In dit boek wordt de structuur van een aantal tekstsoorten uitgelegd. Er wordt verteld waar een tekst mee moet beginnen, hoe je een onderwerp kunt uitwerken, waaraan een afsluiting moet voldoen, en meer. In dit Wikibook worden de volgende onderwerpen behandeld: #[[Schrijven/Teksten|Teksten in het algemeen]] - voorbereiding: 5 schrijfdoelen, doelgroep en opbouw #[[Schrijven/Schrijfproces|Schrijfproces]] - Van begin tot eind #[[Schrijven/Literatuurgebruik|Literatuurgebruik]] - Citeren, referenties, literatuurlijst #[[Schrijven/Informatieve teksten|Informatieve teksten]] - Informeren of instrueren ##[[Schrijven/Instructies|Instructies]] - Een handleiding schrijven die voor iedereen duidelijk is ##[[Schrijven/Nieuwsberichten|Nieuwsberichten]] - Zo kort en krachtig mogelijk vertellen waar het om gaat ## '''Wetenschappelijke teksten''' - zie het Wikibook [[Van Idee tot Publicatie]] # [[Schrijven/Argumenteren|Argumenteren]] - Een opinie onderbouwen en/of aanzetten tot actie ##[[Schrijven/Recensies|Recensies]] - Hoe een duidelijke, gedetailleerde recensie te schrijven ##[[Schrijven/Betogen|Betogen]] - Stellingen, argumenten, tegenargumenten en ontkrachtingen ###[[Schrijven/Opinieartikel|Opinieartikel]] ###[[Schrijven/Column|Column]] ###[[Schrijven/Essay|Essay]] ##[[Schrijven/Advertenties|Advertenties]] - Iedereen van je mening overtuigen #[[Schrijven/Brieven|Brieven]] - Persoonlijke en zakelijke brieven, incl. [[E-mailen|e-mail]] #[[Schrijven/Toespraken|Toespraken]] - Van feestredes tot presentaties #[[Schrijven/Fictie|Fictie]] - Het boeiend opschrijven van verhalen {{Fase|1}} {{Boek}} [[Categorie:Taal]] dt3brj0pk9ibhwp1ltge35csx7cdsuw 429189 429183 2026-08-22T06:56:51Z JopkeB 18060 Voorbereidingen 429189 wikitext text/x-wiki {{Bi}} ===Inleiding=== [[Afbeelding:Hilde Kaehler-Timm, 2014, ©Kaehler-Timm.JPG|border|right|120px|Schrijfster aan het werk]] Brieven, instructies, wetenschappelijke artikelen, betogen, recensies, nieuws&shy;berichten, advertenties, verslagen, boeken. Allemaal worden ze geschreven. Het is niet altijd even gemakkelijk om de juiste opbouw van een tekst te maken, de juiste woorden te kiezen of subtiel een onderwerp aan te snijden. Maar het is wel erg handig om een tekst te kunnen schrijven zonder daar uren over te moeten denken. Denk maar aan een sollicitatiebrief, een kookinstructie voor uw zoon of dochter als u pas laat thuis komt, of schrijven als beroep. In dit boek wordt de structuur van een aantal tekstsoorten uitgelegd. Er wordt verteld waar een tekst mee moet beginnen, hoe je een onderwerp kunt uitwerken, waaraan een afsluiting moet voldoen, en meer. In dit Wikibook worden de volgende onderwerpen behandeld: #[[Schrijven/Teksten|Voorbereidingen]] - schrijfdoelen, doelgroep en opbouw #[[Schrijven/Schrijfproces|Schrijfproces]] - Van begin tot eind #[[Schrijven/Literatuurgebruik|Literatuurgebruik]] - Citeren, referenties, literatuurlijst #[[Schrijven/Informatieve teksten|Informatieve teksten]] - Informeren of instrueren ##[[Schrijven/Instructies|Instructies]] - Een handleiding schrijven die voor iedereen duidelijk is ##[[Schrijven/Nieuwsberichten|Nieuwsberichten]] - Zo kort en krachtig mogelijk vertellen waar het om gaat ## '''Wetenschappelijke teksten''' - zie het Wikibook [[Van Idee tot Publicatie]] # [[Schrijven/Argumenteren|Argumenteren]] - Een opinie onderbouwen en/of aanzetten tot actie ##[[Schrijven/Recensies|Recensies]] - Hoe een duidelijke, gedetailleerde recensie te schrijven ##[[Schrijven/Betogen|Betogen]] - Stellingen, argumenten, tegenargumenten en ontkrachtingen ###[[Schrijven/Opinieartikel|Opinieartikel]] ###[[Schrijven/Column|Column]] ###[[Schrijven/Essay|Essay]] ##[[Schrijven/Advertenties|Advertenties]] - Iedereen van je mening overtuigen #[[Schrijven/Brieven|Brieven]] - Persoonlijke en zakelijke brieven, incl. [[E-mailen|e-mail]] #[[Schrijven/Toespraken|Toespraken]] - Van feestredes tot presentaties #[[Schrijven/Fictie|Fictie]] - Het boeiend opschrijven van verhalen {{Fase|1}} {{Boek}} [[Categorie:Taal]] kf99gmdfsu6yk5050g5ftps8vauzgzr 429190 429189 2026-08-22T07:03:43Z JopkeB 18060 Inhoudsopgave 429190 wikitext text/x-wiki {{Bi}} ==Inleiding== [[Afbeelding:Hilde Kaehler-Timm, 2014, ©Kaehler-Timm.JPG|border|right|120px|Schrijfster aan het werk]] Brieven, instructies, wetenschappelijke artikelen, betogen, recensies, nieuws&shy;berichten, advertenties, verslagen, boeken. Allemaal worden ze geschreven. Het is niet altijd even gemakkelijk om de juiste opbouw van een tekst te maken, de juiste woorden te kiezen of subtiel een onderwerp aan te snijden. Maar het is wel erg handig om een tekst te kunnen schrijven die jouw doel kan bereiken. Denk maar aan een sollicitatiebrief, een kookinstructie voor uw zoon of dochter als u pas laat thuis komt of een klacht indienen. In dit boek wordt de structuur van een aantal tekstsoorten uitgelegd. Er wordt verteld waar een tekst mee moet beginnen, hoe je een onderwerp kunt uitwerken, waaraan een afsluiting moet voldoen, en meer. == Inhoudsopgave == #[[Schrijven/Teksten|Voorbereidingen]] - schrijfdoelen, doelgroep en opbouw #[[Schrijven/Schrijfproces|Schrijfproces]] - Van begin tot eind #[[Schrijven/Literatuurgebruik|Literatuurgebruik]] - Citeren, referenties, literatuurlijst #[[Schrijven/Informatieve teksten|Informatieve teksten]] - Informeren of instrueren ##[[Schrijven/Instructies|Instructies]] - Een handleiding schrijven die voor iedereen