Wikibooks nlwikibooks https://nl.wikibooks.org/wiki/Hoofdpagina MediaWiki 1.47.0-wmf.17 first-letter Media Speciaal Overleg Gebruiker Overleg gebruiker Wikibooks Overleg Wikibooks Bestand Overleg bestand MediaWiki Overleg MediaWiki Sjabloon Overleg sjabloon Help Overleg help Categorie Overleg categorie Transwiki Overleg transwiki Wikijunior Overleg Wikijunior TimedText TimedText talk Module Overleg module Event Event talk 4 30 429283 429218 2026-08-27T11:42:00Z JopkeB 18060 /* Wat is het verschil tussen een Portaal en een Boekenplank? */ — nieuwe sectie 429283 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__{{Lerarenkamer}}<!-- Bij archiveren deze regel laten staan aub. --><br style="clear: both;"> ==Technisch nieuws== <!-- tbv. berichten die wat langer onder de aandacht moeten blijven --> * 8 onderwerpen verplaatst naar [[Wikibooks:Lerarenkamer/Technisch nieuws]]. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 3 apr 2026 10:42 (CEST) == WSBN == :Ook verplaatst, naar [[Overleg Wikibooks:Wiki Standaard Boeknummer#WSBN]]. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 3 apr 2026 10:26 (CEST) == Over de plaats van [[Netwerken]] op Wikibooks == [[Gebruiker:Effeietsanders|Effeietsanders]] en anderen: Het boek [[Netwerken]] staat nu op de voorpagina bij het onderwerp '''9 Diverse'''. Mij lijkt het eerder bij categorie '''6 Samenleving''' te horen. Mee eens? Het WSBN zou dan ook moeten veranderen. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 9 dec 2025 09:38 (CET) :Het past mi. niet onder een van de subcats, zie [[Wikibooks:Wiki_Standaard_Boeknummer#6:_Humane_samenleving]]. En: moet het "Samenleving" of "Humane samenleving" zijn? - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 9 dec 2025 11:50 (CET) ::Wat mij betreft "Samenleving": dat is een breder begrip en staat ook op de voorpagina. Ik zou het op prijs stellen als alle begrippen op de voorpagina overeenkomen met die in het [[Wikibooks:Wiki Standaard Boeknummer]]. Bij "Humane samenleving" denk ik als eerste aan een samenleving die humaan is, menselijk, met respect voor de menselijke waardigheid. Niet aan "humaan" als in "van mensen", als tegenstelling tot dierlijk. Bij "Samenleving" denk ik als eerste aan een maatschappij waarin mensen samen leven, hoewel er natuurlijk ook dierlijke samenlevingen zijn. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 9 dec 2025 12:26 (CET) :::Wat op de voorpagina staat is ook niet heilig, hoor. ;-) Maar inderdaad, zo'n titel moet op alle pagina's identiek zijn, en de vlag "Samenleving" dekt de lading beter. . Overigens past dit wel in het beeld wat ik van WSBN heb: kleine afwijkingen, net niet compleet, enz. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 9 dec 2025 12:37 (CET) ::::Twee issues: ::::1) Kan het boek [[Netwerken]] worden overgebracht naar categorie '''6 Samenleving'''? Mij lijkt het daar goed te passen. Het gaat over het aangaan en onderhouden van contacten. Volgens {{Wp|Sociaal netwerk}} hoort het bij sociologie, dus ik zou zeggen bij Catalogus-code 6-1, sociologie & etniciteit. Mee eens? {{Done}} --[[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 31 mrt 2026 12:19 (CEST) :::::OK. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 31 mrt 2026 15:28 (CEST) ==WSBN/2== ::::2) Wij beiden zijn het erover eens dat de coderingen en namen op de voorpagina van Wikibooks gelijk zouden moeten zijn aan de WSBN-codes en -naamgeving. Klopt dat? Zo ja, dan lijkt het mij dat daarvoor eerst een inventarisatie van beide pagina's gemaakt zou moeten worden waaruit de verschillen blijken (twee kolommen) en er daarnaast een derde kolom komt met voorstellen. Vervolgens moeten we het eens worden over de voorstellen en kunnen de uitkomsten worden geïmplementeerd. Vind je dit een goede aanpak? '''Pending.''' --[[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 31 mrt 2026 12:19 (CEST) :::: [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 9 dec 2025 16:25 (CET) :::::Goed plan, maar wel erg veel werk; en er zijn al 2 (of 3?) lijsten met WSBN's met elk hun eigen afwijkingen, dat is juist een van de redenen dat ik er geen zicht meer op heb... Heb er al diverse malen naar zitten staren, maar heb nog steeds niet de moed kunnen opbrengen om er ook echt aan te ''beginnen''. :::::Als we waterdichte afspraken hebben betreffende het ''format'' van het WSBN, kunnen we zowel de lijst(en) als de [[:Categorie:Wikibooks:Boeken met infobox|360 infoboxen]] gaan bijwerken. Het is toch al geen project wat in één keer en snel afgerond kan of moet worden... :::::Ik zal ook nog eens zien of er iets te automatiseren valt, bv. het converteren van het format. :::::Is [[Overleg Wikibooks:Wiki Standaard Boeknummer|dit]] een goede plek voor verder overleg over deze [[rijstebrijberg|klus]]? - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 31 mrt 2026 15:28 (CEST) ::::::Deze discussie is verplaatst naar [[Overleg Wikibooks:Wiki Standaard Boeknummer#Coderingen en namen gelijk trekken op_Wikibooks-voorpagina en de WSBN-codes en -naamgeving]] en kan hier worden afgesloten. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 31 mrt 2026 17:52 (CEST) == Jullie mening gevraagd over leerboeken op maat == Voorgeschiedenis/achtergrondinformatie: * [[Overleg:Besturingssystemen#Pagina naar meerdere deelpagina's]] * [[Wikibooks:Lerarenkamer/Archief_2025#Uitgeverij Neon gaat schoolboeken goedkoper maken|Wikibooks:Lerarenkamer#Uitgeverij Neon gaat schoolboeken goedkoper maken]] Het probleem: * Steeds meer docenten willen het liefst leerboeken op maat, die naar hun situatie zijn aangepast. “One size fits all” is uit. Dit is waarschijnlijk ook één van de redenen dat [https://www.neon.nl/overons uitgeverij Neon] hierop inspeelt: “Met het systeem van Neon kan elke leraar eenvoudig onderdelen aanpassen, toevoegen of verwijderen.” Dit botst/schuurt met enkele uitgangspunten van Wikibooks: * Iedereen mag bestaande Wikiboeken en hoofdstukken naar eigen inzichten aanvullen en verbeteren, ook wie niet de hoofdauteur is. Op de voorpagina staat: “U kunt elk hoofdstuk uitbreiden of aanpassen, en wordt daartoe van harte uitgenodigd. ''Zolang uw wijzigingen constructief zijn, kunt u niets mis doen''.” Maar het is niet handig voor een docent die zo’n boek in de klas gebruikt, als jan en alleman zomaar van alles en nog wat kunnen veranderen. * Normaliter is er slechts één boek over een bepaald onderwerp, op zijn best één voor elk schooltype en klas (onderwerp X voor Vmbo/Havo/VWO (Nederland) klas N). Maar er zijn (nog) geen boeken voor elke school/opleiding of elke docent apart. * Boeken op Wikibooks bestaan uit een voorpagina, een inhoudsopgave en minimaal twee hoofdstukken (anders kun je er net zo goed een Wikipedia-artikel van maken), er is voor elk deelonderwerp een apart hoofdstuk en dus een aparte pagina. Maar er zijn docenten die het liefst één pagina met alle hoofdstukken hebben, zodat ze er gemakkelijk één pdf van kunnen maken en het hele boek gemakkelijk kunnen printen. Ik ben bang dat Wikibooks steeds minder relevant wordt als we hier geen oplossing voor bieden. Voorgestelde oplossing: * Er is per onderwerp één basisboek/moederboek (per schooltype en klas), of hoe je het ook wilt noemen. Docenten en andere geïnteresseerden kunnen die gebruiken en verbeteren. * Maar docenten kunnen ook een kopie maken, die naar hun eigen inzichten aanpassen en opslaan als nieuw Wikibook. Voor dergelijke min of meer persoonlijke kopieën gelden de hierboven vermelde uitgangspunten niet. Hierover wordt een boodschap vermeld op elke pagina van zo’n op-maat-boek. '''=> Vragen''' en aandachtspunten:<br> Ping: [[Gebruiker:De Wikischim|De Wikischim]], [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]], [[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]], [[Gebruiker:Mattias.Campe|Mattias.Campe]], [[Gebruiker:T.vanschaik|T.vanschaik]], [[Gebruiker:Pbuddenberg|Pbuddenberg]] # Wat is jullie mening hierover? Weet je een andere oplossing? # Wat wordt het format voor de naam van het kopie-/op-maat-boek? # Hoe erg is het als het basis-/moeder-boek en de kopieën daarvan in de loop der jaren steeds verder van elkaar gaan afwijken? Het gevaar is groot dat elke docent zijn/haar eigen boek steeds actualiseert, maar dat het basisboek achterblijft bij actuele ontwikkelingen, of andersom. Bij Neon zijn daarvoor schrijvers in dienst, hier alleen vrijwilligers die zelf kiezen wat ze wel en niet doen. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 20 dec 2025 05:02 (CET) :Wikibooks is niet primair bedoeld om te worden gebruikt in het onderwijs (zoals Wikipedia dat ook niet in de eerste plaats is voor èchte wetenschappers, aangezien die toch al alles weten over hun eigen vakgebied), al is een deel van de inhoud hier qua opzet idd. vergelijkbaar met onderwijsmateriaal. :Er bestaat nu verder al bijvoorbeeld een [[Sjabloon:Verouderd]]. Dat kan best boven bepaalde teksten worden gezet waarin bijv. nog steeds staat dat je om te kunnen internetten een inbelverbinding nodig hebt (zie [[Veilig op het internet/Dialers]]). [[Gebruiker:De Wikischim|De Wikischim]] ([[Overleg gebruiker:De Wikischim|overleg]]) 20 dec 2025 11:47 (CET) ::* Bij het schrijven van een wikibook over een ook in het reguliere onderwijs voorkomend onderwerp is, zeker als je zelf (langere tijd) in het onderwijs werkt(e), niet te voorkomen dat je je eigen ervaring meeneemt (leerjaar, schooltype: VMBO, HAVO, VWO, MBO) in de keuze en volgorde van de onderwerpen en de manier waarop je die bespreekt. Dat betekent dat het toch al niet mogelijk is om een “One size fits all” te realiseren. ::* Een "moederboek" met een of meer gekopieerde "kinderen" zou ik mee kunnen leven. De groeiende discrepantie tussen "moederboek" en "kinderen", en daarmee ook tussen de "kinderen" onderling, zullen we voor lief moeten nemen. Ook nu al is het waar dat twee lessen op basis van hetzelfde boek over dezelfde paragraaf, zowel naar vorm, leerbeleving door leerlingen en zelfs op (detail)leerinhoud van elkaar verschillen. ::* Een grotere uitdaging wordt gevormd door het feit dat om een en ander te realiseren een redelijk inzicht nodig is in de "achterkant" van wikibooks. Enerzijds wil je dat iedereen gebruik kan maken van al bestaande inhoud, anderzijds wil je iedereen de mogelijkheid geven zijn eigen draai aan een onderwerp te geven. Juist de hogere (relatief, maar toch) Wikikunde die je nodig hebt om dat te realiseren zullen volgens mij de grootste belemmering zijn voor het gebruik van Wikibooks als leerboek in regulier onderwijs. ::* De vrije bewerkbaarheid van Wikibooks botst inderdaad met een "privé-kopie" van een docent, maar we kennen nu ook al "werk in uitvoering" met het verzoek geen inhoudelijke edits op de tekst toe te passen. Dat is geen beveiliging tegen echte lomperikken, maar werkt doorgaans vrij goed. Voor een botbouwer zou dit overigens betekenen dat een kopieer-functie (eventueel alleen na verzoek toegankelijk voor moderator) voor boeken een leuke uitdaging is. ::[[Gebruiker:T.vanschaik|T.vanschaik]] ([[Overleg gebruiker:T.vanschaik|overleg]]) 20 dec 2025 13:25 (CET) === Conclusies tot nu toe === # Het is niet verboden om een kopie van een Wikibook te maken en die vervolgens aan te passen voor de eigen lessen. We willen "iedereen de mogelijkheid geven zijn eigen draai aan een onderwerp te geven." # Wel is een sjabloon nodig voor dergelijke kopieën om te voorkomen dat iedereen ongewenste aanpassingen doet (JopkeB: met de mogelijkheid de "eigenaar" van het kopie-boek in het sjabloon te noemen om vragen te kunnen stellen, en een verwijzing te maken naar het origineel). # JopkeB: Kopieën kunnen vooralsnog gemakkelijk worden gemaakt door op "Bewerken" in het moederboek te klikken en met copy-paste de inhoud in het nieuw Wikibook te kopiëren. # JopkeB: Mij lijkt het zinvol dit op de één-of-andere manier in een handleiding vast te leggen. Nieuwe '''vraag''': Wat is daarvoor de beste plek? In [[Help:Een nieuwe pagina aanmaken]]? Of een nieuwe Help-pagina en een verwijzing maken op geëigende plaatsen? # Openstaande '''vraag''': Wat wordt het format voor de naam van het kopie-/op-maat-boek? Mijn voorstel: eerst de naam van het moederboek gevolgd door de naam van de school, opleiding of vak zoals dat op de betreffende school wordt gegeven. Bijvoorbeeld: "Besturingssystemen voor CoSy" of Besturingssystemen voor CoSy in AD en ICW". Het voordeel hiervan is dat het kopie-boek in alle categorieën en andere lijsten direct onder het moederboek wordt gesorteerd en zo alle boeken over een onderwerp bij elkaar staan. Zijn jullie het hiermee eens? Ping: [[Gebruiker:De Wikischim|De Wikischim]], [[Gebruiker:T.vanschaik|T.vanschaik]], [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]], [[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]], [[Gebruiker:Mattias.Campe|Mattias.Campe]]: Zijn jullie het eens met deze conclusies? Hebben jullie antwoorden op de onderste twee vragen? --[[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 29 dec 2025 09:58 (CET) :klinkt logisch [[Gebruiker:T.vanschaik|T.vanschaik]] ([[Overleg gebruiker:T.vanschaik|overleg]]) 29 dec 2025 13:18 (CET) :Mijn excuses voor het late antwoord. Maar ik ''denk'' dat ik het ermee eens ben 😉. Soms is het moeilijk in te schatten wat de concrete gevolgen zijn bij een specifieke situatie. Voor mij persoonlijk werkt bv. [[CoSy in AD en ICW|CoSy in AD en ICW - Wikibooks]] goed en het kan een inspiratie zijn voor iemand die ook die vakken moet geven in de de richtingen Applicatie- en Databeheer of Informatica- en Communicatiewetenschappen. Per hoofdstuk werk ik dan met leerplandoelen bovenaan, zodat iemand anders die aan het boek/hoofdstuk zou willen meewerken ergens het kader ziet waarin dat kan. [[Gebruiker:Mattias.Campe|Mattias.Campe]] ([[Overleg gebruiker:Mattias.Campe|overleg]]) 27 jan 2026 20:11 (CET) ::Suggestie voor naam is logisch. Handleiding bouwen is nog even een dingetje. Verwijzing naar de handleiding voor speciale boeken kan misschien in het linksjabloon van de boekinfo. [[Gebruiker:T.vanschaik|T.vanschaik]] ([[Overleg gebruiker:T.vanschaik|overleg]]) 29 jan 2026 16:24 (CET) :::Wijzigingen in boekpagina's kun je opvangen door in de inhoudsopgave van het special-boek niet naar de kale pagina-naam te verwijzen maar gebruik te maken van een permanente link, op dezelfde manier als dat gebeurt in de vertaallink bij verwijzingen naar anderstalige Wiki's. [[Gebruiker:T.vanschaik|T.vanschaik]] ([[Overleg gebruiker:T.vanschaik|overleg]]) 30 jan 2026 03:15 (CET) ::::Ergens is het logisch als er maar één boek over een onderwerp bestaat, maar tegelijkertijd ook niet (over hetzelfde onderwerp heb ik meerdere boeken in de kast staan). Een groep mensen kan er natuurlijk voor kiezen om slechts één boek te gebruiken, maar als iemand anders een tweede boek wil schrijven en aanmaken, lijkt me dat lastig tegen te houden. Hierbij ga ik er wel vanuit dat een tweede boek over hetzelfde onderwerp wel een bepaalde eigenheid heeft en niet grotendeels een kopie van een ander boek, dus simpelweg een 2e boek aanmaken in de hoofdnaamruimte lijkt me niet een goede optie. Dat zou op termijn betekenen dat we 100 boeken hebben die vrijwel hetzelfde zijn op een enkele paragraaf na gewijzigd. Het kopiëren van inhoud van Wikibooks mag, conform de licentie met aangave licentie en waarvan het vandaan komt. Op Wikibooks zelf zou je een kopie kunnen opslaan in de gebruikersnaamruimte van de gebruiker die een boek gebruikt. Bovenaan/onderaan zou ik dan vermelden dat de inhoud overgenomen is van een boek uit Wikibooks met link ernaar (vergelijkbaar met [[w:Sjabloon:Bronvermelding Nederlandstalige Wikipedia]] voor het vermelden van waar de tekst in dezelfde Wikipedia-taalversie vandaan kwam). Als een nieuw wikiboek in de hoofdnaamruimte geplaatst wordt, wordt de tekst conform de licentie vrijgegeven en mag eenieder de tekst op zich bewerken. In principe staat iedere pagina op een Wikimedia-wiki onder beheer van de gemeenschap en is er geen eigenaarschap. De plek waar de minste bewerkingen verwacht hoeven te worden is de gebruikersnaamruimte. Voor Wikibooks zou het wel goed zijn als de verbeteringen/uitbreidingen terug komen in het moederboek, zodat anderen er ook wat aan hebben. ::::"''Boeken op Wikibooks bestaan uit een voorpagina, een inhoudsopgave en minimaal twee hoofdstukken (anders kun je er net zo goed een Wikipedia-artikel van maken)''" -> Een lesboek heeft in principe een andere schrijfstijl dan een Wikipedia-artikel, waarbij je verder ook vragen kunt stellen, opdrachten kunt geven, toetsen kunt laten maken. ::::Ik geef zelf les aan een universiteit (in het Engels), waarbij ik de uitleg mondeling doe, maar ik heb op de Engelstalige Wikipedia een pagina aangemaakt die ik gebruik om studenten op te wijzen als het verhaal nog eens rustig willen doorlezen of iets willen opzoeken. Met iedere nieuwe klas voeg er nieuwe voorbeelden en andere informatie aan toe. [[Gebruiker:Romaine|Romaine]] ([[Overleg gebruiker:Romaine|overleg]]) 31 jan 2026 19:22 (CET) === Eindconclusies === # Er blijft per onderwerp één basisboek/moederboek (per schooltype en klas). Docenten en andere geïnteresseerden kunnen die gebruiken en verbeteren. # Er kan een kopie van zo'n Wikibook worden gemaakt, die vervolgens wordt aangepast voor de eigen lessen. # Het format van de naam van het kopie-/op-maat-boek is: eerst de naam van het moederboek gevolgd door de naam van de school, opleiding of vak zoals dat op de betreffende school wordt gegeven. Bijvoorbeeld: "Besturingssystemen voor CoSy" of Besturingssystemen voor CoSy in AD en ICW". # Wel is een sjabloon nodig voor dergelijke kopieën om te voorkomen dat iedereen ongewenste aanpassingen doet. Zie voor een voorbeeld: [[Besturingssystemen voor CoSy in AD en ICW]]. Als er meer kopie-boeken komen, kan dit worden omgezet in een echt sjabloon. # Kopieën kunnen vooralsnog gemakkelijk worden gemaakt door op "Bewerken" in het moederboek te klikken en met copy-paste de inhoud in het nieuw Wikibook te kopiëren. # Dit zal voorlopig in [[Help:Een nieuwe pagina aanmaken]] als handleiding worden vastgelegd. Zonder tegenbericht is deze discussie nu gesloten. --[[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 1 feb 2026 10:54 (CET) :Oké {{Smiley|3}} [[Gebruiker:T.vanschaik|T.vanschaik]] ([[Overleg gebruiker:T.vanschaik|overleg]]) 2 feb 2026 01:41 (CET) == Artikelen van Pvt pauline op Wikipedia == Op Wikipedia loopt een project waarbij het plan is om alle (resterende) artikelen van [[w:gebruiker:Pvt pauline]] in één keer (botmatig) te verwijderen. Een deel is al weg, over de rest (nog <del>2014</del> <ins>1995</ins>) loopt tot 16 februari 2026 6.00 uur CET een [[w:Wikipedia:Stemlokaal/Methodiek voor het verwijderen van de overgebleven artikelen van Pvt pauline|stemming]]. Bij Opmerkingen -> Achtergrond op die pagina staan de redenen. Als de meerderheid van de stemmers ''voor'' is zijn er nog 28 dagen om eventueel pagina's naar Wikibooks te importeren, en dat is dan ook de reden dat ik dit schrijf; op [[w:Overleg Wikipedia:Stemlokaal/Methodiek voor het verwijderen van de overgebleven artikelen van Pvt pauline]] werd gevraagd of dat mogelijk was, ik heb als eerste reactie iets als "ja, mits..." etc. geschreven. Het gaat om: *8 á 900 golfers, zie bv. [[w:Categorie:Golfer naar nationaliteit]] *honderden golfbanen en -toernooien *vele gebouwen in Den Haag *artikelen over plaatsen en mensen tijdens WO II Al met al is er heel veel tijd en moeite in gestoken, en ik kan het slecht zetten dat dat waarschijnlijk allemaal gaat verdwijnen. Wat het extra pijnlijk maakt is dat Pvt pauline inmiddels niet meer onder ons is... Vanwege persoonlijke interesse <del>zou ik bv. deze pagina's willen behouden</del> <ins>heb ik inmiddels de volgende pagina's geïmporteerd</ins>: *[[w:Gibraltar tijdens de Tweede Wereldoorlog]] *[[w:Kweekschool voor de Zeevaart (Amsterdam)]] *<del>een aantal</del> <ins>7</ins> historische schepen, oa.: **[[w:François (schip, 1869)]] **[[w:Hoff van Zeelandt (schip, 1642)]] **[[w:Prinses Beatrix (schip, 1939)]] en wat dies meer zij. De actuele lijst: [[w:Categorie:Wikipedia:Nog na te lopen artikel van Pvt pauline]] De problemen: *ik zie deze collectie typische ''wikipedia-pagina's'' nog geen ''boek'' worden *het aantal pagina's is zo groot dat handmatig importeren ondoenlijk is *ook als dat door een bot gedaan wordt (als dat al mogelijk is) moeten alle pagina's nog bekeken, geredigeerd, gecategoriseerd en hernoemd worden, om van de vele rode links nog maar te zwijgen... Wie is ook geïnteresseerd en bereid er tijd in te steken? NB Na het importeren is er geen tijdsdruk meer; de pagina's komen in naamruimte "Transwiki" en kunnen dan stuk voor stuk bewerkt worden. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 11 feb 2026 22:44 (CET) Update: * De inhoud van de genoemde 1995 artikelen is gedownload. Helaas is het bestand te groot om hier te publiceren, importeren kan niet, en uploaden als *.xml-bestand is niet toegestaan. Ik probeer een oplossing te verzinnen... * Op [[Wikibooks:Lijst van artikelen van Pvt pauline op nl.wikipedia|deze pagina]] staat wel een lijst van alle titels. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 13 feb 2026 01:44 (CET) == archive.today == "''In January 2026, archive.today added code into its website in order to perform a distributed denial-of-service attack against a blog. Some archives have also been altered. On 20 February, English Wikipedia became the first Wikimedia site to deprecate the archive service. Other communities are still discussing this issue. ''" (van [[m:archive.today incident]]). Uit voorzorg heb ik – vooruitlopend op de verwachte volgende discussie – links naar archive.today verwijderd, en de URL toegevoegd aan het spamfilter. Zie ook: * [[w:archive.today|Wikipedia]] {{Nl}} * [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Technology report|Wikipedia]] {{En}} * [https://arstechnica.com/tech-policy/2026/02/wikipedia-bans-archive-today-after-site-executed-ddos-and-altered-web-captures/ arstechnica.com] {{En}} Gaarne uw commentaar. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 12 mrt 2026 00:09 (CET) == 8! == Van de 77. Op [[m:Wikibooks/Table/nl]]. Sinds vandaag. En daar mogen we best een beetje trots op zijn. '''{{Larger|:-)}}''' - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 23 mrt 2026 17:53 (CET) :Een schouderklopje dus. Verdiend! [[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]] ([[Overleg gebruiker:Ellywa|overleg]]) 23 mrt 2026 18:00 (CET) ==10.000!== En weer een mijlpaal: dankzij één van de subpagina's van het boek [[Informatievoorziening]] door [[User:JopkeB|JopkeB]] heeft de Nederlandstalige Wikibooks nu ruim [[Speciaal:Statistieken|10.000 pagina's]] die aan alle voorwaarden voldoen. Dat is, gezien het niet bepaald grote taalgebied van het Nederlands, niet gering! '''{{Larger|:-)}}''' - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 29 mrt 2026 19:30 (CEST) :Wow! Dank. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 30 mrt 2026 07:17 (CEST) ::Dat is al mooi! Heb er tot mijn verwondering zelf blijkbaar al [https://xtools.wmcloud.org/pages/nl.wikibooks.org/J.Grandgagnage 1068] op mijn actief {{Smiley}} [[Gebruiker:J.Grandgagnage|Jules]] ([[Overleg gebruiker:J.Grandgagnage|overleg]]) 30 mrt 2026 23:43 (CEST) == <span lang="en" dir="ltr">Board of Trustees Approves Closure of Wikinews</span> == <div lang="en" dir="ltr"> Following [[:m:Public consultation about Wikinews|extended discussions]] within the Wikimedia movement about the Wikinews long-term sustainability, levels of community activity, and the availability of reliable news coverage on other platforms, the Board of Trustees of the Wikimedia Foundation has [[:m:Wikimedia Foundation Board noticeboard#Board of Trustees Approves Closure of Wikinews|approved the closure]] of Wikinews.</div> <div style="margin: 0 2em;"> Google-vertaling:<br> '''Het bestuur van de Wikimedia Foundation keurt de sluiting van Wikinews goed'''<br> Na uitgebreide discussies binnen de Wikimedia-beweging over de duurzaamheid van Wikinews op de lange termijn, de mate van activiteit binnen de community en de beschikbaarheid van betrouwbare nieuwsberichten op andere platforms, heeft het bestuur van de Wikimedia Foundation de sluiting van Wikinews goedgekeurd. </div> Lees verder [[m:Wikimedia_Foundation_Board_noticeboard#Board_of_Trustees_Approves_Closure_of_Wikinews|op meta.wikimedia.org]].{{En}} - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 30 mrt 2026 20:55 (CEST) :Oeps, die had ik niet zien aankomen. Als ze aan Wikibooks en/of Wikivoyage toekomen om te stoppen (ook elk slechts een handvol editors per maand, maar wel meer raadplegers), kunnen we altijd nog voorstellen om beide samen te voegen (Wikivoyage als Wikibook ''Reizen ''of iets dergelijks); uitdaging is dan nog wel om beide culturen samen te voegen (Wikivoyage is veel strenger, daar kun je het bijna nooit goed doen, wat het plezier in bijdragen belemmert). [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 31 mrt 2026 10:25 (CEST) ::Zo'n ingrijpende maatregel had ik ook niet verwacht. Ik heb me wel al eens afgevraagd hoe zinvol zo'n project kan zijn, als je de inhoud toch moet vergaren vanuit andere nieuwsbronnen, en je dus eigenlijk altijd achterloopt. 't Lijkt me ook moeilijk te bepalen welke onderwerpen interessant zijn. Of zou je je moeten beperken tot nieuwsberichten met "eeuwigheidswaarde"? Dan denk ik toch eerder aan een nieuwe alinea op Wikipedia, die er dan waarschijnlijk toch al een artikel over heeft. En dan is er nog het probleem van onderbezetting, Wikinews heeft eigenlijk altijd al te weinig actieve medewerkers gehad om echt bovenop het nieuws te kunnen zitten, en voor een nieuwssite lijkt me dat toch een eerste vereiste. Enfin, toch jammer dat het ophoudt, en het spijt me vooral voor al die mensen die er al met al, in de loop der jaren, heel veel tijd ingestoken hebben. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 31 mrt 2026 14:41 (CEST) :::Tenzij... Nee, dat zal toch niet? Hoewel... - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 1 apr 2026 12:22 (CEST) ::::Als je mijn reactie bedoelt: je weet het maar nooit. Het gebruik van AI ontwikkelt zich razendsnel waardoor zelfs de Nederlandstalige Wikipedia veel minder geraadpleegd wordt en er ook minder donaties zijn (las ik pas in een interview). Persoonlijk vind ik het een kwetsbare situatie dat er één "hoofd-moderator" is, twee andere moderators met veel minder edits (géén verwijt! het is de situatie en ik ben blij dat er überhaupt nog twee achtervangen zijn) en minder dan 25 [[Speciaal:ActieveGebruikers|andere actieve gebruikers/editors]] waarvan het merendeel slechts 1-4 handelingen heeft verricht in de afgelopen maand. In organisaties die op de kleintjes moeten letten (bedrijven, organisaties met beperkte budgetten), zal men dan al snel naar oplossingen gaan zoeken. Nu zal het hier voorlopig niet zo'n vaart lopen (ik zag dat de betreffende projectgroep inmiddels is opgeheven), maar toch iets om in het achterhoofd te houden. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 1 apr 2026 16:58 (CEST) :::::Eens, maar ik vrees niet voor het voortbestaan; deze wiki heeft veel en interessante content en ''leeft''. Of en in welke mate AI concurrentie oplevert is iets waar ik me geen zorgen over wens te maken: we hebben er toch geen invloed op. :::::Mijn "tenzij..." werd veroorzaakt door de gedachte dat het wel eens een 1 aprilgrap zou kunnen zijn, maar dat kon ik gisteren natuurlijk niet schrijven. :::::Er bestaat niet zoiets als een "hoofd-moderator". Nl-Wikibooks heeft [[Wikibooks:Moderator|<del>7</del> <ins>5</ins> sysops]], waarvan er 2 tevens "bureaucraat" zijn (Ellywa en /me), maar dat is een bitje waar ik VZVIW nog nooit gebruik van heb hoeven maken. <span style="font-size: smaller;">(NB gecorrigeerd van 7 naar 5: MADe en KKoolstra stonden ten onrechte nog op de lijst) - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 4 apr 2026 16:27 (CEST)</span> :::::Op de <s>man</s> vrouw af gevraagd: wil jij ook moderator worden? Ik weet dat het je eerder gevraagd is, maar misschien kijk je er nu anders tegenaan? {{Nowrap|- [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 2 apr 2026 13:44 (CEST)}} ::::::Ja, dat is ook beter, om je geen zorgen te maken over iets waar je toch geen invloed op hebt. ::::::Dank voor de uitnodiging om moderator te worden, maar mijn ambities zijn nog steeds niet veranderd. Laat mij maar content maken en af en toe iets aandragen dat weg kan of beter kan. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 2 apr 2026 17:00 (CEST) :::::::Zo denk ik er ook over. Voor onderhoudstaken zijn er voor dit kleine project al voldoende mensen die dat ter harte nemen, maar contentschrijvers zoals jij zijn erg dun gezaaid. Die kun je best hun ding laten doen zonder extra belasting. [[Gebruiker:J.Grandgagnage|Jules]] ([[Overleg gebruiker:J.Grandgagnage|overleg]]) 2 apr 2026 18:00 (CEST) :::::::Goed, ik respecteer dat. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 3 apr 2026 10:11 (CEST) == Over commons... == In de afgelopen twee weken zijn op '''commons''' vier van de '''afbeeldingen''' die ik volgde – waarvan er drie op nl.wikibooks en een op Wikivoyage gebruikt werden – '''verwijderd'''. In één geval was deze genomineerd wegens "AI-slop", en de sysop-van-dienst ging daar gewoon in mee. Een andere was zogezegd "van slechte kwaliteit". Nou, zo weet ik er nog wel een paar duizend...<br> De policy, die toch vastgelegd is op oa. [[c:COM:INUSE]], wordt dus door sommige arrogante sysops gewoon genegeerd. Protesteren helpt ook niet, als je al een reply krijgt kun je tussen de regels door lezen "''wij maken hier de dienst uit''".<br> Ergo: vertrouw niet blindelings op commons, en bewaar vooral een kopie van je uploads ''voor het geval dat''... - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 31 mrt 2026 15:59 (CEST) :Wellicht kun je ze terug laten zetten, zie [[c:Commons:Undeletion requests]]. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 31 mrt 2026 17:43 (CEST) ::Ik ben admin op Commons, als je de links geeft naar de verwijderde foto's of naar de deletion requests, kan ik er in elk geval naar kijken. Groet, [[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]] ([[Overleg gebruiker:Ellywa|overleg]]) 31 mrt 2026 18:05 (CEST) :::Het gaat om: ::*[[:Bestand:Socrates looks a itself as a child.png]] - nu lokaal geupload, De Wikischim had zelf nog een kopie ::*[[:Bestand:Unconscience learning.png]] - idem, ik had een kopie op iets lagere resulutie ::*[[:Bestand:Social isolation.jpg]] - (nl.wiktionary) verwijderd, ondanks COM:INUSE "''and despite a decision to keep this picture per COM:INUSE last year''" ; een expliciet verzoek om deze te herstellen wordt afgedaan met ''"Make the request at COM:UDR and let the community decide''"; de arrogantie... :-( ::::de vierde kan ik niet vinden, omdat mijn volglijst op commons al een paar weken kapot is. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 31 mrt 2026 19:22 (CEST) ::Een verzoek om ze terug te laten zetten wordt waarschijnlijk door dezelfde figuren beoordeeld en is dus bij voorbaat kansloos. Het is ook geen nieuw fenomeen, heeft in de afgelopen jaren al vaker plaatsgevonden, alleen gaat het nu om een handvol in korte tijd. Het begon met ene [[user:Dronebogus]], die - heel geniepig - eerst op alle wiki's de afbeeldingslinks verwijderde. Als zulke mensen voet aan de grond krijgen is er geen bestand meer veilig. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 31 mrt 2026 19:36 (CEST) :::Inmiddels heb ik ernaar gekeken, en de drie die je noemde waren alledrie AI gegenereerde afbeeldingen. Dat wordt ontmoedigd op Commons. Je hebt twee ervan inmiddels lokaal geplaatst. De derde kan je hier nog zien: https://www.linkedin.com/pulse/what-five-days-without-my-phone-taught-me-laurie-wiegler-4vzre/. Als je wilt kan ik die hier ook nog neerzetten. Maar persoonlijk houd ik ook niet van AI afbeeldingen. Hebben we hier al beleid voor ontwikkeld? Ik denk dat we van boekauteurs mogen verwachten dat ze een duidelijk bijschrift geven dat het gaat om een AI afbeelding, als ze het al willen toepassen. Groet, [[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]] ([[Overleg gebruiker:Ellywa|overleg]]) 4 apr 2026 01:50 (CEST) ::::Ha, dank je! Ik heb het doorgegeven aan Lotje, die er op nl.wiktionary mee [https://nl.wiktionary.org/w/index.php?title=mobieletelefoonverslaving&diff=prev&oldid=4988494 bezig] was, hopelijk kan ze er iets mee aanvangen. ::::*Ik ben ook geen fan van AI en vind mn. die laatste ook geen fraaie plaat, maar als een auteur ervoor kiest is het niet aan mij om dat af te keuren. Dat de mods op commons zich dat recht wel toeëigenen vind ik nogal benauwend... Vooral als je bedenkt dat zulke besissingen invloed kunnen hebben op de inhoud van ''alle'' wiki's in ''alle'' talen! ::::*nl.wikibooks heeft hier voorzover ik weet nog geen beleid voor, [[Help:Afbeeldingen]] zegt er ook niets over. Ik voel me niet geroepen om regels betr. het gebruik van AI te gaan opstellen, maar denk wel dat een paar richtlijnen nuttig zouden kunnen zijn. Zou jij een voorstel willen doen? - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 4 apr 2026 09:03 (CEST) Dit verhaal heeft nog een staartje, zie [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Administrators%27_noticeboard/User_problems#COM:INUSE_not_a_suicide_pact? hier] - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 13 apr 2026 09:43 (CEST) :@[[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] Op je vraag nog over een voorstel. Ik zou het gebruik van AI niet willen verbieden, maar toestaan als het nuttig is voor ons educatieve doel. Wat denk je van zoiets als dit: ::Het gebruik van sterk bewerkte of kunstmatig gegenereerde afbeeldingen (met AI of andere tools) wordt niet aangemoedigd, tenzij deze een duidelijk educatief doel hebben. Als een afbeelding de indruk kan wekken dat deze de werkelijkheid afbeeldt, maar in feite kunstmatig gegeneerd is, moet dit duidelijk in het bijschrift bij de afbeelding vermeld worden, met bijvoorbeeld de tekst ''Afbeelding gemaakt met AI.'' :[[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]] ([[Overleg gebruiker:Ellywa|overleg]]) 13 apr 2026 12:45 (CEST) ::P.S. Het educatieve doel komt overeen met een van de doelstellingen van Commons. Ik verwijder daar regelmatig afbeelding zonder educatief doel, zoals fantasie wapenschilden. Maar In use geldt ook uiteraard. Het kan schuren. [[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]] ([[Overleg gebruiker:Ellywa|overleg]]) 13 apr 2026 12:48 (CEST) :::Ik sluit me aan bij je voorstel. Beleid maken is niet mijn ding... Wat commons betreft vind ik dat COM:INUSE heilig zou moeten zijn. Zeker als het niet gaat om zomaar-een-illustratie bij een artikel op wp, maar een afbeelding die ''door de auteur'' van een ''boek'' speciaal voor dat doel gemaakt is. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 15 apr 2026 01:24 (CEST) == Wikinews wordt gesloten == :"All Wikinews editions will be closed and switched to read-only mode on 4 May 2026. Content will remain accessible, but no new edits or articles can be added." - [[m:Wikimedia Foundation Board noticeboard#Board of Trustees Approves Closure of Wikinews|Lees verder...]]{{En}} - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 6 apr 2026 20:07 (CEST) == Nodig je oud-collega’s uit voor het verjaardagsfeest van Wikipedia == [[File:Header Wikipedia 25 jaar 02.png|thumb]] Beste Wikibooks-collega, Als het goed is, staat het al in je agenda voor zaterdag 20 juni 2026, het verjaardagsfeest van Wikipedia. Kom jij op het feest in Utrecht? Als gebruiker op Wikibooks ben je ook van harte welkom. En zou je het leuk vinden als je dan niet alleen huidige collega’s kan ontmoeten, maar ook mensen van vroeger? Mensen die je de laatste jaren niet meer ziet? Ook door hen zijn Wikipedia en Wikibooks gegroeid en sterk geworden. Help jij mee om hen uit te nodigen voor het feest, zodat we samen kunnen proosten op de toekomst? Ik zou je daarom willen vragen om oud-collega’s, mensen die de Nederlandstalige Wikipedia of Wikibooks om wat voor reden dan ook verlaten hebben, uit te nodigen. Mensen met wie jij het goed kon vinden. Heb je een mailadres? Stuur zo iemand een persoonlijk mailtje, waarin je zegt hoe leuk je het zou vinden als die persoon komt. [[:w:nl:Wikipedia:Feestjaar 2026/uitnodiging#Voorbeeld e-email|Hier]] kan je een voorbeeldmail vinden, maar pas het vooral aan, zodat het persoonlijk wordt. Heb je geen mailadres, dan kan je het natuurlijk ook sturen via de overlegpagina van die persoon, maar er bestaat natuurlijk een grote kans dat die niet gelezen wordt. Heb je inspiratie nodig wie je wil uitnodigen? Dan hier wat tips: *Kijk in de geschiedenis van je eigen overlegpagina. Wie heeft jou welkom geheten? Wie heeft je aangemoedigd? *Kijk op de pagina met [[:w:nl:Wikipedia:Sterren voor bewezen diensten/Jubileumster|jubilea]] of op de andere pagina’s met [[:w:nl:Wikipedia:Sterren voor bewezen diensten/Inzet voor de inhoud van de encyclopedie|Wikipedia-sterren]]; zijn er mensen die je mist de laatste tijd? *Kijk naar je oudste boeken of modules: wie heeft die destijds verbeterd of aangevuld? *Kijk wie er allemaal vertrokken zijn via [https://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Speciaal:VerwijzingenNaarHier/Sjabloon:Vertrokken&namespace=2&limit=500 het sjabloon "vertrokken"]. *En zoek natuurlijk in je eigen mailarchief met wie je ooit gecorrespondeerd hebt. Het is handig als je [[:w:nl:Wikipedia:Feestjaar 2026/uitnodiging#Uitgenodigd|hier aangeeft]] met welke Wikimediaan of Wikiboekenschrijver jij contact hebt opgenomen. Dan ontvangt de persoon niet al te veel dubbele uitnodigingen. N.B. Van iedereen die deelneemt aan dit evenement wordt verwacht dat zij het Beleid Vriendelijke Ruimtes respecteren. Je kunt er [https://nl.wikimedia.org/wiki/BVR_-_startpagina hier] meer over lezen. P.S. Heb jij je zelf nog niet aangemeld? Je kan je [https://nl.wikimedia.org/wiki/Verjaardagsfeest_Wikipedia_25_jaar! hier nog inschrijven]. Dank je wel alvast en hopelijk tot ziens 20 juni! Met feestelijke groet, [[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]] ([[Overleg gebruiker:Ellywa|overleg]]) 12 apr 2026 21:38 (CEST) == Sjabloon:Portalen == Op [[Sjabloon:Portalen]] ontbreken nog <del>twee</del> <ins>vier</ins> icoontjes (voor "Onderwijs" en "Esoterie"), die heb ik ook in [[c:Category:Wikipedia_portal_icons,_SVG]] niet kunnen vinden. Help, please? ;-) - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 19 apr 2026 14:03 (CEST) == [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons_talk:Project_scope#Proposal:_clarify_relationship_between_COM:INUSE_and_actual_practice Commons_talk:Project_scope#Proposal:_clarify_relationship_between_COM:INUSE_and_actual_practice] == Ik heb op grond [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons_talk:Project_scope#Proposal:_clarify_relationship_between_COM:INUSE_and_actual_practice hiervan] de [https://nl.wikibooks.org/w/index.php?title=MediaWiki%3AUploadtext&diff=424936&oldid=400493 bestanden uploaden] instructie aangepast [[Gebruiker:BeeBringer|BeeBringer]] ([[Overleg gebruiker:BeeBringer|overleg]]) 1 mei 2026 12:31 (CEST) *Akkoord. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 1 mei 2026 16:36 (CEST) == Over commons, hoofdstuk nummer zoveel... == Ik zag een scheve foto, en plakte er een rotate-sjabloon op. Daar kreeg ik een paar zeer kritische vragen over, of dat nou wel nodig was, en waarom ik het verkeerd ingevuld had (niet, dus). En net toen ik dat uitgelegd had (het voelde alsof ik mijn actie moest ''verdedigen''), werd de afbeelding ter verwijdering genomineerd omdat het AI zou zijn (ik zie het er echt niet in). Commons lijkt steeds meer een ''vijandige'' omgeving, in plaats van de ''dienstverlenende'' die het zou moeten zijn. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 5 mei 2026 14:07 (CEST) :En zeer vijandig naar AI toe terwijl de bedrijven daarachter (zie "Announcing New Wikimedia Enterprise Partners for Wikipedia’s 25th Birthday") misschien straks de redding voor commons zijn en andere Wikimedia projecten zijn ;) [[Gebruiker:BeeBringer|BeeBringer]] ([[Overleg gebruiker:BeeBringer|overleg]]) 6 mei 2026 09:11 (CEST) ::Commons is streng op auteursrechten en authenticiteit. AI schendt beide en daarom zijn ze er niet dol op. En je kunt zien of iets AI is als het om een recent bestand gaat zonder Exif-/Metadata-gegevens met gegevens over camera, belichtingstijd, etc.. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 7 mei 2026 08:02 (CEST) :::Ah dank je wel JopkeB voor deze heldere uitleg. Dan begrijp ik in ieder geval hun vijandigheid beter. Met vriendelijke groet [[Gebruiker:BeeBringer|BeeBringer]] ([[Overleg gebruiker:BeeBringer|overleg]]) 7 mei 2026 08:39 (CEST) ::::Maar het ontbreken van Exif data mag nooit als ''bewijs'' worden aangevoerd, en ik ben bang dat dat nu (gemakshalve?) wel gebeurt. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 7 mei 2026 10:42 (CEST) :::::De uploader heeft in ieder geval iets uit te leggen. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 7 mei 2026 17:34 (CEST) ::::::Dat zou in mijn geval heel eenvoudig zijn: ik gebruik voor kleine klusjes nog graag een heel oude versie van Paint Shop Pro die nog geen Exif-data opslaat. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 7 mei 2026 17:40 (CEST) == Kan [[:Categorie:Onderwijs en Opleiding]] worden samengevoegd met [[:Categorie:Onderwijs]]? == Kan [[:Categorie:Onderwijs en Opleiding]] worden samengevoegd met [[:Categorie:Onderwijs]]? Bij die eerste staat nu maar één pagina en geen verwijzing naar de tweede, terwijl ik de indruk heb dat die tweede de hoofdcategorie is. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 24 aug 2026 07:47 (CEST) :En nu ik er nog eens beter naar kijk: :# Kan die éne pagina [[Een papieren cursus omzetten in een Wikibook]] omgezet worden naar twee pagina's (oftewel: kan het eerste deel een aparte pagina worden)? :# En kunnen die dan beide Help-pagina's worden? Daar lijken ze mij beter thuis te horen. Dan kan de [[:Categorie:Onderwijs en Opleiding]] helemaal vervallen. :[[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 24 aug 2026 08:29 (CEST) == SPV inhoud-categorieën uitsluiten in [[Speciaal:OngekoppeldePaginas|Pagina's die niet gekoppeld zijn aan items]] == Is er een mogelijkheid om categorieën voor "inhoud" (zoals [[:Categorie:Huisdierengids - inhoud]]) uit te sluiten van [[Speciaal:OngekoppeldePaginas|Pagina's die niet gekoppeld zijn aan items]]? Ze bestaan niet zo specifiek in Wikidata, het is overzichtelijk genoeg om alleen de hoofdpagina (in dit geval [[Huisdierengids]]) op te nemen in Wikidata en het is veel werk om telkens ''<nowiki>{{Niet te koppelen}}</nowiki>'' te moeten toevoegen. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 24 aug 2026 11:51 (CEST) == Wat is het verschil tussen een [[:Categorie:Portaal|Portaal]] en een [[:Categorie:Boekenplanken|Boekenplank]]? == Wat is in Wikibooks het verschil tussen een [[:Categorie:Portaal]] en een [[:Categorie:Boekenplanken|Boekenplank]]? Wanneer gebruik je het één en wanneer het ander? Of kunnen ze worden samengevoegd tot één navigatietool? [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 27 aug 2026 13:42 (CEST) 63mzuyd40jo4mzw90gxs3p6vv0clri9 10 1832 429244 422082 2026-08-27T04:36:31Z JopkeB 18060 Schrijven aangepast naar 50% 429244 wikitext text/x-wiki <div class="center">[[Afbeelding:P linguistics.svg|30px]]<span style="font-size: large;">'''[[Boekenplank:Taal en letterkunde|4. Taal- en letterkunde]]'''</span></div> '''{{Aut|41. Linguïstiek}}'''<br> [[Een vreemde taal leren]]{{100%|Datum=Volgens infobox}} - [[Portaal:Thematisch opgezette woordenboeken]]{{100%|Datum=Volgens infobox}}<br> '''{{Aut|42. Taalcursus}}'''<br> ''421. natuurlijke taal'': [[Afrikaans]]{{100%|Datum=Volgens infobox}} - [[Italiaans]]{{100%|Datum=Volgens infobox}} - [[Nieuwgrieks]]{{75%|Datum=Volgens infobox}}<br> ''422. klassieke taal'': [[Latijn]]{{75%|Datum=Volgens infobox}}<br> ''423. kunsttaal'': [[Esperanto]]{{75%|Datum=Volgens infobox}} - [[Quenya]]{{100%|Datum=Volgens infobox}} - [[Tengwar]]{{75%|Datum=Volgens infobox}} - [[Toki Pona]]{{75%|Datum=Volgens infobox}}<br> ''424. dialect'': [[Kemzieks woordenboek]]{{75%|Datum=2 september 2022}}<br> '''{{Aut|44. Literatuurstudie}}'''<br> [[Amerikaanse literatuur]]{{100%|Datum=Volgens infobox}} - [[Engelse literatuur]]{{100%|Datum=Volgens infobox}} - [[Ernest Hemingway]]{{100%|Datum=Volgens infobox}} - [[Franse literatuurgeschiedenis]]{{100%|Datum=Volgens infobox}} - [[Gedichten uit de wereldliteratuur|Bekende gedichten uit de wereldliteratuur]] {{75%|Datum=Volgens infobox}} - [[Gothic novel]]{{100%|Datum=Volgens infobox}} - [[Jane Austen]]{{100%|Datum=Volgens infobox}} - [[Nederlandse literatuur in de middeleeuwen]]{{100%|Datum=Volgens infobox}} - [[Nederlandse literatuurgeschiedenis]]{{75%|Datum=Volgens infobox}} - [[Paradise Lost van John Milton]]{{100%|Datum=Volgens infobox}} - [[Shakespeares sonnetten]]{{75%|Datum=Volgens infobox}} - [[Wereldliteratuur]]{{75%|Datum=Volgens infobox}}<br> '''{{Aut|45. Taalbeheersing}}''' [[Schrijven]]{{50%|Datum=Volgens infobox}} - [[Van Idee tot Publicatie]]{{100%|Datum=Volgens infobox}} <noinclude> [[Categorie:Sjablonen hoofdpagina]] </noinclude> e8a5smmgdke5mbbk1cbb2f11n5ep8ky 429245 429244 2026-08-27T04:51:26Z JopkeB 18060 Schrijven verwijderd, hoort niet (nog) niet, 50% 429245 wikitext text/x-wiki <div class="center">[[Afbeelding:P linguistics.svg|30px]]<span style="font-size: large;">'''[[Boekenplank:Taal en letterkunde|4. Taal- en letterkunde]]'''</span></div> '''{{Aut|41. Linguïstiek}}'''<br> [[Een vreemde taal leren]]{{100%|Datum=Volgens infobox}} - [[Portaal:Thematisch opgezette woordenboeken]]{{100%|Datum=Volgens infobox}}<br> '''{{Aut|42. Taalcursus}}'''<br> ''421. natuurlijke taal'': [[Afrikaans]]{{100%|Datum=Volgens infobox}} - [[Italiaans]]{{100%|Datum=Volgens infobox}} - [[Nieuwgrieks]]{{75%|Datum=Volgens infobox}}<br> ''422. klassieke taal'': [[Latijn]]{{75%|Datum=Volgens infobox}}<br> ''423. kunsttaal'': [[Esperanto]]{{75%|Datum=Volgens infobox}} - [[Quenya]]{{100%|Datum=Volgens infobox}} - [[Tengwar]]{{75%|Datum=Volgens infobox}} - [[Toki Pona]]{{75%|Datum=Volgens infobox}}<br> ''424. dialect'': [[Kemzieks woordenboek]]{{75%|Datum=2 september 2022}}<br> '''{{Aut|44. Literatuurstudie}}'''<br> [[Amerikaanse literatuur]]{{100%|Datum=Volgens infobox}} - [[Engelse literatuur]]{{100%|Datum=Volgens infobox}} - [[Ernest Hemingway]]{{100%|Datum=Volgens infobox}} - [[Franse literatuurgeschiedenis]]{{100%|Datum=Volgens infobox}} - [[Gedichten uit de wereldliteratuur|Bekende gedichten uit de wereldliteratuur]] {{75%|Datum=Volgens infobox}} - [[Gothic novel]]{{100%|Datum=Volgens infobox}} - [[Jane Austen]]{{100%|Datum=Volgens infobox}} - [[Nederlandse literatuur in de middeleeuwen]]{{100%|Datum=Volgens infobox}} - [[Nederlandse literatuurgeschiedenis]]{{75%|Datum=Volgens infobox}} - [[Paradise Lost van John Milton]]{{100%|Datum=Volgens infobox}} - [[Shakespeares sonnetten]]{{75%|Datum=Volgens infobox}} - [[Wereldliteratuur]]{{75%|Datum=Volgens infobox}}<br> '''{{Aut|45. Taalbeheersing}}''' [[Van Idee tot Publicatie]]{{100%|Datum=Volgens infobox}} <noinclude> [[Categorie:Sjablonen hoofdpagina]] </noinclude> 2h13apovggkz4ip1sb5kjqrc9b4x2w9 10 6445 429243 425609 2026-08-27T04:23:27Z JopkeB 18060 Percentage Schrijven 429243 wikitext text/x-wiki <!-- NIEUWE BOEKEN op ALFABET invoegen - Zet er het VOORTGANGSSJABLOON en de DATUM bij (bijvoorbeeld 0, 25, of 50%|Datum=01 maart 2010). De bedoeling is de laatst eraan gewerkte datum. Dat hoeft niet elke keer, maar is wel handig om te zien DAT er nog steeds aan gewerkt wordt. Boeken die voor 75% of meer 'af' zijn verplaatsen naar de kolom 'Wiki Boeken'--> <h3>'''Lijst van wikiboeken die voor minder dan 75% klaar zijn. Uw goede aanvullingen zijn welkom. (In de linkerkolom staan boeken die al verder zijn.)'''</h3> <div class="plainlinks" style="margin-bottom: 0.6em;">''Voeg als u een nieuw boek begint de titel aan deze lijst toe: [https://nl.wikibooks.org/w/index.php?title=Sjabloon:Gestarte_boeken&action=edit klik hier.]''</div> '''A''' [[Abstracte algebra]]{{25%|Datum=16 februari 2010}} - [[Portaal:Allochtone talen in Nederland]]{{0%|Datum=19 oktober 2005}} - [[Amélie Nothomb]]{{50%|Datum=19 augustus 2017}} - [[Analyse]]{{50%|Datum=14 februari 2010}} - [[Anaximander over de natuur]]{{25%|Datum=29 maart 2010}} - [[Aquaristiek]]{{50%|Datum=16 februari 2010}} - [[Archeologie]]{{0%|Datum=24 april 2010}} - [[Arduino]]{{0%|Datum=30 juli 2013}} - [[Astronomisch woordenboek]]{{0%|Datum=26 juli 2010}} - [[Atlas van Europa]]{{25%|Datum=13 februari 2010}} <br> '''B''' [[Basiskennis chemie]]{{0%|Datum=06 september 2014}} - [[Basisstructuur van de kosmos]]{{25%|Datum=3 september 2010}} - [[Bekende filosofen uit de geschiedenis]]{{25%|Datum=17 maart 2016}} - [[Belgische Franstalige literatuur]]{{25%|Datum=1 december 2019}} - [[Beroemde jazzmuzikanten]]{{25%|Datum=28 augustus 2010}} - - [[Biochemie]]{{25%|Datum=13 februari 2010}} - [[Biologie]]{{25%|Datum=13 februari 2010}} - [[Bitcoin voor beginners]]{{25%|Datum=20 februari 2018}} <br> '''C''' [[Catalaans]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} - [[Chemie Centraal]]{{25%|Datum=13 februari 2010}} - [[Chemisch rekenen]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} - [[Cascading Style Sheets|CSS]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} - [[Chillipepers.nl]]{{0%|Datum=13 juni 2011}} - [[Computernetwerken]]{{25%|Datum=10 dec 2010}} - [[Computerspellen]]{{25%|Datum=Volgens infobox}} - [[Computersystemen]]{{25%|Datum=23 november 2012}} - [[Cursusboek Marifonie]]{{50%|Datum=15 februari 2010}} - [[Cursus noten lezen]]{{25%|Datum=12 december 2013}} <br> '''D''' [[Dammen]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} - [[Datacommunicatie in informatica]]{{50%|Datum=15 februari 2010}} - [[Decamerone]]{{50%|Datum=21 augustus 2011}} - [[Deens]]{{50%|Datum=25 september 2006}} - [[Portaal:Dierengids|Dierengids]]{{25%|Datum=16 februari 2010}} - [[Dominobouwen]]{{25%|Datum=29 maart 2010}} - [[Duits]]{{25%|Datum=16 februari 2010}} - [[Dwengo]]{{25%|Datum=6 december 2012}} <br> '''E''' [[EHBO]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} - [[Elektriciteit]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} - [[Elektronica]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} - [[Engels]]{{25%|Datum=16 februari 2010}} - [[Etiquette voor het internationaal zakendoen|Etiquette voor het internationaal zakendoen]]{{25%|Datum=16 februari 2010}} - [[Evolutie]]{{50%|Datum=23 mei 2025}} <br> '''F''' [[Farmacologie]]{{50%|Datum=15 februari 2010}} - [[Filmmontage]]{{0%|Datum=3 juni 2010}} - [[Fourieranalyse]]{{25%|Datum=14 februari 2010}} - [[Frans]]{{25%|Datum=16 februari 2010}} - [[Fries]]{{50%|Datum=16 februari 2010}} - [[Wikibooks:Fysica|Fysica (project onderwijs)]]{{25%|Datum=14 februari 2010}} <br> '''G''' [[Gebruik van de opdrachtprompt]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} - [[Gedichten uit de wereldliteratuur]] - [[Geheimschrift]]{{0%|Datum=8 maart 2010}} - [[Gender en diversiteit]]{{25%|Datum=20 juni 2005}} - [[Geneeskunde]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} - [[Genieten van Seks]]{{50%|Datum=23 oktober 2015}} - [[Georges Simenon]]{{25%|Datum=8 september 2016}} - [[Gitaar]]{{50%|Datum=16 februari 2010}} - [[Gotisch]]{{25%|Datum=16 februari 2010}} - [[Griekse mythologie]]{{25%|Datum=21 september 2008}} - [[Gronings]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} <br> '''H''' [[Handboek practica onderwijs|Handboek practicaonderwijs]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} - [[Handige Harry]]{{50%|Datum= 29 september 2008}} - [[Hengelsport]]{{25%|Datum=16 februari 2010}} - [[Heraclitus over de natuur]]{{50%|Datum=15 februari 2010}} [[Hermetische kabbala]]{{50%|Datum=24 augustus 2010}} - [[Houtzaagmolens praktijkhandboek]]{{25%|Datum=31 oktober 2010}} - [[HTML]]{{50%|Datum=15 februari 2010}} - [[Portaal:Huisdierengids|Huisdierengids]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} - [[Victor Hugo]]{{25%|Datum=7 juli 2024}} <br> '''I''' [[Ido]]{{25%}} - [[Inleiding Oude en Nieuwe Testament]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} - [[In mensentaal]]{{25%|Datum=16 februari 2010}} <br> '''J''' [[Jazz standards]]{{25%|Datum=30 augustus 2010}} - <br> '''K''' [[Kaartspel|Kaartspelen]]{{50%|Datum=15 februari 2010}} - [[Kantoorsoftware]]{{50%|Datum=15 februari 2010}} - [[Kennisbank keramiek]]{{25%|Datum=27 april 2019}} - [[Koningen aan de Nijl]]{{25%|Datum=9 juli 2006}} - [[Kostprijsberekening en interne informatievoorziening]]{{50%|Datum=16 februari 2010}} - [[Kunstgeschiedenis]]{{25%|Datum=16 februari 2010}} <br> '''L''' [[Latijn (scholierenversie)]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} - [[Leerboek Wikipedia]]{{25%|Datum=24 april 2011}} - [[Leer jezelf ecologisch tuinieren]]{{50%|Datum=23 augustus 2017}} - [[Litouws]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} <br> '''M''' [[Maatschappijleer]]{{50%|Datum=23 augustus 2017}} - [[Magische wetenschap|Magische wetenschappen]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} - [[Manifest van de angst]]{{50%|Datum=9 december 2011}} - [[Mechanica van materialen]]{{50%|Datum=15 februari 2010}} - [[Melkwinning]]{{25%|Datum=9 juni 2010}} - [[Meten en onzekerheid]]{{25%|Datum=15 februari 2011}} - [[Mineralen verzamelen]]{{25%|Datum=18 december 2007}} - [[Modelspoorwegbouw]]{{25%|Datum=22 maart 2009}} <br> '''N''' [[Nederlands]]{{25%|Datum=16 februari 2010}} - [[Nederlandse geschiedenis]]{{50%|Datum=20 juni 2005}} - [[Nederlandse jazz]]{{50%|Datum=28 augustus 2010}} - [[Netwerken]]{{25%|Datum=Volgens infobox}} [[Noors]]{{25%|Datum=4 april 2013}} <br> '''O''' [[Omrekenen van eenheden]]{{50%|Datum=15 februari 2010}} - [[Onderwijs in relatie tot P2P]]{{50%|Datum=23 september 2014}} - [[Ontdekkingsreizen]]{{0%|Datum=23 april 2017}} - [[Ontwerp en bouw een besturingssysteem]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} - [[OpenOffice.org]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} - [[OpenStreetMap]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} - [[Oracle]]{{50%|Datum=15 februari 2010}} - [[Organische chemie]]{{25%|Datum=13 februari 2010}} - [[Oudgrieks]]{{25%|Datum=16 februari 2010}} - [[Over beroemde personen]]{{25%|Datum=16 februari 2010}}- [[Opfriscursus literatuur]]{{25%|Datum=23 augustus 2010}} <br> '''P''' [[Papiamento]]{{0%|Datum=16 februari 2010}} - [[Periodiek systeem]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} - [[Personenzorg I]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} - [[Perzisch]]{{0%|Datum=16 februari 2010}} - [[Pinnacle Studio]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} - [[Edgar Allan Poe]] - {{25%|Datum=14 juli 2024}} [[Pools]]{{50%|Datum=16 februari 2010}} - [[Portugees]]{{25%|Datum=16 februari 2010}} - [[Programmeren, de basis]]{{50%|Datum=15 februari 2010}} - [[Programmeren in C]]{{50%|Datum=15 februari 2010}} - [[Programmeren in C++]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} - [[Programmeren in C Sharp|Programmeren in C#]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} - [[Programmeren in COBOL]]{{50%|Datum=15 februari 2010}} - [[Programmeren in Java]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} - [[Programmeren in JavaScript]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} - [[ Programmeren in Just Basic]]{{25%|Datum=4 augustus 2012}} - [[Programmeren in Pascal]]{{50%|Datum=15 februari 2010}} - [[Programmeren in Python]]{{50%|Datum=15 februari 2010}} - [[Programmeren in Ruby]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} - [[Programmeren in VB & VBA]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} - [[Programmeren in x86 assembler]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} <br> '''R''' [[Religieus woordenboek]]{{25%|Datum=19 januari 2011}} - [[Roemeens]]{{25%|Datum=16 februari 2010}} - [[Russisch]]{{50%|Datum=16 februari 2010}} <br> '''S''' [[Saterfries]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} - [[Scheepsstabiliteit]]{{0%|Datum=06 augustus 2011}} - [[Scheikunde]]{{25%|Datum=13 februari 2010}} - [[Scheikunde Opgaven]]{{50%|Datum=Volgens infobox}} - [[Schrijven]]{{50%|Datum=10-04-2026}} - [[Shakespeares toneelstukken]]{{25%|Datum=16 april 2017}} - [[Shakespeare van A tot Z]]{{25%|Datum=11 november 2021}} - [[Sindarijns]]{{50%|Datum= 13 aug 2010}} - [[Sloveens]]{{0%|Datum=16 februari 2010}} - [[Songbook]]{{0%|Datum=16 juli 2015}} - [[Spaans]]{{25%|Datum=16 februari 2010}} - [[Sterkteleer]]{{50%|Datum=20 juli 2010}} - [[Sterren kijken]]{{25%|Datum=11 december 2013}} <br> '''T''' [[Tekstverwerking]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} - [[Toetsenbank]]{{25%|Datum=30 september 2006}} - [[Toevalsprocessen]]{{50%|Datum=22 jul 2011}} - [[Trucs met de diabolo]]{{50%|Datum=16 februari 2010}} - [[Tsjechisch]]{{0%|Datum=16 februari 2010}} - [[Turks]]{{25%|Datum=16 februari 2010}} - [[Transfusiegeneeskunde]]{{25%|Datum=06 oktober 2011}} <br> '''V''' [[Verteltechnieken]]{{25%|Datum=16 februari 2010}} - [[Vietnamees]]{{25%|Datum=4 november 2010}} <br> '''W''' [[Welsh]]{{50%|Datum=20 augustus 2010}} - [[Werken met MKVToolnix]]{{50%|Datum=15 februari 2010}} - [[West-Vlaams]]{{50%|Datum=15 februari 2010}} - [[William Wordsworth]]{{25%|Datum=14 november 2019}} - [[Windows]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} - [[Woordenboek&nbsp;literatuur]]{{25%|Datum=12 feb 2018}} <br> '''Z''' [[Zeeuws]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} - [[Zeilen met een open kielboot op Gooi- en Eemmeer]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} - [[Zweeds]]{{25%|Datum=16 februari 2010}} <noinclude>[[Categorie:Sjablonen hoofdpagina]]</noinclude> jv09nnyxma1qirxrea6yvftzu787kqu 0 14663 429284 423039 2026-08-27T11:46:53Z JopkeB 18060 Enkele Wikibooks overgebracht naar [[Boekenplank:Samenleving]] 429284 wikitext text/x-wiki __NOTOC__<!