Wikibooks nlwikibooks https://nl.wikibooks.org/wiki/Hoofdpagina MediaWiki 1.47.0-wmf.18 first-letter Media Speciaal Overleg Gebruiker Overleg gebruiker Wikibooks Overleg Wikibooks Bestand Overleg bestand MediaWiki Overleg MediaWiki Sjabloon Overleg sjabloon Help Overleg help Categorie Overleg categorie Transwiki Overleg transwiki Wikijunior Overleg Wikijunior TimedText TimedText talk Module Overleg module Event Event talk 0 27531 429405 429389 2026-09-04T09:59:18Z JopkeB 18060 /* Inhoudsopgave */ Persbericht 429405 wikitext text/x-wiki {{Bi}} ==Inleiding== [[Afbeelding:Hilde Kaehler-Timm, 2014, ©Kaehler-Timm.JPG|border|right|250px|Schrijfster aan het werk]] Brieven, instructies, wetenschappelijke artikelen, betogen, recensies, nieuws­berichten, advertenties, verslagen, boeken. Allemaal worden ze geschreven. Het is niet altijd even gemakkelijk om de juiste opbouw van een tekst te maken, de juiste woorden te kiezen of subtiel een onderwerp aan te snijden. Maar het is wel erg handig om een tekst te kunnen schrijven die jouw doel kan bereiken. Denk maar aan een sollicitatiebrief, een kookinstructie voor uw zoon of dochter als u pas laat thuis komt of een klacht indienen. In dit boek wordt de structuur van een aantal tekstsoorten uitgelegd. Er wordt verteld waar een tekst mee moet beginnen, hoe je een onderwerp kunt uitwerken, waaraan een afsluiting moet voldoen, en meer. == Inhoudsopgave == #[[Schrijven/Teksten|Voorbereidingen]] - schrijfdoelen, doelgroep en opbouw #[[Schrijven/Schrijfproces|Schrijfproces]] - Van begin tot eind #[[Schrijven/Literatuurgebruik|Literatuurgebruik]] - Citeren, referenties, literatuurlijst #[[Schrijven/Informatieve teksten|Informatieve teksten]] - Informeren of instrueren ##[[Schrijven/Instructies|Instructies]] - Een handleiding schrijven die voor iedereen duidelijk is ##[[Schrijven/Artikelen|Artikelen]] - Informatieve teksten in o.a. kranten en tijdschriften, van nieuwsbericht tot artikel in een vaktijdschrift ## '''Wetenschappelijke teksten''' - zie het Wikibook [[Van Idee tot Publicatie]] ##[[Schrijven/Persbericht|Persbericht]] - Nieuws over een product of organisatie verspreiden, op de grens van informatief en reclame # [[Schrijven/Argumenteren|Argumenteren]] - Een opinie onderbouwen en/of aanzetten tot actie ##[[Schrijven/Recensies|Recensies]] - Hoe een duidelijke, gedetailleerde recensie te schrijven ##[[Schrijven/Betogen|Betogen]] - Stellingen, argumenten, tegenargumenten en ontkrachtingen ###[[Schrijven/Opinieartikel|Opinieartikel]] ###[[Schrijven/Column|Column]] ###[[Schrijven/Essay|Essay]] ##[[Schrijven/Advertenties|Advertenties]] - Iedereen van je mening overtuigen #[[Schrijven/Brieven|Brieven]] - Persoonlijke en zakelijke brieven, incl. [[E-mailen|e-mail]] #[[Schrijven/Toespraken|Toespraken]] - Van feestredes tot presentaties #[[Schrijven/Fictie|Fictie]] - Het boeiend opschrijven van verhalen {{Fase|2}} {{Boek}} [[Categorie:Taal]] af8761pwlitwm0gdbfr8un1ync75fie 0 46422 429406 429246 2026-09-04T10:11:06Z JopkeB 18060 Aanvullingen 429406 wikitext text/x-wiki {{Index Schrijven}}Het schrijfproces bestaat in de regel uit de volgende stappen: # Bepaal het '''onderwerp'''. Je kunt bijvoorbeeld inspiratie hebben, iets hebben gehoord of gelezen dat je aan het nadenken brengt of een opdracht krijgen van een opdrachtgever. # Vul de onderdelen uit het hoofdstuk [[Schrijven/Teksten|Teksten in het algemeen]] aan: met welk '''doel''' en voor welke '''doelgroep''' ga je schrijven? Welke boodschap wil je overbrengen, welk punt wil je maken, wat wil je bereiken? # Bepaal het '''medium''' voor de tekst. Wordt het een tijdschrift-, kranten- of Wikipedia-artikel, een boek, een blog op internet, een