duidelijk is ##[[Schrijven/Nieuwsberichten|Nieuwsberichten]] - Zo kort en krachtig mogelijk vertellen waar het om gaat ## '''Wetenschappelijke teksten''' - zie het Wikibook [[Van Idee tot Publicatie]] # [[Schrijven/Argumenteren|Argumenteren]] - Een opinie onderbouwen en/of aanzetten tot actie ##[[Schrijven/Recensies|Recensies]] - Hoe een duidelijke, gedetailleerde recensie te schrijven ##[[Schrijven/Betogen|Betogen]] - Stellingen, argumenten, tegenargumenten en ontkrachtingen ###[[Schrijven/Opinieartikel|Opinieartikel]] ###[[Schrijven/Column|Column]] ###[[Schrijven/Essay|Essay]] ##[[Schrijven/Advertenties|Advertenties]] - Iedereen van je mening overtuigen #[[Schrijven/Brieven|Brieven]] - Persoonlijke en zakelijke brieven, incl. [[E-mailen|e-mail]] #[[Schrijven/Toespraken|Toespraken]] - Van feestredes tot presentaties #[[Schrijven/Fictie|Fictie]] - Het boeiend opschrijven van verhalen {{Fase|1}} {{Boek}} [[Categorie:Taal]] qvxbq4c1stacxl90g51ucimpchvii1f 0 27532 429184 429140 2026-08-22T05:18:25Z JopkeB 18060 Inleiding en andere aanvullingen 429184 wikitext text/x-wiki {{Index Schrijven}} Waarom schrijf je een tekst? Meestal wil je er een doel mee bereiken. Soms wil je gewoon iets kwijt, in een krabbeltje via een app of in een mailtje naar een goede vriend(in). Een andere keer wil je je ervaring, kennis of je mening delen met een grotere groep mensen. Of wil je actie voeren om de buurt te verbeteren en anderen overtuigen om mee te doen. Wat je schrijft en hoe je iets schrijft is mede afhankelijk van dat doel en van de doelgroep. In dit hoofdstuk wordt een overzicht gegeven van verschillende doelen, de bijbehorende soorten teksten en de consequenties van de aard van de doelgroep voor je tekst. In andere hoofdstukken worden de verschillende soorten teksten uitgewerkt. ==Tekstdoelen== Teksten worden geschreven met een doel. Over het algemeen zijn er vijf doelen te onderscheiden: {| class="wikitable" |- ! Doel !! Beschrijving !! Voorbeeld !! Hoofdstuk(ken) |- | Informeren || Het informeren of instrueren van de lezer. || Een wetenschappelijk artikel, een tekst uit een schoolboek, handleiding, een kookboek, nieuwsbericht, onderzoeksrapport of een brief over de stand van zaken. || [[Schrijven/Informatieve teksten|Informatieve teksten]] |- | Activeren || De lezer overhalen om iets te doen. || Een advertentie, manifest, pamflet, poster. || [[Schrijven/Advertenties|Advertenties]] |- | Overtuigen || De lezer overtuigen van een stelling. || Een betoog. Hierin worden argumenten voor óf tegen een stelling besproken. || [[Schrijven/Betogen|Betogen]] |- | Opiniëren || De lezer een mening laten vormen, dus geschreven door een onpartijdige schrijver. || Een uiteenzetting. Hierin worden de voors én tegens van een stelling vergeleken. || [[Schrijven/Recensies|Recensies]] |- | Amuseren || Het vermaken van de lezer door een verhaal. || Een boek, column of strip in de krant. || |} == Doelgroep(en) == Bepaal vervolgens wie de doelgroep is van de tekst. Hoe je een tekst schrijft, is in belangrijke mate afhankelijk van de doelgroep. Een tekst voor het grote publiek ziet er anders uit dan voor wetenschappers of leerlingen in groep 4. "Anders" betekent in ieder geval: woordgebruik, lengte van zinnen, mate van uitleg en gebruik van illustraties. === Woordgebruik === === Zinslengte === === Gebruik van illustraties === === Mate van uitleg === == Opbouw == Lezers willen snel kunnen zien of een tekst voor hun van belang is. Daarom hebben teksten in het algemeen de volgende opbouw: # Inleiding. Deze bevat het onderwerp of onderwerpen van de tekst, wat men kan verwachten als men verder leest. Schrijf in ieder geval het eerste deel van een inleiding altijd voor {{Wp|Leek (persoon)|leken}}, zodat die ten minste begrijpen wáár het over gaat. Daarna kan men zich richten op de eigenlijke doelgroep van de tekst. Bij grote teksten wordt in een inleiding ook een indicatie van de opbouw gegeven, bijvoorbeeld korte beschrijvingen van de hoofdstukken en hoe die samenhangen. # De hoofdtekst. Afhankelijk van de grootte en aard van de tekst wordt die onderverdeeld in alinea's, kopjes, hoofdstukken en/of delen. # Slot. Vaak met een conclusie, korte samenvatting, oproep of wens. == Gewenste kwalificaties == Bijna iedereen heeft schrijven geleerd op school. En dat is zeker goed genoeg voor huis-, tuin- en keukengebruik, voor korte notities, een brief of e-mail aan een familielid of goede bekende. Maar als je teksten wilt schrijven voor buiten die kring, zijn de volgende kwalificaties gewenst: * Goede beheersing van de taal waarin je wilt schrijven en een grote woordenschat hebben. Hier wordt uitgegaan van Nederlands. Daarbij helpt het als je veel teksten gelezen hebt, bijvoorbeeld boeken en krantenartikelen. Ook helpt het als je eerder in de redactie hebt gezeten van bijvoorbeeld een schoolkrant, buurtkrant of verenigingsblad, of daaraan artikelen hebt geleverd. * Plezier hebben in schrijven, anders wordt het een lijdensweg. * Schrijfvaardigheid hebben, het vermogen om gedachten op te kunnen schrijven en helder over te brengen. Daarbij helpt het als je een dagboek bijhoudt. * Goede beheersing van {{Wp|Nederlandse spellingregels|spelling}}, zoals weten wanneer je {{Wp|dt-fout|dt}} moet schrijven en welke woorden los of aan elkaar geschreven worden. En goede cijfers behaald hebben voor {{Wp|Ontleding (grammatica)|zinsontleding}} en {{Wp|grammatica}}. * Gestructureerd