--Aanvullingen op alfabet svp--> {{Kolommen automatisch|inhoud= {{Bij elkaar houden|inhoud= *[[Geo-visualisatie|Handboek Geo-visualisatie]] {{100%|Datum=27 april 2008}} *[[In mensentaal]] {{0%|Datum=3 juni 2006}} *[[Papier]] {{75%|Datum=26 september 2006}} *[[Portaal:Thematisch opgezette woordenboeken]] {{100%|Datum=21 juni 2017}} *[[Veilig op het internet]] {{75%|Datum=25 februari 2006}} *[[Toetsenbank]] {{25%|Datum=30 september 2006}} *[[Trotski voor beginners]] {{100%|Datum=22 oktober 2006}} *[[Vruchtbrengend woordenboek/Inhoud|Vruchtbrengend woordenboek]] {{50%|Datum=20 juni 2005}} }} {{Bij elkaar houden|inhoud= ==Atlas== *[[Atlas van Europa]] {{50%|Datum=26 juli 2005}} *[[Historische atlas]] {{25%|Datum=20 juni 2005}} }} ==Hobby en ontspanning== *[[Bronsgieten voor beeldhouwers]] {{25%}} *[[Huisdierengids rat|Huisdierengids: De tamme rat]] {{75%|Datum=1 mei 2006}} *[[Leer jezelf ecologisch tuinieren]] {{25%|Datum=29 juli 2008}} *[[Mineralen verzamelen]] {{25%|Datum=18 december 2007}} *[[Modelspoorwegbouw]] {{25%}} *[[Puzzeltocht]] {{75%|Datum=26 september 2008}} *[[Schaken]] {{25%|Datum=21 oktober 2006}} *[[Vakantiereizen]] {{50%|Datum=29 juli 2008}} ==Wikijunior== * ... }} {{Navigatie boekenplanken}} [[Categorie:Boekenplanken| ]] 5jze4bizx6bm90ab53oy772d5koa2ju 0 17242 429253 427488 2026-08-27T09:17:20Z JopkeB 18060 Verwijderd: Auteur: Gerard D. de Gier - er is niet één auteur voor dit Wikibook, bovendien komt deze naam niet voor in de Geschiedenis van deze pagina 429253 wikitext text/x-wiki {{Bi}} <div style='text-align: center;'><span style='font-size: large;'>Titel: ''Netwerken''</span></div> {{Bottombox |inhoud=Dit Wikibook is een [[Wikibooks:Beginnetje|eerste opzet]]. U wordt uitgenodigd om er uw kennis toe te voegen! Klik hiertoe op ['''Bewerken'''] voor deze pagina of op een rode link voor een nieuw hoofdstuk. |logo=Crystal txt.png}}<br> Het werkwoord '''Netwerken''' gaat over het actief opbouwen en onderhouden van persoonlijke relaties met familie, vrienden, collega's en kennissen. Dergelijke contacten en interacties kunnen steun, informatie en/of kansen bieden. Het gaat om meer dan af en toe een borrel drinken. Binnen de kringen van ondernemers, journalisten en professionele loopbaanadviseurs en in vele andere beroepsgroepen, wordt netwerken beschouwd als een veelomvattende activiteit die het puur sociale aspect overstijgt. Het navolgende is een toelichting voor een breder publiek. Want ook voor "gewone" mensen is het handig om een netwerk te hebben. Bijvoorbeeld voor het vinden van werk (een nieuwe baan of klussen voor zzp'ers), voor het vinden van deskundigen of een hulp in de huishouding. [[Bestand:Netwerkmodel.jpg|centre|500px]] ===[[Netwerken/Bewustzijn|Bewustzijn]]=== Hoewel men dit vaak niet beseft, netwerkt men vaker dan men denkt. De meeste mensen zijn afkerig van het begrip omdat zij het gevoel hebben dat netwerken op de een of andere manier een inbreuk op de privacy van anderen maakt, en/of een oneigenlijk gebruik van de kring van vrienden, familie en zakelijke relaties. Maar wij maken allemaal gebruik van de mensen in ons netwerk, bijvoorbeeld voor het regelen van oppas, het vinden van een (betere) kamer of appartement, of om in contact te komen met mensen met dezelfde hobby of die werkzaam zijn in een bedrijfstak waar we zelf graag in willen werken. Er zijn verschillende soorten contacten geschikt voor een netwerk: * Mensen die u persoonlijk kent, zoals familie, vrienden, buren, leden van verenigingen of clubs waarvan u lid bent, collega's en studiegenoten. * Mensen die interessant zijn om te leren kennen. U kunt vragen aan mensen die u al kent om u bij zo iemand te introduceren. U kunt ze ook ontmoeten tijdens bijeenkomsten zoals borrels, studiedagen en feesten bij vrienden. U kunt uw netwerk verbreden door lid te worden van clubs waar u dergelijke mensen kunt tegenkomen, van de buurtapp en plaatselijke sportclub tot landelijke beroepsverenigingen, zie bijvoorbeeld {{Wp|Categorie:Vereniging}} (geen uitputtende lijst). Ook kunt u de stoute schoenen aantrekken en hen rechtstreeks benaderen. * Bedrijven die interessant zijn om te leren kennen, bijvoorbeeld omdat u er graag zou werken of als klant zou willen begroeten. Een laagdrempelige manier hiervoor is het bezoeken van beurzen, zoals een {{Wp|handelsbeurs}}, vakbeurs of carrièrebeurs, en andere zakelijk gerelateerde evenementen. Ook kunt u proberen een stage te regelen bij een dergelijk bedrijf. ===[[Netwerken/Doel|Doel]]=== Echter, netwerken-om-het-netwerken heeft weinig zin: er moet wel een doel zijn. Voor journalisten bijvoorbeeld is dat het vinden van nieuws, in de loopbaanadvies branche is dit mensen helpen met het vinden van een andere job, en, voor zelfstandige ondernemers, het verkrijgen van opdrachten. Netwerken heeft ook zin binnen de eigen organisatie, als een manier om zonder formele autoriteit toch invloed uit te oefenen, dingen gedaan te krijgen of bij bepaalde projecten een productieve samenwerking te bewerkstelligen.&nbsp;<ref>Allan R. Cohen, David L. Bradford, Influence Without Authority (1991), pp. 17-25.</ref> ===[[Netwerken/Doen|Doen!]]=== Veel mensen práten wel over netwerken, maar ze doen het in de praktijk niet. Dat komt veelal omdat men een drempel voelt om andere aan te spreken, zelfs op bijeenkomsten die zich daar goed voor lenen, zoals recepties en conferenties. En dat is jammer en onnodig want netwerken is niets anders dan 'leuk omgaan met mensen'. Activiteiten om een netwerk op te bouwen kunnen divers zijn. U kunt zelf op zoek gaan naar mensen en proberen met hen in contact te komen, bijvoorbeeld via uw eigen netwerk, sociale media, bijeenkomsten of door brutaal op hen af te stappen. Het kan ook andersom door uzelf in the picture te plaatsen, bijvoorbeeld door een artikel in de buurtkrant, nieuwsbrief of vaktijdschrift te plaatsen (met uw contactgegevens) of door lezingen te houden (zorg steeds wel dat u echt iets te vertellen hebt dat interessant voor anderen is); in de hoop dat lezers of toehoorders contact met u opnemen. ===[[Netwerken/Attitude|Attitude]]=== Maar als men blijvend succesvol wil zijn als netwerker, dan zal het een mentaliteit moeten worden, een manier van leven, iets waar men steeds alert op is. Dus als u bv. informatie nodig hebt denk dan éérst aan iemand in uw netwerk die het zou kunnen weten en denk dán pas aan Google. ===[[Netwerken/Profiel|Profiel]]=== Om succesvol te netwerken moet u een helder profiel hebben zodat u weet wie u bent en wat u kunt (en wat niet). Natuurlijk is het van groot belang dat u dit vervolgens ook goed voor het voetlicht kunt brengen. En dit heeft alles te maken met uw zelfbeeld. De vraag hoe u uzelf ziet bepaalt in hoge mate hoe u uw verhaal vertelt. Maar belangrijker nog: zoals iemand zichzelf ziet, zo ziet een ander hem/haar ook – u straalt het uit. Juist dat zelfbeeld is bij veel mensen een probleem. Enkelen hebben een te groot ego (dat is redelijk eenvoudig bij te stellen); maar velen ‘denken’ zich klein. Terecht luidt het gezegde: ‘Wie zich zo klein maakt als een muis wordt opgegeten door de kat.’ ===[[Netwerken/Sociale media|Sociale media]]=== Sociale media kunnen het opbouwen en onderhouden van een persoonlijk netwerk ondersteunen. ===[[Netwerken/Voorbereiding|Voorbereiding]]=== De voorbereiding bij netwerken valt uiteen in verschillende gedeelten. # De markt: waar vindt u de opdracht of baan die bij u past en hoe ziet die markt eruit? # Uw eigen voorbereiding: naast uw profiel: een aantal pakkende succesverhalen en een helder betoog over uw ideeën voor de toekomst. # Het opsporen van mensen of organisaties met wie u contact wilt leggen. Bedenk eerst welk soort mensen hiervoor in aanmerking komen: welk beroep of vrijetijdsbesteding moeten ze hebben en welke andere kwalificaties? Waar zijn dergelijke mensen te vinden? Denk daarbij niet alleen aan organisaties waar zij werken, maar ook aan online netwerken, zoals sociale media. # Een eerste contact leggen met mensen die interessant kunnen zijn. Dat kan via een e-mail of telefonisch. Een goede manier is een combinatie van beide: eerst een introductie (met cv als bijlage) via een e-mail waarin u als slot aankondigt dat u binnenkort (liefst met een concrete datum en dagdeel) telefonisch contact op zult nemen. Bereid zo'n telefonisch gesprek goed voor: beginzin, vraag of het schikt of dat u beter op een later tijdstip kunt bellen, onderwerpen die u wilt bespreken en een afsluitende zin. Laat zo'n gesprek prettig en luchtig verlopen, wees aardig. Houd zo'n gesprek kort; probeer liever een (face-to-face) afspraak te maken waarin onderwerpen uitgebreider aan bod kunnen komen. # De uitgebreide voorbereiding op ieder individueel netwerkgesprek. U moet zo veel mogelijk over uw gesprekspartner te weten zien te komen, goed geïnformeerd zijn over de branche, iets actueels te vertellen hebben en op de hoogte zijn van de situatie van de organisatie die u bezoekt. Stel vooral vragen. Bijvoorbeeld over werkwijzen, mogelijkheden en tips. :Niet behorend bij de voorbereiding, maar wel belangrijk: :* Terugkoppeling, korte tijd na het gesprek. Wat heeft u met de antwoorden gedaan, hoe heeft het gesprek bijgedragen aan uw doelen, wat heeft u inmiddels bereikt? Laat het ook weten als u pas na enige tijd iets heeft bereikt wat tijdens het gesprek is besproken of waarmee een doel is bereikt ("Dankzij uw aanbeveling om ..., heb ik ...."). ===[[Netwerken/Zelfbeeld|Zelfbeeld]]=== ===[[Netwerken/Inventarisatie|Inventarisatie]]=== Het is een bekend gegeven dat ieder mens ongeveer vijfhonderd mensen kent. Het is zaak die in beeld te brengen door een goede '''inventarisatie'''. Dat gaat het gemakkelijkst door eerst die netwerken op te schrijven waar u zelf deel van uitmaakt zoals familie, collega’s, de buurt, sportclub, vrienden en kennissen etc. Daarnaast kent u meestal wel mensen die lid zijn van grote netwerken zoals serviceclubs (Rotary, Lion, o.a.), studentenverenigingen (dan wel alumni-netwerken) of ondernemersclubs. Dat zijn mensen die bij uitstek geschikt zijn om nadere informatie te verstrekken over bijv. potentiële opdrachtgevers voor uw bedrijf. Ze horen veel en kennen veel mensen. [[Netwerken/Profiel#LinkedIn|LinkedIn]] kan behulpzaam zijn bij het inventariseren van uw netwerk èn van het in beeld brengen van gewenste contacten. ===[[Netwerken/Ontmoeten|Ontmoeten]]=== ===[[Netwerken/Netwerkgesprek|Netwerkgesprek]]=== Pas als u goed voorbereid bent is het zinvol om echte netwerkgesprekken te gaan voeren. U kunt overal mensen ontmoeten, maar zeker in het begin van uw netwerk-activiteiten is het slim om het in de buurt te zoeken en vooral laagdrempelig te beginnen. Probeer gewoon eens informatie te verzamelen over een bedrijf waar u mogelijk zou willen werken door te praten met mensen in uw omgeving. U zult al snel zien dat mensen u doorverwijzen zodat u in contact komt met mensen die u de benodigde informatie over die organisatie kunnen geven. In het begin zal dat informeel gebeuren, bijv. op een verjaardag of een receptie, maar al snel zult u een echt netwerkgesprek hebben. Zo’n gesprek kunt u vanaf het begin een positieve wending geven door het maken van een perfecte eerste indruk. Het is zéér belangrijk dat u meteen duidelijk maakt waar u voor komt: "geen opdracht, geen baan, maar informatie". Doet u dat niet dan denkt uw gesprekspartner al snel: "Die wil iets van mij (een baan/een opdracht), dat heb/wil ik niet, hoe kom ik hier zo snel mogelijk van af." De ervaring leert dat het gesprek zelf (na een paar keer) wel loopt, maar de afsluiting is vaak een groot struikelblok. Begin met te vragen naar concrete suggesties. Als die zijn gekomen is de volgende vraag: "Zeer interessant, met wie zou ik daar nu eens verder over kunnen praten?" Dan moet de gesprekspartner namen noemen. Tenslotte de vraag: "Hoe kan ik contact leggen met deze perso(o)n(en)," waarbij het natuurlijk van belang is dat uw gesprekspartner als tussenpersoon wil optreden. Wanneer u het gesprek heeft gevoerd, en het besprokene heeft vastgelegd in uw systeem, stuur dan de volgende dag even een passend kaartje of een e-mail. Daarin drukt u uw dank uit voor de tijd die uw gesprekspartner voor u heeft willen uittrekken, en voor de informatie en/of de directe hulp. En als u eens iets tegenkomt waarvan u denkt dat uw gesprekspartner dat op prijs zal stellen, bijvoorbeeld een artikel uit een tijdschrift op zijn/haar vakgebied of hobby, stuurt u dat dan meteen even naar hem/haar op. Dit is ook meteen een prachtige manier om in contact te blijven. Dergelijke kleine attenties worden bijzonder op prijs gesteld en zorgt er in veel gevallen voor dat men u zich blijft herinneren. Dan zal men gemakkelijker geneigd zijn ook u op de hoogte houden of iets toe te zenden, of zelfs voor iets uitnodigen.&nbsp;<ref> Cohen & Bradford, ''op.cit.'', pp.26-44.</ref> Wanneer u binnen uw eigen organisatie uw netwerk goed onderhoudt, heeft dit onmiddellijk invloed op de manier waarop u uw collega’s of teamleden kunt insprireren (of zij u), en zal het project of de taak waaraan u werkt ten goede komen: "(...) the ultimate 'glue' that binds people is not 'what they get' from the organization but what they can contribute to the community."&nbsp;<ref> P. Senge et al., ''The Fifth Discipline Fieldbook'' (1998), p. 300.</ref> "Shared visions have a way of spreading through personal contact."&nbsp;<ref> Idem, p. 301.</ref> ===[[Netwerken/Evaluatie|Evaluatie]]=== Ga na zo’n gesprek meteen voor de spiegel staan voor een evaluatie en vraagt u zich dan af: * wat was goed * wat kon beter * welke tips heb ik gekregen? * welke verwijzingen? Als u straks die nieuwe baan of die opdracht hebt, moet u uiteraard het spoor terug volgen en de mensen die u onderweg hebben geholpen bedanken. U zult de gesprekken dus goed moeten vastleggen. De eerste vijf gesprekken kunt u nog onthouden, de volgende niet meer. Programma’s als Excel, Outlook, Access, Davilex etc. lenen zich hier uitstekend voor. En wilt u het echt professioneel aanpakken denk dan aan pakketten als ACT!, Archie of Commence. ===[[Netwerken/Onderhoud|Onderhoud]]=== Iedereen kent veel mensen, maar kènde er veel meer. Gebrek aan gestructureerd onderhoud is er de oorzaak van dat veel mensen gewoon verdwijnen in de mist. De simpelste manier van onderhoud is natuurlijk het netwerk gewoon gebruiken. U kunt iets opzoeken via Internet, maar het is leuker (en beter voor het onderhoud) iemand te bellen of mailen die de informatie ook heeft. Grijp elke gelegenheid aan om iets van u te laten horen (maar houd dat wel binnen de perken). Kerst- en nieuwjaarsgroeten (per post of per mail) zijn goede manieren om verre contacten te onderhouden; schrijf dan wel iets meer dan alleen "Prettige feestdagen", vertel ook iets over uzelf, om de ander op de hoogte te houden: de huidige stand van zaken, wat u zoal het afgelopen jaar heeft bereikt, dat u gezien heeft dat de ander ... (een belangrijke post op LinkedIn heeft geplaatst waar u veel aan had, of iets anders aardigs). En als iemand op LinkedIn post dat hij/zij een nieuwe baan heeft, feliciteert u hem/haar natuurlijk per omgaande post! Ondanks alle ‘vriendensites’ als LinkedIn, Facebook, Nextdoor, etc. blijft persoonlijk contact een onmisbare schakel bij netwerken. Het beste bewijs daarvoor is dat een site als LinkedIn ook begonnen is met fysieke bijeenkomsten. "As members of a community, we need to meet in person when we talk about what we really care about."&nbsp;<ref> Peter Senge et al., ''op.cit.'', p. 301.</ref> Bij het onderhoud is het verder van belang dat u zorgt voor een zekere structuur: voor u het weet praat u altijd met dezelfde mensen. Maar waar het vooral op aankomt is: "Laat eens iets van je horen." Dat kan natuurlijk van alles zijn, maar het moet wel bij u passen. Probeer uw creatieve vermogens te benutten. Enkele voorbeelden van onderhoud zijn: {| class="wikitable" !In de privésfeer || In de zakelijke sfeer |- | *Hulp bieden (liefst ongevraagd) *Artikel of Internet link sturen over iemands hobby *Alternatieve kerstkaart – bedenk iets leuks *Bellen (en dat dan ook echt doen) *Lentekaart i.p.v. kerstkaart || *Samen met relaties iets bezoeken *Sponsor een boek *Houd open huis voor de buurt *Kom in een krant of tijdschrift met uw bedrijf of beroep *Word lid van een ondernemersvereniging |} Zoals uit het bovenstaande blijkt is netwerken wel degelijk iets meer en anders dan alleen maar het drinken van een borrel in een café. ==='''LITERATUURLIJST'''=== '''Carrière en netwerken''' * L. Alexander, ''Career networking'', (Oxford 1997) * Richard Bolles, ''What color is your parachute'' (verschijnt jaarlijks) * Gerard D. de Gier, ''Netwerken doe je zó'' (Zwolle, 2006). * R.L. Krannich & C.R. Krannich, ''The new network: your way to job and career success'' (Woodbridge 1993) * Dr. N. M. Yeager, ''CareerMap'' (New York 1988) * Dineke van Zeewijk-Vink, Just Jongeleen, ''Doeltreffend netwerken'' (Deventer 2003) * Charles D.A. Ruffolo, ''Network Your Way to Success'' (Zwolle 2004) * Fred Krautwurst, ''Afgedwongen toeval'' (Zaltbommel 2006) * Ria de Jong, ''De essentie van netwerken'' (Den Haag 2006) '''Wetenschappelijke netwerktheorieën''' * Wayne E. Baker, ''Networking Smart'' (New York 1994) * Wayne E. Baker, ''Netwerken, over het waarderen, opbouwen en gebruiken van sociaal kapitaal'' (Amsterdam 2001) * A.W. Boxman (uitg.), ''Contacten en carrière'' (Amsterdam 1992) * W. Jansen, G.L.H. van den Wittenboer, ''Sociale netwerken en hun invloed'' (Meppel 1992) * Nitin Nohria & Robert G. Eccles, ''Networking & Organisational Structure, Form and Action'' (Harvard 1994) '''Vrouwen en netwerken''' * Dr. Lily M. Segerman-Peck, ''Networking & Mentoring, a Woman’s Guide'' (London 1991) * Mary Scott Welch, ''Networking, a Great New Way for Women to Get Ahead'' (Stamford CT 1980) '''Netwerken in het algemeen''' * A. Baer & Lynne Waymon, ''52 Ways to Re-connect, Follow Up & Stay in Touch'' (Dubuque 1994) * L. D. Bjorseth, ''Breakthrough networking'' (Lisle 1996) * Dale Carnegie, ''Zo maakt u goede vrienden en relaties'' (Den Haag 2003) * H. Catt, P. Scudamore, ''The power of networking'' (London 1999) * D. Fisher, S. Vilas, ''Power Networking'' (Austin 2000) * J. Gitomer, ''Het zwarte boekje voor netwerkers'' (Austin 2008) * J. van Hezewijk, M. Metze, ''Je kent wie je bent'' (Amsterdam 1999) * H. Mackay, ''Dig Your Well Before You Get Thirsty'' (New York 1997) * Susan Roanne, ''The Secrets of Savvy Networking'' (New York 1993) * J. Smallwood McKenzie, ''The 101 Commandments of Networking'' (privé uitgave {{ISBN|1-58500-444-8}}) * L. Michelle Tullier, ''Networking for Everyone'' (Indianapolis 1998) * Prof. W. Verbeke, ''Ik netwerk, dus ik besta'' (Alphen a/d Rijn 2001) * D. de Wit, ''Netwerken als strategie'' (Alphen a/d Rijn 1998) '''Overig''' * D. Cohen, L. Prusak, ''In Good Company: How Social Capital Makes Organisations Work'' (Harvard 2001) * J. R. DeLuca, ''Political Savvy'' (Berwyn 1992) * S. Covey, ''The Seven Habits of Highly Effective People'' (New York 1991) * M. Giovagnoli & J. Carter Miller, ''Networlding'' (San Francisco 2000) * Malcolm Gladwell, ''Het Omslagpunt'' (Amsterdam 2001) * Trudy Kunz, ''Zeg toch eens gewoon HALLO'', (Amsterdam 1993) * ''Pyttersen’s Nederlandse Almanak'' (Houten, verschijnt ''ca.'' 1 x per twee jaar) * C. Topf, ''Een succesvolle carrière door de juiste lichaamstaal'' (Antwerpen & Harderwijk, 2000) ===Voetnoten=== <references/> {{Boek}} [[Categorie:Mens en maatschappij]] {{Fase|3}} 9up8alqkaxmuizr9w2he17vwpnd51ie 429267 429253 2026-08-27T10:35:16Z JopkeB 18060 Hoofdstukken gemaakt en teksten daarvoor overgeheveld 429267 wikitext text/x-wiki {{Bi}} <div style='text-align: center;'><span style='font-size: large;'>Titel: ''Netwerken''</span></div> {{Bottombox |inhoud=Dit Wikibook is een [[Wikibooks:Beginnetje|eerste opzet]]. U wordt uitgenodigd om er uw kennis toe te voegen! Klik hiertoe op ['''Bewerken'''] voor deze pagina of op een rode link voor een nieuw hoofdstuk. |logo=Crystal txt.png}}<br> Het werkwoord '''Netwerken''' gaat over het actief opbouwen en onderhouden van persoonlijke relaties met familie, vrienden, collega's en kennissen. Dergelijke contacten en interacties kunnen steun, informatie en/of kansen bieden. Het gaat om meer dan af en toe een borrel drinken. Binnen de kringen van ondernemers, journalisten en professionele loopbaanadviseurs en in vele andere beroepsgroepen, wordt netwerken beschouwd als een veelomvattende activiteit die het puur sociale aspect overstijgt. In dit Wikibook wordt een toelichting gegeven voor een breder publiek. Want ook voor "gewone" mensen is het handig om een netwerk te hebben. Bijvoorbeeld voor het vinden van werk (een nieuwe baan of klussen voor zzp'ers), voor het vinden van deskundigen of een hulp in de huishouding. [[Bestand:Netwerkmodel.jpg|centre|500px]] == Inhoudsopgave == * [[Netwerken/Bewustzijn|Bewustzijn]] - iedereen netwerkt - maar is zich er niet altijd van bewust * [[Netwerken/Doel|Doel]] - doel(en) van netwerken * [[Netwerken/Profiel|Profiel]] - weet wie u bent en wat u kunt * [[Netwerken/Voorbereiding|Voorbereiding]] - bereid u goed voor voordat u gaat netwerken * [[Netwerken/Inventarisatie|Inventarisatie]] - wie kent u eigenlijk al? * [[Netwerken/Ontmoeten|Ontmoeten]] - hoe ontmoet u potentiële nieuwe netwerkcontacten? * [[Netwerken/Netwerkgesprek|Netwerkgesprek]] - hoe voert u een netwerkgesprek? * [[Netwerken/Evaluatie|Evaluatie]] - evaluatie van een netwerkgesprek * [[Netwerken/Sociale media|Sociale media]] - hulpmiddelen bij netwerken * [[Netwerken/Doen|Doen!]] - actie! * [[Netwerken/Attitude|Attitude]] let op uw attitude/mentale houding * [[Netwerken/Onderhoud|Onderhoud]] - onderhoud uw netwerk! * [[Netwerken/Literatuurlijst|Literatuurlijst]] {{Boek}} [[Categorie:Mens en maatschappij]] {{Fase|1}} jbmdxx3agfi7ewbvkaq7hanli9tl5la 4 23222 429241 424907 2026-08-27T04:10:50Z JopkeB 18060 Schrijven WSBN nl-4-45-450-00002 429241 wikitext text/x-wiki {{Post-it/WSBN}} Het '''Wiki Standaard Boeknummer''' (WSBN) is een uniek nummer dat gegeven wordt aan een vrij boek op Wikibooks. Op de pagina [[Wikibooks:Wiki Standaard Boeknummer]] wordt de samenstelling van dit nummer toegelicht en staat een overzicht van de bestaande categorieën. Voeg een boek toe (op de juiste plaats, op volgorde van WSBN) dmv. de volgende code: <pre> |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/<titel>}} | <wsbn> | [[<titel>]]{{25%}} | [[Gebruiker:<naam>|<naam>]] </pre> Vervang <titel> door de titel van het boek, <wsbn> door het juiste nummer (in de vorm "nl-1-2-3-00004"), en <naam> door uw gebruikersnaam. Met een van deze codes: <pre> {{0%}}, {{25%}}, {{50%}}, {{75%}} of {{100%}} </pre> kunt u aangeven in hoeverre het boek ''compleet'' is. {{Clear both}} {| class="wikitable sortable" |- ! '''i''' || WSBN || Titel || Auteur(s) |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Tabellenboek Exact}} | {{Nowrap|nl-1-0-0-00001}} | [[Tabellenboek Exact]]{{25%}} | [[Gebruiker:T.vanschaik|T. van Schaik (editor)]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Kosmografie}} |<div id='WSBN nl-1-11-000-00001'> nl-1-1-0-00001</div> | [[Kosmografie]]{{100%|Datum=volgens infobox}} | [[Gebruiker:Jos Punie|Jos Punie]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Astronomisch_woordenboek}} |<div id='WSBN nl-1-11-000-00002'> nl-1-1-0-00002</div> | [[Astronomisch woordenboek]]{{25%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:De Wikischim|De Wikischim]], [[Gebruiker:Maasje|Maasje]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Mineralen_verzamelen}} |<div id='WSBN nl-1-12-000-00001'> nl-1-2-0-00001</div> | [[Mineralen verzamelen]]{{50%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker: Dion|Dion]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Celbiologie}} |<div id='WSBN nl-1-13-000-00001'> nl-1-3-0-00001</div> | [[Celbiologie]]{{75%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:Biohazard|Biohazard]], [[Gebruiker:Rasbak|Rasbak]], [[Gebruiker:Roeleboel|Roeleboel]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Klassieke_Mechanica}} |<div id='WSBN nl-1-14-000-00001'> nl-1-4-0-00001</div> | [[Klassieke Mechanica]]{{100%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:Huibc|Huibc]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Fysica}} |<div id='WSBN nl-1-14-000-00002'> nl-1-4-0-00002</div> | [[Fysica]]{{75%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker: Tobe Baeyens | Tobe Baeyens]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Vloeistofmechanica}} |<div id='WSBN nl-1-14-000-00003'> nl-1-4-0-00003</div> | [[Vloeistofmechanica]]{{75%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker: Eli Verbuyst |Eli Verbuyst]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Natuurkunde Opgaven}} |<div id='WSBN nl-1-14-000-00004'> nl-1-4-0-00004</div> | [[Natuurkunde Opgaven]]{{25%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker: t.vanschaik |T. van Schaik]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Chemie_Centraal}} |<div id='WSBN nl-1-15-000-00001'> nl-1-5-0-00001</div> | [[Chemie Centraal]]{{25%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:MADe|MADe]], [[Gebruiker:Effeietsanders|Effeietsanders]], [[Gebruiker:Londenp|Londenp]], [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]], [[Gebruiker:Octostein|Octostein]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Chemisch_rekenen}} |<div id='WSBN nl-1-15-000-00002'> nl-1-5-0-00002</div> | [[Chemisch rekenen]]{{25%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:Londenp|Londenp]], [[Gebruiker:johanw|Johanw]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Analytische_chemie}} |<div id='WSBN nl-1-15-000-00003'> nl-1-5-0-00003</div> | [[Analytische chemie]]{{25%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:Londenp|Londenp]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Anorganische_chemie}} |<div id='WSBN nl-1-5-0-00004'> nl-1-5-0-00004</div> | [[Anorganische chemie]]{{50%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:Effeietsanders|Effeietsanders]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Basiskennis chemie}} |<div id='WSBN nl-1-5-0-00005'> nl-1-5-0-00005</div> | [[Basiskennis chemie]]{{100%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:t.vanschaik|T. van Schaik]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Basiskennis chemie 2}} |<div id='WSBN nl-1-5-0-00006'> nl-1-5-0-00006</div> | [[Basiskennis chemie 2]]{{100%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:t.vanschaik|T. van Schaik]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Basiskennis chemie 3}} |<div id='WSBN nl-1-5-0-00007'> nl-1-5-0-00007</div> | [[Basiskennis chemie 3]]{{100%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:t.vanschaik|T. van Schaik]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Basiskennis chemie 4}} |<div id='WSBN nl-1-5-0-00008'> nl-1-5-0-00008</div> | [[Basiskennis chemie 4]]{{50%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:t.vanschaik|T. van Schaik]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Basiskennis chemie 5}} |<div id='WSBN nl-1-5-0-00009'> nl-1-5-0-00009</div> | [[Basiskennis chemie 5]]{{25%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:t.vanschaik|T. van Schaik]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Basiskennis chemie 6}} |<div id='WSBN nl-1-5-0-00010'> nl-1-5-0-00010</div> | [[Basiskennis chemie 6]]{{25%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:t.vanschaik|T. van Schaik]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Wikijunior:De_elementen}} | <div id='WSBN nl-1-15-0-00011'> nl-1-5-0-00011</div> | [[Wikijunior:De elementen]]{{25%|Datum=volgens infobox}} | [[Gebruiker:Kthoelen|Kthoelen]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Scheikunde Opgaven}} | <div id='WSBN nl-1-5-0-00012'> nl-1-5-0-00012</div> | [[Scheikunde Opgaven]]{{25%|Datum=volgens infobox}} | [[Gebruiker:t.vanschaik|T. van Schaik]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Elektrochemie voor MBO}} | <div id='WSBN nl-1-5-0-00013'> nl-1-5-0-00013</div> | [[Elektrochemie voor MBO]]{{25%|Datum=volgens infobox}} | [[Gebruiker:t.vanschaik|T. van Schaik]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Wiskunde}} |<div id='WSBN nl-1-8-0-00001'> nl-1-8-0-00001</div> | [[Wiskunde]]{{75%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:Germanator | Germanator ]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Basisvaardigheden wiskunde}} |<div id='WSBN nl-1-18-180-00002'><del> nl-1-8-0-00002</del></div> |<del> [[Basisvaardigheden wiskunde]]{{75%|Datum=volgens infobox}}</del> |[[Gebruiker: Effeietsanders |Effeietsanders]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Wiskunde Opgaven}} |<div id='WSBN nl-1-8-0-0003'> nl-1-8-0-00003</div> | [[Wiskunde Opgaven]]{{25%|16 maart 2023}} |[[Gebruiker: T.vanschaik |T. van Schaik]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Wiskunde voor MBO techniek 1}} |<div id='WSBN nl-1-8-0-0004'> nl-1-8-0-00004</div> | [[Wiskunde voor MBO techniek 1]]{{25%|16 april 2023}} |[[Gebruiker: T.vanschaik |T. van Schaik]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Lineaire_algebra}} |<div id='WSBN nl-1-18-181-00001'> nl-1-8-1-00001</div> | [[Lineaire algebra]]{{75%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker: Nijdam |Nijdam]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Matrixrekening}} |<div id='WSBN nl-1-18-181-00002'> nl-1-8-1-00002</div> | [[Matrixrekening]]{{75%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker: Jjitss|Jjitss]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Abstracte_algebra}} |<div id='WSBN nl-1-18-181-00003'> nl-1-8-1-00003</div> | [[Abstracte algebra]]{{25%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker: Sanderd17 | Sanderd17]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Analyse}} |<div id='WSBN nl-1-18-182-00001'> nl-1-8-2-00001</div> | [[Analyse]]{{50%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:RedRose|RedRose]], [[Gebruiker:Nijdam|Nijdam]], [[Gebruiker:Robert Zboray|Robert Zboray]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Vectormeetkunde}} |<div id='WSBN nl-1-18-183-00001'> nl-1-8-3-00001</div> | [[Vectormeetkunde]]{{75%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker: Jjitss|Jjitss]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Rekenen}} |<div id='WSBN nl-1-18-184-00001'> nl-1-8-4-00001</div> | [[Rekenen]]{{100%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker: Nijdam |Nijdam]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Discrete_Kansrekening}} |<div id='WSBN nl-1-18-186-00001'> nl-1-8-6-00001</div> | [[Discrete Kansrekening]]{{100%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:Nijdam|W. Nijdam]] - W. Albers |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Omrekenen_van_eenheden}} |<div id='WSBN nl-1-19-000-00001'> nl-1-9-0-00001</div> | [[Omrekenen van eenheden]]{{50%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:Londenp|Londenp]] [[Gebruiker:Nijdam|Nijdam]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Myalgische_encefalomyelitis}} |<div id='WSBN nl-2-21-211-00001'><s>nl-2-1-1-00001</s></div> | <s>[[Myalgische encefalomyelitis]]</s><!--{{50%|Datum=volgens infobox}}--> |[[Gebruiker: Guido den Broeder| Guido den Broeder]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Farmacologie}} |<div id='WSBN nl-2-21-211-00002'> nl-2-1-1-00002</div> | [[Farmacologie]]{{50%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker: Inge Habex |Inge Habex]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Melkwinning}} |<div id='WSBN nl-2-23-000-00001'> nl-2-3-0-00001</div> | [[Melkwinning]]{{25%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker: Jjost | Jjost]],[[Gebruiker: Cor Duim | Cor Duim]] + ip-gebruikers |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Sterkteleer}} |<div id='WSBN nl-2-24-242-00001'> nl-2-4-2-00001</div> | [[Sterkteleer]]{{50%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:Byl]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Mechanica_van_materialen}} |<div id='WSBN nl-2-24-244-00001'> nl-2-4-4-00001</div> | [[Mechanica van materialen]]{{50%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker: MADe|MADe]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Transmissielijnen}} |<div id='WSBN nl-2-24-244-00002'> nl-2-4-4-00002</div> | [[Transmissielijnen]]{{100%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker: Nijdam|Nijdam]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Papier}} |<div id='WSBN nl-2-24-244-00003'> nl-2-4-4-00003</div> | [[Papier]]{{75%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:Pjetter|Pjetter]], [[Gebruiker:Nijdam|Nijdam]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Kantoorsoftware}} |<div id='WSBN nl-2-25-000-00001'> nl-2-5-0-00001</div> | [[Kantoorsoftware]]{{50%|Datum=volgens infobox}} | |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Kookboek}} |<div id='WSBN nl-2-26-000-00001'> nl-2-6-0-00001</div> | [[Kookboek]]{{75%|Datum=volgens infobox}} |Vele gebruikers |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Huishouden}} |<div id='WSBN nl-2-26-000-00002'> nl-2-6-0-00002</div> | [[Huishouden]]{{75%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Leer_jezelf_ecologisch_tuinieren}} |<div id='WSBN nl-2-27-000-00001'> nl-2-7-0-00001</div> | [[Leer jezelf ecologisch tuinieren]]{{25%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:Vangelis|John Vangelis]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Verteltechnieken}} |<div id='WSBN nl-2-27-000-00002'> nl-2-7-0-00002</div> | [[Verteltechnieken]]{{50%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:Roelvermeulen|Roelvermeulen]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Chillipepers.nl}} |<div id='WSBN nl-2-27-000-00003'> nl-2-7-0-00003</div> | [[Chillipepers.nl]] |Tweebloesem, Miek, Zengrow |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Handige_Harry}} |<div id='WSBN nl-2-27-000-00004'> nl-2-7-0-00004</div> | [[Handige Harry]]{{75%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker: Inge Habex|Inge Habex]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Huisdierengids_rat}} |<div id='WSBN nl-2-28-000-00001'> nl-2-8-0-00001</div> | [[Huisdierengids rat]]{{75%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker: Inge Habex |Inge Habex]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Huisdierengids_-_Terrarium}} |<div id='WSBN nl-2-28-000-00003'> nl-2-8-0-00003</div> | [[Huisdierengids - Terrarium]]{{50%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker: Inge Habex|Inge Habex]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Ubuntu:_Linux_voor_mensen}} |<div id='WSBN NL-3-34-345-00004'> NL-3-4-5-00004</div> | [[Ubuntu: Linux voor mensen]]{{75%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:Svkeulen|Svkeulen]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Veilig_op_het_internet}} |<div id='WSBN nl-3-32-000-00002'> nl-3-2-0-00002</div> | [[Veilig op het internet]]{{75%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker: MADe | MADe]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Basisboek_internet}} |<div id='WSBN nl-3-32-000-00003'> nl-3-2-0-00003</div> | [[Basisboek internet]]{{75%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Overklokken}} |<div id='WSBN nl-3-33-000-00001'> nl-3-3-0-00001</div> | [[Overklokken]]{{75%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker: ACiDcHaOZ | ACiDcHaOZ]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Netwerkbekabeling}} |<div id='WSBN nl-3-33-000-00002'> <del>nl-3-3-0-00002</del></div> | <del>[[Netwerkbekabeling]]{{100%|Datum=volgens infobox}}</del> |[[Gebruiker:Mattias.Campe|Mattias Campe]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Computernetwerken voor gevorderden}} |<div id='WSBN nl-3-33-000-00003'> nl-3-3-0-00003</div> | [[Computernetwerken voor gevorderden]]{{75%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:Mattias.Campe|Mattias Campe]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Firefox}} |<div id='WSBN nl-3-34-341-00001'> nl-3-4-1-00001</div> | [[Firefox]]{{75%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:MADe|MADe]], [[Gebruiker:Jbib|Jbib]], [[Gebruiker:Fruggo|Fruggo]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Maple}} |<div id='WSBN nl-3-34-341-00002'> nl-3-4-1-00002</div> | [[Maple]]{{75%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker: MADe | MADe]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Aan_de_slag_met_BitTorrent}} |<div id='WSBN nl-3-34-341-00004'> nl-3-4-1-00004</div> | [[Aan de slag met BitTorrent]]{{50%|Datum=volgens infobox}} |Diverse gebruikers |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Pinnacle_Studio}} |<div id='WSBN nl-3-34-341-00006'> nl-3-4-1-00006</div> | [[Pinnacle Studio]]{{25%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:83.86.75.252 |83.86.75.252]], [[Gebruiker:MADe|MADe]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Oracle}} |<div id='WSBN nl-3-34-341-00007'> nl-3-4-1-00007</div> | [[Oracle]]{{50%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker: Elvisleegwater | Elvisleegwater]], [[Gebruiker: Peresko| Peresko]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Microsoft_Word}} |<div id='WSBN nl-3-34-341-00008'> nl-3-4-1-00008</div> | [[Microsoft Word]]{{50%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker: Koos Jol | Koos Jol]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/OpenOffice.org}} |<div id='WSBN nl-3-34-341-00009'> nl-3-4-1-00009</div> | [[OpenOffice.org]]{{50%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker: Bernard van der Wees|Bernard van der Wees]] [[Gebruiker:Mattias.Campe| Mattias.Campe]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Werken_met_MKVToolnix}} |<div id='WSBN nl-3-34-341-00010'> nl-3-4-1-00010</div> | [[Werken met MKVToolnix]]{{50%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:Sephiroth|Sephiroth]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/LaTeX}} |<div id='WSBN nl-3-34-342-00001'> nl-3-4-2-00001</div> | [[LaTeX]]{{75%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker: Nikolai1983 | Nikolai1983]],[[Gebruiker: Sanderd17 | Sanderd17]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Handboek_MediaWiki}} |<div id='WSBN nl-3-34-342-00002'> nl-3-4-2-00002</div> | [[Handboek MediaWiki]]{{75%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker: Pjetter |Pjetter]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Inleiding_MediaWiki}} |<div id='WSBN nl-3-34-342-00003'> nl-3-4-2-00003</div> | [[Inleiding MediaWiki]]{{75%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker: Effeietsanders |Effeietsanders]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/HTML}} |<div id='WSBN nl-3-34-342-00004'> nl-3-4-2-00004</div> | [[HTML]]{{50%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:Rolof1991|Rolof1991]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Programmeren_in_TI-83+_Assembly}} |<div id='WSBN nl-3-34-343-00001'> nl-3-4-3-00001</div> | [[Programmeren in TI-83+ Assembly]]{{75%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:Willem1|Willem1]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Programmeren_in_PL/1}} |<div id='WSBN nl-3-34-343-00002'> nl-3-4-3-00002</div> | [[Programmeren in PL/1]]{{75%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:84.193.136.96|84.193.136.96]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Programmeren_in_Go}} |<div id='WSBN nl-3-34-343-00003'> nl-3-4-3-00003</div> | [[Programmeren in Go]]{{100%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:Danielheres|Dani�l Heres]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Programmeren_in_BASIC}} |<div id='WSBN nl-3-34-343-00004'> nl-3-4-3-00004</div> | [[Programmeren in BASIC]]{{75%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:Warddr|Warddr]], [[Gebruiker:Sephiroth|Sephiroth]], [[Gebruiker:ACiDcHaOZ|ACiDcHaOZ]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Programmeren_in_TI-Basic}} |<div id='WSBN nl-3-34-343-00005'> nl-3-4-3-00005</div> | [[Programmeren in TI-Basic]]{{75%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:Thexa4|Thexa4]], [[Gebruiker:FOudman|FOudman]], [[Gebruiker:Dagan|Dagan]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Programmeren_in_Java}} |<div id='WSBN nl-3-34-343-00006'> nl-3-4-3-00006</div> | [[Programmeren in Java]]{{25%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:SeySayux|SeySayux]], [[Gebruiker:zedutchgandalf|zedutchgandalf]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Programmeren_in_C}} |<div id='WSBN nl-3-34-343-00007'> nl-3-4-3-00007</div> | [[Programmeren in C]]{{50%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:Sephiroth|Sephiroth]], [[Gebruiker:Nielius|Nielius]], [[Gebruiker:ElieDeBrauwer|ElieDeBrauwer]], [[Gebruiker:Kleuske|Kleuske]], diverse anonieme bijdragen |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Programmeren_in_Pascal}} |<div id='WSBN nl-3-34-343-00008'> nl-3-4-3-00008</div> | [[Programmeren in Pascal]]{{50%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker: Wolvenraider | Wolvenraider]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Programmeren_in_COBOL}} |<div id='WSBN nl-3-34-343-00009'> nl-3-4-3-00009</div> | [[Programmeren in COBOL]]{{50%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:Sephiroth|Sephiroth]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Programmeren_in_REXX}} |<div id='WSBN nl-3-34-343-00010'> nl-3-4-3-00010</div> | [[Programmeren in REXX]]{{50%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker: 84.193.139.18 | 84.193.139.18]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/ActionScript_3.0}} |<div id='WSBN nl-3-34-343-00011'> nl-3-4-3-00011</div> | [[ActionScript 3.0]]{{0%|Datum=volgens infobox}} | |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Programmeren_in_ASP.NET}} |<div id='WSBN nl-3-34-344-00001'> nl-3-4-4-00001</div> | [[Programmeren in ASP.NET]]{{75%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:Jbib|Jbib]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Programmeren_in_ASP.net_2.0_N-Tier_Tutorial}} |<div id='WSBN nl-3-34-344-00002'> nl-3-4-4-00002</div> | [[Programmeren in ASP.net 2.0 N-Tier Tutorial]]{{100%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker: Ketelsb | Ketelsb]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Programmeren_in_PHP}} |<div id='WSBN nl-3-34-344-00003'> nl-3-4-4-00003</div> | [[Programmeren in PHP]]{{75%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:Gabadubo|Gabadubo]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Programmeren_in_Python}} |<div id='WSBN nl-3-34-344-00004'> nl-3-4-4-00004</div> | [[Programmeren in Python]]{{50%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker: Jsoeterbroek | Jsoeterbroek]], [[Gebruiker:RoestVrijStaal|RoestVrijStaal]], [[Gebruiker: ElieDeBrauwer| ElieDeBrauwer]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Linux_voor_beginners}} |<div id='WSBN nl-3-34-345-00001'> nl-3-4-5-00001</div> | [[Linux voor beginners]]{{50%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:sanderd17|sanderd17]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Linux_Systeembeheer}} |<div id='WSBN nl-3-34-345-00002'> nl-3-4-5-00002</div> | [[Linux Systeembeheer]]{{75%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker: Bertvv | Bertvv]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Ontwerp_en_bouw_een_besturingssysteem}} |<div id='WSBN nl-3-34-345-00003'> nl-3-4-5-00003</div> | [[Ontwerp en bouw een besturingssysteem]]{{25%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:Virtlink|Virtlink]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Programmeren,_de_basis}} |<div id='WSBN nl-3-34-349-00001'> nl-3-4-9-00001</div> | [[Programmeren, de basis]]{{50%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:Mattias.Campe|Mattias.Campe]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Gebruik_van_de_opdrachtprompt}} |<div id='WSBN nl-3-34-349-00002'> nl-3-4-9-00002</div> | [[Gebruik van de opdrachtprompt]]{{25%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker: Willem1|Willem1]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Scalable_Vector_Graphics}} |<div id='WSBN nl-3-34-349-00003'> nl-3-4-9-00003</div> | [[Scalable Vector Graphics]]{{75%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker: Pietn |Pietn]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Datacommunicatie_in_informatica}} |<div id='WSBN nl-3-34-349-00004'> nl-3-4-9-00004</div> | [[Datacommunicatie in informatica]]{{50%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker: Ronny Creygelman| Ronny Creygelman]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Basiskennis_informatica}} |<div id='WSBN nl-3-34-349-00005'> nl-3-4-9-00005</div> | [[Basiskennis informatica]]{{50%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker: Ronny Creygelman| Ronny Creygelman]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Geo-visualisatie}} |<div id='WSBN nl-3-34-349-00006'> nl-3-4-9-00006</div> | [[Geo-visualisatie]]{{100%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:Nijeholt|Nijeholt]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Open_standaarden}} |<div id='WSBN nl-3-34-349-00007'> nl-3-4-9-00007</div> | [[Open standaarden]]{{75%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker: Mattias.Campe| Mattias.Campe]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Handboek Wikimedia Commons}} |<div id='WSBN nl-3-34-342-00005'> nl-3-4-9-00008</div> | [[Handboek Wikimedia Commons]]{{75%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] <!-- (boek is verwijderd) |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/C++_vanuit_de_funderingen_omhoog_(ANSI/ISO_C++)}} |<div id='WSBN 3-34-343-00011'> 3-4-3-00011</div> | [[C++ vanuit de funderingen omhoog (ANSI/ISO C++)]]{{0%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:FrankBav|Frank Baveghems]] --> |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Basis_ICT/Basis_Elektrotechniek}} | <del>nl-3-5-0-00001</del> | <del>[[Basis ICT/Basis Elektrotechniek]]</del> | |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Vruchtbrengend_woordenboek}} |<div id='WSBN nl-4-41-000-00001'> nl-4-1-0-00001</div> | [[Vruchtbrengend woordenboek]]{{75%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:Gitaarfreak|Gitaarfreak]], [[Gebruiker:Mtcv|Mtcv]], [[Gebruiker:Koos Jol|Koos Jol]], [[Gebruiker:Londenp|Londenp]] en vele anderen |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Een_vreemde_taal_leren}} |<div id='WSBN nl-4-41-000-00002'> nl-4-1-0-00002</div> | [[Een vreemde taal leren]]{{100%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:Wolvenraider|Wolvenraider]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Nieuwgrieks}} |<div id='WSBN nl-4-42-421-00001'> nl-4-2-1-00001</div> | [[Nieuwgrieks]]{{75%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker: Dirk math| Dirk math]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Italiaans}} |<div id='WSBN nl-4-42-421-00002'> nl-4-2-1-00002</div> | [[Italiaans]]{{100%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:Dion|Dion]] - [[Gebruiker:Hansmuller|Hansmuller]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/West-Vlaams}} |<div id='WSBN nl-4-42-421-00003'> nl-4-2-1-00003</div> | [[West-Vlaams]]{{50%|Datum=volgens infobox}} |Vele West-Vlamingen |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Russisch}} |<div id='WSBN nl-4-42-421-00004'> nl-4-2-1-00004</div> | [[Russisch]]{{50%|Datum=volgens infobox}} | |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Pools}} |<div id='WSBN nl-4-42-421-00005'> nl-4-2-1-00005</div> | [[Pools]]{{50%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker: Michiel1972| Michiel1972]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Fries}} |<div id='WSBN nl-4-42-421-00006'> nl-4-2-1-00006</div> | [[Fries]]{{50%|Datum=volgens infobox}} | |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Vietnamees}} |<div id='WSBN nl-4-42-421-00007'> nl-4-2-1-00007</div> | [[Vietnamees]]{{0%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:Val|Val]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Kemzieks woordenboek}} |<div id='WSBN nl-4-42-421-00008'> nl-4-2-1-00008</div> | [[Kemzieks woordenboek]]{{75%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:GeenVraag|GeenVraag]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Oudgrieks}} |<div id='WSBN nl-4-42-422-00001'> nl-4-2-2-00001</div> | [[Oudgrieks]]{{25%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:Wikibelgiaan|Wikibelgiaan]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Latijn}} |<div id='WSBN nl-4-42-422-00002'> nl-4-2-2-00002</div> | [[Latijn]]{{75%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:Pkniest|Pkniest]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Oudgriekse_vormleer}} |<div id='WSBN nl-4-42-422-00003'> nl-4-2-2-00003</div> | [[Oudgriekse vormleer]]{{25%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:Wikibelgiaan|Wikibelgiaan]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Quenya}} |<div id='WSBN nl-4-42-423-00001'> nl-4-2-3-00001</div> | [[Quenya]]{{100%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker: Dirk math | Dirk math]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Toki_Pona}} |<div id='WSBN nl-4-42-423-00002'> nl-4-2-3-00002</div> | [[Toki Pona]]{{75%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:JosN|JosN]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Tengwar}} |<div id='WSBN nl-4-42-423-00003'> nl-4-2-3-00003</div> | [[Tengwar]]{{75%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker: Dirk math | Dirk math]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Geheimschrift}} |<div id='WSBN nl-4-42-423-00004'> nl-4-2-3-00004</div> | [[Geheimschrift]]{{0%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:Dagan|Dagan]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Esperanto}} |<div id='WSBN nl-4-42-423-00005'> nl-4-2-3-00005</div> | [[Esperanto]]{{75%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:Ghanssen|Ghanssen]], [[Gebruiker:195.35.129.175|195.35.129.175]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Amerikaanse_literatuur}} |<div id='WSBN nl-4-44-441-00001'> nl-4-4-1-00001</div> | [[Amerikaanse literatuur]]{{100%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:J.Grandgagnage|J.Grandgagnage]], [[Gebruiker:De Wikischim|De Wikischim]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Shakespeares toneelstukken}} |<div id='WSBN nl-4-44-441-00002'> nl-4-4-1-00002</div> | [[Shakespeares toneelstukken]]{{25%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:J.Grandgagnage|J.Grandgagnage]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Nederlandse_literatuur_in_de_middeleeuwen}} |<div id='WSBN nl-4-44-442-00001'> nl-4-4-2-00001</div> | [[Nederlandse literatuur in de middeleeuwen]]{{75%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:J.Grandgagnage|J.Grandgagnage]], [[Gebruiker:De Wikischim|De Wikischim]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Nederlandse literatuurgeschiedenis}} |<div id='WSBN nl-4-44-442-00003'> nl-4-4-2-00002</div> | [[Nederlandse literatuurgeschiedenis]]{{75%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:J.Grandgagnage|J.Grandgagnage]], [[Gebruiker:De Wikischim|De Wikischim]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Woordenboek_literatuur}} |<div id='WSBN nl-4-44-442-00017'> nl-4-4-2-00017</div> | [[Woordenboek literatuur]]{{25%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:J.Grandgagnage|J.Grandgagnage]], [[Gebruiker:De Wikischim|De Wikischim]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Opfriscursus_literatuur}} |<div id='WSBN nl-4-44-442-00018'> nl-4-4-2-00018</div> | [[Opfriscursus literatuur]]{{25%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:J.Grandgagnage|J.Grandgagnage]], [[Gebruiker:De Wikischim|De Wikischim]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Gothic_novel}} |<div id='WSBN nl-4-44-442-00019'> nl-4-4-2-00019</div> | [[Gothic novel]]{{100%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:J.Grandgagnage|J.Grandgagnage]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Van Idee tot Publicatie}} |<div id='WSBN nl-4-45-450-00001'> nl-4-5-0-00001</div> | [[Van Idee tot Publicatie]]{{100%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:H.vandijk|H.vandijk]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Schrijven}} |<div id='WSBN nl-4-45-450-00002'> nl-4-5-0-00002</div> | [[Schrijven]]{{50%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Koningen_aan_de_Nijl}} |<div id='WSBN nl-5-52-525-00001'> nl-5-2-5-00001</div> | [[Koningen aan de Nijl]]{{50%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker: Evil berry |Evil berry]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Ab_Urbe_Condita}} |<div id='WSBN nl-5-53-534-00001'> nl-5-3-4-00001</div> | [[Ab Urbe Condita]]{{75%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:Evil berry|Evil berry]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Griekse_mythologie}} |<div id='WSBN nl-5-53-534-00002'> nl-5-3-4-00002</div> | [[Griekse mythologie]]{{25%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:Pjetter|Pjetter]] - [[Gebruiker:Vangelis|Vangelis]] - [[Gebruiker:Wolvenraider|Wolvenraider]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Sociale_geschiedenis_van_het_Romeinse_rijk}} |<div id='WSBN nl-5-53-534-00003'> nl-5-3-4-00003</div> | [[Sociale geschiedenis van het Romeinse rijk]]{{100%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker: Beetjedwars | Beetjedwars]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Sociale_geschiedenis_van_de_late_oudheid}} |<div id='WSBN nl-5-53-534-00004'> nl-5-3-4-00004</div> | [[Sociale geschiedenis van de late oudheid]]{{100%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker: Beetjedwars | Beetjedwars]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Alexander_de_Grote}} |<div id='WSBN nl-5-53-535-00001'> nl-5-3-5-00001</div> | [[Alexander de Grote]]{{25%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:Geschiedenis]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Sociale_geschiedenis_van_de_vroege_Middeleeuwen}} |<div id='WSBN nl-5-54-544-00001'> nl-5-4-4-00001</div> | [[Sociale geschiedenis van de vroege middeleeuwen]]{{100%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker: Beetjedwars | Beetjedwars]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Sociale_geschiedenis_van_Byzantium}} |<div id='WSBN nl-5-54-544-00002'> nl-5-4-4-00002</div> | [[Sociale geschiedenis van Byzantium]]{{100%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker: Beetjedwars | Beetjedwars]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Sociale_geschiedenis_van_de_hoge_Middeleeuwen}} |<div id='WSBN nl-5-54-544-00003'> nl-5-4-4-00003</div> | [[Sociale geschiedenis van de hoge middeleeuwen]]{{100%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:beetjedwars|beetjedwars]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Sociale_geschiedenis_van_Toscane_(1300-1500)}} |<div id='WSBN nl-5-54-544-00004'> nl-5-4-4-00004</div> | [[Sociale geschiedenis van Toscane (1300-1500)]]{{100%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:beetjedwars|beetjedwars]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Sociale_geschiedenis_in_de_literatuur}} |<div id='WSBN nl-5-54-544-00005'> nl-5-4-4-00005</div> | [[Sociale geschiedenis in de literatuur]]{{100%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:beetjedwars|beetjedwars]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Sociale_geschiedenis_van_de_late_Middeleeuwen}} |<div id='WSBN nl-5-54-544-00006'> nl-5-4-5-00006</div> | [[Sociale geschiedenis van de late middeleeuwen]]{{100%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker: Beetjedwars | Beetjedwars]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Sociale_geschiedenis_in_de_literatuur_1500-1795}} |<div id='WSBN nl-5-55-544-00004'> nl-5-5-4-00004</div> | [[Sociale geschiedenis in de literatuur 1500-1795]]{{100%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:beetjedwars|beetjedwars]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Heksenvervolging_in_Europa_(1300-1720)}} |<div id='WSBN nl-5-55-554-00001'> nl-5-5-4-00001</div> | [[Heksenvervolging in Europa (1300-1720)]]{{100%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:Beetjedwars|Beetjedwars]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Volk,_kerk_en_magie_1500-1700}} |<div id='WSBN nl-5-55-554-00002'> nl-5-5-4-00002</div> | [[Volk, kerk en magie 1500-1700]]{{100%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:Beetjedwars|Beetjedwars]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Sociale_geschiedenis_van_Europa_1500-1795}} |<div id='WSBN nl-5-55-554-00003'> nl-5-5-4-00003</div> | [[Sociale geschiedenis van Europa 1500-1795]]{{100%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:Beetjedwars|Beetjedwars]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Nederlandse_geschiedenis}} |<div id='WSBN nl-5-59-591-00001'> nl-5-9-1-00001</div> | [[Nederlandse geschiedenis]]{{50%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:Evil berry|Evil berry]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Sociale_geschiedenis_van_Europa}} |<div id='WSBN nl-5-59-594-00001'> nl-5-9-4-00001</div> | [[Sociale geschiedenis van Europa]]{{100%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:Beetjedwars|Beetjedwars]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Historische_atlas}} |<div id='WSBN nl-5-59-599-00001'> nl-5-9-9-00001</div> | [[Historische atlas]]{{25%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker: Evil berry | Evil berry]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Kunstgeschiedenis}} |<div id='WSBN nl-5-59-599-00002'> nl-5-9-9-00002</div> | [[Kunstgeschiedenis]]{{50%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker: Evil berry |Evil berry]], [[Gebruiker:J.Grandgagnage|J.Grandgagnage]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Italiaanse_renaissance}} |<div id='WSBN nl-5-59-599-00003'> nl-5-9-9-00003</div> | [[Italiaanse renaissance]]{{100%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:J.Grandgagnage|J.Grandgagnage]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Hekserij}} |<div id='WSBN nl-6-61-000-00001'> nl-6-1-0-00001</div> | [[Hekserij]]{{75%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:J.Grandgagnage|J.Grandgagnage]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Netwerken}} |<div id='WSBN nl-6-61-000-00002'> nl-6-1-0-00002</div> | [[Netwerken]]{{25%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker: Effeietsanders|Effeietsanders]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Economie}} | <div