recept voor het [[Kookboek]], een nota, toespraak of iets anders? ## Zijn er beperkingen of verplichtingen aan het medium verbonden? Bijvoorbeeld maximale lengte, bepaald format? Houd daar rekening mee bij het schrijven. Voor het [[Kookboek]] geldt bijvoorbeeld een [[Sjabloon:Infobox recept|sjabloon]], voor een Wikivoyage-pagina een [[Wikivoyage:Sjabloon-index#Pagina's_genereren|strak format]] dat afhankelijk is van het soort beschrijving. # '''Afbakening''': Concretiseer het onderwerp en baken het goed af. Waar zal de tekst precies over gaan? Wat wel en wat niet? Je kunt nooit "alles" over een onderwerp behandelen, dus je moet keuzes maken. Ga je het onderwerp in de breedte behandelen, en ga je dan niet te diep? Of juist andersom? Waar liggen de grenzen? ## Als je voor een opdrachtgever schrijft: koppel wat je tot nu toe hebt bedacht terug naar de opdrachtgever en stel vragen over wat nog niet duidelijk is. Is dit inderdaad een goede invulling van de opdracht? Is dit wat de opdrachtgever bedoelde? Zo niet, dan kun je dat nu nog gemakkelijk aanpassen. Pauzeer daarom het schrijfproces totdat je antwoord hebt. # Bedenk een toepasselijke en/of pakkende '''titel'''. Een toepasselijke titel laat in één oogopslag zien waar de tekst over gaat. Een pakkende titel nodigt uit om verder te lezen; soms kan het dan nodig zijn om dan nog een {{wp|Boektitel#Ondertitel|ondertitel}} te gebruiken om te laten zien waar de tekst over gaat. # Bedenk welke '''sub-onderwerpen''' aan bod komen. Wat zijn hoofdzaken en wat zijn bijzaken? Concentreer je op de hoofdzaken. Zet die in een logische volgorde. Hieruit ontstaat uiteindelijk je frame en indeling van de tekst, je houvast tijdens het schrijven. Voor een (Wiki-)boek kan dit een eerste aanzet voor de hoofdstuk-indeling zijn. Voeg ook de onderdelen ''Inleiding'' en ''Slot'' uit [[Schrijven/Teksten|Teksten in het algemeen]] en de ''[[Schrijven/Literatuurgebruik|Literatuurlijst]]'' toe aan het frame. Voeg voor een boek ook toe: ## Inhoudsopgave. ## Voorwoord (optioneel): een persoonlijke noot, bijvoorbeeld waarom je de tekst schrijft. ## Nawoord/Epiloog (optioneel): een rechtstreeks woord van de auteur tot de lezer, bijvoorbeeld hoe de tekst tot stand is gekomen, of over een onderwerp dat niet in de hoofdtekst past maar wel genoemd moet worden. ## Index: lijst met trefwoorden met paginanummers of links naar het trefwoord. Niet voor fictie. ## Dankwoord (optioneel; kan ook in het Voorwoord). ## Over de schrijver(s). Per schrijver een korte tekst (één alinea) met achtergronden, zoals geboortedatum of -jaar, opleiding, werkzaamheden, interesses, belangrijkste andere publicaties, alleen wat van belang is voor de tekst. # Vaak is eerst nog '''onderzoek''' nodig voordat je kunt beginnen met schrijven. Stel voor jezelf vragen op waarop je nog geen antwoord hebt, maar die wel voor de tekst van belang zijn. Welke gegevens en informatie mis je nog? Zie daarvoor de paragraaf [[Informatievoorziening/Informatieverzoeken_behandelen#Literatuuronderzoek|Literatuuronderzoek]] in het Wikibook [[Informatievoorziening]] en beschouw jezelf als "de vragensteller" en "baliemedewerker" tegelijkertijd. Verwerk geraadpleegde bronnen in de tekst conform de aanwijzingen in het hoofdstuk [[Schrijven/Literatuurgebruik|Literatuurgebruik]]. # Het '''schrijven''' van de tekst. Dat hoeft niet in dezelfde volgorde als in je frame staat vermeld. Een inleiding wordt bijvoorbeeld meestal pas aan het eind geschreven. ## Bied '''echte informatie''', iets dat de moeite van het lezen waard is. Denk vanuit de lezer: op welke vragen wil die antwoord krijgen? Behandel vragen die beginnen met: Waar? Hoe? Wanneer? Waarom? etc. ## Schrijf