kunnen werken, bijvoorbeeld volgens het stappenplan in het hoofdstuk [[Schrijven/Schrijfproces|Schrijfproces]]. Hoofdzaken van bijzaken kunnen onderscheiden. Oorzaak en gevolg kunnen aangeven. Een goede volgorde in de tekst kunnen aanbrengen. * Kennis van zaken hebben over het onderwerp van de beoogde tekst. Men hoeft geen expert te zijn, maar wel voldoende kennis hebben om er iets zinnigs over te schrijven, èn te kunnen beoordelen of nieuw gevonden informatie bruikbaar is voor de tekst (of juist onzin is). * Discipline, doorzettingsvermogen en geduld hebben, zeker voor het schrijven van een (Wiki-)boek. Schrijven is schaven, schrappen, verplaatsen van stukken tekst, corrigeren, nieuwe invallen verwerken, telkens opnieuw lezen wat je hebt geschreven en dan weer bijschaven, niet te snel tevreden zijn. Net zolang totdat de tekst goed loopt, een goede structuur, opbouw en flow heeft en vooral: boeiend is om te lezen, zonder haperingen en hobbels. ** Over geduld: een beroemd citaat van de Romeinse dichter {{wp|Horatius|Horatius}}: ''Alles wat gepubliceerd gaat worden en in ieders handen komt, moet je eerst negen jaar lang bij je houden.''<ref>Horatius, ''Ars Poetica'' 388</ref> Nu is negen jaar wel wat erg lang. Maar het is in ieder geval verstandig niet te haasten met het schrijven van teksten, de tijd ervoor te nemen en een tekst na enige tijd kritisch door te nemen en bij te schaven. * Incasseringsvermogen hebben: hoe meer je voor publiek schrijft, hoe meer kritiek je zult krijgen, al schrijf je nog zo goed. Maar laat je niet ontmoedigen als je één of meer kwalificaties mist! Begin gewoon, oefen veel en zet {{Wp|Kunstmatige intelligentie|AI}} buiten spel (want je moet het zelf doen, uitgezonderd zakelijke brieven). Verwelkom feedback om beter te worden. == Bronnen, noten en/of referenties == {{Appendix}} {{Sub}} 6aaohl9jchwwgttkbemqovkhcwk2zly 429185 429184 2026-08-22T05:37:20Z JopkeB 18060 Aanvullingen 429185 wikitext text/x-wiki {{Index Schrijven}} Waarom schrijf je een tekst? Meestal wil je er een doel mee bereiken. Soms wil je gewoon iets kwijt, in een krabbeltje via een app of in een mailtje naar een goede vriend(in). Of je hebt informatie nodig en je schrijft je vraag aan een instantie. Een andere keer wil je je ervaring, kennis of je mening delen met een grotere groep mensen. Of wil je actie voeren om de buurt te verbeteren en anderen overtuigen om mee te doen. Wat je schrijft en hoe je iets schrijft is mede afhankelijk van dat doel en bovendien van de doelgroep. In dit hoofdstuk wordt een overzicht gegeven van verschillende doelen, de bijbehorende soorten teksten en de consequenties van de aard van de doelgroep voor je tekst. In andere hoofdstukken worden de verschillende soorten teksten uitgewerkt. Daarbij wordt ervan uitgegaan dat je doel, doelgroep en consequenties al op een rijtje hebt gezet. Wat je in dit hoofdstuk leert, is dus het startpunt voor het schrijven van welke tekst dan ook. ==Tekstdoelen== Teksten worden geschreven met een doel. Over het algemeen zijn er vijf doelen te onderscheiden: {| class="wikitable" |- ! Doel !! Beschrijving !! Voorbeeld !! Hoofdstuk(ken) |- | Informeren || Het informeren of instrueren van de lezer. || Een wetenschappelijk artikel, een tekst uit een schoolboek, handleiding, een kookboek, nieuwsbericht, onderzoeksrapport of een brief over de stand van zaken. || [[Schrijven/Informatieve teksten|Informatieve teksten]] |- | Activeren || De lezer overhalen om iets te doen. || Een advertentie, manifest, pamflet, poster. || [[Schrijven/Advertenties|Advertenties]] |- | Overtuigen || De lezer overtuigen van een stelling. || Een betoog. Hierin worden argumenten voor óf tegen een stelling besproken. || [[Schrijven/Betogen|Betogen]] |- | Opiniëren || De lezer een mening laten vormen, dus geschreven door een onpartijdige schrijver. || Een uiteenzetting. Hierin worden de voors én tegens van een stelling vergeleken. || [[Schrijven/Recensies|Recensies]] |- | Amuseren || Het vermaken van de lezer door een verhaal. || Een boek, column of strip in de krant. || |} == Doelgroep(en) == Bepaal vervolgens wie de doelgroep is van de tekst. Hoe je een tekst schrijft, is in belangrijke mate afhankelijk van de doelgroep. Een tekst voor het grote publiek ziet er anders uit dan voor wetenschappers of leerlingen in groep 4. "Anders" betekent in ieder geval: woordgebruik, lengte van zinnen, mate van uitleg en gebruik van illustraties. === Woordgebruik === === Zinslengte === === Gebruik van illustraties === === Mate van uitleg === == Opbouw == Lezers willen snel kunnen zien of een tekst voor hun van belang is. Daarom hebben teksten in het algemeen de volgende opbouw: # Inleiding. Deze bevat het onderwerp of onderwerpen van de tekst, wat men kan verwachten als men verder leest. Schrijf in ieder geval het eerste deel van een inleiding altijd voor {{Wp|Leek (persoon)|leken}}, zodat die ten minste begrijpen wáár het over gaat. Daarna kan men zich richten op de eigenlijke doelgroep van de tekst. Bij grote teksten wordt in een inleiding ook een indicatie van de opbouw gegeven, bijvoorbeeld korte beschrijvingen van de hoofdstukken en hoe die samenhangen. # De hoofdtekst. Afhankelijk van de grootte en aard van de tekst wordt die onderverdeeld in alinea's, kopjes, hoofdstukken en/of delen. # Slot. Vaak met een conclusie, korte samenvatting, oproep of wens. == Gewenste kwalificaties == Bijna iedereen