id='WSBN nl-6-62-000-00001'> nl-6-2-0-00001</div> | [[Economie]]{{75%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]], [[Gebruiker:RobertDeLaCroix|RobertDeLaCroix]], [[Gebruiker:Germanator|Germanator]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Kostprijsberekening_en_interne_informatievoorziening}} | <div id='WSBN nl-6-62-000-00002'> nl-6-2-0-00002</div> | [[Kostprijsberekening en interne informatievoorziening]]{{25%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:Pjetter|Pjetter]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Kennismanagement}} | <div id='WSBN nl-6-62-000-00003'> nl-6-2-0-00003</div> | [[Kennismanagement]]{{75%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Trotski_voor_beginners}} |<div id='WSBN nl-6-64-000-00001'> nl-6-4-0-00001</div> | [[Trotski voor beginners]]{{100%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:Vitruvius|Vitruvius]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Save_Our_Future_Today,_a_SOFT_revolution}} |<div id='WSBN nl-6-66-000-00001'> nl-6-6-0-00001</div> | [[Save Our Future Today, a SOFT revolution]]{{75%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:Vangelis|Vangelis]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Alternatieve_energie}} |<div id='WSBN nl-6-66-000-00002'> nl-6-6-0-00002</div> | [[Alternatieve energie]]{{75%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:Londenp|Londenp]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Onderwijstechnoloog}} |<div id='WSBN nl-6-67-000-00001'> nl-6-7-0-00001</div> | [[Onderwijstechnoloog]]{{75%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:Nathalieparys|Nathalieparys]], [[Gebruiker:Sien.herbots|Sien.herbots]], [[Gebruiker:Maya.dammans|Maya.dammans]], [[Gebruiker:Ann|Ann]], [[Gebruiker:Frederik.Questier|Frederik.Questier]], [[Gebruiker:Fvmulder|Fvmulder]], [[Gebruiker:Maarten delaere1|Maarten delaere1]], [[Gebruiker:Jojacobs|Jojacobs]], [[Gebruiker:Ward|Ward]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Moodle}} |<div id='WSBN nl-6-67-000-00002'> nl-6-7-0-00002</div> | [[Moodle]]{{50%|Datum=volgens infobox}} | |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Toetsenbank}} |<div id='WSBN nl-6-67-000-00003'> nl-6-7-0-00003</div> | [[Toetsenbank]]{{50%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker: Ischa1 |Ischa1]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Informatievoorziening}} | <div id='WSBN nl-6-9-001-00001'> nl-6-9-1-00001</div> | [[Informatievoorziening]]{{75%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Portaal:Esoterie}} |<div id='WSBN nl-7-71-000-00001'> nl-7-1-0-00001</div> | [[Portaal:Esoterie]]{{100%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:J.Grandgagnage|J.Grandgagnage]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Magie}} |<div id='WSBN nl-7-71-000-00002'> nl-7-1-0-00002</div> | [[Magie]]{{100%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:J.Grandgagnage|J.Grandgagnage]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Heksenwoordenboek}} |<div id='WSBN nl-7-71-000-00003'> nl-7-1-0-00003</div> | [[Heksenwoordenboek]]{{75%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:Encyacht|Encyacht]], [[Gebruiker:J.Grandgagnage|J.Grandgagnage]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Westerse_astrologie}} |<div id='WSBN nl-7-71-000-00004'> nl-7-1-0-00004</div> | [[Westerse astrologie]]{{100%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:J.Grandgagnage|J.Grandgagnage]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Hermetische_kabbala}} |<div id='WSBN nl-7-71-000-00005'> nl-7-1-0-00005</div> | [[Hermetische kabbala]]{{100%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:J.Grandgagnage|J.Grandgagnage]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Alchemie}} |<div id='WSBN nl-7-71-000-00006'> nl-7-1-0-00006</div> | [[Alchemie]]{{100%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:J.Grandgagnage|J.Grandgagnage]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Plato}} |<div id='WSBN nl-7-73-000-00001'> nl-7-3-0-00001</div> | [[Plato]]{{100%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:J.Grandgagnage|J.Grandgagnage]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Heraclitus_over_de_natuur}} |<div id='WSBN nl-7-73-000-00002'> nl-7-3-0-00002</div> | [[Heraclitus over de natuur]]{{50%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker: Dmfcasimiri |Dmfcasimiri]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Anaximander_over_de_natuur}} |<div id='WSBN nl-7-73-000-00003'> nl-7-3-0-00003</div> | [[Anaximander over de natuur]]{{25%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:Dmfcasimiri|Dmfcasimiri]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Filosofisch_woordenboek}} |<div id='WSBN nl-7-73-000-00005'> nl-7-3-0-00005</div> | [[Filosofisch woordenboek]]{{25%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:De Wikischim|De Wikischim]], [[Gebruiker:J.Grandgagnage|J.Grandgagnage]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Geschiedenis_van_de_filosofie}} |<div id='WSBN nl-7-73-000-00006'> nl-7-3-0-00006</div> | [[Geschiedenis van de filosofie]]{{100%|Datum=volgens infobox}} | [[Gebruiker:J.Grandgagnage|J.Grandgagnage]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Schilderen}} |<div id='WSBN nl-8-82-000-00001'> nl-8-2-0-00001</div> | [[Schilderen]]{{75%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker: Ellywa|Ellywa]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Bronsgieten_voor_beeldhouwers}} |<div id='WSBN nl-8-83-000-00001'> nl-8-3-0-00001</div> | [[Bronsgieten voor beeldhouwers]]{{75%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker: Casper Bosveld |Casper Bosveld]], [[Gebruiker:Vangelis|John Vangelis]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Portaal:Jazz}} |<div id='WSBN nl-8-84-000-00001'> nl-8-4-0-00001</div> | [[Portaal:Jazz]]{{100%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:J.Grandgagnage|J.Grandgagnage]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Belgische_jazz}} |<div id='WSBN nl-8-84-000-00002'> nl-8-4-0-00002</div> | [[Belgische jazz]]{{75%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:J.Grandgagnage|J.Grandgagnage]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Nederlandse_jazz}} |<div id='WSBN nl-8-84-000-00003'> nl-8-4-0-00003</div> | [[Nederlandse jazz]]{{50%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:J.Grandgagnage|J.Grandgagnage]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Beroemde_jazzmuzikanten}} |<div id='WSBN nl-8-84-000-00004'> nl-8-4-0-00004</div> | [[Beroemde jazzmuzikanten]]{{25%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:J.Grandgagnage|J.Grandgagnage]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Jazz_standards}} |<div id='WSBN nl-8-84-000-00005'> nl-8-4-0-00005</div> | [[Jazz standards]]{{25%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:J.Grandgagnage|J.Grandgagnage]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Bigband}} |<div id='WSBN nl-8-84-000-00006'> nl-8-4-0-00006</div> | [[Bigband]]{{75%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:J.Grandgagnage|J.Grandgagnage]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Klarinet}} |<div id='WSBN nl-8-84-000-00007'> nl-8-4-0-00007</div> | [[Klarinet]]{{25%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker: Ellywa|Ellywa]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Platbodemzeilen_op_een_Volendammer_Kwak}} |<div id='WSBN nl-8-85-000-00001'> nl-8-5-0-00001</div> | [[Platbodemzeilen op een Volendammer Kwak]]{{100%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:Vd172hb|Vd172hb]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Schaken}} |<div id='WSBN nl-8-85-851-00001'> nl-8-5-1-00001</div> | [[Schaken]]{{50%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:Ischa1|Ischa1]] [[Gebruiker: Catienpetji| Catienpetji]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Hoe_een_Rubiks_kubus_op_te_lossen}} |<div id='WSBN nl-8-85-851-00002'> nl-8-5-1-00002</div> | [[Hoe een Rubiks kubus op te lossen]]{{100%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:Karoma|Karoma]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Puzzeltocht}} |<div id='WSBN nl-8-85-852-00001'> nl-8-5-2-00001</div> | [[Puzzeltocht]]{{100%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:86.95.64.35|86.95.64.35 ]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Go_leer_je_zo}} |<div id='WSBN nl-8-86-000-00001'> nl-8-6-0-00001</div> | [[Go leer je zo]]{{100%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:Ghanssen|Ger Hanssen]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Kaartspel}} |<div id='WSBN nl-8-86-000-00002'> nl-8-6-0-00002</div> | [[Kaartspel]]{{50%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:Pjetter|Pjetter]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Trucs_met_de_diabolo}} |<div id='WSBN nl-8-86-000-00003'> nl-8-6-0-00003</div> | [[Trucs met de diabolo]]{{50%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:193.43.89.89|193.43.89.89]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Vakantiereizen}} |<div id='WSBN nl-8-87-000-00001'> nl-8-7-0-00001</div> | [[Vakantiereizen]]{{75%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:GeeKaa|GeeKaa]] - [[Gebruiker:Vangelis|JohnVangelis]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/De_Kleine_Trekkersgids}} |<div id='WSBN nl-8-87-000-00002'> nl-8-7-0-00002</div> | [[De Kleine Trekkersgids]]{{100%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:Rolklaver|Rolklaver]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Van_Idee_tot_Publicatie}} |<div id='WSBN nl-9-00-000-00002'> nl-9-0-0-00002</div> | [[Van Idee tot Publicatie]]{{100%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:H.vandijk|H.vandijk]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/In_mensentaal}} |<div id='WSBN nl-9-00-000-00003'> nl-9-0-0-00003</div> | [[In mensentaal]]{{75%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker: Inge Habex |Inge Habex]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Handleiding_moderatoren}} |<div id='WSBN nl-9-00-000-00004'> nl-9-0-0-00004</div> | [[Handleiding moderatoren]]{{50%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:Pjetter|Pjetter]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Aquaristiek}} | Onbekend | [[Aquaristiek]]{{50%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:Inge Habex|Inge Habex]], [[Gebruiker:Regular thijs|Regular thijs]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Archeologie}} | Onbekend | [[Archeologie]]{{0%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:Veluwse Klokbeker|Veluwse Klokbeker]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Atlas_van_Europa}} | Onbekend | [[Atlas van Europa]]{{25%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:stefn|Stefn]]<span style="font-size: small;"> ([[Overleg gebruiker:Stefn|Vraagje over dit boek?]])</span>, [[Gebruiker:82.171.186.239|82.171.186.239]], [[Gebruiker:Evil berry|Evil berry]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Basisstructuur_van_de_kosmos}} | Onbekend | [[Basisstructuur van de kosmos]]{{50%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:De Wikischim|De Wikischim]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Biochemie}} | Onbekend | [[Biochemie]]{{25%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:Biohazard|Biohazard]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Cascading_Style_Sheets}} | Onbekend | [[Cascading Style Sheets]]{{25%|Datum=volgens infobox}} | |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Catalaans}} | Onbekend | [[Catalaans]]{{25%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:86.90.219.84|86.90.219.84]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Cursusboek_Marifonie}} | Onbekend | [[Cursusboek Marifonie]]{{50%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker: Enschedem|Enschedem]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Dammen}} | Onbekend | [[Dammen]]{{25%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:Basvb|Basvb]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Dierengids_rat}} | Onbekend | [[Dierengids rat]]{{0%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker: Inge Habex |Inge Habex]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Duits}} | Onbekend | [[Duits]]{{25%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:Bdcooman|Bdcooman]], [[Gebruiker:RobertDeLaCroix |RobertDeLaCroix ]], [[Gebruiker:Ischa1|Ischa1]], [[Gebruiker:Algont|Algont]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/EHBO}} | Onbekend | [[EHBO]]{{25%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker: Octostein |Octostein]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Elektriciteit}} | Onbekend | [[Elektriciteit]]{{25%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker: Nijdam|Nijdam]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Elektronica}} | Onbekend | [[Elektronica]]{{25%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker: Eli Verbuyst |Eli Verbuyst]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Engels}} | Onbekend | [[Engels]]{{25%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:Bdcooman|Bdcooman]] + IP-gebruikers |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Engelse_literatuur}} | Onbekend | [[Engelse literatuur]]{{75%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:J.Grandgagnage|J.Grandgagnage]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Evolutie}} | Onbekend | [[Evolutie]]{{25%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker: Jos Punie | Jos Punie]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Fourieranalyse}} | Onbekend | [[Fourieranalyse]]{{25%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker: Nijdam |Nijdam]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Frans}} | Onbekend | [[Frans]]{{25%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:Mtcv|Mtcv]], [[Gebruiker:Guaka|Guaka]], [[Gebruiker:Cars en travel|Cars en travel]], [[Gebruiker:Algont|Algont]], [[Gebruiker:Pjetter|Pjetter]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Gender_en_diversiteit}} | Onbekend | [[Gender en diversiteit]]{{25%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:Arwen|Arwen]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Geneeskunde}} | Onbekend | [[Geneeskunde]]{{25%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker: Inge Habex |Inge Habex]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Gitaar}} | Onbekend | [[Gitaar]]{{25%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker: Evil berry | Evil berry]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Gotisch}} | Onbekend | [[Gotisch]]{{25%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:BrahnTelpefin|BrahnTelpefin]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Gronings}} | Onbekend | [[Gronings]]{{25%|Datum=volgens infobox}} | |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Handboek_practica_onderwijs}} | Onbekend | [[Handboek practica onderwijs]]{{25%|Datum=volgens infobox}} | |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Hengelsport}} | Onbekend | [[Hengelsport]]{{25%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker: Jerre | Jerre]], [[Gebruiker: RensKoek| RensKoek]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Huisdierengids_hamster}} | Onbekend | [[Huisdierengids hamster]]{{25%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker: Inge Habex |Inge Habex]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Huisdierengids_hond}} | Onbekend | [[Huisdierengids hond]]{{0%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker: Inge Habex |Inge Habex]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Inleiding_Oude_en_Nieuwe_Testament}} | Onbekend | [[Inleiding Oude en Nieuwe Testament]]{{25%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:Oversluizen|Oversluizen]], [[Gebruiker:Evil berry|Evil berry]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Etiquette voor het internationaal zakendoen}} | Onbekend | [[Etiquette voor het internationaal zakendoen]]{{25%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:Londenp|Londenp]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Latijn_(scholierenversie)}} | Onbekend | [[Latijn (scholierenversie)]]{{25%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:Crystalaero|Crystalaero]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Litouws}} | Onbekend | [[Litouws]]{{25%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:Dion|Dion]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Magische_wetenschap}} | Onbekend | [[Magische wetenschap]]{{25%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker: 193.190.11.97 |193.190.11.97]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Meten_en_onzekerheid}} | Onbekend | [[Meten en onzekerheid]]{{25%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:KKoolstra|K. Koolstra]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Microsoft_Access}} | <del>Onbekend</del> | <del>[[Microsoft Access]]{{25%|Datum=volgens infobox}}</del> |[[Gebruiker: AccessgoeroeInOpleiding | AccessgoeroeInOpleiding]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Microsoft_Excel}} | Onbekend | [[Microsoft Excel]]{{25%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker: Sephiroth| Sephiroth]], [[Gebruiker:Dagan|Dagan]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Modelspoorwegbouw}} | Onbekend | [[Modelspoorwegbouw]]{{25%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Nederlands}} | Onbekend | [[Nederlands]]{{50%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:Inge Habex|Inge Habex]], [[Gebruiker:De Wikischim|De Wikischim]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Noors}} | Onbekend | [[Noors]]{{25%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:Yorian|Yorian]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/OpenERP}} | Onbekend | [[OpenERP]]{{25%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker: Avdsar|Avdsar]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/OpenStreetMap}} | Onbekend | [[OpenStreetMap]]{{25%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker: Milovanderlinde|Milovanderlinde]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Organische_chemie}} | Onbekend | [[Organische chemie]]{{25%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:T.vanschaik|T.vanschaik]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Over_beroemde_personen}} | Onbekend | [[Over beroemde personen]]{{25%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker: Evil berry |Evil berry]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Papiamento}} | Onbekend | [[Papiamento]]{{0%|Datum=volgens infobox}} | |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Periodiek_systeem}} | Onbekend | [[Periodiek systeem]]{{25%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker: Effeietsanders|Effeietsanders]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Personenzorg_I}} | Onbekend | [[Personenzorg I]]{{25%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker: Inge Habex |Inge Habex]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Perzisch}} | Onbekend | [[Perzisch]]{{25%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:Mtcv |Mtcv]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Portugees}} | Onbekend | [[Portugees]]{{25%|Datum=volgens infobox}} | |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Programmeren_in_C++}} | Onbekend | [[Programmeren in C++]]{{25%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:ElieDeBrauwer|ElieDeBrauwer]], [[Gebruiker:Brecht|Brecht]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Programmeren_in_C_Sharp}} | Onbekend | [[Programmeren in C Sharp]]{{25%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:194.78.192.181|194.78.192.181]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Programmeren_in_JavaScript}} | Onbekend | [[Programmeren in JavaScript]]{{25%|Datum=volgens infobox}} | |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Programmeren_in_Ruby}} | Onbekend | [[Programmeren in Ruby]]{{25%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:Basaah|Basaah]], [[Gebruiker:Medelezer|Medelezer]], [[Gebruiker:MADe|MADe]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Programmeren_in_VB & VBA}} | Onbekend | [[Programmeren in VB & VBA]]{{25%|Datum=volgens infobox}} | |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Programmeren_in_x86_assembler}} | Onbekend | [[Programmeren in x86 assembler]]{{25%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:Sephiroth|Sephiroth]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Roemeens}} | Onbekend | [[Roemeens]]{{25%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:Al|Al]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Saterfries}} | Onbekend | [[Saterfries]]{{25%|Datum=volgens infobox}} | |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Spaans}} | Onbekend | [[Spaans]]{{25%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:Dion|Dion]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Systeembeheer}} | <del>Onbekend</del> | <del>[[Systeembeheer]]{{25%|Datum=volgens infobox}}</del> |[[Gebruiker:M.v.d.Beedijk|M.v.d.Beedijk]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Tarot}} | Onbekend | [[Tarot]]{{100%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:J.Grandgagnage|J.Grandgagnage]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Tekstverwerkng}} | Onbekend | [[Tekstverwerking]]{{25%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker: Mattias.Campe| Mattias.Campe]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Tips_en_trucs}} | <del>Onbekend</del> | <del>[[Tips en trucs]]{{0%|Datum=volgens infobox}}</del> |[[Gebruiker: Pjetter |Pjetter]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Turks}} | Onbekend | [[Turks]]{{25%|Datum=volgens infobox}} | |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Verpleegkundige_technieken}} | <del>Onbekend</del> | <del>[[Verpleegkundige technieken]]{{25%|Datum=volgens infobox}}</del> |[[Gebruiker:Inge Habex|Inge Habex]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Welsh}} | Onbekend | [[Welsh]]{{25%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:Evil berry|Evil berry]], [[Gebruiker:Hansmuller|Hansmuller]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Windows_Vista}} | Onbekend | [[Windows Vista]]{{25%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:Gwiki|Gwiki]], [[Gebruiker:Michiel1972|Michiel1972]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Windows_XP}} | Onbekend | [[Windows XP]]{{25%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:Catienpetji|Catienpetji]], [[Gebruiker:RoestVrijStaal|RoestVrijStaal]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Zeeuws}} | Onbekend | [[Zeeuws]]{{25%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:Steinbach|Steinbach]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Zweeds}} | Onbekend | [[Zweeds]]{{25%|Datum=volgens infobox}} |[[Gebruiker:Michiel1972|Michiel1972]] |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Basis_ICT/Geschiedenis_van_de_datacommunicatie/Met_elektriciteit}} | <del>Onbekend</del> | <del>[[Basis ICT/Geschiedenis van de datacommunicatie/Met elektriciteit]]</del> | |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Infrastructuurplanning}} | Onbekend | [[Infrastructuurplanning]] | |-style="border-top: 3px solid red;" |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Wikibooks:Wachtruimte/Arabisch}} | Onbekend | [[Wikibooks:Wachtruimte/Arabisch]] | |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Wikibooks:Wachtruimte/Hebreeuws}} | Onbekend | [[Wikibooks:Wachtruimte/Hebreeuws]] | |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Wikibooks:Wachtruimte/Kroatisch}} | Onbekend | [[Wikibooks:Wachtruimte/Kroatisch]] | |- |{{/sub|Wikibooks:Infobox/Wikibooks:Wachtruimte/Limburgs}} | Onbekend | [[Wikibooks:Wachtruimte/Limburgs]] | |} [[Categorie:Wikibooks]] 4mief9d1pwyl7uamkx5pokmcz2l5z86 0 27531 429242 429225 2026-08-27T04:19:15Z JopkeB 18060 Fase 2: 50% gereed 429242 wikitext text/x-wiki {{Bi}} ==Inleiding== [[Afbeelding:Hilde Kaehler-Timm, 2014, ©Kaehler-Timm.JPG|border|right|250px|Schrijfster aan het werk]] Brieven, instructies, wetenschappelijke artikelen, betogen, recensies, nieuws&shy;berichten, advertenties, verslagen, boeken. Allemaal worden ze geschreven. Het is niet altijd even gemakkelijk om de juiste opbouw van een tekst te maken, de juiste woorden te kiezen of subtiel een onderwerp aan te snijden. Maar het is wel erg handig om een tekst te kunnen schrijven die jouw doel kan bereiken. Denk maar aan een sollicitatiebrief, een kookinstructie voor uw zoon of dochter als u pas laat thuis komt of een klacht indienen. In dit boek wordt de structuur van een aantal tekstsoorten uitgelegd. Er wordt verteld waar een tekst mee moet beginnen, hoe je een onderwerp kunt uitwerken, waaraan een afsluiting moet voldoen, en meer. == Inhoudsopgave == #[[Schrijven/Teksten|Voorbereidingen]] - schrijfdoelen, doelgroep en opbouw #[[Schrijven/Schrijfproces|Schrijfproces]] - Van begin tot eind #[[Schrijven/Literatuurgebruik|Literatuurgebruik]] - Citeren, referenties, literatuurlijst #[[Schrijven/Informatieve teksten|Informatieve teksten]] - Informeren of instrueren ##[[Schrijven/Instructies|Instructies]] - Een handleiding schrijven die voor iedereen duidelijk is ##[[Schrijven/Nieuwsberichten|Nieuwsberichten]] - Zo kort en krachtig mogelijk vertellen waar het om gaat ## '''Wetenschappelijke teksten''' - zie het Wikibook [[Van Idee tot Publicatie]] # [[Schrijven/Argumenteren|Argumenteren]] - Een opinie onderbouwen en/of aanzetten tot actie ##[[Schrijven/Recensies|Recensies]] - Hoe een duidelijke, gedetailleerde recensie te schrijven ##[[Schrijven/Betogen|Betogen]] - Stellingen, argumenten, tegenargumenten en ontkrachtingen ###[[Schrijven/Opinieartikel|Opinieartikel]] ###[[Schrijven/Column|Column]] ###[[Schrijven/Essay|Essay]] ##[[Schrijven/Advertenties|Advertenties]] - Iedereen van je mening overtuigen #[[Schrijven/Brieven|Brieven]] - Persoonlijke en zakelijke brieven, incl. [[E-mailen|e-mail]] #[[Schrijven/Toespraken|Toespraken]] - Van feestredes tot presentaties #[[Schrijven/Fictie|Fictie]] - Het boeiend opschrijven van verhalen {{Fase|2}} {{Boek}} [[Categorie:Taal]] 0etx35u07j5rxkilytprs9l4c4cpbin 0 27532 429247 429187 2026-08-27T05:37:29Z JopkeB 18060 /* Gewenste kwalificaties */ Link 429247 wikitext text/x-wiki {{Index Schrijven}} == Inleiding == In dit hoofdstuk leer je welke voorbereidingen nodig zijn voor het schrijven van een tekst. Lukraak beginnen kan alleen bij korte, informele teksten. Voor alle andere teksten zul je je al moeten inspannen vóórdat je begint met het daadwerkelijk schrijven (hoewel dat bij korte, informele teksten ook geen kwaad kan). Die inspanning begint met het aan jezelf stellen van enkele vragen: # Waarom schrijf je een tekst? Meestal wil je er een '''[[Schrijven/Teksten#Tekstdoelen|doel]]''' mee bereiken. Soms wil je gewoon iets kwijt, in een krabbeltje via een app of in een mailtje naar een goede vriend(in) in de hoop dat je een meelevende reactie krijgt. Of je hebt informatie nodig en je schrijft je vraag aan een instantie. Een andere keer wil je je ervaring, kennis of je mening delen met een grotere groep mensen. Of wil je actie voeren om de buurt te verbeteren en anderen overtuigen om mee te doen. Wat je schrijft en hoe je iets schrijft is mede afhankelijk van dat doel. Hieronder wordt een overzicht gegeven van verschillende doelen, de bijbehorende soorten teksten # Wie behoren er tot je '''[[Schrijven/Teksten#Doelgroep|doelgroep]]'''? Voor wie schrijf je de tekst? Wat zijn de consequenties daarvan voor je tekst? De doelgroep bepaalt in belangrijke mate hoe je de tekst schrijft, zoals woordgebruik, illustraties en wat je wel en niet uitlegt. # Wat wordt de '''[[Schrijven/Teksten#Opbouw van een tekst|opbouw]]''' van je tekst? Hij leidt een lezer op een logische en vlotte manier door de tekst heen, wat bijdraagt aan de leesbaarheid van de tekst. Ook helpt het jou als schrijver om je tekst vorm te geven, om alles wat bij een (sub-)onderwerp hoort bij elkaar te zetten en op een goede manier van het éne naar het volgende aspect toe te werken. Het is je houvast tijdens het schrijven. Ten slotte wordt een overzicht gegeven van '''[[Schrijven/Teksten#Gewenste kwalificaties|kwalificaties]]''' van een goede schrijver. Beschouw ze als een aanmoediging om beter in schrijven te worden. In volgende hoofdstukken (zie box rechtsboven) wordt een overzicht gegeven van het totale schrijfproces, komen de do's en dont's van het gebruik van bronnen aan bod en worden de verschillende soorten teksten uitgewerkt. Steeds wordt er dan van uitgegaan dat je doel, doelgroep en consequenties al op een rijtje hebt gezet. Wat je in dit hoofdstuk leert, is dus het startpunt voor het schrijven van welke tekst dan ook. ==Tekstdoelen== Teksten worden geschreven met een doel. Over het algemeen zijn er vijf doelen te onderscheiden: {| class="wikitable" |- ! Doel !! Beschrijving !! Voorbeeld !! Hoofdstuk(ken) |- | Informeren || Het informeren of instrueren van de lezer. || Een wetenschappelijk artikel, een tekst uit een schoolboek, handleiding, een kookboek, nieuwsbericht, onderzoeksrapport of een brief over de stand van zaken. || [[Schrijven/Informatieve teksten|Informatieve teksten]] |- | Activeren || De lezer overhalen om iets te doen. || Een advertentie, manifest, pamflet, poster. || [[Schrijven/Advertenties|Advertenties]] |- | Overtuigen || De lezer overtuigen van een stelling. || Een betoog. Hierin worden argumenten voor óf tegen een stelling besproken. || [[Schrijven/Betogen|Betogen]] |- | Opiniëren || De lezer een mening laten vormen, dus geschreven door een onpartijdige schrijver. || Een uiteenzetting. Hierin worden de voors én tegens van een stelling vergeleken. || [[Schrijven/Recensies|Recensies]] |- | Amuseren || Het vermaken van de lezer door een verhaal. || Een boek, column of strip in de krant. || |} == Doelgroep == Bepaal vervolgens wie de doelgroep is van de tekst. Hoe je een tekst schrijft, is in belangrijke mate afhankelijk van de doelgroep. Een tekst voor het grote publiek ziet er anders uit dan voor wetenschappers of leerlingen in groep 4. "Anders" betekent in ieder geval: woordgebruik, lengte van zinnen, mate van uitleg en gebruik van illustraties. === Woordgebruik === === Zinslengte === === Gebruik van illustraties === === Mate van uitleg === == Opbouw van een tekst == Lezers willen snel kunnen zien of een tekst voor hun van belang is. Daarom hebben teksten in het algemeen de volgende opbouw: # Inleiding. Deze bevat het onderwerp of onderwerpen van de tekst, wat men kan verwachten als men verder leest. Schrijf in ieder geval het eerste deel van een inleiding altijd voor {{Wp|Leek (persoon)|leken}}, zodat die ten minste begrijpen wáár het over gaat. Daarna kan men zich richten op de eigenlijke doelgroep van de tekst. Bij grote teksten wordt in een inleiding ook een indicatie van de opbouw gegeven, bijvoorbeeld korte beschrijvingen van de hoofdstukken en hoe die samenhangen. # De hoofdtekst. Afhankelijk van de grootte en aard van de tekst wordt die onderverdeeld in alinea's, kopjes, hoofdstukken en/of delen. # Slot. Vaak met een conclusie, korte samenvatting, oproep of wens. == Gewenste kwalificaties == Bijna iedereen heeft schrijven geleerd op school. En dat is zeker goed genoeg voor huis-, tuin- en keukengebruik, voor korte notities, een brief of e-mail aan een familielid of goede bekende. Maar als je teksten wilt schrijven voor buiten die kring, zijn de volgende kwalificaties gewenst: * Goede beheersing van de taal waarin je wilt schrijven en een grote woordenschat hebben. Hier wordt uitgegaan van Nederlands. Daarbij helpt het als je veel teksten gelezen hebt, bijvoorbeeld boeken en krantenartikelen. Ook helpt het als je eerder in de redactie hebt gezeten van bijvoorbeeld een schoolkrant, buurtkrant of verenigingsblad, of daaraan artikelen hebt geleverd. * Plezier hebben in schrijven, anders wordt het een lijdensweg. * Schrijfvaardigheid hebben, het vermogen om gedachten op te kunnen schrijven en helder over te brengen. Daarbij helpt het als je een dagboek bijhoudt. * Goede beheersing van {{Wp|Nederlandse spellingregels|spelling}}, zoals weten wanneer je {{Wp|dt-fout|dt}} moet schrijven en welke woorden los of aan elkaar geschreven worden. En goede cijfers behaald hebben voor {{Wp|Ontleding (grammatica)|zinsontleding}} en {{Wp|grammatica}}. Zie {{Wp|Schrijven#Correct_schrijven|Correct schrijven}} voor meer aanwijzingen. * Gestructureerd kunnen werken, bijvoorbeeld volgens het stappenplan in het hoofdstuk [[Schrijven/Schrijfproces|Schrijfproces]]. Hoofdzaken van bijzaken kunnen onderscheiden. Oorzaak en gevolg kunnen aangeven. Een goede volgorde in de tekst kunnen aanbrengen. * Kennis van zaken hebben over het onderwerp van de beoogde tekst. Men hoeft geen expert te zijn, maar wel voldoende kennis hebben om er iets zinnigs over te schrijven, èn te kunnen beoordelen of nieuw gevonden informatie bruikbaar is voor de tekst (of juist onzin is). * Discipline, doorzettingsvermogen en geduld hebben, en al helemaal voor het schrijven van een (Wiki-)boek. Schrijven is schaven, schrappen, verplaatsen van stukken tekst, corrigeren, nieuwe invallen verwerken, telkens opnieuw lezen wat je hebt geschreven en dan weer bijschaven, niet te snel tevreden zijn. Net zolang totdat de tekst goed loopt, een goede structuur, opbouw en flow heeft en vooral: boeiend is om te lezen, zonder haperingen en hobbels. ** Over geduld: een beroemd citaat van de Romeinse dichter {{wp|Horatius|Horatius}}: ''Alles wat gepubliceerd gaat worden en in ieders handen komt, moet je eerst negen jaar lang bij je houden.''<ref>Horatius, ''Ars Poetica'' 388</ref> Nu is negen jaar wel wat erg lang. Maar het is in ieder geval verstandig niet te haasten met het schrijven van teksten, de tijd ervoor te nemen en een tekst na enige tijd kritisch door te nemen en bij te schaven. * Incasseringsvermogen hebben: hoe meer je voor publiek schrijft, hoe meer kritiek je zult krijgen, al schrijf je nog zo goed. Maar laat je niet ontmoedigen als je één of meer kwalificaties mist! Begin gewoon, oefen veel en zet {{Wp|Kunstmatige intelligentie|AI}} buiten spel (want je moet het zelf doen, uitgezonderd zakelijke brieven). Verwelkom feedback om beter te worden. '''=> Volgende hoofdstuk: [[Schrijven/Schrijfproces|Schrijfproces]]''' == Bronnen, noten en/of referenties == {{Appendix}} {{Sub}} dcfajtw2d0pwwrk8ulpppxsorzyhzbf 0 31763 429281 425234 2026-08-27T11:04:17Z JopkeB 18060 Zie ook * [[:Categorie:Mens en maatschappij]] vervangen door nieuw onderdeel Mens en maatschappij 429281 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ {{Kolommen automatisch|inhoud= == Ecologie == * [[Alternatieve energie]] * [[Huishouden/Energiebesparing]] * [[Energietransitie]] * [[Save Our Future Today, a SOFT revolution]] == Economie en handel == * [[Economie]] * [[Kennismanagement]] * [[Kostprijsberekening en interne informatievoorziening]] {{Bij elkaar houden|inhoud= == Mens en maatschappij == * [[Criminologie]] * [[Gender en diversiteit]] * [[Inbraakpreventie]] * [[Maatschappijleer]] * [[Netwerken]] * [[Over beroemde personen]] * [[Samenleving]] * [[Genieten van Seks]] * [[:Categorie:Sociale geschiedenis|Sociale geschiedenis]] }} == Onderwijs en opleiding == Zie [[Boekenplank:Onderwijs en opleiding]] {{Bij elkaar houden|inhoud= == Politiek == * [[Trotski voor beginners]] }} {{Bij elkaar houden|inhoud= == Psychologie == * [[Hypnotherapie]] {{100%}} * [[Jungiaans woordenboek]] {{75%}} * [[Meditatie]] {{75%}} * [[Mindfulness]] {{75%}} * [[Parapsychologie]] {{75%}} * [[Visualisatie]] {{25%}} * [[Zelftherapie]] {{75%}} }} == Wonen == * [[Erfdelen]] (collectieve woonvorm) * [[Huishouden]] * [[Kookboek]] }} {{Navigatie boekenplanken}} [[Categorie:Boekenplanken| ]] [[Categorie:Samenleving| ]] 73o1gm4vdnm8vzbeu2g4ywiiqyqirgi 429282 429281 2026-08-27T11:11:51Z JopkeB 18060 Enkele boeken toegevoegd 429282 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ {{Kolommen automatisch|inhoud= == Ecologie == * [[Alternatieve energie]] * [[Huishouden/Energiebesparing]] * [[Energietransitie]] * [[Save Our Future Today, a SOFT revolution]] == Economie en handel == * [[Economie]] * [[Kennismanagement]] * [[Kostprijsberekening en interne informatievoorziening]] {{Bij elkaar houden|inhoud= == Mens en maatschappij == * [[Criminologie]] * [[Gender en diversiteit]] {{25%|Datum=20 juni 2005}} * [[Maatschappijleer]] * [[Netwerken]] {{25%}} * [[Over beroemde personen]] * [[Samenleving]] {{25%}} * [[Genieten van Seks]] * [[:Categorie:Sociale geschiedenis|Sociale geschiedenis]] }} == Onderwijs en opleiding == Zie [[Boekenplank:Onderwijs en opleiding]] {{Bij elkaar houden|inhoud= == Politiek == * [[Trotski voor beginners]] {{100%}} }} {{Bij elkaar houden|inhoud= == Psychologie == * [[Hypnotherapie]] {{100%}} * [[Jungiaans woordenboek]] {{75%}} * [[Meditatie]] {{75%}} * [[Mindfulness]] {{75%}} * [[Parapsychologie]] {{75%}} * [[Visualisatie]] {{25%}} * [[Zelftherapie]] {{75%}} }} == Wonen == * [[Erfdelen]] (collectieve woonvorm) * [[Huishouden]] {{75%}} * [[Inbraakpreventie]] {{75%|Datum=10 september 2010}} * [[Kookboek]] {{75%}} * [[Leer jezelf ecologisch tuinieren]] {{25%|Datum=29 juli 2008}} }} {{Navigatie boekenplanken}} [[Categorie:Boekenplanken| ]] [[Categorie:Samenleving| ]] pucpg4kpr3g8fhov5vnnot9j9r9wt6o 429285 429282 2026-08-27T11:47:31Z JopkeB 18060 Huisdierengids overgebracht naar kopje Wonen 429285 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ {{Kolommen automatisch|inhoud= == Ecologie == * [[Alternatieve energie]] * [[Huishouden/Energiebesparing]] * [[Energietransitie]] * [[Save Our Future Today, a SOFT revolution]] == Economie en handel == * [[Economie]] * [[Kennismanagement]] * [[Kostprijsberekening en interne informatievoorziening]] {{Bij elkaar houden|inhoud= == Mens en maatschappij == * [[Criminologie]] * [[Gender en diversiteit]] {{25%|Datum=20 juni 2005}} * [[Maatschappijleer]] * [[Netwerken]] {{25%}} * [[Over beroemde personen]] * [[Samenleving]] {{25%}} * [[Genieten van Seks]] * [[:Categorie:Sociale geschiedenis|Sociale geschiedenis]] }} == Onderwijs en opleiding == Zie [[Boekenplank:Onderwijs en opleiding]] {{Bij elkaar houden|inhoud= == Politiek == * [[Trotski voor beginners]] {{100%}} }} {{Bij elkaar houden|inhoud= == Psychologie == * [[Hypnotherapie]] {{100%}} * [[Jungiaans woordenboek]] {{75%}} * [[Meditatie]] {{75%}} * [[Mindfulness]] {{75%}} * [[Parapsychologie]] {{75%}} * [[Visualisatie]] {{25%}} * [[Zelftherapie]] {{75%}} }} == Wonen == * [[Erfdelen]] (collectieve woonvorm) * [[Portaal:Huisdierengids|Huisdierengids (portaal)]] * [[Huishouden]] {{75%}} * [[Inbraakpreventie]] {{75%|Datum=10 september 2010}} * [[Kookboek]] {{75%}} * [[Leer jezelf ecologisch tuinieren]] {{25%|Datum=29 juli 2008}} }} {{Navigatie boekenplanken}} [[Categorie:Boekenplanken| ]] [[Categorie:Samenleving| ]] ec36r8mrxxok2lwi3gf94mp9syxo2y7 429286 429285 2026-08-27T11:48:26Z JopkeB 18060 429286 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ {{Kolommen automatisch|inhoud= == Ecologie == * [[Alternatieve energie]] * [[Huishouden/Energiebesparing]] * [[Energietransitie]] * [[Save Our Future Today, a SOFT revolution]] == Economie en handel == * [[Economie]] * [[Kennismanagement]] * [[Kostprijsberekening en interne informatievoorziening]] {{Bij elkaar houden|inhoud= == Mens en maatschappij == * [[Criminologie]] * [[Gender en diversiteit]] {{25%|Datum=20 juni 2005}} * [[Maatschappijleer]] * [[Netwerken]] {{25%}} * [[Over beroemde personen]] * [[Samenleving]] {{25%}} * [[Genieten van Seks]] * [[:Categorie:Sociale geschiedenis|Sociale geschiedenis]] }} {{Bij elkaar houden|inhoud= == Onderwijs en opleiding == Zie [[Boekenplank:Onderwijs en opleiding]] }} {{Bij elkaar houden|inhoud= == Politiek == * [[Trotski voor beginners]] {{100%}} }} {{Bij elkaar houden|inhoud= == Psychologie == * [[Hypnotherapie]] {{100%}} * [[Jungiaans woordenboek]] {{75%}} * [[Meditatie]] {{75%}} * [[Mindfulness]] {{75%}} * [[Parapsychologie]] {{75%}} * [[Visualisatie]] {{25%}} * [[Zelftherapie]] {{75%}} }} == Wonen == * [[Erfdelen]] (collectieve woonvorm) * [[Portaal:Huisdierengids|Huisdierengids (portaal)]] * [[Huishouden]] {{75%}} * [[Inbraakpreventie]] {{75%|Datum=10 september 2010}} * [[Kookboek]] {{75%}} * [[Leer jezelf ecologisch tuinieren]] {{25%|Datum=29 juli 2008}} }} {{Navigatie boekenplanken}} [[Categorie:Boekenplanken| ]] [[Categorie:Samenleving| ]] 9n8j6o2ceivlvc87ihw1vmg9n31t3zr 429287 429286 2026-08-27T11:50:43Z JopkeB 18060 429287 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ {{Kolommen automatisch|inhoud= == Ecologie == * [[Alternatieve energie]] * [[Huishouden/Energiebesparing]] * [[Energietransitie]] * [[Save Our Future Today, a SOFT revolution]] == Economie en handel == * [[Economie]] {{75%}} * [[Kennismanagement]] {{75%}} * [[Kostprijsberekening en interne informatievoorziening]] {{50%}} {{Bij elkaar houden|inhoud= == Mens en maatschappij == * [[Criminologie]] * [[Gender en diversiteit]] {{25%|Datum=20 juni 2005}} * [[Maatschappijleer]] * [[Netwerken]] {{25%}} * [[Over beroemde personen]] * [[Samenleving]] {{25%}} * [[Genieten van Seks]] * [[:Categorie:Sociale geschiedenis|Sociale geschiedenis]] }} {{Bij elkaar houden|inhoud= == Onderwijs en opleiding == Zie [[Boekenplank:Onderwijs en opleiding]] }} {{Bij elkaar houden|inhoud= == Politiek == * [[Trotski voor beginners]] {{100%}} }} {{Bij elkaar houden|inhoud= == Psychologie == * [[Hypnotherapie]] {{100%}} * [[Jungiaans woordenboek]] {{75%}} * [[Meditatie]] {{75%}} * [[Mindfulness]] {{75%}} * [[Parapsychologie]] {{75%}} * [[Visualisatie]] {{25%}} * [[Zelftherapie]] {{75%}} }} == Wonen == * [[Erfdelen]] (collectieve woonvorm) * [[Portaal:Huisdierengids|Huisdierengids (portaal)]] * [[Huishouden]] {{75%}} * [[Inbraakpreventie]] {{75%|Datum=10 september 2010}} * [[Kookboek]] {{75%}} * [[Leer jezelf ecologisch tuinieren]] {{25%|Datum=29 juli 2008}} }} {{Navigatie boekenplanken}} [[Categorie:Boekenplanken| ]] [[Categorie:Samenleving| ]] pkopucysenzyqd1r2vebvk1wc3zmvmq 0 36376 429238 428134 2026-08-26T13:36:11Z Kuddekop 28509 429238 wikitext text/x-wiki ==Benodigdheden== *100 gram zelfrijzende bloem *120 gram gemalen amandelen * een scheutje amandelessence *3 eieren * 2 pakjes vanillesuiker * 200 gram (room)boter * 200 gram suiker * Eventueel 2 à 3 appelen (als je dit in je taart gebruikt). ==Hoe ga je te werk== Eerst meng je de boter met de suiker. Daarna voeg je een voor een de eieren erbij; deze moet je onderkloppen met de rest van het mengsel. Vervolgens voeg je de bloem en de amandelen eraan toe. Nu meng je de essence door het beslag. Als het beslag klaar is, doe je alles in een ingevette en met bloem bestrooide vorm; je kan ook een stuk bakpapier in de vorm leggen. Als laatste moet je de appel in dunne schijfjes snijden en deze op het beslag in de vorm leggen. Zet de taart in een voorverwarmde oven van 175°C, gedurende 45 minuten. Voor de afwerking kun je suikerglazuur gebruiken, of de taart bestrooien met bloemsuiker. {{Navigatie recepten}} [[Categorie:Taart|Frangipanetaart]] {{Sub}} 6qijkmhh8ju765nfb4p1ehcr7n8uu10 0 40046 429237 426331 2026-08-26T13:14:22Z JopkeB 18060 Verschillende wijzigingen 429237 wikitext text/x-wiki {{Index Basisboek internet}} Hoe maak je een goede e-mail? En waarop moet je precies letten? Daarover gaat dit artikel. [[Bestand:Email_Silk.svg|thumb]] === Stap 1: log in bij je e-mail-account === Open een nieuwe tab in de browser en log in bij je e-mail-account met je <b>gebruikersnaam</b> en <b>wachtwoord</b>. Dit kan je eigen account zijn maar ook een e-mail-account die je van je opleiding of werk hebt gekregen. === Stap 2: een nieuwe e-mail === Klik op de knop waarmee je een nieuwe mail begint. === Stap 3: de geadresseerde === Bedenk aan wie je de e-mail wilt sturen. Typ dit e-mail-adres in het 'Aan' tekstveld. Bijvoorbeeld: johndoe@email.com. Of haal die op uit je contactenlijst. Doe dit voor alle mensen aan wie je de mail richt. Als je ook nog mensen wil cc'en (wel de e-mail aan versturen, maar zij zijn niet de geadresseerden): klik dan op het cc-veld en vul dat in met de gewenste e-mail-adressen. === Stap 4: het onderwerp === In het 'onderwerp' tekstveld typ je in enkele woorden waarover jouw mail gaat. Bijvoorbeeld: Veel succes gewenst Of: Vraag over sinaasappels === Stap 5: de aanhef === [[Bestand:Email_icon_crystal.png|thumb]] Bedenk of het gaat om een vriend, kennis, instantie of bedrijf. Als het gaat om een vriend of goede kennis kun je dit zo doen: Beste John, Of Hoi John, Maar als het gaat om een minder bekende persoon of instantie dan gaat dit als volgt: Beste meneer Doe, Of nog formeler: Geachte meneer/mevrouw, Omdat veel mensen tegenwoordig vooral appen met vrienden en goede kennissen en nog weinig met hen mailt, zal het bijna altijd gaan om een formele e-mail. Meestal wil je een vraag stellen of een mededeling doen. De volgende stappen zijn bedoeld voor een formele e-mail aan een opleiding, instantie of bedrijf. === Stap 5: de boodschap === [[Bestand:Mandarin Oranges (Citrus Reticulata).jpg|thumb]] Sla een regel over en typ je vraag of boodschap. De e-mail zie er dan bijvoorbeeld zo uit: Beste meneer Doe, Dank voor uw vraag. Ik laat u binnen twee dagen weten wat mijn antwoord is. Of: Beste meneer Doe, Ik heb uw video gezien over sinaasappels en vroeg mij af: zijn sinaasappels altijd oranje of komen ze ook in bijvoorbeeld geel of groen? === Stap 6: afsluiting of slotzin === [[Bestand:Thankyou-text.png|thumb]] Een e-mail kun je afsluiten door een groet te doen. Dat is eigenlijk altijd goed: Groet, [jouw naam] Of als je het iets formeler wilt doen (dit wordt veel gedaan): Met vriendelijke groet, [jouw naam] Maar je kunt het ook nog wat duidelijker of persoonlijker maken door er een zin aan toe te voegen. Bijvoorbeeld: Ik hoop dat mijn vraag duidelijk is en ik wacht uw antwoord af. Met vriendelijke groet, [jouw naam] Of: Als ik verder nog wat kan doen hoor ik het graag. Met vriendelijke groet, [jouw naam] === Stap 7: check / controle === [[Bestand:Check-lightblue.svg|thumb]] Voordat je een e-mail verzendt, check je deze op leesbaarheid, zinsbouw en spelling: is de boodschap duidelijk en is het goed leesbaar? Je mail kan er dan zo uitzien: Beste meneer Doe, Ik heb uw video over sinaasappels gezien. Daarover heb ik een vraag. Zijn sinaasappels altijd oranje of zijn ze soms ook een andere kleur? Bijvoorbeeld geel of groen? Ik hoop snel van u te horen. Met vriendelijke groet, [jouw naam] === Stap 8: verzenden === Als je de geadresseerde en het onderwerp hebt ingetypt en tevreden bent over de inhoud van de mail, dan kun je de mail verzenden. == Zie ook == * [[Schrijven/Brieven|Brieven]] (uitvoerige tips om brieven te schrijven, voor verschillende soorten brieven, inclusief e-mails) * [[Nederlands/Briefindeling|Briefindeling]] {{Sub}} [[Categorie:Communicatie]] d6qehuskoi04vz1lqorvsfck2ts7gia 0 40753 429251 429100 2026-08-27T08:32:56Z Kuddekop 28509 429251 wikitext text/x-wiki Een categorie is een speciale pagina die bedoeld is om gerelateerde pagina's en media te groeperen. [[File:Screenshot Commons Category Capital 2024-03-22.png|thumb|600px|Screenshot van een Categorie-pagina ([[c:Category:Capital (economics)|Category:Capital (economics))]]]] {{Handboek Wikimedia Commons}} == Categorieën - Basis == Zie [[c:Commons:Categories|Commons:Categories]] voor de hoofdpagina over dit onderwerp.<br> Categorieën zijn bedoeld om overzicht te houden, om bestanden over een onderwerp gemakkelijker te kunnen vinden. Een categorie is een trefwoord uit het gestructureerde trefwoordensysteem dat in Commons wordt gebruikt. Alle bestanden over één onderwerp staan zo bij elkaar in één groep, een categorie. Zie bijvoorbeeld [[c:Category:Horses|Category:Horses]]. Categorieën zijn onderling gelinkt in een hiërarchisch stelsel ("gestructureerd"), met bovenliggende (parent category) en ondercategorieën (subcategory). Elke categorie heeft ten minste één bovenliggende categorie, een categorie waar hij onderdeel van uitmaakt. Bijvoorbeeld: paarden (horses) zijn zoogdieren (mammals); de categorie voor paarden is dan een ondercategorie en die voor zoogdieren (in dit geval "Mammals by common named groups") is de bovenliggende categorie.<br> Op een categorie-pagina staan de bovenliggende categorieën onderaan; de ondercategorieën staan als een overzicht bovenaan; zo kun je gemakkelijk naar verwante bestanden zoeken.<br> Let op: Categorie-namen zijn in de regel in het Engels. Houd daar rekening mee bij het zoeken. === Categorieën toekennen aan bestandspagina's === Voor het toekennen van categorieën aan bestandspagina's gelden enkele regels: # Elk bestand moet ten minste in één categorie worden geplaatst, maar meestal zijn er meer categorieën nodig om een bestand goed (terug-)vindbaar te maken. # Voordat een categorie wordt toegekend, moet hij al bestaan; je kunt dus niet zelf zomaar een categorie verzinnen. Om de juiste categorie te vinden: zie [[c:Commons:Categories/nl#Snelle start|Snelle start]]. # Ken zo specifiek mogelijke categorieën toe. Als een foto over lammeren gaat, is ''Lambs'' dus beter dan ''Sheep'' en ''Sheep'' is beter dan ''Mammals'' (en nog beter is een toepasselijke ondercategorie van Lambs). === Categorieën achteraf muteren === [[File:HotCat.png|thumb|300px|HotCat]] Categorieën worden in principe toegevoegd bij het uploaden van een bestand, maar kunnen later nog veranderd worden. De mogelijkheden zijn: toevoegen, muteren of verwijderen. Er bestaan twee manieren voor:<br> (1) Onderaan een bestand staan de huidige categorieën. Daar kun je ook categorieën toevoegen, verwijderen of muteren (als dit niet kan, dan moet de optie "HotCat" worden aangevinkt in je Voorkeuren: selecteer "Uitbreidingen", scroll naar "Hulpmiddelen voor categorieën" en vink "HotCat" aan): * (−) = verwijderen van deze categorie uit het bestand * (±) = aanpassen van deze categorie, bijvoorbeeld als er een schrijffout is gemaakt of als er een andere correctie nodig is; klik op ± en wijzig de getoonde categorie * (↓) = een ondercategorie kiezen in plaats van deze * (↑) = een bovenliggende categorie kiezen in plaats van deze * (+) = een categorie toevoegen aan dit bestand; begin met typen van de gewenste categorienaam (zonder "Category:) en scroll naar de juiste. :Let erop dat er een vinkje direct achter de nieuwe/gemuteerde categorie staat voordat u voor akkoord klikt, anders is er een schrijffout gemaakt of bestaat de categorie niet. :Meer over deze tool: [[c:Help:Gadget-HotCat|Help:Gadget-HotCat]].<br> :Voor gevorderden: Je kunt zo ook met opzet een nog niet-bestaande categorie invullen als je een nieuwe categorie wilt maken. Klik vervolgens op de rode link en maak de nieuwe categorie aan.