in '''korte zinnen'''. Afhankelijk van de doelgroep: vermijd moeilijke woorden zoveel mogelijk, leg ze anders eerst uit als je niet mag veronderstellen dat de doelgroep ze al kent. Maar je mag gerust vaktermen gebruiken in een artikel voor vakgenoten. ## Schrijf '''{{Wp|Actief/passief (taalkunde)|actief}}''', vermijd het werkwoord "worden". Duid aan wie iets doet, wees concreet. ## Schrijf '''positief''', d.w.z. vermijd ontkenningen, woorden als "niet" en "geen". En dubbele ontkenningen zijn al helemaal uit den boze. Voorbeeld van een dubbele ontkenning: ''Het kan toch niet zo zijn dat ik voor dat werk geen beloning krijg''. Je moet diep nadenken om te begrijpen wat de schrijver bedoelt, wat de vaart uit het verhaal haalt. Beschrijf juist wat er wel gebeurt of moet gebeuren, bijvoorbeeld: ''Voor dat werk wil ik een gepaste beloning krijgen''. ## Zorg dat de tekst '''ondubbelzinnig''' is, voor één uitleg vatbaar is, zodat de lezer precies begrijpt wat je bedoelt. ## Gebruik toepasselijke '''voorbeelden''' om iets uit te leggen. ## Gebruik '''illustraties''' die de tekst ondersteunen, vooral die iets uitleggen wat in woorden lastig te vertellen is. Zie [[Handboek Wikimedia Commons/Uploaden#Stap 3: Zorg dat de auteursrechten in orde zijn|Zorg dat de auteursrechten in orde zijn]] in het Wikibook [[Handboek Wikimedia Commons]] voor wat wel en niet mag. Afbeeldingen en andere media uit [[c:Hoofdpagina|Wikimedia Commons]] zijn allemaal toegestaan, mits je je aan de voorwaarden uit het betreffende bestand houdt (o.a. naamsvermelding). Zie [[Handboek_Wikimedia_Commons/Deel_I_Basis#Zoeken|Zoeken]] voor het vinden van geschikte afbeeldingen. ## Overdaad schaadt! Wees kritisch: wat moet per se wel in de tekst en wat is overbodig, wat draagt niet bij aan het punt dat je wilt maken? De meeste bijvoeglijke naamwoorden kunnen bijvoorbeeld weggelaten worden. # Na het schrijven: leg de tekst enige tijd weg. Lees dan de tekst nog minimaal één keer '''kritisch''' helemaal door, van A tot Z, en neem daar de tijd voor. Verplaats je daarbij in de lezer/doelgroep. Let in het bijzonder op: ## Loopt het verhaal lekker? Waar stokt het nog en zijn aanpassingen nodig? ## Is alles direct duidelijk? Worden er geen begrippen genoemd terwijl die pas later in de tekst of helemaal niet worden uitgelegd? ## Zijn de spelling, {{Wp|interpunctie}}, grammatica en zinsbouw correct? ## Staan er geen overbodige zaken, woorden en alinea's in de tekst? Worden geen zaken herhaald? Is de taal helder, direct, compact en to-the-point, en juist niet wollig (veel woorden, weinig wol)? Is het stuk boeiend en goed leesbaar voor anderen? Schrijven is schrappen en weggooien! Houd alleen de essentie over, die rechtstreeks leidt naar de conclusie en/of het punt dat je wil maken. ## Heb je je punt gemaakt? Wordt voldaan aan het doel dat je hebt gesteld voor het schrijven van de tekst? ## Kloppen ook voorwoord, inleiding, slot, index, e.d.? ## Is de lay-out in orde? # Als je vindt dat de tekst klaar is: pas nog eenmaal de automatische '''spellingscontrole''' toe. # Laat eventueel iemand anders de tekst nog onbevangen en kritisch lezen en becommentariseren. Neem kritiek ter harte en pas de tekst aan als dat je goed lijkt. Nu is de tekst klaar voor publicatie of gebruik! {{Sub}} kkmg9purd7ufu4fdhflvow9ylhqyh4k 0 46770 429407 2026-09-04T10:12:35Z JopkeB 18060 Start 429407 wikitext text/x-wiki {{Wiu3|JopkeB}} Een '''persbericht''' is een mededeling waarmee bepaalde feiten officieel openbaar worden gemaakt. Het kan gaan om een verklaring, aankondiging, besluit, standpunt, reactie, verontschuldiging of de presentatie van een nieuw product of dienst. Stel een vereniging