heeft schrijven geleerd op school. En dat is zeker goed genoeg voor huis-, tuin- en keukengebruik, voor korte notities, een brief of e-mail aan een familielid of goede bekende. Maar als je teksten wilt schrijven voor buiten die kring, zijn de volgende kwalificaties gewenst: * Goede beheersing van de taal waarin je wilt schrijven en een grote woordenschat hebben. Hier wordt uitgegaan van Nederlands. Daarbij helpt het als je veel teksten gelezen hebt, bijvoorbeeld boeken en krantenartikelen. Ook helpt het als je eerder in de redactie hebt gezeten van bijvoorbeeld een schoolkrant, buurtkrant of verenigingsblad, of daaraan artikelen hebt geleverd. * Plezier hebben in schrijven, anders wordt het een lijdensweg. * Schrijfvaardigheid hebben, het vermogen om gedachten op te kunnen schrijven en helder over te brengen. Daarbij helpt het als je een dagboek bijhoudt. * Goede beheersing van {{Wp|Nederlandse spellingregels|spelling}}, zoals weten wanneer je {{Wp|dt-fout|dt}} moet schrijven en welke woorden los of aan elkaar geschreven worden. En goede cijfers behaald hebben voor {{Wp|Ontleding (grammatica)|zinsontleding}} en {{Wp|grammatica}}. * Gestructureerd kunnen werken, bijvoorbeeld volgens het stappenplan in het hoofdstuk [[Schrijven/Schrijfproces|Schrijfproces]]. Hoofdzaken van bijzaken kunnen onderscheiden. Oorzaak en gevolg kunnen aangeven. Een goede volgorde in de tekst kunnen aanbrengen. * Kennis van zaken hebben over het onderwerp van de beoogde tekst. Men hoeft geen expert te zijn, maar wel voldoende kennis hebben om er iets zinnigs over te schrijven, èn te kunnen beoordelen of nieuw gevonden informatie bruikbaar is voor de tekst (of juist onzin is). * Discipline, doorzettingsvermogen en geduld hebben, en al helemaal voor het schrijven van een (Wiki-)boek. Schrijven is schaven, schrappen, verplaatsen van stukken tekst, corrigeren, nieuwe invallen verwerken, telkens opnieuw lezen wat je hebt geschreven en dan weer bijschaven, niet te snel tevreden zijn. Net zolang totdat de tekst goed loopt, een goede structuur, opbouw en flow heeft en vooral: boeiend is om te lezen, zonder haperingen en hobbels. ** Over geduld: een beroemd citaat van de Romeinse dichter {{wp|Horatius|Horatius}}: ''Alles wat gepubliceerd gaat worden en in ieders handen komt, moet je eerst negen jaar lang bij je houden.''<ref>Horatius, ''Ars Poetica'' 388</ref> Nu is negen jaar wel wat erg lang. Maar het is in ieder geval verstandig niet te haasten met het schrijven van teksten, de tijd ervoor te nemen en een tekst na enige tijd kritisch door te nemen en bij te schaven. * Incasseringsvermogen hebben: hoe meer je voor publiek schrijft, hoe meer kritiek je zult krijgen, al schrijf je nog zo goed. Maar laat je niet ontmoedigen als je één of meer kwalificaties mist! Begin gewoon, oefen veel en zet {{Wp|Kunstmatige intelligentie|AI}} buiten spel (want je moet het zelf doen, uitgezonderd zakelijke brieven). Verwelkom feedback om beter te worden. == Bronnen, noten en/of referenties == {{Appendix}} {{Sub}} 7qc3fgl7smovvdufittgeq1txqo7ywg 429186 429185 2026-08-22T06:11:43Z JopkeB 18060 Herstructurering Inleiding 429186 wikitext text/x-wiki {{Index Schrijven}} == Inleiding == In dit hoofdstuk leer je welke voorbereidingen nodig zijn voor het schrijven van een tekst. Lukraak beginnen kan alleen bij korte, informele teksten. Voor alle andere teksten zul je je al moeten inspannen vóórdat je begint met het daadwerkelijk schrijven (hoewel dat bij korte, informele teksten ook geen kwaad kan). Waarom schrijf je een tekst? Meestal wil je er een '''doel''' mee bereiken. Soms wil je gewoon iets kwijt, in een krabbeltje via een app of in een mailtje naar een goede vriend(in). Of je hebt informatie nodig en je schrijft je vraag aan een instantie. Een andere keer wil je je ervaring, kennis of je mening delen met een grotere groep mensen. Of wil je actie voeren om de buurt te verbeteren en anderen overtuigen om mee te doen. Wat je schrijft en hoe je iets schrijft is mede afhankelijk van dat doel en bovendien van de '''doelgroep'''. Hieronder wordt een overzicht gegeven van verschillende doelen, de bijbehorende soorten teksten en de consequenties van het soort doelgroep voor je tekst. Ook de '''opbouw''' van een tekst is belangrijk. Hij leidt een lezer op een logische en vlotte manier door de tekst heen, wat bijdraagt aan de leesbaarheid van de tekst. Ook helpt het jou als schrijver om je tekst vorm te geven, om alles wat bij een (sub-)onderwerp hoort bij elkaar te zetten en op een goede manier van het éne naar het volgende aspect toe te werken. Het is je houvast tijdens het schrijven. Ten slotte wordt een overzicht gegeven van '''kwalificaties''' van een goede schrijver. Beschouw ze als een aanmoediging om beter in schrijven te worden. In andere hoofdstukken worden de verschillende soorten teksten uitgewerkt. Daarbij wordt ervan uitgegaan dat je doel, doelgroep en consequenties al op een rijtje hebt gezet. Wat je in dit hoofdstuk leert, is dus het startpunt voor het schrijven van welke tekst dan ook. ==Tekstdoelen== Teksten worden geschreven met een doel. Over het algemeen zijn er vijf doelen te onderscheiden: {| class="wikitable" |- ! Doel !! Beschrijving !! Voorbeeld !! Hoofdstuk(ken) |- | Informeren || Het informeren of instrueren van de lezer. || Een wetenschappelijk artikel, een tekst uit een schoolboek, handleiding, een kookboek, nieuwsbericht, onderzoeksrapport