<br> (2) Klikken op de tab Bewerken. Onderaan staan de categorieën in het format ''<nowiki>[[Category:Categorienaam]]</nowiki>''. Daar kun je categorieën toevoegen, muteren of verwijderen, in ditzelfde format. Deze manier is vooral handig als je veel categorieën tegelijk wilt toevoegen, muteren of verwijderen (en ze bijvoorbeeld uit een andere categorie of ander bestand kopieert). == Categorieën - voor gevorderden == In deze paragraaf wordt dieper ingegaan op diverse aspecten van categorieën, is er meer achtergrondinformatie over categorieën, leer je hoe je nieuwe categorieën kunt maken, hoe je de naam van een categorie kunt aanpassen en worden meer tips en trucs gegeven. === Principes voor de categoriestructuur === * De categoriestructuur is hiërarchisch. Elke categorie heeft ten minste één bovenliggende categorie en er mogen geen cirkels zijn (een categorie mag niet zichzelf bevatten, direct of indirect). * Een categorie of bestand moet in de meest specifieke categorie/categorieën worden geplaatst die erbij past. Als er een ondercategorie is, waarin hij beter past, dan moet hij dáárin worden geplaatst en niet in de bovenliggende categorie. * Een categorie kan meerdere bovenliggende categorieën hebben, voor elk aspect één. Een categorie over een schilderij zal waarschijnlijk categorieën hebben voor Paintings, Painters by name, datum, materiaal, onderwerp, locatie, en andere bijzonderheden. [[File:Bristol - tent.jpg|thumb|Blue tents, Dome tents, Tents in England, August 2018 in Bristol]] * Een categorie kan twee of meer verschillende criteria combineren; dergelijke categorieën worden "samengestelde categorieën" genoemd. Zij hebben ten minste twee bovenliggende categorieën, van elk criterium (minstens) één. Voorbeeld: [[c:Category:Dome tents|Category:Dome tents]] bestaat uit twee delen: Dome en Tents. In ''Category:Dome tents'' is er voor beide een bovenliggende categorie. * Bovenliggende categorieën kunnen ook "zuster"-categorieën zijn, die alle bij dezelfde bovenliggende categorie horen. Als er bijvoorbeeld een categorie zou komen voor blauwe dome tents in Engeland (Category:Blue dome tents in England), dan zou die bovenliggende categorieën hebben voor ondercategorieën van Tents by colour (Blue tents), Tents by shape (Dome tents) en Tents by country (Tents in England), alledrie nauwe verwanten van [[c:Category:Tents|Category:Tents]]. * Identieke categorieën moeten identieke namen hebben voor alle landen en op alle categorisatieniveaus. De categoriseringsstructuur moet zo systematisch en uniform mogelijk zijn, lokale dialecten en terminologie moeten zo veel mogelijk worden onderdrukt ten gunste van universaliteit. Analoge categorisatietakken moeten een analoge structuur hebben. Zie bijvoorbeeld [[c:Category:Agriculture|Category:Agriculture]], in vele ondercategorieën komt het woord "Agriculture" op de één-of-andere manier voor. === Categorieën toekennen - vervolg === * De hoofdcategorie voor Commons-onderwerpen is [[c:Category:Topics|Category:Topics]]. Hieronder "hangen" alle andere categorieën die over specifieke onderwerpen gaan. Via deze boomstructuur zoeken is nòg een manier om de juiste categorie te vinden. Andere soorten categorieën gaan over [[c:Category:Media types‎|soorten media]] (zoals iconen, video's, documenten en grafieken) en sortering, de 'by' categorieën. Zie [[c:Category:CommonsRoot|Category:CommonsRoot]] voor een compleet overzicht. * In het algemeen geldt: ken zo specifiek mogelijke categorieën toe voor de aspecten: # '''wie''' staat(n) er afgebeeld of wie is de kunstenaar van het kunstwerk # '''wat''' is afgebeeld, wat is er te zien of te horen; voor bouwwerken en aanverwante onderwerpen: zie [[c:Commons:CommonsProject_Architecture#Classification help|Commons:CommonsProject_Architecture#Classification help]] # '''waar''' is de afbeelding gemaakt, bijvoorbeeld een straatnaam, plaatsnaam, streek of ten minste het land; als je de locatie niet weet, kun je hem wellicht opsporen via [https://www.bellingcat.com/resources/how-tos/2023/05/08/finding-geolocation-leads-with-bellingcats-openstreetmap-search-tool/ Bellingcat's OpenStreetMap Search Tool] (Google-account nodig); voeg anders de juiste ondercategorie toe van [[c:Category:Unidentified locations|Category:Unidentified locations]] # '''wanneer''' is de afbeelding gemaakt, bijvoorbeeld: ## op een specifieke datum: ### als het om een foto gaat, vul dan in het datumveld bij de Beschrijving in: ''<nowiki>Date={{Taken on|jjjj-mm-dd|location=Landnaam in het Engels}}</nowiki>'' - onderaan verschijnt dan ''<nowiki>Category:Country name photographs taken on yyyy-mm-dd</nowiki>'' ### voor alle overige media: voeg de categorie ''<nowiki>[[Category:jjjj-mm-dd]]</nowiki>'' toe, bij voorkeur met de landennaam mits die bestaat ## als je niet de specifieke datum weet, zoek dan een categorie voor wat je wel weet, bijvoorbeeld de maand en het jaartal - ''Category:Maandnaam JJJJ in Plaatsnaam'' (alleen beschikbaar voor grote steden), alleen het jaartal - ''Category:JJJJ in Plaatsnaam'' of ''Category:JJJJ in CountryX'' of ''Category:xxth-century in CountryX''. # '''soort medium''' als het niet om een foto gaat, bijvoorbeeld een video, geluidsopname of kaart; kies een ondercategorie van [[c:Category:Media types|Category:Media types]] of [[c:Category:Media|Category:Media]]. [[File:Peter Paul Rubens - Self-Portrait - WGA20380.jpg|thumb|[[c:Category:Self-portrait (Rubens, 1628-1630)|Zelfportret Peter Paul Rubens]] met categorieën voor o.a.: Peter Paul Rubens, Self-portraits, black hats, 1630s oil on panel paintings, Rubenshuis]] Vaak zijn er dus gecombineerde categorieën die gebruikt kunnen worden (in de "wanneer"-categorie staat vaak ook een locatie) of is er zelfs een aparte categorie voor het bestand; dan zal in de regel nog wel een categorie voor de datum moeten worden toegekend aan het bestand zelf. * Voor media die afkomstig zijn van een '''instantie''' (museum, archief, Europeana, Flickr, YouTube, e.d.): vermeld de categorie voor de instantie waar de afbeelding van afkomstig is, zie een specifieke ondercategorie van [[c:Category:Media by source|Category:Media by source]], met de naam van de instantie in de categorie-naam. * Voor afbeeldingen van '''kunstwerken''' zijn er meer aspecten om categorieën voor te kiezen: # '''wie is de kunstenaar''', zie een ondercategorie in [[c:Category:Artists|Category:Artists]]; # wat is het '''onderwerp van het kunstwerk''', wat stelt het kunstwerk voor, zie een ondercategorie van [[c:Category:Art by subject|Category:Art by subject]] en/of [[c:Category:Art by genre|Category:Art by genre]]; als het niets voorstelt, kan een ondercategorie van [[c:Category:Abstract art|Category:Abstract art]] van toepassing zijn; # wat voor '''soort kunstwerk''' is het (paintings, sculptures, drawings, etc), zie een ondercategorie van [[c:Category:Art by medium‎|Category:Art by medium‎]]; # van welk '''materiaal''' is het gemaakt (oil on canvas, metal, etc.), zie een ondercategorie van [[c:Category:Art by material‎|Category:Art by material‎]]l SVP alléén toekennen als dit op de bestandspagina staat vermeld of u dit via research gevonden hebt, anders weglaten; # '''waar''' bevindt het zich nu (museum, plaats, land), zie een ondercategorie van: [[c:Category:Art by location‎|Category:Art by location‎]], en/of wat is de afkomst van het kunstwerk; ## Art ''of'' country X = kunst over land X, zoals landschappen, stadsgezichten, dorpsleven, mensen of klederdrachten uit dat land (betreft het onderwerp) ## Art ''from'' country X = kunst die afkomstig is uit land X, maar daar nu niet meer per se hoeft te zijn ## Art ''in'' country X = kunstwerken die zich nu in land X bevinden, bijvoorbeeld in musea, in de openbare ruimte; # '''wanneer''' is het kunstwerk gemaakt, zie een ondercategorie van [[c:Category:Art by date|Category:Art by date]]; als er voor een bepaald jaar voor het specifieke soort kunstwerk (painting, sculpture, etc.) geen wanneer-categorie is, kun je een ondercategorie van [[c:Category:Works by date|Category:Works by date]] gebruiken, bijvoorbeeld een ondercategorie van [[c:Category:Works in the Netherlands by date|Category:Works in the Netherlands by date]]; # in welke '''stijl''' is het kunstwerk gemaakt, uit welke '''stroming''' komt het, zie [[c:Category:Art by style‎|Category:Art by style‎]] of [[c:Category:Art by period‎|Category:Art by period]]. SVP alléén toekennen als de stijl staat vermeld op de bestandspagina, als u dit via research gevonden hebt of als u een kunstkenner bent, anders weglaten. * Voor bestanden van '''boeken''' voeg je idealiter in ieder geval categorieën toe voor: # plaats van uitgave, zie [[c:Category:Books by city of publication|Category:Books by city of publication]]; als die niet bestaat: het land waar het boek is gepubliceerd, zie [[c:Category:Books by country|Category:Books by country]] # uitgever (indien daarvoor een categorie bestaat), zie [[c:Category:Publishers|Category:Publishers]] # auteur(s) # onderwerp(en), zie [[c:Category:Books by subject|Category:Books by subject]] # jaar of eeuw van publicatie, zie [[c:Category:Books by date|Category:Books by date]] # taal, zie [[c:Category:Books in Dutch|Category:Books in Dutch]]. :''Tip'': dergelijke details over individuele boeken: zie [https://www.worldcat.org/ Worldcat]. * Voor bestanden met '''grafieken''': # De hoofdcategorie is [[c:Category:Information graphics|Category:Information graphics]]. # Gebruik "Charts" voor grafieken die gebaseerd zijn op statistische gegevens, op de werkelijkheid. # Gebruik "Diagrams" voor grafieken die gebaseerd zijn op een model en/of een abstractie van de werkelijkheid. # "Graphs" is de meer algemene term en wordt gebruikt om allerlei relaties aan te geven, ook niet-statistische/niet-numerieke. Als je niet zeker bent over de door jou toegekende categorieën, zet dan via Bewerken ''<nowiki>{{Subst:chc}}</nowiki>'' in het bestand, net boven de categorieën. Dit zorgt ervoor dat [[c:Category:Media needing category review|Category:Media needing category review]] met een datum erin aan het bestand wordt toegevoegd. Let op: het kan even duren voordat dit bestand aan de beurt is voor een review. === Nieuwe categorie aanmaken === Wanneer is een nieuwe categorie nodig? Er kunnen verschillende redenen zijn: # Als een bovenliggende categorie te vol is geworden (meer dan 200 bestanden heeft) en er geen geschikte ondercategorieën zijn om dat op te lossen. Het is dan aan te raden één of meer ondercategorieën te maken voor bij elkaar horende bestanden. Bijvoorbeeld: alle foto's van een bepaald landgoed staan in één categorie zonder ondercategorieën. Er kunnen dan ondercategorieën worden gemaakt voor bijvoorbeeld het landhuis/hoofdgebouw, eventueel voor het interieur en het exterieur apart, restauraties, de bijgebouwen (als groep of elk apart), de tuinen en/of bruggen. # Als er drie of meer bestanden zijn die je bij elkaar wilt houden. # Als ten minste drie bestanden vele dezelfde categorieën hebben. ==== Procedure voor het aanmaken van een nieuwe categorie ==== Zie [[c:Commons:Categories/nl#Een nieuwe categorie aanmaken|Commons:Een nieuwe categorie aanmaken]] voor het hoofdartikel over dit onderwerp. # Doe grondig '''onderzoek''' of de gewenste categorie nog niet bestaat, of dat er al een andere categorie is die hetzelfde doel kan dienen: via zoeken en de boomstructuur. Zo ja, maak dan geen nieuwe categorie, maar gebruik de bestaande. # '''Bedenk een correcte naam'''. Als de nieuwe categorie sterk lijkt op een andere: kopieer dan die naam en pas hem aan voor de nieuwe categorie. Voorwaarden voor geheel nieuwe categorienamen (zie [[c:Commons:Categories/nl#Categorienamen|Commons:Categorienamen]] voor het hoofdartikel over dit onderwerp): ## In principe in het Engels. Uitzonderingen: eigennamen, biologische taxa (voor flora en fauna worden Latijnse termen gebruikt) en namen waarvoor de niet-Engelse naam het meest wordt gebruikt in de Engelse taal (of er geen bewijs is van het gebruik van een Engelstalige versie). "Den Haag" is "The Hague", "Vlaanderen" is "Flanders". ## Categorieën over objecten en mensen zijn in het meervoud, bijvoorbeeld: [[c:Category:Tools|Category:Tools]], [[c:Category:Artists|Category:Artists]], [[c:Category:Lakes|Category:Lakes]], [[c:Category:Paintings|Category:Paintings]]. ## Algemene thema's, verschijnselen en activiteiten zijn in de regel in het enkelvoud: [[c:Category:History|Category:History]], [[c:Category:Weather|Category:Weather]], [[c:Category:Painting|Category:Painting]] (= de activiteit schilderen, niet een schilderij, daarvoor geldt het meervoud). ## Toegestaan: Latijnse letters en enkele andere tekens: hoofdletters, kleine letters, [[w:nl:Diakritisch teken|diakritische tekens]], cijfers, haakjes, aanhalingstekens, leestekens. ## Een categorie begint met een hoofdletter. ## Engelse voorzetsels (zie ook: [[c:Commons:By location category scheme|Commons:By location category scheme]]): ### '''of''' country X: als het om de natuur gaat, niet man-made, of als het om de band van een persoon of voorwerp met een bepaalde locatie gaat: ''Category:Nature of ...'' (Belgium, Suriname, the Netherlands), ''Category:Kings of ... (land/locatie)'', ''Category:People of ... (land/locatie)'', ''Category:Music of ... (land/locatie)''; als er subcategorieën met verschillende voorzetsels zijn (People/Objects in/of/from location) dan fungeert de "of"-categorie als de bovenliggende categorie. ### '''in''' country X: man-made objects; ''Category:Objects in ...''; bovenliggende categorieën bevatten vaak 'by location' of een subcategorie daarvan ('by country', etc.) ### '''from''' country X: als een persoon of object afkomstig is uit (een land, plaats), en daar nu al of niet meer is; ''Category:Paintings from ...'', ''Category:Nurses from ...'' ### categorieën met "'''by'''" worden gebruikt om naar een bepaald kenmerk te sorteren, zoals location, period en material; de meeste zijn op het eerste gezicht wel duidelijk, de volgende hebben in het Nederlands wellicht een toelichting nodig: #### "by association": naar gebruiker, wie of welke organisatie gebruikt het of wordt ermee geassocieerd #### "by function": functie/doel waarvoor iets is gemaakt #### "by setting": wat zijn de omstandigheden, wat is de situatie/omgeving/locatie, in combinatie met welke andere items, aantal items, hoe staat/liggen de items, manier van presenteren; zie bijvoorbeeld [[c:Category:Animals by setting|Category:Animals by setting]]. #### "by type": type, soort, manier, onderscheidend kenmerk, onderverdeling zoals bij dieren en planten ## Is het ''Category:Subject by X by Country'' of ''Category:Subject by Country by X''? ### Zie uitleg op [[c:Category:Markets by product by country|Category:Markets by product by country]]. ### Vraag je af wat het onderwerp is en wat het sorteringscriterium binnen de categorie. #### Bij ''Markets in the Netherlands by product‎'' gaat het over markten in Nederland waarbij het in de subcategorieën steeds om andere producten gaat, het sorteringscriterium is dus 'product'. De bovenliggende categorie is [[c:Category:Markets by product by country|Category:Category:Markets by product by country]]. #### Bij ''Product X markets in the Netherlands'' gaat het over markten waarbij het product steeds hetzelfde is, maar steeds voor een andere locatie. De bovenliggende categorie is ''Category:Product X markets by country'' # '''Aanmaken''': Een nieuwe categorie kan op verschillende manieren worden aangemaakt: ## Door (onderin of via bewerken) in een bestand dat die categorie moet krijgen de nieuwe naam in te geven. Controleer of de nieuwe naam geen schrijffouten bevat. Klik vervolgens op de rode link om de categorie aan te maken. ## Door in het zoekvenster de nieuwe categorie-naam in te geven volgens het format ''Category:Categorienaam'', de nieuwe naam te controleren op schrijffouten en vervolgens op de rode link te klikken. # Een '''beschrijving''' toevoegen. In principe heeft elke categorie een beschrijving waaruit de bedoeling van de categorie blijkt, tenzij het al te zeer voor de hand ligt. Een beschrijving mag in elke taal worden toegevoegd. Voor hoofdcategorieën in ieder geval een Engelse. Voor categorieën die over Nederland, België of Suriname gaan, graag in ieder geval een in het Nederlands, omdat er nog vele gebruikers zijn die moeite met Engels hebben en niet alle termen bij Nederlandse sprekers bekend zijn. Gebruik daarvoor het sjabloon ''<nowiki>{{Nl|1=tekst}}</nowiki>''. Op de plaats van "tekst" kun je de Nederlandstalige beschrijving toevoegen. Soms is alleen een vertaling van de categorie-titel voldoende, bij andere categorieën kun je ook een korte toelichting geven. Zorg er in ieder geval voor dat een willekeurige gebruiker voldoende toelichting heeft om de categorie te kunnen gebruiken. In een beschrijving kun je alle voorkomende [[w:en:Help:Wikitext|opmaakcodes]] en verwijzingen gebruiken, ook opsommingen, een tabel of een galerij, hoewel voor een galerij de voorkeur wordt gegeven aan een aparte pagina. In principe is een beschrijving niet langer dan enkele regels, het moet geen Wikipedia-artikel worden. ## Als er beschrijvingen in meerdere talen zijn: ### De volgorde is alfabetisch: nl komt na de (Duits), en (Engels), fr (Frans) en fy (Fries). ### Voor andere taalcodes zie [[C:Commons:Language templates|Commons:Language templates]]. # Voor categorieën '''over personen''' toevoegen: ''<nowiki>{{Wikidata Infobox}}</nowiki>''; deze moet verwijzen naar een [[Handboek Wikimedia Commons/Deel II Voor gevorderden#Over Wikidata|Wikidata]]-item, waarin in ieder geval achternaam, voornaam, geboortedatum en sterfdatum voorkomen. Zorg ervoor dat in dat corresponderende Wikidata-item een verklaring is voor de Commonscategorie. Zie het hoofdstuk over [[Handboek Wikimedia Commons/Deel II Voor gevorderden#Over Wikidata|Wikidata]] voor een nadere toelichting. Als een persoonsnaam een tussenvoegsel bevat, zoals "de" of "van", dan gaat de automatische sortering niet goed, en dient ook de tag ''<nowiki>{{DEFAULTSORT:Achternaam, Voornaam tussenvoegsel}}</nowiki>'' te worden toegevoegd, bijvoorbeeld ''<nowiki>{{DEFAULTSORT:Lennep, Jacob van}}</nowiki>''. # Klik op "Bewerking ter controle bekijken", controleer of alles correct is en klik op "Pagina '''publiceren'''". De nieuwe categorie is nu aangemaakt, maar is nog niet volledig; er moeten in ieder geval nog bovenliggende categorieën aan worden toegevoegd en vervolgens moeten bestanden en/of ondercategorieën aan deze categorie worden toegevoegd, waar de categorie voor gemaakt is. :NB Als je een (schrijf)'''fout''' gemaakt hebt in de naam van de categorie of je ziet later dat er toch al een soortgelijke categorie is, zorg er dan zelf voor dat dit wordt opgelost (''ruim je eigen rommel op''). Er zijn dan twee mogelijkheden: # [[Handboek Wikimedia Commons/Categorieën#Een categorie hernoemen|Hernoem]] hem, waarbij je ervoor kunt kiezen om een doorverwijzing te maken of hem direct te laten verwijderen. (NB Deze optie is alleen voor wie hernoem-rechten heeft.) # Laat hem direct verwijderen (via ''<nowiki>{{Speedydelete|reason}}</nowiki>'', via de Bewerken-tab) en maak eventueel een nieuwe categorie aan met de juiste naam. ==== Vervolg-handelingen: categorieën toevoegen ==== Voeg de bovenliggende '''categorieën''' toe. Dat gaat op dezelfde manier als bij bestanden, zie hierboven. Enkele bijzonderheden: # Elke categorie heeft ten minste één bovenliggende categorie (verplicht), maar meestal zijn er meerdere nodig. Houd als vuistregel aan dat er ten minste zoveel bovenliggende categorieën nodig zijn als er termen in de naam voorkomen. Voorbeelden: ## [[c:Category:Agricultural equipment in the Netherlands|Category:Agricultural equipment in the Netherlands]] bevat drie termen: Agricultural, Equipment en the Netherlands. Er zullen dan ook bovenliggende categorieën zijn voor de combinaties: (1) Agriculture en the Netherlands, (2) Equipment en the Netherlands en (3) Agricultural en equipment (by country). ## Stel, het landgoed in het voorbeeld uit het begin heeft een koetshuis en ligt in Vlaanderen; de naam van de nieuwe categorie wordt dan: ''Carriage house, Landgoednaam''. Deze categorie krijgt twee bovenliggende categorieën: ''Category:Carriage houses in Belgium'' (N.B. voor Nederland zou dit niet "the Netherlands" worden, maar de naam van de betreffende provincie) en ''Category:Landgoednaam''). # Soms worden ''templates'' toegevoegd in plaats van categorieën, bijvoorbeeld voor locatie-datum-categorieën. Dit biedt gemak en eenvormigheid (zodat soortgelijke categorieën dezelfde bovenliggende categorieën hebben). Zie bijvoorbeeld [[c:Category:Countries by year|Category:Countries by year]], kies een land en klik een van de onder-categorieën aan. Ga naar de tab Bewerken. Daarin zie je alleen twee templates staan en geen categorieën. De categorieën worden gegenereerd door de eerste template, ''<nowiki>{{Countrynameyear|YYY|Y}}</nowiki>''. Als we hier iets zouden willen aanpassen, dan moet dat in de template gebeuren. Het is het verstandigste om zo'n template niet te wijzigen, tenzij het jaar of land in de titel niet correct is. Dit is ook de manier om een nieuwe, soortgelijke datum-categorie aan te maken: start de nieuwe categorie op dezelfde manier als andere nieuwe categorieën (zie [[Handboek Wikimedia Commons/Categorieën#Nieuwe categorie aanmaken|Nieuwe categorie aanmaken]]), kopieer de template van een soortgelijke datum-categorie met in ieder geval dezelfde landnaam en pas de parameters aan naar de nieuwe datum. Controleer achteraf of de juiste bovenliggende categorieën zijn toegevoegd. Deze templates heten officieel [[c:Category:Category namespace templates|Namespace templates]]. # Ook hier geldt weer dat voor elk aspect een categorie moet worden toegekend, zie [[Handboek Wikimedia Commons/Categorieën#Categorieën toekennen - vervolg|Categorieën toekennen - vervolg]]: wie, wat, waar wanneer en voor kunstwerken: wie (kunstenaar), onderwerp, soort kunstwerk, materiaal, waar, wanneer en stijl. ## Categorieën voor '''schilderijen''' bevatten in de regel een uitgebreid repertoire voor ''onderwerp'', er worden categorieën toegekend voor elk aspect dat er te zien is op het schilderij, zoals het soort kleding, dieren, hoe personen zijn afgebeeld, zie bijvoorbeeld [[c:Category:Young woman in a window feeding a parrot, by Caspar Netscher|Category:Young woman in a window feeding a parrot, by Caspar Netscher]]. ## Categorieën '''voor personen''' bevatten al een Wikidata-infobox met (categorieën voor) hun namen en geboorte- en sterfjaar. Daarnaast worden categorieën toegevoegd voor (indien van toepassing): ### Hun beroep, een ondercategorie van [[c:Category:People by occupation|Category:People by occupation]], bij voorkeur één "by country". Als die er niet is, dan het beroep zelf uit de hoofdcategorie kiezen en een naast-hogere uit de landen-categorie. Voorbeeld: een foto van een Belgische leraar: er is geen ''Category:Schoolteachers from Belgium''. In plaats daarvan wordt deze foto gecategoriseerd bij ''Category:Schoolteachers'' èn bij ''Category:Educators from Belgium''. ### Hun titels, zie een of meer ondercategorieën van [[c:Category:Titles|Category:Titles]]. ### Hun onderscheidingen, zie een of meer ondercategorie van [[c:Category:Orders, decorations and medals|Category:Orders, decorations and medals]]. Vooral bij (voormalige) vorsten kunnen dat er veel zijn, zie bijvoorbeeld [[c:Category:Baudouin I of Belgium|Category:Baudouin I of Belgium]]. ### Eventuele andere bijzonderheden. [[File:Over-categorization.svg|thumb|Overcategorisatie]] # NB Pas op voor '''[[c:Commons:Categories#Over-categorization|overcategorisatie]]''', dat is niet toegestaan. Dit fenomeen treedt op als een categorie bovenliggende categorieën heeft op verschillende niveaus van dezelfde tak van een categorieboom, als naast een gewone bovenliggende categorie ook diens parent-categorie (de grootouder-categorie) voorkomt als bovenliggende categorie. Het grote nadeel van overcategorisatie is, dat de grootouder-categorie dan veel te vol wordt en je daar door de bomen het bos niet meer ziet. Ondercategorieën worden juist gemaakt om beter te kunnen focussen op wat men zoekt. In het volgende voorbeeld hoeft ''Categorie:Koetshuis Landgoed X'' niet óók nog ''Category:Country estates in Land A'' als bovenliggende categorie te hebben, die is dan overbodig. ## ''Categorie:Country estates in Land A'' - hoofdcategorie ## ''Categorie:Landgoed X'' - één van de onderliggende categorieën ## ''Categorie:Koetshuis Landgoed X'' - de dochter-categorie van Landgoed X. N.B. Deze krijgt dus NIET als bovenliggende categorie ook de hoofdcategorie ''Categorie:Country estates in Land A''. # '''Sorteersleutel''': Je kunt handmatig de volgorde beïnvloeden waarin ondercategorieën in de bovenliggende categorieën voorkomen. De normale sortering is puur alfabetisch, op de eerste letter van de categorie-naam (zie [https://www.mediawiki.org/wiki/Help:Sorting#Sort_order Sort order] voor het volledige overzicht). Maar vaak wil je bepaalde soorten ondercategorieën bovenaan bij elkaar hebben staan. Zie bijvoorbeeld [[c:Category:Agricultural equipment by country|Category:Agricultural equipment by country]]. Daarin staan helemaal bovenaan categorieën met nadere kenmerken. Daaronder staan onder "*" ondercategorieën ervan "by country". De echte landencategorieën zijn weer onderverdeeld per letter. Dat gaat allemaal niet automatisch. De methode: zet in de ondercategorie, achter de naam van de bovenliggende categorie een "|" met daarachter de sorteersleutel, bijvoorbeeld: ''<nowiki>[[Category:Categorienaam|Sorteersleutel]]</nowiki>''. ## Helemaal bovenaan in een categorie staan de ondercategorieën met een spatie achter de | , zie bijvoorbeeld "Category: Agricultural equipment by country| " die als bovenliggende categorie vermeld is in ''[[c:Category:Agricultural equipment by color by country|Category:Agricultural equipment by color by country]]''‎. Je kunt ook nog een term achter die spatie zetten, waardoor je de sortering nog meer kunt beïnvloeden. ## De ondercategorieën daaronder hebben achter de | een * gekregen plus de sorteersleutel, bijvoorbeeld ''Category:Agricultural equipment by country|*Agricultural fences''. ## De echte landencategorieën hebben allemaal de naam van het land als sorteersleutel gekregen, zonder spatie of sterretje of ander teken, bijvoorbeeld ''Category:Agricultural equipment by country|Australia'' in ''Category:Agricultural equipment in Australia''. ==== Vervolg-handelingen: meer informatie toevoegen ==== Daarnaast zijn er nog andere mogelijkheden om informatie toe te voegen, zoals: # '''Navigatiebox''', bovenaan, een overzicht met links naar soortgelijke categorieën voor andere landen, provincies of steden. Zo'n navigatiebox moet al bestaan. Het format is: ''<nowiki>{{Name |prefix= |suffix= }}</nowiki>'' bijvoorbeeld ''<nowiki>{{Countries of Europe |prefix= |suffix= }}</nowiki>''. Voorbeeld van gebruik: in de Galerij [[c:Nederland|Nederland]] staan er twee bovenaan: een voor landen van Europa en daaronder één voor de onderdelen waaruit Nederland bestaat. # Een '''rechtstreekse link naar de corresponderende Wikipedia-pagina''', als die bestaat. Dit doe je als volgt: ## Zoek de corresponderende Nederlandstalige Wikipedia-pagina op (vervang voor andere talen "nl" in dit voorbeeld door de juiste taal). Dit is een [[w:nl:Lemma (naslagwerk)|lemma]] met een titel die precies hetzelfde is als de nieuwe Commons-categorie of de Nederlandse vertaling ervan. Verder mag hij niet verschillen. Dus niet: Onderwerp ''XYZ'' in Wikipedia en Category:''XYZ in the Netherlands'' in Commons; Onderwerp XYZ in Wikipedia moet verwijzen naar Category:XYZ of Subject XYZ in Wikipedia, zonder toevoegingen. ## Kopieer de titel van de Wikipedia-pagina (niet de URL, maar de titel). ## Ga naar de nieuwe Commons-categorie, helemaal links onderaan staat "In andere talen" met daaronder "Koppelingen toevoegen" (of "Koppelingen bewerken"). Klik op de link naar "Koppelingen toevoegen". Je krijgt nu een pop-up venster. Vul in het veld Taal "nl" in. Je kunt nu klikken op "nlwiki" (= Nederlandstalige Wikipedia). Klik daarop. Vul in het tweede veld, Pagina, de naam van de Wikipedia-pagina in. Eronder verschijnt nu de correcte naam in Wikipedia; klik daar op. Klik vervolgens op de button "Koppelen met pagina". Als het goed is wordt de link nu gelegd en zie je links onderaan in de Commons-categorie "Nederlands" staan. Het kan even duren voordat de link ook in Wikipedia is te zien. # Een '''Wikidata Infobox''' (als die al bestaat; hij bestaat in ieder geval als je de link naar Wikipedia hebt gelegd, zie vorige punt): voeg bovenaan in het Bewerkingsscherm ''<nowiki>{{Wikidata Infobox}}</nowiki>'' toe. Controleer of dat goed gegaan is. ## Klik op het Q-nummer, bijna onderaan in de Wikidata Infobox, en vul het item zo nodig aan. ## Als er een foutboodschap verschijnt in plaats van een Wikidata Infobox: zoek in [[d:Wikidata:Main_Page|Wikidata]] het juiste item op. Scroll naar het einde van Verklaringen en voeg een nieuwe verklaring toe; kies voor Commonscategorie en vermeld vervolgens in het invulschermpje ernaast de naam van de categorie, zonder "Category:", klik op Publiceren. Scroll nu helemaal naar beneden en bewerk "Andere sites", vul een "c" in en vermeld in het invulschermpje ernaast de volledige categorie-naam, inclusief "Category:" en klik op Publiceren. ## Voeg een afbeelding toe aan het Wikidata-item als die er nog geen één heeft. Zie [[b:Handboek Wikimedia Commons/Deel II Voor gevorderden#Wikidata en Commons|Wikidata en Commons]] voor een instructie. # Een '''"Zie-ook"-verwijzing''': een verwijzing naar een verwante categorie die geen bovenliggende of ondercategorie is. ## Het template is: ''<nowiki>{{Cat see also|Categorie-naam zonder "Category"}}</nowiki>''. Deze template wordt geplaatst direct onder de beschrijving. Voorbeeld: "Zie ook Forestry" bijna bovenaan in [[c:Category:Agriculture|Category:Agriculture]]. ## Als er meerdere zijn: zet die in dezelfde template, gescheiden door "|": ''<nowiki>{{Catseealso|Coloring books|Printable coloring books|Scans of coloring books}}</nowiki>''. ## Om een beschrijving toe te voegen: vermeld "|for=''Toelichting''" in de template, bijvoorbeeld:''<nowiki>{{Catseealso|Piles (structural)|for=Piles or pilings in architecture}}</nowiki>''. # '''''<nowiki>{{Cat disambig}}</nowiki>''''': een verwijzing maken naar een categorie met een vergelijkbare naam of die verwarring kan opleveren: ## Het template is: ''<nowiki>{{Cat disambig |LABEL= |SISTER= |1= |for= |banner= }}</nowiki>'', zie [[c:Template:Cat disambig|Template:Cat disambig]] voor een toelichting, zie [[c:Category:Charcoal heaps|Category:Charcoal heaps]] voor een eenvoudig voorbeeld en [[c:Category:Venezuela|Category:Venezuela]] voor één waarin verschillende talen zijn opgenomen. # '''''<nowiki>{{NoUploads}}</nowiki>''''' voor kunstenaars die nog geen 70 jaar geleden zijn overleden, te plaatsen bovenin de betreffende categorie; in dat geval mogen er wel foto's en andere media van de kunstenaar zelf worden opgenomen, zoals portretfoto's en interviews, maar niet van zijn kunstwerken, tenzij ze voldoen aan de [[Handboek Wikimedia Commons/Deel I Basis#Terminologie|FOP-regels]]. Het format is: ''<nowiki>{{NoUploads|pma=JJ|year of death=jjjj}}</nowiki>'', bijvoorbeeld: ''<nowiki>{{NoUploads|pma=70|year of death=1969}}</nowiki>''. Voor uitleg: zie [[:c:Template:NoUploads|Template:NoUploads]]; pma = post mortem auctoris, het aantal jaren dat verstreken moet zijn na het overlijden van de artiest voordat zijn werken in het publieke domein zijn. # Voor '''hoofdcategorieën''': een template met de mededeling dat de betreffende categorie een hoofdcategorie is en er zo min mogelijk losse bestanden in mogen staan: ## '''''<nowiki>{{Categorise}}</nowiki>''''' (voor een hoofdcategorie) ## '''''<nowiki>{{MetaCat |1= }}</nowiki>''''' (voor categorieën met "by" in de titel, zoals 'by country' of 'by product'; zie [[c:Template:MetaCat|Template:MetaCat]] voor meer uitleg) ## '''''<nowiki>{{Diffuseat}}</nowiki>''''' (voor andere categorieën; zorgt ervoor dat een mededeling dat de categorie te groot is, alleen verschijnt bij meer dan 200 bestanden). # Voor categorieën met in de categorienaam '''"Photographs of [X]"''' (foto's waarop [X] is afgebeeld): voeg de template '''''<nowiki>{{Photos}}</nowiki>''''' bovenaan in de beschrijvingspagina van de hoofdpagina toe (niet bestemd voor subcategorieën hiervan). De subcategorieën betreffen bijvoorbeeld fotografische stijl of techniek, of professionele of artistieke foto's. Zeer veel media op Commons zijn foto's; het is niet de bedoeling dat alle foto's over [X] in dit soort categorieën terechtkomen, die horen gewoon thuis in (subcategorieën van) ''Category:[X]''. Voorbeeld: [[c:Category:Photographs of Belgium|Category:Photographs of Belgium]]. # Zelf een '''opvallende boodschap''' toevoegen: ## Zoek eerst of er van de boodschap die je wilt toevoegen al een template bestaat. Zo niet: ## Voeg een [[w:nl:Help:Gebruik van tabellen|tabel]] toe met één regel en één kolom, en maak de rand in een opvallende kleur door op de bovenste regel te vermelden: <nowiki>{| class="wikitable" style="border: 3px solid red;"</nowiki> (of in plaats van ''red'' een zelfgekozen andere kleur). ## Plaats de tekst op de plaats van "voorbeeld". Gebruik desgewenst de optie "grote letters" (<nowiki><span style="font-size: large;"></nowiki>). # Voor '''grote categorieën''': ## Een template met een '''alfabetische inhoudsopgave''', zodat je snel kunt navigeren naar gewenste bestanden die beginnen met een bepaalde letter (wordt gebruikt als er meer dan 200 bestanden in een categorie staan): ### ''<nowiki>{{CategoryTOC}}</nowiki>'', zie [[c:Category:Agriculture|Category:Agriculture]] bovenaan, of ### ''<nowiki>{{LargeCategoryTOC}}</nowiki>'' als het om een zeer grote categorie gaat, waarbij voor de eerste twee letters kan worden gekozen, zie [[c:Category:Interiors of churches in Sweden|Category:Interiors of churches in Sweden]]; met de schuifbalk onderaan deze balk kun je naar de gewenste lettercombinatie scrollen. ## Een template met de '''mededeling''' dat deze categorie te groot geworden is (meer dan 200 bestanden) en behoefte heeft aan meer zorg; voeg bovenaan toe: ### ''<nowiki>{{Diffuseat}}</nowiki>''; zodra de categorie weer een aanvaardbaar aantal bestanden bevat, kan een dergelijke template weer worden verwijderd, maar hoeft niet, want de boodschap verschijnt alleen bij meer dan 200 bestanden. ### ''<nowiki>{{Diffusion by condition|count=200}}</nowiki>'' voor categorieën die regelmatig te groot worden; als het aantal bestanden minder dan 200 is (je kunt ook voor een ander getal kiezen), wordt de mededeling niet getoond. ### Voor hoofdcategorieën waarvoor het de bedoeling is dat er alleen subcategorieën en geen bestanden in staan: gebruik ''<nowiki>{{Categorise}}</nowiki>''. ### Voor metacategorieën, zoals die met "by country", "by name" etc., gebruik ''<nowiki>{{MetaCat}}</nowiki>''. ## Voor zeer grote categorieën, bijvoorbeeld longlists (met duizenden bestanden, waarvan het niet de bedoeling is om ze naar ondercategorieën te verplaatsen), kun je bovendien een '''zoekfilter''' toevoegen (zie [[c:Category:Engravings in the Rijksmuseum Amsterdam|Category:Engravings in the Rijksmuseum Amsterdam]] voor een voorbeeld): ::::''<nowiki><inputbox></nowiki>''<br> ::::''<nowiki>type = fulltext</nowiki>''<br> ::::''<nowiki>buttonlabel = Search in category</nowiki>''<br> ::::''<nowiki>searchfilter = incategory:"Naam categorie zonder Category"</nowiki>''<br> ::::''<nowiki></inputbox></nowiki>'' ::::N.B. Dit zoekfilter zoekt alleen in de categorie waarin hij staat, niet in zijn ondercategorieën. ==== Vervolg-handelingen: meer bestanden toevoegen ==== Nadat je een nieuwe categorie hebt gemaakt, zoek je naar andere bestanden die in deze nieuwe categorie thuishoren. Dat kan in ieder geval: * Via elk van de bovenliggende categorieën van de nieuwe categorie; kijk of daar bestanden staan die in de nieuwe horen en verplaats die naar de nieuwe categorie. * Via een zoekopdracht via het zoekvenster. Er zijn vele bestanden die geen of veel te weinig categorieën hebben en dus niet in de bovenliggende categorieën zijn opgenomen (waar ze eigenlijk wel in zouden horen te zitten). Neem bestanden die je zo vindt op in de nieuwe categorie. === Overige acties en trucs === ==== Massa-actie: Cat-a-lot ==== Met de tool [[c:Help:Gadget-Cat-a-lot|Cat-a-lot]] is het mogelijk om "met een-druk-op-de-knop" meerdere bestandspagina's tegelijk dezelfde categorie te geven, die te veranderen of uit een categorie te verwijderen. Dit is een mooie gadget die veel tijd kan besparen. Maar gebruik deze tool alleen als je een ervaren Commons-vrijwilliger bent, met ten minste zo'n 30.000-50.000 handelingen op je naam (voor jouw bijdragen: zie jouw Voorkeuren/Gebruikersprofiel (alleen Commons) of https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:CentralAuth/XYZ (alle Wikimedia-onderdelen) en vul ipv XYZ je eigen username in), zodat je goed weet hoe categorieën werken en vooral wat er verkeerd kan gaan. Er kan namelijk met een-druk-op-de-knop heel veel fout gaan!! En niet altijd is dat gemakkelijk weer terug te draaien. Blijf alert, denk goed na voordat je een actie uitvoert en gebruik daarbij de juiste knop. Het werkt als volgt: # Activeer [[c: Help:Gadget-Cat-a-lot|Gadget-Cat-a-lot]] voor je account (eenmalig). Bekijk de op deze pagina geplaatste video (in het Engels), hij kan veel verduidelijken over het gebruik van deze gadget. # Zorg ervoor dat er een categorie is, waarnaar je de foto's wilt verplaatsen/toevoegen, de doel-categorie. # Ga naar de categorie waar de foto's nu staan of voer een gerichte zoekactie uit en zorg ervoor dat je de modus "Special:Search" gebruikt. # Klik rechtsonder op Cat-a-lot. # Selecteer de foto's die verplaatst moeten worden door op de witte ruimte in de bestandsnaam te klikken, die worden nu geel. Dat kan stuk voor stuk, maar ook meerdere tegelijk: klik dan de eerste foto zo aan, houdt de Shift-toets ingedrukt en klik dan de laatste aan; nu zijn alle bestanden geselecteerd die er tussenin staan. # Zorg nu dat de doel-categorie in het rijtje in het venster van Cat-a-lot komt te staan, bijvoorbeeld door er bovenin het venster van Cat-a-lot naar te zoeken. # Klik vervolgens op ## - = "remove", om de geselecteerde bestanden te verwijderen uit de betreffende categorie, zonder er een andere voor in de plaats te zetten ## → = "move", om de geselecteerde files te verplaatsen naar de doel-categorie, dus uit deze categorie naar de doelcategorie (NB dit kan niet bij een zoekactie, dan moet je deze actie in twee stappen uitvoeren: aan de doelcategorie toevoegen en uit de oude verwijderen verwijderen) ## + = "copy" om de geselecteerde files aan de doel-category toe te voegen EN ze in de huidige te laten staan. # Controleer of de actie goed is uitgevoerd, bijvoorbeeld via een dia-presentatie in de doel-categorie (via de groene knop "Slideshow" in een categorie, rechtsboven de bestandspagina's), kijk goed welke categorieën bij de afbeeldingen zijn vermeld: staan alleen de juiste er in, is er geen overcategorisatie ontstaan? Muteer die zo nodig. Dat zou ook weer kunnen met een Cat-a-lot actie door in de doelcategorie acties uit te voeren voor verwijderen van de overbodige categorieën. Deze tool kun je ook gebruiken voor het overhevelen van onder-categorieën naar de juiste bovenliggende categorie. Doe dat alleen als je al veel ervaring hebt met het overhevelen van bestanden met de Cat-a-lot tool. Het werkt als volgt: * Ga naar de categorie waarin de onder-categorieën staan die moeten worden overgeheveld. * Klik rechtsonderaan op de tool ''Cat-a-lot''. * Klik daarin onderaan op "Preferences". * Vink in het pop-up-scherm "Allow categorising pages (including categories) that are not files" aan en klik op de groene button "OK". * Klik op de button "Temporarily on this page only" (bij de andere button krijg je een foutboodschap). Je kunt nu de gewenste ondercategorieën overhevelen op dezelfde manier als voor bestanden. ==== Een redirect maken ==== Zie [[c:Help:Redirect|Help:Redirect]] voor het hoofdartikel over dit onderwerp.<br> Soms lijken twee bestaande categorieën en categorie-namen zo op elkaar dat ze kunnen worden samengevoegd. Dat geldt bijvoorbeeld voor synoniemen en afkortingen. Je kunt dit oplossen met een redirect. De procedure is als volgt: # Bepaal welke categorie mag blijven en welke daarin moet opgaan. In de regel bediscussieer je dit eerst, zie in de rechterkolom, onder ''Hulpmiddelen'': "Categorie bediscussiëren". # Als er overeenstemming is: ## Hevel de ondercategorieën, bestanden en galerijen van de categorie die een redirect krijgt over naar de categorie die mag blijven. ## Zorg dat er geen informatie verloren gaat: hevel eventueel de beschrijving en één of meer bovenliggende categorieën ook over, evenals andere informatie. Verwijder die daarna uit de categorie die de redirect krijgt; zorg dat deze categorie leeg is. ## Maak ten slotte een redirect in de categorie die niet blijft: Zet ''<nowiki>{{Category redirect|1=Nieuwe categorienaam zonder "Category:"}}</nowiki>'' in de Bewerkingspagina. De "Nieuwe categorienaam" is die van de categorie die mag blijven. ## Controleer of het is goed gegaan: gaat de link inderdaad naar de categorie die mag blijven? Tip: je kunt ook pro-actief te werk gaan en een redirect maken voor een nog niet bestaande categorienaam naar een wel bestaande, waarvan je vermoedt dat het veel gezoek oplevert als er geen redirect is. Zie bijvoorbeeld: [[c:Category:Outbuildings|Category:Outbuildings]], waarvan deze naam veel bekender is dan de kennelijk correcte naam [[c:Category:Ancillary buildings|Category:Ancillary buildings]]. Gebruik dan ''<nowiki>#Redirect[[Category:Naam juiste categorie]]</nowiki>''. ==== Een categorie hernoemen ==== Zie [[c:Commons:Rename a category|Commons:Rename a category]] voor het hoofdartikel over dit onderwerp.<br> Soms kan het nodig zijn om een categorie een andere naam te geven, bijvoorbeeld als er een schrijffout is gemaakt of als de titel niet in overeenstemming is met soortgelijke categorieën. De procedure is als volgt: # Onderzoek of er al een categorie met de juiste naam bestaat. In dat geval is de methode niet hernoemen, maar: ## Verplaats de bestanden uit de "foute" categorie naar de juiste. ## Geef de foute categorie een redirect naar de juiste categorie of vraag om een [[Handboek Wikimedia Commons/Categorieën#Een categorie nomineren voor verwijdering|Speedy deletion]]. # Als er geen categorie met de juiste naam bestaat: vraag je af of er controversie over de hernoeming kan ontstaan. Zo ja: start er dan een discussie over (zie in de rechterkolom, onder ''Hulpmiddelen'': "Categorie bediscussiëren"). Dit is in de meeste gevallen de beste weg als het niet om een duidelijke schrijffout gaat. # Als je zeker van je zaak bent (als het om een schrijffout gaat of als de discussie is afgerond): maak niet zelf een nieuwe categorie, maar klik rechtsbovenaan de categorie op "Hernoemen" (onder Hulpmiddelen/Handelingen). Vul het formulier volledig in, in het Engels. Vink het vakje ''Een doorverwijzing achterlaten'' alleen aan als je de oude categorie wilt behouden, vink het anders uit. Klik ten slotte op de knop "Pagina hernoemen". ## Er volgt nu een vervolgscherm met twee links: naar de oude en naar de nieuwe categorie. Voor de nieuwe categorie is alleen een pagina aangemaakt met de bovenliggende categorieën uit de oude categorie en de historie eruit. Ook is eventueel het betreffende item in Wikidata aangepast, controleer dat. Zelf moet je nog vervolg-acties uitvoeren: ## Klik op de oude categorie, ook als die rood is, en: ### Verplaats zowel de ondercategorieën als de bestanden en galerijen naar de nieuwe categorie. Controleer de oude categorie. De oude moet nu leeg zijn, ook de bovenliggende categorieën moeten daaruit zijn verwijderd. ### Ga naar de oude categorie als die is behouden en een redirect heeft gekregen en klik rechtsbovenaan op ''hard purge''. Dit zorgt ervoor dat de oude categorie niet meer als ondercategorie verschijnt in de nieuwe categorie. ### Kijk of er nog verwijzingen naar deze pagina zijn. Zo ja: pas die verwijzingen aan naar de nieuwe naam. ## Ga naar de nieuwe categorie en: ### Pas de navigatie-box (bovenaan) aan, als die er is, naar de naam van de nieuwe categorie. De procedure is nu afgerond. ==== Een categorie bediscussiëren of nomineren voor verwijdering ==== Zie [[c:Commons:Deletion policy|Commons:Deletion policy]] voor het hoofdartikel over dit onderwerp.<br> '''Lege categorieën''', die meer dan enkele dagen bestaan, kun je laten verwijderen via ''<nowiki>{{Speedydelete|reason}}</nowiki>'' (vul zelf de reden in).<br> Soms lijkt een categorie totaal '''overbodig''', zijn er twee categorieën die erg veel op elkaar lijken of vraag je je af wat het nut van de categorie is. De procedure is dan als volgt: * Overweeg om een redirect te maken in plaats van een verwijdering. * Als een redirect geen optie is en de categorie echt overbodig is: ** Als er aan een reden voor "speedy deletion" wordt voldaan, zie [[c:Commons:Criteria for speedy deletion|Commons:Criteria for speedy deletion]], vermeld dan via de tab Bewerken de bijbehorende tag ''<nowiki>{{Speedydelete|reason}}</nowiki>'' en vermeld in het tweede deel de reden voor verwijdering. Zie [[c:Template:Speedydelete|Template:Speedydelete]] voor achtergrondinformatie bij deze tag. ** Als de categorie een foute naam heeft, met bijvoorbeeld een schrijffout: *** Hernoem de categorie. Of: *** Vermeld in de foute categorie, via de tab "Bewerken": ''<nowiki>{{Bad name|Category:Juiste naam}}</nowiki>''. ** In alle andere gevallen: bespreek je voorstel eerst voordat hij wordt verwijderd. Methode: *** Klik in de rechterkolom, onder ''Hulpmiddelen'', op "Categorie bediscussiëren". Discussies over categorieën zijn in het Engels, stel je vraag/verzoek dus in het Engels, evenals je toelichting. Stel een korte, heldere vraag, val daarbij meteen met de deur in huis (What is the difference between Category:A and Category:B? Can these two be merged?). Volg het formulier. Voeg eventueel na het aanmaken van de discussiepagina nog andere opmerkingen en links ter verduidelijking toe. *** Houd discussies in de gaten die je zelf hebt gestart. Geef antwoord op vragen, geef commentaar op stellingen, stroomlijn de discussie. Zie ook [[Handboek_Wikimedia_Commons/Deel_II_Voor_gevorderden#Conventies_tijdens_discussies_en_overleggen|Conventies tijdens discussies en overleggen]]. *** Ten slotte kun je de discussie sluiten (zie [[c:Commons:Categories_for_discussion#Closing_a_discussion|Commons:Categories for discussion#Closing a discussion]] voor het hoofdartikel over dit onderwerp): **** Wacht ten minste twee weken na de start van de discussie of na het laatste commentaar (wat later is); veiliger is om ten minste een maand te wachten. **** Als alles gezegd lijkt en de tegenstellingen blijven, kun je een stemming/poll houden, zie voorbeeld op [[c:Commons:Categories for discussion/2007/07/Category:Soccer in England & Category:Soccer in Scotland|Discussie over Soccer versus Association football]]. **** Sluit een discussie als er overeenstemming is (of als er na een maand helemaal geen commentaar is gekomen). Dat kan soms jaren duren, stoor je daar niet aan. Je kunt ook een discussie sluiten als er geen overeenstemming is en die er in de nabije toekomst ook niet lijkt te komen. Dan blijft alles bij het oude. **** In de discussie-pagina: ***** Zet in de discussie: bovenaan ''<nowiki>{{Cfdh}}</nowiki>'' en onderaan ''<nowiki>{{Cfdf}}</nowiki>''. ***** Schrijf een korte conclusie onder een door jezelf toegevoegd lijn "----" om de conclusie te onderscheiden van de algemene discussie. Vermeld daarin ook de actiepunten/wijzigingen. ****** Alternatief i.p.v. de lijn met de conclusie (voor wie al veel ervaring heeft met het sluiten van discussies): [[c:Template:Cfdc|Template:Cfdc]] en een voorbeeld op [[c:Commons:Categories for discussion/2023/01/Category:Iconic photographs|Commons:Categories for discussion/2023/01/Category:Iconic photographs]]. r = resolved (opgelost), rn = resolved without objection (opgelost zonder tegenwerpingen), u = unresolved (niet opgelost), w = withdrawn proposal (ingetrokken voorstel); je mag hier ook een korte zelfgemaakte tekst (in het Engels) vermelden. ***** Sla dit op. Na ongeveer een dag wordt de discussiepagina automatisch overgeheveld naar het [[c:Commons:Categories for discussion/Archive|Archief]]. **** Verwijder de discussie-tag uit de bediscussieerde categorie(en) en vermeld in de Overleg-pagina('s) ervan: ''<nowiki>{{Archive box|*[[Commons:Categories for discussion/JJJJ/MM/Category:XXXX|Categories for discussion (JJJJ-MM)]]}}</nowiki>''; ''Category:XXXX'' moet de naam van de categorie uit de discussie zijn. Zie [[c:Commons:Categories_for_discussion#Closing_a_discussion|Commons:Categories for discussion#Closing a discussion]] nr. 5 voor voorbeelden. **** Zorg dat de afgesproken wijzigingen worden doorgevoerd. Als het niet lukt om alle actiepunten in één keer te implementeren, plaats dan ''<nowiki>{{Partly}}</nowiki>'' erbij (zie [[c:Template:Half done|Template:Half done]] voor meer informatie en mogelijkheden) totdat alles is opgelost. **** Als een categorie niet wordt behouden: ***** zorg dat de categorie leeg is (bestanden zijn overgeheveld naar de juiste categorie, bovenliggende categorieën, beschrijvingen en sjablonen zijn verwijderd) ***** maak een redirect naar de juiste categorie: ''<nowiki>{{Category redirect|naam juiste categorie zonder "Category:"}}</nowiki>'' OF ***** als er geen juiste categorie is en je geen redirect kunt maken: neem dan geen opmerking op in de Overlegpagina en vermeld dan via de tab Bewerken de tag ''<nowiki>{{Speedydelete|reason}}</nowiki>'' en vermeld in het tweede deel de reden voor verwijdering èn een link naar de discussie. **** Pas het Wikidata item aan. In ieder geval: ***** Vervang de oude Commons-category door de nieuwe; NB dat moet in de regel op twee plaatsen: bij de Verklaringen en helemaal onderaan. ***** Als het om een categorie met twee onderwerpen gaat (die in de regel niet zijn toegestaan in Commons), zoals [[c:Category:Production and manufacturing|Category:Production and manufacturing]]: zorg ervoor dat in het Wikidata-item voor deze samengestelde categorie: (1) deze "slechte" Commons-category verwijderd wordt (dus 2x) en (2) beide/alle onderwerpen worden opgenomen in de Verklaring "onderwerpen van categorie" ([[d:P971|P971]]), zie Q15 in [[c:Commons:Wikidata infobox help|Commons:Wikidata infobox help]]. ==== Een doorverwijspagina maken ==== Als een term verschillende betekenissen heeft, is het handig om een doorverwijspagina te maken. Zie bijvoorbeeld [[c:Category:Limburg|Category:Limburg]]. In het Engels wordt dit een 'disambiguation page' genoemd. Methode: # Zorg dat alle categorie-pagina's, die op de doorverwijspagina komen, zijn gemaakt en in orde zijn. # Zorg dat er een (lege) categorie-pagina is voor de doorverwijspagina, met de juiste naam; het is handig als er ''(disambiguation)'' in de categorienaam staat, dan zullen er geen bestanden in komen die daar niet thuishoren. Op deze pagina komt het overzicht van de links naar de verschillende soorten categorieën. # Ga naar de tab "Bewerken". # Vermeld daar ''<nowiki>{{Disambig}}</nowiki>'' ([[c:Template:Disambig|Template:Disambig]]). # Neem daaronder de lijst op met links naar de juiste categorieën. # Controleer de bewerking en sla de pagina op. Controleer de links. {{Sub}} i9kay3r0v56jikxejht7kdmgprelt7j 10 46201 429239 429188 2026-08-27T03:50:13Z JopkeB 18060 Aangepast aan nieuwe indeling 429239 wikitext text/x-wiki {{Index basis |titel=[[Schrijven]] |inhoud= :[[Schrijven/Teksten|Voorbereidingen]] :[[Schrijven/Schrijfproces|Schrijfproces]] :[[Schrijven/Literatuurgebruik|Literatuurgebruik]] :[[Schrijven/Informatieve teksten|Informatieve teksten]] ::[[Schrijven/Instructies|Instructies]] ::[[Schrijven/Nieuwsberichten|Nieuwsberichten]] ::'''Wetenschappelijke teksten''' - zie [[Van Idee tot Publicatie]] :[[Schrijven/Argumenteren|Argumenteren]] ::[[Schrijven/Recensies|Recensies]] ::[[Schrijven/Betogen|Betogen]] :::[[Schrijven/Opinieartikel|Opinieartikel]] :::[[Schrijven/Column|Column]] :::[[Schrijven/Essay|Essay]] ::[[Schrijven/Advertenties|Advertenties]] :[[Schrijven/Brieven|Brieven]] :[[Schrijven/Toespraken|Toespraken]] :[[Schrijven/Fictie|Fictie]] }}<noinclude> [[Categorie:Sjablonen index]] </noinclude> bmnhdz4ksav5emhrhaq01bvawlsvaxi 0 46422 429246 429158 2026-08-27T05:09:19Z JopkeB 18060 Let op lay-out 429246 wikitext text/x-wiki {{Index Schrijven}}Het schrijfproces bestaat in de regel uit de volgende stappen: # Bepaal het '''onderwerp'''. Je kunt bijvoorbeeld inspiratie hebben, iets hebben gehoord of gelezen dat je aan het nadenken brengt of een opdracht krijgen van een opdrachtgever. # Vul de onderdelen uit het hoofdstuk [[Schrijven/Teksten|Teksten in het algemeen]] aan: met welk '''doel''' en voor welke '''doelgroep''' ga je schrijven? Welke boodschap wil je overbrengen, welk punt wil je maken, wat wil je bereiken? # Bepaal het '''medium''' voor de tekst. Wordt het een tijdschrift-, kranten- of Wikipedia-artikel, een boek, een blog op internet, een recept voor het [[Kookboek]], een nota, toespraak of iets anders? ## Zijn er beperkingen of verplichtingen aan het medium verbonden? Bijvoorbeeld maximale lengte, bepaald format? Houd daar rekening mee bij het schrijven. Voor het [[Kookboek]] geldt bijvoorbeeld een [[Sjabloon:Infobox recept|sjabloon]], voor een Wikivoyage-pagina een [[Wikivoyage:Sjabloon-index#Pagina's_genereren|strak format]] dat afhankelijk is van het soort beschrijving. # '''Afbakening''': Concretiseer het onderwerp en baken het goed af. Waar zal de tekst precies over gaan? Wat wel en wat niet? Je kunt nooit "alles" over een onderwerp behandelen, dus je moet keuzes maken. Ga je het onderwerp in de breedte behandelen, en ga je dan niet te diep? Of juist andersom? Waar liggen de grenzen? ## Als je voor een opdrachtgever schrijft: koppel wat je tot nu toe hebt bedacht terug naar de opdrachtgever en stel vragen over wat nog niet duidelijk is. Is dit inderdaad een goede invulling van de opdracht? Is dit wat de opdrachtgever bedoelde? Zo niet, dan kun je dat nu nog gemakkelijk aanpassen. Pauzeer daarom het schrijfproces totdat je antwoord hebt. # Bedenk een toepasselijke en/of pakkende '''titel'''. Een toepasselijke titel laat in één oogopslag zien waar de tekst over gaat. Een pakkende titel nodigt uit om verder te lezen; soms kan het dan nodig zijn om dan nog een {{wp|Boektitel#Ondertitel|ondertitel}} te gebruiken om te laten zien waar de tekst over gaat. # Bedenk welke '''sub-onderwerpen''' aan bod komen. Wat zijn hoofdzaken en wat zijn bijzaken? Concentreer je op de hoofdzaken. Zet die in een logische volgorde. Hieruit ontstaat uiteindelijk je frame en indeling van de tekst, je houvast tijdens het schrijven. Voor een (Wiki-)boek kan dit een eerste aanzet voor de hoofdstuk-indeling zijn. Voeg ook de onderdelen ''Inleiding'' en ''Slot'' uit [[Schrijven/Teksten|Teksten in het algemeen]] en de ''[[Schrijven/Literatuurgebruik|Literatuurlijst]]'' toe aan het frame. Voeg voor een boek ook toe: ## Inhoudsopgave. ## Voorwoord (optioneel): een persoonlijke noot, bijvoorbeeld waarom je de tekst schrijft. ## Nawoord/Epiloog (optioneel): een rechtstreeks woord van de auteur tot de lezer, bijvoorbeeld hoe de tekst tot stand is gekomen, of over een onderwerp dat niet in de hoofdtekst past maar wel genoemd moet worden. ## Index: lijst met trefwoorden met paginanummers of links naar het trefwoord. Niet voor fictie. ## Dankwoord (optioneel; kan ook in het Voorwoord). ## Over de schrijver(s). Per schrijver een korte tekst (één alinea) met achtergronden, zoals geboortedatum of -jaar, opleiding, werkzaamheden, interesses, belangrijkste andere publicaties, alleen wat van belang is voor de tekst. # Vaak is eerst nog '''onderzoek''' nodig voordat je kunt beginnen met schrijven. Stel voor jezelf vragen op waarop je nog geen antwoord hebt, maar die wel voor de tekst van belang zijn. Welke gegevens en informatie mis je nog? Zie daarvoor de paragraaf [[Informatievoorziening/Informatieverzoeken_behandelen#Literatuuronderzoek|Literatuuronderzoek]] in het Wikibook [[Informatievoorziening]] en beschouw jezelf als "de vragensteller" en "baliemedewerker" tegelijkertijd. Verwerk geraadpleegde bronnen in de tekst conform de aanwijzingen in het hoofdstuk [[Schrijven/Literatuurgebruik|Literatuurgebruik]]. # Het '''schrijven''' van de tekst. Dat hoeft niet in dezelfde volgorde als in je frame staat vermeld. Een inleiding wordt bijvoorbeeld meestal pas aan het eind geschreven. ## Bied echte informatie, iets dat de moeite van het lezen waard is. Denk vanuit de lezer: op welke vragen wil die antwoord krijgen? Behandel vragen die beginnen met: Waar? Hoe? Wanneer? Waarom? etc. ## Schrijf in korte zinnen. Afhankelijk van de doelgroep: vermijd moeilijke woorden zoveel mogelijk, leg ze anders eerst uit als je niet mag veronderstellen dat de doelgroep ze al kent. Maar vaktermen mogen gerust gebruikt worden in een artikel voor vakgenoten. ## Zorg dat de tekst voor één uitleg vatbaar is, zodat de lezer precies begrijpt wat je bedoelt. ## Gebruik toepasselijke voorbeelden om iets uit te leggen. ## Gebruik illustraties die de tekst ondersteunen, vooral die iets uitleggen wat in woorden lastig te vertellen is. Zie [[Handboek Wikimedia Commons/Uploaden#Stap 3: Zorg dat de auteursrechten in orde zijn|Zorg dat de auteursrechten in orde zijn]] in het Wikibook [[Handboek Wikimedia Commons]] voor wat wel en niet mag. Afbeeldingen en andere media uit [[c:Hoofdpagina|Wikimedia Commons]] zijn allemaal toegestaan, mits je je aan de voorwaarden uit het betreffende bestand houdt (o.a. naamsvermelding). Zie [[Handboek_Wikimedia_Commons/Deel_I_Basis#Zoeken|Zoeken]] voor het vinden van geschikte afbeeldingen. ## Overdaad schaadt! Wees kritisch: wat moet per se wel in de tekst en wat is overbodig, wat draagt niet bij aan het punt dat je wilt maken? De meeste bijvoeglijke naamwoorden kunnen bijvoorbeeld weggelaten worden. # Na het schrijven: leg de tekst enige tijd weg. Lees dan de tekst nog minimaal één keer '''kritisch''' helemaal door, van A tot Z, en neem daar de tijd voor. Verplaats je daarbij in de lezer/doelgroep. Let in het bijzonder op: ## Loopt het verhaal lekker? Waar stokt het nog en zijn aanpassingen nodig? ## Is alles direct duidelijk? Worden er geen begrippen genoemd terwijl die pas later in de tekst of helemaal niet worden uitgelegd? ## Zijn de spelling en {{Wp|interpunctie}} correct? ## Staan er geen overbodige zaken, woorden en alinea's in de tekst? Worden geen zaken herhaald? Is de taal helder, direct, compact en to-the-point, en juist niet wollig (veel woorden, weinig wol)? Is het stuk boeiend en goed leesbaar voor anderen? Schrijven is schrappen en weggooien! Houd alleen de essentie over, die rechtstreeks leidt naar de conclusie en/of het punt dat je wil maken. ## Heb je je punt gemaakt? Wordt voldaan aan het doel dat je hebt gesteld voor het schrijven van de tekst? ## Kloppen ook voorwoord, inleiding, slot, index, e.d.? ## Is de lay-out in orde? # Als je vindt dat de tekst klaar is: pas nog eenmaal de automatische '''spellingscontrole''' toe. # Laat eventueel iemand anders de tekst nog onbevangen en kritisch lezen en becommentariseren. Neem kritiek ter harte en pas de tekst aan als dat je goed lijkt. Nu is de tekst klaar voor publicatie of gebruik! {{Sub}} 9hzfybr3z23ukijg634rbyxy9y9ks1q 0 46629 429276 427485 2026-08-27T10:41:44Z JopkeB 18060 {{Index Netwerken}} 429276 wikitext text/x-wiki {{Begin}}<br> {{Index Netwerken}} {{Wp|Sociale media}} kunnen het opbouwen en onderhouden van een persoonlijk netwerk ondersteunen. Er bestaan verschillende online platforms, elk met hun eigen doelgroep en faciliteiten. Enkele veelgebruikte platforms om te netwerken: * {{Wp|Facebook}}: voor contacten met onder andere vrienden, familie, hobby- en actiegroepen. * {{Wp|LinkedIn}}: werkgerelateerd netwerk, voor professionals en werkgevers. * {{Wp|Nextdoor}}: voor contacten met buren en wijkgenoten over wat er zoal gaande is in de wijk. * {{Wp|WhatsApp}}: voor berichtenverkeer via smartphones binnen zelfgekozen groepen, van familie en vrienden tot collega's en actiegroepen. Om met uw netwerk(en) in contact te blijven: reageer op berichten, al gelang naar het platform en de groep altijd, vaak of naar keuze. En reageren hoeft niet direct, het is beter voor uw mentale gezondheid om niet meer dan drie keer per dag tijd op uw smartphone te kijken of uw e-mail te lezen; maak dat ook aan uw connecties duidelijk (zie ook [[Informatievoorziening/Epiloog: Informatie-overload|Informatie-overload]] in het Wikibook Informatievoorziening). En stuur regelmatig zelf een bericht, al dan niet met foto's of andere bijlagen. Daarbij is het essentieel om beleefd en positief te blijven, weinig te klagen en geen kwaad over anderen te spreken. Meld vakantiebelevenissen alleen achteraf, zodat inbrekers niet via het platform te weten kunnen komen dat u weg bent. Actualiseer uw profiel als daar aanleiding voor is. '''Waarschuwing:''' Voor alle platforms geldt: big brother kijkt mee, inclusief kwaadwillenden. Wees je daarvan bewust! Deel alleen wat (ooit) in de openbaarheid mag komen en kies een ander medium (persoonlijk contact, e-mail, telefoon) voor wat privé moet blijven. Stel met deze gedachte in het achterhoofd uw profiel in op social media. Zie ook het Wikibook [[Veilig op het internet]]. == LinkedIn == {{Wp|LinkedIn}} is bedoeld voor vakmensen en andere professionals (van mbo'ers tot academici), werkgevers, recruters, {{Wp|Freelance|zzp'ers}} en organisaties. Op LinkedIn kunt u zichzelf of uw bedrijf aan de wereld presenteren voor potentiële werkgevers en opdrachtgevers. Men kan er vacatures en klussen aanbieden of zich beschikbaar stellen voor banen en opdrachten. Men kan ook op de hoogte blijven van en discussiëren over (ontwikkelingen in) het eigen vakgebied, attenderingen plaatsen en ontvangen voor vakgerelateerde bijeenkomsten (zoals congressen en studiedagen) en werkgerelateerde vragen stellen aan vakgenoten. === Account === LinkedIn kan de basis zijn voor een professioneel netwerk. Hiervoor is een account nodig. Denk goed na over hoe u uw profiel opzet: privacy en andere instellingen, in welke taal (Nederlands voor wie alleen Nederland, Vlaanderen en/of Suriname tot zijn/haar werkgebied rekent, Engels is de voertaal op LinkedIn voor recruters die in het hogere segment zoeken), wat u in uw profiel vermeldt en over uzelf vertelt. Dat is ook afhankelijk van uw doel. Uw profiel is uw visitekaartje, de eerste indruk die men van u krijgt, niet alleen op LinkedIn, maar op heel internet (Google maar eens met uw naam nadat u enige tijd een LinkedIn-profiel heeft). Vermeld in ieder geval uw beroep, belangrijkste competenties en speciliteiten, hoe u inzetbaar bent, maak duidelijk welke oplossing u vormt voor potentiële werkgevers of klanten, uw drijfveren (waarom heeft u voor dit beroep of vakgebied gekozen), welke belangrijke projecten u tot een goed einde heeft gebracht en vermeld alleen uw sterke punten. Houd het beknopt, korte zinnen, telegramstijl, zakelijk. Recruters en potentiële klanten willen snel kunnen beoordelen of iemand de gewenste match kan zijn, ellenlange teksten slaan ze over. De hamvraag is: hoe wilt u herkend en gevonden worden? Om gevonden te worden, is het handig om trefwoorden toe te voegen waarmee recruters of potentiële klanten zoeken. Een foto kan een profiel aantrekkelijker maken; zonder foto lijkt het alsof u iets te verbergen heeft. Kies een professioneel ogende foto (niet met bijvoorbeeld kinderen of huisdieren), maar geen pasfoto want pasfoto's zijn fraudegevoelig. Een profiel kan nog verrijkt worden met bijvoorbeeld video's, presentaties of een link naar een (eigen) bedrijfspagina. '''Waarschuwing''': Laat u vooral niet verleiden om uw identiteit te laten verifiëren, zie [https://thelocalstack.eu/posts/linkedin-identity-verification-privacy/ Linkedin-identity-verification-privacy]. Op internet zijn meer tips te vinden. === Connectieverzoeken === De volgende stap is om mensen uit te nodigen met een connectieverzoek. Als zo'n verzoek wordt gehonoreerd, volgt u die persoon en krijgt u attenderingen over gedeelde berichten en discussies, waarop u eventueel kunt reageren. Ook kunt u zo gemakkelijk contact opnemen. Let er op dat u alleen mensen vraagt en accepteert, die een positief oordeel over u hebben en eventueel uw ambassadeur kunnen zijn. LinkedIn wordt ook gebruikt voor het natrekken van mensen, bijvoorbeeld sollicitanten, en dan kunt u geen negatief oordeel gebruiken. Begin met mensen die u goed kent en die uw uitnodiging zeker zullen accepteren. Dat kunnen ook familieleden en vrienden zijn die niets met uw vakgebied te maken hebben. Je weet nooit hoe een koe een haas vangt en of hùn connecties ooit nuttig kunnen zijn, voor uzelf of voor uw andere connecties. Stuur ook uitnodigingen naar vakgenoten die u hebt ontmoet bij congressen, seminars en andere vakgerelateerde bijeenkomsten en met wie u een klik had. Kijk vervolgens in hun netwerken om te zien of daar nog interessante personen staan die u kent of zou willen kennen, vraag uw huidige contacten eventueel wat voor persoon het is, zodat u iets aardigs in de uitnodiging aan het gewenste nieuwe contact kunt vermelden. En ga op zoek naar sleutelfiguren op uw vakgebied, die een spin in het web zijn, veel kennis over de business hebben en zelf heel veel connecties hebben. Vaak zullen zij uw uitnodiging accepteren als u in de uitnodiging vermeldt wat uw functie is, dat u op de hoogte wilt blijven van ontwikkelingen op het vakgebied en hij/zij daarvoor de aangewezen persoon lijkt te zijn. Stuur nooit zomaar een verzoek met de standaardtekst, maar geef er een persoonlijk tintje aan. Vermeld bijvoorbeeld hoe u elkaar kent, wat vooral een aanrader is voor vage kennissen die u aan uw netwerk wilt toevoegen. Ga ook op zoek naar enkele groepen die voor u belangrijk kunnen zijn, bijvoorbeeld op uw vakgebied, van het bedrijf waar u werkt(e) of van de studentenvereniging, en meld u daar aan. Er worden nieuwtjes uitgewisseld en er wordt over het vakgebied gediscussieerd. Ten slotte is het zaak om uw profiel regelmatig te actualiseren en af en toe een bericht te delen of deel te nemen aan discussies, maar doe dat met mate, overdrijf niet. '''Waarschuwing''': accepteer alleen connectieverzoeken van mensen die u kent en met wie u op deze manier verbonden wilt zijn. Doe bij anderen eerst onderzoek naar hun betrouwbaarheid (kijk bijvoorbeeld naar het profiel, kijk of er met de uitnodiger gezamenlijke connecties zijn en doe daar navraag) en weiger het verzoek als u de informatie (of gebrek aan informatie) niet bevalt. Met een acceptatie geeft u anderen toegang tot uw eigen netwerk en daar moet u juist zuinig op zijn. Onbekenden kunnen crimineel gedrag op LinkedIn vertonen, van phishing tot identiteitsfraude, stop ze dus op tijd. Zie ook het Wikibook [[Veilig op het internet]]. === Onderhoud === * Deel updates over uzelf: op zoek naar een andere baan (alléén als uw werkgever daarvan afweet) of nieuwe klussen, nieuwe baan gevonden (bedank degenen die u daarbij met tips hebben geholpen, maar dan via een ander kanaal/medium, de hele wereld hoeft daar niets van te weten), andere (relevante) hobby, gepensioneerd, e.d. * Reageer alleen op berichten als u werkelijk iets heeft toe te voegen en uw professionaliteit daaruit blijkt. * Post zelf berichten over ontwikkelingen in het vakgebied, als u een vraag heeft over uw vakgebied of over andere werkgerelateerde kwesties. * Discussieer mee in groepen waarvan u lid bent. * Overleg met uw werkgever in hoeverre u de aandacht mag vestigen op berichten van uw werkgever, bijvoorbeeld door ze door te sturen of erop te reageren. === Andere tips === * Volg een workshop over LinkedIn, met een docent die profielen van de cursisten beoordeelt en hen tips voor verbeteringen geeft, en daarnaast de fijne kneepjes, meer mogelijkheden en de laatste stand van zaken doceert. {{Te doen| Overige sociale media beschrijven met focus op betekenis voor netwerken | [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 1 mei 2026 14:33 (CEST) }} {{Sub}} hh4rps56pno7o066gr1cnlcin2v4etg 0 46747 429232 429231 2026-08-26T12:08:13Z JopkeB 18060 Annulering 429232 wikitext text/x-wiki {{Index Schrijven}} Een brief is een geschreven boodschap aan één of meer personen. Brieven bestaan in soorten en maten. Van brieven die geheim moeten blijven en alleen bestemd zijn voor één persoon, bijvoorbeeld een geliefde. Tot open brieven die in een krant kunnen worden gepubliceerd. Ze kunnen kort of lang zijn, humoristisch of bloedserieus, de huidige situatie of een toekomstvisie weergeven, een geschiedenis of een gemoedstoestand beschrijven. En alles daar tussenin. Steeds afhankelijk van doel en doelgroep. Hier gaan we ervan uit dat de brief wordt geschreven door een particulier, burger, consument. Voor brieven die geschreven worden namens organisaties en producenten (inclusief {{Wp|Freelance|zzp'ers}}) gelden strengere regels en andere normen, voor elke organisatie kunnen die weer anders zijn. == Boodschap == In een brief kan de schrijver een mening verkondigen, de stand van zaken of de loop van gebeurtenissen weergeven, een klacht indienen, felicitaties of condoléances overbrengen, een vraag stellen, zijn/haar diensten aanbieden of wat dan ook. Maar: * Blijf beleefd. Een verschil van mening, een andere kijk op een zaak, andere waarden en normen: dit mogen geen aanleidingen zijn om te gaan schelden of een ander zwart te maken. Bedenk daarom of een brief altijd het juiste medium is. Een meningsverschil kun je gemakkelijker face-to-face uitpraten dan in een briefwisseling, dan kun je direct misverstanden recht zetten en er samen proberen uit te komen. * Roddel niet. Je weet nooit hoe een brief of e-mail terecht kan komen bij degene over wie je roddelt. En een geadresseerde kan er ook niet van gediend zijn. * Wees voorzichtig met humor. Wat jij leuk vindt, kan voor een ander beledigend zijn. Humor is vaak ook cultuurgebonden, dus wees voorzichtig. Voorbeeld: seksueel getinte grappen zijn voor vrouwen meestal niet leuk. == Doelgroep == Een eerste aspect dat bepalend is voor een brief, is de doelgroep. Het maakt nogal wat uit of je een brief (met bijvoorbeeld je vakantiebelevenissen) aan een goede vriendin schrijft, of een klachtenbrief aan een leverancier over een slecht product. Al naar gelang de doelgroep kan een brief zakelijk, familiair of persoonlijk zijn. In een brief aan je vriendin "klets" je er gewoon wat op los, alsof je een gesprek voert. Woordgebruik, zinsbouw, het komt er niet zo nauw op aan. Misschien voeg je een foto of andere illustratie toe. Maar in een zakelijke brief luistert het allemaal wel nauw. Dan zijn de juiste toon, precies vertellen wat er aan de hand is en wat je verwacht van het bedrijf, zonder veel uit te wijden, wel belangrijk. == Vorm == Hoe verstuur je de brief: per post of e-mail, getypt of handgeschreven? '''Per post of e-mail?'''