houdt binnenkort een open dag of ander evenement, wil nieuwe leden verwelkomen of viert een jubileum. Zij kan dan een persbericht opstellen en dat op de eigen website plaatsen (maar daar zal niet veel bereik zijn), het op sociale media plaatsen en aan lokale kranten sturen in de hoop dat de redactie het bericht wil opnemen. Hoe stel je zo'n persbericht op? {{Sub}} 97vqszxl26hw8shm8vs7ndc1b2xeqkw 429408 429407 2026-09-04T10:56:43Z JopkeB 18060 Deel 2 429408 wikitext text/x-wiki {{Wiu3|JopkeB}} Een '''persbericht''' is een mededeling waarmee bepaalde feiten officieel openbaar worden gemaakt. Het kan gaan om een verklaring, aankondiging, besluit, standpunt, reactie, verontschuldiging of de presentatie van een nieuw product (goed of dienst). Kenmerken van een persbericht: * Het bevat ten minste één nieuwsfeit. * Niet neutraal. In de regel benadrukt een persbericht de positieve kanten van de organisatie, haar activiteiten, producten en medewerkers. Negatieve kanten komen niet of nauwelijks aan bod. Ook als het gaat om een reactie op negatief nieuws of excuses, wordt toch geprobeerd daar een positieve draai aan te geven. Stel een vereniging houdt binnenkort een open dag of ander evenement, wil nieuwe leden verwelkomen of viert een jubileum. Zij kan dan een persbericht opstellen en dat op de eigen website plaatsen (maar daar zal niet veel bereik zijn), op sociale media posten en aan lokale kranten sturen in de hoop dat de redactie het bericht wil opnemen. Hoe stel je zo'n persbericht op? == Actiepunten voor het schrijven van een persbericht == # Doorloop de stappen uit het [[Schrijven/Schrijfproces|Schrijfproces]]. Passages over langere teksten kun je overslaan. # Besteed daarbij extra aandacht aan: ## De '''doelgroepen''' van een persbericht. Het is mogelijk om twee of meer verschillende persberichten over één onderwerp te moeten schrijven: (1) voor de eigen website en social media en (2) voor één of meer kranten of andere tussenpersonen (zoals de lokale radio- of tv-zender). ### Bij een persbericht voor de eigen website en social media kun je je rechtstreeks tot de uiteindelijke doelgroep richten, zoals potentiële belangstellen voor de vereniging en haar activiteiten. Hier heb je het volledig zelf in de hand (uitgezonderd uiteraard de reacties op je bericht). Zo'n persbericht kan enthousiasme uitstralen, ongegeneerd reclame bevatten en gelardeerd zijn met afbeeldingen naar eigen keuze. Kies de social media wel met zorg uit: voor zakelijke mededelingen is LinkedIn het aangewezen medium, als het bericht consumenten, plaatsgenoten of burgers moet bereiken, zijn populaire sites als Facebook en Instagram voor de hand liggender. Vraag de verenigingsleden om het bericht op social media te reposten, zodat het bereik groter wordt. ### Bij een persbericht voor de krant of andere tussenpersoon, zul je eerst de redactie ervan moeten overtuigen om het bericht op te nemen, voordat je de uiteindelijke doelgroep kunt bereiken. Verdiep je daarvoor eerst in hun beleid. Reclame zullen zij in de regel niet opnemen in een nieuwsbericht, dus je moet het subtieler aanpakken. Wat mag wel en welk soort berichten nemen zij in de regel wel op? Is er een speciale rubriek in de krant voor aankondigingen en evenementen? Verschijnt er direct na de zomervakantie een special met activiteiten en evenementen voor het komende seizoen waarin een bericht over jouw vereniging goed zou passen? Richt je tekst dan daar op. ## '''Tijdigheid'''. Neem van tevoren contact op met de redactie van een medium over de deadline. Het zou sneu zijn als je evenement al is geweest als het bericht geplaatst wordt. Andersom is het ook niet handig om een bericht al drie