of een brief over de stand van zaken. || [[Schrijven/Informatieve teksten|Informatieve teksten]] |- | Activeren || De lezer overhalen om iets te doen. || Een advertentie, manifest, pamflet, poster. || [[Schrijven/Advertenties|Advertenties]] |- | Overtuigen || De lezer overtuigen van een stelling. || Een betoog. Hierin worden argumenten voor óf tegen een stelling besproken. || [[Schrijven/Betogen|Betogen]] |- | Opiniëren || De lezer een mening laten vormen, dus geschreven door een onpartijdige schrijver. || Een uiteenzetting. Hierin worden de voors én tegens van een stelling vergeleken. || [[Schrijven/Recensies|Recensies]] |- | Amuseren || Het vermaken van de lezer door een verhaal. || Een boek, column of strip in de krant. || |} == Doelgroep(en) == Bepaal vervolgens wie de doelgroep is van de tekst. Hoe je een tekst schrijft, is in belangrijke mate afhankelijk van de doelgroep. Een tekst voor het grote publiek ziet er anders uit dan voor wetenschappers of leerlingen in groep 4. "Anders" betekent in ieder geval: woordgebruik, lengte van zinnen, mate van uitleg en gebruik van illustraties. === Woordgebruik === === Zinslengte === === Gebruik van illustraties === === Mate van uitleg === == Opbouw van een tekst == Lezers willen snel kunnen zien of een tekst voor hun van belang is. Daarom hebben teksten in het algemeen de volgende opbouw: # Inleiding. Deze bevat het onderwerp of onderwerpen van de tekst, wat men kan verwachten als men verder leest. Schrijf in ieder geval het eerste deel van een inleiding altijd voor {{Wp|Leek (persoon)|leken}}, zodat die ten minste begrijpen wáár het over gaat. Daarna kan men zich richten op de eigenlijke doelgroep van de tekst. Bij grote teksten wordt in een inleiding ook een indicatie van de opbouw gegeven, bijvoorbeeld korte beschrijvingen van de hoofdstukken en hoe die samenhangen. # De hoofdtekst. Afhankelijk van de grootte en aard van de tekst wordt die onderverdeeld in alinea's, kopjes, hoofdstukken en/of delen. # Slot. Vaak met een conclusie, korte samenvatting, oproep of wens. == Gewenste kwalificaties == Bijna iedereen heeft schrijven geleerd op school. En dat is zeker goed genoeg voor huis-, tuin- en keukengebruik, voor korte notities, een brief of e-mail aan een familielid of goede bekende. Maar als je teksten wilt schrijven voor buiten die kring, zijn de volgende kwalificaties gewenst: * Goede beheersing van de taal waarin je wilt schrijven en een grote woordenschat hebben. Hier wordt uitgegaan van Nederlands. Daarbij helpt het als je veel teksten gelezen hebt, bijvoorbeeld boeken en krantenartikelen. Ook helpt het als je eerder in de redactie hebt gezeten van bijvoorbeeld een schoolkrant, buurtkrant of verenigingsblad, of daaraan artikelen hebt geleverd. * Plezier hebben in schrijven, anders wordt het een lijdensweg. * Schrijfvaardigheid hebben, het vermogen om gedachten op te kunnen schrijven en helder over te brengen. Daarbij helpt het als je een dagboek bijhoudt. * Goede beheersing van {{Wp|Nederlandse spellingregels|spelling}}, zoals weten wanneer je {{Wp|dt-fout|dt}} moet schrijven en welke woorden los of aan elkaar geschreven worden. En goede cijfers behaald hebben voor {{Wp|Ontleding (grammatica)|zinsontleding}} en {{Wp|grammatica}}. * Gestructureerd kunnen werken, bijvoorbeeld volgens het stappenplan in het hoofdstuk [[Schrijven/Schrijfproces|Schrijfproces]]. Hoofdzaken van bijzaken kunnen onderscheiden. Oorzaak en gevolg kunnen aangeven. Een goede volgorde in de tekst kunnen aanbrengen. * Kennis van zaken hebben over het onderwerp van de beoogde tekst. Men hoeft geen expert te zijn, maar wel voldoende kennis hebben om er iets zinnigs over te schrijven, èn te kunnen beoordelen of nieuw gevonden informatie bruikbaar is voor de tekst (of juist onzin is). * Discipline, doorzettingsvermogen en geduld hebben, en al helemaal voor het schrijven van een (Wiki-)boek. Schrijven is schaven, schrappen, verplaatsen van stukken tekst, corrigeren, nieuwe invallen verwerken, telkens opnieuw lezen wat je hebt geschreven en dan weer bijschaven, niet te snel tevreden zijn. Net zolang totdat de tekst goed loopt, een goede structuur, opbouw en flow heeft en vooral: boeiend is om te lezen, zonder haperingen en hobbels. ** Over geduld: een beroemd citaat van de Romeinse dichter {{wp|Horatius|Horatius}}: ''Alles wat gepubliceerd gaat worden en in ieders handen komt, moet je eerst negen jaar lang bij je houden.''<ref>Horatius, ''Ars Poetica'' 388</ref> Nu is negen jaar wel wat erg lang. Maar het is in ieder geval verstandig niet te haasten met het schrijven van teksten, de tijd ervoor te nemen en een tekst na enige tijd kritisch door te nemen en bij te schaven. * Incasseringsvermogen hebben: hoe meer je voor publiek schrijft, hoe meer kritiek je zult krijgen, al schrijf je nog zo goed. Maar laat je niet ontmoedigen als je één of meer kwalificaties mist! Begin gewoon, oefen veel en zet {{Wp|Kunstmatige intelligentie|AI}} buiten spel (want je moet het zelf doen, uitgezonderd zakelijke brieven). Verwelkom feedback om beter te worden. == Bronnen, noten en/of referenties == {{Appendix}} {{Sub}} ga1sh5ckfbt7v0ksaxlym8922dzmqku 429187 429186 2026-08-22T06:46:59Z JopkeB 18060 Aanvullingen, herschikking 429187 wikitext text/x-wiki {{Index Schrijven}} == Inleiding == In dit hoofdstuk leer je welke voorbereidingen nodig zijn voor het schrijven van een tekst. Lukraak beginnen kan alleen bij