<br> Meestal heb je zelf de keuze tussen een brief per post of e-mail verzenden. Overwegingen: * Afhankelijk van de geadresseerde: ** Aan een organisatie of persoon van wie je geen e-mail-adres hebt, stuur je uiteraard een brief per post. ** Aan een organisatie of persoon van wie je alleen een e-mail-adres kent, stuur je een e-mail. ** Organisaties geven meestal zelf aan hoe ze een sollicitatiebrief willen ontvangen. Houd je daar aan. * Stuur condoléancebrieven per post. * Als je zelf in een uitnodiging meldt dat men de uitnodiging (voor feest, uitvaart, bruiloft) moet meenemen om te kunnen controleren of men wel uitgenodigd is, stuur je de uitnodiging per post. '''Typen of schrijven met de hand?''' * E-mails worden uiteraard getypt. Ook alle zakelijke brieven worden getypt, ook als ze per post worden verstuurd. Brieven aan familie, vrienden en goede bekenden kunnen met de hand worden geschreven. Ook condoleancebrieven worden vaak met de hand geschreven. Als je een moeilijk leesbaar handschrift hebt, typ je brieven altijd. * Voor handgeschreven brieven kies je je '''briefpapier''' zorgvuldig, passend bij het soort brief. Zakelijke brieven en condoleancebrieven schrijf je op smetteloos wit papier, zonder poespas. Informele brieven kunnen op zelfgekozen briefpapier worden geschreven, dat kan ook lichtgekleurd papier zijn, met versieringen, wat je wilt. Uit den boze zijn kladblokblaadjes en ander groezelig papier. '''De envelop'''<br> [[File:A4 met envelop.png|thumb|A4 met zakelijke envelop]] Zorg altijd voor een bijpassende '''envelop'''. Voor zakelijke post is dat vaak een langwerperige envelop (±23 x 11 cm), waarin een A4 in drieën gevouwen past (met twee vouwen in de breedte, zonder vouw in de lengte, zie afbeelding). Voor andere brieven kun je de bij het briefpapier behorende envelop gebruiken of een standaard envelop (± 16,5 x 12 cm). Als een brief veel pagina's bevat, is het verstandiger een groter formaat envelop te kiezen. Op de envelop komen: * '''Postzegel(s)'''. Die komen rechtsboven op de envelop. Zorg altijd voor voldoende frankering. Je wilt niet dat de geadresseerde porto/boete moet betalen om jouw brief te kunnen ontvangen. Je loopt bovendien het risico dat de brief dan geweigerd wordt, naar jou wordt teruggezonden en je zelf met extra kosten wordt geconfronteerd, zonder dat de brief bij de geadresseerde is aangekomen. * Het '''NAW-blok''', met naam, adres en woonplaats. Dat mag je typen of met de hand schrijven. Het staat in het midden of rechts en begint ongeveer op of net onder het midden. Houd 2 cm van de onderkant van de envelop vrij voor coderingen door het postbedrijf. Het NAW-blok bestaat uit: ** Naam van de geadresseerde. Bij zakelijke brieven is die gelijk aan wat je in de brief vermeldt (zie Indeling hieronder), inclusief "t.a.v.". Voor andere post: al naar gelang de geadresseerde(n): De heer ... (P.A. Jansen), Mevrouw ... (G.J. de Wit), De heer en mevrouw ... (Jansen-de Wit) of Familie ... (Jansen). Daar direct onder komen, steeds beginnend op een nieuwe regel: ** Straatnaam, postbus of antwoordnummer, gevolgd door een spatie en het nummr. ** Postcode en plaatsnaam. ** [Als de brief naar het buitenland wordt gestuurd:] Landnaam in het Nederlands of Engels. ** Zie [https://www.postnl.nl/versturen/brief-of-kaart-versturen/hoe-verstuur-ik-een-brief-of-kaart/brief-adresseren/ Postnl adressering] voor voorbeelden van correcte indelingen van de envelop. * '''Afzender'''. Als je de envelop met de hand schrijft, komt de afzender op de achterkant, bovenaan in het midden. Als je de envelop typt of een adressticker (met je eigen NAW) gebruikt, komt de afzender linksboven, op dezelfde hoogte als de postzegel(s). Vermeld je naam, daaronder je adres, en daaronder je postcode met woonplaats; voor buitenlandse post ook de landnaam in het Engels (zoals ''The Netherlands'', ''Belgium'', ''Suriname'', ''Curaçao'', ''Sint Maarten, Dutch Caribbean''). Het is in Nederland voor binnenlandse post ook toegestaan om als afzender achterop de envelop alleen postcode en huisnummer te vermelden, bijvoorbeeld "1234 AB/56". * [Optioneel:] "PERSOONLIJK", "STRIKT VERTROUWELIJK" of iets soortgelijks als de kans bestaat dat iemand anders de post opent (bijvoorbeeld een secretaresse, postkamer of huisgenoot) en de brief vertrouwelijke informatie bevat. Dit vermeld je linksboven op de envelop en bovendien op een opvallende plaats in de brief. == Indeling == [[Bestand:Voorbeeld indeling brief.pdf|thumb|350px|Voorbeeld indeling brief]] Een brief heeft een andere indeling dan andere soorten teksten. In principe ben je vrij om je eigen indeling, kantlijnen, lettertype, lettergrootte en regelafstand te kiezen. Voorwaarde is wel dat alle gegevens die nodig zijn, op een logische plaats staan vermeld en dat de lay-out er goed uitziet. Een brief bevat in ieder geval de volgende onderdelen: * Plaatsnaam, datum: beide voluit geschreven. Bijvoorbeeld: ''Nieuwerkerk aan den IJssel, 22 augustus 2026''. ** Plaatsnaam: de plaats waar vandaan je de brief schrijft/verstuurt. In de regel zal dat je woonplaats zijn, maar als je met vakantie bent, ergens anders logeert of in het ziekenhuis bent, is het de plaats waar je verblijft. ** Datum: de datum waarop je de brief schrijft of verstuurt. Volgens de etiquette dateer je zakelijke brieven in de regel niet op zondag, dan kun je beter de datum van de zaterdag ervoor of de maandag erna vermelden, óók als je hem op zondag schrijft. * [Alleen in zakelijke brieven:] NAW-gegevens (naam, adres, woonplaats) van de geadresseerde. Als een contactpersoon bekend is, komt die direct onder de naam van het bedrijf te staan (met t.a.v. - ter attentie van). Tenzij het om de directeur gaat, dan wordt éérst de naam van de directeur vermeld -zonder t.a.v.- en daaronder pas de organisatie. Gebruik een postbusnummer, tenzij die niet bekend is. * [Alleen in zakelijke brieven:] ''Onderwerp: ...'' Vermeld zeer beknopt waarover de brief gaat, bijvoorbeeld "Klacht over mobiele telefoon" of "Verzoek om informatie over ...". Eén brief gaat over één onderwerp. Als er meerdere zaken te bespreken zijn, schrijf je voor elk onderwerp een aparte brief. Reden: het kan zijn dat de verschillende onderwerpen door verschillende functionarissen worden behandeld. Die brieven mogen trouwens wel in één envelop of e-mail worden verstuurd, als ze maar goed te scheiden zijn (bijvoorbeeld met verschillende pdf-bestanden). * Aanhef, zoals ''Lieve, Beste, Geachte, Hallo'' gevolgd door de naam van de geadresseerde. ** De naam van de geadresseerde bij een zakelijke brief is ''heer Pieterse'' of ''mevrouw De Groot'' als je de persoon kent. Anders alleen ''Geachte heer,'' of ''Geachte mevrouw,''. Als je niet weet wie de brief gaat behandelen: ''Geachte mevrouw/heer,''. * Een korte inleiding. Probeer die niet met "Ik" te beginnen. ** In een familiaire of vriendschappelijk brief wordt dan vaak geïnformeerd naar de ander: Hoe gaat het met jou/jullie? Ben je alweer hersteld van [ziekte] / ben je al met vakantie geweest / heb je al vakantieplannen gemaakt / zijn de verhuisdozen al uitgepakt? / hoe bevalt je nieuwe baan / [iets anders dat van toepassing is]. ** In een formele brief vermeld je de aanleiding voor de brief. * Middenstuk waarin je je verhaal houdt, uitweiding over het onderwerp. * Afsluiting/laatste alinea: spreek een wens uit of bevestig een afspraak. ** In een informele brief bijvoorbeeld: ik hoop dat je snel opknapt/beter wordt/dat je snel uit de verhuisrommel komt/ik hoop je snel weer te spreken/zien. ** In een zakelijk brief bijvoorbeeld: xxxxxxxxx * Een groet, bijvoorbeeld: ** [Informeel:] Hartelijke groeten van, liefs van, [iets anders wat bij je past] ** [Zakelijk:] Met vriendelijke groet, Hoogachtend (alleen als de aanhef "Geachte ..." is) * Ondertekening: je handtekening met je naam eronder. Zorg dat er tussen de groet en je naam voldoende ruimte is voor je handtekening, bijvoorbeeld ten minste vier lege regels. * [Vooral zakelijk:] Je eigen contactgegevens, zoals adres, telefoonnummer, e-mailadres. Vaak worden je eigen gegevens ook wel bovenaan de brief vermeld, bijvoorbeeld direct boven of onder de plaats en datum. * Eventueel bijlagen (zoals foto's, ondertekend contract, kopieën van bewijsmateriaal) === Lay-out === Zorg dat een brief er visueel aantrekkelijk uitziet. In een korte brief kunnen de regelafstand en lettergrootte groter zijn dan in een lange brief. * Zorg voor een kantlijn van ten minste drie centimeter, zodat de ontvanger aantekeningen in de kantlijn kan maken. * Scheid de verschillende onderdelen met een of meer witregels. Scheid de tekstalinea's met één witregel van elkaar. * Zorg dat in een korte brief alles goed op één pagina past en dat de ruimte goed wordt gebruikt. Met de pagina-instellingen van je tekstverwerker kun je die gemakkelijk aanpassen en dan steeds uitproberen hoe de lay-out er uitziet. * Voor een langere brief: probeer de brief uit zo min mogelijk pagina's te laten bestaan, maar dit is geen heilige norm. ** Pas de instellingen aan nadat je tekst helemaal af is. Maak het lettertype niet te klein, de brief moet ook zonder vergrootglas goed te lezen zijn. ** Zorg ervoor dat de groet en ondertekening niet op een apart vel komen, verplaats dan de laatste alinea ook naar die pagina. ** Als er meerdere pagina's zijn: nummer de pagina's vanaf pagina 2, en vermeld op elke pagina in kleine lettertjes onderaan: je naam en de datum van de brief. Als de vellen bij de ontvanger verspreid raken, kunnen ze die via die aanwijzingen weer terugvinden. Zie [[Nederlands/Briefindeling]] voor een alternatieve indeling. == Soorten brieven == Er bestaan vele soorten brieven. Hieronder worden enkele veelvoorkomende behandeld. NB Deze lijst is niet uitputtend! === Informele brief === Bijvoorbeeld aan familie en vrienden. Deze brieven kunnen verschillende doelen hebben: * Om iemand te feliciteren met zijn/haar verjaardag, geboorte kind of kleinkind, voorgenomen huwelijk. * Om te laten weten hoe het met je gaat, om elkaar op de hoogte te houden van het wel en wee van de schrijver en diens naasten, wat je hebt meegemaakt, iets waar je enthousiast over bent, je eerste rijles, een idee of mening, een uitprobeersel, een vraag. * Om een kwestie te bespreken, een probleem of dilemma waar je mee zit. Dergelijke brieven zijn ook bij uitstek geschikt om te oefenen met schrijven. Welke tante vindt het niet leuk om een brief of kattebelletje van een neefje of nichtje te krijgen, hoe onbeholpen ook? En tante schrijft natuurlijk een enthousiast briefje terug, in eenvoudige taal. Soms wordt in plaats van een brief een toepasselijke kaart verstuurd. Ook dan is het aardig om er enkele persoonlijke woorden aan toe te voegen. Kaarten worden alleen aan familie, vrienden en bekenden gestuurd, ze zijn niet geschikt om een zakelijke brief te vervangen. Deze brieven mogen met de hand worden geschreven als je een leesbaar handschrift hebt. Anders kun je ze beter typen. === Uitnodiging=== Wie een feestje geeft of een ander evenement organiseert, stuurt in de regel uitnodigingen aan potentiële gasten. De vorm en lay-out van een uitnodiging zijn volledig vrij. Wel zijn er enkele vaste onderdelen: * De aanleiding en wie het feestvarken is/zijn, bijvoorbeeld een jubileum, verjaardag, bruiloft, examen gehaald, afstuderen. Of droeviger: het overlijden van een geliefde. * Nadere bijzonderheden, zoals wat een gast kan verwachten (ochtend/middag/avond, met/zonder excursie/lunch/borrel/diner/eten/dansen/overnachting, etc.). * Datum, tijdstip aanvang (en eventueel eindtijd), locatie, parkeermogelijkheden, openbaar vervoer. * (Optioneel:) Kledingvoorschriften. * Contactpersoon met contactgegevens. * (Optioneel:) Of de genodigden moeten laten weten of zij wel of niet komen ({{Wp|RSVP (verzoek)|RSVP}}). * (Optioneel:) Of de gasten de originele uitnodiging moeten laten zien om binnen te komen. * (Optioneel, bij eten:) Of er dieet-wensen zijn. * (Optioneel:) Verlanglijstje of suggesties voor cadeau. Bij een uitvaart: wel of geen bloemen. === Condoleancebrief === {{Wp|Condoleance|Condoleances}} worden geschreven na het overlijden van een dierbare of bekende. De brief wordt gericht aan de directe nabestaanden, of aan een van hen als je alleen die kent. Een condoleancekaart wordt alleen gestuurd als men de overledene en diens nabestaanden niet goed kende en men toch wil laten weten dat men meeleeft. In alle andere gevallen is een brief gepaster. De indeling kan hetzelfde zijn als die van een informele brief. Alleen de groet op het eind wordt weggelaten, na de laatste alinea volgt direct de ondertekening en uw adres (veel nabestaanden sturen na enkele weken een bedankbrief voor het getoonde medeleven en dan is het handig als ze niet op zoek moeten naar je adres). Een condoleancebrief wordt met de hand geschreven, tenzij je een moeilijk leesbaar handschrift hebt. Gebruik blanco of sober papier. In de eerste alinea betuig je je deelneming over het verlies. In volgende alinea's kun je vermelden wat de overledene voor jou betekende en/of hoe je je hem/haar herinnert. Ook kun je positieve herinneringen ophalen, zoals gezamenlijke belevenissen, wat je van hem/haar hebt geleerd en/of hoe de overledene je kon opbeuren of troosten. === Rondzendbrief === Een rondzendbrief bevat in de regel meerdere brieven die worden verstuurd naar leden van bijvoorbeeld een familie of (kerk-)genootschap om elkaar op de hoogte te brengen van de laatste nieuwtjes. Een ontvangen brief wordt telkens aangevuld met eigen nieuws en dan weer doorgestuurd naar de volgende (een soort zwaan-kleef-aan). Als de rondzendbrief weer bij je terug is, haal je je eigen oude brief eruit en stop je er een verse bij. Rondzendbrieven hebben dezelfde opbouw en layout als andere informele brieven. Je kunt ze ook als [[Basisboek internet/E-mailen|e-mail]] starten (het proces kan dan sneller verlopen), bijvoorbeeld in december, dan kun je gelijk goede wensen voor kerst en nieuwjaar overbrengen, vooral aan familieleden en kennissen die je weinig ziet of spreekt. === Zakelijke brieven === Voor zakelijke brieven kun je {{Wp|Kunstmatige intelligentie|AI}} inzetten, als je de uitkomst maar goed controleert, verbetert en er een persoonlijke draai aan geeft. Ook zakelijke brieven kunnen met verschillende doelen worden geschreven. ==== Verzoek om informatie ==== Dit zijn de eenvoudigste soort zakelijke brieven. Ze kunnen kort zijn. Stel in de eerste alinea gelijk je vraag, wees daarbij duidelijk en zo precies mogelijk. Niet in algemene bewoordingen. Wat is het onderwerp en wat wil je van het onderwerp weten? Gaat het bijvoorbeeld om feiten, opinies, ontwikkelingen of het laatste nieuws? Als het gaat om iets dat je hebt gelezen of gehoord in de media: vermeld dan ook de bron (met in ieder geval titel van de bron èn van het artikel, auteur, datum, pagina). Licht je vraag in de volgende alinea kort toe: waarom heb je die informatie nodig en wat ga je ermee doen? Dit kan ervoor zorgen dat de ontvanger beter begrijpt wat je precies wilt weten. Als de ontvanger van de brief jou niet kent: vertel iets over jezelf in de context van de vraag (ben je vrijwilliger bij X en stel je de vraag in die hoedanigheid, of heeft het te maken met een hobby, je werk, etc.?) Vermeld eventueel ook waar je zelf al hebt gezocht en wat je al hebt gevonden. Geef dus precies zoveel informatie dat iemand die jou niet kent, een antwoord kan geven waar jij iets aan hebt. Vermeld ook je telefoonnummer en/of e-mail-adres voor het geval de behandelaar nog vragen heeft. ==== Informatieve brief ==== Bijvoorbeeld voor het doorgeven van (gewijzigde) gegevens. ==== Klachtenbrief ==== Er zijn verschillende manieren om klachten onder de aandacht van de verkoper te brengen: met het product teruggaan naar de winkel, telefonisch contact opnemen, of per brief of e-mail. Hier komt alleen de brief (of e-mail) aan bod. Een klachtenbrief wordt geschreven aan de verkoper (dus niet aan de fabrikant) en bevat een klacht over een aankoop. De indeling kan als volgt zijn: Na de aanhef: # Inleiding met een korte omschrijving van de klacht. Dit mag kort zijn. Bijvoorbeeld: ''Een maand geleden heb ik bij u product X gekocht, en nu al laat onderdeel Y los.'' Eventueel kunt u toevoegen waarom u juist bij deze verkoper dit product had gekocht (goede reputatie, jarenlang goede ervaringen/aanbevelingen door buren/vrienden/familie en u had daardoor de verwachting dat ...). # Een toelichting op de klacht: wat is er precies aan de hand, op welke datum is het product gekocht, vermeld ook de vestiging als het om een bedrijf gaat met meerdere filialen, hoe bent u er vervolgens mee omgegaan, wanneer trad de klacht voor het eerst op, waar bestaat de klacht precies uit. Leg het euvel goed uit, zodat een leek het kan begrijpen. Vermeld ook of de klacht volgens u binnen de garantievoorwaarden valt, lees dat na. In Nederland en de rest van de Europese Unie geldt niet per se de (korte) garantietermijn van de fabrikant, maar zoals die door de EU is geformuleerd: de garantietermijn is gelijk aan de verwachte levensduur van een product, minimaal twee jaar, en mede afhankelijk van het soort product en de prijs (voor een duur product mag je een langere garantietermijn verwachten dan voor een goedkoop product). # Wat u van de verkoper verlangt. Zie [https://www.eccnederland.nl/nl/check-uw-recht/kopen-de-eu/wat-zijn-mijn-garantierechten Garantierechten van ECC Nederland] voor de mogelijkheden. # Slot met daarin uw vertrouwen in de goede afloop van de zaak en de termijn waarbinnen u een reactie verwacht. Twee weken is daarvoor meestal een redelijke termijn. Blijf beleefd. Zorg dat u alle gegevens meestuurt, zodat de ontvanger niet met vragen blijft zitten en er geen misverstanden kunnen ontstaan. Naam, klantnummer, om welk product het precies gaat (volledige productnaam, inclusief productnummers of andere codes die van toepassing zijn). Stuur een kopie van het aankoopbewijs mee (kassabon, rekening, factuur) en eventueel ook een foto waarop het euvel duidelijk te zien is. Leg de brief weg en lees hem later (na enkele uren of een dag) nogmaals kritisch door. Probeer de brief dan door de ogen van de ontvanger te lezen. Zou u genegen zijn om het voorstel uit te voeren, of zijn er nog correcties nodig? Als er een onbevredigend reactie komt: neem opnieuw contact op, vermeld dat u het bedrijf hoger inschatte en dat het zo niet voldoet aan de goede naam die het bedrijf heeft, en u daarom vermoed dat de reactie een misverstand moet zijn. Verzoek om de klacht opnieuw te beoordelen en met een voorstel te komen dat recht doet aan de klacht. Neem ook contact op als er na de antwoordtermijn geen reactie is gekomen. ==== Sollicitatiebrief ==== Een sollicitatiebrief schrijf je als je op zoek bent naar een baan. Het is een van de vele schakels in het sollicitatieproces, dat begint bij duidelijk krijgen wat je zelf wilt en in huis hebt en eindigt bij de ondertekening van een arbeidscontract. We gaan er hier van uit dat de schakels die voorafgaan aan het schrijven van een sollicitatiebrief zijn afgerond. Er zijn twee soorten sollicitatiebrieven: * Gerichte sollicitatiebrief, naar aanleiding van een concrete {{Wp|vacature}}. Zo'n vacature kun je gevonden hebben als advertentie in een krant, tijdschrift, vacaturebank of een andere website, of gehoord hebben of toegestuurd gekregen hebben via je [[Netwerken|netwerk]]. * Open sollicitatiebrief, die je schrijft zonder concrete vacature. Je schrijft zo'n brief omdat je graag bij een bepaald bedrijf of organisatie wilt werken. '''Gerichte sollicitatiebrief'''<br> We gaan er hier van uit dat je een geschikte vacature hebt gevonden, de vacature-analyse hebt afgerond en naar aanleiding daarvan een passend {{Wp|Curriculum vitae|CV}} hebt opgesteld. En dat je uit de vacaturetekst kunt concluderen dat een sollicitatiebrief gewenst is (vaak is er bij online-vacatures een knop om online te solliciteren via een formulier en hoef je geen echte brief te schrijven). Gerichte sollicitatiebrieven typ je, tenzij er uitdrukkelijk gevraagd wordt om een handgeschreven brief.<br> Meestal staat er in de vacaturetekst hoe je kunt solliciteren, online, via e-mail of per post, of staat er daarvoor een button, e-mail-adres of postadres vermeld. Houd je daar aan. Er komen vaak tientallen of zelfs honderden reacties op één vacature; het is voor een bedrijf ondoenlijk om al die reacties te vergelijken als ze allemaal in andere vormen binnenkomen. De indeling van een sollicitatiebrief is gelijk aan die hierboven is aangegeven. Bijzonderheden: * Onderwerp: Vacature [functie] ([bron]) ** Functie: zoals vermeld in de vacature ** Bron: medium waarin je de vacature hebt gevonden, zoals een webpagina van het bedrijf of in een vacaturebank. * Inleiding: vermeld dat je op de vacature solliciteert (of dat je ervoor in aanmerking wilt komen). Straal enthousiasme uit. * Tweede alinea: redenen waarom je gekwalificeerd bent voor de functie. Noem er maximaal drie, alleen de belangrijkste, en licht die toe met voorbeelden. Sluit aan bij eisen die in de vacaturetekst worden vermeld. * Derde alinea: redenen waarom deze baan precies is wat je zoekt. Vermeld ook hier de maximaal drie belangrijkste redenen. * Slot: dat je graag een en ander in een gesprek zou willen toelichten. * Bijlage: currirulum vitae. Zorg dat de brief zelf maximaal één {{Wp|A4 (papierformaat)|A4'tje}} beslaat (tenzij in de vacaturetekst iets anders staat). Selecteurs hebben al genoeg te lezen, wees kort en krachtig, laat de tekst vlot leesbaar zijn. Zorg voor een goede toon en stijl, niet stijf, maar ook niet popie-jopie. De brief mag wel gericht zijn op het jezelf verkopen, maar laat het geen verkooppraatje worden, sluit aan bij de wensen en toon van de vacaturetekst. Schrijf korte zinnen en eenvoudige zinsconstructies. Zorg voor goede overgangen tussen zinnen en tussen alinea's. Geef geen overbodige informatie en ook geen informatie die al in je CV staat, blijf to-the-point. Een enkel punt uit je CV kun je wel benadrukken door hem in je tweede alinea te noemen. Schaaf de brief bij totdat je helemaal tevreden bent. Haal hem dan nog een keer door de spellingscontrole en laat hem lezen (en corrigeren) door een coach of andere bekende. Lees de brief enkele uren of een dag later zelf nog eens door en zet de puntjes op de i. Als je een AI-tool hebt gevraagd om bijvoorbeeld een beginzin of de hele brief voor je op te stellen, beschouw de uitkomst dan als een eerste kladversie. Schaaf er net zolang aan totdat het echt jouw brief is en je jezelf erin herkent. Overdrijf niet en verzin geen kwalificaties die je niet bezit. Dat komt ooit een keer uit en ontslag op staande voet en zonder getuigschrift of aanbeveling zal dan nog als milde straf gelden (het kan ook dat je aangeklaagd wordt voor fraude en je een strafblad krijgt). (Geldt voor Nederland:) In een sollicitatiebrief hoef je alleen positieve eigenschappen te noemen. Tijdens een sollicitatiegesprek kan wel naar je negatieve kanten gevraagd worden, maar je hoeft ze niet uit jezelf te benoemen. Ook zwangerschap en andere ziekten of zwaktes hoef je in een sollicitatiebrief niet te vermelden (en ook tijdens de rest van de sollicitatieprocedure mag niet naar je gezondheid gevraagd worden). '''Open sollicitatiebrief'''<br> We gaan er hier vanuit dat je het voorwerk hebt verricht, je netwerk hebt aangeboord met de vraag wat leuke organisaties zijn om voor te werken en waarom, dat je hebt onderzocht wat er online over de organisatie is te vinden, het {{Wp|Organisatieschema|organogram}} hebt bestudeerd om de juiste afdeling te vinden waar je zou willen werken en het laatste jaarverslag hebt gelezen. Ook heb je een op maat geschreven CV gemaakt. Bijzonderheden indeling brief: * Onderwerp: Open sollicitatie [functie] * Inleiding: In het kort iets over je achtergrond (zoals: studeer binnenkort af als [opleiding/beroep]; ben door een reorganisatie werkloos en ben op zoek naar een baan als [specifieke functie] OF ben sinds X jaar [functie] en ben toe aan een volgende stap in mijn carrière, ik ambieer een functie als [specifieke functie]). ** Vermeld duidelijk de gewenste (soort) functie en het niveau (MBO, HBO, universitair). * Tweede alinea: je motivatie: waarom lijkt het werken bij de organisatie je aantrekkelijk? Laat merken dat je al het een-en-ander weet over de organisatie, zoals de bedrijfscultuur en goede reputatie. Laat ook doorschemeren dat je ambitieus bent, dat je nog veel wilt leren/je ontwikkelen en dat je hebt gehoord/gelezen dat de organisatie daarvoor kansen biedt. * Derde alinea: redenen waarom je geschikt ben voor zo'n functie. Noem er maximaal drie, alleen de belangrijkste, en licht die toe met voorbeelden. Sluit aan bij eisen die je ter ore zijn gekomen. Dat hoeven niet alleen harde eisen te zijn qua kennis en ervaring, maar ook waarom je in de bedrijfscultuur past. * Slot: een passende slotzin waarin je de hoop uitspreekt dat je in aanmerking komt om aan een toekomstige sollicitatieprocedure deel te nemen als er een passende vacature is ontstaan. * Bijlage: currirulum vitae. Houd er rekening mee dat er niet direct een geschikte vacature voor jou beschikbaar is. Op zijn best zal je brief met CV terecht komen in een dossier met potentiële kandidaten. Als er na verloop van tijd wel een vacature is, zal men eerst naar interne kandidaten zoeken en vervolgens dit dossier erbij pakken, zonder dat er een openbare sollicitatieprocedure wordt gestart. Het kan zijn dat je dan wordt uitgenodigd om een gerichte sollicitatiebrief te schrijven voor deze vacature, of dat je direct wordt uitgenodigd voor een gesprek. Bewaar zorgvuldig een kopie van de brieven die je gestuurd hebt. Dat voorkomt dat je tweemaal precies dezelfde brief stuurt (bijvoorbeeld als je later wordt uitgenodigd om deel te nemen aan een nieuwe sollicitatieprocedure). En als je wordt uitgenodigd voor een gesprek weet je wat je gesprekspartner al weet. ==== Annuleringsbrief ==== Een annuleringsbrief dient om een abonnement of lidmaatschap op te zeggen, of een {{Wp|colportage}}-koop (koop of afstand) ongedaan te maken. Vermeld voor het opzeggen van een abonnement of lidmaatschap: * De specifieke naam van het abonnement waar het om gaat: tijdschrift, krant, leesmap, boekenserie, toegang tot website, streamingsdienst, gehuurd apparaat of voertuig, of wat dan ook. * Je abonnementnummer of -code. * Dat je het abonnement wilt beëindigen. Als een abonnement uit meerdere delen bestaat: of je het hele abonnement wilt opzeggen of alleen één of meer delen en welke dan. (Optioneel:) De reden van annulering. * De gewenste datum van annulering (bijvoorbeeld ''31 december 20xx'' of ''per eerstvolgende mogelijkheid''). * Je eigen gegevens: naam, adres, eventueel telefoonnummer en/of e-mail-adres. * Ten slotte: dat je een bevestiging van de annulering wil met de einddatum. Let op: Er zijn charlatans online actief die proberen om je te laten opzeggen via hun website, zogenaamde opzegdiensten. Zij rekenen geld voor het opzeggen. Zorg dat u een abonnement of lidmaatschap altijd rechtstreeks bij de echte leverancier of dienstverlener opzegt. Voor het ontbinden van een aankoop op afstand: zie [https://consument.acm.nl/voorbeeldbrieven/aankoop-dienst-annuleren/voorbeeldbrief-binnen-bedenktijd-overeenkomst-ontbinden Voorbeeldbrief van ACM ConsuWijzer]. ==== Ingezonden brief ==== Een brief voor de brievenrubriek van een krant of tijdschrift. Zo’n brief voldoet in ieder geval aan deze voorwaarden: * Moet een reactie van een lezer zijn op artikelen die in die krant of dat tijdschrift zijn verschenen. Het kan een correctie, aanvulling of mening zijn. * Moet een breed publiek aanspreken, namelijk de lezers van die krant of dat tijdschrift, het moet voor hen lezenswaardig zijn. * Beknopt. Hoe korter, hoe beter. * Origineel. Een originele invalshoek hebben. Een eigen kijk op de zaak die nog niet aan bod is geweest en wel ter zake doende is. == Bronnen, noten en/of referenties == {{Appendix}} {{Sub}} itriw4r7leh43vt5y1pn1llq30o1y9w 429233 429232 2026-08-26T12:26:43Z JopkeB 18060 Aanvulling brief is ook e-mail 429233 wikitext text/x-wiki {{Index Schrijven}} Een brief is een geschreven boodschap aan één of meer personen. Brieven bestaan in soorten en maten. Van brieven die geheim moeten blijven en alleen bestemd zijn voor één persoon, bijvoorbeeld een geliefde. Tot open brieven die in een krant kunnen worden gepubliceerd. Ze kunnen kort of lang zijn, humoristisch of bloedserieus, de huidige situatie of een toekomstvisie weergeven, een geschiedenis of een gemoedstoestand beschrijven. En alles daar tussenin. Steeds afhankelijk van doel en doelgroep. Hier gaan we ervan uit dat de brief wordt geschreven door een particulier, burger, consument. Voor brieven die geschreven worden namens organisaties en producenten (inclusief {{Wp|Freelance|zzp'ers}}) gelden strengere regels en andere normen, voor elke organisatie kunnen die weer anders zijn. Een 'brief' kan een papieren brief zijn die in de regel door een postdienst wordt bezorgd, maar ook een e-mail. == Boodschap == In een brief kan de schrijver een mening verkondigen, de stand van zaken of de loop van gebeurtenissen weergeven, een klacht indienen, felicitaties of condoléances overbrengen, een vraag stellen, zijn/haar diensten aanbieden of wat dan ook. Maar: * Blijf beleefd. Een verschil van mening, een andere kijk op een zaak, andere waarden en normen: dit mogen geen aanleidingen zijn om te gaan schelden of een ander zwart te maken. Bedenk daarom of een brief altijd het juiste medium is. Een meningsverschil kun je gemakkelijker face-to-face uitpraten dan in een briefwisseling, dan kun je direct misverstanden recht zetten en er samen proberen uit te komen. * Roddel niet. Je weet nooit hoe een brief of e-mail terecht kan komen bij degene over wie je roddelt. En een geadresseerde kan er ook niet van gediend zijn. * Wees voorzichtig met humor. Wat jij leuk vindt, kan voor een ander beledigend zijn. Humor is vaak ook cultuurgebonden, dus wees voorzichtig. Voorbeeld: seksueel getinte grappen zijn voor vrouwen meestal niet leuk. == Doelgroep == Een eerste aspect dat bepalend is voor een brief, is de doelgroep. Het maakt nogal wat uit of je een brief (met bijvoorbeeld je vakantiebelevenissen) aan een goede vriendin schrijft, of een klachtenbrief aan een leverancier over een slecht product. Al naar gelang de doelgroep kan een brief zakelijk, familiair of persoonlijk zijn. In een brief aan je vriendin "klets" je er gewoon wat op los, alsof je een gesprek voert. Woordgebruik, zinsbouw, het komt er niet zo nauw op aan. Misschien voeg je een foto of andere illustratie toe. Maar in een zakelijke brief luistert het allemaal wel nauw. Dan zijn de juiste toon, precies vertellen wat er aan de hand is en wat je verwacht van het bedrijf, zonder veel uit te wijden, wel belangrijk. == Vorm == Hoe verstuur je de brief: per post of e-mail, getypt of handgeschreven? '''Per post of e-mail?'''<br> Meestal heb je zelf de keuze tussen een brief per post of e-mail verzenden. Overwegingen: * Afhankelijk van de geadresseerde: ** Aan een organisatie of persoon van wie je geen e-mail-adres hebt, stuur je uiteraard een brief per post. ** Aan een organisatie of persoon van wie je alleen een e-mail-adres kent, stuur je een e-mail. ** Organisaties geven meestal zelf aan hoe ze een sollicitatiebrief willen ontvangen. Houd je daar aan. * Stuur condoléancebrieven per post. * Als je zelf in een uitnodiging meldt dat men de uitnodiging (voor feest, uitvaart, bruiloft) moet meenemen om te kunnen controleren of men wel uitgenodigd is, stuur je de uitnodiging per post. '''Typen of schrijven met de hand?''' * E-mails worden uiteraard getypt. Ook alle zakelijke brieven worden getypt, ook als ze per post worden verstuurd. Brieven aan familie, vrienden en goede bekenden kunnen met de hand worden geschreven. Ook condoleancebrieven worden vaak met de hand geschreven. Als je een moeilijk leesbaar handschrift hebt, typ je brieven altijd. * Voor handgeschreven brieven kies je je '''briefpapier''' zorgvuldig, passend bij het soort brief. Zakelijke brieven en condoleancebrieven schrijf je op smetteloos wit papier, zonder poespas. Informele brieven kunnen op zelfgekozen briefpapier worden geschreven, dat kan ook lichtgekleurd papier zijn, met versieringen, wat je wilt. Uit den boze zijn kladblokblaadjes en ander groezelig papier. '''De envelop'''<br> [[File:A4 met envelop.png|thumb|A4 met zakelijke envelop]] Zorg altijd voor een bijpassende '''envelop'''. Voor zakelijke post is dat vaak een langwerperige envelop (±23 x 11 cm), waarin een A4 in drieën gevouwen past (met twee vouwen in de breedte, zonder vouw in de lengte, zie afbeelding). Voor andere brieven kun je de bij het briefpapier behorende envelop gebruiken of een standaard envelop (± 16,5 x 12 cm). Als een brief veel pagina's bevat, is het verstandiger een groter formaat envelop te kiezen. Op de envelop komen: * '''Postzegel(s)'''. Die komen rechtsboven op de envelop. Zorg altijd voor voldoende frankering. Je wilt niet dat de geadresseerde porto/boete moet betalen om jouw brief te kunnen ontvangen. Je loopt bovendien het risico dat de brief dan geweigerd wordt, naar jou wordt teruggezonden en je zelf met extra kosten wordt geconfronteerd, zonder dat de brief bij de geadresseerde is aangekomen. * Het '''NAW-blok''', met naam, adres en woonplaats. Dat mag je typen of met de hand schrijven. Het staat in het midden of rechts en begint ongeveer op of net onder het midden. Houd 2 cm van de onderkant van de envelop vrij voor coderingen door het postbedrijf. Het NAW-blok bestaat uit: ** Naam van de geadresseerde. Bij zakelijke brieven is die gelijk aan wat je in de brief vermeldt (zie Indeling hieronder), inclusief "t.a.v.". Voor andere post: al naar gelang de geadresseerde(n): De heer ... (P.A. Jansen), Mevrouw ... (G.J. de Wit), De heer en mevrouw ... (Jansen-de Wit) of Familie ... (Jansen). Daar direct onder komen, steeds beginnend op een nieuwe regel: ** Straatnaam, postbus of antwoordnummer, gevolgd door een spatie en het nummr. ** Postcode en plaatsnaam. ** [Als de brief naar het buitenland wordt gestuurd:] Landnaam in het Nederlands of Engels. ** Zie [https://www.postnl.nl/versturen/brief-of-kaart-versturen/hoe-verstuur-ik-een-brief-of-kaart/brief-adresseren/ Postnl adressering] voor voorbeelden van correcte indelingen van de envelop. * '''Afzender'''. Als je de envelop met de hand schrijft, komt de afzender op de achterkant, bovenaan in het midden. Als je de envelop typt of een adressticker (met je eigen NAW) gebruikt, komt de afzender linksboven, op dezelfde hoogte als de postzegel(s). Vermeld je naam, daaronder je adres, en daaronder je postcode met woonplaats; voor buitenlandse post ook de landnaam in het Engels (zoals ''The Netherlands'', ''Belgium'', ''Suriname'', ''Curaçao'', ''Sint Maarten, Dutch Caribbean''). Het is in Nederland voor binnenlandse post ook toegestaan om als afzender achterop de envelop alleen postcode en huisnummer te vermelden, bijvoorbeeld "1234 AB/56". * [Optioneel:] "PERSOONLIJK", "STRIKT VERTROUWELIJK" of iets soortgelijks als de kans bestaat dat iemand anders de post opent (bijvoorbeeld een secretaresse, postkamer of huisgenoot) en de brief vertrouwelijke informatie bevat. Dit vermeld je linksboven op de envelop en bovendien op een opvallende plaats in de brief. == Indeling == [[Bestand:Voorbeeld indeling brief.pdf|thumb|350px|Voorbeeld indeling brief]] Een brief heeft een andere indeling dan andere soorten teksten. In principe ben je vrij om je eigen indeling, kantlijnen, lettertype, lettergrootte en regelafstand te kiezen. Voorwaarde is wel dat alle gegevens die nodig zijn, op een logische plaats staan vermeld en dat de lay-out er goed uitziet. Een brief bevat in ieder geval de volgende onderdelen: * Plaatsnaam, datum: beide voluit geschreven. Bijvoorbeeld: ''Nieuwerkerk aan den IJssel, 22 augustus 2026''. ** Plaatsnaam: de plaats waar vandaan je de brief schrijft/verstuurt. In de regel zal dat je woonplaats zijn, maar als je met vakantie bent, ergens anders logeert of in het ziekenhuis bent, is het de plaats waar je verblijft. ** Datum: de datum waarop je de brief schrijft of verstuurt. Volgens de etiquette dateer je zakelijke brieven in de regel niet op zondag, dan kun je beter de datum van de zaterdag ervoor of de maandag erna vermelden, óók als je hem op zondag schrijft. * [Alleen in zakelijke brieven:] NAW-gegevens (naam, adres, woonplaats) van de geadresseerde. Als een contactpersoon bekend is, komt die direct onder de naam van het bedrijf te staan (met t.a.v. - ter attentie van). Tenzij het om de directeur gaat, dan wordt éérst de naam van de directeur vermeld -zonder t.a.v.- en daaronder pas de organisatie. Gebruik een postbusnummer, tenzij die niet bekend is. * [Alleen in zakelijke brieven:] ''Onderwerp: ...'' Vermeld zeer beknopt waarover de brief gaat, bijvoorbeeld "Klacht over mobiele telefoon" of "Verzoek om informatie over ...". Eén brief gaat over één onderwerp. Als er meerdere zaken te bespreken zijn, schrijf je voor elk onderwerp een aparte brief. Reden: het kan zijn dat de verschillende onderwerpen door verschillende functionarissen worden behandeld. Die brieven mogen trouwens wel in één envelop of e-mail worden verstuurd, als ze maar goed te scheiden zijn (bijvoorbeeld met verschillende pdf-bestanden). * Aanhef, zoals ''Lieve, Beste, Geachte, Hallo'' gevolgd door de naam van de geadresseerde. ** De naam van de geadresseerde bij een zakelijke brief is ''heer Pieterse'' of ''mevrouw De Groot'' als je de persoon kent. Anders alleen ''Geachte heer,'' of ''Geachte mevrouw,''. Als je niet weet wie de brief gaat behandelen: ''Geachte mevrouw/heer,''. * Een korte inleiding. Probeer die niet met "Ik" te beginnen. ** In een familiaire of vriendschappelijk brief wordt dan vaak geïnformeerd naar de ander: Hoe gaat het met jou/jullie? Ben je alweer hersteld van [ziekte] / ben je al met vakantie geweest / heb je al vakantieplannen gemaakt / zijn de verhuisdozen al uitgepakt? / hoe bevalt je nieuwe baan / [iets anders dat van toepassing is]. ** In een formele brief vermeld je de aanleiding voor de brief. * Middenstuk waarin je je verhaal houdt, uitweiding over het onderwerp. * Afsluiting/laatste alinea: spreek een wens uit of bevestig een afspraak. ** In een informele brief bijvoorbeeld: ik hoop dat je snel opknapt/beter wordt/dat je snel uit de verhuisrommel komt/ik hoop je snel weer te spreken/zien. ** In een zakelijk brief bijvoorbeeld: ik hoop dat deze kwestie spoedig naar beider tevredenheid kan worden opgelost. * Een groet, bijvoorbeeld: ** [Informeel:] Hartelijke groeten van, liefs van, [iets anders wat bij je past] ** [Zakelijk:] Met vriendelijke groet, Hoogachtend (alleen als de aanhef "Geachte ..." is) * Ondertekening: je handtekening met je naam eronder. Zorg dat er tussen de groet en je naam voldoende ruimte is voor je handtekening, bijvoorbeeld ten minste vier lege regels. * [Vooral zakelijk:] Je eigen contactgegevens, zoals adres, telefoonnummer, e-mailadres. Vaak worden je eigen gegevens ook wel bovenaan de brief vermeld, bijvoorbeeld direct boven of onder de plaats en datum. * Eventueel bijlagen (zoals foto's, ondertekend contract, kopieën van bewijsmateriaal) In een e-mail laat je in de regel de datum (wordt automatisch toegevoegd), plaatsnaam en NAW-gegevens van geadresseerde (niet relevant) en handtekening (kan hooguit als bestand worden ingevoegd) achterwege. Het onderwerp voeg je wel altijd toe. Als je een echte brief als bijlage meestuurt (bijvoorbeeld als PDF-bestand), vermeld je daarin wel alle onderdelen die hierboven zijn vermeld. === Lay-out === Zorg dat een brief er visueel aantrekkelijk uitziet. In een korte brief kunnen de regelafstand en lettergrootte groter zijn dan in een lange brief. * Zorg voor een kantlijn van ten minste drie centimeter, zodat de ontvanger aantekeningen in de kantlijn kan maken. * Scheid de verschillende onderdelen met een of meer witregels. Scheid de tekstalinea's met één witregel van elkaar. * Zorg dat in een korte brief alles goed op één pagina past en dat de ruimte goed wordt gebruikt. Met de pagina-instellingen van je tekstverwerker kun je die gemakkelijk aanpassen en dan steeds uitproberen hoe de lay-out er uitziet. * Voor een langere brief: probeer de brief uit zo min mogelijk pagina's te laten bestaan, maar dit is geen heilige norm. ** Pas de instellingen aan nadat je tekst helemaal af is. Maak het lettertype niet te klein, de brief moet ook zonder vergrootglas goed te lezen zijn. ** Zorg ervoor dat de groet en ondertekening niet op een apart vel komen, verplaats dan de laatste alinea ook naar die pagina. ** Als er meerdere pagina's zijn: nummer de pagina's vanaf pagina 2, en vermeld op elke pagina in kleine lettertjes onderaan: je naam en de datum van de brief. Als de vellen bij de ontvanger verspreid raken, kunnen ze die via die aanwijzingen weer terugvinden. Zie [[Nederlands/Briefindeling]] voor een alternatieve indeling. == Soorten brieven == Er bestaan vele soorten brieven. Hieronder worden enkele veelvoorkomende behandeld. NB Deze lijst is niet uitputtend! === Informele brief === Bijvoorbeeld aan familie en vrienden. Deze brieven kunnen verschillende doelen hebben: * Om iemand te feliciteren met zijn/haar verjaardag, geboorte kind of kleinkind, voorgenomen huwelijk. * Om te laten weten hoe het met je gaat, om elkaar op de hoogte te houden van het wel en wee van de schrijver en diens naasten, wat je hebt meegemaakt, iets waar je enthousiast over bent, je eerste rijles, een idee of mening, een uitprobeersel, een vraag. * Om een kwestie te bespreken, een probleem of dilemma waar je mee zit. Dergelijke brieven zijn ook bij uitstek geschikt om te oefenen met schrijven. Welke tante vindt het niet leuk om een brief of kattebelletje van een neefje of nichtje te krijgen, hoe onbeholpen ook? En tante schrijft natuurlijk een enthousiast briefje terug, in eenvoudige taal. Soms wordt in plaats van een brief een toepasselijke kaart verstuurd. Ook dan is het aardig om er enkele persoonlijke woorden aan toe te voegen. Kaarten worden alleen aan familie, vrienden en bekenden gestuurd, ze zijn niet geschikt om een zakelijke brief te vervangen. Deze brieven mogen met de hand worden geschreven als je een leesbaar handschrift hebt. Anders kun je ze beter typen. === Uitnodiging=== Wie een feestje geeft of een ander evenement organiseert, stuurt in de regel uitnodigingen aan potentiële gasten. De vorm en lay-out van een uitnodiging zijn volledig vrij. Wel zijn er enkele vaste onderdelen: * De aanleiding en wie het feestvarken is/zijn, bijvoorbeeld een jubileum, verjaardag, bruiloft, examen gehaald, afstuderen. Of droeviger: het overlijden van een geliefde. * Nadere bijzonderheden, zoals wat een gast kan verwachten (ochtend/middag/avond, met/zonder excursie/lunch/borrel/diner/eten/dansen/overnachting, etc.). * Datum, tijdstip aanvang (en eventueel eindtijd), locatie, parkeermogelijkheden, openbaar vervoer. * (Optioneel:) Kledingvoorschriften. * Contactpersoon met contactgegevens. * (Optioneel:) Of de genodigden moeten laten weten of zij wel of niet komen ({{Wp|RSVP (verzoek)|RSVP}}). * (Optioneel:) Of de gasten de originele uitnodiging moeten laten zien om binnen te komen. * (Optioneel, bij eten:) Of er dieet-wensen zijn. * (Optioneel:) Verlanglijstje of suggesties voor cadeau. Bij een uitvaart: wel of geen bloemen. === Condoleancebrief === {{Wp|Condoleance|Condoleances}} worden geschreven na het overlijden van een dierbare of bekende. De brief wordt gericht aan de directe nabestaanden, of aan een van hen als je alleen die kent. Een condoleancekaart wordt alleen gestuurd als men de overledene en diens nabestaanden niet goed kende en men toch wil laten weten dat men meeleeft. In alle andere gevallen is een brief gepaster. De indeling kan hetzelfde zijn als die van een informele brief. Alleen de groet op het eind wordt weggelaten, na de laatste alinea volgt direct de ondertekening en uw adres (veel nabestaanden sturen na enkele weken een bedankbrief voor het getoonde medeleven en dan is het handig als ze niet op zoek moeten naar je adres). Een condoleancebrief wordt met de hand geschreven, tenzij je een moeilijk leesbaar handschrift hebt. Gebruik blanco of sober papier. In de eerste alinea betuig je je deelneming over het verlies. In volgende alinea's kun je vermelden wat de overledene voor jou betekende en/of hoe je je hem/haar herinnert. Ook kun je positieve herinneringen ophalen, zoals gezamenlijke belevenissen, wat je van hem/haar hebt geleerd en/of hoe de overledene je kon opbeuren of troosten. === Rondzendbrief === Een rondzendbrief bevat in de regel meerdere brieven die worden verstuurd naar leden van bijvoorbeeld een familie of (kerk-)genootschap om elkaar op de hoogte te brengen van de laatste nieuwtjes. Een ontvangen brief wordt telkens aangevuld met eigen nieuws en dan weer doorgestuurd naar de volgende (een soort zwaan-kleef-aan). Als de rondzendbrief weer bij je terug is, haal je je eigen oude brief eruit en stop je er een verse bij. Rondzendbrieven hebben dezelfde opbouw en layout als andere informele brieven. Je kunt ze ook als [[Basisboek internet/E-mailen|e-mail]] starten (het proces kan dan sneller verlopen), bijvoorbeeld in december, dan kun je gelijk goede wensen voor kerst en nieuwjaar overbrengen, vooral aan familieleden en kennissen die je weinig ziet of spreekt. === Zakelijke brieven === Voor zakelijke brieven kun je {{Wp|Kunstmatige intelligentie|AI}} inzetten, als je de uitkomst maar goed controleert, verbetert en er een persoonlijke draai aan geeft. Ook zakelijke brieven kunnen met verschillende doelen worden geschreven. ==== Verzoek om informatie ==== Dit zijn de eenvoudigste soort zakelijke brieven. Ze kunnen kort zijn. Stel in de eerste alinea gelijk je vraag, wees daarbij duidelijk en zo precies mogelijk. Niet in algemene bewoordingen. Wat is het onderwerp en wat wil je van het onderwerp weten? Gaat het bijvoorbeeld om feiten, opinies, ontwikkelingen of het laatste nieuws? Als het gaat om iets dat je hebt gelezen of gehoord in de media: vermeld dan ook de bron (met in ieder geval titel van de bron èn van het artikel, auteur, datum, pagina). Licht je vraag in de volgende alinea kort toe: waarom heb je die informatie nodig en wat ga je ermee doen? Dit kan ervoor zorgen dat de ontvanger beter begrijpt wat je precies wilt weten. Als de ontvanger van de brief jou niet kent: vertel iets over jezelf in de context van de vraag (ben je vrijwilliger bij X en stel je de vraag in die hoedanigheid, of heeft het te maken met een hobby, je werk, etc.?) Vermeld eventueel ook waar je zelf al hebt gezocht en wat je al hebt gevonden. Geef dus precies zoveel informatie dat iemand die jou niet kent, een antwoord kan geven waar jij iets aan hebt. Vermeld ook je telefoonnummer en/of e-mail-adres voor het geval de behandelaar nog vragen heeft. ==== Informatieve brief ==== Bijvoorbeeld voor het doorgeven van (gewijzigde) gegevens. ==== Klachtenbrief ==== Er zijn verschillende manieren om klachten onder de aandacht van de verkoper te brengen: met het product teruggaan naar de winkel, telefonisch contact opnemen, of per brief of e-mail. Hier komt alleen de brief (of e-mail) aan bod. Een klachtenbrief wordt geschreven aan de verkoper (dus niet aan de fabrikant) en bevat een klacht over een aankoop. De indeling kan als volgt zijn: Na de aanhef: # Inleiding met een korte omschrijving van de klacht. Dit mag kort zijn. Bijvoorbeeld: ''Een maand geleden heb ik bij u product X gekocht, en nu al laat onderdeel Y los.'' Eventueel kunt u toevoegen waarom u juist bij deze verkoper dit product had gekocht (goede reputatie, jarenlang goede ervaringen/aanbevelingen door buren/vrienden/familie en u had daardoor de verwachting dat ...). # Een toelichting op de klacht: wat is er precies aan de hand, op welke datum is het product gekocht, vermeld ook de vestiging als het om een bedrijf gaat met meerdere filialen, hoe bent u er vervolgens mee omgegaan, wanneer trad de klacht voor het eerst op, waar bestaat de klacht precies uit. Leg het euvel goed uit, zodat een leek het kan begrijpen. Vermeld ook of de klacht volgens u binnen de garantievoorwaarden valt, lees dat na. In Nederland en de rest van de Europese Unie geldt niet per se de (korte) garantietermijn van de fabrikant, maar zoals die door de EU is geformuleerd: de garantietermijn is gelijk aan de verwachte levensduur van een product, minimaal twee jaar, en mede afhankelijk van het soort product en de prijs (voor een duur product mag je een langere garantietermijn verwachten dan voor een goedkoop product). # Wat u van de verkoper verlangt. Zie [https://www.eccnederland.nl/nl/check-uw-recht/kopen-de-eu/wat-zijn-mijn-garantierechten Garantierechten van ECC Nederland] voor de mogelijkheden. # Slot met daarin uw vertrouwen in de goede afloop van de zaak en de termijn waarbinnen u een reactie verwacht. Twee weken is daarvoor meestal een redelijke termijn. Blijf beleefd. Zorg dat u alle gegevens meestuurt, zodat de ontvanger niet met vragen blijft zitten en er geen misverstanden kunnen ontstaan. Naam, klantnummer, om welk product het precies gaat (volledige productnaam, inclusief productnummers of andere codes die van toepassing zijn). Stuur een kopie van het aankoopbewijs mee (kassabon, rekening, factuur) en eventueel ook een foto waarop het euvel duidelijk te zien is. Leg de brief weg en lees hem later (na enkele uren of een dag) nogmaals kritisch door. Probeer de brief dan door de ogen van de ontvanger te lezen. Zou u genegen zijn om het voorstel uit te voeren, of zijn er nog correcties nodig? Als er een onbevredigend reactie komt: neem opnieuw contact op, vermeld dat u het bedrijf hoger inschatte en dat het zo niet voldoet aan de goede naam die het bedrijf heeft, en u daarom vermoed dat de reactie een misverstand moet zijn. Verzoek om de klacht opnieuw te beoordelen en met een voorstel te komen dat recht doet aan de klacht. Neem ook contact op als er na de antwoordtermijn geen reactie is gekomen. ==== Sollicitatiebrief ==== Een sollicitatiebrief schrijf je als je op zoek bent naar een baan. Het is een van de vele schakels in het sollicitatieproces, dat begint bij duidelijk krijgen wat je zelf wilt en in huis hebt en eindigt bij de ondertekening van een arbeidscontract. We gaan er hier van uit dat de schakels die voorafgaan aan het schrijven van een sollicitatiebrief zijn afgerond. Er zijn twee soorten sollicitatiebrieven: * Gerichte sollicitatiebrief, naar aanleiding van een concrete {{Wp|vacature}}. Zo'n vacature kun je gevonden hebben als advertentie in een krant, tijdschrift, vacaturebank of een andere website, of gehoord hebben of toegestuurd gekregen hebben via je [[Netwerken|netwerk]]. * Open sollicitatiebrief, die je schrijft zonder concrete vacature. Je schrijft zo'n brief omdat je graag bij een bepaald bedrijf of organisatie wilt werken. '''Gerichte sollicitatiebrief'''<br> We gaan er hier van uit dat je een geschikte vacature hebt gevonden, de vacature-analyse hebt afgerond en naar aanleiding daarvan een passend {{Wp|Curriculum vitae|CV}} hebt opgesteld. En dat je uit de vacaturetekst kunt concluderen dat een sollicitatiebrief gewenst is (vaak is er bij online-vacatures een knop om online te solliciteren via een formulier en hoef je geen echte brief te schrijven). Gerichte sollicitatiebrieven typ je, tenzij er uitdrukkelijk gevraagd wordt om een handgeschreven brief.