weken vóór het evenement te plaatsen. {{Sub}} jf1zxpvplm871ghpe56zhc9r7m7uomk 429409 429408 2026-09-04T11:19:34Z JopkeB 18060 Aanvulling 429409 wikitext text/x-wiki {{Wiu3|JopkeB}} Een '''persbericht''' is een mededeling waarmee bepaalde feiten officieel openbaar worden gemaakt. Het kan gaan om een verklaring, aankondiging, besluit, standpunt, reactie, verontschuldiging of de presentatie van een nieuw product (goed of dienst). In principe kan iedereen een persbericht versturen: woordvoerders van bedrijven en instellingen, maar ook individuen die bijvoorbeeld een boek hebben geschreven, ZZP'ers die hun diensten aanbieden of iemand die aandacht vraag voor een goed doel. Kenmerken van een persbericht: * Het bevat ten minste één nieuwsfeit. * Niet neutraal. In de regel benadrukt een persbericht de positieve kanten van de organisatie, haar activiteiten, producten en medewerkers. Negatieve kanten komen niet of nauwelijks aan bod. Ook als het gaat om een reactie op negatief nieuws of excuses, wordt toch geprobeerd daar een positieve draai aan te geven. Stel een vereniging houdt binnenkort een open dag of ander evenement, wil nieuwe leden verwelkomen of viert een jubileum. Zij kan dan een persbericht opstellen en dat op de eigen website plaatsen (maar daar zal niet veel bereik zijn), op sociale media posten en aan lokale kranten sturen in de hoop dat de redactie het bericht wil opnemen. Hoe stel je zo'n persbericht op? == Actiepunten voor het schrijven van een persbericht == # Doorloop de stappen uit het [[Schrijven/Schrijfproces|Schrijfproces]]. Passages over langere teksten kun je overslaan. # Besteed daarbij extra aandacht aan: ## De '''doelgroepen''' van een persbericht. Het is mogelijk om twee of meer verschillende persberichten over één onderwerp te moeten schrijven: (1) voor de eigen website en social media en (2) voor één of meer kranten of andere tussenpersonen (zoals de lokale radio- of tv-zender). ### Bij een persbericht voor de eigen website en social media kun je je rechtstreeks tot de uiteindelijke doelgroep richten, zoals potentiële belangstellen voor de vereniging en haar activiteiten. Hier heb je het volledig zelf in de hand (uitgezonderd uiteraard de reacties op je bericht). Zo'n persbericht kan enthousiasme uitstralen, ongegeneerd reclame bevatten en gelardeerd zijn met afbeeldingen naar eigen keuze. Kies de social media wel met zorg uit: voor zakelijke mededelingen is LinkedIn het aangewezen medium, als het bericht consumenten, plaatsgenoten of burgers moet bereiken, zijn populaire sites als Facebook en Instagram voor de hand liggender. Vraag de verenigingsleden om het bericht op social media te reposten, zodat het bereik groter wordt. ### Bij een persbericht voor de krant of andere tussenpersoon, zul je eerst de redactie ervan moeten overtuigen om het bericht op te nemen, voordat je de uiteindelijke doelgroep kunt bereiken. Verdiep je daarvoor eerst in hun beleid. Reclame zullen zij in de regel niet opnemen in een nieuwsbericht, dus je moet het subtieler aanpakken. Wat mag wel en welk soort berichten nemen zij in de regel wel op? Is er een speciale rubriek in de krant voor aankondigingen en evenementen? Verschijnt er direct na de zomervakantie een special met activiteiten en evenementen voor het komende seizoen waarin een bericht over jouw vereniging goed zou passen? Richt je tekst dan daar op. ## '''Tijdigheid'''. Neem van tevoren contact op met de redactie van een medium over de deadline. Het zou sneu zijn als je evenement al is geweest als het bericht geplaatst wordt. Andersom is het ook niet handig om een bericht al drie weken vóór het evenement te plaatsen. {{Sub}} d8unzw6vj6kmz17jw5m1sn0ltdpr0uj