korte, informele teksten. Voor alle andere teksten zul je je al moeten inspannen vóórdat je begint met het daadwerkelijk schrijven (hoewel dat bij korte, informele teksten ook geen kwaad kan). Die inspanning begint met het aan jezelf stellen van enkele vragen: # Waarom schrijf je een tekst? Meestal wil je er een '''[[Schrijven/Teksten#Tekstdoelen|doel]]''' mee bereiken. Soms wil je gewoon iets kwijt, in een krabbeltje via een app of in een mailtje naar een goede vriend(in) in de hoop dat je een meelevende reactie krijgt. Of je hebt informatie nodig en je schrijft je vraag aan een instantie. Een andere keer wil je je ervaring, kennis of je mening delen met een grotere groep mensen. Of wil je actie voeren om de buurt te verbeteren en anderen overtuigen om mee te doen. Wat je schrijft en hoe je iets schrijft is mede afhankelijk van dat doel. Hieronder wordt een overzicht gegeven van verschillende doelen, de bijbehorende soorten teksten # Wie behoren er tot je '''[[Schrijven/Teksten#Doelgroep|doelgroep]]'''? Voor wie schrijf je de tekst? Wat zijn de consequenties daarvan voor je tekst? De doelgroep bepaalt in belangrijke mate hoe je de tekst schrijft, zoals woordgebruik, illustraties en wat je wel en niet uitlegt. # Wat wordt de '''[[Schrijven/Teksten#Opbouw van een tekst|opbouw]]''' van je tekst? Hij leidt een lezer op een logische en vlotte manier door de tekst heen, wat bijdraagt aan de leesbaarheid van de tekst. Ook helpt het jou als schrijver om je tekst vorm te geven, om alles wat bij een (sub-)onderwerp hoort bij elkaar te zetten en op een goede manier van het éne naar het volgende aspect toe te werken. Het is je houvast tijdens het schrijven. Ten slotte wordt een overzicht gegeven van '''[[Schrijven/Teksten#Gewenste kwalificaties|kwalificaties]]''' van een goede schrijver. Beschouw ze als een aanmoediging om beter in schrijven te worden. In volgende hoofdstukken (zie box rechtsboven) wordt een overzicht gegeven van het totale schrijfproces, komen de do's en dont's van het gebruik van bronnen aan bod en worden de verschillende soorten teksten uitgewerkt. Steeds wordt er dan van uitgegaan dat je doel, doelgroep en consequenties al op een rijtje hebt gezet. Wat je in dit hoofdstuk leert, is dus het startpunt voor het schrijven van welke tekst dan ook. ==Tekstdoelen== Teksten worden geschreven met een doel. Over het algemeen zijn er vijf doelen te onderscheiden: {| class="wikitable" |- ! Doel !! Beschrijving !! Voorbeeld !! Hoofdstuk(ken) |- | Informeren || Het informeren of instrueren van de lezer. || Een wetenschappelijk artikel, een tekst uit een schoolboek, handleiding, een kookboek, nieuwsbericht, onderzoeksrapport of een brief over de stand van zaken. || [[Schrijven/Informatieve teksten|Informatieve teksten]] |- | Activeren || De lezer overhalen om iets te doen. || Een advertentie, manifest, pamflet, poster. || [[Schrijven/Advertenties|Advertenties]] |- | Overtuigen || De lezer overtuigen van een stelling. || Een betoog. Hierin worden argumenten voor óf tegen een stelling besproken. || [[Schrijven/Betogen|Betogen]] |- | Opiniëren || De lezer een mening laten vormen, dus geschreven door een onpartijdige schrijver. || Een uiteenzetting. Hierin worden de voors én tegens van een stelling vergeleken. || [[Schrijven/Recensies|Recensies]] |- | Amuseren || Het vermaken van de lezer door een verhaal. || Een boek, column of strip in de krant. || |} == Doelgroep == Bepaal vervolgens wie de doelgroep is van de tekst. Hoe je een tekst schrijft, is in belangrijke mate afhankelijk van de doelgroep. Een tekst voor het grote publiek ziet er anders uit dan voor wetenschappers of leerlingen in groep 4. "Anders" betekent in ieder geval: woordgebruik, lengte van zinnen, mate van uitleg en gebruik van illustraties. === Woordgebruik === === Zinslengte === === Gebruik van illustraties === === Mate van uitleg === == Opbouw van een tekst == Lezers willen snel kunnen zien of een tekst voor hun van belang is. Daarom hebben teksten in het algemeen de volgende opbouw: # Inleiding. Deze bevat het onderwerp of onderwerpen van de tekst, wat men kan verwachten als men verder leest. Schrijf in ieder geval het eerste deel van een inleiding altijd voor {{Wp|Leek (persoon)|leken}}, zodat die ten minste begrijpen wáár het over gaat. Daarna kan men zich richten op de eigenlijke doelgroep van de tekst. Bij grote teksten wordt in een inleiding ook een indicatie van de opbouw gegeven, bijvoorbeeld korte beschrijvingen van de hoofdstukken en hoe die samenhangen. # De hoofdtekst. Afhankelijk van de grootte en aard van de tekst wordt die onderverdeeld in alinea's, kopjes, hoofdstukken en/of delen. # Slot. Vaak met een conclusie, korte samenvatting, oproep of wens. == Gewenste kwalificaties == Bijna iedereen heeft schrijven geleerd op school. En dat is zeker goed genoeg voor huis-, tuin- en keukengebruik, voor korte notities, een brief of e-mail aan een familielid of goede bekende. Maar als je teksten wilt schrijven voor buiten die kring, zijn de volgende kwalificaties gewenst: * Goede beheersing van de taal waarin je wilt schrijven en een grote woordenschat hebben. Hier wordt uitgegaan van Nederlands. Daarbij helpt het als je veel teksten gelezen hebt, bijvoorbeeld boeken en krantenartikelen. Ook helpt het als je eerder in de redactie hebt gezeten van bijvoorbeeld een schoolkrant, buurtkrant of verenigingsblad, of daaraan artikelen hebt geleverd. * Plezier