<br> Meestal staat er in de vacaturetekst hoe je kunt solliciteren, online, via e-mail of per post, of staat er daarvoor een button, e-mail-adres of postadres vermeld. Houd je daar aan. Er komen vaak tientallen of zelfs honderden reacties op één vacature; het is voor een bedrijf ondoenlijk om al die reacties te vergelijken als ze allemaal in andere vormen binnenkomen. De indeling van een sollicitatiebrief is gelijk aan die hierboven is aangegeven. Bijzonderheden: * Onderwerp: Vacature [functie] ([bron]) ** Functie: zoals vermeld in de vacature ** Bron: medium waarin je de vacature hebt gevonden, zoals een webpagina van het bedrijf of in een vacaturebank. * Inleiding: vermeld dat je op de vacature solliciteert (of dat je ervoor in aanmerking wilt komen). Straal enthousiasme uit. * Tweede alinea: redenen waarom je gekwalificeerd bent voor de functie. Noem er maximaal drie, alleen de belangrijkste, en licht die toe met voorbeelden. Sluit aan bij eisen die in de vacaturetekst worden vermeld. * Derde alinea: redenen waarom deze baan precies is wat je zoekt. Vermeld ook hier de maximaal drie belangrijkste redenen. * Slot: dat je graag een en ander in een gesprek zou willen toelichten. * Bijlage: currirulum vitae. Zorg dat de brief zelf maximaal één {{Wp|A4 (papierformaat)|A4'tje}} beslaat (tenzij in de vacaturetekst iets anders staat). Selecteurs hebben al genoeg te lezen, wees kort en krachtig, laat de tekst vlot leesbaar zijn. Zorg voor een goede toon en stijl, niet stijf, maar ook niet popie-jopie. De brief mag wel gericht zijn op het jezelf verkopen, maar laat het geen verkooppraatje worden, sluit aan bij de wensen en toon van de vacaturetekst. Schrijf korte zinnen en eenvoudige zinsconstructies. Zorg voor goede overgangen tussen zinnen en tussen alinea's. Geef geen overbodige informatie en ook geen informatie die al in je CV staat, blijf to-the-point. Een enkel punt uit je CV kun je wel benadrukken door hem in je tweede alinea te noemen. Schaaf de brief bij totdat je helemaal tevreden bent. Haal hem dan nog een keer door de spellingscontrole en laat hem lezen (en corrigeren) door een coach of andere bekende. Lees de brief enkele uren of een dag later zelf nog eens door en zet de puntjes op de i. Als je een AI-tool hebt gevraagd om bijvoorbeeld een beginzin of de hele brief voor je op te stellen, beschouw de uitkomst dan als een eerste kladversie. Schaaf er net zolang aan totdat het echt jouw brief is en je jezelf erin herkent. Overdrijf niet en verzin geen kwalificaties die je niet bezit. Dat komt ooit een keer uit en ontslag op staande voet en zonder getuigschrift of aanbeveling zal dan nog als milde straf gelden (het kan ook dat je aangeklaagd wordt voor fraude en je een strafblad krijgt). (Geldt voor Nederland:) In een sollicitatiebrief hoef je alleen positieve eigenschappen te noemen. Tijdens een sollicitatiegesprek kan wel naar je negatieve kanten gevraagd worden, maar je hoeft ze niet uit jezelf te benoemen. Ook zwangerschap en andere ziekten of zwaktes hoef je in een sollicitatiebrief niet te vermelden (en ook tijdens de rest van de sollicitatieprocedure mag niet naar je gezondheid gevraagd worden). '''Open sollicitatiebrief'''<br> We gaan er hier vanuit dat je het voorwerk hebt verricht, je netwerk hebt aangeboord met de vraag wat leuke organisaties zijn om voor te werken en waarom, dat je hebt onderzocht wat er online over de organisatie is te vinden, het {{Wp|Organisatieschema|organogram}} hebt bestudeerd om de juiste afdeling te vinden waar je zou willen werken en het laatste jaarverslag hebt gelezen. Ook heb je een op maat geschreven CV gemaakt. Bijzonderheden indeling brief: * Onderwerp: Open sollicitatie [functie] * Inleiding: In het kort iets over je achtergrond (zoals: studeer binnenkort af als [opleiding/beroep]; ben door een reorganisatie werkloos en ben op zoek naar een baan als [specifieke functie] OF ben sinds X jaar [functie] en ben toe aan een volgende stap in mijn carrière, ik ambieer een functie als [specifieke functie]). ** Vermeld duidelijk de gewenste (soort) functie en het niveau (MBO, HBO, universitair). * Tweede alinea: je motivatie: waarom lijkt het werken bij de organisatie je aantrekkelijk? Laat merken dat je al het een-en-ander weet over de organisatie, zoals de bedrijfscultuur en goede reputatie. Laat ook doorschemeren dat je ambitieus bent, dat je nog veel wilt leren/je ontwikkelen en dat je hebt gehoord/gelezen dat de organisatie daarvoor kansen biedt. * Derde alinea: redenen waarom je geschikt ben voor zo'n functie. Noem er maximaal drie, alleen de belangrijkste, en licht die toe met voorbeelden. Sluit aan bij eisen die je ter ore zijn gekomen. Dat hoeven niet alleen harde eisen te zijn qua kennis en ervaring, maar ook waarom je in de bedrijfscultuur past. * Slot: een passende slotzin waarin je de hoop uitspreekt dat je in aanmerking komt om aan een toekomstige sollicitatieprocedure deel te nemen als er een passende vacature is ontstaan. * Bijlage: currirulum vitae. Houd er rekening mee dat er niet direct een geschikte vacature voor jou beschikbaar is. Op zijn best zal je brief met CV terecht komen in een dossier met potentiële kandidaten. Als er na verloop van tijd wel een vacature is, zal men eerst naar interne kandidaten zoeken en vervolgens dit dossier erbij pakken, zonder dat er een openbare sollicitatieprocedure wordt gestart. Het kan zijn dat je dan wordt uitgenodigd om een gerichte sollicitatiebrief te schrijven voor deze vacature, of dat je direct wordt uitgenodigd voor een gesprek. Bewaar zorgvuldig een kopie van de brieven die je gestuurd hebt. Dat voorkomt dat je tweemaal precies dezelfde brief stuurt (bijvoorbeeld als je later wordt uitgenodigd om deel te nemen aan een nieuwe sollicitatieprocedure). En als je wordt uitgenodigd voor een gesprek weet je wat je gesprekspartner al weet. ==== Annuleringsbrief ==== Een annuleringsbrief dient om een abonnement of lidmaatschap op te zeggen, of een {{Wp|colportage}}-koop (koop of afstand) ongedaan te maken. Vermeld voor het opzeggen van een abonnement of lidmaatschap: * De specifieke naam van het abonnement waar het om gaat: tijdschrift, krant, leesmap, boekenserie, toegang tot website, streamingsdienst, gehuurd apparaat of voertuig, of wat dan ook. * Je abonnementnummer of -code. * Dat je het abonnement wilt beëindigen. Als een abonnement uit meerdere delen bestaat: of je het hele abonnement wilt opzeggen of alleen één of meer delen en welke dan. (Optioneel:) De reden van annulering. * De gewenste datum van annulering (bijvoorbeeld ''31 december 20xx'' of ''per eerstvolgende mogelijkheid''). * Je eigen gegevens: naam, adres, eventueel telefoonnummer en/of e-mail-adres. * Ten slotte: dat je een bevestiging van de annulering wil met de einddatum. Let op: Er zijn charlatans online actief die proberen om je te laten opzeggen via hun website, zogenaamde opzegdiensten. Zij rekenen geld voor het opzeggen. Zorg dat u een abonnement of lidmaatschap altijd rechtstreeks bij de echte leverancier of dienstverlener opzegt. Voor het ontbinden van een aankoop op afstand: zie [https://consument.acm.nl/voorbeeldbrieven/aankoop-dienst-annuleren/voorbeeldbrief-binnen-bedenktijd-overeenkomst-ontbinden Voorbeeldbrief van ACM ConsuWijzer]. ==== Ingezonden brief ==== Een brief voor de brievenrubriek van een krant of tijdschrift. Zo’n brief voldoet in ieder geval aan deze voorwaarden: * Moet een reactie van een lezer zijn op artikelen die in die krant of dat tijdschrift zijn verschenen. Het kan een correctie, aanvulling of mening zijn. * Moet een breed publiek aanspreken, namelijk de lezers van die krant of dat tijdschrift, het moet voor hen lezenswaardig zijn. * Beknopt. Hoe korter, hoe beter. * Origineel. Een originele invalshoek hebben. Een eigen kijk op de zaak die nog niet aan bod is geweest en wel ter zake doende is. == Bronnen, noten en/of referenties == {{Appendix}} {{Sub}} 6botglo4jchxnafbrn146dnav5n4qfq 429234 429233 2026-08-26T12:42:21Z JopkeB 18060 /* Vorm */ e-mail: niet voor vertrouwelijke informatie 429234 wikitext text/x-wiki {{Index Schrijven}} Een brief is een geschreven boodschap aan één of meer personen. Brieven bestaan in soorten en maten. Van brieven die geheim moeten blijven en alleen bestemd zijn voor één persoon, bijvoorbeeld een geliefde. Tot open brieven die in een krant kunnen worden gepubliceerd. Ze kunnen kort of lang zijn, humoristisch of bloedserieus, de huidige situatie of een toekomstvisie weergeven, een geschiedenis of een gemoedstoestand beschrijven. En alles daar tussenin. Steeds afhankelijk van doel en doelgroep. Hier gaan we ervan uit dat de brief wordt geschreven door een particulier, burger, consument. Voor brieven die geschreven worden namens organisaties en producenten (inclusief {{Wp|Freelance|zzp'ers}}) gelden strengere regels en andere normen, voor elke organisatie kunnen die weer anders zijn. Een 'brief' kan een papieren brief zijn die in de regel door een postdienst wordt bezorgd, maar ook een e-mail. == Boodschap == In een brief kan de schrijver een mening verkondigen, de stand van zaken of de loop van gebeurtenissen weergeven, een klacht indienen, felicitaties of condoléances overbrengen, een vraag stellen, zijn/haar diensten aanbieden of wat dan ook. Maar: * Blijf beleefd. Een verschil van mening, een andere kijk op een zaak, andere waarden en normen: dit mogen geen aanleidingen zijn om te gaan schelden of een ander zwart te maken. Bedenk daarom of een brief altijd het juiste medium is. Een meningsverschil kun je gemakkelijker face-to-face uitpraten dan in een briefwisseling, dan kun je direct misverstanden recht zetten en er samen proberen uit te komen. * Roddel niet. Je weet nooit hoe een brief of e-mail terecht kan komen bij degene over wie je roddelt. En een geadresseerde kan er ook niet van gediend zijn. * Wees voorzichtig met humor. Wat jij leuk vindt, kan voor een ander beledigend zijn. Humor is vaak ook cultuurgebonden, dus wees voorzichtig. Voorbeeld: seksueel getinte grappen zijn voor vrouwen meestal niet leuk. == Doelgroep == Een eerste aspect dat bepalend is voor een brief, is de doelgroep. Het maakt nogal wat uit of je een brief (met bijvoorbeeld je vakantiebelevenissen) aan een goede vriendin schrijft, of een klachtenbrief aan een leverancier over een slecht product. Al naar gelang de doelgroep kan een brief zakelijk, familiair of persoonlijk zijn. In een brief aan je vriendin "klets" je er gewoon wat op los, alsof je een gesprek voert. Woordgebruik, zinsbouw, het komt er niet zo nauw op aan. Misschien voeg je een foto of andere illustratie toe. Maar in een zakelijke brief luistert het allemaal wel nauw. Dan zijn de juiste toon, precies vertellen wat er aan de hand is en wat je verwacht van het bedrijf, zonder veel uit te wijden, wel belangrijk. == Vorm == Hoe verstuur je de brief: per post of e-mail, getypt of handgeschreven? '''Per post of e-mail?'''<br> Meestal heb je zelf de keuze tussen een brief per post of e-mail verzenden. Overwegingen: * Afhankelijk van de geadresseerde: ** Aan een organisatie of persoon van wie je geen e-mail-adres hebt, stuur je uiteraard een brief per post. ** Aan een organisatie of persoon van wie je alleen een e-mail-adres kent, stuur je een e-mail. ** Organisaties geven meestal zelf aan hoe ze een sollicitatiebrief willen ontvangen. Houd je daar aan. * Stuur condoléancebrieven per post. * Als je zelf in een uitnodiging meldt dat men de uitnodiging (voor feest, uitvaart, bruiloft) moet meenemen om te kunnen controleren of men wel uitgenodigd is, stuur je de uitnodiging per post. * Als er vertrouwelijke informatie wordt verstuurd, moet men zeker zijn dat die ook vertrouwelijk blijft. Bij gratis e-maildiensten (zoals Gmail en Hotmail) kan men daar niet van op aan en is het verstandiger de informatie per post te versturen. '''Typen of schrijven met de hand?''' * E-mails worden uiteraard getypt. Ook alle zakelijke brieven worden getypt, ook als ze per post worden verstuurd. Brieven aan familie, vrienden en goede bekenden kunnen met de hand worden geschreven. Ook condoleancebrieven worden vaak met de hand geschreven. Als je een moeilijk leesbaar handschrift hebt, typ je brieven altijd. * Voor handgeschreven brieven kies je je '''briefpapier''' zorgvuldig, passend bij het soort brief. Zakelijke brieven en condoleancebrieven schrijf je op smetteloos wit papier, zonder poespas. Informele brieven kunnen op zelfgekozen briefpapier worden geschreven, dat kan ook lichtgekleurd papier zijn, met versieringen, wat je wilt. Uit den boze zijn kladblokblaadjes en ander groezelig papier. '''De envelop'''<br> [[File:A4 met envelop.png|thumb|A4 met zakelijke envelop]] Zorg altijd voor een bijpassende '''envelop'''. Voor zakelijke post is dat vaak een langwerperige envelop (±23 x 11 cm), waarin een A4 in drieën gevouwen past (met twee vouwen in de breedte, zonder vouw in de lengte, zie afbeelding). Voor andere brieven kun je de bij het briefpapier behorende envelop gebruiken of een standaard envelop (± 16,5 x 12 cm). Als een brief veel pagina's bevat, is het verstandiger een groter formaat envelop te kiezen. Op de envelop komen: * '''Postzegel(s)'''. Die komen rechtsboven op de envelop. Zorg altijd voor voldoende frankering. Je wilt niet dat de geadresseerde porto/boete moet betalen om jouw brief te kunnen ontvangen. Je loopt bovendien het risico dat de brief dan geweigerd wordt, naar jou wordt teruggezonden en je zelf met extra kosten wordt geconfronteerd, zonder dat de brief bij de geadresseerde is aangekomen. * Het '''NAW-blok''', met naam, adres en woonplaats. Dat mag je typen of met de hand schrijven. Het staat in het midden of rechts en begint ongeveer op of net onder het midden. Houd 2 cm van de onderkant van de envelop vrij voor coderingen door het postbedrijf. Het NAW-blok bestaat uit: ** Naam van de geadresseerde. Bij zakelijke brieven is die gelijk aan wat je in de brief vermeldt (zie Indeling hieronder), inclusief "t.a.v.". Voor andere post: al naar gelang de geadresseerde(n): De heer ... (P.A. Jansen), Mevrouw ... (G.J. de Wit), De heer en mevrouw ... (Jansen-de Wit) of Familie ... (Jansen). Daar direct onder komen, steeds beginnend op een nieuwe regel: ** Straatnaam, postbus of antwoordnummer, gevolgd door een spatie en het nummr. ** Postcode en plaatsnaam. ** [Als de brief naar het buitenland wordt gestuurd:] Landnaam in het Nederlands of Engels. ** Zie [https://www.postnl.nl/versturen/brief-of-kaart-versturen/hoe-verstuur-ik-een-brief-of-kaart/brief-adresseren/ Postnl adressering] voor voorbeelden van correcte indelingen van de envelop. * '''Afzender'''. Als je de envelop met de hand schrijft, komt de afzender op de achterkant, bovenaan in het midden. Als je de envelop typt of een adressticker (met je eigen NAW) gebruikt, komt de afzender linksboven, op dezelfde hoogte als de postzegel(s). Vermeld je naam, daaronder je adres, en daaronder je postcode met woonplaats; voor buitenlandse post ook de landnaam in het Engels (zoals ''The Netherlands'', ''Belgium'', ''Suriname'', ''Curaçao'', ''Sint Maarten, Dutch Caribbean''). Het is in Nederland voor binnenlandse post ook toegestaan om als afzender achterop de envelop alleen postcode en huisnummer te vermelden, bijvoorbeeld "1234 AB/56". * [Optioneel:] "PERSOONLIJK", "STRIKT VERTROUWELIJK" of iets soortgelijks als de kans bestaat dat iemand anders de post opent (bijvoorbeeld een secretaresse, postkamer of huisgenoot) en de brief vertrouwelijke informatie bevat. Dit vermeld je linksboven op de envelop en bovendien op een opvallende plaats in de brief. == Indeling == [[Bestand:Voorbeeld indeling brief.pdf|thumb|350px|Voorbeeld indeling brief]] Een brief heeft een andere indeling dan andere soorten teksten. In principe ben je vrij om je eigen indeling, kantlijnen, lettertype, lettergrootte en regelafstand te kiezen. Voorwaarde is wel dat alle gegevens die nodig zijn, op een logische plaats staan vermeld en dat de lay-out er goed uitziet. Een brief bevat in ieder geval de volgende onderdelen: * Plaatsnaam, datum: beide voluit geschreven. Bijvoorbeeld: ''Nieuwerkerk aan den IJssel, 22 augustus 2026''. ** Plaatsnaam: de plaats waar vandaan je de brief schrijft/verstuurt. In de regel zal dat je woonplaats zijn, maar als je met vakantie bent, ergens anders logeert of in het ziekenhuis bent, is het de plaats waar je verblijft. ** Datum: de datum waarop je de brief schrijft of verstuurt. Volgens de etiquette dateer je zakelijke brieven in de regel niet op zondag, dan kun je beter de datum van de zaterdag ervoor of de maandag erna vermelden, óók als je hem op zondag schrijft. * [Alleen in zakelijke brieven:] NAW-gegevens (naam, adres, woonplaats) van de geadresseerde. Als een contactpersoon bekend is, komt die direct onder de naam van het bedrijf te staan (met t.a.v. - ter attentie van). Tenzij het om de directeur gaat, dan wordt éérst de naam van de directeur vermeld -zonder t.a.v.- en daaronder pas de organisatie. Gebruik een postbusnummer, tenzij die niet bekend is. * [Alleen in zakelijke brieven:] ''Onderwerp: ...'' Vermeld zeer beknopt waarover de brief gaat, bijvoorbeeld "Klacht over mobiele telefoon" of "Verzoek om informatie over ...". Eén brief gaat over één onderwerp. Als er meerdere zaken te bespreken zijn, schrijf je voor elk onderwerp een aparte brief. Reden: het kan zijn dat de verschillende onderwerpen door verschillende functionarissen worden behandeld. Die brieven mogen trouwens wel in één envelop of e-mail worden verstuurd, als ze maar goed te scheiden zijn (bijvoorbeeld met verschillende pdf-bestanden). * Aanhef, zoals ''Lieve, Beste, Geachte, Hallo'' gevolgd door de naam van de geadresseerde. ** De naam van de geadresseerde bij een zakelijke brief is ''heer Pieterse'' of ''mevrouw De Groot'' als je de persoon kent. Anders alleen ''Geachte heer,'' of ''Geachte mevrouw,''. Als je niet weet wie de brief gaat behandelen: ''Geachte mevrouw/heer,''. * Een korte inleiding. Probeer die niet met "Ik" te beginnen. ** In een familiaire of vriendschappelijk brief wordt dan vaak geïnformeerd naar de ander: Hoe gaat het met jou/jullie? Ben je alweer hersteld van [ziekte] / ben je al met vakantie geweest / heb je al vakantieplannen gemaakt / zijn de verhuisdozen al uitgepakt? / hoe bevalt je nieuwe baan / [iets anders dat van toepassing is]. ** In een formele brief vermeld je de aanleiding voor de brief. * Middenstuk waarin je je verhaal houdt, uitweiding over het onderwerp. * Afsluiting/laatste alinea: spreek een wens uit of bevestig een afspraak. ** In een informele brief bijvoorbeeld: ik hoop dat je snel opknapt/beter wordt/dat je snel uit de verhuisrommel komt/ik hoop je snel weer te spreken/zien. ** In een zakelijk brief bijvoorbeeld: ik hoop dat deze kwestie spoedig naar beider tevredenheid kan worden opgelost. * Een groet, bijvoorbeeld: ** [Informeel:] Hartelijke groeten van, liefs van, [iets anders wat bij je past] ** [Zakelijk:] Met vriendelijke groet, Hoogachtend (alleen als de aanhef "Geachte ..." is) * Ondertekening: je handtekening met je naam eronder. Zorg dat er tussen de groet en je naam voldoende ruimte is voor je handtekening, bijvoorbeeld ten minste vier lege regels. * [Vooral zakelijk:] Je eigen contactgegevens, zoals adres, telefoonnummer, e-mailadres. Vaak worden je eigen gegevens ook wel bovenaan de brief vermeld, bijvoorbeeld direct boven of onder de plaats en datum. * Eventueel bijlagen (zoals foto's, ondertekend contract, kopieën van bewijsmateriaal) In een e-mail laat je in de regel de datum (wordt automatisch toegevoegd), plaatsnaam en NAW-gegevens van geadresseerde (niet relevant) en handtekening (kan hooguit als bestand worden ingevoegd) achterwege. Het onderwerp voeg je wel altijd toe. Als je een echte brief als bijlage meestuurt (bijvoorbeeld als PDF-bestand), vermeld je daarin wel alle onderdelen die hierboven zijn vermeld. === Lay-out === Zorg dat een brief er visueel aantrekkelijk uitziet. In een korte brief kunnen de regelafstand en lettergrootte groter zijn dan in een lange brief. * Zorg voor een kantlijn van ten minste drie centimeter, zodat de ontvanger aantekeningen in de kantlijn kan maken. * Scheid de verschillende onderdelen met een of meer witregels. Scheid de tekstalinea's met één witregel van elkaar. * Zorg dat in een korte brief alles goed op één pagina past en dat de ruimte goed wordt gebruikt. Met de pagina-instellingen van je tekstverwerker kun je die gemakkelijk aanpassen en dan steeds uitproberen hoe de lay-out er uitziet. * Voor een langere brief: probeer de brief uit zo min mogelijk pagina's te laten bestaan, maar dit is geen heilige norm. ** Pas de instellingen aan nadat je tekst helemaal af is. Maak het lettertype niet te klein, de brief moet ook zonder vergrootglas goed te lezen zijn. ** Zorg ervoor dat de groet en ondertekening niet op een apart vel komen, verplaats dan de laatste alinea ook naar die pagina. ** Als er meerdere pagina's zijn: nummer de pagina's vanaf pagina 2, en vermeld op elke pagina in kleine lettertjes onderaan: je naam en de datum van de brief. Als de vellen bij de ontvanger verspreid raken, kunnen ze die via die aanwijzingen weer terugvinden. Zie [[Nederlands/Briefindeling]] voor een alternatieve indeling. == Soorten brieven == Er bestaan vele soorten brieven. Hieronder worden enkele veelvoorkomende behandeld. NB Deze lijst is niet uitputtend! === Informele brief === Bijvoorbeeld aan familie en vrienden. Deze brieven kunnen verschillende doelen hebben: * Om iemand te feliciteren met zijn/haar verjaardag, geboorte kind of kleinkind, voorgenomen huwelijk. * Om te laten weten hoe het met je gaat, om elkaar op de hoogte te houden van het wel en wee van de schrijver en diens naasten, wat je hebt meegemaakt, iets waar je enthousiast over bent, je eerste rijles, een idee of mening, een uitprobeersel, een vraag. * Om een kwestie te bespreken, een probleem of dilemma waar je mee zit. Dergelijke brieven zijn ook bij uitstek geschikt om te oefenen met schrijven. Welke tante vindt het niet leuk om een brief of kattebelletje van een neefje of nichtje te krijgen, hoe onbeholpen ook? En tante schrijft natuurlijk een enthousiast briefje terug, in eenvoudige taal. Soms wordt in plaats van een brief een toepasselijke kaart verstuurd. Ook dan is het aardig om er enkele persoonlijke woorden aan toe te voegen. Kaarten worden alleen aan familie, vrienden en bekenden gestuurd, ze zijn niet geschikt om een zakelijke brief te vervangen. Deze brieven mogen met de hand worden geschreven als je een leesbaar handschrift hebt. Anders kun je ze beter typen. === Uitnodiging=== Wie een feestje geeft of een ander evenement organiseert, stuurt in de regel uitnodigingen aan potentiële gasten. De vorm en lay-out van een uitnodiging zijn volledig vrij. Wel zijn er enkele vaste onderdelen: * De aanleiding en wie het feestvarken is/zijn, bijvoorbeeld een jubileum, verjaardag, bruiloft, examen gehaald, afstuderen. Of droeviger: het overlijden van een geliefde. * Nadere bijzonderheden, zoals wat een gast kan verwachten (ochtend/middag/avond, met/zonder excursie/lunch/borrel/diner/eten/dansen/overnachting, etc.). * Datum, tijdstip aanvang (en eventueel eindtijd), locatie, parkeermogelijkheden, openbaar vervoer. * (Optioneel:) Kledingvoorschriften. * Contactpersoon met contactgegevens. * (Optioneel:) Of de genodigden moeten laten weten of zij wel of niet komen ({{Wp|RSVP (verzoek)|RSVP}}). * (Optioneel:) Of de gasten de originele uitnodiging moeten laten zien om binnen te komen. * (Optioneel, bij eten:) Of er dieet-wensen zijn. * (Optioneel:) Verlanglijstje of suggesties voor cadeau. Bij een uitvaart: wel of geen bloemen. === Condoleancebrief === {{Wp|Condoleance|Condoleances}} worden geschreven na het overlijden van een dierbare of bekende. De brief wordt gericht aan de directe nabestaanden, of aan een van hen als je alleen die kent. Een condoleancekaart wordt alleen gestuurd als men de overledene en diens nabestaanden niet goed kende en men toch wil laten weten dat men meeleeft. In alle andere gevallen is een brief gepaster. De indeling kan hetzelfde zijn als die van een informele brief. Alleen de groet op het eind wordt weggelaten, na de laatste alinea volgt direct de ondertekening en uw adres (veel nabestaanden sturen na enkele weken een bedankbrief voor het getoonde medeleven en dan is het handig als ze niet op zoek moeten naar je adres). Een condoleancebrief wordt met de hand geschreven, tenzij je een moeilijk leesbaar handschrift hebt. Gebruik blanco of sober papier. In de eerste alinea betuig je je deelneming over het verlies. In volgende alinea's kun je vermelden wat de overledene voor jou betekende en/of hoe je je hem/haar herinnert. Ook kun je positieve herinneringen ophalen, zoals gezamenlijke belevenissen, wat je van hem/haar hebt geleerd en/of hoe de overledene je kon opbeuren of troosten. === Rondzendbrief === Een rondzendbrief bevat in de regel meerdere brieven die worden verstuurd naar leden van bijvoorbeeld een familie of (kerk-)genootschap om elkaar op de hoogte te brengen van de laatste nieuwtjes. Een ontvangen brief wordt telkens aangevuld met eigen nieuws en dan weer doorgestuurd naar de volgende (een soort zwaan-kleef-aan). Als de rondzendbrief weer bij je terug is, haal je je eigen oude brief eruit en stop je er een verse bij. Rondzendbrieven hebben dezelfde opbouw en layout als andere informele brieven. Je kunt ze ook als [[Basisboek internet/E-mailen|e-mail]] starten (het proces kan dan sneller verlopen), bijvoorbeeld in december, dan kun je gelijk goede wensen voor kerst en nieuwjaar overbrengen, vooral aan familieleden en kennissen die je weinig ziet of spreekt. === Zakelijke brieven === Voor zakelijke brieven kun je {{Wp|Kunstmatige intelligentie|AI}} inzetten, als je de uitkomst maar goed controleert, verbetert en er een persoonlijke draai aan geeft. Ook zakelijke brieven kunnen met verschillende doelen worden geschreven. ==== Verzoek om informatie ==== Dit zijn de eenvoudigste soort zakelijke brieven. Ze kunnen kort zijn. Stel in de eerste alinea gelijk je vraag, wees daarbij duidelijk en zo precies mogelijk. Niet in algemene bewoordingen. Wat is het onderwerp en wat wil je van het onderwerp weten? Gaat het bijvoorbeeld om feiten, opinies, ontwikkelingen of het laatste nieuws? Als het gaat om iets dat je hebt gelezen of gehoord in de media: vermeld dan ook de bron (met in ieder geval titel van de bron èn van het artikel, auteur, datum, pagina). Licht je vraag in de volgende alinea kort toe: waarom heb je die informatie nodig en wat ga je ermee doen? Dit kan ervoor zorgen dat de ontvanger beter begrijpt wat je precies wilt weten. Als de ontvanger van de brief jou niet kent: vertel iets over jezelf in de context van de vraag (ben je vrijwilliger bij X en stel je de vraag in die hoedanigheid, of heeft het te maken met een hobby, je werk, etc.?) Vermeld eventueel ook waar je zelf al hebt gezocht en wat je al hebt gevonden. Geef dus precies zoveel informatie dat iemand die jou niet kent, een antwoord kan geven waar jij iets aan hebt. Vermeld ook je telefoonnummer en/of e-mail-adres voor het geval de behandelaar nog vragen heeft. ==== Informatieve brief ==== Bijvoorbeeld voor het doorgeven van (gewijzigde) gegevens. ==== Klachtenbrief ==== Er zijn verschillende manieren om klachten onder de aandacht van de verkoper te brengen: met het product teruggaan naar de winkel, telefonisch contact opnemen, of per brief of e-mail. Hier komt alleen de brief (of e-mail) aan bod. Een klachtenbrief wordt geschreven aan de verkoper (dus niet aan de fabrikant) en bevat een klacht over een aankoop. De indeling kan als volgt zijn: Na de aanhef: # Inleiding met een korte omschrijving van de klacht. Dit mag kort zijn. Bijvoorbeeld: ''Een maand geleden heb ik bij u product X gekocht, en nu al laat onderdeel Y los.'' Eventueel kunt u toevoegen waarom u juist bij deze verkoper dit product had gekocht (goede reputatie, jarenlang goede ervaringen/aanbevelingen door buren/vrienden/familie en u had daardoor de verwachting dat ...). # Een toelichting op de klacht: wat is er precies aan de hand, op welke datum is het product gekocht, vermeld ook de vestiging als het om een bedrijf gaat met meerdere filialen, hoe bent u er vervolgens mee omgegaan, wanneer trad de klacht voor het eerst op, waar bestaat de klacht precies uit. Leg het euvel goed uit, zodat een leek het kan begrijpen. Vermeld ook of de klacht volgens u binnen de garantievoorwaarden valt, lees dat na. In Nederland en de rest van de Europese Unie geldt niet per se de (korte) garantietermijn van de fabrikant, maar zoals die door de EU is geformuleerd: de garantietermijn is gelijk aan de verwachte levensduur van een product, minimaal twee jaar, en mede afhankelijk van het soort product en de prijs (voor een duur product mag je een langere garantietermijn verwachten dan voor een goedkoop product). # Wat u van de verkoper verlangt. Zie [https://www.eccnederland.nl/nl/check-uw-recht/kopen-de-eu/wat-zijn-mijn-garantierechten Garantierechten van ECC Nederland] voor de mogelijkheden. # Slot met daarin uw vertrouwen in de goede afloop van de zaak en de termijn waarbinnen u een reactie verwacht. Twee weken is daarvoor meestal een redelijke termijn. Blijf beleefd. Zorg dat u alle gegevens meestuurt, zodat de ontvanger niet met vragen blijft zitten en er geen misverstanden kunnen ontstaan. Naam, klantnummer, om welk product het precies gaat (volledige productnaam, inclusief productnummers of andere codes die van toepassing zijn). Stuur een kopie van het aankoopbewijs mee (kassabon, rekening, factuur) en eventueel ook een foto waarop het euvel duidelijk te zien is. Leg de brief weg en lees hem later (na enkele uren of een dag) nogmaals kritisch door. Probeer de brief dan door de ogen van de ontvanger te lezen. Zou u genegen zijn om het voorstel uit te voeren, of zijn er nog correcties nodig? Als er een onbevredigend reactie komt: neem opnieuw contact op, vermeld dat u het bedrijf hoger inschatte en dat het zo niet voldoet aan de goede naam die het bedrijf heeft, en u daarom vermoed dat de reactie een misverstand moet zijn. Verzoek om de klacht opnieuw te beoordelen en met een voorstel te komen dat recht doet aan de klacht. Neem ook contact op als er na de antwoordtermijn geen reactie is gekomen. ==== Sollicitatiebrief ==== Een sollicitatiebrief schrijf je als je op zoek bent naar een baan. Het is een van de vele schakels in het sollicitatieproces, dat begint bij duidelijk krijgen wat je zelf wilt en in huis hebt en eindigt bij de ondertekening van een arbeidscontract. We gaan er hier van uit dat de schakels die voorafgaan aan het schrijven van een sollicitatiebrief zijn afgerond. Er zijn twee soorten sollicitatiebrieven: * Gerichte sollicitatiebrief, naar aanleiding van een concrete {{Wp|vacature}}. Zo'n vacature kun je gevonden hebben als advertentie in een krant, tijdschrift, vacaturebank of een andere website, of gehoord hebben of toegestuurd gekregen hebben via je [[Netwerken|netwerk]]. * Open sollicitatiebrief, die je schrijft zonder concrete vacature. Je schrijft zo'n brief omdat je graag bij een bepaald bedrijf of organisatie wilt werken. '''Gerichte sollicitatiebrief'''<br> We gaan er hier van uit dat je een geschikte vacature hebt gevonden, de vacature-analyse hebt afgerond en naar aanleiding daarvan een passend {{Wp|Curriculum vitae|CV}} hebt opgesteld. En dat je uit de vacaturetekst kunt concluderen dat een sollicitatiebrief gewenst is (vaak is er bij online-vacatures een knop om online te solliciteren via een formulier en hoef je geen echte brief te schrijven). Gerichte sollicitatiebrieven typ je, tenzij er uitdrukkelijk gevraagd wordt om een handgeschreven brief.<br> Meestal staat er in de vacaturetekst hoe je kunt solliciteren, online, via e-mail of per post, of staat er daarvoor een button, e-mail-adres of postadres vermeld. Houd je daar aan. Er komen vaak tientallen of zelfs honderden reacties op één vacature; het is voor een bedrijf ondoenlijk om al die reacties te vergelijken als ze allemaal in andere vormen binnenkomen. De indeling van een sollicitatiebrief is gelijk aan die hierboven is aangegeven. Bijzonderheden: * Onderwerp: Vacature [functie] ([bron]) ** Functie: zoals vermeld in de vacature ** Bron: medium waarin je de vacature hebt gevonden, zoals een webpagina van het bedrijf of in een vacaturebank. * Inleiding: vermeld dat je op de vacature solliciteert (of dat je ervoor in aanmerking wilt komen). Straal enthousiasme uit. * Tweede alinea: redenen waarom je gekwalificeerd bent voor de functie. Noem er maximaal drie, alleen de belangrijkste, en licht die toe met voorbeelden. Sluit aan bij eisen die in de vacaturetekst worden vermeld. * Derde alinea: redenen waarom deze baan precies is wat je zoekt. Vermeld ook hier de maximaal drie belangrijkste redenen. * Slot: dat je graag een en ander in een gesprek zou willen toelichten. * Bijlage: currirulum vitae. Zorg dat de brief zelf maximaal één {{Wp|A4 (papierformaat)|A4'tje}} beslaat (tenzij in de vacaturetekst iets anders staat). Selecteurs hebben al genoeg te lezen, wees kort en krachtig, laat de tekst vlot leesbaar zijn. Zorg voor een goede toon en stijl, niet stijf, maar ook niet popie-jopie. De brief mag wel gericht zijn op het jezelf verkopen, maar laat het geen verkooppraatje worden, sluit aan bij de wensen en toon van de vacaturetekst. Schrijf korte zinnen en eenvoudige zinsconstructies. Zorg voor goede overgangen tussen zinnen en tussen alinea's. Geef geen overbodige informatie en ook geen informatie die al in je CV staat, blijf to-the-point. Een enkel punt uit je CV kun je wel benadrukken door hem in je tweede alinea te noemen. Schaaf de brief bij totdat je helemaal tevreden bent. Haal hem dan nog een keer door de spellingscontrole en laat hem lezen (en corrigeren) door een coach of andere bekende. Lees de brief enkele uren of een dag later zelf nog eens door en zet de puntjes op de i. Als je een AI-tool hebt gevraagd om bijvoorbeeld een beginzin of de hele brief voor je op te stellen, beschouw de uitkomst dan als een eerste kladversie. Schaaf er net zolang aan totdat het echt jouw brief is en je jezelf erin herkent. Overdrijf niet en verzin geen kwalificaties die je niet bezit. Dat komt ooit een keer uit en ontslag op staande voet en zonder getuigschrift of aanbeveling zal dan nog als milde straf gelden (het kan ook dat je aangeklaagd wordt voor fraude en je een strafblad krijgt). (Geldt voor Nederland:) In een sollicitatiebrief hoef je alleen positieve eigenschappen te noemen. Tijdens een sollicitatiegesprek kan wel naar je negatieve kanten gevraagd worden, maar je hoeft ze niet uit jezelf te benoemen. Ook zwangerschap en andere ziekten of zwaktes hoef je in een sollicitatiebrief niet te vermelden (en ook tijdens de rest van de sollicitatieprocedure mag niet naar je gezondheid gevraagd worden). '''Open sollicitatiebrief'''<br> We gaan er hier vanuit dat je het voorwerk hebt verricht, je netwerk hebt aangeboord met de vraag wat leuke organisaties zijn om voor te werken en waarom, dat je hebt onderzocht wat er online over de organisatie is te vinden, het {{Wp|Organisatieschema|organogram}} hebt bestudeerd om de juiste afdeling te vinden waar je zou willen werken en het laatste jaarverslag hebt gelezen. Ook heb je een op maat geschreven CV gemaakt. Bijzonderheden indeling brief: * Onderwerp: Open sollicitatie [functie] * Inleiding: In het kort iets over je achtergrond (zoals: studeer binnenkort af als [opleiding/beroep]; ben door een reorganisatie werkloos en ben op zoek naar een baan als [specifieke functie] OF ben sinds X jaar [functie] en ben toe aan een volgende stap in mijn carrière, ik ambieer een functie als [specifieke functie]). ** Vermeld duidelijk de gewenste (soort) functie en het niveau (MBO, HBO, universitair). * Tweede alinea: je motivatie: waarom lijkt het werken bij de organisatie je aantrekkelijk? Laat merken dat je al het een-en-ander weet over de organisatie, zoals de bedrijfscultuur en goede reputatie. Laat ook doorschemeren dat je ambitieus bent, dat je nog veel wilt leren/je ontwikkelen en dat je hebt gehoord/gelezen dat de organisatie daarvoor kansen biedt. * Derde alinea: redenen waarom je geschikt ben voor zo'n functie. Noem er maximaal drie, alleen de belangrijkste, en licht die toe met voorbeelden. Sluit aan bij eisen die je ter ore zijn gekomen. Dat hoeven niet alleen harde eisen te zijn qua kennis en ervaring, maar ook waarom je in de bedrijfscultuur past. * Slot: een passende slotzin waarin je de hoop uitspreekt dat je in aanmerking komt om aan een toekomstige sollicitatieprocedure deel te nemen als er een passende vacature is ontstaan. * Bijlage: currirulum vitae. Houd er rekening mee dat er niet direct een geschikte vacature voor jou beschikbaar is. Op zijn best zal je brief met CV terecht komen in een dossier met potentiële kandidaten. Als er na verloop van tijd wel een vacature is, zal men eerst naar interne kandidaten zoeken en vervolgens dit dossier erbij pakken, zonder dat er een openbare sollicitatieprocedure wordt gestart. Het kan zijn dat je dan wordt uitgenodigd om een gerichte sollicitatiebrief te schrijven voor deze vacature, of dat je direct wordt uitgenodigd voor een gesprek. Bewaar zorgvuldig een kopie van de brieven die je gestuurd hebt. Dat voorkomt dat je tweemaal precies dezelfde brief stuurt (bijvoorbeeld als je later wordt uitgenodigd om deel te nemen aan een nieuwe sollicitatieprocedure). En als je wordt uitgenodigd voor een gesprek weet je wat je gesprekspartner al weet. ==== Annuleringsbrief ==== Een annuleringsbrief dient om een abonnement of lidmaatschap op te zeggen, of een {{Wp|colportage}}-koop (koop of afstand) ongedaan te maken. Vermeld voor het opzeggen van een abonnement of lidmaatschap: * De specifieke naam van het abonnement waar het om gaat: tijdschrift, krant, leesmap, boekenserie, toegang tot website, streamingsdienst, gehuurd apparaat of voertuig, of wat dan ook. * Je abonnementnummer of -code. * Dat je het abonnement wilt beëindigen. Als een abonnement uit meerdere delen bestaat: of je het hele abonnement wilt opzeggen of alleen één of meer delen en welke dan. (Optioneel:) De reden van annulering. * De gewenste datum van annulering (bijvoorbeeld ''31 december 20xx'' of ''per eerstvolgende mogelijkheid''). * Je eigen gegevens: naam, adres, eventueel telefoonnummer en/of e-mail-adres. * Ten slotte: dat je een bevestiging van de annulering wil met de einddatum. Let op: Er zijn charlatans online actief die proberen om je te laten opzeggen via hun website, zogenaamde opzegdiensten. Zij rekenen geld voor het opzeggen. Zorg dat u een abonnement of lidmaatschap altijd rechtstreeks bij de echte leverancier of dienstverlener opzegt. Voor het ontbinden van een aankoop op afstand: zie [https://consument.acm.nl/voorbeeldbrieven/aankoop-dienst-annuleren/voorbeeldbrief-binnen-bedenktijd-overeenkomst-ontbinden Voorbeeldbrief van ACM ConsuWijzer]. ==== Ingezonden brief ==== Een brief voor de brievenrubriek van een krant of tijdschrift. Zo’n brief voldoet in ieder geval aan deze voorwaarden: * Moet een reactie van een lezer zijn op artikelen die in die krant of dat tijdschrift zijn verschenen. Het kan een correctie, aanvulling of mening zijn. * Moet een breed publiek aanspreken, namelijk de lezers van die krant of dat tijdschrift, het moet voor hen lezenswaardig zijn. * Beknopt. Hoe korter, hoe beter. * Origineel. Een originele invalshoek hebben. Een eigen kijk op de zaak die nog niet aan bod is geweest en wel ter zake doende is. == Bronnen, noten en/of referenties == {{Appendix}} {{Sub}} pl9wmou0k679nf0bl85bid67blv0fdh 429235 429234 2026-08-26T12:48:09Z JopkeB 18060 /* Uitnodiging */ 429235 wikitext text/x-wiki {{Index Schrijven}} Een brief is een geschreven boodschap aan één of meer personen. Brieven bestaan in soorten en maten. Van brieven die geheim moeten blijven en alleen bestemd zijn voor één persoon, bijvoorbeeld een geliefde. Tot open brieven die in een krant kunnen worden gepubliceerd. Ze kunnen kort of lang zijn, humoristisch of bloedserieus, de huidige situatie of een toekomstvisie weergeven, een geschiedenis of een gemoedstoestand beschrijven. En alles daar tussenin. Steeds afhankelijk van doel en doelgroep. Hier gaan we ervan uit dat de brief wordt geschreven door een particulier, burger, consument. Voor brieven die geschreven worden namens organisaties en producenten (inclusief {{Wp|Freelance|zzp'ers}}) gelden strengere regels en andere normen, voor elke organisatie kunnen die weer anders zijn. Een 'brief' kan een papieren brief zijn die in de regel door een postdienst wordt bezorgd, maar ook een e-mail. == Boodschap == In een brief kan de schrijver een mening verkondigen, de stand van zaken of de loop van gebeurtenissen weergeven, een klacht indienen, felicitaties of condoléances overbrengen, een vraag stellen, zijn/haar diensten aanbieden of wat dan ook. Maar: * Blijf beleefd. Een verschil van mening, een andere kijk op een zaak, andere waarden en normen: dit mogen geen aanleidingen zijn om te gaan schelden of een ander zwart te maken. Bedenk daarom of een brief altijd het juiste medium is. Een meningsverschil kun je gemakkelijker face-to-face uitpraten dan in een briefwisseling, dan kun je direct misverstanden recht zetten en er samen proberen uit te komen. * Roddel niet. Je weet nooit hoe een brief of e-mail terecht kan komen bij degene over wie je roddelt. En een geadresseerde kan er ook niet van gediend zijn. * Wees voorzichtig met humor. Wat jij leuk vindt, kan voor een ander beledigend zijn. Humor is vaak ook cultuurgebonden, dus wees voorzichtig. Voorbeeld: seksueel getinte grappen zijn voor vrouwen meestal niet leuk. == Doelgroep == Een eerste aspect dat bepalend is voor een brief, is de doelgroep. Het maakt nogal wat uit of je een brief (met bijvoorbeeld je vakantiebelevenissen) aan een goede vriendin schrijft, of een klachtenbrief aan een leverancier over een slecht product. Al naar gelang de doelgroep kan een brief zakelijk, familiair of persoonlijk zijn. In een brief aan je vriendin "klets" je er gewoon wat op los, alsof je een gesprek voert. Woordgebruik, zinsbouw, het komt er niet zo nauw op aan. Misschien voeg je een foto of andere illustratie toe. Maar in een zakelijke brief luistert het allemaal wel nauw. Dan zijn de juiste toon, precies vertellen wat er aan de hand is en wat je verwacht van het bedrijf, zonder veel uit te wijden, wel belangrijk. == Vorm == Hoe verstuur je de brief: per post of e-mail, getypt of handgeschreven? '''Per post of e-mail?'''<br> Meestal heb je zelf de keuze tussen een brief per post of e-mail verzenden. Overwegingen: * Afhankelijk van de geadresseerde: ** Aan een organisatie of persoon van wie je geen e-mail-adres hebt, stuur je uiteraard een brief per post. ** Aan een organisatie of persoon van wie je alleen een e-mail-adres kent, stuur je een e-mail. ** Organisaties geven meestal zelf aan hoe ze een sollicitatiebrief willen ontvangen. Houd je daar aan. * Stuur condoléancebrieven per post. * Als je zelf in een uitnodiging meldt dat men de uitnodiging (voor feest, uitvaart, bruiloft) moet meenemen om te kunnen controleren of men wel uitgenodigd is, stuur je de uitnodiging per post. * Als er vertrouwelijke informatie wordt verstuurd, moet men zeker zijn dat die ook vertrouwelijk blijft. Bij gratis e-maildiensten (zoals Gmail en Hotmail) kan men daar niet van op aan en is het verstandiger de informatie per post te versturen. '''Typen of schrijven met de hand?''' * E-mails worden uiteraard getypt. Ook alle zakelijke brieven worden getypt, ook als ze per post worden verstuurd. Brieven aan familie, vrienden en goede bekenden kunnen met de hand worden geschreven. Ook condoleancebrieven worden vaak met de hand geschreven. Als je een moeilijk leesbaar handschrift hebt, typ je brieven altijd. * Voor handgeschreven brieven kies je je '''briefpapier''' zorgvuldig, passend bij het soort brief. Zakelijke brieven en condoleancebrieven schrijf je op smetteloos wit papier, zonder poespas. Informele brieven kunnen op zelfgekozen briefpapier worden geschreven, dat kan ook lichtgekleurd papier zijn, met versieringen, wat je wilt. Uit den boze zijn kladblokblaadjes en ander groezelig papier. '''De envelop'''<br> [[File:A4 met envelop.png|thumb|A4 met zakelijke envelop]] Zorg altijd voor een bijpassende '''envelop'''. Voor zakelijke post is dat vaak een langwerperige envelop (±23 x 11 cm), waarin een A4 in drieën gevouwen past (met twee vouwen in de breedte, zonder vouw in de lengte, zie afbeelding). Voor andere brieven kun je de bij het briefpapier behorende envelop gebruiken of een standaard envelop (± 16,5 x 12 cm). Als een brief veel pagina's bevat, is het verstandiger een groter formaat envelop te kiezen. Op de envelop komen: * '''Postzegel(s)'''. Die komen rechtsboven op de envelop. Zorg altijd voor voldoende frankering. Je wilt niet dat de geadresseerde porto/boete moet betalen om jouw brief te kunnen ontvangen. Je loopt bovendien het risico dat de brief dan geweigerd wordt, naar jou wordt teruggezonden en je zelf met extra kosten wordt geconfronteerd, zonder dat de brief bij de geadresseerde is aangekomen. * Het '''NAW-blok''', met naam, adres en woonplaats. Dat mag je typen of met de hand schrijven. Het staat in het midden of rechts en begint ongeveer op of net onder het midden. Houd 2 cm van de onderkant van de envelop vrij voor coderingen door het postbedrijf. Het NAW-blok bestaat uit: ** Naam van de geadresseerde. Bij zakelijke brieven is die gelijk aan wat je in de brief vermeldt (zie Indeling hieronder), inclusief "t.a.v.". Voor andere post: al naar gelang de geadresseerde(n): De heer ... (P.A. Jansen), Mevrouw ... (G.J. de Wit), De heer en mevrouw ... (Jansen-de Wit) of Familie ... (Jansen). Daar direct onder komen, steeds beginnend op een nieuwe regel: ** Straatnaam, postbus of antwoordnummer, gevolgd door een spatie en het nummr. ** Postcode en plaatsnaam. ** [Als de brief naar het buitenland wordt gestuurd:] Landnaam in het Nederlands of Engels. ** Zie [https://www.postnl.nl/versturen/brief-of-kaart-versturen/hoe-verstuur-ik-een-brief-of-kaart/brief-adresseren/ Postnl adressering] voor voorbeelden van correcte indelingen van de envelop. * '''Afzender'''. Als je de envelop met de hand schrijft, komt de afzender op de achterkant, bovenaan in het midden. Als je de envelop typt of een adressticker (met je eigen NAW) gebruikt, komt de afzender linksboven, op dezelfde hoogte als de postzegel(s). Vermeld je naam, daaronder je adres, en daaronder je postcode met woonplaats; voor buitenlandse post ook de landnaam in het Engels (zoals ''The Netherlands'', ''Belgium'', ''Suriname'', ''Curaçao'', ''Sint Maarten, Dutch Caribbean''). Het is in Nederland voor binnenlandse post ook toegestaan om als afzender achterop de envelop alleen postcode en huisnummer te vermelden, bijvoorbeeld "1234 AB/56". * [Optioneel:] "PERSOONLIJK", "STRIKT VERTROUWELIJK" of iets soortgelijks als de kans bestaat dat iemand anders de post opent (bijvoorbeeld een secretaresse, postkamer of huisgenoot) en de brief vertrouwelijke informatie bevat. Dit vermeld je linksboven op de envelop en bovendien op een opvallende plaats in de brief. == Indeling == [[Bestand:Voorbeeld indeling brief.pdf|thumb|350px|Voorbeeld indeling brief]] Een brief heeft een andere indeling dan andere soorten teksten. In principe ben je vrij om je eigen indeling, kantlijnen, lettertype, lettergrootte en regelafstand te kiezen. Voorwaarde is wel dat alle gegevens die nodig zijn, op een logische plaats staan vermeld en dat de lay-out er goed uitziet. Een brief bevat in ieder geval de volgende onderdelen: * Plaatsnaam, datum: beide voluit geschreven. Bijvoorbeeld: ''Nieuwerkerk aan den IJssel, 22 augustus 2026''. ** Plaatsnaam: de plaats waar vandaan je de brief schrijft/verstuurt. In de regel zal dat je woonplaats zijn, maar als je met vakantie bent, ergens anders logeert of in het ziekenhuis bent, is het de plaats waar je verblijft. ** Datum: de datum waarop je de brief schrijft of verstuurt. Volgens de etiquette dateer je zakelijke brieven in de regel niet op zondag, dan kun je beter de datum van de zaterdag ervoor of de maandag erna vermelden, óók als je hem op zondag schrijft. * [Alleen in zakelijke brieven:] NAW-gegevens (naam, adres, woonplaats) van de geadresseerde. Als een contactpersoon bekend is, komt die direct onder de naam van het bedrijf te staan (met t.a.v. - ter attentie van). Tenzij het om de directeur gaat, dan wordt éérst de naam van de directeur vermeld -zonder t.a.v.- en daaronder pas de organisatie. Gebruik een postbusnummer, tenzij die niet bekend is. * [Alleen in zakelijke brieven:] ''Onderwerp: ...'' Vermeld zeer beknopt waarover de brief gaat, bijvoorbeeld "Klacht over mobiele telefoon" of "Verzoek om informatie over ...". Eén brief gaat over één onderwerp. Als er meerdere zaken te bespreken zijn, schrijf je voor elk onderwerp een aparte brief. Reden: het kan zijn dat de verschillende onderwerpen door verschillende functionarissen worden behandeld. Die brieven mogen trouwens wel in één envelop of e-mail worden verstuurd, als ze maar goed te scheiden zijn (bijvoorbeeld met verschillende pdf-bestanden). * Aanhef, zoals ''Lieve, Beste, Geachte, Hallo'' gevolgd door de naam van de geadresseerde. ** De naam van de geadresseerde bij een zakelijke brief is ''heer Pieterse'' of ''mevrouw De Groot'' als je de persoon kent. Anders alleen ''Geachte heer,'' of ''Geachte mevrouw,''. Als je niet weet wie de brief gaat behandelen: ''Geachte mevrouw/heer,''. * Een korte inleiding. Probeer die niet met "Ik" te beginnen. ** In een familiaire of vriendschappelijk brief wordt dan vaak geïnformeerd naar de ander: Hoe gaat het met jou/jullie? Ben je alweer hersteld van [ziekte] / ben je al met vakantie geweest / heb je al vakantieplannen gemaakt / zijn de verhuisdozen al uitgepakt? / hoe bevalt je nieuwe baan / [iets anders dat van toepassing is]. ** In een formele brief vermeld je de aanleiding voor de brief. * Middenstuk waarin je je verhaal houdt, uitweiding over het onderwerp. * Afsluiting/laatste alinea: spreek een wens uit of bevestig een afspraak. ** In een informele brief bijvoorbeeld: ik hoop dat je snel opknapt/beter wordt/dat je snel uit de verhuisrommel komt/ik hoop je snel weer te spreken/zien. ** In een zakelijk brief bijvoorbeeld: ik hoop dat deze kwestie spoedig naar beider tevredenheid kan worden opgelost. * Een groet, bijvoorbeeld: ** [Informeel:] Hartelijke groeten van, liefs van, [iets anders wat bij je past] ** [Zakelijk:] Met vriendelijke groet, Hoogachtend (alleen als de aanhef "Geachte ..." is) * Ondertekening: je handtekening met je naam eronder. Zorg dat er tussen de groet en je naam voldoende ruimte is voor je handtekening, bijvoorbeeld ten minste vier lege regels. * [Vooral zakelijk:] Je eigen contactgegevens, zoals adres, telefoonnummer, e-mailadres. Vaak worden je eigen gegevens ook wel bovenaan de brief vermeld, bijvoorbeeld direct boven of onder de plaats en datum. * Eventueel bijlagen (zoals foto's, ondertekend contract, kopieën van bewijsmateriaal) In een e-mail laat je in de regel de datum (wordt automatisch toegevoegd), plaatsnaam en NAW-gegevens van geadresseerde (niet relevant) en handtekening (kan hooguit als bestand worden ingevoegd) achterwege. Het onderwerp voeg je wel altijd toe. Als je een echte brief als bijlage meestuurt (bijvoorbeeld als PDF-bestand), vermeld je daarin wel alle onderdelen die hierboven zijn vermeld. === Lay-out === Zorg dat een brief er visueel aantrekkelijk uitziet. In een korte brief kunnen de regelafstand en lettergrootte groter zijn dan in een lange brief. * Zorg voor een kantlijn van ten minste drie centimeter, zodat de ontvanger aantekeningen in de kantlijn kan maken. * Scheid de verschillende onderdelen met een of meer witregels. Scheid de tekstalinea's met één witregel van elkaar. * Zorg dat in een korte brief alles goed op één pagina past en dat de ruimte goed wordt gebruikt. Met de pagina-instellingen van je tekstverwerker kun je die gemakkelijk aanpassen en dan steeds uitproberen hoe de lay-out er uitziet. * Voor een langere brief: probeer de brief uit zo min mogelijk pagina's te laten bestaan, maar dit is geen heilige norm. ** Pas de instellingen aan nadat je tekst helemaal af is. Maak het lettertype niet te klein, de brief moet ook zonder vergrootglas goed te lezen zijn. ** Zorg ervoor dat de groet en ondertekening niet op een apart vel komen, verplaats dan de laatste alinea ook naar die pagina. ** Als er meerdere pagina's zijn: nummer de pagina's vanaf pagina 2, en vermeld op elke pagina in kleine lettertjes onderaan: je naam en de datum van de brief. Als de vellen bij de ontvanger verspreid raken, kunnen ze die via die aanwijzingen weer terugvinden. Zie [[Nederlands/Briefindeling]] voor een alternatieve indeling. == Soorten brieven == Er bestaan vele soorten brieven. Hieronder worden enkele veelvoorkomende behandeld. NB Deze lijst is niet uitputtend! === Informele brief === Bijvoorbeeld aan familie en vrienden. Deze brieven kunnen verschillende doelen hebben: * Om iemand te feliciteren met zijn/haar verjaardag, geboorte kind of kleinkind, voorgenomen huwelijk. * Om te laten weten hoe het met je gaat, om elkaar op de hoogte te houden van het wel en wee van de schrijver en diens naasten, wat je hebt meegemaakt, iets waar je enthousiast over bent, je eerste rijles, een idee of mening, een uitprobeersel, een vraag. * Om een kwestie te bespreken, een probleem of dilemma waar je mee zit. Dergelijke brieven zijn ook bij uitstek geschikt om te oefenen met schrijven. Welke tante vindt het niet leuk om een brief of kattebelletje van een neefje of nichtje te krijgen, hoe onbeholpen ook? En tante schrijft natuurlijk een enthousiast briefje terug, in eenvoudige taal. Soms wordt in plaats van een brief een toepasselijke kaart verstuurd. Ook dan is het aardig om er enkele persoonlijke woorden aan toe te voegen. Kaarten worden alleen aan familie, vrienden en bekenden gestuurd, ze zijn niet geschikt om een zakelijke brief te vervangen. Deze brieven mogen met de hand worden geschreven als je een leesbaar handschrift hebt. Anders kun je ze beter typen. === Uitnodiging=== Wie een feestje geeft of een ander evenement organiseert, stuurt in de regel uitnodigingen aan potentiële gasten. De vorm en lay-out van een uitnodiging zijn volledig vrij. Wel zijn er enkele vaste onderdelen: * De aanleiding en wie het feestvarken is/zijn, bijvoorbeeld een jubileum, verjaardag, bruiloft, examen gehaald, afstuderen. Of droeviger: het overlijden van een geliefde. * Nadere bijzonderheden, zoals wat een gast kan verwachten (ochtend/middag/avond, met/zonder excursie/lunch/borrel/diner/eten/dansen/overnachting, etc.). * Datum, tijdstip aanvang (en eventueel eindtijd), locatie, parkeermogelijkheden, openbaar vervoer. * (Optioneel:) Kledingvoorschriften. * Contactpersoon met contactgegevens. * (Optioneel:) Of de genodigden moeten laten weten of zij wel of niet komen ({{Wp|RSVP (verzoek)|RSVP}}). Vermeld dan ook het telefoonnummer en/of e-mail-adres waarop zij dat kunnen doen. * (Optioneel:) Of de gasten de originele uitnodiging moeten laten zien om binnen te komen. * (Optioneel, bij een gezamenlijke maaltijd:) Vraag of er dieet-wensen zijn. * (Optioneel:) Verlanglijstje of suggesties voor cadeau. Bij een uitvaart: wel of geen bloemen. === Condoleancebrief === {{Wp|Condoleance|Condoleances}} worden geschreven na het overlijden van een dierbare of bekende. De brief wordt gericht aan de directe nabestaanden, of aan een van hen als je alleen die kent. Een condoleancekaart wordt alleen gestuurd als men de overledene en diens nabestaanden niet goed kende en men toch wil laten weten dat men meeleeft. In alle andere gevallen is een brief gepaster. De indeling kan hetzelfde zijn als die van een informele brief. Alleen de groet op het eind wordt weggelaten, na de laatste alinea volgt direct de ondertekening en uw adres (veel nabestaanden sturen na enkele weken een bedankbrief voor het getoonde medeleven en dan is het handig als ze niet op zoek moeten naar je adres). Een condoleancebrief wordt met de hand geschreven, tenzij je een moeilijk leesbaar handschrift hebt. Gebruik blanco of sober papier. In de eerste alinea betuig je je deelneming over het verlies. In volgende alinea's kun je vermelden wat de overledene voor jou betekende en/of hoe je je hem/haar herinnert. Ook kun je positieve herinneringen ophalen, zoals gezamenlijke belevenissen, wat je van hem/haar hebt geleerd en/of hoe de overledene je kon opbeuren of troosten. === Rondzendbrief === Een rondzendbrief bevat in de regel meerdere brieven die worden verstuurd naar leden van bijvoorbeeld een familie of (kerk-)genootschap om elkaar op de hoogte te brengen van de laatste nieuwtjes. Een ontvangen brief wordt telkens aangevuld met eigen nieuws en dan weer doorgestuurd naar de volgende (een soort zwaan-kleef-aan). Als de rondzendbrief weer bij je terug is, haal je je eigen oude brief eruit en stop je er een verse bij. Rondzendbrieven hebben dezelfde opbouw en layout als andere informele brieven. Je kunt ze ook als [[Basisboek internet/E-mailen|e-mail]] starten (het proces kan dan sneller verlopen), bijvoorbeeld in december, dan kun je gelijk goede wensen voor kerst en nieuwjaar overbrengen, vooral aan familieleden en kennissen die je weinig ziet of spreekt. === Zakelijke brieven === Voor zakelijke brieven kun je {{Wp|Kunstmatige intelligentie|AI}} inzetten, als je de uitkomst maar goed controleert, verbetert en er een persoonlijke draai aan geeft. Ook zakelijke brieven kunnen met verschillende doelen worden geschreven. ==== Verzoek om informatie ==== Dit zijn de eenvoudigste soort zakelijke brieven. Ze kunnen kort zijn. Stel in de eerste alinea gelijk je vraag, wees daarbij duidelijk en zo precies mogelijk. Niet in algemene bewoordingen. Wat is het onderwerp en wat wil je van het onderwerp weten? Gaat het bijvoorbeeld om feiten, opinies, ontwikkelingen of het laatste nieuws? Als het gaat om iets dat je hebt gelezen of gehoord in de media: vermeld dan ook de bron (met in ieder geval titel van de bron èn van het artikel, auteur, datum, pagina). Licht je vraag in de volgende alinea kort toe: waarom heb je die informatie nodig en wat ga je ermee doen? Dit kan ervoor zorgen dat de ontvanger beter begrijpt wat je precies wilt weten. Als de ontvanger van de brief jou niet kent: vertel iets over jezelf in de context van de vraag (ben je vrijwilliger bij X en stel je de vraag in die hoedanigheid, of heeft het te maken met een hobby, je werk, etc.?) Vermeld eventueel ook waar je zelf al hebt gezocht en wat je al hebt gevonden. Geef dus precies zoveel informatie dat iemand die jou niet kent, een antwoord kan geven waar jij iets aan hebt. Vermeld ook je telefoonnummer en/of e-mail-adres voor het geval de behandelaar nog vragen heeft. ==== Informatieve brief ==== Bijvoorbeeld voor het doorgeven van (gewijzigde) gegevens. ==== Klachtenbrief ==== Er zijn verschillende manieren om klachten onder de aandacht van de verkoper te brengen: met het product teruggaan naar de winkel, telefonisch contact opnemen, of per brief of e-mail. Hier komt alleen de brief (of e-mail) aan bod. Een klachtenbrief wordt geschreven aan de verkoper (dus niet aan de fabrikant) en bevat een klacht over een aankoop. De indeling kan als volgt zijn: Na de aanhef: # Inleiding met een korte omschrijving van de klacht. Dit mag kort zijn. Bijvoorbeeld: ''Een maand geleden heb ik bij u product X gekocht, en nu al laat onderdeel Y los.'' Eventueel kunt u toevoegen waarom u juist bij deze verkoper dit product had gekocht (goede reputatie, jarenlang goede ervaringen/aanbevelingen door buren/vrienden/familie en u had daardoor de verwachting dat ...). # Een toelichting op de klacht: wat is er precies aan de hand, op welke datum is het product gekocht, vermeld ook de vestiging als het om een bedrijf gaat met meerdere filialen, hoe bent u er vervolgens mee omgegaan, wanneer trad de klacht voor het eerst op, waar bestaat de klacht precies uit. Leg het euvel goed uit, zodat een leek het kan begrijpen. Vermeld ook of de klacht volgens u binnen de garantievoorwaarden valt, lees dat na. In Nederland en de rest van de Europese Unie geldt niet per se de (korte) garantietermijn van de fabrikant, maar zoals die door de EU is geformuleerd: de garantietermijn is gelijk aan de verwachte levensduur van een product, minimaal twee jaar, en mede afhankelijk van het soort product en de prijs (voor een duur product mag je een langere garantietermijn verwachten dan voor een goedkoop product). # Wat u van de verkoper verlangt. Zie [https://www.eccnederland.nl/nl/check-uw-recht/kopen-de-eu/wat-zijn-mijn-garantierechten Garantierechten van ECC Nederland] voor de mogelijkheden. # Slot met daarin uw vertrouwen in de goede afloop van de zaak en de termijn waarbinnen u een reactie verwacht. Twee weken is daarvoor meestal een redelijke termijn. Blijf beleefd. Zorg dat u alle gegevens meestuurt, zodat de ontvanger niet met vragen blijft zitten en er geen misverstanden kunnen ontstaan. Naam, klantnummer, om welk product het precies gaat (volledige productnaam, inclusief productnummers of andere codes die van toepassing zijn). Stuur een kopie van het aankoopbewijs mee (kassabon, rekening, factuur) en eventueel ook een foto waarop het euvel duidelijk te zien is. Leg de brief weg en lees hem later (na enkele uren of een dag) nogmaals kritisch door. Probeer de brief dan door de ogen van de ontvanger te lezen. Zou u genegen zijn om het voorstel uit te voeren, of zijn er nog correcties nodig? Als er een onbevredigend reactie komt: neem opnieuw contact op, vermeld dat u het bedrijf hoger inschatte en dat het zo niet voldoet aan de goede naam die het bedrijf heeft, en u daarom vermoed dat de reactie een misverstand moet zijn. Verzoek om de klacht opnieuw te beoordelen en met een voorstel te komen dat recht doet aan de klacht. Neem ook contact op als er na de antwoordtermijn geen reactie is gekomen. ==== Sollicitatiebrief ==== Een sollicitatiebrief schrijf je als je op zoek bent naar een baan. Het is een van de vele schakels in het sollicitatieproces, dat begint bij duidelijk krijgen wat je zelf wilt en in huis hebt en eindigt bij de ondertekening van een arbeidscontract. We gaan er hier van uit dat de schakels die voorafgaan aan het schrijven van een sollicitatiebrief zijn afgerond. Er zijn twee soorten sollicitatiebrieven: * Gerichte sollicitatiebrief, naar aanleiding van een concrete {{Wp|vacature}}. Zo'n vacature kun je gevonden hebben als advertentie in een krant, tijdschrift, vacaturebank of een andere website, of gehoord hebben of toegestuurd gekregen hebben via je [[Netwerken|netwerk]]. * Open sollicitatiebrief, die je schrijft zonder concrete vacature. Je schrijft zo'n brief omdat je graag bij een bepaald bedrijf of organisatie wilt werken. '''Gerichte sollicitatiebrief'''<br> We gaan er hier van uit dat je een geschikte vacature hebt gevonden, de vacature-analyse hebt afgerond en naar aanleiding daarvan een passend {{Wp|Curriculum vitae|CV}} hebt opgesteld. En dat je uit de vacaturetekst kunt concluderen dat een sollicitatiebrief gewenst is (vaak is er bij online-vacatures een knop om online te solliciteren via een formulier en hoef je geen echte brief te schrijven). Gerichte sollicitatiebrieven typ je, tenzij er uitdrukkelijk gevraagd wordt om een handgeschreven brief.<br> Meestal staat er in de vacaturetekst hoe je kunt solliciteren, online, via e-mail of per post, of staat er daarvoor een button, e-mail-adres of postadres vermeld. Houd je daar aan. Er komen vaak tientallen of zelfs honderden reacties op één vacature; het is voor een bedrijf ondoenlijk om al die reacties te vergelijken als ze allemaal in andere vormen binnenkomen. De indeling van een sollicitatiebrief is gelijk aan die hierboven is aangegeven. Bijzonderheden: * Onderwerp: Vacature [functie] ([bron]) ** Functie: zoals vermeld in de vacature ** Bron: medium waarin je de vacature hebt gevonden, zoals een webpagina van het bedrijf of in een vacaturebank. * Inleiding: vermeld dat je op de vacature solliciteert (of dat je ervoor in aanmerking wilt komen). Straal enthousiasme uit. * Tweede alinea: redenen waarom je gekwalificeerd bent voor de functie. Noem er maximaal drie, alleen de belangrijkste, en licht die toe met voorbeelden. Sluit aan bij eisen die in de vacaturetekst worden vermeld. * Derde alinea: redenen waarom deze baan precies is wat je zoekt. Vermeld ook hier de maximaal drie belangrijkste redenen. * Slot: dat je graag een en ander in een gesprek zou willen toelichten. * Bijlage: currirulum vitae. Zorg dat de brief zelf maximaal één {{Wp|A4 (papierformaat)|A4'tje}} beslaat (tenzij in de vacaturetekst iets anders staat). Selecteurs hebben al genoeg te lezen, wees kort en krachtig, laat de tekst vlot leesbaar zijn. Zorg voor een goede toon en stijl, niet stijf, maar ook niet popie-jopie. De brief mag wel gericht zijn op het jezelf verkopen, maar laat het geen verkooppraatje worden, sluit aan bij de wensen en toon van de vacaturetekst. Schrijf korte zinnen en eenvoudige zinsconstructies. Zorg voor goede overgangen tussen zinnen en tussen alinea's. Geef geen overbodige informatie en ook geen informatie die al in je CV staat, blijf to-the-point. Een enkel punt uit je CV kun je wel benadrukken door hem in je tweede alinea te noemen. Schaaf de brief bij totdat je helemaal tevreden bent. Haal hem dan nog een keer door de spellingscontrole en laat hem lezen (en corrigeren) door een coach of andere bekende. Lees de brief enkele uren of een dag later zelf nog eens door en zet de puntjes op de i. Als je een AI-tool hebt gevraagd om bijvoorbeeld een beginzin of de hele brief voor je op te stellen, beschouw de uitkomst dan als een eerste kladversie. Schaaf er net zolang aan totdat het echt jouw brief is en je jezelf erin herkent. Overdrijf niet en verzin geen kwalificaties die je niet bezit. Dat komt ooit een keer uit en ontslag op staande voet en zonder getuigschrift of aanbeveling zal dan nog als milde straf gelden (het kan ook dat je aangeklaagd wordt voor fraude en je een strafblad krijgt). (Geldt voor Nederland:) In een sollicitatiebrief hoef je alleen positieve eigenschappen te noemen. Tijdens een sollicitatiegesprek kan wel naar je negatieve kanten gevraagd worden, maar je hoeft ze niet uit jezelf te benoemen. Ook zwangerschap en andere ziekten of zwaktes hoef je in een sollicitatiebrief niet te vermelden (en ook tijdens de rest van de sollicitatieprocedure mag niet naar je gezondheid gevraagd worden). '''Open sollicitatiebrief'''<br> We gaan er hier vanuit dat je het voorwerk hebt verricht, je netwerk hebt aangeboord met de vraag wat leuke organisaties zijn om voor te werken en waarom, dat je hebt onderzocht wat er online over de organisatie is te vinden, het {{Wp|Organisatieschema|organogram}} hebt bestudeerd om de juiste afdeling te vinden waar je zou willen werken en het laatste jaarverslag hebt gelezen. Ook heb je een op maat geschreven CV gemaakt. Bijzonderheden indeling brief: * Onderwerp: Open sollicitatie [functie] * Inleiding: In het kort iets over je achtergrond (zoals: studeer binnenkort af als [opleiding/beroep]; ben door een reorganisatie werkloos en ben op zoek naar een baan als [specifieke functie] OF ben sinds X jaar [functie] en ben toe aan een volgende stap in mijn carrière, ik ambieer een functie als [specifieke functie]). ** Vermeld duidelijk de gewenste (soort) functie en het niveau (MBO, HBO, universitair). * Tweede alinea: je motivatie: waarom lijkt het werken bij de organisatie je aantrekkelijk? Laat merken dat je al het een-en-ander weet over de organisatie, zoals de bedrijfscultuur en goede reputatie. Laat ook doorschemeren dat je ambitieus bent, dat je nog veel wilt leren/je ontwikkelen en dat je hebt gehoord/gelezen dat de organisatie daarvoor kansen biedt. * Derde alinea: redenen waarom je geschikt ben voor zo'n functie. Noem er maximaal drie, alleen de belangrijkste, en licht die toe met voorbeelden. Sluit aan bij eisen die je ter ore zijn gekomen. Dat hoeven niet alleen harde eisen te zijn qua kennis en ervaring, maar ook waarom je in de bedrijfscultuur past. * Slot: een passende slotzin waarin je de hoop uitspreekt dat je in aanmerking komt om aan een toekomstige sollicitatieprocedure deel te nemen als er een passende vacature is ontstaan. * Bijlage: currirulum vitae. Houd er rekening mee dat er niet direct een geschikte vacature voor jou beschikbaar is. Op zijn best zal je brief met CV terecht komen in een dossier met potentiële kandidaten. Als er na verloop van tijd wel een vacature is, zal men eerst naar interne kandidaten zoeken en vervolgens dit dossier erbij pakken, zonder dat er een openbare sollicitatieprocedure wordt gestart. Het kan zijn dat je dan wordt uitgenodigd om een gerichte sollicitatiebrief te schrijven voor deze vacature, of dat je direct wordt uitgenodigd voor een gesprek. Bewaar zorgvuldig een kopie van de brieven die je gestuurd hebt. Dat voorkomt dat je tweemaal precies dezelfde brief stuurt (bijvoorbeeld als je later wordt uitgenodigd om deel te nemen aan een nieuwe sollicitatieprocedure). En als je wordt uitgenodigd voor een gesprek weet je wat je gesprekspartner al weet. ==== Annuleringsbrief ==== Een annuleringsbrief dient om een abonnement of lidmaatschap op te zeggen, of een {{Wp|colportage}}-koop (koop of afstand) ongedaan te maken. Vermeld voor het opzeggen van een abonnement of lidmaatschap: * De specifieke naam van het abonnement waar het om gaat: tijdschrift, krant, leesmap, boekenserie, toegang tot website, streamingsdienst, gehuurd apparaat of voertuig, of wat dan ook. * Je abonnementnummer of -code. * Dat je het abonnement wilt beëindigen. Als een abonnement uit meerdere delen bestaat: of je het hele abonnement wilt opzeggen of alleen één of meer delen en welke dan. (Optioneel:) De reden van annulering. * De gewenste datum van annulering (bijvoorbeeld ''31 december 20xx'' of ''per eerstvolgende mogelijkheid''). * Je eigen gegevens: naam, adres, eventueel telefoonnummer en/of e-mail-adres. * Ten slotte: dat je een bevestiging van de annulering wil met de einddatum. Let op: Er zijn charlatans online actief die proberen om je te laten opzeggen via hun website, zogenaamde opzegdiensten. Zij rekenen geld voor het opzeggen. Zorg dat u een abonnement of lidmaatschap altijd rechtstreeks bij de echte leverancier of dienstverlener opzegt. Voor het ontbinden van een aankoop op afstand: zie [https://consument.acm.nl/voorbeeldbrieven/aankoop-dienst-annuleren/voorbeeldbrief-binnen-bedenktijd-overeenkomst-ontbinden Voorbeeldbrief van ACM ConsuWijzer]. ==== Ingezonden brief ==== Een brief voor de brievenrubriek van een krant of tijdschrift. Zo’n brief voldoet in ieder geval aan deze voorwaarden: * Moet een reactie van een lezer zijn op artikelen die in die krant of dat tijdschrift zijn verschenen. Het kan een correctie, aanvulling of mening zijn. * Moet een breed publiek aanspreken, namelijk de lezers van die krant of dat tijdschrift, het moet voor hen lezenswaardig zijn. * Beknopt. Hoe korter, hoe beter. * Origineel. Een originele invalshoek hebben. Een eigen kijk op de zaak die nog niet aan bod is geweest en wel ter zake doende is. == Bronnen, noten en/of referenties == {{Appendix}} {{Sub}} 7y85xej29lb7g1yhsvhz2nuxn0h2m75 429236 429235 2026-08-26T12:59:46Z JopkeB 18060 /* Vorm */ E-mail - zie ook 429236 wikitext text/x-wiki {{Index Schrijven}} Een brief is een geschreven boodschap aan één of meer personen. Brieven bestaan in soorten en maten. Van brieven die geheim moeten blijven en alleen bestemd zijn voor één persoon, bijvoorbeeld een geliefde. Tot open brieven die in een krant kunnen worden gepubliceerd. Ze kunnen kort of lang zijn, humoristisch of bloedserieus, de huidige situatie of een toekomstvisie weergeven, een geschiedenis of een gemoedstoestand beschrijven. En alles daar tussenin. Steeds afhankelijk van doel en doelgroep. Hier gaan we ervan uit dat de brief wordt geschreven door een particulier, burger, consument. Voor brieven die geschreven worden namens organisaties en producenten (inclusief {{Wp|Freelance|zzp'ers}}) gelden strengere regels en andere normen, voor elke organisatie kunnen die weer anders zijn. Een 'brief' kan een papieren brief zijn die in de regel door een postdienst wordt bezorgd, maar ook een e-mail. == Boodschap == In een brief kan de schrijver een mening verkondigen, de stand van zaken of de loop van gebeurtenissen weergeven, een klacht indienen, felicitaties of condoléances overbrengen, een vraag stellen, zijn/haar diensten aanbieden of wat dan ook. Maar: * Blijf beleefd. Een verschil van mening, een andere kijk op een zaak, andere waarden en normen: dit mogen geen aanleidingen zijn om te gaan schelden of een ander zwart te maken. Bedenk daarom of een brief altijd het juiste medium is. Een meningsverschil kun je gemakkelijker face-to-face uitpraten dan in een briefwisseling, dan kun je direct misverstanden recht zetten en er samen proberen uit te komen. * Roddel niet. Je weet nooit hoe een brief of e-mail terecht kan komen bij degene over wie je roddelt. En een geadresseerde kan er ook niet van gediend zijn. * Wees voorzichtig met humor. Wat jij leuk vindt, kan voor een ander beledigend zijn. Humor is vaak ook cultuurgebonden, dus wees voorzichtig. Voorbeeld: seksueel getinte grappen zijn voor vrouwen meestal niet leuk. == Doelgroep == Een eerste aspect dat bepalend is voor een brief, is de doelgroep. Het maakt nogal wat uit of je een brief (met bijvoorbeeld je vakantiebelevenissen) aan een goede vriendin schrijft, of een klachtenbrief aan een leverancier over een slecht product. Al naar gelang de doelgroep kan een brief zakelijk, familiair of persoonlijk zijn. In een brief aan je vriendin "klets" je er gewoon wat op los, alsof je een gesprek voert. Woordgebruik, zinsbouw, het komt er niet zo nauw op aan. Misschien voeg je een foto of andere illustratie toe. Maar in een zakelijke brief luistert het allemaal wel nauw. Dan zijn de juiste toon, precies vertellen wat er aan de hand is en wat je verwacht van het bedrijf, zonder veel uit te wijden, wel belangrijk. == Vorm == Hoe verstuur je de brief: per post of e-mail, getypt of handgeschreven? '''Per post of e-mail?'''<br> Meestal heb je zelf de keuze tussen een brief per post of e-mail verzenden. Overwegingen: * Afhankelijk van de geadresseerde: ** Aan een organisatie of persoon van wie je geen e-mail-adres hebt, stuur je uiteraard een brief per post. ** Aan een organisatie of persoon van wie je alleen een e-mail-adres kent, stuur je een e-mail. ** Organisaties geven meestal zelf aan hoe ze een sollicitatiebrief willen ontvangen. Houd je daar aan. * Stuur condoléancebrieven per post. * Als je zelf in een uitnodiging meldt dat men de uitnodiging (voor feest, uitvaart, bruiloft) moet meenemen om te kunnen controleren of men wel uitgenodigd is, stuur je de uitnodiging per post. * Als er vertrouwelijke informatie wordt verstuurd, moet men zeker zijn dat die ook vertrouwelijk blijft. Bij gratis e-maildiensten (zoals Gmail en Hotmail) kan men daar niet van op aan en is het verstandiger de informatie per post te versturen. Meer over e-mail: zie [[Basisboek internet/Faciliteiten#E-mail]] (algemeen) en [[Basisboek internet/E-mailen]] (voor het opstellen en versturen van e-mail). '''Typen of schrijven met de hand?''' * E-mails worden uiteraard getypt. Ook alle zakelijke brieven worden getypt, ook als ze per post worden verstuurd. Brieven aan familie, vrienden en goede bekenden kunnen met de hand worden geschreven. Ook condoleancebrieven worden vaak met de hand geschreven. Als je een moeilijk leesbaar handschrift hebt, typ je brieven altijd. * Voor handgeschreven brieven kies je je '''briefpapier''' zorgvuldig, passend bij het soort brief. Zakelijke brieven en condoleancebrieven schrijf je op smetteloos wit papier, zonder poespas. Informele brieven kunnen op zelfgekozen briefpapier worden geschreven, dat kan ook lichtgekleurd papier zijn, met versieringen, wat je wilt. Uit den boze zijn kladblokblaadjes en ander groezelig papier. '''De envelop'''<br> [[File:A4 met envelop.png|thumb|A4 met zakelijke envelop]] Zorg altijd voor een bijpassende '''envelop'''. Voor zakelijke post is dat vaak een langwerperige envelop (±23 x 11 cm), waarin een A4 in drieën gevouwen past (met twee vouwen in de breedte, zonder vouw in de lengte, zie afbeelding). Voor andere brieven kun je de bij het briefpapier behorende envelop gebruiken of een standaard envelop (± 16,5 x 12 cm). Als een brief veel pagina's bevat, is het verstandiger een groter formaat envelop te kiezen. Op de envelop komen: * '''Postzegel(s)'''. Die komen rechtsboven op de envelop. Zorg altijd voor voldoende frankering. Je wilt niet dat de geadresseerde porto/boete moet betalen om jouw brief te kunnen ontvangen. Je loopt bovendien het risico dat de brief dan geweigerd wordt, naar jou wordt teruggezonden en je zelf met extra kosten wordt geconfronteerd, zonder dat de brief bij de geadresseerde is aangekomen. * Het '''NAW-blok''', met naam, adres en woonplaats. Dat mag je typen of met de hand schrijven. Het staat in het midden of rechts en begint ongeveer op of net onder het midden. Houd 2 cm van de onderkant van de envelop vrij voor coderingen door het postbedrijf. Het NAW-blok bestaat uit: ** Naam van de geadresseerde. Bij zakelijke brieven is die gelijk aan wat je in de brief vermeldt (zie Indeling hieronder), inclusief "t.a.v.". Voor andere post: al naar gelang de geadresseerde(n): De heer ... (P.A. Jansen), Mevrouw ... (G.J. de Wit), De heer en mevrouw ... (Jansen-de Wit) of Familie ... (Jansen). Daar direct onder komen, steeds beginnend op een nieuwe regel: ** Straatnaam, postbus of antwoordnummer, gevolgd door een spatie en het nummr. ** Postcode en plaatsnaam. ** [Als de brief naar het buitenland wordt gestuurd:] Landnaam in het Nederlands of Engels. ** Zie [https://www.postnl.nl/versturen/brief-of-kaart-versturen/hoe-verstuur-ik-een-brief-of-kaart/brief-adresseren/ Postnl adressering] voor voorbeelden van correcte indelingen van de envelop. * '''Afzender'''. Als je de envelop met de hand schrijft, komt de afzender op de achterkant, bovenaan in het midden. Als je de envelop typt of een adressticker (met je eigen NAW) gebruikt, komt de afzender linksboven, op dezelfde hoogte als de postzegel(s). Vermeld je naam, daaronder je adres, en daaronder je postcode met woonplaats; voor buitenlandse post ook de landnaam in het Engels (zoals ''The Netherlands'', ''Belgium'', ''Suriname'', ''Curaçao'', ''Sint Maarten, Dutch Caribbean''). Het is in Nederland voor binnenlandse post ook toegestaan om als afzender achterop de envelop alleen postcode en huisnummer te vermelden, bijvoorbeeld "1234 AB/56". * [Optioneel:] "PERSOONLIJK", "STRIKT VERTROUWELIJK" of iets soortgelijks als de kans bestaat dat iemand anders de post opent (bijvoorbeeld een secretaresse, postkamer of huisgenoot) en de brief vertrouwelijke informatie bevat. Dit vermeld je linksboven op de envelop en bovendien op een opvallende plaats in de brief. == Indeling == [[Bestand:Voorbeeld indeling brief.pdf|thumb|350px|Voorbeeld indeling brief]] Een brief heeft een andere indeling dan andere soorten teksten. In principe ben je vrij om je eigen indeling, kantlijnen, lettertype, lettergrootte en regelafstand te kiezen. Voorwaarde is wel dat alle gegevens die nodig zijn, op een logische plaats staan vermeld en dat de lay-out er goed uitziet. Een brief bevat in ieder geval de volgende onderdelen: * Plaatsnaam, datum: beide voluit geschreven. Bijvoorbeeld: ''Nieuwerkerk aan den IJssel, 22 augustus 2026''. ** Plaatsnaam: de plaats waar vandaan je de brief schrijft/verstuurt. In de regel zal dat je woonplaats zijn, maar als je met vakantie bent, ergens anders logeert of in het ziekenhuis bent, is het de plaats waar je verblijft. ** Datum: de datum waarop je de brief schrijft of verstuurt. Volgens de etiquette dateer je zakelijke brieven in de regel niet op zondag, dan kun je beter de datum van de zaterdag ervoor of de maandag erna vermelden, óók als je hem op zondag schrijft. * [Alleen in zakelijke brieven:] NAW-gegevens (naam, adres, woonplaats) van de geadresseerde. Als een contactpersoon bekend is, komt die direct onder de naam van het bedrijf te staan (met t.a.v. - ter attentie van). Tenzij het om de directeur gaat, dan wordt éérst de naam van de directeur vermeld -zonder t.a.v.- en daaronder pas de organisatie. Gebruik een postbusnummer, tenzij die niet bekend is. * [Alleen in zakelijke brieven:] ''Onderwerp: ...'' Vermeld zeer beknopt waarover de brief gaat, bijvoorbeeld "Klacht over mobiele telefoon" of "Verzoek om informatie over ...". Eén brief gaat over één onderwerp. Als er meerdere zaken te bespreken zijn, schrijf je voor elk onderwerp een aparte brief. Reden: het kan zijn dat de verschillende onderwerpen door verschillende functionarissen worden behandeld. Die brieven mogen trouwens wel in één envelop of e-mail worden verstuurd, als ze maar goed te scheiden zijn (bijvoorbeeld met verschillende pdf-bestanden). * Aanhef, zoals ''Lieve, Beste, Geachte, Hallo'' gevolgd door de naam van de geadresseerde. ** De naam van de geadresseerde bij een zakelijke brief is ''heer Pieterse'' of ''mevrouw De Groot'' als je de persoon kent. Anders alleen ''Geachte heer,'' of ''Geachte mevrouw,''. Als je niet weet wie de brief gaat behandelen: ''Geachte mevrouw/heer,''. * Een korte inleiding. Probeer die niet met "Ik" te beginnen. ** In een familiaire of vriendschappelijk brief wordt dan vaak geïnformeerd naar de ander: Hoe gaat het met jou/jullie? Ben je alweer hersteld van [ziekte] / ben je al met vakantie geweest / heb je al vakantieplannen gemaakt / zijn de verhuisdozen al uitgepakt? / hoe bevalt je nieuwe baan / [iets anders dat van toepassing is]. ** In een formele brief vermeld je de aanleiding voor de brief. * Middenstuk waarin je je verhaal houdt, uitweiding over het onderwerp. * Afsluiting/laatste alinea: spreek een wens uit of bevestig een afspraak. ** In een informele brief bijvoorbeeld: ik hoop dat je snel opknapt/beter wordt/dat je snel uit de verhuisrommel komt/ik hoop je snel weer te spreken/zien. ** In een zakelijk brief bijvoorbeeld: ik hoop dat deze kwestie spoedig naar beider tevredenheid kan worden opgelost. * Een groet, bijvoorbeeld: ** [Informeel:] Hartelijke groeten van, liefs van, [iets anders wat bij je past] ** [Zakelijk:] Met vriendelijke groet, Hoogachtend (alleen als de aanhef "Geachte ..." is) * Ondertekening: je handtekening met je naam eronder. Zorg dat er tussen de groet en je naam voldoende ruimte is voor je handtekening, bijvoorbeeld ten minste vier lege regels. * [Vooral zakelijk:] Je eigen contactgegevens, zoals adres, telefoonnummer, e-mailadres. Vaak worden je eigen gegevens ook wel bovenaan de brief vermeld, bijvoorbeeld direct boven of onder de plaats en datum. * Eventueel bijlagen (zoals foto's, ondertekend contract, kopieën van bewijsmateriaal) In een e-mail laat je in de regel de datum (wordt automatisch toegevoegd), plaatsnaam en NAW-gegevens van geadresseerde (niet relevant) en handtekening (kan hooguit als bestand worden ingevoegd) achterwege. Het onderwerp voeg je wel altijd toe. Als je een echte brief als bijlage meestuurt (bijvoorbeeld als PDF-bestand), vermeld je daarin wel alle onderdelen die hierboven zijn vermeld. === Lay-out === Zorg dat een brief er visueel aantrekkelijk uitziet. In een korte brief kunnen de regelafstand en lettergrootte groter zijn dan in een lange brief. * Zorg voor een kantlijn van ten minste drie centimeter, zodat de ontvanger aantekeningen in de kantlijn kan maken. * Scheid de verschillende onderdelen met een of meer witregels. Scheid de tekstalinea's met één witregel van elkaar. * Zorg dat in een korte brief alles goed op één pagina past en dat de ruimte goed wordt gebruikt. Met de pagina-instellingen van je tekstverwerker kun je die gemakkelijk aanpassen en dan steeds uitproberen hoe de lay-out er uitziet. * Voor een langere brief: probeer de brief uit zo min mogelijk pagina's te laten bestaan, maar dit is geen heilige norm. ** Pas de instellingen aan nadat je tekst helemaal af is. Maak het lettertype niet te klein, de brief moet ook zonder vergrootglas goed te lezen zijn. ** Zorg ervoor dat de groet en ondertekening niet op een apart vel komen, verplaats dan de laatste alinea ook naar die pagina. ** Als er meerdere pagina's zijn: nummer de pagina's vanaf pagina 2, en vermeld op elke pagina in kleine lettertjes onderaan: je naam en de datum van de brief. Als de vellen bij de ontvanger verspreid raken, kunnen ze die via die aanwijzingen weer terugvinden. Zie [[Nederlands/Briefindeling]] voor een alternatieve indeling. == Soorten brieven == Er bestaan vele soorten brieven. Hieronder worden enkele veelvoorkomende behandeld. NB Deze lijst is niet uitputtend! === Informele brief === Bijvoorbeeld aan familie en vrienden. Deze brieven kunnen verschillende doelen hebben: * Om iemand te feliciteren met zijn/haar verjaardag, geboorte kind of kleinkind, voorgenomen huwelijk. * Om te laten weten hoe het met je gaat, om elkaar op de hoogte te houden van het wel en wee van de schrijver en diens naasten, wat je hebt meegemaakt, iets waar je enthousiast over bent, je eerste rijles, een idee of mening, een uitprobeersel, een vraag. * Om een kwestie te bespreken, een probleem of dilemma waar je mee zit. Dergelijke brieven zijn ook bij uitstek geschikt om te oefenen met schrijven. Welke tante vindt het niet leuk om een brief of kattebelletje van een neefje of nichtje te krijgen, hoe onbeholpen ook? En tante schrijft natuurlijk een enthousiast briefje terug, in eenvoudige taal. Soms wordt in plaats van een brief een toepasselijke kaart verstuurd. Ook dan is het aardig om er enkele persoonlijke woorden aan toe te voegen. Kaarten worden alleen aan familie, vrienden en bekenden gestuurd, ze zijn niet geschikt om een zakelijke brief te vervangen. Deze brieven mogen met de hand worden geschreven als je een leesbaar handschrift hebt. Anders kun je ze beter typen. === Uitnodiging=== Wie een feestje geeft of een ander evenement organiseert, stuurt in de regel uitnodigingen aan potentiële gasten. De vorm en lay-out van een uitnodiging zijn volledig vrij. Wel zijn er enkele vaste onderdelen: * De aanleiding en wie het feestvarken is/zijn, bijvoorbeeld een jubileum, verjaardag, bruiloft, examen gehaald, afstuderen. Of droeviger: het overlijden van een geliefde. * Nadere bijzonderheden, zoals wat een gast kan verwachten (ochtend/middag/avond, met/zonder excursie/lunch/borrel/diner/eten/dansen/overnachting, etc.). * Datum, tijdstip aanvang (en eventueel eindtijd), locatie, parkeermogelijkheden, openbaar vervoer. * (Optioneel:) Kledingvoorschriften. * Contactpersoon met contactgegevens. * (Optioneel:) Of de genodigden moeten laten weten of zij wel of niet komen ({{Wp|RSVP (verzoek)|RSVP}}). Vermeld dan ook het telefoonnummer en/of e-mail-adres waarop zij dat kunnen doen. * (Optioneel:) Of de gasten de originele uitnodiging moeten laten zien om binnen te komen. * (Optioneel, bij een gezamenlijke maaltijd:) Vraag of er dieet-wensen zijn. * (Optioneel:) Verlanglijstje of suggesties voor cadeau. Bij een uitvaart: wel of geen bloemen. === Condoleancebrief === {{Wp|Condoleance|Condoleances}} worden geschreven na het overlijden van een dierbare of bekende. De brief wordt gericht aan de directe nabestaanden, of aan een van hen als je alleen die kent. Een condoleancekaart wordt alleen gestuurd als men de overledene en diens nabestaanden niet goed kende en men toch wil laten weten dat men meeleeft. In alle andere gevallen is een brief gepaster. De indeling kan hetzelfde zijn als die van een informele brief. Alleen de groet op het eind wordt weggelaten, na de laatste alinea volgt direct de ondertekening en uw adres (veel nabestaanden sturen na enkele weken een bedankbrief voor het getoonde medeleven en dan is het handig als ze niet op zoek moeten naar je adres). Een condoleancebrief wordt met de hand geschreven, tenzij je een moeilijk leesbaar handschrift hebt. Gebruik blanco of sober papier. In de eerste alinea betuig je je deelneming over het verlies. In volgende alinea's kun je vermelden wat de overledene voor jou betekende en/of hoe je je hem/haar herinnert. Ook kun je positieve herinneringen ophalen, zoals gezamenlijke belevenissen, wat je van hem/haar hebt geleerd en/of hoe de overledene je kon opbeuren of troosten. === Rondzendbrief === Een rondzendbrief bevat in de regel meerdere brieven die worden verstuurd naar leden van bijvoorbeeld een familie of (kerk-)genootschap om elkaar op de hoogte te brengen van de laatste nieuwtjes. Een ontvangen brief wordt telkens aangevuld met eigen nieuws en dan weer doorgestuurd naar de volgende (een soort zwaan-kleef-aan). Als de rondzendbrief weer bij je terug is, haal je je eigen oude brief eruit en stop je er een verse bij. Rondzendbrieven hebben dezelfde opbouw en layout als andere informele brieven. Je kunt ze ook als [[Basisboek internet/E-mailen|e-mail]] starten (het proces kan dan sneller verlopen), bijvoorbeeld in december, dan kun je gelijk goede wensen voor kerst en nieuwjaar overbrengen, vooral aan familieleden en kennissen die je weinig ziet of spreekt. === Zakelijke brieven === Voor zakelijke brieven kun je {{Wp|Kunstmatige intelligentie|AI}} inzetten, als je de uitkomst maar goed controleert, verbetert en er een persoonlijke draai aan geeft. Ook zakelijke brieven kunnen met verschillende doelen worden geschreven. ==== Verzoek om informatie ==== Dit zijn de eenvoudigste soort zakelijke brieven. Ze kunnen kort zijn. Stel in de eerste alinea gelijk je vraag, wees daarbij duidelijk en zo precies mogelijk. Niet in algemene bewoordingen. Wat is het onderwerp en wat wil je van het onderwerp weten? Gaat het bijvoorbeeld om feiten, opinies, ontwikkelingen of het laatste nieuws? Als het gaat om iets dat je hebt gelezen of gehoord in de media: vermeld dan ook de bron (met in ieder geval titel van de bron èn van het artikel, auteur, datum, pagina). Licht je vraag in de volgende alinea kort toe: waarom heb je die informatie nodig en wat ga je ermee doen? Dit kan ervoor zorgen dat de ontvanger beter begrijpt wat je precies wilt weten. Als de ontvanger van de brief jou niet kent: vertel iets over jezelf in de context van de vraag (ben je vrijwilliger bij X en stel je de vraag in die hoedanigheid, of heeft het te maken met een hobby, je werk, etc.?) Vermeld eventueel ook waar je zelf al hebt gezocht en wat je al hebt gevonden. Geef dus precies zoveel informatie dat iemand die jou niet kent, een antwoord kan geven waar jij iets aan hebt. Vermeld ook je telefoonnummer en/of e-mail-adres voor het geval de behandelaar nog vragen heeft. ==== Informatieve brief ==== Bijvoorbeeld voor het doorgeven van (gewijzigde) gegevens. ==== Klachtenbrief ==== Er zijn verschillende manieren om klachten onder de aandacht van de verkoper te brengen: met het product teruggaan naar de winkel, telefonisch contact opnemen, of per brief of e-mail. Hier komt alleen de brief (of e-mail) aan bod. Een klachtenbrief wordt geschreven aan de verkoper (dus niet aan de fabrikant) en bevat een klacht over een aankoop. De indeling kan als volgt zijn: Na de aanhef: # Inleiding met een korte omschrijving van de klacht. Dit mag kort zijn. Bijvoorbeeld: ''Een maand geleden heb ik bij u product X gekocht, en nu al laat onderdeel Y los.'' Eventueel kunt u toevoegen waarom u juist bij deze verkoper dit product had gekocht (goede reputatie, jarenlang goede ervaringen/aanbevelingen door buren/vrienden/familie en u had daardoor de verwachting dat ...). # Een toelichting op de klacht: wat is er precies aan de hand, op welke datum is het product gekocht, vermeld ook de vestiging als het om een bedrijf gaat met meerdere filialen, hoe bent u er vervolgens mee omgegaan, wanneer trad de klacht voor het eerst op, waar bestaat de klacht precies uit. Leg het euvel goed uit, zodat een leek het kan begrijpen. Vermeld ook of de klacht volgens u binnen de garantievoorwaarden valt, lees dat na. In Nederland en de rest van de Europese Unie geldt niet per se de (korte) garantietermijn van de fabrikant, maar zoals die door de EU is geformuleerd: de garantietermijn is gelijk aan de verwachte levensduur van een product, minimaal twee jaar, en mede afhankelijk van het soort product en de prijs (voor een duur product mag je een langere garantietermijn verwachten dan voor een goedkoop product). # Wat u van de verkoper verlangt. Zie [https://www.eccnederland.nl/nl/check-uw-recht/kopen-de-eu/wat-zijn-mijn-garantierechten Garantierechten van ECC Nederland] voor de mogelijkheden. # Slot met daarin uw vertrouwen in de goede afloop van de zaak en de termijn waarbinnen u een reactie verwacht. Twee weken is daarvoor meestal een redelijke termijn. Blijf beleefd. Zorg dat u alle gegevens meestuurt, zodat de ontvanger niet met vragen blijft zitten en er geen misverstanden kunnen ontstaan. Naam, klantnummer, om welk product het precies gaat (volledige productnaam, inclusief productnummers of andere codes die van toepassing zijn). Stuur een kopie van het aankoopbewijs mee (kassabon, rekening, factuur) en eventueel ook een foto waarop het euvel duidelijk te zien is. Leg de brief weg en lees hem later (na enkele uren of een dag) nogmaals kritisch door. Probeer de brief dan door de ogen van de ontvanger te lezen. Zou u genegen zijn om het voorstel uit te voeren, of zijn er nog correcties nodig? Als er een onbevredigend reactie komt: neem opnieuw contact op, vermeld dat u het bedrijf hoger inschatte en dat het zo niet voldoet aan de goede naam die het bedrijf heeft, en u daarom vermoed dat de reactie een misverstand moet zijn. Verzoek om de klacht opnieuw te beoordelen en met een voorstel te komen dat recht doet aan de klacht. Neem ook contact op als er na de antwoordtermijn geen reactie is gekomen. ==== Sollicitatiebrief ==== Een sollicitatiebrief schrijf je als je op zoek bent naar een baan. Het is een van de vele schakels in het sollicitatieproces, dat begint bij duidelijk krijgen wat je zelf wilt en in huis hebt en eindigt bij de ondertekening van een arbeidscontract. We gaan er hier van uit dat de schakels die voorafgaan aan het schrijven van een sollicitatiebrief zijn afgerond. Er zijn twee soorten sollicitatiebrieven: * Gerichte sollicitatiebrief, naar aanleiding van een concrete {{Wp|vacature}}. Zo'n vacature kun je gevonden hebben als advertentie in een krant, tijdschrift, vacaturebank of een andere website, of gehoord hebben of toegestuurd gekregen hebben via je [[Netwerken|netwerk]]. * Open sollicitatiebrief, die je schrijft zonder concrete vacature. Je schrijft zo'n brief omdat je graag bij een bepaald bedrijf of organisatie wilt werken. '''Gerichte sollicitatiebrief'''<br> We gaan er hier van uit dat je een geschikte vacature hebt gevonden, de vacature-analyse hebt afgerond en naar aanleiding daarvan een passend {{Wp|Curriculum vitae|CV}} hebt opgesteld. En dat je uit de vacaturetekst kunt concluderen dat een sollicitatiebrief gewenst is (vaak is er bij online-vacatures een knop om online te solliciteren via een formulier en hoef je geen echte brief te schrijven). Gerichte sollicitatiebrieven typ je, tenzij er uitdrukkelijk gevraagd wordt om een handgeschreven brief.<br> Meestal staat er in de vacaturetekst hoe je kunt solliciteren, online, via e-mail of per post, of staat er daarvoor een button, e-mail-adres of postadres vermeld. Houd je daar aan. Er komen vaak tientallen of zelfs honderden reacties op één vacature; het is voor een bedrijf ondoenlijk om al die reacties te vergelijken als ze allemaal in andere vormen binnenkomen. De indeling van een sollicitatiebrief is gelijk aan die hierboven is aangegeven. Bijzonderheden: * Onderwerp: Vacature [functie] ([bron]) ** Functie: zoals vermeld in de vacature ** Bron: medium waarin je de vacature hebt gevonden, zoals een webpagina van het bedrijf of in een vacaturebank. * Inleiding: vermeld dat je op de vacature solliciteert (of dat je ervoor in aanmerking wilt komen). Straal enthousiasme uit. * Tweede alinea: redenen waarom je gekwalificeerd bent voor de functie. Noem er maximaal drie, alleen de belangrijkste, en licht die toe met voorbeelden. Sluit aan bij eisen die in de vacaturetekst worden vermeld. * Derde alinea: redenen waarom deze baan precies is wat je zoekt. Vermeld ook hier de maximaal drie belangrijkste redenen. * Slot: dat je graag een en ander in een gesprek zou willen toelichten. * Bijlage: currirulum vitae. Zorg dat de brief zelf maximaal één {{Wp|A4 (papierformaat)|A4'tje}} beslaat (tenzij in de vacaturetekst iets anders staat). Selecteurs hebben al genoeg te lezen, wees kort en krachtig, laat de tekst vlot leesbaar zijn. Zorg voor een goede toon en stijl, niet stijf, maar ook niet popie-jopie. De brief mag wel gericht zijn op het jezelf verkopen, maar laat het geen verkooppraatje worden, sluit aan bij de wensen en toon van de vacaturetekst. Schrijf korte zinnen en eenvoudige zinsconstructies. Zorg voor goede overgangen tussen zinnen en tussen alinea's. Geef geen overbodige informatie en ook geen informatie die al in je CV staat, blijf to-the-point. Een enkel punt uit je CV kun je wel benadrukken door hem in je tweede alinea te noemen. Schaaf de brief bij totdat je helemaal tevreden bent. Haal hem dan nog een keer door de spellingscontrole en laat hem lezen (en corrigeren) door een coach of andere bekende. Lees de brief enkele uren of een dag later zelf nog eens door en zet de puntjes op de i. Als je een AI-tool hebt gevraagd om bijvoorbeeld een beginzin of de hele brief voor je op te stellen, beschouw de uitkomst dan als een eerste kladversie. Schaaf er net zolang aan totdat het echt jouw brief is en je jezelf erin herkent. Overdrijf niet en verzin geen kwalificaties die je niet bezit. Dat komt ooit een keer uit en ontslag op staande voet en zonder getuigschrift of aanbeveling zal dan nog als milde straf gelden (het kan ook dat je aangeklaagd wordt voor fraude en je een strafblad krijgt). (Geldt voor Nederland:) In een sollicitatiebrief hoef je alleen positieve eigenschappen te noemen. Tijdens een sollicitatiegesprek kan wel naar je negatieve kanten gevraagd worden, maar je hoeft ze niet uit jezelf te benoemen. Ook zwangerschap en andere ziekten of zwaktes hoef je in een sollicitatiebrief niet te vermelden (en ook tijdens de rest van de sollicitatieprocedure mag niet naar je gezondheid gevraagd worden). '''Open sollicitatiebrief'''<br> We gaan er hier vanuit dat je het voorwerk hebt verricht, je netwerk hebt aangeboord met de vraag wat leuke organisaties zijn om voor te werken en waarom, dat je hebt onderzocht wat er online over de organisatie is te vinden, het {{Wp|Organisatieschema|organogram}} hebt bestudeerd om de juiste afdeling te vinden waar je zou willen werken en het laatste jaarverslag hebt gelezen. Ook heb je een op maat geschreven CV gemaakt. Bijzonderheden indeling brief: * Onderwerp: Open sollicitatie [functie] * Inleiding: In het kort iets over je achtergrond (zoals: studeer binnenkort af als [opleiding/beroep]; ben door een reorganisatie werkloos en ben op zoek naar een baan als [specifieke functie] OF ben sinds X jaar [functie] en ben toe aan een volgende stap in mijn carrière, ik ambieer een functie als [specifieke functie]). ** Vermeld duidelijk de gewenste (soort) functie en het niveau (MBO, HBO, universitair). * Tweede alinea: je motivatie: waarom lijkt het werken bij de organisatie je aantrekkelijk? Laat merken dat je al het een-en-ander weet over de organisatie, zoals de bedrijfscultuur en goede reputatie. Laat ook doorschemeren dat je ambitieus bent, dat je nog veel wilt leren/je ontwikkelen en dat je hebt gehoord/gelezen dat de organisatie daarvoor kansen biedt. * Derde alinea: redenen waarom je geschikt ben voor zo'n functie. Noem er maximaal drie, alleen de belangrijkste, en licht die toe met voorbeelden. Sluit aan bij eisen die je ter ore zijn gekomen. Dat hoeven niet alleen harde eisen te zijn qua kennis en ervaring, maar ook waarom je in de bedrijfscultuur past. * Slot: een passende slotzin waarin je de hoop uitspreekt dat je in aanmerking komt om aan een toekomstige sollicitatieprocedure deel te nemen als er een passende vacature is ontstaan. * Bijlage: currirulum vitae. Houd er rekening mee dat er niet direct een geschikte vacature voor jou beschikbaar is. Op zijn best zal je brief met CV terecht komen in een dossier met potentiële kandidaten. Als er na verloop van tijd wel een vacature is, zal men eerst naar interne kandidaten zoeken en vervolgens dit dossier erbij pakken, zonder dat er een openbare sollicitatieprocedure wordt gestart. Het kan zijn dat je dan wordt uitgenodigd om een gerichte sollicitatiebrief te schrijven voor deze vacature, of dat je direct wordt uitgenodigd voor een gesprek. Bewaar zorgvuldig een kopie van de brieven die je gestuurd hebt. Dat voorkomt dat je tweemaal precies dezelfde brief stuurt (bijvoorbeeld als je later wordt uitgenodigd om deel te nemen aan een nieuwe sollicitatieprocedure). En als je wordt uitgenodigd voor een gesprek weet je wat je gesprekspartner al weet. ==== Annuleringsbrief ==== Een annuleringsbrief dient om een abonnement of lidmaatschap op te zeggen, of een {{Wp|colportage}}-koop (koop of afstand) ongedaan te maken. Vermeld voor het opzeggen van een abonnement of lidmaatschap: * De specifieke naam van het abonnement waar het om gaat: tijdschrift, krant, leesmap, boekenserie, toegang tot website, streamingsdienst, gehuurd apparaat of voertuig, of wat dan ook. * Je abonnementnummer of -code. * Dat je het abonnement wilt beëindigen. Als een abonnement uit meerdere delen bestaat: of je het hele abonnement wilt opzeggen of alleen één of meer delen en welke dan. (Optioneel:) De reden van annulering. * De gewenste datum van annulering (bijvoorbeeld ''31 december 20xx'' of ''per eerstvolgende mogelijkheid''). * Je eigen gegevens: naam, adres, eventueel telefoonnummer en/of e-mail-adres. * Ten slotte: dat je een bevestiging van de annulering wil met de einddatum. Let op: Er zijn charlatans online actief die proberen om je te laten opzeggen via hun website, zogenaamde opzegdiensten. Zij rekenen geld voor het opzeggen. Zorg dat u een abonnement of lidmaatschap altijd rechtstreeks bij de echte leverancier of dienstverlener opzegt. Voor het ontbinden van een aankoop op afstand: zie [https://consument.acm.nl/voorbeeldbrieven/aankoop-dienst-annuleren/voorbeeldbrief-binnen-bedenktijd-overeenkomst-ontbinden Voorbeeldbrief van ACM ConsuWijzer]. ==== Ingezonden brief ==== Een brief voor de brievenrubriek van een krant of tijdschrift. Zo’n brief voldoet in ieder geval aan deze voorwaarden: * Moet een reactie van een lezer zijn op artikelen die in die krant of dat tijdschrift zijn verschenen. Het kan een correctie, aanvulling of mening zijn. * Moet een breed publiek aanspreken, namelijk de lezers van die krant of dat tijdschrift, het moet voor hen lezenswaardig zijn. * Beknopt. Hoe korter, hoe beter. * Origineel. Een originele invalshoek hebben. Een eigen kijk op de zaak die nog niet aan bod is geweest en wel ter zake doende is. == Bronnen, noten en/of referenties == {{Appendix}} {{Sub}} to0c00d1f6y6uy3ljnuvq95433a8i2g 0 46748 429248 429177 2026-08-27T05:39:39Z JopkeB 18060 /* Aandachtspunten */ stijlfiguren 429248 wikitext text/x-wiki {{Index Schrijven}} Een '''{{Wp|Column|column}}''' is een regelmatig verschijnend, kort stukje proza van een bepaalde auteur, de columnist. Een column verschijnt met een vaste frequentie (bijvoorbeeld wekelijks, dagelijks of maandelijks) als geschreven tekst in een krant, tijdschrift of op internet (bijvoorbeeld als blog), of als gesproken tekst tijdens een tv- of radio-uitzending of in een podcast. Een column heeft een vaste omvang. == Kenmerken == * Kort en krachtig. * Verrassend: bijvoorbeeld met een twist in een gedachtengang die de lezer niet verwacht, een nieuw inzicht, een opmerkelijke oplossing voor een nijpend maatschappelijk probleem, een vergezicht of een zorgwekkende of juist optimistische stemmende ontwikkeling bij een bepaalde groep. * Biedt prikkels tot nadenken, of het toetsen van de mening van de lezer. * Licht en luchtig, met humor en spot. == Vrijheid van meningsuiting == Een column mag over van alles gaan, van huiselijke voorvallen tot de wereldpolitiek, steeds geheel naar keuze van de columnist. De aanleiding kan van alles zijn, van een actuele gebeurtenis tot een eigen ervaring, of ga bewust op zoek naar een inkijkje in een vreemde wereld (zoals een niet voor de hand liggende hobby, een postzegelveiling of een huisdierenshow). Een redactie mag niet een onderwerp voorschrijven waarover een columnist schrijft. Wel is het mogelijk dat columns onder een bepaald thema verschijnen, bijvoorbeeld ''Het Spel en de Knikkers'' (over economie) van Frank Kalshoven in ''de Volkskrant'' en de Midden-Oosten columns van Carolien Roelants in ''NRC''. Een columnist heeft het volledige recht van vrije meningsuiting die de wet toestaat. Een redactie zal zelden ingrijpen, maar wel als een tekst tegen grondrechten indruist (zoals discriminatie) of strafbaar is (zoals oproepen tot haat of moord). Ook spot, iets belachelijk maken, en zelfs godslastering zijn in Nederland juridisch toegestaan (zie bijvoorbeeld het {{wp|Ezel(s)proces}} over smalende godslastering). Beledigingen zijn in beperkte mate toegestaan (zie {{Wp|Belediging}}). Overigens is het bekritiseren of belachelijk maken van de islam niet zonder risico, zie bijvoorbeeld de film {{Wp|Submission}} uit 2004 (die {{Wp|Theo van Gogh (regisseur)|Theo van Gogh}} het leven kostte) en de wereldwijde gevolgen van {{Wp|Cartoons over Mohammed in Jyllands-Posten}}. Veel schrijvers en artiesten leggen zich daarom in dit opzicht zelf-censuur op of komen onder strenge beveiliging te staan als ze dat niet doen (vanwege bedreigingen die het gevolg zijn). == Benodigde kwalificaties == Voor het schrijven van een column moet je heel wat in huis hebben: * Zie de paragraaf [[Schrijven/Teksten#Gewenste kwalificaties|Gewenste kwalificaties]] in het eerste hoofdstuk. Bovendien: * Een vlotte pen. Hiervoor is geen recept te geven, wel enkele tips: ** Bouw ruime ervaring op met het schrijven van columns, vóórdat je aan het echte werk begint. En bewijs dat je daar goed in bent/wordt. Veel oefenen alléén is echter niet voldoende, laat ze ook beoordelen door bijvoorbeeld docenten of coaches en laat hen aanwijzingen geven. Bouw een {{Wp|portfolio}} op met je beste columns. *** Wellicht kun je columns schrijven voor een clubblad, de buurtkrant of een plaatselijke huis-aan-huiskrant. Meestal is dat vrijwilligerswerk (maar je doet het voorlopig niet om het geld, maar om ervaring op te doen en te leren). Vraag redactieleden steeds serieus om feedback op je ingeleverde columns, het gaat je niet om complimenten maar om verbeterpunten. ** Lees en/of beluister veel columns van veel verschillende columnisten en analyseer die: wat maakt de columns goed, hoe is hun opbouw en schrijfstijl, welke trucs passen ze toe? Sommige columns zijn te vinden op internet, maar meestal zitten ze daar achter een betaalmuur vanwege auteursrechten. In de openbare bibliotheek kun je de columns in recente kranten en tijdschriften lezen. Soms worden columns gebundeld; die kun je vinden via [https://search.worldcat.org/nl/ Worldcat] (gebruik gewoon zoekwoord "columns" en stel de taal desgewenst in op Nederlands). * Inspiratie om elke week (dag, maand, afhankelijk van de frequentie van de column) een nieuw onderwerp aan te snijden en daar steeds wat zinnigs over te melden. * Onder tijdsdruk kunnen werken: een columnist heeft immers te maken met een deadline (vanwege de vaste frequentie). == Aandachtspunten == Waar let je op bij het schrijven van een column? * Zie [[Schrijven/Schrijfproces|Schrijfproces]] voor de algemene aandachtspunten. Bovendien: * Vanuit welk '''perspectief''' schrijf je? Dat kan vanuit jezelf, maar ook vanuit iemand anders zijn. Doe eens alsof je iemand uit het nieuws bent: beschrijf zijn/haar kronkelige gedachtengang om tot die rare actie te komen en geef daar een humoristische draai aan. Dat hoeft helemaal niet waarheidsgetrouw te zijn! Laat je verbeelding de vrije loop: hoe zou het kunnen zijn gegaan? Youp van 't Hek is er een meester in in zijn zaterdagse column op de NRC-achterpagina. * Een column is '''kort'''. Dat heeft consequenties: ** Kies één heldere betoogtrant en volg die lijn strak. Een column is te kort om allerlei zijwegen te bewandelen. ** Je hoeft niet compleet te zijn. Je hoeft bijvoorbeeld niet alle mogelijke standpunten af te werken en van voor tot achter te belichten. Eén standpunt -je eigen- is voldoende. * Maak gebruik van de vrijheden die een column je biedt. ** Je mag overdrijven en ironie, sarcasme en alle andere {{Wp|categorie:Stijlfiguur|stijlfiguren}} gebruiken, zolang het voor weldenkende lezers maar herkenbaar blijft als overdrijving, ironie of sarcasme. En zolang je maar niet opzettelijk valse informatie (misinformatie) verspreidt. ** Maar die vrijheid is niet grenzeloos: Als je iets beweert, moet je het wel bewijzen. Dat kan met voorbeelden of een logische redenering. * Laat het '''plezier''' dat je hebt om over een onderwerp te schrijven ervan afspatten. Houd de column licht, luchtig en vol humor. Wees als een nar aan het hof van een bullebak van een koning, de nar is daar de enige die de waarheid mag zeggen zonder een kopje kleiner te worden gemaakt, als hij het maar met humor brengt. Als je dat plezier niet hebt: begin er niet aan, kies een ander onderwerp (of hang je lier aan de wilgen). * Zorg voor '''structuur'''. ** De beginzin maakt direct duidelijk wat het onderwerp van de column is èn hij moet nieuwsgierig maken naar de rest. ** In de eerste alinea staat ook de aanleiding voor de column. Sluit aan bij de context die de lezer al kent: een column in een krant hoeft geen uitgebreide toelichting te geven op gebeurtenissen die prominent in het nieuws zijn geweest. Dan kan men gerust met de deur in huis vallen. ** Het slot dient een verrassing in petto te hebben. == Bronnen en referenties == Dit artikel is geïnspireerd door: * Workshop ''Column'' door Pim Wieringa in november 2003 * Kan alleen een ramp ons redden? [boekbespreking van ''Thank you for being late : an optimist's guide to thriving in the age fo accelerations'' / Thomas Friedman. - Penguin Books] / Floor Rusman. - In: ''NRC Handelsblad'' d.d. 11 november 2016, p. C12 * Schrijf zelf maar eens een knikker / Frank Kalshoven. - In: De Volkskrant, 17 september 2016, p. 25 * [https://www.trouw.nl/voorpagina/hee-ha-nou-zeg~b34e5c8b/ Hee ha nou zeg] / Selma Vrooland. In: Trouw, d.d. 9 januari 1993, p. 2 {{Sub}} o8stmmpdufezyzpdh8q5p6cmxgc2d1m 429252 429248 2026-08-27T08:35:00Z Kuddekop 28509 429252 wikitext text/x-wiki {{Index Schrijven}} Een '''{{Wp|Column|column}}''' is een regelmatig verschijnend, kort stukje proza van een bepaalde auteur, de columnist. Een column verschijnt met een vaste frequentie (bijvoorbeeld wekelijks, dagelijks of maandelijks) als geschreven tekst in een krant, tijdschrift of op internet (bijvoorbeeld als blog), of als gesproken tekst tijdens een tv- of radio-uitzending of in een podcast. Een column heeft een vaste omvang. == Kenmerken == * Kort en krachtig. * Verrassend: bijvoorbeeld met een twist in een gedachtengang die de lezer niet verwacht, een nieuw inzicht, een opmerkelijke oplossing voor een nijpend maatschappelijk probleem, een vergezicht of een zorgwekkende of juist optimistisch stemmende ontwikkeling bij een bepaalde groep. * Biedt prikkels tot nadenken, of het toetsen van de mening van de lezer. * Licht en luchtig, met humor en spot. == Vrijheid van meningsuiting == Een column mag over van alles gaan, van huiselijke voorvallen tot de wereldpolitiek, steeds geheel naar keuze van de columnist. De aanleiding kan van alles zijn, van een actuele gebeurtenis tot een eigen ervaring, of ga bewust op zoek naar een inkijkje in een vreemde wereld (zoals een niet voor de hand liggende hobby, een postzegelveiling of een huisdierenshow). Een redactie mag niet een onderwerp voorschrijven waarover een columnist schrijft. Wel is het mogelijk dat columns onder een bepaald thema verschijnen, bijvoorbeeld ''Het Spel en de Knikkers'' (over economie) van Frank Kalshoven in ''de Volkskrant'' en de Midden-Oosten-columns van Carolien Roelants in ''NRC''. Een columnist heeft het volledige recht van vrije meningsuiting die de wet toestaat. Een redactie zal zelden ingrijpen, maar wel als een tekst tegen grondrechten indruist (zoals discriminatie) of strafbaar is (zoals oproepen tot haat of moord). Ook spot, iets belachelijk maken, en zelfs godslastering zijn in Nederland juridisch toegestaan (zie bijvoorbeeld het {{wp|Ezel(s)proces}} over smalende godslastering). Beledigingen zijn in beperkte mate toegestaan (zie {{Wp|Belediging}}). Overigens is het bekritiseren of belachelijk maken van de islam niet zonder risico, zie bijvoorbeeld de film {{Wp|Submission}} uit 2004 (die {{Wp|Theo van Gogh (regisseur)|Theo van Gogh}} het leven kostte) en de wereldwijde gevolgen van {{Wp|Cartoons over Mohammed in Jyllands-Posten}}. Veel schrijvers en artiesten leggen zich daarom in dit opzicht zelfcensuur op of komen onder strenge beveiliging te staan als ze dat niet doen (vanwege bedreigingen die het gevolg zijn). == Benodigde kwalificaties == Voor het schrijven van een column moet je heel wat in huis hebben: * Zie de paragraaf [[Schrijven/Teksten#Gewenste kwalificaties|Gewenste kwalificaties]] in het eerste hoofdstuk. Bovendien: * Een vlotte pen. Hiervoor is geen recept te geven, wel enkele tips: ** Bouw ruime ervaring op met het schrijven van columns, vóórdat je aan het echte werk begint. En bewijs dat je daar goed in bent/wordt. Veel oefenen alléén is echter niet voldoende, laat ze ook beoordelen door bijvoorbeeld docenten of coaches en laat hen aanwijzingen geven. Bouw een {{Wp|portfolio}} op met je beste columns. *** Wellicht kun je columns schrijven voor een clubblad, de buurtkrant of een plaatselijke huis-aan-huiskrant. Meestal is dat vrijwilligerswerk (maar je doet het voorlopig niet om het geld, maar om ervaring op te doen en te leren). Vraag redactieleden steeds serieus om feedback op je ingeleverde columns; het gaat je niet om complimenten maar om verbeterpunten. ** Lees en/of beluister veel columns van veel verschillende columnisten en analyseer die: wat maakt de columns goed, hoe is hun opbouw en schrijfstijl, welke trucs passen ze toe? Sommige columns zijn te vinden op internet, maar meestal zitten ze daar achter een betaalmuur vanwege auteursrechten. In de openbare bibliotheek kun je de columns in recente kranten en tijdschriften lezen. Soms worden columns gebundeld; die kun je vinden via [https://search.worldcat.org/nl/ Worldcat] (gebruik gewoon zoekwoord "columns" en stel de taal desgewenst in op Nederlands). * Inspiratie om elke week (dag, maand, afhankelijk van de frequentie van de column) een nieuw onderwerp aan te snijden en daar steeds wat zinnigs over te melden. * Onder tijdsdruk kunnen werken: een columnist heeft immers te maken met een deadline (vanwege de vaste frequentie). == Aandachtspunten == Waar let je op bij het schrijven van een column? * Zie [[Schrijven/Schrijfproces|Schrijfproces]] voor de algemene aandachtspunten. Bovendien: * Vanuit welk '''perspectief''' schrijf je? Dat kan vanuit jezelf, maar ook vanuit iemand anders zijn. Doe eens alsof je iemand uit het nieuws bent: beschrijf zijn/haar kronkelige gedachtengang om tot die rare actie te komen en geef daar een humoristische draai aan. Dat hoeft helemaal niet waarheidsgetrouw te zijn! Laat je verbeelding de vrije loop: hoe zou het kunnen zijn gegaan? Youp van 't Hek is er een meester in in zijn zaterdagse column op de NRC-achterpagina. * Een column is '''kort'''. Dat heeft consequenties: ** Kies één heldere betoogtrant en volg die lijn strak. Een column is te kort om allerlei zijwegen te bewandelen. ** Je hoeft niet compleet te zijn. Je hoeft bijvoorbeeld niet alle mogelijke standpunten af te werken en van voor tot achter te belichten. Eén standpunt -je eigen- is voldoende. * Maak gebruik van de vrijheden die een column je biedt. ** Je mag overdrijven en ironie, sarcasme en alle andere {{Wp|categorie:Stijlfiguur|stijlfiguren}} gebruiken, zolang het voor weldenkende lezers maar herkenbaar blijft als overdrijving, ironie of sarcasme. En zolang je maar niet opzettelijk valse informatie (misinformatie) verspreidt. ** Maar die vrijheid is niet grenzeloos: als je iets beweert, moet je het wel bewijzen. Dat kan met voorbeelden of een logische redenering. * Laat het '''plezier''' dat je hebt om over een onderwerp te schrijven ervan afspatten. Houd de column licht, luchtig en vol humor. Wees als een nar aan het hof van een bullebak van een koning, de nar is daar de enige die de waarheid mag zeggen zonder een kopje kleiner te worden gemaakt, als hij het maar met humor brengt. Als je dat plezier niet hebt: begin er niet aan, kies een ander onderwerp (of hang je lier aan de wilgen). * Zorg voor '''structuur'''. ** De beginzin maakt direct duidelijk wat het onderwerp van de column is èn hij moet nieuwsgierig maken naar de rest. ** In de eerste alinea staat ook de aanleiding voor de column. Sluit aan bij de context die de lezer al kent: een column in een krant hoeft geen uitgebreide toelichting te geven op gebeurtenissen die prominent in het nieuws zijn geweest. Dan kan men gerust met de deur in huis vallen. ** Het slot dient een verrassing in petto te hebben. == Bronnen en referenties == Dit artikel is geïnspireerd door: * Workshop ''Column'' door Pim Wieringa in november 2003 * Kan alleen een ramp ons redden? [boekbespreking van ''Thank you for being late : an optimist's guide to thriving in the age fo accelerations'' / Thomas Friedman. - Penguin Books] / Floor Rusman. - In: ''NRC Handelsblad'' d.d. 11 november 2016, p. C12 * Schrijf zelf maar eens een knikker / Frank Kalshoven. - In: De Volkskrant, 17 september 2016, p. 25 * [https://www.trouw.nl/voorpagina/hee-ha-nou-zeg~b34e5c8b/ Hee ha nou zeg] / Selma Vrooland. In: Trouw, d.d. 9 januari 1993, p. 2 {{Sub}} bdipfn5m20b6wx3blckej5l0jcwe3nh 0 46749 429249 429178 2026-08-27T05:41:46Z JopkeB 18060 /* Voorbeelden van essays */ 429249 wikitext text/x-wiki {{Index Schrijven}} Een '''{{Wp|essay}}''' is een subjectieve tekst over een wetenschappelijk, cultureel of filosofisch onderwerp. De schrijver geeft een persoonlijke visie op het onderwerp en levert daarbij een overtuigend betoog. De schrijver hoeft geen specialist op het onderwerp te zijn. Het taalgebruik is zeer verzorgd. Een essay is meestal langer dan een column, het kan gaan van een krantenpagina tot de omvang van een (dun) boek. == Kenmerken == * Een essay is een schriftelijk betoog, een beschouwing over een zelfgekozen onderwerp. * Het onderwerp is wetenschappelijk, cultureel of filosofisch en is naar buiten gericht, op de maatschappij en/of de wereld. Waar ergert de schrijver zich aan? Wat wil hij/zij veranderen? * Er is één centraal thema: een idee of een briljante gedachte. * De schrijver heeft iets te zeggen, stelt een kwestie aan de orde en geeft daarover zijn/haar mening, neemt een standpunt in. De tekst is dus subjectief. Het kan bijvoorbeeld gaan om een pleidooi met een stelling of om een visie op feiten of gebeurtenissen. Het doel is de lezer aan het denken zetten. * Daarbij maakt de schrijver duidelijk waarom dit onderwerp of deze kwestie is gekozen en wat het onderwerp voor de schrijver betekent, daarbij deelt de schrijver persoonlijke ervaringen. * De formulering is zo precies mogelijk (niet vaag, niet algemeen). Het taalgebruik is beeldend. Er worden concrete gebeurtenissen en voorbeelden beschreven, ontleend aan de dagelijkse werkelijkheid. * De compositie is helder en duidelijk. * De taal is zeer verzorgd en stijlvol. De tekst is prettig leesbaar, zonder uitweidingen die niet tot de conclusie leiden. * Het betoog hoeft niet in een keurige rechte lijn te verlopen. == Opbouw == Het doel is een coherent betoog. # Opening en inleiding. Dat kan bijvoorbeeld met een actuele kwestie, een anekdote of de aankondiging van het thema. # Scherpe probleemstelling, bijvoorbeeld een dilemma, geschil of andere kwestie. Gevolgd door de doelstelling, het standpunt van de schrijver en/of een stelling. # De hoofdtekst bevat argumenten waarmee de stelling of het standpunt wordt onderbouwd, een bewijsvoering met feiten en dwarsverbanden, oplossingen, bekeken vanuit diverse invalshoeken. # Conclusie en slot. == Voorbeelden van essays == * ''Essais'' door de Franse schrijver Michel de Montaigne, de schepper van dit literaire genre, gepubliceerd in 1580. Deel 1 (57 essays) zijn in het Nederlands te lezen op [https://www.montaigne-essays.nl/ Montaigne-essays]<ref>Vertaald door "onze eigen" [[Gebruiker:J.Grandgagnage|Jules Grandgagnage]]</ref>, of natuurlijk in boeken met dezelfde titel uit de bibliotheek of boekwinkel. Voor een toelichting: zie [[Michel de Montaigne/Samenvatting van de Essais: Livre I|Samenvatting van de Essais: Livre I]]. * Zie {{Wp|Essay#Essayisten|Essayisten}}. NB De hier genoemde schrijvers hebben niet uitsluitend essays geschreven, maar ook andere soorten teksten. == Bronnen en referenties == {{Sub}} jj66kr8hf8h0td4dglfj22ktijbcetp 429250 429249 2026-08-27T05:44:49Z JopkeB 18060 429250 wikitext text/x-wiki {{Index Schrijven}} Een '''{{Wp|essay}}''' is een subjectieve tekst over een wetenschappelijk, cultureel of filosofisch onderwerp. De schrijver geeft een persoonlijke visie op het onderwerp en levert daarbij een overtuigend betoog. De schrijver hoeft geen specialist op het onderwerp te zijn, maar wel veel ervaring hebben met het schrijven van langere artikelen die ook gewaardeerd werden. Het taalgebruik is zeer verzorgd. Een essay is meestal langer dan een column, het kan gaan van een krantenpagina tot de omvang van een (dun) boek. == Kenmerken == * Een essay is een schriftelijk betoog, een beschouwing over een zelfgekozen onderwerp. * Het onderwerp is wetenschappelijk, cultureel of filosofisch en is naar buiten gericht, op de maatschappij en/of de wereld. Waar ergert de schrijver zich aan? Wat wil hij/zij veranderen? * Er is één centraal thema: een idee of een briljante gedachte. * De schrijver heeft iets te zeggen, stelt een kwestie aan de orde en geeft daarover zijn/haar mening, neemt een standpunt in. De tekst is dus subjectief. Het kan bijvoorbeeld gaan om een pleidooi met een stelling of om een visie op feiten of gebeurtenissen. Het doel is de lezer aan het denken zetten. * Daarbij maakt de schrijver duidelijk waarom dit onderwerp of deze kwestie is gekozen en wat het onderwerp voor de schrijver betekent, daarbij deelt de schrijver persoonlijke ervaringen. * De formulering is zo precies mogelijk (niet vaag, niet algemeen). Het taalgebruik is beeldend. Er worden concrete gebeurtenissen en voorbeelden beschreven, ontleend aan de dagelijkse werkelijkheid. * De compositie is helder en duidelijk. * De taal is zeer verzorgd en stijlvol. De tekst is prettig leesbaar, zonder uitweidingen die niet tot de conclusie leiden. * Het betoog hoeft niet in een keurige rechte lijn te verlopen. == Opbouw == Het doel is een coherent betoog. # Opening en inleiding. Dat kan bijvoorbeeld met een actuele kwestie, een anekdote of de aankondiging van het thema. # Scherpe probleemstelling, bijvoorbeeld een dilemma, geschil of andere kwestie. Gevolgd door de doelstelling, het standpunt van de schrijver en/of een stelling. # De hoofdtekst bevat argumenten waarmee de stelling of het standpunt wordt onderbouwd, een bewijsvoering met feiten en dwarsverbanden, oplossingen, bekeken vanuit diverse invalshoeken. # Conclusie en slot. == Voorbeelden van essays == * ''Essais'' door de Franse schrijver Michel de Montaigne, de schepper van dit literaire genre, gepubliceerd in 1580. Deel 1 (57 essays) zijn in het Nederlands te lezen op [https://www.montaigne-essays.nl/ Montaigne-essays]<ref>Vertaald door "onze eigen" [[Gebruiker:J.Grandgagnage|Jules Grandgagnage]]</ref>, of natuurlijk in boeken met dezelfde titel uit de bibliotheek of boekwinkel. Voor een toelichting: zie [[Michel de Montaigne/Samenvatting van de Essais: Livre I|Samenvatting van de Essais: Livre I]]. * Zie {{Wp|Essay#Essayisten|Essayisten}}. NB De hier genoemde schrijvers hebben niet uitsluitend essays geschreven, maar ook andere soorten teksten. == Bronnen en referenties == {{Sub}} i7v5tjja2e9mrnybsfnj7fatyjb4wm7 4 46750 429240 2026-08-27T04:08:26Z JopkeB 18060 Nieuwe pagina aangemaakt met '__EXPECTUNUSEDTEMPLATE__ {{Infobox <!