hebben in schrijven, anders wordt het een lijdensweg. * Schrijfvaardigheid hebben, het vermogen om gedachten op te kunnen schrijven en helder over te brengen. Daarbij helpt het als je een dagboek bijhoudt. * Goede beheersing van {{Wp|Nederlandse spellingregels|spelling}}, zoals weten wanneer je {{Wp|dt-fout|dt}} moet schrijven en welke woorden los of aan elkaar geschreven worden. En goede cijfers behaald hebben voor {{Wp|Ontleding (grammatica)|zinsontleding}} en {{Wp|grammatica}}. * Gestructureerd kunnen werken, bijvoorbeeld volgens het stappenplan in het hoofdstuk [[Schrijven/Schrijfproces|Schrijfproces]]. Hoofdzaken van bijzaken kunnen onderscheiden. Oorzaak en gevolg kunnen aangeven. Een goede volgorde in de tekst kunnen aanbrengen. * Kennis van zaken hebben over het onderwerp van de beoogde tekst. Men hoeft geen expert te zijn, maar wel voldoende kennis hebben om er iets zinnigs over te schrijven, èn te kunnen beoordelen of nieuw gevonden informatie bruikbaar is voor de tekst (of juist onzin is). * Discipline, doorzettingsvermogen en geduld hebben, en al helemaal voor het schrijven van een (Wiki-)boek. Schrijven is schaven, schrappen, verplaatsen van stukken tekst, corrigeren, nieuwe invallen verwerken, telkens opnieuw lezen wat je hebt geschreven en dan weer bijschaven, niet te snel tevreden zijn. Net zolang totdat de tekst goed loopt, een goede structuur, opbouw en flow heeft en vooral: boeiend is om te lezen, zonder haperingen en hobbels. ** Over geduld: een beroemd citaat van de Romeinse dichter {{wp|Horatius|Horatius}}: ''Alles wat gepubliceerd gaat worden en in ieders handen komt, moet je eerst negen jaar lang bij je houden.''<ref>Horatius, ''Ars Poetica'' 388</ref> Nu is negen jaar wel wat erg lang. Maar het is in ieder geval verstandig niet te haasten met het schrijven van teksten, de tijd ervoor te nemen en een tekst na enige tijd kritisch door te nemen en bij te schaven. * Incasseringsvermogen hebben: hoe meer je voor publiek schrijft, hoe meer kritiek je zult krijgen, al schrijf je nog zo goed. Maar laat je niet ontmoedigen als je één of meer kwalificaties mist! Begin gewoon, oefen veel en zet {{Wp|Kunstmatige intelligentie|AI}} buiten spel (want je moet het zelf doen, uitgezonderd zakelijke brieven). Verwelkom feedback om beter te worden. '''=> Volgende hoofdstuk: [[Schrijven/Schrijfproces|Schrijfproces]]''' == Bronnen, noten en/of referenties == {{Appendix}} {{Sub}} 4u2ns67b53wn5gypk7m0x78jrtd4rsy 10 46201 429188 422230 2026-08-22T06:51:36Z JopkeB 18060 Voorbereidingen 429188 wikitext text/x-wiki {{Index basis |titel=[[Schrijven]] |inhoud= :[[Schrijven/Teksten|Voorbereidingen]] :[[Schrijven/Schrijfproces|Schrijfproces]] :[[Schrijven/Literatuurgebruik|Literatuurgebruik]] :[[Schrijven/Brieven|Brieven]] :[[Schrijven/Instructies|Instructies]] :[[Schrijven/Betogen|Betogen]] :[[Schrijven/Recensies|Recensies]] :[[Schrijven/Toespraken|Toespraken]] :[[Schrijven/Nieuwsberichten|Nieuwsberichten]] :[[Schrijven/Advertenties|Advertenties]] :[[Schrijven/Fictie|Fictie]] }}<noinclude> [[Categorie:Sjablonen index]] </noinclude> m2xzhyfhd9ent3wd5g57y94s5uyw9dz 0 46747 429191 429146 2026-08-22T11:27:45Z JopkeB 18060 Indeling + Soorten brieven 429191 wikitext text/x-wiki {{Index Schrijven}} {{Wiu3|JopkeB}} Een brief is een geschreven boodschap aan één of meer personen. Brieven bestaan in soorten en maten. Van brieven die geheim moeten blijven en alleen bestemd zijn voor één persoon, bijvoorbeeld een geliefde. Tot open brieven die in een krant kunnen worden gepubliceerd. Ze kunnen kort of lang zijn, humoristisch of bloedserieus, de huidige situatie of een toekomstvisie weergeven, een geschiedenis of een gemoedstoestand beschrijven. En alles daar tussenin. Steeds afhankelijk van doel en doelgroep. Hier gaan we ervan uit dat de brief wordt geschreven door een particulier, burger, consument. Voor brieven die geschreven worden namens organisaties en producenten (inclusief {{Wp|Freelance|zzp'ers}}) gelden strengere regels en andere normen, voor elke organisatie kunnen die weer anders zijn. == De doelgroep == Een eerste aspect dat bepalend is voor een brief, is de doelgroep. Het maakt nogal wat uit of je een brief (met bijvoorbeeld je vakantiebelevenissen) aan een goede vriendin schrijft, of een klachtenbrief aan een leverancier over een slecht product. Al naar gelang de doelgroep kan een brief zakelijk, familiair of persoonlijk zijn. In de brief aan je vriendin "klets" je er gewoon wat op los, alsof je een gesprek voert. Woordgebruik, zinsbouw, het komt er niet zo nauw op aan. Misschien voeg je een foto of andere illustratie toe. Maar in een zakelijke brief luistert het allemaal wel nauw. Dan zijn de juiste toon, precies vertellen wat er aan de hand is en wat je verwacht van het bedrijf, zonder veel uit te wijden, wel belangrijk. == Indeling == [[Bestand:Voorbeeld indeling brief.pdf|thumb|350px|Voorbeeld indeling brief]] Een brief heeft een andere indeling dan andere soorten teksten. In principe ben je vrij om je eigen indeling, kantlijnen, lettertype, lettergrootte en regelafstand te kiezen. Voorwaarde is wel dat alle gegevens die nodig zijn, op een logische plaats staan vermeld en dat de lay-out er goed uitziet. Een brief bevat in ieder geval de volgende onderdelen: * Plaatsnaam, datum: beide voluit geschreven. Bijvoorbeeld: ''Nieuwerkerk aan den IJssel, 22 augustus 2026''. ** Plaatsnaam: de plaats waar vandaan je de brief schrijft/verstuurt. In de regel zal dat je woonplaats zijn, maar als je met vakantie bent, ergens anders logeert of in het ziekenhuis bent, is het de plaats waar je verblijft. ** Datum: de datum waarop je de brief schrijft of verstuurt. Volgens de etiquette dateer je zakelijke brieven in de regel niet op zondag, dan kun je beter de datum van de zaterdag ervoor of de maandag erna vermelden, óók als je hem op zondag schrijft. * [Alleen in zakelijke brieven:] NAW-gegevens (naam, adres, woonplaats) van de geadresseerde. Als een contactpersoon bekend is, komt die direct onder de naam van het bedrijf te staan (met t.a.v. - ter attentie van). Tenzij het om de directeur gaat, dan wordt éérst de naam van de directeur vermeld -zonder t.a.v.