-- Titel van het boek -->| titel = {{SUBPAGENAME}} <!-- Kies: 0, 25, 50, 75 of 100 (%) -->| voortgang = 50 <!-- Revisiedatum -->| datum = 26-8-2026 <!-- Boekenplank -->| boekenplank = Taal en letterkunde <!-- Naslag, Instructie, Hobby, Handboek -->| boekentype = Instructie <!-- VWO, HBO, WO, Junior, etc…' 429240 wikitext text/x-wiki __EXPECTUNUSEDTEMPLATE__ {{Infobox <!-- Titel van het boek -->| titel = {{SUBPAGENAME}} <!-- Kies: 0, 25, 50, 75 of 100 (%) -->| voortgang = 50 <!-- Revisiedatum -->| datum = 26-8-2026 <!-- Boekenplank -->| boekenplank = Taal en letterkunde <!-- Naslag, Instructie, Hobby, Handboek -->| boekentype = Instructie <!-- VWO, HBO, WO, Junior, etc -->| niveau = Havo <!-- laag, middel, hoog -->| activiteit = <!-- Datum eerste edit DD-MM-YY -->| startdatum = 26-03-2011 <!-- zonder "Gebruiker:" Naam/Nick -->| redacteur = JopkeB <!-- Gebruiker:Auteur 1|Auteur 1... -->| auteurs = [[Gebruiker: JopkeB | JopkeB ]] <!-- per auteur, komma's er tussen --> <!-- korte beschrijving -->| beschrijving = Aanwijzingen voor het schrijven van diverse soorten teksten <!-- info over boek, geen inhoud -->| opmerkingen = <!-- Doelstellingen, * voor elk punt -->| doelstelling = <!-- Bronnen -->| bronnen = <!-- benodigde voorkennis, * voor elk punt -->| voorkennis = zie [[Schrijven/Teksten#Gewenste_kwalificaties|Gewenste kwalificaties]] <!-- Uitstapniveau - * voor elk punt -->| uitstapniveau = <!-- Links naar niet-inhoud-hfdstn -->| infolinks = <!-- laatste controle DD-MM-YYYY -->| laatstecontrole = 26-08-2026 <!-- laatste toevoeging DD-MM-YYYY -->| toevoeging = <!-- Boek 1, etc -->| gerelateerd = <!-- projectpagina -->| projectpagina = [[Overleg:{{SUBPAGENAME}}]] <!-- licentie -->| licentie = <!-- Kleine afbeelding (< 100x100) -->| thumb = Hilde Kaehler-Timm, 2014, ©Kaehler-Timm.JPG <!-- Grote afbeelding als een cover -->| afbeelding = <!-- autom. als boek en titel gelijk -->| PDF = <!-- autom. voor "Boek/Printversie" -->| printversie = <!-- departement invullen -->| departement = <!-- -->| categorie = <!-- -->| categorie twee = <!-- WSBN invullen -->| WSBN = nl-4-5-0-00002 }} 11jt5bmju570m658gs483xruowxqsjz 0 46751 429254 2026-08-27T09:29:30Z JopkeB 18060 Nieuwe pagina aangemaakt met '{{Bottombox |inhoud=Dit Wikibook is een [[Wikibooks:Beginnetje|eerste opzet]]. U wordt uitgenodigd om er uw kennis toe te voegen! Klik hiertoe op ['''Bewerken'''] voor deze pagina of op een rode link voor een nieuw hoofdstuk. |logo=Crystal txt.png}}<br> Hoewel men dit vaak niet beseft, netwerkt men vaker dan men denkt. De meeste mensen zijn afkerig van het begrip omdat zij het gevoel hebben dat netwerken op de een of andere manier een inbreuk op de privacy va…' 429254 wikitext text/x-wiki {{Bottombox |inhoud=Dit Wikibook is een [[Wikibooks:Beginnetje|eerste opzet]]. U wordt uitgenodigd om er uw kennis toe te voegen! Klik hiertoe op ['''Bewerken'''] voor deze pagina of op een rode link voor een nieuw hoofdstuk. |logo=Crystal txt.png}}<br> Hoewel men dit vaak niet beseft, netwerkt men vaker dan men denkt. De meeste mensen zijn afkerig van het begrip omdat zij het gevoel hebben dat netwerken op de een of andere manier een inbreuk op de privacy van anderen maakt, en/of een oneigenlijk gebruik van de kring van vrienden, familie en zakelijke relaties. Maar wij maken allemaal gebruik van de mensen in ons netwerk, bijvoorbeeld voor het regelen van oppas, het vinden van een (betere) kamer of appartement, of om in contact te komen met mensen met dezelfde hobby of die werkzaam zijn in een bedrijfstak waar we zelf graag in willen werken. Er zijn verschillende soorten contacten geschikt voor een netwerk: * Mensen die u persoonlijk kent, zoals familie, vrienden, buren, leden van verenigingen of clubs waarvan u lid bent, collega's en studiegenoten. * Mensen die interessant zijn om te leren kennen. U kunt vragen aan mensen die u al kent om u bij zo iemand te introduceren. U kunt ze ook ontmoeten tijdens bijeenkomsten zoals borrels, studiedagen en feesten bij vrienden. U kunt uw netwerk verbreden door lid te worden van clubs waar u dergelijke mensen kunt tegenkomen, van de buurtapp en plaatselijke sportclub tot landelijke beroepsverenigingen, zie bijvoorbeeld {{Wp|Categorie:Vereniging}} (geen uitputtende lijst). Ook kunt u de stoute schoenen aantrekken en hen rechtstreeks benaderen. * Bedrijven die interessant zijn om te leren kennen, bijvoorbeeld omdat u er graag zou werken of als klant zou willen begroeten. Een laagdrempelige manier hiervoor is het bezoeken van beurzen, zoals een {{Wp|handelsbeurs}}, vakbeurs of carrièrebeurs, en andere zakelijk gerelateerde evenementen. Ook kunt u proberen een stage te regelen bij een dergelijk bedrijf. 2gqijsjr9izkrr6lb7vsoofsf0sxhj9 429255 429254 2026-08-27T09:30:15Z JopkeB 18060 {{Sub}} 429255 wikitext text/x-wiki {{Bottombox |inhoud=Dit Wikibook is een [[Wikibooks:Beginnetje|eerste opzet]]. U wordt uitgenodigd om er uw kennis toe te voegen! Klik hiertoe op ['''Bewerken'''] voor deze pagina of op een rode link voor een nieuw hoofdstuk. |logo=Crystal txt.png}}<br> Hoewel men dit vaak niet beseft, netwerkt men vaker dan men denkt. De meeste mensen zijn afkerig van het begrip omdat zij het gevoel hebben dat netwerken op de een of andere manier een inbreuk op de privacy van anderen maakt, en/of een oneigenlijk gebruik van de kring van vrienden, familie en zakelijke relaties. Maar wij maken allemaal gebruik van de mensen in ons netwerk, bijvoorbeeld voor het regelen van oppas, het vinden van een (betere) kamer of appartement, of om in contact te komen met mensen met dezelfde hobby of die werkzaam zijn in een bedrijfstak waar we zelf graag in willen werken. Er zijn verschillende soorten contacten geschikt voor een netwerk: * Mensen die u persoonlijk kent, zoals familie, vrienden, buren, leden van verenigingen of clubs waarvan u lid bent, collega's en studiegenoten. * Mensen die interessant zijn om te leren kennen. U kunt vragen aan mensen die u al kent om u bij zo iemand te introduceren. U kunt ze ook ontmoeten tijdens bijeenkomsten zoals borrels, studiedagen en feesten bij vrienden. U kunt uw netwerk verbreden door lid te worden van clubs waar u dergelijke mensen kunt tegenkomen, van de buurtapp en plaatselijke sportclub tot landelijke beroepsverenigingen, zie bijvoorbeeld {{Wp|Categorie:Vereniging}} (geen uitputtende lijst). Ook kunt u de stoute schoenen aantrekken en hen rechtstreeks benaderen. * Bedrijven die interessant zijn om te leren kennen, bijvoorbeeld omdat u er graag zou werken of als klant zou willen begroeten. Een laagdrempelige manier hiervoor is het bezoeken van beurzen, zoals een {{Wp|handelsbeurs}}, vakbeurs of carrièrebeurs, en andere zakelijk gerelateerde evenementen. Ook kunt u proberen een stage te regelen bij een dergelijk bedrijf. {{Sub}} f87f6vfmgn9drqbfgoqrkz87e1r9p88 429269 429255 2026-08-27T10:39:41Z JopkeB 18060 {{Index Netwerken}} 429269 wikitext text/x-wiki {{Bottombox |inhoud=Dit Wikibook is een [[Wikibooks:Beginnetje|eerste opzet]]. U wordt uitgenodigd om er uw kennis toe te voegen! Klik hiertoe op ['''Bewerken'''] voor deze pagina of op een rode link voor een nieuw hoofdstuk. |logo=Crystal txt.png}}<br> {{Index Netwerken}} Hoewel men dit vaak niet beseft, netwerkt men vaker dan men denkt. De meeste mensen zijn afkerig van het begrip omdat zij het gevoel hebben dat netwerken op de een of andere manier een inbreuk op de privacy van anderen maakt, en/of een oneigenlijk gebruik van de kring van vrienden, familie en zakelijke relaties. Maar wij maken allemaal gebruik van de mensen in ons netwerk, bijvoorbeeld voor het regelen van oppas, het vinden van een (betere) kamer of appartement, of om in contact te komen met mensen met dezelfde hobby of die werkzaam zijn in een bedrijfstak waar we zelf graag in willen werken. Er zijn verschillende soorten contacten geschikt voor een netwerk: * Mensen die u persoonlijk kent, zoals familie, vrienden, buren, leden van verenigingen of clubs waarvan u lid bent, collega's en studiegenoten. * Mensen die interessant zijn om te leren kennen. U kunt vragen aan mensen die u al kent om u bij zo iemand te introduceren. U kunt ze ook ontmoeten tijdens bijeenkomsten zoals borrels, studiedagen en feesten bij vrienden. U kunt uw netwerk verbreden door lid te worden van clubs waar u dergelijke mensen kunt tegenkomen, van de buurtapp en plaatselijke sportclub tot landelijke beroepsverenigingen, zie bijvoorbeeld {{Wp|Categorie:Vereniging}} (geen uitputtende lijst). Ook kunt u de stoute schoenen aantrekken en hen rechtstreeks benaderen. * Bedrijven die interessant zijn om te leren kennen, bijvoorbeeld omdat u er graag zou werken of als klant zou willen begroeten. Een laagdrempelige manier hiervoor is het bezoeken van beurzen, zoals een {{Wp|handelsbeurs}}, vakbeurs of carrièrebeurs, en andere zakelijk gerelateerde evenementen. Ook kunt u proberen een stage te regelen bij een dergelijk bedrijf. {{Sub}} fap4tv8m2c9wug43l6r26lrk212xuw6 0 46752 429256 2026-08-27T09:34:03Z JopkeB 18060 Nieuwe pagina aangemaakt met '{{Bottombox |inhoud=Dit Wikibook is een [[Wikibooks:Beginnetje|eerste opzet]]. U wordt uitgenodigd om er uw kennis toe te voegen! Klik hiertoe op ['''Bewerken'''] voor deze pagina of op een rode link voor een nieuw hoofdstuk. |logo=Crystal txt.png}}<br> Netwerken-om-het-netwerken heeft weinig zin: er moet wel een doel zijn. Voor journalisten bijvoorbeeld is dat het vinden van nieuws, in de loopbaanadvies branche is dit mensen helpen met het vinden van een and…' 429256 wikitext text/x-wiki {{Bottombox |inhoud=Dit Wikibook is een [[Wikibooks:Beginnetje|eerste opzet]]. U wordt uitgenodigd om er uw kennis toe te voegen! Klik hiertoe op ['''Bewerken'''] voor deze pagina of op een rode link voor een nieuw hoofdstuk. |logo=Crystal txt.png}}<br> Netwerken-om-het-netwerken heeft weinig zin: er moet wel een doel zijn. Voor journalisten bijvoorbeeld is dat het vinden van nieuws, in de loopbaanadvies branche is dit mensen helpen met het vinden van een andere job, en voor zelfstandige ondernemers, het verkrijgen van opdrachten. Netwerken heeft ook zin binnen de eigen organisatie, als een manier om zonder formele autoriteit toch invloed uit te oefenen, dingen gedaan te krijgen of bij bepaalde projecten een productieve samenwerking te bewerkstelligen.&nbsp;<ref>Allan R. Cohen, David L. Bradford, Influence Without Authority (1991), pp. 17-25.</ref> == Bronnen en referenties == {{Sub}} ee0xyyeg6zt5g3hlrd7k9ay08phsicf 429270 429256 2026-08-27T10:40:01Z JopkeB 18060 {{Index Netwerken}} 429270 wikitext text/x-wiki {{Bottombox |inhoud=Dit Wikibook is een [[Wikibooks:Beginnetje|eerste opzet]]. U wordt uitgenodigd om er uw kennis toe te voegen! Klik hiertoe op ['''Bewerken'''] voor deze pagina of op een rode link voor een nieuw hoofdstuk. |logo=Crystal txt.png}}<br> {{Index Netwerken}} Netwerken-om-het-netwerken heeft weinig zin: er moet wel een doel zijn. Voor journalisten bijvoorbeeld is dat het vinden van nieuws, in de loopbaanadvies branche is dit mensen helpen met het vinden van een andere job, en voor zelfstandige ondernemers, het verkrijgen van opdrachten. Netwerken heeft ook zin binnen de eigen organisatie, als een manier om zonder formele autoriteit toch invloed uit te oefenen, dingen gedaan te krijgen of bij bepaalde projecten een productieve samenwerking te bewerkstelligen.&nbsp;<ref>Allan R. Cohen, David L. Bradford, Influence Without Authority (1991), pp. 17-25.</ref> == Bronnen en referenties == {{Sub}} cg4daud26cbfwdrp81pgt4p2s767bll 0 46753 429257 2026-08-27T09:46:02Z JopkeB 18060 Overgeheveld van [[Netwerken]] een aangevuld 429257 wikitext text/x-wiki {{Bottombox |inhoud=Dit Wikibook is een [[Wikibooks:Beginnetje|eerste opzet]]. U wordt uitgenodigd om er uw kennis toe te voegen! Klik hiertoe op ['''Bewerken'''] voor deze pagina of op een rode link voor een nieuw hoofdstuk. |logo=Crystal txt.png}}<br> Veel mensen práten wel over netwerken, maar ze doen het in de praktijk niet. Dat komt veelal omdat men een drempel voelt om andere aan te spreken, zelfs op bijeenkomsten die zich daar goed voor lenen, zoals recepties en conferenties. En dat is jammer en onnodig want netwerken is niets anders dan 'leuk omgaan met mensen'. Activiteiten om een netwerk op te bouwen kunnen divers zijn. U kunt zelf op zoek gaan naar mensen en proberen met hen in contact te komen, bijvoorbeeld via uw eigen netwerk, sociale media, bijeenkomsten of door brutaal op hen af te stappen. Het kan ook andersom door uzelf in the picture te plaatsen, bijvoorbeeld door een artikel in de buurtkrant, nieuwsbrief of vaktijdschrift te plaatsen (met uw contactgegevens) of door lezingen te houden (zorg steeds wel dat u echt iets te vertellen hebt dat interessant voor anderen is); in de hoop dat lezers of toehoorders contact met u opnemen. Kortom: breng het geleerde in de praktijk. Schroom niet om onbekenden aan te spreken, maar zorg wel dat u een goede openingszin paraat heeft. Die kan over iets eenvoudigs gaan als "Wat een lekker eten hebben ze hier, hè, vindt u ook niet?", "Wat een prachtige jurk heeft de bruid aan!", of iets over het weer, de goede catering, de aankleding van de zaal, het werk van de ander. En als het goed is springt het gesprek van het een op het andere onderwerp. Stel u aan het begin voor (naam met "functie", bijvoorbeeld zuster/vriend/buurvrouw van de bruidegom, collega van ..., in dienst van ...) en probeer de naam van de ander te onthouden. Vraag na afloop van het gesprek of het OK is om een LinkedIn-connectieverzoek te sturen of een vriendschapsverzoek van een ander social medium. {{Sub}} pyio1hnke6o9zp3gwih2thwyrwmu2kf 429277 429257 2026-08-27T10:42:02Z JopkeB 18060 {{Index Netwerken}} 429277 wikitext text/x-wiki {{Bottombox |inhoud=Dit Wikibook is een [[Wikibooks:Beginnetje|eerste opzet]]. U wordt uitgenodigd om er uw kennis toe te voegen! Klik hiertoe op ['''Bewerken'''] voor deze pagina of op een rode link voor een nieuw hoofdstuk. |logo=Crystal txt.png}}<br> {{Index Netwerken}} Veel mensen práten wel over netwerken, maar ze doen het in de praktijk niet. Dat komt veelal omdat men een drempel voelt om andere aan te spreken, zelfs op bijeenkomsten die zich daar goed voor lenen, zoals recepties en conferenties. En dat is jammer en onnodig want netwerken is niets anders dan 'leuk omgaan met mensen'. Activiteiten om een netwerk op te bouwen kunnen divers zijn. U kunt zelf op zoek gaan naar mensen en proberen met hen in contact te komen, bijvoorbeeld via uw eigen netwerk, sociale media, bijeenkomsten of door brutaal op hen af te stappen. Het kan ook andersom door uzelf in the picture te plaatsen, bijvoorbeeld door een artikel in de buurtkrant, nieuwsbrief of vaktijdschrift te plaatsen (met uw contactgegevens) of door lezingen te houden (zorg steeds wel dat u echt iets te vertellen hebt dat interessant voor anderen is); in de hoop dat lezers of toehoorders contact met u opnemen. Kortom: breng het geleerde in de praktijk. Schroom niet om onbekenden aan te spreken, maar zorg wel dat u een goede openingszin paraat heeft. Die kan over iets eenvoudigs gaan als "Wat een lekker eten hebben ze hier, hè, vindt u ook niet?", "Wat een prachtige jurk heeft de bruid aan!", of iets over het weer, de goede catering, de aankleding van de zaal, het werk van de ander. En als het goed is springt het gesprek van het een op het andere onderwerp. Stel u aan het begin voor (naam met "functie", bijvoorbeeld zuster/vriend/buurvrouw van de bruidegom, collega van ..., in dienst van ...) en probeer de naam van de ander te onthouden. Vraag na afloop van het gesprek of het OK is om een LinkedIn-connectieverzoek te sturen of een vriendschapsverzoek van een ander social medium. {{Sub}} k2l35583s5yc2mu4k0sln6wxuatu8q4 0 46754 429258 2026-08-27T09:50:23Z JopkeB 18060 Nieuwe pagina aangemaakt met '{{Bottombox |inhoud=Dit Wikibook is een [[Wikibooks:Beginnetje|eerste opzet]]. U wordt uitgenodigd om er uw kennis toe te voegen! Klik hiertoe op ['''Bewerken'''] voor deze pagina of op een rode link voor een nieuw hoofdstuk. |logo=Crystal txt.png}}<br> Als men blijvend succesvol wil zijn als netwerker, dan zal het een mentaliteit moeten worden, een manier van leven, iets waar men steeds alert op is. Dus als u bijvoorbeeld informatie nodig hebt denk dan éér…' 429258 wikitext text/x-wiki {{Bottombox |inhoud=Dit Wikibook is een [[Wikibooks:Beginnetje|eerste opzet]]. U wordt uitgenodigd om er uw kennis toe te voegen! Klik hiertoe op ['''Bewerken'''] voor deze pagina of op een rode link voor een nieuw hoofdstuk. |logo=Crystal txt.png}}<br> Als men blijvend succesvol wil zijn als netwerker, dan zal het een mentaliteit moeten worden, een manier van leven, iets waar men steeds alert op is. Dus als u bijvoorbeeld informatie nodig hebt denk dan éérst aan iemand in uw netwerk die het zou kunnen weten en denk dán pas aan Google of een andere zoekmachine. Maar pas wel op voor overkill. Als iemand steeds wordt lastig gevallen met vragen die je gemakkelijk zelf op internet kunt opzoeken, zal hij u snel een zeur vinden. {{Sub}} kkg22swa0s0zmmwvu2mbgv107del2ym 429278 429258 2026-08-27T10:42:18Z JopkeB 18060 {{Index Netwerken}} 429278 wikitext text/x-wiki {{Bottombox |inhoud=Dit Wikibook is een [[Wikibooks:Beginnetje|eerste opzet]]. U wordt uitgenodigd om er uw kennis toe te voegen! Klik hiertoe op ['''Bewerken'''] voor deze pagina of op een rode link voor een nieuw hoofdstuk. |logo=Crystal txt.png}}<br> {{Index Netwerken}} Als men blijvend succesvol wil zijn als netwerker, dan zal het een mentaliteit moeten worden, een manier van leven, iets waar men steeds alert op is. Dus als u bijvoorbeeld informatie nodig hebt denk dan éérst aan iemand in uw netwerk die het zou kunnen weten en denk dán pas aan Google of een andere zoekmachine. Maar pas wel op voor overkill. Als iemand steeds wordt lastig gevallen met vragen die je gemakkelijk zelf op internet kunt opzoeken, zal hij u snel een zeur vinden. {{Sub}} 3ysuerddesvjzp0lrl5x1k8sr49e52h 0 46755 429259 2026-08-27T09:56:04Z JopkeB 18060 Overgeheveld van [[Netwerken]] 429259 wikitext text/x-wiki {{Bottombox |inhoud=Dit Wikibook is een [[Wikibooks:Beginnetje|eerste opzet]]. U wordt uitgenodigd om er uw kennis toe te voegen! Klik hiertoe op ['''Bewerken'''] voor deze pagina of op een rode link voor een nieuw hoofdstuk. |logo=Crystal txt.png}}<br> Om succesvol te netwerken moet u een helder profiel hebben zodat u weet wie u bent en wat u kunt (en wat niet). Natuurlijk is het van groot belang dat u dit vervolgens ook goed voor het voetlicht kunt brengen. En dit heeft alles te maken met uw zelfbeeld. De vraag hoe u uzelf ziet bepaalt in hoge mate hoe u uw verhaal vertelt. Maar belangrijker nog: zoals iemand zichzelf ziet, zo ziet een ander hem/haar ook – u straalt het uit. Juist dat zelfbeeld is bij veel mensen een probleem. Enkelen hebben een te groot ego (dat is redelijk eenvoudig bij te stellen); maar velen ‘denken’ zich klein. Terecht luidt het gezegde: ‘Wie zich zo klein maakt als een muis wordt opgegeten door de kat.’ {{Sub}} 3d0kf0z0813q07iigrjgho2bf678bdf 429271 429259 2026-08-27T10:40:22Z JopkeB 18060 {{Index Netwerken}} 429271 wikitext text/x-wiki {{Bottombox |inhoud=Dit Wikibook is een [[Wikibooks:Beginnetje|eerste opzet]]. U wordt uitgenodigd om er uw kennis toe te voegen! Klik hiertoe op ['''Bewerken'''] voor deze pagina of op een rode link voor een nieuw hoofdstuk. |logo=Crystal txt.png}}<br> {{Index Netwerken}} Om succesvol te netwerken moet u een helder profiel hebben zodat u weet wie u bent en wat u kunt (en wat niet). Natuurlijk is het van groot belang dat u dit vervolgens ook goed voor het voetlicht kunt brengen. En dit heeft alles te maken met uw zelfbeeld. De vraag hoe u uzelf ziet bepaalt in hoge mate hoe u uw verhaal vertelt. Maar belangrijker nog: zoals iemand zichzelf ziet, zo ziet een ander hem/haar ook – u straalt het uit. Juist dat zelfbeeld is bij veel mensen een probleem. Enkelen hebben een te groot ego (dat is redelijk eenvoudig bij te stellen); maar velen ‘denken’ zich klein. Terecht luidt het gezegde: ‘Wie zich zo klein maakt als een muis wordt opgegeten door de kat.’ {{Sub}} a3rlth6ckytkv2lfgszebj7qyvnse9a 0 46756 429260 2026-08-27T09:59:05Z JopkeB 18060 Overgeheveld van [[Netwerken]] 429260 wikitext text/x-wiki {{Bottombox |inhoud=Dit Wikibook is een [[Wikibooks:Beginnetje|eerste opzet]]. U wordt uitgenodigd om er uw kennis toe te voegen! Klik hiertoe op ['''Bewerken'''] voor deze pagina of op een rode link voor een nieuw hoofdstuk. |logo=Crystal txt.png}}<br> De voorbereiding bij netwerken valt uiteen in verschillende gedeelten. # De markt: waar vindt u de opdracht of baan die bij u past en hoe ziet die markt eruit? # Uw eigen voorbereiding: naast uw profiel: een aantal pakkende succesverhalen en een helder betoog over uw ideeën voor de toekomst. # Het opsporen van mensen of organisaties met wie u contact wilt leggen. Bedenk eerst welk soort mensen hiervoor in aanmerking komen: welk beroep of vrijetijdsbesteding moeten ze hebben en welke andere kwalificaties? Waar zijn dergelijke mensen te vinden? Denk daarbij niet alleen aan organisaties waar zij werken, maar ook aan online netwerken, zoals sociale media. # Een eerste contact leggen met mensen die interessant kunnen zijn. Dat kan via een e-mail of telefonisch. Een goede manier is een combinatie van beide: eerst een introductie (met cv als bijlage) via een e-mail waarin u als slot aankondigt dat u binnenkort (liefst met een concrete datum en dagdeel) telefonisch contact op zult nemen. Bereid zo'n telefonisch gesprek goed voor: beginzin, vraag of het schikt of dat u beter op een later tijdstip kunt bellen, onderwerpen die u wilt bespreken en een afsluitende zin. Laat zo'n gesprek prettig en luchtig verlopen, wees aardig. Houd zo'n gesprek kort; probeer liever een (face-to-face) afspraak te maken waarin onderwerpen uitgebreider aan bod kunnen komen. # De uitgebreide voorbereiding op ieder individueel netwerkgesprek. U moet zo veel mogelijk over uw gesprekspartner te weten zien te komen, goed geïnformeerd zijn over de branche, iets actueels te vertellen hebben en op de hoogte zijn van de situatie van de organisatie die u bezoekt. Stel vooral vragen. Bijvoorbeeld over werkwijzen, mogelijkheden en tips. :Niet behorend bij de voorbereiding, maar wel belangrijk: :* Terugkoppeling, korte tijd na het gesprek. Wat heeft u met de antwoorden gedaan, hoe heeft het gesprek bijgedragen aan uw doelen, wat heeft u inmiddels bereikt? Laat het ook weten als u pas na enige tijd iets heeft bereikt wat tijdens het gesprek is besproken of waarmee een doel is bereikt ("Dankzij uw aanbeveling om ..., heb ik ...."). {{Sub}} o2e6wbpcj5hguqv5bs6ke62zv2raira 429272 429260 2026-08-27T10:40:43Z JopkeB 18060 {{Index Netwerken}} 429272 wikitext text/x-wiki {{Bottombox |inhoud=Dit Wikibook is een [[Wikibooks:Beginnetje|eerste opzet]]. U wordt uitgenodigd om er uw kennis toe te voegen! Klik hiertoe op ['''Bewerken'''] voor deze pagina of op een rode link voor een nieuw hoofdstuk. |logo=Crystal txt.png}}<br> {{Index Netwerken}} De voorbereiding bij netwerken valt uiteen in verschillende gedeelten. # De markt: waar vindt u de opdracht of baan die bij u past en hoe ziet die markt eruit? # Uw eigen voorbereiding: naast uw profiel: een aantal pakkende succesverhalen en een helder betoog over uw ideeën voor de toekomst. # Het opsporen van mensen of organisaties met wie u contact wilt leggen. Bedenk eerst welk soort mensen hiervoor in aanmerking komen: welk beroep of vrijetijdsbesteding moeten ze hebben en welke andere kwalificaties? Waar zijn dergelijke mensen te vinden? Denk daarbij niet alleen aan organisaties waar zij werken, maar ook aan online netwerken, zoals sociale media. # Een eerste contact leggen met mensen die interessant kunnen zijn. Dat kan via een e-mail of telefonisch. Een goede manier is een combinatie van beide: eerst een introductie (met cv als bijlage) via een e-mail waarin u als slot aankondigt dat u binnenkort (liefst met een concrete datum en dagdeel) telefonisch contact op zult nemen. Bereid zo'n telefonisch gesprek goed voor: beginzin, vraag of het schikt of dat u beter op een later tijdstip kunt bellen, onderwerpen die u wilt bespreken en een afsluitende zin. Laat zo'n gesprek prettig en luchtig verlopen, wees aardig. Houd zo'n gesprek kort; probeer liever een (face-to-face) afspraak te maken waarin onderwerpen uitgebreider aan bod kunnen komen. # De uitgebreide voorbereiding op ieder individueel netwerkgesprek. U moet zo veel mogelijk over uw gesprekspartner te weten zien te komen, goed geïnformeerd zijn over de branche, iets actueels te vertellen hebben en op de hoogte zijn van de situatie van de organisatie die u bezoekt. Stel vooral vragen. Bijvoorbeeld over werkwijzen, mogelijkheden en tips. :Niet behorend bij de voorbereiding, maar wel belangrijk: :* Terugkoppeling, korte tijd na het gesprek. Wat heeft u met de antwoorden gedaan, hoe heeft het gesprek bijgedragen aan uw doelen, wat heeft u inmiddels bereikt? Laat het ook weten als u pas na enige tijd iets heeft bereikt wat tijdens het gesprek is besproken of waarmee een doel is bereikt ("Dankzij uw aanbeveling om ..., heb ik ...."). {{Sub}} lkhhpseokadsptq56v5xcwazf4by97n 0 46757 429261 2026-08-27T10:08:21Z JopkeB 18060 Overgeheveld uit [[Netwerken]] 429261 wikitext text/x-wiki {{Bottombox |inhoud=Dit Wikibook is een [[Wikibooks:Beginnetje|eerste opzet]]. U wordt uitgenodigd om er uw kennis toe te voegen! Klik hiertoe op ['''Bewerken'''] voor deze pagina of op een rode link voor een nieuw hoofdstuk. |logo=Crystal txt.png}}<br> Het is een bekend gegeven dat ieder mens ongeveer vijfhonderd mensen kent. Het is zaak die in beeld te brengen door een goede '''inventarisatie'''. Dat gaat het gemakkelijkst door eerst die netwerken op te schrijven waar u zelf deel van uitmaakt zoals familie, collega’s, de buurt, sportclub, vrienden en kennissen etc. Daarnaast kent u meestal wel mensen die lid zijn van grote netwerken zoals serviceclubs (Rotary, Lion, o.a.), studentenverenigingen of alumni-netwerken, of ondernemersclubs. Dat zijn mensen die bij uitstek geschikt zijn om nadere informatie te verstrekken over bijvoorbeeld potentiële opdrachtgevers voor uw bedrijf. Ze horen veel en kennen veel mensen. [[Netwerken/Profiel#LinkedIn|LinkedIn]] kan behulpzaam zijn bij het inventariseren van uw netwerk èn van het in beeld brengen van gewenste contacten. {{Sub}} krjfngjdkzy7mw3rv4ybznoxy74wqeb 429262 429261 2026-08-27T10:12:27Z JopkeB 18060 Correctie link 429262 wikitext text/x-wiki {{Bottombox |inhoud=Dit Wikibook is een [[Wikibooks:Beginnetje|eerste opzet]]. U wordt uitgenodigd om er uw kennis toe te voegen! Klik hiertoe op ['''Bewerken'''] voor deze pagina of op een rode link voor een nieuw hoofdstuk. |logo=Crystal txt.png}}<br> Het is een bekend gegeven dat ieder mens ongeveer vijfhonderd mensen kent. Het is zaak die in beeld te brengen door een goede '''inventarisatie'''. Dat gaat het gemakkelijkst door eerst die netwerken op te schrijven waar u zelf deel van uitmaakt zoals familie, collega’s, de buurt, sportclub, vrienden en kennissen etc. Daarnaast kent u meestal wel mensen die lid zijn van grote netwerken zoals serviceclubs (Rotary, Lion, o.a.), studentenverenigingen of alumni-netwerken, of ondernemersclubs. Dat zijn mensen die bij uitstek geschikt zijn om nadere informatie te verstrekken over bijvoorbeeld potentiële opdrachtgevers voor uw bedrijf. Ze horen veel en kennen veel mensen. [[Netwerken/Sociale media#LinkedIn|LinkedIn]] kan behulpzaam zijn bij het inventariseren van uw netwerk èn van het in beeld brengen van gewenste contacten. {{Sub}} 4sxfchk0srbrnx32fjbhy1mext6nk0o 429273 429262 2026-08-27T10:40:57Z JopkeB 18060 {{Index Netwerken}} 429273 wikitext text/x-wiki {{Bottombox |inhoud=Dit Wikibook is een [[Wikibooks:Beginnetje|eerste opzet]]. U wordt uitgenodigd om er uw kennis toe te voegen! Klik hiertoe op ['''Bewerken'''] voor deze pagina of op een rode link voor een nieuw hoofdstuk. |logo=Crystal txt.png}}<br> {{Index Netwerken}} Het is een bekend gegeven dat ieder mens ongeveer vijfhonderd mensen kent. Het is zaak die in beeld te brengen door een goede '''inventarisatie'''. Dat gaat het gemakkelijkst door eerst die netwerken op te schrijven waar u zelf deel van uitmaakt zoals familie, collega’s, de buurt, sportclub, vrienden en kennissen etc. Daarnaast kent u meestal wel mensen die lid zijn van grote netwerken zoals serviceclubs (Rotary, Lion, o.a.), studentenverenigingen of alumni-netwerken, of ondernemersclubs. Dat zijn mensen die bij uitstek geschikt zijn om nadere informatie te verstrekken over bijvoorbeeld potentiële opdrachtgevers voor uw bedrijf. Ze horen veel en kennen veel mensen. [[Netwerken/Sociale media#LinkedIn|LinkedIn]] kan behulpzaam zijn bij het inventariseren van uw netwerk èn van het in beeld brengen van gewenste contacten. {{Sub}} m8vhk5smxkjd1ddtyrz7exz92i30st4 0 46758 429263 2026-08-27T10:16:59Z JopkeB 18060 Nieuwe pagina aangemaakt met '{{Bottombox |inhoud=Dit Wikibook is een [[Wikibooks:Beginnetje|eerste opzet]]. U wordt uitgenodigd om er uw kennis toe te voegen! Klik hiertoe op ['''Bewerken'''] voor deze pagina of op een rode link voor een nieuw hoofdstuk. |logo=Crystal txt.png}}<br> Pas als u goed voorbereid bent is het zinvol om echte netwerkgesprekken te gaan voeren. U kunt overal mensen ontmoeten, maar zeker in het begin van uw netwerk-activiteiten is het slim om het in de buurt te zoe…' 429263 wikitext text/x-wiki {{Bottombox |inhoud=Dit Wikibook is een [[Wikibooks:Beginnetje|eerste opzet]]. U wordt uitgenodigd om er uw kennis toe te voegen! Klik hiertoe op ['''Bewerken'''] voor deze pagina of op een rode link voor een nieuw hoofdstuk. |logo=Crystal txt.png}}<br> Pas als u goed voorbereid bent is het zinvol om echte netwerkgesprekken te gaan voeren. U kunt overal mensen ontmoeten, maar zeker in het begin van uw netwerk-activiteiten is het slim om het in de buurt te zoeken en vooral laagdrempelig te beginnen. Probeer gewoon eens informatie te verzamelen over een bedrijf waar u mogelijk zou willen werken door te praten met mensen in uw omgeving. U zult al snel zien dat mensen u doorverwijzen zodat u in contact komt met mensen die u de benodigde informatie over die organisatie kunnen geven. In het begin zal dat informeel gebeuren, bijvoorbeeld op een verjaardag of een receptie, maar al snel zult u een echt netwerkgesprek hebben. Zo’n gesprek kunt u vanaf het begin een positieve wending geven door het maken van een perfecte eerste indruk. Het is zéér belangrijk dat u meteen duidelijk maakt waar u voor komt: "geen opdracht, geen baan, maar informatie". Doet u dat niet dan denkt uw gesprekspartner al snel: "Die wil iets van mij (een baan/een opdracht), dat heb/wil ik niet, hoe kom ik hier zo snel mogelijk van af." De ervaring leert dat het gesprek zelf (na een paar keer) wel loopt, maar de afsluiting is vaak een groot struikelblok. Begin met te vragen naar concrete suggesties. Als die zijn gekomen is de volgende vraag: "Zeer interessant, met wie zou ik daar nu eens verder over kunnen praten?" Dan moet de gesprekspartner namen noemen. Tenslotte de vraag: "Hoe kan ik contact leggen met deze perso(o)n(en)," waarbij het natuurlijk van belang is dat uw gesprekspartner als tussenpersoon wil optreden. Wanneer u het gesprek heeft gevoerd, en het besprokene heeft vastgelegd in uw systeem, stuur dan de volgende dag even een passend kaartje of een e-mail. Daarin drukt u uw dank uit voor de tijd die uw gesprekspartner voor u heeft willen uittrekken, en voor de informatie en/of de directe hulp. En als u eens iets tegenkomt waarvan u denkt dat uw gesprekspartner dat op prijs zal stellen, bijvoorbeeld een artikel uit een tijdschrift op zijn/haar vakgebied of hobby, stuurt u dat dan meteen even naar hem/haar op. Dit is ook meteen een prachtige manier om in contact te blijven. Dergelijke kleine attenties worden bijzonder op prijs gesteld en zorgt er in veel gevallen voor dat men u zich blijft herinneren. Dan zal men gemakkelijker geneigd zijn ook u op de hoogte houden of iets toe te zenden, of zelfs voor iets uitnodigen.&nbsp;<ref> Cohen & Bradford, ''op.cit.'', pp.26-44.</ref> Wanneer u binnen uw eigen organisatie uw netwerk goed onderhoudt, heeft dit onmiddellijk invloed op de manier waarop u uw collega’s of teamleden kunt insprireren (of zij u), en zal het project of de taak waaraan u werkt ten goede komen: "(...) the ultimate 'glue' that binds people is not 'what they get' from the organization but what they can contribute to the community."&nbsp;<ref> P. Senge et al., ''The Fifth Discipline Fieldbook'' (1998), p. 300.</ref> "Shared visions have a way of spreading through personal contact."&nbsp;<ref> Idem, p. 301.</ref> == Bronnen en referenties == {{Sub}} s9nqwxh7rw4v8hnscqr6vqg6gsnjz1c 429274 429263 2026-08-27T10:41:12Z JopkeB 18060 {{Index Netwerken}} 429274 wikitext text/x-wiki {{Bottombox |inhoud=Dit Wikibook is een [[Wikibooks:Beginnetje|eerste opzet]]. U wordt uitgenodigd om er uw kennis toe te voegen! Klik hiertoe op ['''Bewerken'''] voor deze pagina of op een rode link voor een nieuw hoofdstuk. |logo=Crystal txt.png}}<br> {{Index Netwerken}} Pas als u goed voorbereid bent is het zinvol om echte netwerkgesprekken te gaan voeren. U kunt overal mensen ontmoeten, maar zeker in het begin van uw netwerk-activiteiten is het slim om het in de buurt te zoeken en vooral laagdrempelig te beginnen. Probeer gewoon eens informatie te verzamelen over een bedrijf waar u mogelijk zou willen werken door te praten met mensen in uw omgeving. U zult al snel zien dat mensen u doorverwijzen zodat u in contact komt met mensen die u de benodigde informatie over die organisatie kunnen geven. In het begin zal dat informeel gebeuren, bijvoorbeeld op een verjaardag of een receptie, maar al snel zult u een echt netwerkgesprek hebben. Zo’n gesprek kunt u vanaf het begin een positieve wending geven door het maken van een perfecte eerste indruk. Het is zéér belangrijk dat u meteen duidelijk maakt waar u voor komt: "geen opdracht, geen baan, maar informatie". Doet u dat niet dan denkt uw gesprekspartner al snel: "Die wil iets van mij (een baan/een opdracht), dat heb/wil ik niet, hoe kom ik hier zo snel mogelijk van af." De ervaring leert dat het gesprek zelf (na een paar keer) wel loopt, maar de afsluiting is vaak een groot struikelblok. Begin met te vragen naar concrete suggesties. Als die zijn gekomen is de volgende vraag: "Zeer interessant, met wie zou ik daar nu eens verder over kunnen praten?" Dan moet de gesprekspartner namen noemen. Tenslotte de vraag: "Hoe kan ik contact leggen met deze perso(o)n(en)," waarbij het natuurlijk van belang is dat uw gesprekspartner als tussenpersoon wil optreden. Wanneer u het gesprek heeft gevoerd, en het besprokene heeft vastgelegd in uw systeem, stuur dan de volgende dag even een passend kaartje of een e-mail. Daarin drukt u uw dank uit voor de tijd die uw gesprekspartner voor u heeft willen uittrekken, en voor de informatie en/of de directe hulp. En als u eens iets tegenkomt waarvan u denkt dat uw gesprekspartner dat op prijs zal stellen, bijvoorbeeld een artikel uit een tijdschrift op zijn/haar vakgebied of hobby, stuurt u dat dan meteen even naar hem/haar op. Dit is ook meteen een prachtige manier om in contact te blijven. Dergelijke kleine attenties worden bijzonder op prijs gesteld en zorgt er in veel gevallen voor dat men u zich blijft herinneren. Dan zal men gemakkelijker geneigd zijn ook u op de hoogte houden of iets toe te zenden, of zelfs voor iets uitnodigen.&nbsp;<ref> Cohen & Bradford, ''op.cit.'', pp.26-44.</ref> Wanneer u binnen uw eigen organisatie uw netwerk goed onderhoudt, heeft dit onmiddellijk invloed op de manier waarop u uw collega’s of teamleden kunt insprireren (of zij u), en zal het project of de taak waaraan u werkt ten goede komen: "(...) the ultimate 'glue' that binds people is not 'what they get' from the organization but what they can contribute to the community."&nbsp;<ref> P. Senge et al., ''The Fifth Discipline Fieldbook'' (1998), p. 300.</ref> "Shared visions have a way of spreading through personal contact."&nbsp;<ref> Idem, p. 301.</ref> == Bronnen en referenties == {{Sub}} 0i7a8cpr8aoycjkrw752mu6oxt0oy19 0 46759 429264 2026-08-27T10:24:04Z JopkeB 18060 Nieuwe pagina aangemaakt met '{{Bottombox |inhoud=Dit Wikibook is een [[Wikibooks:Beginnetje|eerste opzet]]. U wordt uitgenodigd om er uw kennis toe te voegen! Klik hiertoe op ['''Bewerken'''] voor deze pagina of op een rode link voor een nieuw hoofdstuk. |logo=Crystal txt.png}}<br> Ga na een netwerkgesprek meteen voor de spiegel staan voor een evaluatie en vraagt u zich dan af: * wat was goed * wat kon beter * welke tips heb ik gekregen? * welke verwijzingen? Als u straks die nieuwe ba…' 429264 wikitext text/x-wiki {{Bottombox |inhoud=Dit Wikibook is een [[Wikibooks:Beginnetje|eerste opzet]]. U wordt uitgenodigd om er uw kennis toe te voegen! Klik hiertoe op ['''Bewerken'''] voor deze pagina of op een rode link voor een nieuw hoofdstuk. |logo=Crystal txt.png}}<br> Ga na een netwerkgesprek meteen voor de spiegel staan voor een evaluatie en vraagt u zich dan af: * wat was goed * wat kon beter * welke tips heb ik gekregen? * welke verwijzingen? Als u straks die nieuwe baan of die opdracht hebt, moet u uiteraard het spoor terug volgen en de mensen die u onderweg hebben geholpen bedanken. U zult de gesprekken dus goed moeten vastleggen. De eerste vijf gesprekken kunt u nog onthouden, de volgende niet meer. Programma’s als Excel, Outlook, Access, Davilex etc. lenen zich hier uitstekend voor. En wilt u het echt professioneel aanpakken denk dan aan pakketten als ACT!, Archie of Commence. {{Sub}} nnh6nbpdct0aaik4hciokjdb71opoc7 429275 429264 2026-08-27T10:41:25Z JopkeB 18060 {{Index Netwerken}} 429275 wikitext text/x-wiki {{Bottombox |inhoud=Dit Wikibook is een [[Wikibooks:Beginnetje|eerste opzet]]. U wordt uitgenodigd om er uw kennis toe te voegen! Klik hiertoe op ['''Bewerken'''] voor deze pagina of op een rode link voor een nieuw hoofdstuk. |logo=Crystal txt.png}}<br> {{Index Netwerken}} Ga na een netwerkgesprek meteen voor de spiegel staan voor een evaluatie en vraagt u zich dan af: * wat was goed * wat kon beter * welke tips heb ik gekregen? * welke verwijzingen? Als u straks die nieuwe baan of die opdracht hebt, moet u uiteraard het spoor terug volgen en de mensen die u onderweg hebben geholpen bedanken. U zult de gesprekken dus goed moeten vastleggen. De eerste vijf gesprekken kunt u nog onthouden, de volgende niet meer. Programma’s als Excel, Outlook, Access, Davilex etc. lenen zich hier uitstekend voor. En wilt u het echt professioneel aanpakken denk dan aan pakketten als ACT!, Archie of Commence. {{Sub}} 6ts5ckatsnff9lynpsdi6flih2oyg75 0 46760 429265 2026-08-27T10:30:38Z JopkeB 18060 Overgeheveld van [[Netwerken]] 429265 wikitext text/x-wiki {{Bottombox |inhoud=Dit Wikibook is een [[Wikibooks:Beginnetje|eerste opzet]]. U wordt uitgenodigd om er uw kennis toe te voegen! Klik hiertoe op ['''Bewerken'''] voor deze pagina of op een rode link voor een nieuw hoofdstuk. |logo=Crystal txt.png}}<br> Iedereen kent veel mensen, maar kènde er veel meer. Gebrek aan gestructureerd onderhoud is er de oorzaak van dat veel mensen gewoon verdwijnen in de mist. De simpelste manier van onderhoud is natuurlijk het netwerk gewoon gebruiken. U kunt iets opzoeken via Internet, maar het is leuker (en beter voor het onderhoud) iemand te bellen of mailen die de informatie ook heeft. Grijp elke gelegenheid aan om iets van u te laten horen (maar houd dat wel binnen de perken). Kerst- en nieuwjaarsgroeten (per post of per mail) zijn goede manieren om verre contacten te onderhouden; schrijf dan wel iets meer dan alleen "Prettige feestdagen", vertel ook iets over uzelf, om de ander op de hoogte te houden: de huidige stand van zaken, wat u zoal het afgelopen jaar heeft bereikt, dat u gezien heeft dat de ander ... (een belangrijke post op LinkedIn heeft geplaatst waar u veel aan had, of iets anders aardigs). En als iemand op LinkedIn post dat hij/zij een nieuwe baan heeft, feliciteert u hem/haar natuurlijk per omgaande post! (Bij voorkeur persoonlijk, per mail of telefoon, niet iedereen hoeft van de felicitaties af te weten en dan kunt u ook het contact beter onderhouden en/of verdiepen.) Ondanks alle ‘vriendensites’ als LinkedIn, Facebook, Nextdoor, etc. blijft persoonlijk contact een onmisbare schakel bij netwerken. Het beste bewijs daarvoor is dat een site als LinkedIn ook begonnen is met fysieke bijeenkomsten. "As members of a community, we need to meet in person when we talk about what we really care about."&nbsp;<ref> Peter Senge et al., ''op.cit.'', p. 301.</ref> Bij het onderhoud is het verder van belang dat u zorgt voor een zekere structuur: voor u het weet praat u altijd met dezelfde mensen. Maar waar het vooral op aankomt is: "Laat eens iets van je horen." Dat kan natuurlijk van alles zijn, maar het moet wel bij u passen. Probeer uw creatieve vermogens te benutten. Enkele voorbeelden van onderhoud zijn: {| class="wikitable" !In de privésfeer || In de zakelijke sfeer |- | *Hulp bieden (liefst ongevraagd) *Artikel of Internet link sturen over iemands hobby *Alternatieve kerstkaart – bedenk iets leuks *Bellen (en dat dan ook echt doen) *Lentekaart i.p.v. kerstkaart || *Samen met relaties iets bezoeken *Sponsor een boek *Houd open huis voor de buurt *Kom in een krant of tijdschrift met uw bedrijf of beroep *Word lid van een ondernemersvereniging |} Zoals uit het bovenstaande blijkt is netwerken wel degelijk iets meer en anders dan alleen maar het drinken van een borrel in een café. == Bronnen en referenties == {{Sub}} qigjn284odwl6khlzwl0irlzijmckie 429279 429265 2026-08-27T10:42:34Z JopkeB 18060 {{Index Netwerken}} 429279 wikitext text/x-wiki {{Bottombox |inhoud=Dit Wikibook is een [[Wikibooks:Beginnetje|eerste opzet]]. U wordt uitgenodigd om er uw kennis toe te voegen! Klik hiertoe op ['''Bewerken'''] voor deze pagina of op een rode link voor een nieuw hoofdstuk. |logo=Crystal txt.png}}<br> {{Index Netwerken}} Iedereen kent veel mensen, maar kènde er veel meer. Gebrek aan gestructureerd onderhoud is er de oorzaak van dat veel mensen gewoon verdwijnen in de mist. De simpelste manier van onderhoud is natuurlijk het netwerk gewoon gebruiken. U kunt iets opzoeken via Internet, maar het is leuker (en beter voor het onderhoud) iemand te bellen of mailen die de informatie ook heeft. Grijp elke gelegenheid aan om iets van u te laten horen (maar houd dat wel binnen de perken). Kerst- en nieuwjaarsgroeten (per post of per mail) zijn goede manieren om verre contacten te onderhouden; schrijf dan wel iets meer dan alleen "Prettige feestdagen", vertel ook iets over uzelf, om de ander op de hoogte te houden: de huidige stand van zaken, wat u zoal het afgelopen jaar heeft bereikt, dat u gezien heeft dat de ander ... (een belangrijke post op LinkedIn heeft geplaatst waar u veel aan had, of iets anders aardigs). En als iemand op LinkedIn post dat hij/zij een nieuwe baan heeft, feliciteert u hem/haar natuurlijk per omgaande post! (Bij voorkeur persoonlijk, per mail of telefoon, niet iedereen hoeft van de felicitaties af te weten en dan kunt u ook het contact beter onderhouden en/of verdiepen.) Ondanks alle ‘vriendensites’ als LinkedIn, Facebook, Nextdoor, etc. blijft persoonlijk contact een onmisbare schakel bij netwerken. Het beste bewijs daarvoor is dat een site als LinkedIn ook begonnen is met fysieke bijeenkomsten. "As members of a community, we need to meet in person when we talk about what we really care about."&nbsp;<ref> Peter Senge et al., ''op.cit.'', p. 301.</ref> Bij het onderhoud is het verder van belang dat u zorgt voor een zekere structuur: voor u het weet praat u altijd met dezelfde mensen. Maar waar het vooral op aankomt is: "Laat eens iets van je horen." Dat kan natuurlijk van alles zijn, maar het moet wel bij u passen. Probeer uw creatieve vermogens te benutten. Enkele voorbeelden van onderhoud zijn: {| class="wikitable" !In de privésfeer || In de zakelijke sfeer |- | *Hulp bieden (liefst ongevraagd) *Artikel of Internet link sturen over iemands hobby *Alternatieve kerstkaart – bedenk iets leuks *Bellen (en dat dan ook echt doen) *Lentekaart i.p.v. kerstkaart || *Samen met relaties iets bezoeken *Sponsor een boek *Houd open huis voor de buurt *Kom in een krant of tijdschrift met uw bedrijf of beroep *Word lid van een ondernemersvereniging |} Zoals uit het bovenstaande blijkt is netwerken wel degelijk iets meer en anders dan alleen maar het drinken van een borrel in een café. == Bronnen en referenties == {{Sub}} qverequtnymma2808omqpiszmr6tysi 0 46761 429266 2026-08-27T10:32:56Z JopkeB 18060 Overgeheveld van [[Netwerken]] 429266 wikitext text/x-wiki {{Bottombox |inhoud=Dit Wikibook is een [[Wikibooks:Beginnetje|eerste opzet]]. U wordt uitgenodigd om er uw kennis toe te voegen! Klik hiertoe op ['''Bewerken'''] voor deze pagina of op een rode link voor een nieuw hoofdstuk. |logo=Crystal txt.png}}<br> '''LITERATUURLIJST''' '''Carrière en netwerken''' * L. Alexander, ''Career networking'', (Oxford 1997) * Richard Bolles, ''What color is your parachute'' (verschijnt jaarlijks) * Gerard D. de Gier, ''Netwerken doe je zó'' (Zwolle, 2006). * R.L. Krannich & C.R. Krannich, ''The new network: your way to job and career success'' (Woodbridge 1993) * Dr. N. M. Yeager, ''CareerMap'' (New York 1988) * Dineke van Zeewijk-Vink, Just Jongeleen, ''Doeltreffend netwerken'' (Deventer 2003) * Charles D.A. Ruffolo, ''Network Your Way to Success'' (Zwolle 2004) * Fred Krautwurst, ''Afgedwongen toeval'' (Zaltbommel 2006) * Ria de Jong, ''De essentie van netwerken'' (Den Haag 2006) '''Wetenschappelijke netwerktheorieën''' * Wayne E. Baker, ''Networking Smart'' (New York 1994) * Wayne E. Baker, ''Netwerken, over het waarderen, opbouwen en gebruiken van sociaal kapitaal'' (Amsterdam 2001) * A.W. Boxman (uitg.), ''Contacten en carrière'' (Amsterdam 1992) * W. Jansen, G.L.H. van den Wittenboer, ''Sociale netwerken en hun invloed'' (Meppel 1992) * Nitin Nohria & Robert G. Eccles, ''Networking & Organisational Structure, Form and Action'' (Harvard 1994) '''Vrouwen en netwerken''' * Dr. Lily M. Segerman-Peck, ''Networking & Mentoring, a Woman’s Guide'' (London 1991) * Mary Scott Welch, ''Networking, a Great New Way for Women to Get Ahead'' (Stamford CT 1980) '''Netwerken in het algemeen''' * A. Baer & Lynne Waymon, ''52 Ways to Re-connect, Follow Up & Stay in Touch'' (Dubuque 1994) * L. D. Bjorseth, ''Breakthrough networking'' (Lisle 1996) * Dale Carnegie, ''Zo maakt u goede vrienden en relaties'' (Den Haag 2003) * H. Catt, P. Scudamore, ''The power of networking'' (London 1999) * D. Fisher, S. Vilas, ''Power Networking'' (Austin 2000) * J. Gitomer, ''Het zwarte boekje voor netwerkers'' (Austin 2008) * J. van Hezewijk, M. Metze, ''Je kent wie je bent'' (Amsterdam 1999) * H. Mackay, ''Dig Your Well Before You Get Thirsty'' (New York 1997) * Susan Roanne, ''The Secrets of Savvy Networking'' (New York 1993) * J. Smallwood McKenzie, ''The 101 Commandments of Networking'' (privé uitgave {{ISBN|1-58500-444-8}}) * L. Michelle Tullier, ''Networking for Everyone'' (Indianapolis 1998) * Prof. W. Verbeke, ''Ik netwerk, dus ik besta'' (Alphen a/d Rijn 2001) * D. de Wit, ''Netwerken als strategie'' (Alphen a/d Rijn 1998) '''Overig''' * D. Cohen, L. Prusak, ''In Good Company: How Social Capital Makes Organisations Work'' (Harvard 2001) * J. R. DeLuca, ''Political Savvy'' (Berwyn 1992) * S. Covey, ''The Seven Habits of Highly Effective People'' (New York 1991) * M. Giovagnoli & J. Carter Miller, ''Networlding'' (San Francisco 2000) * Malcolm Gladwell, ''Het Omslagpunt'' (Amsterdam 2001) * Trudy Kunz, ''Zeg toch eens gewoon HALLO'', (Amsterdam 1993) * ''Pyttersen’s Nederlandse Almanak'' (Houten, verschijnt ''ca.'' 1 x per twee jaar) * C. Topf, ''Een succesvolle carrière door de juiste lichaamstaal'' (Antwerpen & Harderwijk, 2000) {{Sub}} 41vmo47gsn4gawcap0yi50px3tuay2b 429280 429266 2026-08-27T10:42:52Z JopkeB 18060 {{Index Netwerken}} 429280 wikitext text/x-wiki {{Bottombox |inhoud=Dit Wikibook is een [[Wikibooks:Beginnetje|eerste opzet]]. U wordt uitgenodigd om er uw kennis toe te voegen! Klik hiertoe op ['''Bewerken'''] voor deze pagina of op een rode link voor een nieuw hoofdstuk. |logo=Crystal txt.png}}<br> {{Index Netwerken}} '''LITERATUURLIJST''' '''Carrière en netwerken''' * L. Alexander, ''Career networking'', (Oxford 1997) * Richard Bolles, ''What color is your parachute'' (verschijnt jaarlijks) * Gerard D. de Gier, ''Netwerken doe je zó'' (Zwolle, 2006). * R.L. Krannich & C.R. Krannich, ''The new network: your way to job and career success'' (Woodbridge 1993) * Dr. N. M. Yeager, ''CareerMap'' (New York 1988) * Dineke van Zeewijk-Vink, Just Jongeleen, ''Doeltreffend netwerken'' (Deventer 2003) * Charles D.A. Ruffolo, ''Network Your Way to Success'' (Zwolle 2004) * Fred Krautwurst, ''Afgedwongen toeval'' (Zaltbommel 2006) * Ria de Jong, ''De essentie van netwerken'' (Den Haag 2006) '''Wetenschappelijke netwerktheorieën''' * Wayne E. Baker, ''Networking Smart'' (New York 1994) * Wayne E. Baker, ''Netwerken, over het waarderen, opbouwen en gebruiken van sociaal kapitaal'' (Amsterdam 2001) * A.W. Boxman (uitg.), ''Contacten en carrière'' (Amsterdam 1992) * W. Jansen, G.L.H. van den Wittenboer, ''Sociale netwerken en hun invloed'' (Meppel 1992) * Nitin Nohria & Robert G. Eccles, ''Networking & Organisational Structure, Form and Action'' (Harvard 1994) '''Vrouwen en netwerken''' * Dr. Lily M. Segerman-Peck, ''Networking & Mentoring, a Woman’s Guide'' (London 1991) * Mary Scott Welch, ''Networking, a Great New Way for Women to Get Ahead'' (Stamford CT 1980) '''Netwerken in het algemeen''' * A. Baer & Lynne Waymon, ''52 Ways to Re-connect, Follow Up & Stay in Touch'' (Dubuque 1994) * L. D. Bjorseth, ''Breakthrough networking'' (Lisle 1996) * Dale Carnegie, ''Zo maakt u goede vrienden en relaties'' (Den Haag 2003) * H. Catt, P. Scudamore, ''The power of networking'' (London 1999) * D. Fisher, S. Vilas, ''Power Networking'' (Austin 2000) * J. Gitomer, ''Het zwarte boekje voor netwerkers'' (Austin 2008) * J. van Hezewijk, M. Metze, ''Je kent wie je bent'' (Amsterdam 1999) * H. Mackay, ''Dig Your Well Before You Get Thirsty'' (New York 1997) * Susan Roanne, ''The Secrets of Savvy Networking'' (New York 1993) * J. Smallwood McKenzie, ''The 101 Commandments of Networking'' (privé uitgave {{ISBN|1-58500-444-8}}) * L. Michelle Tullier, ''Networking for Everyone'' (Indianapolis 1998) * Prof. W. Verbeke, ''Ik netwerk, dus ik besta'' (Alphen a/d Rijn 2001) * D. de Wit, ''Netwerken als strategie'' (Alphen a/d Rijn 1998) '''Overig''' * D. Cohen, L. Prusak, ''In Good Company: How Social Capital Makes Organisations Work'' (Harvard 2001) * J. R. DeLuca, ''Political Savvy'' (Berwyn 1992) * S. Covey, ''The Seven Habits of Highly Effective People'' (New York 1991) * M. Giovagnoli & J. Carter Miller, ''Networlding'' (San Francisco 2000) * Malcolm Gladwell, ''Het Omslagpunt'' (Amsterdam 2001) * Trudy Kunz, ''Zeg toch eens gewoon HALLO'', (Amsterdam 1993) * ''Pyttersen’s Nederlandse Almanak'' (Houten, verschijnt ''ca.'' 1 x per twee jaar) * C. Topf, ''Een succesvolle carrière door de juiste lichaamstaal'' (Antwerpen & Harderwijk, 2000) {{Sub}} k3koafa19bk7fxoedngn5ixunjazjyg 10 46762 429268 2026-08-27T10:38:44Z JopkeB 18060 Nieuwe pagina aangemaakt met '{{Index basis |titel=[[Netwerken]] |inhoud= :[[Netwerken/Bewustzijn|Bewustzijn]] :[[Netwerken/Doel|Doel]] :[[Netwerken/Profiel|Profiel]] :[[Netwerken/Voorbereiding|Voorbereiding]] :[[Netwerken/Inventarisatie|Inventarisatie]] :[[Netwerken/Ontmoeten|Ontmoeten]] :[[Netwerken/Netwerkgesprek|Netwerkgesprek]] :[[Netwerken/Evaluatie|Evaluatie]] :[[Netwerken/Sociale media|Sociale media]] :[[Netwerken/Doen|Doen!]] :[[Netwerken/Attitude|Attitude]] :Netwerken/Onderhou…' 429268 wikitext text/x-wiki {{Index basis |titel=[[Netwerken]] |inhoud= :[[Netwerken/Bewustzijn|Bewustzijn]] :[[Netwerken/Doel|Doel]] :[[Netwerken/Profiel|Profiel]] :[[Netwerken/Voorbereiding|Voorbereiding]] :[[Netwerken/Inventarisatie|Inventarisatie]] :[[Netwerken/Ontmoeten|Ontmoeten]] :[[Netwerken/Netwerkgesprek|Netwerkgesprek]] :[[Netwerken/Evaluatie|Evaluatie]] :[[Netwerken/Sociale media|Sociale media]] :[[Netwerken/Doen|Doen!]] :[[Netwerken/Attitude|Attitude]] :[[Netwerken/Onderhoud|Onderhoud]] :[[Netwerken/Literatuurlijst|Literatuurlijst]] }}<noinclude> [[Categorie:Sjablonen index]] </noinclude> jfy8d7m7rxhhxjjg69tfrshxwmpq1z1