- en daaronder pas de organisatie. Gebruik een postbusnummer, tenzij die niet bekend is. * [Alleen in zakelijke brieven:] ''Onderwerp: ...'' Vermeld zeer beknopt waarover de brief gaat, bijvoorbeeld "Klacht over mobiele telefoon" of "Verzoek om informatie over ...". Eén brief gaat over één onderwerp. Als er meerdere zaken te bespreken zijn, schrijf je voor elk onderwerp een aparte brief. Reden: het kan zijn dat de verschillende onderwerpen door verschillende functionarissen worden behandeld. Die brieven mogen trouwens wel in één envelop worden verstuurd. * Aanhef, zoals ''Lieve, Beste, Geachte, Hallo'' gevolgd door de naam van de geadresseerde. ** De naam van de geadresseerde bij een zakelijke brief is ''heer Pieterse'' of ''mevrouw De Groot'' als je de persoon kent. Anders alleen ''Geachte heer,'' of ''Geachte mevrouw,''. Als je niet weet wie de brief gaat behandelen: ''Geachte mevrouw/heer,''. * Een korte inleiding. Probeer die niet met "Ik" te beginnen. ** In een familiaire of vriendschappelijk brief wordt dan vaak geïnformeerd naar de ander: Hoe gaat het met jou/jullie? Ben je alweer hersteld van [ziekte] / ben je al met vakantie geweest / heb je al vakantieplannen gemaakt / zijn de verhuisdozen al uitgepakt? / [of vraag naar iets anders waar de ander druk mee is geweest]. ** In een formele brief vermeld je de aanleiding voor de brief. * Middenstuk waarin je je verhaal houdt, uitweiding over het onderwerp. * Afsluiting/laatste alinea: in de regel spreek je een wens uit of bevestig je een afspraak. ** In een informele brief bijvoorbeeld: ik hoop dat je snel opknapt/beter wordt/dat je snel uit de verhuisrommel komt/ik hoop je snel weer te spreken/zien. ** In een zakelijk brief bijvoorbeeld: xxxxxxxxx * Een groet, bijvoorbeeld: ** [Informeel:] Hartelijke groeten van, liefs van ** [Zakelijk:] Met vriendelijke groet, Hoogachtend (alleen als de aanhef "Geachte ..." is) * Ondertekening: je handtekening met je naam eronder. Zorg dat er tussen de groet en je naam voldoende ruimte is voor je handtekening, bijvoorbeeld ten minste vier lege regels. * Je eigen contactgegevens, zoals adres, telefoonnummer, e-mailadres. Vaak worden je eigen gegevens ook wel bovenaan de brief vermeld, bijvoorbeeld direct boven of onder de plaats en datum. * Eventueel bijlagen (zoals foto's, ondertekend contract, kopieën van bewijsmateriaal) === Lay-out === Zorg dat een brief er visueel aantrekkelijk uitziet. In een korte brief kunnen de regelafstand en lettergrootte groter zijn dan in een lange brief. * Zorg voor een kantlijn van ten minste drie centimeter, zodat de ontvanger aantekeningen in de kantlijn kan plaatsen. * Scheid de verschillende onderdelen met een of meer witregels. Scheid de tekstalinea's met één witregel van elkaar. * Zorg dat in een korte brief alles goed op één pagina past en dat de ruimte goed wordt gebruikt. Met de pagina-instellingen van je tekstverwerker kun je die gemakkelijk aanpassen en dan steeds uitproberen hoe de lay-out er uitziet. * Voor een langere brief: probeer de brief uit zo min mogelijk pagina's te laten bestaan, maar dit is geen heilige norm. ** Pas de instellingen aan nadat je tekst helemaal af is. Maak het lettertype niet te klein, de brief moet ook zonder vergrootglas goed te lezen zijn. ** Zorg ervoor dat de groet en ondertekening niet op een apart vel komen, verplaats dan de laatste alinea ook naar die pagina. ** Als er meerdere pagina's zijn: nummer de pagina's vanaf pagina 2, en vermeld op elke pagina in kleine lettertjes onderaan: je naam en de datum van de brief. Als de vellen bij de ontvanger verspreid raken, kunnen ze die via die aanwijzingen weer terugvinden. Zie [[Nederlands/Briefindeling]] voor een alternatieve indeling. == Soorten brieven == (niet uitputtend) Soms wordt in plaats van een brief een toepasselijke kaart verstuurd. Ook dan is het aardig om er enkele persoonlijke woorden aan toe te voegen. === Informele brief === Bijvoorbeeld aan familie en vrienden. Om iemand te feliciteren met zijn/haar verjaardag, geboorte kind of kleinkind, voorgenomen huwelijk, of om te laten weten hoe het met je gaat, om een kwestie te bespreken. === Uitnodiging=== === Condoléancebrief === === Zakelijke brieven === ==== Verzoek om informatie ==== ==== Informatieve brief ==== Bijvoorbeeld voor het doorgeven van (gewijzigde) gegevens. ==== Klachtenbrief ==== ==== Sollicitatiebrief ==== ==== Annuleringsbrief ==== Om een abonnement op te zeggen of een koop ongedaan te maken. ==== Ingezonden brief ==== Een correctie, aanvulling of mening doorgeven aan een krant of tijdschrift. == Bronnen, noten en/of referenties == {{Appendix}} {{Sub}} n8jieok82a04zlavevv6nou8q91jx4t